cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Û
Ûû — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ франсуз, фурлан, африкаанс, кӧмри, турок, курд кывъясын. Мукӧддырйи Û вӧдитчӧны синдарин да кхуздул кывъяслӧн латин транслитерацияын.
Шуанног
фурлан — [uː]
кӧмри — [ɨː] либӧ [iː]
курд — [ʉ]
Туръя (Княжпогост район)
Туръя (Туръя) – Коми республикаын сикт, Княжпогост районысь Туръя сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Туръя пукалӧ Емва юлӧн берегын. Сиктсянь Емваӧдз 50 км, Сыктывкар юркарӧдз 166 км.
Симплокос
Симплокос ( Symplocos ) —  Ericales чукӧрса симплокос котырса (Symplocaceae) корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын, Австралияын да Америкаын.
Йӧрӧсдін (Емдін район)
Йӧрӧсдін (Ероздино) — Коми Республикаын Емдін районысь Студенеч сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
1826-ӧд во
1826 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Ĉ
Ĉĉ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто кывйын. Шуанног — [t͡ʃ].
Ɨ
Ɨɨ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса, африкаса да папуа-выль гвинеяса кывъясын.
2017-ӧд во
2017-ӧд (кык сюрс дас сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Копса (Сыктыв район)
Копса (Копса) – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География
Посёлок пукалӧ Ыджыд Копса юлӧн веськыд берегын. Копсасянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
1824-ӧд во
1824 во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Ĥ
Ĥĥ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто кывйын. Шуанног — [x] либӧ [χ].
Ꞡ
Ꞡꞡ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ģ|Ģģ). Шуанног — [​​​ɟ​].
Видзӧдӧй тшӧтш
Ǥ
Ȣ
Ȣȣ (ou) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын АӦШын да Канадаын, пример вылӧ, вайандот, рытыввыв абенаки да алгонкин.
Массачусетт кывлӧн анбурын ȣ мукӧддырйи гижӧны Ꝏ|ꝏ пыдди.
Шыпас петӧма эллин ΟΥ лигатураысь.
Шуанног
вайандот да рытыввыв абенаки — [ɔ̃] (ӧні ȣ пыдди унджык гижӧны ô)
алгонкин — [ɯ] (ӧні ȣ пыдди унджык гижӧны w)
Видзӧдӧй тшӧтш
Ꙋ
Коми туялан институт
Коми туялан институт (рочӧн: Коми научно-исследовательский институт) — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын 1930-ӧд воясын лӧсьӧдӧм институт, кӧні туялісны Коми мулысь история, культура да кыв.
История
Институт восьтӧм йылысь мӧвп вӧлі гижӧма Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтса Исполкомлӧн докладын, мый вӧлі сиӧма Обласьт лӧсьӧдӧмсянь 10 волы. Коми туялан институт лӧсьӧдӧм пасйӧма 1931 вося сора тӧлысь 20-ӧд лунӧ дасьтӧм ВЦИК Президиумлӧн Шуӧмын. Коми Облисполкомлӧн 1934 вося косму тӧлысь 17-ӧд лунӧ дасьтӧм Шуӧмӧн вынсьӧдіс Коми туялан институтлысь Положение баласӧ. Сы серти вӧлі лӧсьӧдӧма кык юкӧд: история, кульутра да быи юкӧд да кыв, литература да история юкӧд. 1936-ӧд воын Коми АССР лӧсьӧдӧм бӧрын Коми туялан институт вуджӧдісны Просвещениелӧн народнӧй комиссариат (Наркомпрос) улӧ да кутіс шусьыны Коми АССР-са Наркомпрос бердса НИИ (научно-исследовательскӧй институт).
Туялӧмъяс
Коми туялан институтлӧн медводдза вояссяньыс босьтчисны лӧсьӧдны школалы коми кывйысь, литератураысь да историяысь велӧдан небӧгъяс. Вӧлі лӧсьӧдӧма коми кыв гижанног свод (1937), йӧзӧдӧма коми кыв гижанног кывкуд (1939). Институтса уджалысьяс дасьтісны да йӧзӧдісны Иван Куратовлысь кык небӧга йӧрыш (1939), «Висер вожса сьыланкывъяс да мойдкывъяс» (1941). Айму вӧсна Ыджыд тыш воясӧ коми кыв туялысьяс босьтчисны чукӧртны сёрнисикасъяс.
Коми туялан институтын ас кадӧ уджавлісны: СССР-са наукаяс академияысь член-корреспондент Д.В. Бубрих, кыв туялысьяс А.С. Сидоров, Н.А. Колегова, М.А. Сахарова, Т.И. Жилина, Е.С. Гуляев, А.И. Подорова, фольклор туялысь А.К. Микушев, литература туялысь А.А. Вежев, история, литература да фольклор туялысь П.Г. Доронин и с.в.
1944 воын Коми туялан институт пырис СССР-са наукаяс академиялӧн Базаӧ кыдзи коми войтырлӧн кыв, письменносьт да история сектор. 1949 воын нин СССР-са наукаяс академиялӧн База подув вылын лӧсьӧдӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиал, кытчӧ торъя юкӧд пыдди пырис тшӧтш и Коми туялан институт. Тайӧ юкӧд подув вылас 1970 воын восьтӧма Кыв, литература да история институт. Институтлӧн секторъяс 1988 воын, кор Коми филиал пыдди лои СССР-са наукаяс академиялӧн Урал юкӧнысь Коми наука шӧрин, лоины отделъясӧн: кыв туялӧм, литература туялӧм, этнография да фольклор туялӧм, археология, айму история. 1988 воын восьтӧма нӧшта ӧти юкӧд: общественнӧй наукаяслӧн коми-перым юкӧд (Кудымкар, Перым Коми кытш).
Бабин Вячеслав Леонидович
Бабин Вячеслав Леонидович (1960—2022) — коми гижысь, журналист.
Олан туй
Вячеслав Бабин чужӧма 1960-ӧд вося моз тӧлысь 21-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Немдін сиктын. 1978-ӧд воын помалӧма Немдінса шӧр школа, уджалма сиктса механизаторӧн. Сэсся кочегаритӧма да ӧттшӧтш директоралӧма Культура керкаын. 1979-ӧд восянь уджалӧма «Ленин туйӧд» газетын.
1987—1988-ӧд воясын уджалӧма чери видзан службаын, сэсся — бара районса газетын, дасьтӧма радиопередачаяс. 1988—1993-ӧд воясын велӧдчӧма А.М. Горький нима литературнӧй институтын, дорйӧма «Вуджӧр» кипомысь гижӧм небӧг серти диплом. 1994-ӧд восянь — «Парма гор» газетын кывкутысь секретар, веськӧдлма «Эжва» литклубӧн.
Кулӧма 2022-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лунӧ. Гуалӧма 28-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Немдін сикт шойнаын.
Гижан удж
Кывбуръяссӧ да висьтъяссӧ йӧзӧдлӧма «Ленин туйӧд» газетын. «Войвыв кодзув» журналын медводдза кывбуръясыс петавлӧмась 1979-ӧд воын. 1994-ӧд воын ветлӧма том авторъяслӧн медводдза ставроссияса совещание вылӧ. Сэксянь жӧ вӧлі пыртӧма Россияса гижысь котырӧ.
Йӧзӧдӧма некымын небӧг: «Сьӧлӧмшӧр» (1989), «Ӧктӧ Коля коляоз» (1993), «Вуджӧр» (1995), «Вӧрса качай» (2003), «Вына зэр» (2021), «Помся шуд аслам Войвывлы вӧзъя! (2021).
2021-ӧд воын Вячеслав Бабинлӧн «Помся шуд аслам Войвывлы вӧзъя!» небӧг, коді артмӧ челядьлы кык небӧгысь — «Ӧшиньын бобув» да «Мыджӧд», шуӧма Коми Республикаын медбур небӧгӧн «Небӧг-билингва» нимпасын.
Россияса журналист котырӧ пырысь.
Ĝ
Ĝĝ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто кывйын. Шуанног — [d͡ʒ] либӧ [d͡ʐ]. Сідзжӧ Ĝ вӧдитчӧны алеут кывйын [ʁ] шы пасйӧм пыдди.
Ʌ
Ʌʌ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса, папуа-выль гвинеяса да америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын, пример вылӧ, канурилӧн сёрнисикасъясын.
