cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вурдов Алексей Иванович
Гижан удж
Россияса гижысь котырын 2008 восянь. Кыкысь босьтліс I места «Эзысь борд» конкурсын «Проза» нимпасын.
Гижис сценарийяс да Сыктывкарысь Евгений Танимовкӧд лӧсьӧдісны нёль кинофильм: «Эхо зырянской  Ежуги» (2011), «Дух Большого Субача» (2012), «Ирвинское зазеркалье» (2012), «Легенда о мезенской чуди» (2013). Кинофильмъяссӧ петкӧдлісны фин-йӧгра войтырлӧн «Туйвеж» визуальнӧй искусствояс фестиваль дырйи.
Вахан кыв
Вахан кыв вылын буркыв
Кирилл анбурӧн:
Йисо йавəр х̌атəй: «Сайишт ҙи дəо царəв, х̌анəв: „Ей бзыргв̌ор Тат ки дə осмонəт цəй! Ти бəзырг нунг бəр олам ымыт! Лəцəр дəв̌рони Ти подшойи г̌ат-əт, зəмин-əт зəмон дə ҳыкми тав̌ ымыт! Спо рысқ-əт рызи сакəр нəсиб цар! Цə спо гəноəн шəхс! Сак бə куй, ки сакəр шакиг̌ цə кəрк! Кых̌тəр бахш̣əш̣ царəн. Цə банди нафс-əт ав̌асəн, Цə в̌асв̌асайи Иблисəн саки нига д̌ыр!“»
Вурдов Алексей Иванович
Гижан удж
«Дух Большого Субача» кинофильмын А. Вурдов ачыс ворсіс шаман Омаӧс.
2014 вося гожӧмын мӧдӧдчис Донецк йӧзкостса республикаӧ ополченечӧн, медым тышкасьны Украинаса армиалы паныд. Кыкысь ранитчӧм бӧрын воис Сыктывкарӧ бурдӧдчыны, гижис рочӧн «Донецкие рассказы» висьт чукӧр, кодъясӧс йӧзӧдӧма «Выль туйӧд» газетын да дасьтӧма йӧзӧдны «Юность» журналын.
Аасиаат
Аасиаат (грен. Aasiaat («чераньяс»), важӧн дан. Egedesminde) - тайӧ Гренландия ді вылын кар. Йӧз: 3142 морт.
Гущин Василий Яковлевич
Олан туй
Василий Гущин чужӧма Коми АССР-ысь Луздор районса Слудкаын 1952-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лунӧ. Помалӧма Сыктывкарын культура училишӧ, Перымса культура институт. 28 во чӧж, 1986-ӧд вося рака тӧлысьсянь 2014-ӧд воӧдз веськӧдлӧма В.Т. Чисталёв нима «Эжваса дзоридзьяс» йӧзкостса хорӧн.
Шылад тэчӧм
Сьыланкывъяссӧ тэчӧ 1979-ӧд восянь. Сетӧӈа мӧвп да котыртӧма 1994-ӧд воын «Василей» республикаса гаж.
В. Гущинлӧн сьыланкыв серти «Коми гор» телерадиокомпания снимайтӧма «Ой, олӧм олӧм» фильм (режиссёрыс Н.М. Чадоромцева). «Васьӧ-Касьӧ нимлунасьӧ», «Ӧти муслуныд», «Ёртасьӧмлӧн би» и «Гущин Глас» аудиодискъясын йӧзӧдӧма авторлысь 102 сьыланкыв.
Ꝛ
Ꝛꝛ (гӧгрӧс R) — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчисны шӧр нэмъясӧ важ скандинав да кӧмри кывъясын. Шуанног — [r].
Гуовдагеайдну
Гуовдагеайдну (саами Guovdageaidnu, нор. Kautokeino), сідзжӧ Каутокейно либӧ Кёутукейну - коммуна Финнмарк губернияын (Норвегия), войвыв саами войтырлӧн администрация да культура шӧрин. Йӧз - 2925 морт (2011).
Ꝛ
Cідзжӧ мӧд Европаса кывъясын ꝛ гижисны o, b, p, h, d водзвылын r пыдди.
Ꝡ
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура VY vy.
Ломбард кыв
Ломбард кыв (lengua lumbarda, lumbaard, lumbaart, рытыввыв сёрнисикас Milanes/Milanées, Insubrigh/Insübrich) — войвыв Италияын да Швейцарияын роман кывъясысь ӧти, матіса итальянлань.
Йоруба (кыв)
Йоруба анбур
A a B b D d E e Ẹ ẹ (E̩ e̩) F f G g Gb gb H h I i J j K k L l M m N n O o Ọ ọ (O̩ o̩) P p R r S s Ṣ ṣ (S̩ s̩) T t U u W w Y y
Тонъяс пасйӧны:
Пример
Gbogbo ènìyàn ni a bí ní òmìnira; iyì àti ẹ̀tọ́ kọ̀ọ̀kan sì dọ́gba. Wọ́n ní ẹ̀bùn ti làákàyè àti ti ẹ̀rí-ọkàn, ó sì yẹ kí wọn ó máa hùwà sí ara wọn gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìyá.
1889-ӧд во
1889 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас ӧкмысӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.
Роч гижысьяс анбур серти
Роч гижысьяс анбур серти — лыддьӧг, кытчӧ алфавит серти пуктӧма роч йӧзлысь нимъяссӧ, кодъяс Коми Республикаын гижӧны рочӧн художествоа гижӧдъяс либӧ уджалӧны журналистикаын.
Ꝏ
Ꝏꝏ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Сідзжӧ Ꝏ вӧдитчӧны массачусетт кывлӧн анбурын АӦШын.
Шуанног
важ скандинав — [oː]
массачусетт — [w] либӧ [ə]
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура OO oo.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ꚙ
Заполярнӧй (Вӧркута каркытш)
Заполярнӧй Заполярный) — тайӧ Коми республикаын Вӧркута каркытшӧ пырысь карсяма посёлок.
Екатерина нима Войвыв канал
Екатерина нима Войвыв канал (роч: Северо-Екатерининский канал) — Коми му да Перым край йитысь канал. Нимтӧма Екатерина II императрица серти.
Заполярнӧй (Вӧркута каркытш)
География
Заполярнӧйсянь Вӧркута карӧдз 23 км.
Екатерина нима Войвыв канал
История
1785 воын лӧсьӧдӧма Екатерина нима Войвыв канал стрӧитӧмлысь бала. Канал йитӧ Войвыв Кӧтйӧм (Эжва вож) да Дзуридз (Лунвыв Кӧтйӧм вож, усьӧ Камаӧ). Каналсӧ босьтчисны вӧчны 1787 вося лӧддза-номъя тӧлысь 28 лунӧ
Каналсӧ заводитісны вӧчны сы могысь, медым сы пыр вайны урал заводъясысь прӧдукциясӧ войвыв флотлы, а войвыв бур вӧрсӧ — Рочму лунвылӧ; медым ёнджыка вузасьны няньӧн, солӧн, куӧн, тшайӧн, чериӧн, госӧн ас странаын да мукӧд канмуыскӧд.
Уджъяссӧ вӧчисны коми кресттяна. Канал бердын чужис выль оланін — Канава грезд. Каналлӧн кузьтаыс 18 км. Кӧсйисны вит воӧн помавны, но ыджыд тышъяс да мукӧд помка вӧсна сійӧс вӧчисны косталӧмъясӧн пӧшти 35 во. Пасьтаыс — 6 метра, ва веркӧстіыс — 15. Джуджтаыс — 2 метра. Каналас вӧлӧма 3 шлюз.
Канал кодйӧма 1812 воын, но планъяссӧ торкӧма Наполеонкӧд тыш. Уджъяссӧ помалӧма 1823 воын.
Икалуит
Икалуит (инук. ᐃᖃᓗᐃᑦ Iqaluit - «Чериа места», важӧн англ. Frobisher Bay, Фробишер Бей) - тайӧ войвыв Канадаын кар, Нунавут асвеськӧдлан провинциялӧн юркарыс.
Йӧз: 6 699
Аръеплуовви
Аръеплуовви (саами Arjepluovvi gielda, све. Arjeplogs kommun), сідзжӧ Аръеплуг - коммуна Норрботтен ленын (Швеция), войвыв саами войтырлӧн администрация да культура шӧрин. Йӧз - 3136 морт (2010).
Ꜳ
Ꜳꜳ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [aː].
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AA aa.
Воя (Вуктыл каркытш)
Воя (Усть-Воя) — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь грезд. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі Вуктыл районса Сопльӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грездӧн.
Забоев Александр Степанович
Забоев Александр Степанович (Сан Антус; 1904—1980) — коми критик, коми литература туялысь, экономист.
Воя (Вуктыл каркытш)
Ним артмӧм
Грезд ним артмӧма Воя ю нимысь.
