cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тёвтя
Паськалöм
Тёвтяяс олӧны зэв паськыда – Шотландиясянь Камчаткаӧдз. Войвывланьын паныдасьлӧны Полярнӧй кытш бердын, Сибырын – Байкал ты гӧгӧртасын. А лунвыв вежтасыс налӧн Татарстанӧдз и сыысь водзӧ сэсся оз нин паськӧдчыны. Комиын тёвтяяс медся уна олӧны Печораса вӧръясын, поздысьӧны сідзжӧ Удора районын, Войвыв Мылва, Эжва, Сыктыв да Летка ковтысъясын.
Оласног да сёян
Лунвыв муясӧ лэбзян кадыс тёвтяяслӧн моз тӧлысь шӧрсянь да кӧч тӧлысь шӧрӧдз. Тӧвсӧ коллялӧны найӧ Шӧрмудор саридз бердын да Африкаын.
Рöдвуж кыв вылын
Коми Республикалӧн лунвыв сиктъясын шуӧны човчаӧн либӧ чолчаӧн. Кыв туялысьяс чайтӧны, мый татшӧм и вӧлӧма важся нимыс, а «тёвтяыс» артмӧма «човча» пыддиыс, тыдалӧ, сы вӧсна, мый «тёв-тёв-тёв» шыясӧн чуксасьӧ лэбачыс. Перымса комияс ӧні оз вӧдитчыны татшӧм нимнас, но налӧн сёрниын сійӧ коркӧ вӧлӧма жӧ. Та йылысь висьталӧ войдӧр нэмся Николай Роговлӧн кывкудйын вайӧдӧм човча «кулик-прибрежник» ним. Удмурт кывйын татчӧ лӧсялӧ чулчо кыв, кодӧн сэні шуӧны сідзжӧ кулик сикас лэбачӧс. Лӧсялана рӧдвуж лэбач нимъяс нӧшта эмӧсь финнъяслӧн, мансилӧн да саамъяслӧн кывворын. Гӧгӧрвоана, мый тайӧ важысь-важ кывъяссӧ лӧсьӧдлӧмаӧсь уна дас сюрс вояс сайын ӧтувъя финн-йӧгра кадӧ на.
Евро
Евро тайӧ сьӧм Европаса Союзын.
Цикнохес
Цикнохес (Cycnoches) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Дубний
Дубний, лат. Dubnium (Db), важӧн сідзжӧ нильсборий (Ns) тайӧ 105-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов. Топыдлун (гашкӧ) - 21,6 г/см³.
Ношуль (Луздор район)
Ношуль (Ношуль) – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Ношуль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм
А.П. Афанасьев серти, войдӧр сиктыс шусьӧма коминас Нӧшул (нӧш + ул). Тайӧ нимас нӧш «мыльк», ул «ув, улыслалор».
География
Ношуль пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Ношульсянь Абъячой юрсиктӧдз 32 км, Сыктывкар юркарӧдз 221 км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Сора тӧлысь 17-ӧд лун
Сора тӧлысь 17-ӧд лун — Григорий календарын 198-ӧд лун (кассяна воясӧ — 199-ӧд лун). Во помӧдз 167 лун.
Аденохилус
Аденохилус (Adenochilus ) — орхидея котырса быдмас увтыр.
Болгарияса лев
Лев тайӧ сьӧм Болгарияын.
Рака тӧлысь 16-ӧд лун
Рака тӧлысь 16-ӧд лун — Григорий календарын 75-ӧд лун (кассяна воясӧ — 76-ӧд лун). Во помӧдз 290 лун.
Юшков Геннадий Анатольевич
Юшков Геннадий Анатольевич (комиӧн Толь Гень, 1932–2009) – коми гижысь, Коми Республикаса нимйӧза гижысь (1991), Россияса культураын нимӧдана уджалысь (2000), Коми Республикаса Почёта гражданин.
Олан туй
1953–1958 воясӧ велӧдчӧма М. Горький нима Литературнӧй институтын. 1958 восянь уджалӧма Коми АССР–са гижысь котырын литконсультантӧн, «Войвыв кодзув» журналын кывкутысь секретарӧн.
Сиборгий
Сиборгий, лат. Seaborgium (Sg) тайӧ 106-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
Юшков Геннадий Анатольевич
Олан туй
1978–1992 воясӧ веськӧдлӧма Коми АССР–са гижысь котырӧн.
Кулӧма 2009 вося ода-кора тӧлысь 20-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма Гӧрд Затонса шойнаын.
Гижан удж
Геннадий Юшков тӧдса кыдз поэт, прозаик да драматург. Медводдза «Мирлӧн асыв» кывбурсӧ йӧзӧдліс 1952–ӧд воын «Войвыв кодзув» журналын. 1959–ӧд воӧ петіc «Медводдза сёрни» кывбур чукӧр. Сэсся сьӧрсьӧн–бӧрсьӧн йӧзӧдіс «Сӧстӧм дӧрӧм», «Сьӧлӧм петас», «Кывбуръяс» да мукӧд небӧг.
Зэв уна кывбур вылӧ лӧсьӧдӧма сьыланкыв: «Маръямоль», «Коми ань» и с.в.
Уна во чӧж Коми республикаса драма да Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театръяслӧн сценаяс вылын петкӧдлӧны «Сизимӧд председатель» (1958), «Макар Васька – сиктса зон» (1963), «Кыськӧ тай эмӧсь» (1969) пьесаяс серти спектакльяс.
Аслас висьтьясын да повесьтъясын, «Чугра» (1981), «Рӧдвуж пас» (1988), «Бива» (1999) романъясын гижысь шыӧдчӧ йӧзкост олӧмын меддонатор дорас, восьтӧ коми мортлысь аслыспӧлӧс мывкыдлунсӧ.
Г. Юшковлысь гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма роч да мукӧд кывйӧ.
1961 восянь СССР–са гижысь котырӧ пырысь.
Общественнӧй да партийнӧй удж
Геннадий Юшков ыджыд пай пуктіс Коми Республикаса общественнӧй олӧмӧ, коми йӧзлысь правояс дорйӧмӧ. 1989 вося ӧшым тӧлысь сійӧс вӧлі бӧрйӧма «Коми котыр» веськӧдлысьӧн, коді сэки шусис «Коми войтырӧс сӧвмӧдан комитет».
Г.А. Юшковӧс некымынысь бӧрйылісны Коми АССР-са Вылыс Сӧветӧ депутатӧн: 8 (1971–1975), 9 (1975–1980) да 10 созывӧ (1980–1985); веськӧдліс йӧзкостса велӧдӧм серти постояннӧй комиссияӧ.
790-ӧд вояс
Сизимсё ӧкмысдасӧд вояс - 791 восянь 800 воӧдз.
2005-ӧд во
2005 (Кык сюрс витӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Турцияса лира
Türk lirası
Латыш кыв
Латыш кыв (latviešu valoda) — тайӧ балт кыв, Латвияын каналан да официал кыв. Сылӧн эм чудь-йӧгра (лив) субстрат.
Важ (1921 воӧдз) гижанног
1921 воӧдз тшӧкыда гижисны готика шрифтӧн.
Макассар кыв
Макассар кыв (ᨅᨔ ᨆᨀᨔᨑ, Basa Mangkasaraʼ) — лунвыв Сулавеси ді вылын (Индонезия) малай-полинезия кыв. Анбуръяс — латин, сидзжӧ аслыссикас анбур (ᨒᨚᨈᨑ, Lontara).
Борий
Борий, лат. Bohrium (Bh) тайӧ 107-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов. Топыдлун (гашкӧ) - 37 г/см³.
Давида
511 Давида — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 357 ± 2 × 294 ± 2 × 231 ± 50 км. Давида восьтіс америкаса астроном Рэймонд Смит Дуган 1903 воӧ.