Видзӧдӧй тшӧтш
Эллин Λ
Кирилл Л
Кушшор (Ускар каркытш)
Кушшор (Кушшор) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь грезд.
География
Кушшор грездсянь Шеллябӧж сиктӧдз 18 км, Ускарӧдз 73 км.
История
Водзынсӧ вӧлі пырӧ Шеллябӧж сикт сӧвет улӧ.
Палаззя (Сыктыв район)
Палаззя (Палауз) – Коми республикаын Сыктыв районысь Палаззя сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Палаззясянь Визин юрсиктӧдз 51 км, Сыктывкар юркарӧдз 135 км.
Ŝ
Ŝŝ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто кывйын. Шуанног — [ʃ] либӧ [ʂ].
Софора
Софора ( Sophora ) —  Fabaceae котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын, Океанияын да Америкаын.
1823-ӧд во
1823 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Керӧс (Абъячой сикт овмӧдчӧмин)
Керӧс (Паневская) — Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Уляшев Виталий Васильевич
Уляшев Виталий Васильевич (1946—2018) — коми гижысь, журналист.
Олан туй
Виталий Уляшев чужӧма 1946 вося кӧч тӧлысь 29-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Керчомъя сиктын. 1965 вося уджалӧма «Ленин туйӧд» газетын: вӧлӧма литсотрудникӧн, кывкутысь секретарӧн, редакторӧс вежысьӧн.
1974—1999 воясын уджалӧма канмуса безопасносьт органъясын, полковник.
Кулӧма 2018-ӧд вося косму тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Кывбуръяссӧ йӧзӧдлӧма «Ленин туйӧд» газетын. Гижӧдъясыс петавлӧмаӧсь «Сикӧтш» (1994), «Лӧсасъяс» (1999), «Уна рӧма сикӧтш» (2002) ӧтувъя кывбур чукӧръясын. Йӧзӧдлӧма куим небӧг: «А ми Войвылын, Комиын олам» (1995), «Пожӧм кӧра войпук» (2006), «Ю дорын кӧч» (2015).
Ток писин (кыв)
Ток писин (Tok Pisin [ˌtokpiˈsin]) - англичан креол кыв, Папуа-Выль Гвинеялӧн англичанкӧд да хири-мотукӧд официал кыв. Анбур - латин.
Ƀ
Ƀƀ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ джарай да кату кывъясын Вьетнамын, а сідзжӧ кыв туялысьясӧн важ улыс немеч кывйын да прото-герман кывлӧн реконструкцияын.
2018-ӧд во
2018-ӧд (Кык сюрс дас кӧкъямысӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Идо (кыв)
Идо (ido — пи) — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв эсперанто панас вылын, лӧсьӧдысьяс — Францияса эсперантист Луи де Бофрон, Францияса математик Луи Кутюра да Данияса кыв туялысь Отто Есперсен.
Идо анбур
Диграфъяс:
Идоӧн буркыв
Patro nia, qua esas en la cielo,
tua nomo santigesez;
tua regno advenez;
tua volo facesez quale en la cielo tale anke sur la tero.
e pardonez a ni nia ofensi,
quale anke ni pardonas a nia ofensanti,
e ne duktez ni aden la tento,
Ĵ
Ĵĵ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто кывйын. Шуанног — [ʒ] либӧ [ʐ].
Ꞣ
Ꞣꞣ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ķ|Ķķ). Шуанног — [​​​​​​​c​​​].
Ждановчи (Сыктыв район)
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн веськыд берегын. Ждановчисянь Кебра шӧрсиктӧдз 2 км, Визин юрсиктӧдз км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Йыгыперя
Йыгыпера (водь Jõgõperä, суоми Joenperä, ижора Joemperä, роч Краколье) — Ленинград обласьтысь Кингисепп районса Лугавом сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд, мый вӧлі бырӧдӧма 2008 воын. Йыгыпера вӧлі водь войтырлӧн медшӧр оланінӧн.
География
Грезд пукалӧ Луга юлӧн веськыдладорас. Мӧдарпӧлас сикт овмӧдчӧминлӧн шӧрин — Лугавом посёлок. Ю вомӧн эм пос. Йыгыперасянь юрсиктӧдз 48 км.
Олысь лыд
1958 воын грездын олӧма 485 морт, 1997 воын — 138, 2002 воын — 131 (рочьяс — 89 %), 2007 воын — 110 морт.
Коряк кыв
Коряк кыв (нымылг’ын), сідзжӧ нымылан кыв — тайӧ палеоазия кыв, Коряк асвеськӧдлан кытшын (ӧні Камчатка ладорын) официал кыв.
Коряк анбур
Латин (1931 - 1937)
Ӧнія кирилл
Суриана
Суриана ( Suriana maritima ) —  суриана котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын, Войвыв Африкаын да Австралияын.
Ꞥ
Ꞥꞥ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ņ|Ņņ). Шуанног — [​​​​​​​ɲ​​​].
1822-ӧд во
1822 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Юсьтыдор (Инта каркытш)
Юсьтыдор Юсьтыдор) – Коми республикаын Инта каркытшӧ пырысь посёлок.
География
Посёлок сулалӧ Ыджыд Инта юлӧн веськыд берегын. Интасянь Юсьтыдорӧдз 3 км.
Олысь лыд
1970 — 287, 2000 — 580.
2019-ӧд во
2019-ӧд (кык сюрс дас ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Йӧвнӧрыс (Удора район)
Йӧвнӧрыс (Устьево) — Коми республикаын Удора районса Йӧртымдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Водь
Водь (водь vaďďalaizõd) — ичӧт лыда финн-йӧгра войтыр. Олӧ Ленинград обласьтын да Петыркарын. Сёрнитӧны водь кывйӧн. Гижӧдыс латиница подулын.
Лыд
1926 вося Йӧзӧс пасъялӧм серти, Ленинград обласьтын водьыс вӧлӧма 694 морт, а став СССР-ын — 705 морт.
Ӧнія кадӧ водь олӧ Ленинград обласьтлӧн Кингисеп районса войвылын, Петыркарын да Эстонияса асыв-войвылын. Водь олӧ Лужицы (Luuttsa, Лууттса), Краколье (Jõgõperä, Йыгыпера), Пиллово (Pilola, Пилола) грездъясын. Краколье грезд ӧнія кадӧ воштіс торъя овмӧдчанінлысь статуссӧ да лыддьысь Лугавом посёлоклӧн юкӧнӧн.
2002 воын Рочмуын олӧма 74 водь, 2010 воын — 64; на пиысь Ленинград обласьтын — 33 морт (2010 воын; 2002 воын — 12 морт), Петыркарын — 26 морт (2010 воын; 2002 воын — 12 морт).
Водзынсӧ водьыс вӧлі ёна унджык. Сетіс нимсӧ Вылькар муын Водь пятиналы. 1848 воын, академик П.И. Кёппен серти, вӧлӧма 5148 водь, найӧ олӧмаӧсь Санкт-Петербург губернялӧн Ямбург да Ораниенбаум уездъясса 36 грездын.
Виз (Княжпогост район)
Виз (Княжпогост) – Коми республикаын сикт, Княжпогост районысь Виз сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Виз пукалӧ Емва юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Емваӧдз 2 км, Сыктывкар юркарӧдз 132 км.
Гагшор (Сыктыв район)
Гагшор (Гагшор) – Коми Республикаын Сыктыв районысь Гагшор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
1821-ӧд во
1821-ӧд во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Ò
Òò — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ итальян, каталан, окситан, ломбард, гаити креол, шотландса, кӧмри, кашуб, въет кывъясын.
Шуанног
кашуб — [wɛ]
окситан — [ɔ]
гаити креол — [ɔ]
кӧмри — [ɔ]
шотландса — [ɔː]
Ꞧ
Ꞧꞧ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні R|Rr, мукӧддырйи Ŗ|Ŗŗ). Шуанног — [r​] либӧ [​​​rʲ​].
Видзӧдӧй тшӧтш
Ɍ
Ꞓ
Ꞓꞓ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс нанай кывйын 1930-ӧд воясӧ. Шуанног — [ч].
1934—1937 воясӧ шыпас вӧдитчисны кильдин саами анбурын.
Сідзжӧ Ꞓ вӧдитчӧны туялысьяс АӦШын кембрий период пасйӧм пыдди.