География
Грезд пукалӧ Печӧра юлӧн веськыдладорын. Воясянь Сопльӧс посёлокӧдз 15 км.
Забоев Александр Степанович
Олан туй
Александр Забоев чужӧма 1904-ӧд вося рака тӧлысь 7-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Мысын (ӧні — Кулӧмдін районса Мыс сикт).
Воя (Вуктыл каркытш)
История
Артмӧма XIX нэмся 1-дза джынъяс. 1843 воын тані вӧлі промышленник В.Н. Латкин, коді пасйис, мый грездын вӧлӧма некымын керка Воя ю вомын.
Забоев Александр Степанович
Олан туй
1919-ӧд воын мӧд тшупӧда школа помалӧ бӧрын пырӧма велӧдчыны Дереваннӧйса вылыс начальнӧй училишӧын велӧдысьяслӧн курсъяс вылӧ. Уджалӧма велӧдысьӧн, сэсся вӧлӧма йӧзӧс велӧдан юкӧдын политпросветса веськӧдлысьӧн. 1922—1925 воясӧ велӧдчӧма Москва университетса рабфакын, 1925——1930-ӧд воясӧ — Ленинградса политехническӧй институтса экономика факультет. Институт помалӧм бӧрын уджалӧма Госбанклӧн Войвыв юкӧнса Кардор кытшса контораын старшӧй консультантӧн, госбанклӧн Изьва районса контораын. Айму вӧсна Ыджыд тыш пансигӧн служитӧма армияын.
1943-ӧд вося ода-кора тӧлысь 19-ӧд лунӧ СССР-са НКВД-лӧн торъя совешанньӧӧн РСФСР-са УК-лӧн 58-10 ч. 2 стаття серти мыждӧма «национализмын» кыдзи «войтырлӧн вӧрӧг» да пуксьӧдӧма 8 во вылӧ. Сэк кадӧ сійӧ вӧлӧма Приморск районса Лахта грездын олысьӧн, нянь вундалӧма сёянінын. Лагерысь воӧм бӧрын локтӧма Коми муӧ да 1951-ӧд восянь уджалӧма экономистӧн совнархозын.
Воя (Вуктыл каркытш)
История
1989 воын 1122 морт, на пиысь 58 % рочьяс. 2000 воын 40 овмӧс, 63 морт.
Забоев Александр Степанович
Олан туй
Кулӧма 1980-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 23-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Гижан удж
Очеркъясас гижӧма вӧр-ва дорйӧм йылысь. Кыдзи критик донъялӧма Тима Вень, Илля Вась, Митрук Як, Михаил Лебедев да Михаил Доронинлысь гижӧдъяссӧ, коми литература чужӧмсӧ. Дорйӧма Тима Веньлысь «Трипан Вась» висьтсӧ да Илля Васьлысь «Мунӧны» поэмасӧ.
Говорухина Светлана Ювинальевна
Говорухина Светлана Ювинальевна (1959) — коми кывбуралысь.
Надеев Алексей Николаевич
Надеев Алексей Николаевич (1895—1991) — коми гижысь, велӧдысь, удж котыртысь.
Олан туй
Алексей Надеев чужӧма 1895-ӧд вося рака тӧлысь 3-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Тентюков сиктын (ӧні — Сыктывкар бердса Тентюков карпом). 1915-ӧд воын помалӧма Тотьмаса велӧдысьяслысь семинария, мӧдӧдчӧма 1-дза мирӧвӧй тыш вылӧ. 1918-ӧд вося урасьӧм тӧлысьсянь велӧдӧма Дереваннӧй сиктын. 1918-ӧд вося ода-кора тӧлысьсянь уджалӧма Усть-Сысольск уездса йӧзкостса велӧдӧм отделбердса «Коми комиссияын», кӧні дасьтісны коми школаяслы велӧдчан небӧгъяс. 1928-ӧд вося моз тӧлысьӧ босьтӧмаӧсь Гӧрд армияӧ, тышкасьӧма Войвыв да Лунвыв фронтъясын. 1922-ӧд воын сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь Москваӧ велӧдчыны. 1925-ӧд воын помалӧма Н. К. Крупская нима коммунист ногӧн челядьӧс быдтыны велӧдан педагогика академияӧ, уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын завӧн. 1927-ӧд вося ода-кора тӧлысьсянь — Коми обласьтса йӧзкостса велӧдӧм юкӧнын веськӧдлысь. 1932-ӧд восянь — Коми обласьтса исполнительнӧй комитетын веськӧдлысьӧс вежысь, 1933-ӧд восянь — Коми небӧг лэдзанінын медшӧр редактор. 1933-1966-ӧд воясын уджалӧма Коми канмуса педагогика институтын. 1937-ӧд воын сійӧс репрессируйтісны, кык во мысти лэдзисны.
Кулӧма 1991-ӧд вося косму тӧлысь 2-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Гижан удж
Гижӧма литературнӧй статтяяс Чард гусяним улын.
Говорухина Светлана Ювинальевна
Олан туй
1976-ӧд воын помалӧма Косланса шӧр школа, 1981-ӧд воын — Сыктывкарса канму университетысь филология факультет. 1981 восянь 1999 воӧдз уджалӧма Удора районса Ёдва шӧр школаын велӧдысьӧн да внекласснӧй удж котыртысьӧн. 1999—2004 воясӧ — Ёдва шӧр школаса директор. 2004—2008 воясӧ С. Говорухина уджалӧма Сыктывкарын Коми Республикаса фин–йӧгра культура шӧринын: веськӧдлӧма НКО-яскӧд удж нуӧдан юкӧдӧн.
Гижан удж
Светлана Ювинальевна босьтчӧма гижны челядьдырйиыс на. Гижӧ комиӧн да рочӧн. Аслас пӧжасъяснас лыддьысьысьясӧс тӧдмӧдӧма сёрӧн. Кывбуръясыс петавлӧма «Коми му» да «Выль туйӧд» газетъясын, «Капелька жизни» да «Сьӧлӧмшӧрӧй менам Удора» сборникъясын. Кывбуръяс вылас лӧсьӧдӧма сьыланкывъяс.
Гижӧ бур йӧз, чужанін дорӧ радейтӧм, сӧстӧм муслун йылысь. «Збыльмытӧм вӧт» медводдза небӧгсӧ сиӧма аслас мам Елена Павловна Долгиналы.
Общественнӧй удж
2004 воын С. Говорухина ветлӧма Фин–йӧгра войтырлӧн IV Ставмирса конгресс вылӧ (Таллинн, Эстония).
2016 восянь пырӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмса сыктывкарса представительствоӧ.
Веськӧдлӧ Сыктывкарын Удора землячествоӧн.
1825-ӧд во
1825 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Ꜷ
Ꜷꜷ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [ǫ], [ø], [øː] либӧ [au].
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AU au.
Ꜵ
Ꜵꜵ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [ǫ].
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AO ao.
1860-ӧд во
1860 во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Ꜹ
Ꜹꜹ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [ǫ], [ø], [øː] либӧ [au].
Йиэллеварри
Йиэллеварри (вой. саами Jiellevárri (Váhčir), юлев саами Jiellevárre (Váhtjer), суоми Jällivaara, све. Gällivare), сідзжӧ Елливаре - кар Норрботтен ленын (Швеция), войвыв саами войтырлӧн администрация да культура шӧрин. Кӧрт руда перйӧм. Йӧз - 8 480 морт (2005).
1888-ӧд во
1888 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас кӧкъямысӧд) во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Реми (Емдін район)
Реми (Римья) — Коми Республикаын Емдін районысь Зӧвсьӧрт кар овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Чолӧм, дзолюк! (телеуджтас)
Чолӧм, дзолюк! — коми кыв вылын ичӧт арлыда челядьлы телеуджтас.
История
«Чолӧм, дзолюк!» проект артмис школаӧдзса национальнӧй мытшӧдъяс велӧдан лабораторияӧн веськӧдлысь Зоя Остаповалӧн водзмӧстчӧмӧн. Уджтаслӧн медшӧр геройяс: Кикуруллю петук, Ваткыль пон да Юмпель. Геройяслӧн аканьясӧн ворсӧны: В.А. Савин нима Драмаа театрысь артистка, Коми Республикаса нимӧдана уджалысь Анна Сафронова, «Юрган» телеканалысь режиссёр Вера Пивкина да лабораторияын жӧ уджалысь Вера Муравьёва. Телеуджтаслӧн режиссёр — Марина Кузьчуткомова.
«Чолӧм, дзолюк!» уджтаслӧн эм «Дзолюк кып» сьыланкыв. Кывъяссӧ гижис коми гижысь Евгений Козлов, шыладсӧ дасьтіс Алексей Ген.
Сюжет серти, челядьлы кажитчысь геройяс ветлӧдлӧны гӧститны челядь садъясӧ да висьталӧны та йылысь мукӧдыслы. Тшӧкыда телеуджтас дасьтысьяс ветлӧдлӧны районъясӧ, чукӧртӧны ӧти челядь видзанінын некымын садйысь коми челядьсӧ.