Рака тӧлысь 17-ӧд лун
Рака тӧлысь 17-ӧд лун — Григорий календарын 75-ӧд лун (кассяна воясӧ — 76-ӧд лун). Во помӧдз 290 лун.
800-ӧд вояс
Кӧкъямыссёӧд вояс - 801 восянь 810 воӧдз.
Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театр
Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театр (роч. Национальный музыкально-драматический театр Республики Коми) — Сыктывкарын драмаа театр, коді воссьӧма 1992-ӧд воын. Водзынджык вӧлі шусьӧ Фольклор театр. Тайӧ дзик ӧти театр Комиын, Россияын да став мирын, кӧні став спектакльыс мунӧ сӧмын комиӧн (роч кыв вылӧ ӧттшӧтшъя вуджӧдӧмӧн). Театрлы подув пуктысьыс — Россия Федерация искусствоясын нимӧдана уджалысь С. Г. Горчакова.
История
Театр вӧлі лӧсьӧдӧма 1992-ӧд воын Коми АССР-са министръяслӧн сӧвет шуӧмӧн. Театр вӧлі восьтӧма кыдзи Фольклор театр. Сылӧн могыс — видзны аслыссикас коми кыв да культура.
Театрлы вӧлі кӧртымалӧма торъя жыр (Пушкин ул., 21) (площадь 48 км.м.). Ворсысь труппаӧ пырисны «Парма» сьылан котырысь дас морт да республикаса искусствояс училишӧысь театр юкӧнса 8 велӧдчысь.
2005-ӧд вося моз тӧлысьын Коми Республикаса Веськӧдлан Котыр Шуӧмӧн театр кутіс шусьыны Коми Республикаса войтырлӧн шылада-драмаа театрӧн.
Спектакльяс
Театр пуктӧ коми фольклор, коми кывбуралысь, прозаик да драматург гижӧдъяс подув вылын спектакльяс. Вӧлі пуктӧма татшӧм жанръяса спектакльяс:
Коми классикъяс кындзи театрын пуктӧма фин, маддяр да роч авторъяслысь пьесаяссӧ коми кыв вылӧ вуджӧдӧмӧн.
2010-ӧд воын театр пуктӧма «Ручильӧй да Кӧчильӧй» челядьлы медводдза опера коми кыв вылын (шылад гижысьяс А. Г. Горчаков). 2011-ӧд воын тайӧ операсьыс сетӧмаӧсь Коми Республикаса Веськӧдлан Котырлысь премия.
Войтыркостса фестивальяс
Та кыдзи, театрса труппа ворсӧма Петрозаводскын, Наръяна-Марын, Екатеринбургын, Йошкар-Олаын, Кудымкарын, Москваын, Саранскын, Петыркарын, Перым крайын да мукӧдлаын.
Телесто
Телесто — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 32,6 × 23,6 × 20,0 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 619 км. Телесто восьтісны Америкаса астрономъяс Брэдфорд Смит, Гарольд Рейтзема, Стивен Ларсон да Джон Фонтейн 1980 воын.
810-ӧд вояс
Кӧкъямыссё дасӧд вояс - 811 восянь 820 воӧдз.
Сора тӧлысь 18-ӧд лун
Сора тӧлысь 18-ӧд лун — Григорий календарын 199-ӧд лун (кассяна воясӧ — 200-ӧд лун). Во помӧдз 166 лун.
Фунт стерлинг
Фунт стерлинг тайӧ сьӧм Ыджыд Британияын.
Печӧра (ю)
Печӧра (Санэро яв) - тайӧ Коми Республикаын ю.
Рака тӧлысь 18-ӧд лун
Рака тӧлысь 18-ӧд лун — Григорий календарын 77-ӧд лун (кассяна воясӧ — 78-ӧд лун). Во помӧдз 288 лун.
Аденонкос
Аденохилус (Adenoncos ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Малайзияын да Выль Гвинеяын.
Октомерия
Октомерия (Octomeria) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Сербияса динар
Серб динар тайӧ сьӧм Сербияын.
Калипсо (тӧлысь)
Калипсо — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 30,2 × 23 × 14 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 619 км. Калипсо восьтісны Америкаса астрономъяс Дэн Паскью, Кеннет Зейделманн, Уильям Баум да Дуглас Карри 1980 воын.
Лыткин Георгий Степанович
Олан туй
Георгий Лыткин ужис 1835 вося лӧддза-номъя тӧлысь 6-ӧд лунӧ (важ стильын — ода-кора тӧлысь 25-ӧд лунӧ) Усть-Сысольск карын гӧльмӧм купеч семьяын. 1848 воын помаліс уезднӧй училище, 1845 воын — Вӧлӧгдаса гимназия, а 1859 воын — Петербургса университетлысь Асыввыв факультет.
Россияын 1860-ӧд воясся гыалан кадӧ Г.С. Лыткин вӧлі пырӧ Земля и воля гуся революционнӧй котырӧ. Тайӧ котырнас веськӧдлісны Н.Г. Чернышевский — ӧтарсянь, мӧдарсяньыс — А.И. Герцен да Н.П. Огарев, кодъяс вӧліны Лондонын. Котырлӧн медшӧр вынъясыс вӧліны Москваын, а Петыркарын Земля и воля котырӧ пырисны медъёна том йӧз, на лыдын и Г.С. Лыткин. Сылӧн квартираас вӧлі гуся типография. Сёрӧнджык, кор революция гыыс чиніс, Георгий Лыткин велӧдіс петербургса гимназиаясын.
Куліс 1907 вося косму тӧлысь 4 лунӧ Петербургын.
Гижан удж
Студенталігӧн сійӧ босьтчыліс гижны кывбуръяс. 1855 воын сылысь вӧлі йӧзӧдӧма кык гижӧд: «Коми бӧрданкыв Николай Мудрый кулӧм вылӧ» да «Коми кыв-вор Александр Николаевич царство пуктысьӧм вылӧ». Сэки жӧ сійӧ гижӧ «Ном» да «Сьӧлӧм пессьӧм» кывбуръяс.
Водзӧ Г.Лыткин эз нин босьтчыв лӧсьӧдавны поэтическӧй гижӧдъяс, а став сьӧлӧмнас пырӧдчис вуджӧдчӧмӧ да научнӧй уджӧ. Медтӧдчанаторйӧн сылӧн лои «Зырянскӧй край при епископах пермских и зырянский язык» книга.
Георгий Степанович пуктіс ассьыс пай тшӧтш серпаса коми литература лӧсьӧдӧмӧ. «История коми литературы» дасьтысьяс мӧд томын пасйылісны, Ёгуш пӧ петкӧдлӧма ассьыс енбисӧ кыдзи вуджӧдчысь, комиӧдӧма коми да роч кывъяс вылысь. Пасйылӧм нин «Зырянский край при епископах Пермских и зырянский язык» небӧгын эмӧсь татшӧм юкӧнъяс: «Переводы с русского языка на зырянский», «Переводы с зырянского языка на русский» (тані вайӧдӧма мойдъяс да с.в.). Эм «Молитвы» — «Келмӧмъяс» юкӧн. Вуджӧдӧмӧн йӧзӧдӧма тшӧтш «Жизнеописание св. Стефана, просветителя зырян» - «Коми войтырӧс Кристос нимӧ пыртысь вежа Степанлӧн олӧм-вылӧмысь». Водзӧ нуӧдіс, сӧвмӧдіс Г.С.Лыткин коми войтырлысь уна нэмся нин традиция — вуджӧдіс вичко гижӧдъяс, небӧгъяс торъя нин Вежа Петыркарын оліг-ужалігӧн.