Видзӧдӧй тшӧтш
Є
Фролов (Кулӧмдін район)
Фролов (Фроловск) — Коми Республикаын Кулöмдiн районысь Зимстан сикт овмӧдчӧмин улö пырысь грезд.
География
Грезд пуксьöма Пруб юлöн веськыд берегö. Фролов грездсянь Зимстанöдз 30 км.
Луутса
Луутса (водь Luutsa, суоми Luutsa, роч Лужицы) — Ленинград обласьтысь Кингисепп районса Лугавом сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд; водь войтырлӧн медшӧр оланін.
Олысь лыд
2001 воын олӧм 72 морт, 2010 воын — 69.
Екчой (Луздор район)
Екчой (Березники) – Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Луз юлӧн шуйга берегын. Екчойсянь Читаёв сиктӧдз 4 км, Абъячой юрсиктӧдз 30 км.
История
2016 воын грездыс пырӧма Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ (2016 вося ода-кора тӧлысь 6-ӧд лунся 41-РЗ № Коми республикаса оланпас).
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Ветью (Княжпогост район)
Ветью (Ветью) – Коми республикаын посёлок, Княжпогост районысь Ветью сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Ветью пукалӧ Емва юлӧн веськыд берегын. Посёлоксянь Емваӧдз 68 км, Сыктывкар юркарӧдз 186 км.
Оксиденталь (кыв)
Оксиденталь (Occidental — рытыввыв), сёрӧнджык интерлингве (Interlingue) — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, лӧсьӧдысь — Эстонияса кыв туялысь Эдгар де Валь.
Оксиденталь анбур
Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, LI, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz
Анастэйша
Anastacia (1968) — америкаса сьылысь, сьыланкыв гижысь да стилист.
Олан туй
Чужис 1968 вося кӧч тӧлысь 17-ӧд лунӧ Чикагоын.
À
Àà — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ франсуз, окситан, галис, португал, итальян, гаити креол, шотландса, кӧмри, въет кывъясын. Англичан анбурын À мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Кулига (Абъячой сикт овмӧдчӧмин)
Кулига (Остаповская) — Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Хири-моту (кыв)
Хири-моту (Hiri Motu) - малай-полинезия креол кыв, Папуа-Выль Гвинеялӧн англичанкӧд да ток писинкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Хири-моту анбур
a, e, i, o, u, b, d, g, ḡ, h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, kw, gw
Карашйохка
Карашйохка (саами Kárášjohka, нор. Karasjok, суоми Kaarasjoki) - сикт Финнмарк губернияын (Норвегия), войвыв саами войтырлӧн администрация да культура шӧрин. Карашйохкаын сулалӧ Норвегияса саами парламент. Йӧз - 2866 морт (2007).
Ꝣ
Ꝣꝣ (визигот Z) — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс шӧр нэмъясӧ испан да португал кывъясын. Шуанног — [ts].
Видзӧдӧй тшӧтш
Ç
Ù
Ùù — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ франсуз, итальян, шотландса, кашуб, въет кывъясын.
Шуанног
кашуб — [wu], [wʉ]
шотландса — [uː]
2020-ӧд во
2020-ӧд (Кык сюрс кызьӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.
Конрад Вильгельм Мяги
Конрад Вильгельм Мяги (эст Konrad Vilhelm Mägi) — Эстонияса ывла выв серпасалысь.
Ì
Ìì — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ итальян, шотландса, кӧмри, въет, на'ви кывъясын.
Ванвисдін (Емдін район)
Ванвисдін (Вогваздино) — Коми Республикаын Емдін районысь Студенеч сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Тамарилло
Тамарилло ( Solanum betaceum, Cyphomandra betacea ) — Solanaceae котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Зимстан (Кулӧмдін район)
Зимстан (Зимстан) — Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Зимстан сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Кулӧмдін юрсиктсянь Зимстанӧдз 70 км. Зимстансянь Фролов грездӧдз 30 км, Климов грездӧдз 17 км, Лӧгинъяг посёлокӧдз — 8 км.
История
Посёлок овмӧдӧмлӧн эм куим тшупӧд. Быдӧн на пиысь посёлоклӧн историяын лӧсялӧ урчитӧм кадколастлы да торъялӧ овмӧдчӧм йӧз чукӧрлӧн вежсьӧмӧн да Зимстанса олысьяслӧн лыд содӧмӧн.
Медводдза этап
ХХ-ӧд нэмлӧн 1931–50-ӧд вояс заводитчӧм. Мырдӧн овмӧдӧмаяслӧн посёлок.
Овмӧдӧмыс йитчӧма «кулакъясӧс» мырдӧн овмӧдӧмкӧд. Торъя посёлок Зимстан вӧлі лӧсьӧдӧма 1931-ӧд воын, «кулакъясӧс ыстӧм» медводдза гы дырйи.
Ḓ
Ḓḓ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ венда да гереро кывъясын. Шуанног — [d̪].
Зимстан (Кулӧмдін район)
Медводдза этап
Водзын мырдӧн овмӧданаяслӧн Зимстан посёлок вӧлі Сов ю дорын, ӧнія посёлоксянь 2 км ылнаын. Ӧні тайӧ иныс шусьӧ Важ Зимстанӧн. Посёлок артмӧмыс йитчӧма сідз шусяна «кулакъясӧс ыстӧмкӧд». Тані овлісны кулакалӧм крестьяна, кодъясӧс ыстылӧмаӧсь Воронеж обласьтысь, Белоруссияысь, татчӧ тшӧтш веськавлісны Волгабердса немечьяс. Коми кулакъяс тайӧ кадӧ эз ёна унаӧн вӧвны.
Со кыдзи казьтылӧны пӧрысь йӧз тайӧ кадся олӧм йылысь. Миянӧс вайисны обоз вылын да чеччӧдісны сьӧд вӧр шӧрӧ тӧвнас. Прупт юлӧн зӧм берег вылын кодйисны му керка. Тшыгъялӧм да кӧдзыд вӧсна куліс уна йӧз. Шойнаыс вӧлі матын, 300 м ылнаын Важ Зимстансянь. Заводитчис пӧрӧс. Медводз гуавлісны торъя гуясӧ, а сэсся кодйисны ӧти гу и эз нин тыртлыны сійӧс муӧн, сы вӧсна мый йӧзыс кувлісны пӧшти быд лун. Арнас, кор мунлісны вотӧс-тшакла, унаӧн бӧрсӧ эз волыны, кувлісны вӧрас омӧльтчӧмысла. Сэсся тулыснас аддзавлісны шойяссӧ.
Воӧмсяньыс пӧшти пыр жӧ мужичӧйяс заводитісны дасьтыны вӧр. Зимстансянь 2–3 км ылнаын аддзисны вына му, крестьянин сямыс да овны кӧсйӧмыс выныштӧдісны йӧзсӧ корсьны кынӧмпӧт — вӧчлісны му да кӧдзлісны сю.
Сӧмын 3–4 во мысти овмӧсныс кутіс лад вылӧ воны. Зимстанын лӧсьӧдісны изанін, вый вӧчан завод. Тӧдчис крестьянинлӧн кужӧмлун-сямыс.
Мырдӧн овмӧдігтырйи чужлісны и ас преданньӧяс. Студеникина Нина Ивановналӧн мамыс тӧд вылӧ уськӧдіс, мый кор мунісны обознас, сувтлісны Керчомъяӧ (сэні сылӧн мамыс овліс). На керкаын узьӧма ӧти ыстӧм семья. Керчомса олысьяс сетӧмаӧсь нянь, картошка, косьтӧм яй. Аттьӧалӧм пыдди ыстӧмаяс козьналӧмаӧсь «Зингер» вурсян машинка, зэв донатор, но тшыгъялысьяслы няньысь донаджыкыс нинӧм эз вӧв! А со тешкодь лоӧмтор: ыстӧмаяс нӧшта кольӧмаӧсь кӧйдыс. Олысьяс кӧдзӧмаӧсь найӧс, быдмӧма мыйкӧ зэв кузьтор, ыджыд да веж, вӧлӧмкӧ, тайӧ ӧгурчи.