«Чолӧм, дзолюк!» телеуджтас дасьтӧ «Юрган» канал да пуктӧ аслас сайтӧ. Та кындзи, «Коми гор» телерадиокотыр дасьтӧ «Дзолюк» радиоуджтас, кӧні петкӧдчӧны тайӧ жӧ геройясыс.
Ꜻ
Ꜻꜻ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [ǫ], [ø], [øː] либӧ [ęː].
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AV av.
Артеева Агафья Тимофеевна
Артеева Агафья Тимофеевна (1918—1996) — нималана коми вӧралысь, Ленин орден новлӧдлысь.
Олан туй
Агафья Артеева чужӧма 1918-ӧд вося рака тӧлысь 28-ӧд лунӧ Кардор губерняысь Изьва-Печора уездса Мокчойын (ӧні Изьва районса Мокчой сикт) кӧр видзысь семьяын. Бать-мамыскӧд 1930-ӧд воясӧ овмӧдчӧма Каратайка посёлокӧ, кодӧс сӧмын на вӧлі кыпӧдӧны. 1939-ӧд восянь уджалӧма К.Е. Ворошилов нима колхозын.
Агафьялӧн верӧсыс вӧлӧма вӧралысьӧн. Кор сылы вӧлӧма 23 арӧс, верӧсыс вӧйӧма «Комсомолец» буксир экипажкӧд ӧтвылысь. Агафья босьтчӧма вӧравны, сійӧс велӧдӧма Василий Иванович Филиппов.
А.Т. Артеева вӧралӧма тундраын нелямын вит во — 1942-сянь 1987 воӧдз. Кыйдӧссӧ сдайтӧма канмулы. 1947-ӧд восянь 1957 воӧдз вӧлӧма вӧралысьяс пӧвстын ставсоюзса социалистическӧй соревнованньӧын вермысьӧн.
Саамияс
Саамияс (вой. sámit, sampelaš, кильд. са̄мь) — войвыв Скандинавияын да Кӧла кӧдж вылын чудь–йöгра вужвойтыр. Саамилӧн ас кыв — матіса саами кывъяс.
Артеева Агафья Тимофеевна
Олан туй
Куимысь ветлӧма ВДНХ вылӧ. 1956-ӧд воын сійӧс вӧлі бӧрйӧма Юшар сиктсӧветса депутатӧн.
Бур уджысь сылы сетӧма уна аттьӧалана гижӧд, ружйӧ (премиа пыдди), «1941–1945 воясса Айму вӧсна Ыджыд тышын бур уджысь» медаль да «1941–1945 воясса Айму вӧсна Ыджыд тышын Вермӧмсянь 50 во» казьтылана медаль. Вӧралӧмын ыджыд вермӧмъяс шедӧдӧмысь 1971 воын наградитӧма Ленин орденӧн.
Кулӧма 1996-ӧд вося ода-кора тӧлысь 13-ӧд лунӧ Яран асвеськӧдлан кытшса Каратайка посёлокын.
Афанасьева Елена Евгеньевна
Афанасьева Елена Евгеньевна (1967) — коми кывбуралысь.
Олан туй
Елена Афанасьева чужис 1967 вося вӧльгым тӧлысь 14-ӧд лунӧ Удорса районса Важгорт сиктын. 1984 воын помаліс Важгортса шӧр школа, 1991 воын — Сыктывкарса канму университетлӧн филологиа факультетысь коми юкӧн. Уджаліс Интаса шӧр школаын, кӧні пыдісянь велӧдісны франсуз кыв, Коми Республикаса велӧдысьяслӧн институтын Велӧдан да методика дасьтан шӧринын научнӧй сотрудникӧн. Ӧні уджалӧ «Арт» журналын.
Гижан удж
Елена Афанасьева гижны босьтчис 1993 воын Интаын. Роч кывбуръясыс да висьтъясыс петавлісны «Искра» инта карса газетын. Сыктывкарӧ вуджӧм бӧрын кутіс гижны комиӧн. Кывбуръяссӧ да висьтъяссӧ йӧзӧдлісны «Йӧлӧга» газетын, «Чужан кыв» да «Арт» журналъясын, «Удора, Удора, кык мича ю дорын…» (2000) да «Сьӧлӧмшӧрӧй менам, Удора» (2009) сборникъясын. 2001 воын петіс сылӧн медводдза кывбур чукӧр.
2010 восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
«Дуда Платтьӧа» небӧгсӧ шуӧма Коми Республикаын 2016-ӧд воын челядьлы медбур небӧгӧн.
Игбо (кыв)
Игбо (Asụsụ Igbo, [iɡ͡boː]) — тайӧ Нигерияын бенуэ-конго кыв. Анбур — латин (Önwu, /oŋwu/).
Ꜽ
Ꜽꜽ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [ǫ], [øː] либӧ [ey].
Навахо (кыв)
Навахо (Diné bizaad) — рытыв-лун АӦШын (Аризона, Нью-Мексико, Юта, Колорадо штатъясын) атабаск кыв. Анбур — латин.
Ꜽ
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AY ay.
Навахо (кыв)
Навахо анбур
b [p], d [t], g [k], t [tx], k [kx], kw [kxʷ], tʼ [tʼ], kʼ [kʼ], dz [ts], dl [tˡ], j [tʃ], ts [tsʰ], tł [tɬʰ], ch [tʃʰ], tsʼ [tsʼ], tłʼ [tɬʼ], chʼ [tʃʼ], s [s], ł [ɬ], sh [ʃ], h [x], hw [xʷ], h [h], z [z], l [l], zh [ʒ], gh [ɣ], ghw [ɣʷ], m [m], n [n], y [j], w [w], ʼ [ʔ], a, e, i, o, á, é, í, ó, ą, ę, į, ǫ
Пример
Ashiiké t'óó diigis léi' tółikaní ła' ádiilnííł dóó nihaa nahidoonih níigo yee hodeez'ą́ jiní. Áko t'áá ał'ąą ch’il na’atł'o’ii k’iidiilá dóó hááhgóóshį́į́ yinaalnishgo t'áá áłah ch’il na’atł'o’ii néineest'ą́ jiní. Áádóó tółikaní áyiilaago t'áá bíhígíí t'áá ał'ąą tł'ízíkágí yii' haidééłbįįd jiní. "Háadida díí tółikaní yígíí doo ła' aha’diidził da, " níigo aha'deet'ą́ jiní'. Áádóó baa nahidoonih biniiyé kintahgóó dah yidiiłjid jiní
Предание
Предание жанрлӧн признакъяс
Сылы лӧсялӧны татшӧм признакъяс:
Предание сикасалöм
Став текстсӧ позьӧ юкны сюжет да тематика боксянь торъя циклъяс вылӧ:
Чужанін овмӧдӧм йылысь преданиеяс
Край овмӧдӧм йылысь преданиеяс артмӧдӧны «сикт овмӧдӧм» да «культӧвӧй мога объект (вичко, манастыр) кыпöдӧм» мотивъяс. Наын висьтавсьӧ, кыдзи овмӧдчисны сiйӧ либӧ мӧд сиктӧ. Тшӧкыда татшӧм сюрӧса преданиеясын паныдасьӧ топонимическӧй мотив, сюжетыс гӧгӧрвоӧдӧ инним артмӧмсӧ.
Культӧвӧй мога объект панӧм векджык йитчыліс чужанін овмӧдӧмкӧд. Тшӧкыда вичко либӧ крест сувтӧдлiсны керка лэптӧм бӧрын. Шӧр персонажъясӧн лоӧны сикт овмӧдысьяс – ӧти морт либӧ дзонь семья (налӧн нимъяс колисны иннимъясын), пышйысьяс. Культӧвӧй мога объект кыпӧдысьясӧн вермисны лоны найӧ жӧ. Пырджык тайӧ историческӧй морт – Перымса Степан.
1895-ӧд во
1895 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас витӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Ơ
Ơơ (сюра O) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ въет да джарай кывъясын. Шуанног — [əː].
Семиков Илья Сергеевич
Семиков Илья Сергеевич (1993) — Коми Республикаысь лызьӧн котралысь, Россияса чемпион (2016).
Олан туй
Илья Семиков чужис Чилимдін районса Чилимдін сиктын 1993-ӧд вося йирым тӧлысь 22-ӧд лунӧ. Лызьӧн котравны кутіс 7 арӧссянь тренер Иван Трофимович Попов дорын. 2011 воын пыртӧма «Ӧтувтӧм командаяслӧн спорт дасьтан шӧрин» КР-са КАУ-лӧн ӧтувтӧм котырӧ. Семиков И.С. — лызьӧн котралӧмысь Россияын спорт мастер, Россия да Коми Республикаса ӧтувтӧм командаясӧ пырысь. Велӧдчӧ Сыктывкарса канму университетлӧн сьӧм-экономика факультетын.