Георгий Лыткинӧс ёна кыскылӧма коми фольклор. Та йылысь висьталӧны сылӧн татшӧм пасйӧдъяс: «Луна коми ногӧн Тӧлысь… Мифологияын комияс ловзьӧдӧны Шонді, Тӧлысь — найӧ ставсӧ вӧчӧны тшӧтш йӧз моз. Сідз, Шонділӧн эм пи, Тӧлысьлӧн эм гӧгапи..». Шонді, тӧлысь паныдасьлӧны Ёгушлӧн некымын кывбурын. Корсюрӧ налы лӧсялӧ аслыспӧлӧс вежӧртас.
Г.С. Лыткин кывбуръяссӧ мукӧд дырйи лӧсьӧдлӧма некымын вариантын, абу ӧтчыдысь дасьтылӧма гижӧдсӧ. Дерт, мукӧд вариантсӧ коми поэзия туялысьяс донъявлӧмаӧсь абу ӧткодя кыдзи ХІХ-ӧд нэмӧ, сідз и бӧръяджык кадӧ.
Кывбуралысьыс аслас гижӧдъясын петкӧдлӧ мортлысь эбӧссӧ, мукӧддырйи тшӧтш эбӧстӧмлунсӧ, либӧ серпасалӧ шудсӧ да сійӧс воштӧмсӧ. «Ном» кывбур важ коми литература туялысьяс шуӧмаӧсь «психологическӧй этюд» (тадзи пасйӧма «История коми литературы» небӧгын, казьтылӧм нин мӧд томын). «Оланвылан туйӧй» кывбурын сёрниыс мунӧ сы йылысь, мый чужан мусянь, гортсянь ылын олысь ӧтка мортлы мукӧддырйи овлӧ зэв сьӧкыд, мортыс та кадӧ вермӧ чегсьыны, воштыны асьсӧ.
Г.С. Лыткин вуджӧдіс тшӧтш коми кыв вылӧ К.Д.Ушинскийлысь мойдъяс да сьыланкывъяс. Тайӧн сійӧ петкӧдліс, мый коми кыв вылын позьӧ гижны и мойдъяс, и кывбуръяс, и сьыланкывъяс.
Туялан удж
Лыткин Г.С. 1859-1861 воясӧ ветліс экспедицияӧ калмыкияса степъясӧ (Астрахань да Ставрополь губерняясӧ, Донскӧй войска обласьтӧ). Тайӧ ветлігас аддзис важся калмык литературалысь некымын гижӧд, вуджӧдіс да йӧзӧдіс. Туясьӧмъяс бӧрын сійӧс кутісны лыддьыны тӧдчана археограф-калмыковедӧн да монголоведӧн, важся калмык да монгол гижан культура туялысьӧн.
Сора тӧлысь 19-ӧд лун
Сора тӧлысь 19-ӧд лун — Григорий календарын 200-ӧд лун (кассяна воясӧ — 201-ӧд лун). Во помӧдз 165 лун.
2004-ӧд во
2004-ӧд (Кык сюрс нёльӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Алтай республика
Алтай республика (Алтай республика) тайӧ регион Рочмуын.
Самара
Самара — Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Самара обласьтлӧн юркар.
Самара — Волгадорын индустрия, наука да культура шӧрин.
Карын олӧ 1 158,1 сюрс гӧгӧр морт (2008).
Хорватияса куна
Куна тайӧ сьӧм Хорватияын.
830-ӧд вояс
Кӧкъямыссё комынӧд вояс - 831 восянь 840 воӧдз.
Анггун
Анггун (Anggun; 1974) — индонезияса сьылысь да сьыланкыв гижысь.
Олан туй
Анггун чужис 1974 вося косму тӧлысь 29-ӧд лунӧ Джакартаын. Öнi сiйö олö и уджалö Францияын. Анггунлöн эм öти ныв, сылöн нимыс Кирана Чипта Монтана Сасми (Kirana Cipta Montana Sasmi). Анггун абу верöс сайын.
Наградаяс
Анггунлöн эм: "Radio France Internationale"-лöн награда, "Government of France"-лöн награда, "Anugerah Musik Indonesia"-лöн награда, "Cosmopolitan Indonesia"-лöн награда да уна мукöд премиа да награда.
Цимбидиелла
Цимбидиелла (Cymbidiella) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын.
Адроризон
Адроризон (Adrorhizon purpurascens ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ войвыв Индияын да Шри-Ланкаын.
Рака тӧлысь 19-ӧд лун
Рака тӧлысь 19-ӧд лун — Григорий календарын 78-ӧд лун (кассяна воясӧ — 79-ӧд лун). Во помӧдз 287 лун.
Одонтоглоссум
Одонтоглоссум ( Odontoglossum ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Жуӧд (Сыктывдін район)
Жуӧд (Жуэд) – Коми республикаын Сыктывдін районса Паджга сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
840-ӧд вояс
Кӧкъямыссё нелямынӧд вояс - 841 восянь 850 воӧдз.
Жуӧд (Сыктывдін район)
География
Жуӧд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Грездсянь Паджга шӧрсиктӧдз 4 км, Выльгорт юрсиктӧдз 38 км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Албанияса лек
Лек тайӧ сьӧм Албанияын.
2003-ӧд во
2003 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Одонторинхус
Одонторинхус (Odontorrhynchus) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Рака тӧлысь 20-ӧд лун
Рака тӧлысь 20-ӧд лун — Григорий календарын 79-ӧд лун (кассяна воясӧ — 80-ӧд лун). Во помӧдз 286 лун.
Маньчжур кыв
Маньчжур кыв (ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ, manǯu gisun) - тайӧ войвыв Китайын тунгус-маньчжур кыв.
Визябӧж (грезд)
Визябӧж (Визябож) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Додз сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Штейнс
2867 Штейнс — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 6,67 × 5,81 × 4,47 км. Штейнс восьтіс роч астроном Николай Степанович Черных 1969 воӧ.
Бразилияса реал
Бразилияса реал тайӧ сьӧм Бразилияын.
850-ӧд вояс
Кӧкъямыссё ветымынӧд вояс - 851 восянь 860 воӧдз.
Рака тӧлысь 21-ӧд лун
Рака тӧлысь 21-ӧд лун — Григорий календарын 80-ӧд лун (кассяна воясӧ — 81-ӧд лун). Во помӧдз 285 лун.
Японияса иена
Иена тайӧ сьӧм Японияын.
Рига
Рига (Rīga) - тайӧ Латвияса кар, Латвиялӧн юркарыс.
Йӧз:
Сора тӧлысь 21-ӧд лун
Сора тӧлысь 21-ӧд лун — Григорий календарын 202-ӧд лун (кассяна воясӧ — 203-ӧд лун). Во помӧдз 163 лун.
Рака тӧлысь 22-ӧд лун
Рака тӧлысь 22-ӧд лун — Григорий календарын 81-ӧд лун (кассяна воясӧ — 82-ӧд лун). Во помӧдз 284 лун.
Удор (Княжпогост район)
Удор (Удор) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Виз сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Колумбия
Колумбия (Colombia, República de Colombia) — тайӧ канму Лунвыв Америкаын. Юркар:Сантьяго-де-Чили.
2002-ӧд во
2002 (Кык сюрс кыкӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Шпицберген
Шпицбе́рген (Spitzbergen) либӧ Сва́льбард (Svalbard), помор роч кыв вылын тшӧтш Грумант тайӧ Европаын йӧз улӧ шедӧм муясысь ӧти. Свальбард тайӧ Норвегиялӧн медвойвыв территория. Шпицбергенлӧн административнӧй шӧрин — Лонгйир сикт. Каналан кывъясыс — норвегия кыв да роч кыв. Свальбардын эм роч сикт — Баренцбург.
География
Свальбард тайӧ Войвыв Йиа океанын ыджыд архипелаг. Медыджыд діясыс: Шпицбергенлӧн мувывторыс 61 022 км²
Коми му (газет)
Коми му — коми кыв вылын общественно-политическӧй газет, петӧ Коми Республикаын.