Дзонь кадкотырлӧн ыджыд шогкӧд ӧттшӧтш лолісны и торъя йӧзлӧн шогъяс. Самарина Раиса Александровна (1938-ӧд воӧ чужлӧм), тӧдліс Пелагея Ивановна Гостеваӧс и сійӧ сылы висьтавлӧма, мый кор сійӧ вӧвлӧма кагаӧн да семьяыскӧд овлӧма му керкаын, сылӧн вӧлӧма вок. Ӧтчыд сылӧн мамыс пӧжалӧма пызьысь да ваысь сӧчӧн. Сэки вокыс ёна висьӧма, и сійӧ (Пелагея Ивановнаыс) мӧвпалӧма сы йылысь, медым вокыс куліс да сылы эськӧ вичмис унджык сӧчӧн. Тайӧ повзьӧдлана вӧвлӧмторйыс зэв бура петкӧдлӧ дзескӧдана политикалысь медшӧр принципсӧ — мортӧс кедзовтӧм, сылысь мортлунсӧ пӧдтӧм, сы пытшкысь бур сямсӧ увтыртӧм да омӧльторсӧ сӧвмӧдӧм! Кымынысь бӧрыннас Пелагея Ивановна яндысис да кевмысис аслас мӧвпъясысь!
Сьӧкыд олӧм, вынысь вывті удж да увтыртанапырысь видзӧдӧм мырдӧн овмӧданаяс вылӧ — тайӧ помка, мый вӧсна налӧн вӧлі лёк видзӧдлас Сӧвет власьт вылӧ. Найӧ весиг эз дзеблыны ассьыныс лёкалӧмсӧ власьт вылӧ. Мырдӧн овмӧдчанінъяс дорвыв прӧверяйтігӧн, сельхозуджъяс да Сӧвет власьт йылысь юалӧмъяс вылӧ найӧ вочавидзлісны: «Лёк. Уджалам огӧ аслыным». Тані жӧ пасйӧдъяс налӧн, коді нуӧдліс прӧверкаяссӧ: «Политика да мывкыдлун видзӧдласъясныс омӧлиникӧсь, шуӧны, арӧдз пӧ ставным згинитам, Сӧвет власьт вылӧ видзӧдӧны лӧгпырысь».
Важ Зимстан посёлок вӧлі Керчомъяса сиктсӧветлӧн администрация улын.
1946-ӧд воын посёлокын рочьясыс вӧлі 40%, белорусъяс — 35%, немечьяс — 10%. Война бӧрын мырдӧн овмӧдӧмаяслы сетісны позянлун бӧр мунны чужан муас, унджыкыс пыр жӧ и мӧдӧдчисны гортланьныс. Тадз, 1946 да 1949 вояс костӧ став белорусыс, а тайӧ 12 овмӧс 32 овмӧсысь, да рочьяс, а тайӧ 15 овмӧс, мӧдӧдчисны чужан муас. Сідз, 1946-ӧд воӧ Зимстан посёлоклӧн историяыс вуж выйӧ вежсис: коли сӧмын 3 овмӧс, кӧні оліс 15 морт. Збыльысь кӧ шуны, Важ Зимстан бырис.
Мӧд этап
ХХ-ӧд нэмлӧн 50-ӧд вояс заводитчӧм — 70-ӧд вояс. Пруптса вӧрпромхоз.
50-ӧд вояс заводитчигӧн пансис выль этап Зимстанлӧн историяын, выль инын нин, Прупт ю берег вылын, сэні, кӧні сійӧ ӧні эм. Посёлокын олысьяслӧн лыдыс кутіс содны, и дзоньнас кӧ, 60–70-ӧд вояс йитчӧмаӧсь ӧдйӧ сӧвмана вӧр дасьтӧмкӧд да Зимстан вӧрпромхозӧ уна том йӧзлӧн оргнабор серти нажӧтка корсьӧм могысь локтӧмкӧд. Локтӧмаяслӧн шӧр арлыдыс — 23–25 ар, тайӧ мужичӧйяс, пырджык гӧтыртӧмӧсь. 1965-ӧд вося юӧръяс серти Зимстанын олысьяслӧн войтырсикас чукӧрыс вӧлі татшӧм: рочьяс — 56%, украинечьяс — 14%, чувашъяс — 8%, 1-2 овмӧсын олысь литвасаяс, тотара, тайӧ жӧ кадколастӧ воӧны и коми йӧз — 18%.
Разнӧй войтырсикаса мужичӧйяс да нывбабаяс тшӧкыда кутісны гӧтрасявны. Тайӧ сетӧ миянлы позянлун шуны Зимстан посёлоксӧ збыль интернациональнӧйӧн.
Асшӧра Пруптса ЛПХ вӧлі артмӧдӧма 1959-ӧд воын. 1958-ӧд воын сетісны электричество неыджыд би станциясянь (движоксянь). Тайӧ станциясӧ лун кежлӧ нулісны вӧрӧ, медым уджавны электропилаясӧн, а рытнас бӧр вайлісны посёлок югзьӧдӧм могысь. Буретш 1958-ӧд восянь заводитчис вӧркералысьяслы уна оланінъяс стрӧитӧм. Тайӧ лоӧмторъясыс отсалісны 1963-ӧд воын Зимстан посёлоклы петны Керчомъя сиктсӧвет улысь да лоны асшӧра сиктсӧветӧн.
Зимстан лоис асшӧра административнӧй шӧринӧн, Пруптса ЛПХ-лӧн шӧринӧн, заводитчӧны посёлоклӧн дзоридзалан вояс.
Коймӧд этап
ХХ-ӧд нэмлӧн 70–90-ӧд вояс — Зимстанӧ коми йӧзлӧн («ичӧт грездъясысь» петысьяс) массӧвӧя овмӧдчӧм, Прупт сиктсӧветса шӧрин.
Тайӧ воясӧ коми йӧз Зимстанӧ вуджӧны матысса грездъясысь, кодъяс лыддьыслісны аскиа лунтӧмӧсь (грездъясыс). Социально-экономическӧй ситуация ӧтувъя лёкмӧмкӧд йитӧдын, вӧр посёлокса олысьяслӧн лыдыс зэв ӧдйӧ содіс. 1980-ӧд вояс гӧгӧрӧ 70% Зимстанса олысьяс пиысь вӧліны комияс. Габов грездысь сӧмын 1975-ӧд воын воис 5 овмӧс, а тайӧ 15 морт. Татчӧ вуджисны Яков, Фролов, Климов, Люблин грездъясын олысьяс.
1976-ӧд вося декабр 28-ӧд лунӧ Зимстан лоис Пруптса сиктсӧветлӧн шӧринӧн. Вӧр дасьтӧмлӧн ыдждаясыс тайӧ кадколастӧ зэв ёна содісны. Сӧмын ӧти механизируйтӧм участок вылын, кӧні уджаліс 12 машина, дасьтіс вонас 360 сюрс кубометр вӧр пу, а уджаліс сэні сӧмын 20 морт. Овмӧс пыр ыдждаммӧдісны. Буретш тайӧ кадколастӧ 7 ичӧтик вӧрпункт ӧтувтісны ӧти ыджыдӧ, тайӧ сетіс позянлун дасьтыны вӧрсӧ нӧшта на унджык. Тайӧ воясӧ вӧрпромхоз странаын вӧлі медбуръяс пиысь ӧтиӧн.
1972-ӧд восянь вӧпромхозӧн юрнуӧдӧ посёлокын нималана да пыдди пуктана морт — Терлецкий Матвей Николаевич. Челядьдырыс сылӧн коли Украинаын, пыравліс велӧдчыны военнӧй училищеӧ, но ковмис шыбитны сійӧс семьяпытшса помкаяс вӧсна. Томдырйиыс вӧр дасьтӧмъяс йылысь эз и тӧдлы, ӧд Украина — канмулӧн видз-му овмӧс куд. Комсомолса Райком туйдӧм отсӧгӧн велӧдчис техник-механикӧ, а сэсся комсомол путёвка серти вӧлі ыстӧма сійӧс Коми АССР-ӧ. 1956-ӧд воӧ воис Пруптса вӧрпромхозӧ вӧр дасьтӧмын том специалистӧн. Заводитіс ассьыс уджалан туйсӧ вӧр пӧрӧдысьӧн Шмидт Г. Г. юрнуӧдӧм улын — медводдза мырдӧн овмӧдӧмаяс лыдысь ӧти, вӧвлӧм «кулак». Сэки ставныс на тӧдісны инъяс, кӧні сулавлісны Воронеж обласьтысь ыстӧмаяслӧн медводдза му керкаяс. Матвей Николаевич муніс вӧр промышленносьтын уджалысьлысь став туйсӧ: вӧлі и увйысьысьӧн, и трактористӧн, и юралысь механикӧн. Вӧлі татшӧм лоӧмтор, кор Матвей Николаевич Айкатылаысь вайис трактор, а тайӧ ӧд нёльсё км. Та бӧрын сійӧн пуктісны бригадир-механикӧ.