N̈
N̈n̈ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ малагаси, кабувердьяну да хакальтек (Гватемалаын да Мексикаын) кывъясын. Шуанног — [ŋ].
Пъемонт кыв
Пъемонт кыв (Piemontèis, lenga piemontèisa) — рытыв-вой Италияын роман кывъясысь ӧти, матіса итальянлань.
Легенда
Легенда – тайӧ фольклор жанр, йӧзкостса традицияӧ пырӧм неыджыд йӧрыша проза нога висьт, коді йитчӧма Кристос эскӧмкӧд.
Жанрлӧн признакъяс
Легенда жанрлы лӧсялӧны татшӧм признакъяс:
Легенда ёна торъялӧ абу мойдана проза мукӧд жанръясысь сійӧн, мый артмӧ оз сӧмын устнӧй йӧзкостса, но и гижӧда традиция подув вылын.
Севернӧй (Вӧркута каркытш)
Севернӧй Северный) — тайӧ Коми республикаын Вӧркута каркытшӧ пырысь карсяма посёлок.
География
Севернӧйсянь Вӧркута карӧдз 18 км.
История
Чужис 1940-ӧд вояс пансигӧн, кор босьтчисны вӧчавны шахтаяс.
Еринь (Емдін район)
Еринь (Яренга) — Коми Республикаын Емдін районысь Вежайка сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География
Еринсянь Вежайка шӧрсиктӧдз 21 км.
Ȯ
Шуанног
лив — [ʊ]
шейен — вашкӧдан [o]
Ư
Шуанног
джарай — [ɯː]
Комиын вылыс тшупӧда велӧдчанінъяс
Комиын вылыс тшупӧда велӧдчанінъяс:
Q̇
Q̇q̇ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чечен латин анбурын. Шуанног — [qʼ].
Лабытнанги
Лабытнанги (яран Лабытнаӈгы, хант. Лапыт Нангк – сизим ниа пу) – тайӧ Ямал-Яран асвеськӧдлан кытшын кар.
Йӧз: 27 сюрс гӧгӧр.
Гӧрд бӧжа кай
Гӧрд бӧжа кай (Phoenicurus phoenicurus, Горихвостка) — ичӧтик сьылысь лэбач. Медмича кайяс лыдысь, кодъяс олӧны Россиялӧн европаса юкӧнса паркъясын да садъясын.
Ыджда да рӧм
Ичӧтик тылаборда, пышкай ыджда кымын: тушаыс овлывлӧ 17 сантиметрӧдз, сьӧктаыс — 20 граммӧдз, шеныштӧм бордйыс 27 сантиметр пасьта. Тайӧ лэбачыслӧн медвойдӧр синмад шыбитчӧ би кодь гӧрд бӧжыс.
Ай лэбачыслӧн тулыснас юр ӧтар-мӧдар бокыс да голяыс сьӧд, кымӧсыс дзик еджыд, но нырладорас тӧдчӧ сьӧд визь. Юр вылысладорыс да мышкуыс рудов. Морӧсыс, туша бокыс да улысыс бӧжыс кодь жӧ гӧрд рӧма. Энь пӧлыслӧн бӧжыс айыслӧн кодь, мукӧдлатіыс торъялыштӧ. Синмыс перкаль, нырыс да кокыс сьӧд. Пукалігас кадысь кадӧ бӧжсӧ тіркӧдӧ.
Паськалӧм да оласног
Коми муын гӧрд бӧжа кайяс олӧны-вылӧны паськыда — лынвывсяньыс войвылӧдзыс, паныдасьлывлӧны пӧ весиг тундрабердса вӧръясын. Шоныдінъясысь локталӧны миянӧ косму тӧлысь помсянь ода-кора шӧрӧдз. Овмӧдчылӧны шоч пуяса вӧраинъясын, вӧр дорӧсъясын, садъясын да карса паркъясын. Мыйӧн сӧмын воасны чужанінас, айыс заводитӧ сьывны-дзользьыны асывсяньыс сёр рытӧдз, войнас весиг оз ланьтлы. Но мыйтакӧ кад кольӧм мысти дугдӧ шыалӧмсьыс.
Чужанінсӧ эновтӧны кӧч тӧлысьын, тӧвйӧны Африкаса муясын.
Поздйысьӧм
Быдтысигкежлас позсӧ лӧсьӧдӧны пу горсйӧ либӧ ув-лӧп чукӧр пытшкӧ, пу вужъяс улын тыртӧминъясӧ, овлывлӧ и пес чипас костӧ, керка вевт улӧ. Пыр зільӧны поздысьны сідзи, медым ортсысяньыс оз вӧлі тыдав. Пӧжны пуктӧны чутъястӧм лӧзов рӧма сизим колькйӧдз. Пӧжсьӧмыс кыссьӧ кык вежонӧдз. Кызвын кадас позъяс пукалӧ сӧмын эньыс. Кольксьыс петӧм бӧрын пиянсӧ вердӧны гознан лэбачыс. Аслыныс и быдтасъясыслы сёянсӧ корсигӧн пӧ лунтырся лэбалӧмыс артмывлӧ 40 километрысь на унджык.
Том йылӧмыс дзикӧдз эновтӧны познысӧ да бать-мамнысӧ сӧмын сэки, кор найӧ пондӧны лӧсьӧдны да пӧжны мӧд позтырсӧ.
Сёян
Пӧткӧдчӧны гӧрд бӧжа кайяс яя сёянӧн. Куталӧны-кокалӧны бобувъясӧс да быдмӧгъяслы лёк вӧчысь мукӧд сикас гагӧс. Кӧдздӧдыштӧм бӧрын, кор гут-гагйыд абу нин, чӧсмасьӧны вӧрса вотӧсӧн.
Рӧдвуж кывйын
Гӧрд рӧм сертиыс нимтӧны лэбачсӧ оз сӧмын рочьяс да комияс, но и мукӧдлаын. Сідз, удмуртъяс ногӧн гордбыж (комиӧдны кӧ, гӧрд бӧж ). Став гӧрд бӧжа кайяс пӧвстын туялысьяс торйӧдӧны дас сикасӧс, квайтыс на пиысь олӧны Россияын.
Ḃ
Ḃḃ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні bh, шуанног — [v] либӧ [w]).
Ṁ
Ṁṁ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні mh, шуанног — [v] либӧ [w]).
Мойд
Мойд (мойдкыв, мойданкыв) (роч кыв: сказка) – тайӧ фольклор жанр, волшебнӧй, авантюрнӧй, бытӧвӧй сяма эпическӧй, устнӧй художествоа произведение, кӧні ёнджыкасӧ серпасалӧма вӧвлытӧмтор. Мойдын эм вымысел вылӧ установка.
Мойдкыв – медшӧр жанръяс пиысь ӧти. Коми йӧзкостса проза жанръяс пиын мойдъяс босьтӧны ыджыд места. Коми мойдкывъяс босьтчисны чукӧртны да йӧзӧдны XIX нэм шӧрын. Тайӧ жанр дорас туялысьяслӧн ыджыд интерес.
Мойдъяс сикасалӧм
Кыдзи и мукӧд кывъя йӧзлӧн, комияслӧн эм 3 пӧлӧс мойд: пемӧс йылысь, волшебнӧй да бытӧвӧй.
Пемӧс йылысь мойдъяс
Туялысьяс лыддьӧны, мый медводз чужисны пемӧс йылысь мойдъяс: татшӧм мойдъяслӧн вӧлі ритуальнӧ-культӧвӧй тӧдчанлун. Пемӧс йылысь сюжетъяс чужисны пемӧс-тотем йылысь мифологическӧй висьтъясысь. Мойдлісны, шуам, вӧрӧ дасьтысигӧн либӧ вӧралӧм бӧрын, тотем-пемӧс дорӧ шыӧдчывлісны отсӧгла, виӧм пемӧслысь корлісны прӧща. Шмонь-теш чужис мойдъясын сёрӧнджык. Тотем-звер вылын серавны оз вӧлі позь. Ӧні мойдӧны серам сорӧн, иносказательнӧя, висьталӧны пемӧс йылысь, а тӧд вылас кутӧны мортӧс.
Пемӧс йылысь сюжетыс абу уна, мукӧдсӧ на пиысь босьтӧма рочьяслысь: шуам, руч гусялӧ вӧла доддьысь чери, кӧин кыйӧ черисӧ бӧжнас. Но эмӧсь сюжетъяс, кодъяс паныдасьлӧны сӧмын комияслӧн: «Шыр да катша», «Руч да чокыр», «Дона пася руч», кӧні медшӧр персонажыс – трикстер, сюсь, наян пемӧс, коді ставнысӧ пӧрйӧдлӧ либӧ вийӧ (шыр, руч).