Медшӧр юӧр
«Коми му» — республикалӧн важся петас. Газет петӧ 1918-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлыссянь. Петавліс татшӧм нимъяс улын: «Зырянская жизнь», 1921 восянь — «Удж», «Коми сикт», «Вӧрлеԇыԍ»/«Вӧрлэдзысь», «Коми колхозник», 1959 восянь — «Югыд туй». Ӧнія нимыс 1991 восянь.
«Коми му» газет гижӧ коми войтырлӧн олӧм, чужан кыв, литература да культура видзӧм да сӧвмӧдӧм, финн-йӧгра войтыръяскӧд ёртасьӧм йылысь.
Газетлӧн тематика лист бокъяс: «Кыдзи олан, сикт?», «Вӧр-ва да ми», «Подӧн важас», «Литература лист бок», «Субӧта рытӧ» да мукӧд.
Газет вӧлі петӧ вежоннас куимысь — воторникӧ, четвергӧ да субӧтаӧ, 2011 вося кӧч тӧлысьсянь — ӧтчыдысь вежоннас.
Ыдждаыс: А3 формат, 8 лист бок.
Тиражыс — 2000 гӧгӧр экз. 1970-ӧд воясӧ газет петан лыдыс вӧлі 12 сюрс сайӧ.
1968 воын газетлы вӧлі вичмӧдӧма «Почёт знак» орденӧн.
Быд тӧлысь бӧръя воторникӧ газетлӧн рочӧн петӧ содтӧд номер — «Тысяча мелочей» (тиражыс — 3000 экз.).
Газетлӧн история
Коми печатьлӧн олан туйыс пансис 1917 воын, «Зырянская жизнь» газет петтӧдз на. Сыӧдз йӧзӧдісны роч кыв вылын «Известия», «Яренская газета», «Известия Яренского уездного Совета крестьянских депутатов», «Коммунист», «Красный пахарь» газетъяс.
«Зырянская жизньлӧн» медводдза номерыс петіс 1918-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 10-ӧд лунӧ. Редакторнас лоис Дмитрий Попов, эсер, вичкоса вӧвлӧм уджалысь, 4-ӧд Государственнӧй Думаӧ пырысь. Газет лэдзысьясыс зілисны чужтыны йӧзын царизм дорӧ лӧглун, гӧгӧрвоӧдісны том Сӧвет государстволысь политикасӧ.
Аглосоринка
Аглосоринка (Aglossorrhyncha ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Океанияын.
Коми му (газет)
Газетлӧн история
12-ӧд номерсянь «Зырянская жизнь» газетын редакторалӧма Д. И. Розанов — роч морт (тасянь и пансьӧма роч да коми кывйӧн вӧдитчысьяс костын веныс и вошласьӧмыс).
1918-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 16-ӧд лунӧ Усть-Сысольскын лӧсьӧдісны большевикъяслысь партия котыр. 1918 вося моз тӧлысьсянь коммунистъяс индӧны редакторнас Виктор Савинӧс. Редколлегияӧ пырис тшӧтш Василий Лыткин.
Регыд мысти вӧлі шуӧма лӧсьӧдны Пинега-Печора крайлӧн политика юкӧнлысь, Сӧветъяслӧн Усть-Сысольск уездса исполкомлысь да РКП(б) уездса комитетлысь ӧтувъя орган. 1919-ӧд вося косму тӧлысь 10-ӧд лунӧ котыртчис сылӧн редакционнӧй коллегия, кытчӧ пырисны Ф. Чумбаров-Лучинский, Абрамов, Чижов. Веськӧдлысьнас бӧрйисны Фёдор Степанович Чумбаров-Лучинскийӧс. Татшӧм ногӧн, «Зырянская жизнь» пыдди 1919-ӧд вося косму тӧлысь 11-ӧд лунсянь лоис «В зырянском краю» газет. Сійӧ петіс стӧч 50 лун. Усть-Сысольскын политическӧй отделение бырӧдӧм бӧрын дас лун мысти нин бара кутісны лэдзны «Зырянская жизнь» газет.
Вӧлі нӧшта ӧти коставлӧм. 1919 вося вӧльгым тӧлысь 13 лунӧ петіс газетлӧн 76-ӧд номер. Сэки белогвардеечьяс матыстчисны нин Усть-Сысольсклань. Та вӧсна 77-ӧд номерсӧ лэдзисны сӧмын ӧшым тӧлысь 5 лунӧ, карсӧ мездӧм бӧрын.
1921-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысьсянь газетлы сетісны «Удж» ним, сы понда, мый Гражданскӧй Тыш вӧлі помасян выйын, и партия веськӧдіс Сӧветскӧй Россиялысь вынъяссӧ мирнӧй удж вылӧ.
Газет петіс вежоннас кыкысь, вӧлі кык лист бока. Унджык гижӧдсӧ йӧзӧдісны рочӧн, сӧмын ӧткымын кывбур, юӧр да лозунг — комиӧн. «Удж» медбӧръяысь петіс лӧддза-номъя тӧлысь 9 лунӧ.
Коми асшӧр обласьт котыртӧм бӧрын ковмис обласьтса газет, да 1921 вося сора тӧлысь 15 лунӧ лыддьысьысьлы медводдзаысь воис «Югыд туй». Редактораліс Виктор Савин.
А газетлӧн «Югыд туй» нимыс выль олӧм тэчысь-лӧсьӧдысь коми войтырлы вӧлі зэв ышӧдана да матысса. «Югыд туй» газет дорӧ коми кыв вылын содтӧдӧн 1925 воӧ заводитӧ петны «Коми сикт». 30-ӧд воясӧ «Коми сиктын» редактораліс Дмитрий Ильич Зезегов (1941 воын Ленинградса фронт вылын усис). Комынӧд воясӧ жӧ «Коми сикт» пыдди кутісны петны «Коми колхозник» да «Вӧрлэдзысь» газетъяс.
1946 воын «Вӧрлэдзысь» газетӧн веськӧдліс Николай Павлович Максимов.
1955-ӧд вося рака тӧлысь 8-ӧд лунсянь йӧзӧдӧны кык кыв вылын ӧти газет — «Красное знамя»-«Гӧрд знамя», кӧні редактораліс А.И. Усов. Но регыд гӧгӧрвоисны, мый кыдъя комиа-роча газетыд сӧмын пӧдтӧ комисӧ.
Та понда 1956-ӧд вося моз тӧлысь 1-ӧд лунсянь кык кывъя газет чужтӧ «Коми колхозник». 1956—1959 воясӧ редакторнас сэні вӧлі Василий Никитич Сельков.
1959-ӧд вося моз тӧлысь 1-ӧд лунӧ коми газет бара вежӧ нимсӧ — «Югыд туй» вылӧ.
1959—1963 воясӧ газетын удж-нокӧн веськӧдлӧ Авив Дмитриевич Лыткин.
1963—1967 воясын «Красное знамя» газет борд улӧ ӧтувтчӧны коми да роч газетъяслӧн редакцияяс. Став вылас «веськӧдлӧ» локтӧм роч журналист В.Баблюк.
1965—1971 воясӧ «Югыд туй» газетӧн веськӧдліс Василий Егорович Кушманов, сы бӧрын 1979 воӧдз — Александр Васильевич Сажин.
1991-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 1-ӧд лунсянь «Югыд туй» вежӧ ассьыс нимсӧ, лыддьысьысьлы воӧ «Коми му». 1992—1998 воясӧ «Коми му» газетын уджӧн юрнуӧдіс Александр Андреевич Игнатов, 1998—2003 воясӧ главнӧй редакторӧн вӧлі Надежда Николаевна Быковская. 2003—2004 воясӧ «Коми муын» ыджыдалӧ бара Александр Ульянов.