70–80-ӧд вояс торъялӧны посёлокын олысьяслӧн лыд зумыд содӧмӧн, сідз 1970-ӧд воӧ посёлокын оліс 737 морт, 1979-ӧд воын — 1446 морт, 1989-ӧд воын — 1889 морт. 1997-ӧд воын Россия регионса 13 медбур директор пиысь М. Н. Терлецкийлы сетісны награда Парижын — «Зарни пальма вож» кыдзи Россия водзын бур вӧчӧмысь пыдди пуктӧм, кор экономика ӧтувъя киссьӧм дырйи сылы удайтчис видзны ЛПХ. Талун «Прупт» ИКК дасьтӧ 130 сюрс кубометр вӧр, ыдждаяс вӧр дасьтӧмын ёна чинісны. «Прупт» ИКК-лӧн нӧшта эм татшӧм уджаинъяс: «Дорлес» ИКК, вӧр овмӧс, пӧжарнӧй часьт, школа, культура Керка, Челядь керка, пӧрысь йӧзлы Керка, Челядь сад, больнича, Лунвыв Электросетьяс.
Прошкинь (Сыктыв район)
Прошкинь (Прокопьевка) – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Унаби
Унаби ( Ziziphus zizyphus, Ziziphus jujuba )  —  Rhamnaceae котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Прошкинь (Сыктыв район)
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Прошкиньсянь Кебра шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Ỳ
Ỳỳ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ кӧмри да въет кывъясйын. Сидзжӧ Ỳ вӧдитчӧны тимбира кывйын Бразилияын.
1743-ӧд во
1743 во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Визиндор (Сыктыв район)
Визиндор (Визиндор) – Коми Республикаын посёлок, Сыктыв районысь Визиндор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Посёлок пукалӧ Ыджыд Визин ю бокын, Визин юрсиктсянь 53 км сайын.
Ⱥ
Ⱥⱥ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ саанич кывйын (америкаса вужвойтырлӧн кыв Канадаын да АӦШын). Шуанног — [ej].
XVIII нэмӧ норвегияса гижысь Кристиан Кӧлле вӧдитчис ⱥ шыпас aa (ӧнія å) да o пыдди дан-норвег гижанногын [o] шы пасйӧм пыдди.
Ṋ
Ṋṋ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ венда да гереро кывъясын. Шуанног — [n̪].
È
Èè — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ итальян, каталан, окситан, шотландса, въет кывъясын. Шуанног — [ɛ]. Англичан анбурын È мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын, а сідзжӧ кывбуръясын.
Ċ
Ċċ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ мальта кывйын. Шуанног — [t͡ʃ]. Важӧн ċ вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні ch, шуанног — [x] либӧ [ç]). Сідзжӧ шыпас бергалӧ чечен латин анбурын [tsʼ] шы пасйӧм пыдди.
Ʉ
Ʉʉ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса, африкаса да папуа-выль гвинеяса кывъясын а сідзжӧ цзоу кывйын Тайвань ді вылын.
Вежа Иоанн Предтечалӧн вичко (Мыс сикт, Кулӧмдін район)
Вежа Иоанн Предтечалӧн вичко — Кулӧмдін районса Мыс сиктын кирпичысь кыпӧдӧм православнӧй вичко.
XIX нэм
Иоанн Предтеча вичко казьтыштӧма Яренск уездса Устьмылдинскӧй волосьтын 1755 воын Великоустюжскӧй епархияса монастыръяслӧн да вичкояслӧн окладнӧй небӧгын.
Иоанно-Предтеченскӧй вичкосӧ стрӧитісны 1807 воын, вежӧдісны 1808 вося ӧшым тӧлысь 17 лунӧ, 1864 воын дзоньталӧм бӧрын вежӧдісны мӧдысь. Вичкоыс вӧлі кирпичысь, шоныд. План серти кӧсйисны нӧшта стрӧитны кӧдзыд вичко, но прихожанаяслӧн гӧльлун вӧсна уджас эз босьтчыны. Кӧлӧкӧльняыс вӧлі пуысь, сулаліс торйӧн, 1891 воын стрӧитісны изйысь кӧлӧкӧльнясӧ вичкокӧд ӧти йитӧдын. 1898 воын епархиальнӧй веськӧдлысьяслӧн тшӧктӧм серти прихожаналӧн тшӧт весьтӧ вичко гӧгӧр сувтӧдісны кӧрт забор. 1788 воын вичко бердын лыддьысис 318 морт, 1868 воын – 873.
XX нэм
30-ӧд воясӧ, кор властьӧ локтісны коммунистъяс, вичкояссӧ кутісны жугӧдны.
Коми Республикаса национальнӧй архивын видзӧм 1936 во рака тӧлысь 9 лунся документын пасйӧма: “Коми Областнӧй исполнительнӧй Комитетса Президиумлӧн заседаниеысь 1936 вося рака тӧлысь 7 лунся 57 №-а протоколысь выписка: Кывзісны: 25. Кулӧмдін Райисполкомлӧн Мысса вичко тупкӧм да стрӧйбасӧ сикт сӧветлы колхознӧй клуб улӧ сетӧм йылысь ходатайство. Доклад: Тӧв. Попова Мыс сикт сӧветса 80% олысь, колхозникъяс да единоличникъяс ӧткажитчӧны водзӧ видзны вичкосӧ да ходатайствуйтӧны сетны вичко стрӧйбасӧ сикт сӧветлы колхознӧй клуб улӧ. Шуисны: Могмӧдны Мыс сикт сӧветса гражданалысь ходатайствосӧ. Областнӧй Исполнительнӧй Комитетса веськӧдлысь Злобина”
Кыдз пасйӧны олысьяс, 80% лыдпасыс оз вермы лоны, сы вӧсна мый унджыкыс сувтісны паныд вичко тупкӧмыслы, татшӧмъяссӧ ыстісны дзескыдінӧ да лагеръясӧ (пример вылӧ, Т.А. Паршуков кыкысь пукаліс дзескыдінын, кӧні и куліс).
Сійӧ жӧ воӧ кӧлӧкӧльняысь шыбитісны 50 килограмм сьӧкта кӧлӧкӧл, кытчӧ вӧлі гижӧма рочӧн: “Благовествуем землю радость велию, хвалите небеса Божию славу”. Сэсся Миков (локтысь), Митипер Павел (Паршуков Павел Митрофанович), Пиля Прокӧ (Прокопий Филиппович Зайков) веськӧдлӧм улын том йӧз му вылӧ шыбитісны крест. Нывбабаяс лыддьӧдлӧмӧн бӧрдісны, мешайтісны, найӧс йӧртісны пӧжаркаӧ. Вой кежлӧ крестсӧ колисны вичко дорын, медым асывнас жугӧдны. Войнас нывбабаяс крестсӧ гусялісны, юасьӧмъяс нинӧм эз сетны. Бӧрынджык лои тӧдса, мый крестсӧ вуджӧдӧмаӧсь Эжва юлӧн мӧдар берегас. Гашкӧ, тадзи и помасис лоӧмторйыс, но челядь ворсігас аддзӧмаӧсь крестсӧ да вайисны сиктӧ. Нывбабаяс пыр жӧ дзебисны сійӧс пес чипасын, но асывланьыс крестыс бара воши. Сиктын кывсис, мый сійӧс сувтӧдісны важ шойна дорын кык пу костын да бура дзебисны боковӧй йӧзысь ньыв пу кырсьлӧн ыджыд пластӧн. 80-ӧд воясӧдз Мысса олысьяс волывлісны тайӧ вежа места дорӧ. 80-ӧд вояс шӧрын крестсӧ вуджӧдісны Сыктывкар дорын сулалысь Кочпонса Казанскӧй Божья Матерлӧн вичкоӧ.