Волшебнӧй мойдъяс
Медся уна чукӧртӧма волшебнӧй мойдъяс. На пиын тшӧкыдджыка паныдасьлӧны татшӧм сюжетъяс:
Медшӧр герой: Иван, Тимопей, Василей, Емель, Седун, том морт, ён морт.
Антогонист: Ёма, Гундыр, Кощей, Змей, Тьӧтпом, верӧслӧн мамыс, гӧтыр, вокъяс, чой, сар, васа, вӧрса, бесъяс.
Бытӧвӧй мойдъяс
Бытӧвӧй мойдъяс чужисны сёрӧнджык. Тайӧс гӧгӧрвоан налӧн тематика, сюжетъяс да персонажъяс (нимловъяс) серти. Бытӧвӧй мойдъясын сёрниыс мунӧ озыръяс да гӧльяс, сюсь гусясьысьяс да тӧлктӧм йӧз йылысь. Шӧр персонажъясыс гӧль да озыр вок, казак да поп, мудер мужик.
Позьӧ аддзыны, мый кызвын сюжетыс роч фольклорысь.
Кабил кыв
Кабил кыв (Taqbaylit [ˌθæqβæjˈlɪθ]) либӧ такбайлит — тайӧ Алжирын бербер кыв, арабкӧд официал кыв. Анбуръяс - латин, араб либӧ тифинаг.
Гундыр
Гундыр – коми мойдъясын лёк фольклор персонаж
Гундыр мойдъясын
Гундыр – пемӧс да морт кодь персонаж. Сiйӧ: 4, 6, 9, 12 юра, бӧжа, кӧрт кучика, олӧ ва улын, му вылын да му улын, ветлӧ вӧла телегаӧн.
Сылӧн функцияыс: гусялӧ нывъясӧс да сёйӧ йӧзӧс. Функция серти матын роч Змей Горынычлы, праобразыс – ош (Плесовский Ф.В. серти).
Ḋ
Ḋḋ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні dh, шуанног — [ɣ] либӧ [j]).
Пӧвъю (Емдін район)
Пӧвъю (Певъю) — Коми Республикаын Емдін районысь Вежайка сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Ним артмӧм
Посёлок нимтӧма ю ним серти.
Мария-Магдалина лун
Мария-Магдалина лун (Мария Магдалина) – вичкоса гаж, пасйӧны ода-кора тӧлысь 3 лунӧ.
Мария-Магдалина лун йӧзкостса календарын пыдди пуктӧны да пасйӧны Изьва районса Сизяб сиктын. Сэки вежӧдӧм бербаӧн вачкышталӧны гортса пемӧсъясӧс. Куръя дорын резӧны вежӧдӧм ваӧн мӧсъясӧс да вӧвъясӧс, кор найӧ лэччӧны горув.
Ṫ
Ṫṫ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні th, шуанног — [h]).
1893-ӧд во
1893 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Коми муын автономия котыртӧм
Коми муын автономия котыртӧм — Роч канмуӧ сӧветъяс вужъясьӧм бӧрын коми войтырлӧн асъюралан тэчас лӧсьӧдӧм.
Асшӧрлун перъян мӧвп чужӧм
Коми войтыр уна нэм чӧж олӧма Роч империяын аслас кан сяма котыртчӧмтӧг, торйӧн, разі-пели, некымын губерняӧ пырӧмӧн. Сідз, ХIХ нэм помын Коми муыд пырлӧма Вӧлӧгда да Кардор губерняясӧ, лунвывса неыджыд юкӧн пырлӧма Ятка, Печӧра йыв бара Перым губерняӧ. Канлӧн некутшӧм тӧжд коми йӧз да налӧн культура вӧсна эз вӧвлы, став йӧзкостса олӧмыс да веськӧдланногыс мунліс рочӧн. Со кыдзи тайӧ кад йылысь гижліс «Мунӧны» поэмаын Илля Вась:
Гашкӧ нӧ, сьылісны важ коми олӧмсӧ, Сук парма вӧр пытшкысь кынӧмпӧт перйӧмсӧ, Ним вӧлі тэныд кор «скӧт», Олӧмыд вӧлі са сьӧд? Гашкӧ нӧ, сардырся олӧм? Сап пемыд... эз позь весиг Асьнымӧс аддзыны, кывны...
ХIХ нэмын коми велӧдчӧм йӧз (И. А. Куратов, Г. С. Лыткин, К. Ф. Жаков да мукӧд) зілисны югдӧдны коми йӧзлысь юръяснысӧ, велӧдӧмӧн кокньӧдны чужан войтырлысь олӧмнысӧ. ХХ нэмын Роч муын мыйсюрӧ вежсис: уна ютыр, политик панісны сёрни посниджык войтыръяслы унджык инӧд да асшӧрлун сетӧм йылысь. Роч муын национальнӧй проблема вӧлі зэв ёсь: пӧрысьмӧм монархия век кутліс войтыръясӧс джаггӧрӧдын. Та вӧсна ХХ нэмса куимнан революцияыс Роч муын вӧлі веськӧдӧма тшӧтш войтыръясӧс нартитӧмлы паныд, налы асшӧрлун да мезд перйӧм вӧсна. Буржуа ютыръяс да эсеръяс зілисны сетны быд войтырлы культураын автономия, кор войтыръяслӧн вӧлі эськӧ позянлун велӧдны ассьыныс кыв, сӧвмӧдны культура, сьывны-йӧктыны, ас кывйӧн ас костын сёрнитны, котыртавны клубъяс да с.в. Медъён уджтасыс вӧлі та боксянь большевикъяслӧн. В.И. Ленин пуктыліс мог сетны быд войтырлы асвӧляысь олӧм бӧръян инӧд асшӧр канму подулалӧмӧдз. Ичӧт войтыръяс пӧвстысь тайӧ могсӧ унаӧн зэв матӧ пуктісны сьӧлӧм дорас. Та вӧсна большевикъяс дор 1917’ во бӧрын унаӧн сувтісны. Большевик ютыр кӧсйысис вуж выйӧ вежны войтыръяслысь олӧмнысӧ, канму мусерпас вылын выль ног лӧсьӧдны республикаяс. Войтыръяслӧн том интеллигенция, комияс тшӧтш, матӧ дзоньнас сувтіс та дор, нюжмасьтӧг унаӧн пыралісны большевик ютырӧ, вуджавлісны сэтчӧ мукӧд ютыръясысь.
Коми муын асшӧрлун судзӧдӧм йылысь мӧвпыс медводз петіс эз большевикъяссянь, а Попов Дмитрий Яковлевичсянь. Сійӧ вӧлі чужлӧма Выльгортын 1862’ воын. Попалӧма Дереваннӧйын, велӧдлӧма на ичӧт Нёбдінса Витторӧс, ачыс гижлӧма комиӧн кывбуръяс. Вӧлӧма эсер, IV Государственнӧй Думаӧ пырысь. Коми автономия йылысь мӧвпсӧ сійӧ паськӧдлӧма 1917’ вося революцияясӧдз на. Ӧти кывйӧн кӧ, коми йӧзлы асшӧрлун перъян мӧвпыс вӧлі бура сӧвмӧма ас йӧз кост тышӧдз нин.
Коми автономия обласьт котыртӧм
Ас йӧз кост тыш помасьӧм бӧрын Коми муын пондісны веськӧдлыны сӧмын коммунистъяс, тайӧ лои дзик ӧти ён ютыр, коді мыйкӧ вермис сэки вӧчны-вежны тайӧ му вылас. Коми йӧзысь унаӧн пырисны большевик ютырӧ мукӧд ютыръясысь, шуам, вӧвлӧм эсеръяс Д. А. Батиев, Е. М. Мишарин, мукӧдъяс вуджисны РКП(б)-ӧ.
Коммунист ютыр дорӧ сувтіс матӧ став том коми интеллигенцияыс, медводз сы понда, мый большевикъяс кӧсйисны сетны позянлун лӧсьӧдны быд войтырлы ас олӧмсӧ сідзи, кыдзи найӧ асьныс кӧсйисны. Мӧд-кӧ, выль экономика кануджӧ (рочӧн НЭП-ӧ) вуджӧмыс, продразвёрстка (став лишалана нянь, яй мырддьӧм) пыдди урчитӧм вот пуктӧмыс муніс бур вылӧ, олӧмыс вочасӧн лӧнис. Роч муын ас йӧз кост тышъяс помасьӧм да Сӧвет власьтлӧн видз-му уджалысьяслысь олӧм-вылӧм да овмӧс бурмӧдӧм кузя воськовъяс бур боксянь тӧдчисны Коми муын олысьяс вылӧ. На пиысь унджыкыс эз нин ло Сӧвет власьтлы паныд.