«Коми му» газетын 2004—2007-ӧд восӧ шеф-редакторӧн уджалӧма Дмитрий Борисович Антоновский; 2007-ӧд восянь главнӧй редакторыс Елена Владимировна Плетцер. 2014-ӧд во помсянь шӧр редакторлысь уджвӧчысь — Григорий Фёдорович Хатанзейский; 2019-ӧд вося рака тӧлысь 4-ӧд лунсянь — Е. В. Плетцер.
Коми йӧзӧдчан керка
2004-ӧд вося урасьӧм тӧлысьын республикаса правительстволӧн индӧд серти котыртчис «Коми му» газет редакция» Коми Республикаса канму учреждение, коді ӧтувтіс «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъяс, «Би кинь» да «Чушканзі» журналъяс. Сійӧ кадсяньыс тайӧ ыджыд котырнас веськӧдлӧма Александр Ульянов. Налӧн лои ӧтувъя бухгалтерия да компьютернӧй цех. «Коми йӧзӧдчан керка» лӧсьӧдӧм бӧрын на дорӧ ӧтувтісны «Войвыв кодзув» журнал. 2011 вося сора тӧлысьсянь 2014 вося лӧддза-номъя тӧлысьӧдз холдингын ыджыдалӧма Надежда Николаевна Быковская, 2014 вося лӧддза-номъя тӧлысьсянь — веськӧдлысьлысь удж вӧчӧ В.А. Чугаева. 2014-ӧд вося арсянь «Коми йӧзӧдчан керкаӧн» веськӧдлӧма В. В. Попов, 2017-ӧд восянь — Е. В. Плетцер, 2019-ӧд вося рака тӧлысь 4-ӧд лунсянь — Инесса Николаевна Орёл.
Ӧтуввез-листбок
2011 воын «Коми му» холдинглӧн лоис асшӧр ӧтуввез листбок. komimu.com ӧтуввез-листын эм торъя лист бокъяс быд петаслӧн — «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъяслӧн, «Чушканзі», «Би кинь» да «Войвыв кодзув» журналъяслӧн.
Тані эм бӧръя выльторъяс, снимокъяс. Позьӧ тӧдмасьны газет-журналъяслӧн историяӧн. Ӧтуввезйӧ быд петас пуктӧма pdf форматын. Выль номер петӧм водзын йӧзӧдсьӧ анонс. Водзӧ вылӧ komimu.com кӧсйӧ вӧлі ӧтувтны коми блогеръясӧс, но тайӧ кӧсйӧмсӧ олӧмӧ абу вӧлі пӧртӧма.
Сайтсӧ вӧчӧма М.А. Кастрен (Финляндия) нима котырлӧн сьӧм отсӧгӧн.
Мукӧд удж
«Коми му» холдинг тшӧкыда нуӧдӧ конкурсъяс да коми кыв сӧвмӧдан уджъяс.
«Коми му» холдинг ас сьӧм вылӧ йӧзӧдӧ коми гижысьяслысь небӧгъяс.
Тахмина Ниязова
Тахмина Ниязова (Таҳмина Ниёзова; 1989) — таджикистанса сьылысь. Сiйö чужис 1989 вося урасьӧм тӧлысь 14-ӧд лунӧ Душанбеын.
Коми му (газет)
Мукӧд удж
Коми кывъя газетъяслӧн лыдыс чинӧ. 2004 воын «Коми му» газет судзӧдісны 2143 морт, «Йӧлӧга» — 1260, «Би кинь» журнал — 1540, «Чушканзі» — 883 морт.
Швецияса крона
Швецияса крона тайӧ сьӧм Швецияын.
Ловъю (Луздор район)
Ловъю  (Ловля) – Коми Республикаын Луздор районса Ношуль сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Ловъю ю бокын (Сокся юлӧн веськыд вож). Ловъюсянь Ношуль шӧрсиктӧдз 28 км, Абъячой юрсиктӧдз 60 км, Сыктывкар юркарӧдз 249 км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Саха кыв
Саха кыв (саха тыла) — тайӧ тюрк кыв, Саха республикалӧн каналан кыв.
Лыдакывъяс
{| class="wikitable"
Сахаӧн кывбур
Кэриэс <ul style="font-size:90%;padding:.3em 0 .3em 25px;margin:0"> </ul>
Коми республикаса дӧрапас
Коми Республикалöн дöрапас — Коми Республикалöн каналан символъясысь öти. Дöрапасыс куим рӧма: лӧз, турунвиж да еджыд. Лӧз рӧмыс — Коми мулӧн енэжыс, турунвиж рӧмыс — Коми парма-вӧр, еджыд рӧмыс — лым да республикаса йӧзлӧн сӧстӧм мӧвпъясыс.
Вылöм
Дӧрапассӧ вынсьӧдіс Коми ССР-са Вылыс Сӧвет 1991' вося вӧльгым 26' лунӧ.
Коми Республикаса дöрапас йылысь оланпас вöлі лэдзöма 1994' юнь 6' лунö. Медводз кузьтаыс вöлі кыкпöв унджык пасьтаысь.
1997' öшым 17' лунö дöрапассö вежыштöмаöсь, кузьта да пасьта костын торъялöмыс лои 3:2. Тадзи сійöс пыртöмась Рочму Федерациялöн канувса геральдика регистрö 154 нумерöн.
Канлöн гижалöм
Веськыд пельöса дöра, мый артмö кузьта ногöн вылісянь уліöдз öта-мöд бöрся лöз, турунвиж да еджыд куим визьысь, быдöн пасьтанас дöрöмпаслöн öти коймöд пасьта.
Дöрапаслöн пасьтаыс кузьта серти — 2:3.
Дöрапаслöн серпасыс петкöдлö Коми Республикалысь географическöй аслыспöлöслун да вöр-ва озырлун.
Лöз рöмыс петкöдлö енэж, войвывса паськыдінъяслысь мичлунсö да помтöмлунсö.
Турунвиж рöмыс — лача да озырлун, паськыд ота коми парма - коми войтырлысь медшöр озырлунсö да олан гöгöртассö.
Дöрапаслöн еджыд рöмыс петкöдлö лымлысь еджыдлунсö да сöстöмлунсö, войвывса вöр-валысь сöдзлунсö да мичлунсö, Войвылö Коми Республикалысь пырöмсö. Еджыд рöмыс гöгöрвосьö и кыдзи республикаын олысь уна сикас войтырлысь равенствосö, налöн культураяслысь öтувъялунсö.
Сора тӧлысь 22-ӧд лун
Сора тӧлысь 22-ӧд лун — Григорий календарын 203-ӧд лун (кассяна воясӧ — 204-ӧд лун). Во помӧдз 162 лун.
870-ӧд вояс
Кӧкъямыссё сизимдасӧд вояс - 871 восянь 880 воӧдз.
Лебедев Михаил Николаевич
Лебедев Михаил Николаевич (комиӧн  Микӧл Микайлӧ, 1877—1951) — коми гижысь, поэт.
Олан туй
М.Н. Лебедев чужӧма Вӧлӧгда губерниялӧн Усть–Сысольск уездса Межадор сиктын (ӧні Коми Республикаса Сыктыв район) 1877-ӧд вося йирым тӧлысь 22-ӧд лунӧ. Велӧдчӧма Усть–Сысольскса уезднӧй училищеын, уджалӧма Кӧрткерӧсын да Покчаын писарлы отсасьысьӧн. Сӧвет власьт пуксьӧм бӧрын секретаралӧма Кӧрткерӧсса гӧльяслӧн комитетын да судын. Унджык кадсӧ олӧма Кӧрткерӧсын.
Кулӧма 1951-ӧд вося рака тӧлысь 5-ӧд лунӧ. Дзебӧма Кӧрткерӧсын.