1989 воын Мысса сикт сӧвет киссьӧм вичко местаын кӧсйис стрӧитны спортивнӧй зал. Та вылӧ Коми профсоюзъяслӧн обком да Коми Республикаса вынйӧр сӧвмӧдан да спорт министерство вичмӧдісны 40 сюрс шайт. Но олысьяс шыӧдчисны сиктса администрацияӧ, медым выльысь кыпӧдісны да восьтісны вичкосӧ. Бумага вылын вӧлі тшӧктӧма, но профсоюзъяслӧн обкомса да Спорт министерствоса юрнуӧдысьяс сувтісны прӧтив, медым сетны вичмӧдӧм сьӧмсӧ вичко дзоньталӧм вылӧ. Мыс сиктса администрациялӧн Юралысь Валентин Александрович Паршуков унаысь ветліс та серти райисполкомса веськӧдлысь Сергей Петрович Каплин дорӧ. В.А. Паршуковлы грӧзитісны ёрдӧн, оз кӧ вӧч веськӧдлысьяслысь тшӧктӧмсӧ, но 1990 воын сиктын Евстолия Ивановна Паршукова юрнуӧдӧм улын артмӧдісны вичкоса община, кытчӧ пырӧдчис 24 морт. Олысьяс корисны выльысь кыпӧдны вичкосӧ, республикаса власьт тшӧктіс.
Урчитӧм сьӧм кындзи стрӧитчӧмыс муніс Мыс, Немдін сиктса, Югыдъяг, Тымсер, Лопъювад, Белоборск посёлокса олысьясӧн сетӧм сьӧм тшӧт весьтӧ. Сюрисны ӧбразъяс, вичкоса эмбур, кутшӧмъясӧс видзисны сиктса олысьяс Е.М. Портнягина, Л.М. Зайкова, С.В. Паршуков.
Эве (кыв)
Эве (Ɛ̀ʋɛ̀gbè, [èβeɡ͡be]) — тайӧ Ганаын, Тогоын да Бенинын атлантика-конго кыв. Анбур — латин.
Вежа Иоанн Предтечалӧн вичко (Мыс сикт, Кулӧмдін район)
Вичкоын служитысьяс
Мысса вичколӧн медводдза попӧн вӧлі Савва Наумович Попов. Архивъясын гижӧма, мый сійӧ помаліс Москваса духовнӧй академия. Мысса вичкоын служитіс 1777 восянь 1807 воӧдз. Сы дырйи вичкоас воліс Вӧлӧгдаса епархияысь архиерей.
Нӧшта вичкоын служитіс Тюрнин Михаил Васильевич, коді помаліс Яренскса духовнӧй училище. 1837 восянь 1857 воӧдз сійӧ вӧлі пӧнӧмарӧн, сэсся дьякӧн Улльянаса – Спасскӧй вичкоын, сы бӧрын служитіс Кӧрткерӧсса Успенскӧй храмын. Мысса Иоанно-Предтеченскӧй вичкоын сійӧ лыддьысьыс 1878 вося тӧвшӧр тӧлысь 2 лунсянь 1889 воӧдз.
Мысын дыр служитіс Клепиков Федор Александрович. Чужис сійӧ 1873 воын урасьӧм тӧлысь 15 лунсянь Межадор сиктын. 1894 воын помаліс Вӧлӧгдаса духовнӧй семинария да лои попӧн Савинбор сиктын. 1902-1919 воясӧ нуӧдіс службаяс Мысса Иоанно-Предтеченскӧй вичкоын. Гӧтырыс, Анна Николаевна (ныв дырйи – Доброумова), поплӧн ныв. Алексей пиыс (чужис 1896 воын) помаліс Кулӧмдін сиктын мужскӧй духовнӧй гимназия.
Мысса вичкоын бӧръя попӧн (1936 воын вичкосӧ тупкисны) вӧлі Матюшев Мефодий. Сійӧ чужлӧма Кулӧмдін районса Парч сиктын. Важ олысьяс казьтылӧны Мефодий айлысь бӧръя службасӧ, кор сійӧ пыртіс кагаӧс Паршуков Иван Васильевичӧс. Пыртӧм бӧрын сійӧ бергӧдчис йӧз дорӧ да ас нимсянь корис прӧща вичко тупкӧмысь.
Эскӧдана архивнӧй документъяс серти Мысса Иоанна-Предтеческӧй вичкоын 1777 восянь 1919 воӧдз служитӧма 34 морт.
1995 восянь Мысса Иоанно-Предтеченскӧй вичкоын службасӧ нуӧдіс Улляна манастырса велӧдчысь Тихон ай (Майбуров Павел Александрович, 1970 ч.в.).
Ӧні вичкоын службаяссӧ нуӧдӧ Игумен Тит (Бушенев Владимир Александрович).
Балти (кыв)
Балти ( بلتی, སྦལ་ཏིའི་སྐད་ sbal-ti-skad) — тайӧ син-тибет кыв, кутшӧмӧн сёрнитӧны войвыв Пакистанын да Ладакх территорияын (войвыв Индия), матіса тибетлань. Анбуръяс — араб (урду) либӧ тибет; важӧн кывйӧн гижисны аслыссикас гижӧдъясӧн — балти А да Б.
2021-ӧд во
2021-ӧд (кык сюрс кызь ӧтиӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Ꞩ
Ꞩꞩẜ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні S).
1932—1936 воясӧ Ꞩ вӧдитчисны латин коми анбурын (ӧні Ш).
1934—1937 воясӧ шыпас бергаліс кильдин саами кывйын, а 1931—1937 ханты да манси анбуръясын.
1950 воӧдз Ꞩ вӧдитчисны улыс сорб кывйын
Лязюв (Удора район)
Лязюв (Лязюв) — Коми республикаын Удора районса Йӧртымдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
S̭
S̭s̭ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ гереро кывйын. Шуанног — [s̪].
Лукинчи (Луздор район)
Лукинчи (Лукинчи) — Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ġ
Ġġ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ мальта кывйын. Шуанног — [d͡ʒ]. Важӧн ġ вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні gh, шуанног — [ɣ] либӧ [j]). Сідзжӧ шыпас бергалӧ чечен латин анбурын [ʁ] шы пасйӧм пыдди.
Фукьерия
Фукьерия ( Fouquieria ) —  Ericales чукöрса фукьерия котырса (Fouquieriaceae) корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Америкаын.
Вожаёль (Княжпогост район)
География
Вожаёль пукалӧ Емва юлӧн веськыд берегын. Посёлоксянь Емваӧдз 54 км, Сыктывкар юркарӧдз 184 км.
Торшхавн
Торшхавн (фар. Tórshavn (шуанног Торшхавн либӧ Тоуршаун), дан. Thorshavn, исл. Þórshöfn, све. Torshamn) - тайӧ Фарер діяс вылын кар, Фарер діяслӧн юркарыс.
Йӧз: 12393
Интерлингва (кыв)
Интерлингва анбур
Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Ww Xx Yy Zz
а сідзжӧ: ai au ei oi cc ch ph th
Веб-камера
Веб-камера тайӧ компьютерлӧн ортсы лӧсьӧдантор, неыджыд видео- али фотокамера.
Z̭
Z̭z̭ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ гереро кывйын. Шуанног — [z̪].
Ɏ
Ɏɏ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ лубуаган калинга кывйын Филиппинъяс вылын.
Сідзжӧ Ɏ мукӧддырйи вӧдитчӧны кыв туялысьяс кӧмри кывлӧн транскрипцияын [ə] шы пасйӧм пыдди.
Куньыб (Сыктыв район)
Куньыб (Куниб) – Коми Республикаын сикт, Сыктыв районысь Куньыб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Каллисто (тӧлысь)
Каллисто — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 2410 км. Юпитерӧдз шӧр кост 1 882 700 км.
Ḽ
Ḽḽ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ венда кывйын. Шуанног — [l̪].
Ɬ
Ɬɬ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын АӦШын да Канадаын, пример вылӧ, алабама, комокс да оканаган.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ƚ, Ⱡ, Ł, Ɫ
Талыш кыв
Талыш кыв (толышə зывон, tolışə zıvon) — тайӧ Иранын да лунвыв Азербайджанын иран кыв.
Талыш анбур
Ӧнія кирилл:
Ашальчи Оки
Ашальчи Оки (1898—1973) — удмурт поэтесса да гижысь, бурдӧдысь. Збыль нимыс — Акулина Григорьевна Векшина.