Сійӧ жӧ кадӧ, ас йӧз кост тыш бӧрын, Коми мулӧн ӧтувъялуныс эз вӧв. Сылӧн ӧти юкӧн пырліс Кардор губерняӧ, мӧд — Вынва губерняӧ. Коми мулӧн кык ыджыд пельӧс — Эжва бокса да Изьва-Печӧраса (сэні медсясӧ олісны-зілисны коми войтыр) — ӧта-мӧд костаныс прамӧй йитӧд эз кутны, туйяс эз вӧвны да. Индустрия сӧвмис омӧля, видз-му овмӧс муртса лолаліс, сьӧм эз тырмы, бур специалистъяс татчӧ волывлісны зэв гежӧда. «Зырянская жизнь» газет 1920’ вося вӧльгым 20’ лунӧ гижліс: «Ыджыд уджсӧ лючки-бура бергӧдӧмыс позяна сӧмын сэки, лоӧ кӧ пыр жӧ лӧсьӧдӧма зыряналысь торъя (автономияа) обласьт, юркарыс кодлӧн эськӧ лоас Сыктывдін».
Коми йӧзӧс ӧтувтан мог ас водзас пуктісны коми коммунистъяс. 1921’ воын тӧвшӧр 8’–13’ лунъясӧ Сыктывдінын муніс Коми муса коммунистъяслӧн медводдза ӧксьӧма (съезд). Сэтчӧ волісны бӧрйӧмаяс Коммуысь, Изьваысь, Печӧраысь, коми йӧзӧн быд овмӧдӧминысь.
Комиын асшӧр (автономияа) котыртчӧм лӧсьӧдӧм кузя ӧксьӧма вылын сёрнитысьяс юксисны кык пельӧ. Ӧтияс, налӧн нырщикӧн лои Наркомнацын Коми представительствоӧн юрнуӧдысь Дмитрий Александрович Батиев, сувтісны сы дор, медым пыр жӧ котыртны-лӧсьӧдны Коми муын автономия. Мӧдъяс, на лыдын Мӧскуаын уджалысь коми чиновник А. В. Нахлупин, лыддисны, мый автономиясӧ котыртны водз на. Комиын сэкся унджык олысьыс, эз сӧмын ылі Изьва да Мылдінсянь, но Сыктывдінсянь матысса вӧлӧсьтъясысь, веськодьпырысь на видзӧдісны Комиын автономия лӧсьӧдӧм вылӧ. Та вылӧ видзӧдтӧг ӧксьӧма вынсьӧдіс, мый колӧ котыртны Коми Автономияа Сӧветскӧй Социалистическӧй Республика. Вензисны тшӧтш сы йылысь, кутшӧм инъяс сюйны Республикаӧ. Чужис ӧтувъя кӧсйӧм — ӧтувтчыны перым комияскӧд да артмӧдны ӧти канму сяма. Но олӧмыс эз артмы йӧз кӧсйӧм серти, автономияа республика пыдди лои котыртӧма обласьт, а перым комиясӧс эз лэдзны ӧтувтчыны, налы котыртісны автономияа кытш. 1918’ вося рака тӧлысьӧ Сыктывдін Сӧветса I ӧксьӧма ыстіс Кардорӧ телеграмма. Сэні корисны сетны зырян-комияслы ас административнӧй тэчас. Сійӧ воас Мӧскуаын Наркомнац бердын вӧлі котыртӧма зырян юкӧд, 1920’ воӧ сыӧн веськӧдлыны пуксьӧ Д. А. Батиев.
Национальностьяс кузя Народнӧй комиссариат ошкис Комиын автономия котыртӧм. Но сьӧм эз тырмы сійӧ кадӧ, специалистъяс эз вӧвны, та вӧсна оланпасъяс дасьтан органъясын вӧзйисны лӧсьӧдны Коми муын асшӧр (автономияа) республика пыдди автономияа обласьт.
1921’ вося моз (август) 22’ лунӧ РСФСР-са ЦИК-лӧн Президиум вынсьӧдіс «Коми (зыряналысь) автономияа область котыртӧм йылысь» декрет.
«РСФСР пытшкын Коми (зыряналысь) автономияа обласьт котыртӧм йылысь» ВЦИК-лӧн Декрет: 1. «1921’ вося август 22’ лунӧ котыртны Коми (зыряналысь) автономияа обласьт, кыдзи Рочмувывса Социалистическӧй Федеративнӧй Сӧвет Республикалысь юкӧн, юркарыс лоӧ Сыктывдін кар. 2. Автономияа обласьтӧ пыртӧма: Кардорса губерняысь — Печӧра уезд, Пустозерскса, Чилимдін уездъясысь да сідзжӧ Тиманса тундра кындзи. Сэні колӧ нуӧдны став йӧзлысь юасьӧм. Войвыв Двинаса губерняысь: Сыктывдінса уезд, нӧшта Яренскса уездысь татшӧм вӧлӧсьтъяс: 1) Чупровоса; 2) Важгортса; 3) Селибса; 4) Косланса; 5) Йӧртымдінса; 6) Глотовоса; 7) Туръяса; 8) Онежьеса; 9) Визса; 10) Сёськаса; 11) Сереговса; 12) Севогорскӧйса; 13) Ыбса; 14) Часса; 15) Прокопьевкаса; 16) Нёбдінса; 17) Айкинаса; 18) Гамса; 19) Зӧвсьӧртса; 20) Отса; 21) Пальса; 22) Пыисдінса вӧлӧсьт, кытчӧ пырліс сэки Латьюдін грезд (Кардор губернялӧн Усть-Вагаса уезд). ВЦИК-ӧн веськӧдлысь — М.И. Калинин. ВЦИК-са секретар — А.С. Енукидзе.
Юркарнас лои Сыктывдін. Коми йӧзлӧн юркарын лӧсьӧдісны обласьтса учрежденньӧяс. На водзын пуктісны мог — веськӧдлыны став олӧм-вылӧмӧн, политикаӧн, овмӧсӧн, культураӧн. Лои дасьтӧма коми войтырӧс водзӧ сӧвмӧдӧм могысь подув РСФСР ӧтувъя канму пытшкын. А 1922’ вося ӧшым 30’ лунӧ чужис Сӧвет Союз, дзик выль канму. Сэтчӧ, РСФСР пытшкын нин, пырис тшӧтш коми йӧзлӧн автономияа обласьт.
Комиӧдан туйӧд
Со тадзи, сьӧкыда да дзуртӧмӧн, лои котыртӧма-лӧсьӧдӧма Коми йӧзлысь обласьт. Лои пуктыны уна вын да сям ӧтувъя зільӧмӧ. Медым веськӧдлыны став уджӧн, колісны вежӧра йӧз. Медсясӧ тайӧ делӧсӧ бергӧдӧм могысь кутісны босьтавны коми войтырӧс. Сэсся нимтісны сійӧс «комиясӧс веськӧдлан аппаратӧ сюян» делӧӧн. Быдлаын мӧдісны пыртны коми кыв. Но сьӧкыдлуныс паныдасис вель уна. Ӧд коми кывсӧ бура тӧдіс коми служакъяс пӧвстысь сӧмын 2-3%. Тайӧ вӧлӧсьтъясын. А Коми мулӧн юркарын — 37%. Та вӧсна шӧр могыс лои ӧти — лючки-бура велӧдны да тӧдны коми кыв. Бокысь воӧм роч йӧзлы коліс «ас кӧсйӧм серти велӧдны коми кыв».
Олӧм-вылӧмӧн веськӧдлӧм могысь котыртлісны Сӧветъяс. Сэтчӧ бӧрйылісны медсясӧ гӧля да шӧркодя олысь йӧзӧс. Сӧветъясын видлалісны, кыдзи уджалӧны учреждениеяс, мый найӧ кӧсйӧны водзӧ вӧчны да с.в. Сӧветъяс вужъясисны сьӧкыда. Эз тырмы йӧз, дзескыд вӧлі сьӧмӧн. Век жӧ кызьӧд воясӧ артмис нин Коми обласьтӧн веськӧдлан подулыс.
Кызьӧд-комынӧд воясӧ водзӧ ловзис Коми муын экономика овмӧс да йӧзкотырса, политика олӧм. Воддза кад серти лоины тӧдчымӧнъя вежсьӧмъяс. Крестьяналӧн коркӧя лӧнь олӧмлы кутіс воны пом. Налӧн аскиа луныс пыр топыдджыка йитчис политикакӧд.
Медсьӧкыд уджӧн лои Коми (асшӧр) автономияа обласьтлысь ыдждасӧ тӧдмалӧм-индӧм. Сӧвет правительство зіля отсасьӧ вӧлі таын том обласьтӧн веськӧдлысьяслы. Ӧти боксянь кӧ, сійӧ збыльмӧдіс налысь корӧмъяссӧ, шуам, пырталіс обласьт борд улӧ мукӧд губерняясысь ӧткымын вӧлӧсьт да грезд, кӧні олісны медсясӧ коми йӧз. Мӧд боксянь кӧ, сувтіс обласьтса веськӧдлысьяслӧн вывтіасьӧмлы паныд, найӧ кор мырдӧн корлісны обласьт улӧ Кама да Ятка юяс бокысь роч вӧлӧсьтъяс.