Гижан удж
Михаил Лебедев — выль коми литератураын подув пуктысьяс пиысь ӧти. Гижны босьтчӧма дас куим арӧсӧн. Тӧдса кыдз поэт, прозаик да драматург. Медводдза повесьтъяссӧ («За богом молитва, за царем служба не пропадут», «Последние дни Перми Великой», «Таня Осинина», «Среди медведей») гижлӧма роч кыв вылын. 1917-ӧд воося Октябр революцияӧдз на кутӧма лӧсьӧдавны кывбуръяс комиӧн. Бура тӧдӧма коми йӧзкостса висьтъяс. Та подув вылын коми йӧзлӧн важ олӧм йылысь лӧсьӧдӧма «Кӧрт Айка» да «Яг морт» поэма–мойдъяс. Басняясас серавлӧма юысьясӧс да дышъясӧс. М. Лебедев гижлӧма и челядьлы.
Лӧсьӧдӧма коми литератураын выль жанр — оперетка. Гижысьлысь «Мича ныв», «Тун» да «Настук» опереткаяссӧ пуктывлісны сцена вылын.
Гижлӧма Юсь гусяним улын.
Румынияса лей
Румынияса лей тайӧ сьӧм Румынияын.
Геба
6 Геба (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 205 × 185 × 170 км. Геба восьтіс германияса астроном Карл Людвиг Хенке 1847 воӧ.
Фабио Ровази
Фабио Ровази (ита Fabio Rovazzi "Фабио Роватси",ру Фабио Ровацци)итальянский певец,видеоблогер и актор.Стал популярным только из за три песни,2 сінгля и 1 трїек с Джанни Моранди.В каждым его видіокліпе участвовали рэпер Федез и популярней певец италий J-Ax.
Швейцарияса франк
Швейцарияса франк тайӧ сьӧм Швейцарияын.
Сыктывкар
Сыктывкар (войдӧр Сыктывдін) – Коми Республикалӧн юркар, республикаса медыджыд кар, коркӧя дзик ӧти коми кар, Рочму Войвылын овмӧс, наука да культура шӧрин.
Сыктывкарын олӧ 240 сюрс гӧгӧр морт. Йӧзыс эськӧ 25% комияс, но сёрнитӧны унджыксӧ рочӧн.
Сыктывкарсянь Мӧскуаӧдз 1003 километра.
Ним йылысь
Нимыс артмӧдӧм Сыктыв ю серти, карыс тайӧ ю вомланьын сулалӧ да.
Оланіныс медводз стӧчджыка шусьӧма Сыктывдін (рочӧн Усть-Сысола), кӧні -дін- юкӧныс вӧлі 'ю вом' вежӧртаса. 1780' восянь, Сыктывдінас кар панӧмаӧсь да, нимыс лои Сыктывдінкар (рочӧн Усть-Сысольск). 1930' воын дін юкӧнсӧ нимсьыс шыбитӧмаӧсь, коли Сыктывкар. Сэк жӧ тшӧктӧмаӧсь и рочӧн шуны Коми обласьтлысь шӧрин выльмоза коми ног – Сыктывкар.
География
Сыктывкар сулалӧ Коми Республика рытыв-лунвывланяс, Сыктыв ю вом дорын да мыйтакӧ Эжва ю пӧлӧн. Карыс 152 км2 пасьта.
ёнджыкасӧ тшӧтшкӧс. Мупытшса озырлун: трунда, сотчан сланеч, кӧртшом, кӧртруда, быдпӧлӧс изъяс, дубыд да сола мупытшса ва. Кар кузя кывтӧны шоръяс:
Сыктывкар скверъясын мортыс быдтӧ культура быдмӧгъяс.
Кар дінын олӧ нелямын сикас пемӧс: сан, кӧин, кӧч, ур, руч, вурд, вӧркань, тулан, сьӧдбӧж да мукӧд. Выльысь йылӧдісны мой да войвывса кӧр.
Кид пемӧсъяс видзӧм могысь Сыктывкар дінӧ лӧсьӧдӧма Еджыдъяг заказник, кӧні эм республика пасьтала олысь ставкодь звер-пӧтка.
Орчча оланінъяс
Асыввылас карсянь пукалӧны Сыктывкар каркытшӧ пыран кар сяма оланінъяс: Гӧрд Затон, Вылыс Максаковка, Сьӧдкыркӧтш, посёлокъяс: Выльтыдор, Куимтыдор. Лунвылас – тайӧ каркытшса жӧ Вылыс Мыртыю посёлок, рытыв-лунвылас – Выльгорт сикт.
Юкӧнъяс
Сыктывкарын выйим важ кар (с.ш. Каршӧр) да сёрӧнджык кар дінӧ ӧтувтӧм орчча оланінъяс - быдпӧлӧс карпомъяс. Наысь кындзи кар пытшкӧ пырӧ ӧти асвеськӧдлана район - Эжва, кӧні тшӧтш эм ӧткымын карпом.
Ӧнія сыктывкарса карпомъяс:
Эжва районса карпомъяс:
Важ кар коркӧ вӧлі тэчӧм торъя грездъясысь:
Торъя грездъясысь вӧлісӧ тэчӧмӧсь и мукӧд карпомъяс. Шуам, Тентюковын:
История
Сыктывкарлӧн история заводитчӧ дас квайтӧд нэмсянь, кор тані овмӧдчисны Вылыс Сыктывсянь локтӧм комияс. 1570-ӧд вося Ортелиус атласын  Сыктывкар местаӧ пасйӧма Permvelick сикт. 1586-ӧд вося гижасян небӧгын казьтывсьӧ Сыктыв ю вывса погост. Тані сулаліс Вежа Георгийлы сиӧм вичко, вичкоса уджалысьяслӧн 3 гортдор да разі-пели 6 крестьяна гортдор. Погост дорын, кӧні ӧні сулалӧ кар, вӧліны пӧчинокъяс Каменнӧй, Емовскӧй, Ереминскӧй, Ивановскӧй, Федоровскӧй, Каменистӧй, Вежов Иванлӧн, Ориньица дӧвалӧн, Боровинка, Ильинскӧй, Гудников, Фроловскӧй пӧчинокӧн Петровскӧй грезд, Шульгин слӧбӧда. Ставыс 25 олана да 6 овтӧм гортдор.
ІІ Катерина сарича именнӧй тшӧктӧд серти 1780-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 25-ӧд (урасьӧм тӧлысь 5-ӧд) лунӧ вӧлі артмӧдӧма Вӧлӧгда наместничество, кытчӧ пырӧмаӧсь 12 карув. На пӧвстын вӧлі и Сыктывдін карув. Такӧд йитӧдын Сыктывдін сикт лои карӧн. Сійӧ жӧ воӧ урасьӧм тӧлысь 10-ӧд (21-ӧд) лунӧ карсӧ кыпыда «восьтӧмаӧсь», а йирым 2' (13') лунӧ вӧлі вынсьӧдӧма и карпас. 1784' тӧвшӧр 16' (27') лунӧ лэдзӧмаӧсь Сыктывдін карлы ӧтувъя план. Сы серти кар пытшкӧ пырисны орчча ичӧтик оланінъяс: Вичкодор, Вадор, Кырув, Пӧлӧвина, Кӧкулькар, Микулсикт, Изкар, Котюнев, Тентюковгрезд, Ганягрезд.
XIX нэм чӧжӧн Сыктывдін кар быдмис Роч Войвывса тӧдчана вузасян шӧринӧдз. Но XX нэм заводитчигӧн на Сыктывдін вӧлі дзоляник провинциальнӧй карӧн, кӧні олісны 6,5 сюрс морт, 95% наысь – коми йӧз. Карын вӧлі кипом вӧчан 14 неыджыд уджаин.