Ижора (войтыр)
Ижора (ижора inkeroin, ižora, ižoralain) — финн-йӧгра войтыр, пырӧ Россияын ичӧт лыда вужвойтыр лыдӧ. Ёнджыкасӧ олӧ Рочму, Эстония да Украинаын. Сёрнитӧны ижора кывйӧн. Гижӧдыс латиница подулын. Медъёна паськалӧма православие.
Ашальчи Оки
Гижан удж
Ашальчи Оки — удмурт литератураын медводдза нывбаба-поэт. Кывбуръяссӧ заводитіс йӧӟӧдны 1918 восянь «Виль синь» и «Гудыри» удмурт газетъясын. Удмурт кывйӧн медводдза кывбур небӧг «Сюрес дурын» (Туй дорын) петіс 1925 воын, рочӧн — «О чем поет вотячка» небӧг — петіс 1928 воын.
Ижора (войтыр)
Ас ним да войтыр юкӧнъяс
Ижора асьнысӧ шуӧны inkeroin, ižora, ižoralain.
Ашальчи Оки
Гижан удж
1933 воын гижысьӧс мыждӧны националистъяскӧд йитӧд кутӧмын сідз шусяна «СОФИН» («Союз освобождения финских народностей») делӧ серти. Та бӧрын Ашальчи Оки кежӧ гижан уджысь. Реабилитируйтӧма сӧмын 1956 воын.
Ашальчи Оки гижис лирикаа кывбуръяс, кодъяс сиӧмаӧсь чужан мулы, нывбаба-удмурт олӧмлы. Сылӧн гижӧдъясыс матынӧсь фольклор дорӧ. Мукӧд кывбурыс лоины йӧзкостса сьыланкывъясӧн.
Ашальчи Оки гижис сідзжӧ челядьлы.
Кывбуръяссӧ вуджӧдӧма Рочмуса уна кыв вылӧ, а сідзжӧ француз, венгер да фин кывъяс вылӧ. Кывбуръяс вылас гижӧма уна сьыланкыв.
Ижора (войтыр)
История
Водзынсӧ ижора оліс водькӧд ӧтвылысь Ижора муын. XX нэм шӧрӧдз кывйын да культураын вӧлі тыдовтчӧ на аслыспӧлӧслун. Тайӧ муясас орччӧн олісны сідзжӧ инкери финъяс, кодъяс ёнджыкасӧ вӧліны лютеранаӧн, а ижора войтыр — православнӧйӧн. XXI нэм кежлӧ ижораӧс пӧшти ставнас зырӧма, чужан кывнас сёрнитысьяс зэв этша.
Лыд
Академик П.И. Кёппен серти, 1848 воын Санкт-Петербург губернялӧн квайт уездса 222 сикт-грездын олӧма 17 800 ижора.
Ӧнія кадӧ ижора олӧ Ленинград обласьтса Ломоносов да Кингисеп районъясын (водзынсӧ — сідзжӧ Гатчина районса сиктъясын). 2002 вося Йӧзӧс пасъялӧм серти, Рочмуын олӧма 327 ижора, на пиысь 177 морт Ленинград обласьтын. 43 ижора олӧма Вистино грездын. 2010 воын Рочмуын олӧма 266 ижора.
2002 воын ижора пыртӧма Рочмуса этша лыда вужвойтыр лыдӧ.
1989 воын Украинаын олӧма 9 ижор; 2001 вося Украинаын Йӧзӧс пасъялӧм серти, сэні олӧма 822 ижор (на пиысь 788 морт (96 %) Крымын), и сӧмын кыкӧн шуисны ижора кыв чужан кывйӧн.
Эстонияын 2000 вося Йӧзӧс пасъялӧм серти, сэні олӧма 62 ижора, на пиысь 19 мортлы (31 %) чужан кывйӧн лоӧ ижора кыв, 39 мортлы (62 %) — роч кыв, куимлы (5 %) — эст кыв.
Халезия
Халезия ( Halesia ) —  стиракс котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Америкаын да Азияын.
Ио (тӧлысь)
Ио — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 1821 км. Юпитерӧдз шӧр кост 421 700 км.
Тулу
Тулу (, തുളു ബാസെ, ತುಳು ಬಾಸೆ, Tuḷu bāse, [ˈt̪uɭu ˈbɒːsæ]) - тайӧ Индияын (Карнатака да Керала штатъясын) дравид кыв. Анбур - каннада, важӧн - тулу.
Ṱ
Ṱṱ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ венда кывйын. Шуанног — [t̪].
Чеусов Алексей Александрович
Чеусов Алексей Александрович (Гӧрд Ӧльӧш; 1882—1940) — коми гижысь, критик, асму тӧдмалысь, общественник.
Олан туй
Габӧ Педӧр Ӧльӧксан Пи Ӧльӧксей Нима Гӧрд Ӧльӧш, кыдзи асьсӧ шуліс А.А. Чеусов, чужис 1882 вося йирым тӧлысь (3)15-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Выльгорт сиктын (ӧні — Сыктывдін районса Выльгорт).
Велӧдчис Выльгортса да Усть-Сысольскса училишӧясын, Тотьмаса велӧдысьяслӧн семинариаын 1898—1901, но эз помав. 1917 воӧдз уджаліс школаясын велӧдысьӧн да мукӧд должносьтын.
1899—1900 воясӧ Алексей Чеусов пырӧдчис общественнӧй уджӧ, кутіс йитӧдъяс политссыльнӧйяскӧд, мый вӧсна сы бӧрся кыйӧдчис полициа. Медводдза роч революциа дырйи разӧдіс листовкаяс, сёрнитіс митингъяс вылын Югдінын, Тотьмаын, Кардорын. 1917 воын зілис «Общество обновления местной жизни» Усть-Сысольскса котырын. Тайӧ котырыс кӧсйис нуӧдны Рочмуын демократическӧй вежсьӧмъяс. 1918 вося рака тӧлысьын сійӧс бӧрйисны уездса Сӧветъяслӧн исполкомӧ пырысьӧн. 1918 вося лӧддза-номъя тӧлысьсянь йирым тӧлысьӧдз А.А. Чеусов вӧлі пырӧ сідзжӧ шуйгавыв эсеръяслӧн ютырӧ.
1918—1926 воясӧ А.А. Чеусов уджаліс уездса да губерняса органъясын, Йӧзкостса велӧдан институтын велӧдысьӧн, ВЦИК бердса Войвыв комитетын.
1922—1930-ӧд воясӧ вӧлі пырӧ Коми му туялан котырӧ да сылӧн веськӧдлан органъясӧ. Кутіс йитӧд зырянизация комиссиакӧд.
А.А. Чеусовӧс кыкысь арестуйтлісны да пуксьӧдлісны. 1933 воын сійӧс мыждісны кыдзи «буржуазнӧй националистӧс», пукаліс Казахстанын. 1938 воӧ Чеусовӧс мӧдысь кутісны да пуксьӧдісны кыдзи «контрреволюционерӧс», «буржуазнӧй националистӧс да финскӧй фашистъяслысь агентӧс». Мыжтӧг мыждісны. Куліс Пезмӧгса лагерын 1940 вося сора тӧлысь 23 лунӧ. Реабилитируйтісны сӧмын 1967 воын.
Гижан удж
1899 восянь босьтчис гижан уджӧ. Йӧзӧдіс кывбуръяс комиӧн и рочӧн. 1903 воын А.В. Гудков-Беляковлӧн Вӧлӧгдаса типографиаын йӧзӧдіс «Стихотворения зырянина» неыджыд небӧг. Гижӧдъясыс петавлісны сідзжӧ «Трудовая кооперация» журналын (1923), «Гора омра» чукӧрын (1924).
1918 восянь йӧзӧдіс статьяяс экономика, литература, кыв да чужан му йылысь «Известия» да «Советская мысль» газетъясын, «Коми му» да «Парма ёль» журналъясын.
Кыдзи критик гижліс Георгий Лыткин, Афанасий Маегов (Варыш), Нёбдінса Виттор да мукӧд культура уджалысьяс йылысь литературно-критическӧй статьяяс.
Сылӧн некымын удж сиӧма Коми мулӧн историялы. Лӧсьӧдіс «История коми народа» удж, мый коли йӧзӧдтӧмӧн.