Коми обласьт пытшкын лӧсьӧдлісны нёль уезд: Сыктывдін уезд (пырис 38 вӧлӧсьт, шӧриннас лои Сыктывдін кар), Кулӧмдін уезд (пырис 16 вӧлӧсьт, шӧриннас индісны Кулӧмдін сикт), Емдін уезд (пырис 21 вӧлӧсьт, шӧриннас лои Емдін сикт) да Печӧра (Ижма-Печӧра) уезд (пырис сэтчӧ 25 вӧлӧсьт, юрсиктнас лои Изьва сикт). Татшӧм серпасыс вӧлі 1929’ воӧдз. Та бӧрын, кор Коми асшӧр автономияа обласьт пыртісны Войвыв крайӧ, артмӧдісны-лӧсьӧдісны ӧкмыс район да 134 сиктсӧвет. Водзӧ котыртчалісны-артмалісны пыр выль районъяс, пыртісны Комиӧ Чилимдін район.
Зэв ыджыд вермӧм шедӧдіс комиӧдан комиссия: 1924’ воын Сӧветъяслӧн обласьтса IV ӧксьӧма шуис, мый Коми автономияа обласьт пасьтала ӧнісянь лоӧ кык каналан кыв — коми да роч. Торъя инструкция урчитӧ вӧлі, мый коми вӧлӧсьтъясын став кабаласӧ колӧ гижны комиӧн, коми кыв пыртісны тшӧтш ёрдъясӧ. Регыдъя кадӧн йӧзӧдісны комиа-роча кывкудъяс, велӧдчан небӧгъяс, роч служакъяс велӧдчисны сёрнитны да гижны комиӧн. Сідз, 1924’–1926’ воясӧ коми кыв курсъяс вылын велӧдчӧма 1679 морт. Коммунист ютырса органъяс, сӧвет аппарат сюся видзӧдліс комиӧдан удж нуӧдӧм бӧрся.
Кызьӧд вояс коми йӧзлӧн олӧмӧ колисны бур пас: ӧдйӧ сӧвмис овмӧс, культура, литература, коми кыв.
Автономия панысьяс
Асшӧрлун шедӧдӧмын пайыс эм уналӧн, кызьӧд воясӧ коми веськӧдлысьяс уджалісны зэв зіля, ӧдйӧ, ӧтувъя гырысь могъяс ас водзас пуктӧмӧн. Ыджыдавліс ӧта-мӧдлы отсӧг, ёрта-ёртӧс пыкӧм. Комиӧдан комиссияын сӧмын мыйта уна сикас йӧз уджавлӧма — А.А. Маегов, Д.Я. Попов, А.А. Цембер, В.А. Молодцов, В.И. Лыткин, Н.А. Шахов, мукӧдъяс. Кык мортӧс позьӧ повтӧг шуны ловнуӧдысьясӧн, коми автономиялы айясӧн.
Попов Дмитрий Яковлевич
Неуна вӧлі юӧртӧма нин сы йылысь. Попалігас нин сійӧ зэв ёна зільӧма, уна буртор вӧчлӧма вичкоас ветлысьяслы. Вичкоын кесъялысьяс вӧзйӧмны сійӧс IV Каналан думаӧ. Д.Я. Попов депутаталігас уна вӧчлӧма, медым Комиӧ нюжӧдны кӧрт туйяс. 1917’ воӧ пырӧ политикаӧ Коми муын, лоӧ эсерӧн. 1918’ вося тӧвшӧр 17’ лунӧ Сӧветъяслы панас пуктан ӧксьӧма вылын Д.Я. Попов медводдза мортӧн тӧдчӧдӧма, мый комияслы зэв ёна колӧ автономия, помалӧма ӧксьӧмасӧ тадзи: «Мед олас мездмӧм коми войтыр да сылӧн Сӧвет!» Водзӧ сійӧ вӧзйӧма аслас сёрниясас Коми автономияа республика сӧвмӧдан дзонь уджтас. Кыдзи поп, сійӧ сьӧлӧмсяньыс кӧсйылӧма пыртны коми кыв вичко службаӧ, вежны вичкоын пӧрадокъяссӧ. Тайӧс вӧчны сылы абу лэдзӧмаӧсь — босьтӧмны поплысь сансӧ. 1918’ воын сійӧ Н.А. Шахов да И.Т. Чисталёвкӧд панліс нӧшта ӧти коми ютыр, «Коми автономист чукӧ» нимаӧс. Сэні сійӧ вӧлӧма медыджыд юралысь, ловнуӧдысь — мӧвп чужтысь морт. Д.Я. Попов уджарвлӧма Сыктывдін совнархозӧн веськӧдлысьӧн, ветлӧма уджавны тшӧтш Югдінӧ. Сэсся висьмӧма да воӧма Дереваннӧйӧ, сэні 1921’ вося йирым 9’ лунӧ кувсьӧма.
Батиев Дмитрий Ӧльӧксандрович
Чужлӧма Эжва горувса Гам сиктын, Кебырыб грездын 1896’ вося урасьӧм 2’ лунӧ гӧль крестьянин котырын. Ичӧтсяньыс бура велӧдчӧ, помалӧ 1912’ воын Гамса кык класса школа, сэсся 1912’–1917’ воясӧ велӧдчӧма велӧдысьясӧс дасьтан семинарияын Хренов карын (Кострома губерняын). Кык во сэсся велӧдчӧма Питеркар университетса юристъяс факультетын. Большевик ютырӧ пырӧма, воӧма Комиӧ да дзик пыр жӧ сюйсьӧма политикаӧ, яра дорйӧма выль мӧвпъяс — котыртны Коми автономияа республика. Сылӧн видзӧдласыс вӧлӧма повтӧм да ярскӧб — ӧтувтны ӧти канмуӧ оз сӧмын зыряна да перым комиӧс, но тшӧтш удмуртъясӧс, пыртны сэтчӧ улыс Печӧраысь да улыс Эжваысь роч муяс, судзӧдны кыдз позьӧ ыджыдджык асшӧрлун, ас милиция да тышка вын котыртӧмӧн, лэптыны Вой саридзын ас ӧзынъяс (портъяс) да с.в. 1920’–1921’ воясӧ Д.А. Батиевӧс ыстӧны уджавны Мӧскуаӧ, Наркомат бердын Комиӧс петкӧдланінӧн юралысьӧ пуктӧны. Буретш сэки 24 арӧса том морт «перйӧ комилы автономия», вензьӧ И.В. Сталинкӧд, ветлӧдлӧ колана комиссариатъясӧд, уджалӧ йӧзкӧд. Юралысь уджас сюрӧм нелючкияс вӧсна сійӧс вештӧны уджысь, ыстӧны бӧр Сыктывдінӧ. Сэсся том морт зіля уджалӧ Коми му тӧдмалан котырын, ӧттшӧтш — «Коми му» журнал редколлегияӧ пырысь. Комынӧд воясӧ Д.А. Батиевӧс мыждӧны, медводдзаысьсӧ 1933’ воын. Пуксьӧдлӧны весиг куимысь, нинӧм абусьыс мыждӧны лыйлыны. 1941’ воын вӧльгым 11’ лунӧ лыйлӧмаӧсь. Бур нимсӧ сылы бергӧдӧмны сӧмын 1989’ воӧ.
2012-ӧд во
2012 (Кык сюрс дас кыкӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунö.
Ṗ
Ṗṗ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні ph, шуанног — [f]).
Пылаева Соломония Васильевна
Пылаева Соломония Васильевна (Сӧлӧ баб, 1930—2021) — челядьлы коми гижысь.
Олан туй
1980-ӧд воын петӧма пенсия вылӧ. Олӧ Сыктывкарбердса Куимтыдор посёлокын.
Кулӧма 2021-ӧд вося ода-кора тӧлысь 20-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Соломония Васильевна гижӧ ичӧт челядьлы Сӧлӧ баб: мойдъяс, пьесаяс, кывбуръяс. Медводдзаысь сылысь мойдъяссӧ йӧзӧдлӧмаӧсь 1984-ӧд воын «Войвыв кодзув» журналын, а сэсся — мукӧд газет-журналын «Солӧ баблӧн мойдъяс» пас улын. С.В. Пылаевалӧн петавліс комиӧн 6 да роч кыв вылӧ вуджӧдӧмӧн 1 небӧг. 2014 воын петӧма «Шанежка» небӧг, кытчӧ пырис роч вылӧ вуджӧдӧм 55 гижӧд.
1880-ӧд во
1880 во – кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.
Важ Чечкаб
Важ Чечкаб (тотара Иске Чәчкаб) – Тотарамуын Кайбыч районӧ пырысь тотара сикт.
География
Сикт пукалӧ Бирля ю бокын. Казанӧдз 100 км.
История
Сиктыс артмис 1567 воö.