1921' вося моз 22' лунӧ ВЦИК декрет серти, Сыктывдін лоис веськӧдлан шӧринӧн Комияслы (зыряналы) выль артмӧдӧм Автономнӧй обласьтӧ. 1930' вося рака тӧлысь 26' лунӧ, кор Сыктывдінлысь статус карӧдз лэптӧмлы тыри 150 во, СССР-са ЦИК-лӧн Президиум шуӧма карыслы пуктыны выль ним комиӧн и рочӧн – Сыктывкар, коді петкӧдлӧ, мый карыс сулалӧ Сыктыв ю вылын. 1930' воын карын вӧліны нин обласьтувса и районувса канкеркаяс, вӧр завод, типография, электростанция, велӧдан керкаяс да бурдӧдчанінъяс (173 койка), 17 вузасянін. 1936' ӧшым витӧд лунсянь Сыктывкар вӧлі Коми АССР-лӧн юркар. 1990' вӧльгым 23' лунӧ Сыктывкар лои юркарӧн Коми ССР-лы, 1992' ода-кора 26' лунӧ лоӧ Коми Республикаса юркарӧн.
Йӧз
Сыктывкарын ӧні олӧ 240 сюрс морт (ставнас каркытшын 250 сюрс). На пӧвстысь нёльӧд пайыс — комияс.
Вузасьӧм
Сыктывкарса ыджыдджык вузасян да вузасян-шойччӧдан шӧринъяс:
Транспорт
Кар пытшкын йӧзсӧ новлӧдлӧны унджыксӧ автобусъясӧн да таксиӧн.
Эм кӧрттуй вокзал, кӧні помасьӧ Микуньсянь локтан туй вож. Чайтӧны регыд мысти нюжӧдны кӧрттуйсӧ водзӧ - Кудымкар пыр Перымлань. Кар войвылын эм кӧрттуй станция Човъю (промгӧрӧд), пассажиръяслы Эжва платформа да кӧрттуй станция Койты. Фирменнӧй поезд, коді ветлӧ Мӧскуа да Сыктывкар костын - «Сыктывкар» нима.
Сідзжӧ карын эм аэропорт. Карсянь 30 км ылнаын, Соколовка инын, неважӧн кутчисны кыпӧдны выль аэропорт (Войдӧр тайӧ аэропорт стрӧитӧмысь дугдылӧмаӧсь).
Карын выйим автопавильон. Автобусъяс ветлӧны Киров, Уфа, Ульяновск, Чаллы, Шубашкар, Йошкар-Ола, Козань, Перым каръясӧдз. Сыктывкарын жӧ помассьӧ Р176 «Вятка» автотуй.
2012' воӧ Мӧскуаса судновӧчан завод стрӧитіс Сыктывкарлы йӧзӧс новлӧдлан судно-паром, вуджӧдчыны Эжва ю вомӧн.
Велӧдӧм да туясьӧм
Сыктывкар - Рочму Европаса Войвылын медся ыджыд наука шӧринъясысь ӧти. Карын лыддьыссьӧ комын кымын ин, кӧні могысь нуӧдӧны наукаса туясян да олӧмӧ пыртан уджъяс. Медся тӧдчанаясыс на пиысь пырӧны РТА Издор юкӧнса Коми наука шӧринӧ, кытчӧ ӧтувтӧмаӧсь химия, геология, биология, кыв, литература да история, физиология, Войвылын экономика да социальнӧй проблемаяс кузя институтъяс, энергетика да математика кузя юкӧдъяс. Медыджыд велӧдчанінъяс:
Театръяс
Коми республикаса опера да балет театр, коді сулалӧ юркарын, воссис 1958 вося моз тӧлысь 26 лунӧ. Сэки сійӧ шусис Музтеатр. Ыджыд пай театр восьтӧмӧ пуктісны ворсысьяс Воркутлагса политосуждённӧйяс пӧвстысь, медводз сьылысь Борис Дейнека, коді лоис театрса художественнӧй веськӧдлысьӧн. Ӧнія кадӧ театр петкӧдлӧ аслас видзӧдысьяслы и нималана роч да суйӧрсайса авторъяслысь («Гажа дӧва», «Фаворитка», «Сильва») ворсӧмторъяс, и коми национальнӧй петкӧдчӧмъяс. На пиын медся тӧдчанаӧн лоӧны «Ягморт» балет, кодлӧн подулын – коми эпос.
Коми республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын пуктӧны сӧмын йӧзкостса ворсантор. Став петкӧдчӧмъяс сэні мунӧны сӧмын коми кыв вылын, ӧттшӧтшъя роч кыв вылӧ вуджӧдӧмӧн. Театр репертуарын йитчӧны драма искусство да шылада коми фольклор, коді сетӧ дзик мӧдпӧлӧс ворсанторъяс. Сэні петкӧдчӧ войвыв коми йӧзлӧн енкола кылӧм, кодлӧн подулын – коми фольклор, эпос, сьыланкывъяс, ӧбрадъяс и мукӧд сикас: йӧзкостса драма, шылада-эпос поэма, музыкальнӧй теш, миф мойдкыв, ӧнія кадся драма, легенда да челядьлы мойд.
Кинотеатръяс
2010' во кежлӧ карын уджалӧ «Парма-2» кинозал, кодлы нимыс вуджис важ стрӧйбасьыс, кодӧс выльмӧдісны 2004' восянь 2008' воӧдз. (Бӧръявылын «Парма» кинотеатр вӧлі разьӧма кыдзи выльмӧдӧм вылӧ шогмытӧм стрӧйба. Сы пыдди кӧсйӧны лэптыны квайт кинозала ТРК)
Сідзжӧ уджалӧ кызь пукалысь морт вылӧ неыджыд «Люмьер» кинозал.
2010' вося лӧддза-номъя тӧлысьын Первомай туй дорса 85-ӧд керкаын воссьӧ медводдза 4D-киноаттракцион (пукалан местаыс вит).
2010' йирым тӧлысьын «Вузасян Йӧр» («Тӧрговӧй Двор») МФК-ын воссьӧ нӧшта ӧти киноаттракцион 4D да 5D (Первомай туй дорса квайтымын мӧд керкаын, «Б» корпусын сизимӧд судта).
2011' тӧвшӧр 2' лунӧ Шӧр стадионса содтӧд эрдын воссис кинотеатр авто радейтысьяслы.
2011' вося рака тӧлысь 5' лунӧ «РубликЪ» ТРК-ын восьтӧмаӧсь выль кинокомплекс «РубликЪ-Синема».
2011' вося вӧльгым тӧлысьӧ «Макси» ТРЦ-ын воссьыс 5D киноаттрацион, а 2012' во помын сизим жыръя кинотеатр «Кронверк Синема» IMAX жыркӧд.
2012' воӧ каршӧрса Первомай туй дорын, «Радуга» ТРЦ-ас, восьтӧмаӧсь кинотеатр челядьлы.
880-ӧд вояс
Кӧкъямыссё кӧкъямысдасӧд вояс - 881 восянь 890 воӧдз.
Рака тӧлысь 24-ӧд лун
Рака тӧлысь 24-ӧд лун — Григорий календарын 83-ӧд лун (кассяна воясӧ — 84-ӧд лун). Во помӧдз 282 лун.
Сыктывкар
Кинотеатръяс
2013' воӧ Орбита районса Йирым шӧртуй дорӧ кӧсйӧны восьтыны ТРЦ «Июнь». Сы пытшкын жӧ воссяс мультикомплекс «Мори Синема».
Хассий
Хассий, лат. Hassium (Hs) тайӧ 108-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
Сыктывкар
Спорт
Карын кыпалӧ быдсикас тӧвся спорт: мача хоккей (ХК «Стрӧитель», 2012/2013 вося сезонӧ мача хоккейысь Рочму чемпионатын вермысь), сноуборд, лызьӧн да конькиӧн котралан спорт, конькиӧн мичаа исласьӧм. Вылын места карса спортивнӧй олӧмын кутӧ мини-футбол. Сыктывкарса мини-футболысь «Новӧй Генерация» команда петкӧдчӧ суперлигаын, а сылӧн клуб-филиал «Бумажник» мини-футбол кузя медвылыс лигаын.