Лӧгинъяг (Кулӧмдін район)
Лӧгинъяг (Логинъяг) — Коми Республикаын Кулӧмдін районысь Зимстан сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География
Посёлок пуксьӧма Пруб юлӧн шуйга берегӧ. Лӧгинъяг посёлоксянь Зимстанӧдз 8 км.
Стиракс котыр
Стиракс котыр (Styracaceae) — Ericales чукöрса корья пу быдмӧг котыр. Сурианаяс 11 увтыр да 160 сикас.
Пожмадор (Луздор район)
Пожмадор (Пожмадор) — Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Расчой (Сыктыв район)
Расчой (Расчой) – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Расчойсянь Кебра шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Гонди
Гонди (Gōndi) - тайӧ Индияын (Махараштра, Мадхья-Прадеш, Чхаттисгарх, Андхра-Прадеш, Орисса штатъясын) дравид кыв. Анбур - гонди, мукӧддырйи деванагари либӧ телугу.
Партян кыв
Партян кыв (parsīk, pahlavīk, pahlawānīg) либӧ парфян кыв, сідзжӧ Аршакид пахлави — тайӧ бырӧм иран кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны V—XIII нэмъясӧдз Иранын да Шӧр Азияын.
Федюнёва Галина Валерьяновна
Федюнёва Галина Валерьяновна (1953) — коми кыв туялысь, филологияса доктор.
Олан туй
Галина Федюнёва чужис 1953-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 21-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Усва районса Шеллябӧж сиктын.
1977 воын помаліс Сыктывкарса канму университетысь история-филология факультет, пырис уджавны Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтӧ: вӧлі старшӧй лаборантӧн, ичӧт туялысьӧн, шӧр туялысьӧн, ыджыд туялысьӧн, нуӧдысь туялысьӧн, медыджыд туялысьӧн. Аспиранталіс Тарту университетын (Эстония), кӧні дасьтіс да дорйис филологияса кандидат ним вылӧ диссертациа «Словообразовательные суффиксы существительных в коми языке» тема серти. «Первичные местоимения и их производные в пермских языках» тема серти филологияса доктор ним вылӧ диссертациа дорйис Саранск канму университетын. 1986—2007 воясӧ веськӧдліс Кыв, литература да история институтын кыв юкӧдӧн. Ӧні уджалӧ институтын медыджыд туялысьӧн, пырӧ институтса Туялысь сӧветӧ.
Туялан удж
Г.В. Федюнёва пырӧ Фин-йӧгра котырӧ (Хельсинки, 1997).
Йоссер (Княжпогост район)
Йоссер (Иоссер) – Коми республикаын посёлок, Княжпогост районысь Йоссер сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Йоссер пукалӧ Весыва юлӧн шуйга берегын. Посёлоксянь Емваӧдз 81 км, Сыктывкар юркарӧдз 221 км.
Ƚ
Ƚƚ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын, пример вылӧ, квакиутль да саанич. Шуанног — [ɬ].
Сідзжӧ Ƚ (èƚe evanesjente) вӧдитчӧны венет анбурын [ɟ] шы пасйӧм пыдди да кобон кывйын Папуа-Выль Гвинеяын [] шы пасйӧм пыдди.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ł, Ⱡ, Ɬ, Ɫ
Сёрдла (Удора район)
Сёрдла (Шиляево) — Коми республикаын Удора районса Йӧртымдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ṅ
Ṅṅ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ венда да игбо кывъясын. Шуанног — [ŋ].
Хризолепис
Хризолепис ( Chrysolepis ) —  Fagaceae котырса коръя пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Америкаын.
Дудинка
Дудинка — Таймыр Долган-Яран районлӧн (Красноярск край) юркар.
Фон (кыв)
Фон (Fon gbè, [fɔ̃̄ɡ͡bè]) — тайӧ Тогоын да Бенинын атлантика-конго кыв. Анбур — латин.
Финикия кыв
Финикия кыв ( 𐤃𐤁𐤓𐤉𐤌 𐤊𐤍𐤏𐤍𐤉𐤌 dabarīm Kanaʿanīm) — тайӧ бырӧм семит кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны V нэмӧдз Шӧрму саридз доръяс вылын.
Изъюров Иван Васильевич
Изъюров Иван Васильевич (Изъюр Иван; 1910—1995) — коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй
Иван Изъюров чужӧма 1910-ӧд вося рака тӧлысь 6-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Позтыкерӧсын (ӧні — Кӧрткерӧс районса Позтыкерӧс сикт). Сыктывкарса мӧд тшупӧда школа помалӧм бӧрын уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын, сэсся «Ударник» журналын.
И.В. Изъюров — Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ ветлысь, тышкасьӧма Карел фронтын. Пехотинеч, миномётчик, связист, вӧлӧма сідзжӧ войнавывса корреспондентӧн — «Часовой Севера» да «Во Славу Родины» газетъясӧ гижӧма 30 гӧгӧр очерк да висьт.
Война бӧрын журналисталӧма «Красное знамя» газетын, «Войвыв кодзув» журналын, телевидениеса студияын.
Кулӧма 1995-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 24-ӧд лунӧ. Гуалӧма Сыктывкарын.
Гижан удж
1950—1990-ӧд воясся висьтъяслӧн, повесьтъяслӧн да очеркъяслӧн тематикаыс вель паськыд. «Кор дзоридзалӧ льӧм» да «Судзӧд меным ӧшкамӧшка» гижӧдъясын И. Изъюров зільӧ сетны сылӧн кадся олысьлысь портрет. 1979-ӧд воын республикаса драма театр пуктӧма сылысь «Морт коли ӧтнас» пьеса.
Челядьлы гижӧма «Миян Бикинь» повесьт, «Бурмортлӧн чунькытш» мойд, «Ылі туй петтӧдз» висьт.
И.В. Изъюрову комиӧдлӧма А. С. Пушкинлысь, Н. В. Гогольлысь, А. М. Горькийлысь да В. В. Маяковскийлысь гижӧдъяссӧ.
1970-ӧд воын сылы сетісны «Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь» ним. И.А. Куратов нима Коми АССР-са канму премия босьтысь.
Ɐ
Ɐɐ — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчисны XVIII нэмӧ англияса кыв туялысьяс Эдвард Ллуйд да Вильям Прайс керновса кывлӧн транскрипцияын. Шуанног — [ɔ].
Ɫ
Ƚƚ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ хейлцук-увикяла кывйын Канадаын да кобон кывйын Папуа-Выль Гвинеяын.
Ительмен кыв
Ительмен кыв (итэнмэн), сідзжӧ камчадал кыв - тайӧ Коряк асвеськӧдлан кытшын (ӧні Камчатка ладорын) палеоазия кыв.
Ɫ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ł, Ⱡ, Ɬ, Ƚ
Ительмен кыв
Ительмен анбур
Ӧнія кирилл
Архинеоттия
Архинеоттия (Archineottia ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Арелдия
Арелдия (Areldia dressleri ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Панамаын.
Брауи
Брауи (بروہی, Bráhuí) сідзжӧ брагуи либӧ брахуи — тайӧ Пакистанын, Иранын да Афганистанын дравид кыв.
Араб (Афганистанын)
ا أ ء ب پ ت ٹ ث ج چ ح خ د ڈ ذ ر ڑ ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل ڷ م ن ں و ٶ ه ة ى ے
Латин (Пакистанын)
Bb Áá Pp Íí Ss Yy Şş Vv Xx Ee Zz Źź Ģģ Ff Úú Mm Nn Ll Gg Cc Tt Ŧŧ Rr Ŕŕ Dd Oo Đđ Hh Jj Kk Aa Ii Uu Ńń Ļļ
Вылыс Инта (Инта каркытш)
Вылыс Инта Верхняя Инта) – Коми республикаын Инта каркытшӧ пырысь карсяма посёлок.
1711 во
1711 (Сюрс сизимсё дас ӧтиӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергӧ.
Ⱡ
Ⱡⱡ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ кутенай (Канада, АӦШ), мелпа да нии (Папуа-Выль Гвинея) кывъясын.
Ганимед (тӧлысь)
Ганимед — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь, Шонді ылдӧсын медыджыд спутник. Сылӧн радиус — 2634 км. Юпитерӧдз шӧр кост 1 070 400 км.
Ⱡ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ł, Ɫ, Ɬ, Ƚ
Клейстес
Клейстес (Cleistes) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв да Лунвыв Америкаын.