Олысьяс
Важ Чечкабын ӧні олӧны тотараяс, 442 морт. Водзынсӧ овлӧмаӧсь мордва да чувашъяс.
Шотландия
Шотландия (англ. Scotland; шотл. Alba) —- Ыджыд Британиялӧн кутантор. Шотландиялӧн юркар —- Эдинбург да медся ыджыд кар —- Глазго.
Ḟ
Ḟḟ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні fh, шуанног — [-]).
1878-ӧд во
1878-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас кӧкъямысӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.
Хьюстон, Уитни
Уи́тни Эли́забет Хью́стон (Whitney Elizabeth Houston; моз тӧлысь 9 лун 1963, Ньюарк, Нью-Джерси — урасьӧм тӧлысь 11 лун 2012, Беверли-Хиллз, Калифорния — америкаса сьылысь, ворсысь, продюсер, вöвлöм фотомодель.
Суперзвездаöн Хьюстонöс кутісны шуны 1992 во бöрын, кор петіс «Телохранитель» фильм, кöні Уитни ворсіс медшöр роль (Кевин Костнеркöд) да сьыліс. Кинофильмысь «I Will Always Love You» (Ме век кута радейтны тэнö) баллада лои став мирын тöдса хит-сьыланöн.
Уитни Хьюстонлöн эм: «Грэммилöн» 6 награда, "Billboard Music Awards"-лöн 15 награда, "American Music Award"-лöн 21 награда, "Emmy"-лöн награда, "Soul Train Music Awards"-лöн 8 награда, "NAACP Image Awards"-лöн 12 награда, "BET Lifetime Achievement Award"-лöн награда да уна мукöд премиа да награда.
Гиннесс рекордъяслöн небӧг серти, артисткаяс пиын Хьюстонлöн медуна награда.
1850-ӧд во
1850 (сюрс кӧкъямыссё ветымынӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.
Быличка
Быличка – тайӧ фольклор жанр, вӧвлытӧм ловъяскӧд мортлӧн паныдасьлӧм йылысь устнӧй висьтъяс. Найӧ топыда йитчӧмаӧсь сідз шусяна «низшей» мифологиякӧд (либӧ демонологиякӧд).
Быличкалӧн шӧр социально-бытӧвӧй функцияыс – вӧр-ваын, морт оласногын гӧгӧрвотӧмторсӧ велӧдӧм (назидание) либӧ табу пыр гӧгӧрвоӧдӧм. Быличкаясын пыр индӧма морт, кодкӧд вӧлӧма висьталанторйыс. Быличка, кыдз и предание, йитчӧма кутшӧмкӧ места да морт дорӧ.
S/2003 J 23
S/2003 J 23 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 740 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2004 воын.
Быличка
Быличка сикасалӧм
Тематическӧй принцип серти позьӧ торйӧдны быличкалысь татшӧм сикасъяс: 1. духъяс йылысь (олан места серти: гортса да вӧр-ва духъяс); 2. тӧдлытӧм кужанлунъяса йӧз йылысь; 3. шензьӧдана лоӧмторъяс йылысь: орт, кулӧмаяс, ошъяс да сёрнитысь пуяс йылысь.
Глазго
Глазго — Шотландиялӧн медся ыджыд кар.
S/2011 J 1
S/2011 J 1 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 155 290 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2011 воын.
Эвфеме
Эвфеме, важӧн S/2003 J 3 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 19 622 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
1891-ӧд во
1891-ӧд (Сюрс ӧкмыссё ӧкмысдас ӧтиӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.
S/2003 J 18
S/2003 J 18 либӧ Юпитер LV — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 19 813 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
Важ франсуз кыв
Важ франсуз кыв (franceis, françois, romanz, ӧнія франсузӧн ancien français) — тайӧ бырӧм роман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны IX—XIV нэмъясӧ войвыв Францияын, Бельгиялӧн, Швейцариялӧн, Англиялӧн да Ирландиялӧн юкӧнъясын; а сідзжӧ Сицилия корольувын, Кипр ді вылын да Палестинаын. Ӧнія франсуз кывлӧн подув кыв. Анбур — латин.
S/2010 J 2
S/2010 J 2 либӧ Юпитер LII — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 307 150 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Кристиан Вейллет 2010 воын.
1897-ӧд во
1897 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас сизимӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ пекничасянь.
1894-ӧд во
1894 во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.
Протока (Емдін район)
Протока (Протока) — Коми Республикаын Емдін районысь Мадмас сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География
Посёлок пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын. Протокасянь Мадмас шӧрсиктӧдз 9 км.
Комсомольскӧй (Вӧркута каркытш)
Комсомольскӧй Комсомольскӧй) — тайӧ Коми республикаын Вӧркута каркытшӧ пырысь карсяма посёлок.
География
Комсомольскӧйсянь Вӧркута карӧдз 20 км.
Прошева Зинаида Александровна
Прошева Зинаида Александровна (1931—2017) — коми школалы велӧдан небӧгъяс дасьтысь, гижысь.
Олан туй
Зинаида Прошева чужӧма 1931 вося вӧльгым тӧлысь 25-ӧд лунӧ Емдін районса Эжов грездын.
1938—1947 воясӧ велӧдчӧма Эжолтыса начальнӧй школаын, сэсся Туискерӧсса сизим класса школаын. 1947—1951 воясӧ велӧдчӧма Емдінса педагогика училишӧын. Куим во уджалӧма роч кыв, литература да история велӧдысьӧн Сыктывдін районса Пычимысь сизим класса школаын. 1960—1961 воясӧ велӧдӧма роч кыв да литература Черноярын 8 класса школаын. 1961–1965 воясӧ З.А. Прошева — Зӧвсьӧрт 8 класса школаын директор. 1965—1986 воясӧ методисталӧ Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан республикаса институтын, сэсся веськӧдлӧ начальнӧй классъяс жырйӧн. 1986—1990 воясӧ методисталӧма учебникъяс дасьтан жырйын, веськӧдлӧма коми школаяслы учебно-методическӧй литература дасьтан уджӧн.
1990—1998 воясӧ Зинаида Прошева Россияса Йӧзӧс велӧдан министерство бердын Велӧдӧмын национальнӧй мытшӧдъяс венан институтлӧн Коми филиалын научнӧй сотрудник.
1998 вося йирым тӧлысь 5-ӧд лунсянь и пенсия вылӧ петтӧдзыс уджалӧма научнӧй сотрудникӧн Велӧдӧм сӧвмӧдан да тӧдӧмлун кыпӧдан Коми республикаса институтысь национально-региональнӧй компонента учебно-методическӧй комплектъяс дасьтан шӧринын.
Куліс 2017 вося сора тӧлысь 1-дза лунӧ.
S/2003 J 10
S/2003 J 10 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 731 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Прошева Зинаида Александровна
Туялан удж
Зинаида Прошева уна во чӧж уджаліс велӧдан юкӧнын, дасьтіс коми начальнӧй школалы велӧдан небӧгъяс да пособиеяс. Велӧдысьяслӧн институтын уджалігӧн дасьтіс да йӧзӧдіс «Шондi югӧр», «Асъя кыа», «Чужан му» лыддьысян небӧгъяс дорӧ методическӧй индӧдъяс. Лӧсьӧдіс 1–3 классъяслы коми кывйысь диктант чукӧр.
1965 восянь, начальнӧй классъяс жырйӧн веськӧдлігӧн, 3.А. Прошева небӧг дасьтан уджӧ пыртӧ И.А. Куратов нима 1-ӧд номера Педагогика колледжысь велӧдысьясӧс — Т.С. Игнатоваӧс, Е.Ф. Таракановаӧс да А.А. Безносиковаӧс. Туясян уджнас сэки веськӧдлӧма педагогика наукаясса кандидат М.И. Сажина.
А. А. Безносиковакӧд ӧтвылысь дасьтӧмаӧсь комиа-роча да роча-комиа кывкудъяс. Сідзжӧ найӧ лӧсьӧдісны 2, 3 да 4 классъяслы выль «Лыддьысян книгаяс». Сэсся найӧс йӧзӧдлісны мукӧд ним улын: «Бобӧнянь» 2 класслы, «Пӧлӧзнича» 3 класслы да «Катшасин» 4 класслы.
З.А. Прошева вӧлі пырӧ «Би кинь» журналлӧн редколлегияӧ.
Гижан удж
Зинаида Прошева гижӧма кывбуръяс, висьтъяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма «Войвыв кодзув», «Арт», «Би кинь» журналъясын да «Коми му» газетын, ӧтувъя сборникъясын. Торъя небӧгӧн петавлӧма челядьлы «Вемӧса пемӧсъяс» кывбур чукӧр. «Сӧдз кыа улын» повесьтыс петавлӧма 2008 воын «Войвыв кодзув» журналын.
Павлова Надежда Мисаиловна
Павлова Надежда Мисаиловна (1966) — коми гижысь.