Абу официальнӧй лямпа туйяс уна жӧ (Гӧрд Затонын, Вӧрзаводын, Орбитаын).
Выльгорт сиктын, Сметанина Раиса нима стадионын быд во овлӧ лызьӧн войлӧм кузя Рочмуса чемпионат.
Карса туйяс
Сыктывкарын матӧ 200 картуй (улича), 25 туйколас (пурӧсь), 21 туйкост (уличкост), кык шоссе, кык шӧртуй (проспект) да ӧти бульвар.
Коми Республикаса канпас
Коми республикаса канпас — Коми Республикаса канму символ. Вынсьӧдӧма 1994 вося лӧддза-номъя тӧлысь 14 лунӧ. Регистрируйтӧма 153 № улын Россияса Геральдика регистрын.
Канпасын эм унатор важ коми мифологияысь да вӧчӧма перым пемӧс стильын. Канпассӧ серпасалігӧн вӧлі подуласьӧма шевкнитӧм бордъяса зарни лэбач вылӧ, кодлӧн морӧсас квайт йӧра юр кытшын аньлӧн чужӧм.
Шевкнитӧм бордъяса лэбачыс быттьӧ артмӧдӧ перна. Сійӧс позьӧ гӧгӧрвоны и кыдзи канму да духовнӧй власьтлысь пас.
Силиго
Силиго (Siligo) - тайӧ Италияса кар.
Совдор
Совдор (Солдор; роч Сольвычегодск) тайӧ Рочмуса кар, Кардор обласьтын. Промышленнӧй да культурнӧй шӧрин.
Богота
Богота (Bogotá) - тайӧ Чилияса кар, Колумбия юркар.
Совдор
Йӧз: 2,5 сюрс гӧгӧр (2008).
Рака тӧлысь 25-ӧд лун
Рака тӧлысь 25-ӧд лун — Григорий календарын 84-ӧд лун (кассяна воясӧ — 85-ӧд лун). Во помӧдз 281 лун.
Флора (астероид)
8 Флора (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 136 × 136 × 113 км. Флора восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1847 воӧ.
Мейтнерий
Мейтнерий, лат. Meitnerium (Mt) тайӧ 109-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
Израильса выль шекель
Выль шекель тайӧ сьӧм Израильын.
Башкортостан
Башкортостан республика (Башкирия) (Башҡортостан Республикаһы) тайӧ регион Рочмуын.
Сора тӧлысь 23-ӧд лун
Сора тӧлысь 23-ӧд лун — Григорий календарын 204-ӧд лун (кассяна воясӧ — 205-ӧд лун). Во помӧдз 161 лун.
Иврит
Иврит (עִבְרִית [ivə'ʁit]) — тайӧ семит кыв, еврей войтырлӧн чужан кывъясысь ӧти, важӧн бырӧм, но XIX-XX нэмъясын ловзьӧдӧм, Израильын (арабкӧд) официал кыв.
Вильнюс
Вильнюс (Vilnius, Вiльнюс, Wilno; 1939 воӧдз официал роч ним — Ви́льна, Вiльня) - тайӧ Литваса кар, Литвалӧн юркарыс.
Иврит
Иврит анбур
гора шыяс
Омск
Омск – Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Омск обласьтлӧн юркар.
Вильнюс
Йӧз:
Омск
Омскыс – Сибырын индустрия, наука да культура шӧрин.
Намака
Намака — тайӧ Хаумеалӧн спутник. Сылӧн радиус — 85 км. Хаумеаӧдз шӧр кост 25657 км. Намака восьтісны Америкаса астрономъяс Майк Браун, Чедвик Трухильо да Дэвид Рабиновиц 2005 воын.
Сыктыв район
Сыктыв район (Сысольский район) - тайӧ Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Визин
Юклӧм
Сыктыв районас 11 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс
Сыктыв районын 79 оланін: 9 сикт, 8 посёлок да 62 грезд.
Рака тӧлысь 26-ӧд лун
Рака тӧлысь 26-ӧд лун — Григорий календарын 85-ӧд лун (кассяна воясӧ — 86-ӧд лун). Во помӧдз 280 лун.
900-ӧд вояс
Ӧкмыссёӧд вояс - 901 восянь 910 воӧдз.
Сардор
Сардор (Пустозерск ) тайӧ вошысь кар.
Метона
Метона либӧ Мефона — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3,8 × 2,5 × 2,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 194 440 км. Метона восьтіс Америкаса астроном Кэролин Порко 2004 воын.
Рӧнтгений
Рӧнтгений, лат. Roentgenium (Rg) тайӧ 111-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
АӦШ-лӧн доллар
АӦШ-лӧн доллар - тайӧ Америкаса Ӧтувтчӧм Штатъясын сьӧм.
910-ӧд вояс
Ӧкмыссё дасӧд вояс - 911 восянь 920 воӧдз.
Эжваса дзоридзьяс (ансамбль)
Эжваса дзоридзьяс — Кулӧмдін районса Кулӧмдін сиктысь йӧзкостса хор.
История
Йӧзкостса хор вӧлі лӧсьӧдӧма 1956 воын. 1966 воын сылы сетӧма «Народнӧй» почётнӧй ним, кодӧс век вӧлі вынсьӧдӧма. 1992 восянь хор новлӧ Тима Веньлысь нимсӧ.
«Эжваса дзоридзьяс» хорлӧн репертураын эм коми йӧзкостса сьыланкывъяс, асшӧр коми шылад тэчысьялӧн сьыланъяс. Хор пуктӧ ыджыд пай йӧзкостса творчество да коми культура сӧвмӧдӧмӧ. Хор вермывліс йӧзкостса хорӧвӧй шыладлӧн Ставроссияса да Ставсоюзса фестивальясын, вӧлі В.А. Савин нима канму премиа босьтысьӧн, Сочиын да Финляндияын войтыркостса фестивальясӧ пырӧдчысьӧн.
Кулӧмдінса хорӧн 1966 восянь веськӧдлӧ да концертмейстералӧ Василий Гущин — Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь, Коми Республикаса канму премиа босьтысь, сьылысь да шылад тэчысь. Хор петкӧдчӧ районса, республикаса да ставроссияса уна конкурс-фестивальын, на лыдын «Шондібан» и «Василей».
Данияса крона
Данияса крона тайӧ сьӧм Данияын.
Рака тӧлысь 27-ӧд лун
Рака тӧлысь 27-ӧд лун — Григорий календарын 86-ӧд лун (кассяна воясӧ — 87-ӧд лун). Во помӧдз 279 лун.
Вӧлӧкпом (Сыктыв район)
Вӧлӧкпом (Волокпом) – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Визябӧж (посёлок)
Визябӧж (Визябож) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Додз сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Исландияса крона
Исландияса крона тайӧ сьӧм Исландияын.
Метида (астероид)
9 Метида (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 222 × 182 × 130 км. Метида восьтіс ирландияса астроном Эндрю Грэм 1848 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш
Метида (спутник)
920-ӧд вояс
Ӧкмыссё кызьӧд вояс - 921 восянь 930 воӧдз.
Коперниций
Коперниций, лат. Copernicium (Cn) тайӧ 112-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
2000-ӧд во
2000 (кык сюрсӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Кудымкар
Кудымкар — Коми-Перым асвеськӧдлан кытшса кар.
Нихоний
Нихоний, лат. Nihonium (Nh), важӧн Унунтрий (Uut) тайӧ 113-ӧд химия элемент, радиоактив.
Сора тӧлысь 24-ӧд лун
Сора тӧлысь 24-ӧд лун — Григорий календарын 205-ӧд лун (кассяна воясӧ — 206-ӧд лун). Во помӧдз 160 лун.
Норвегияса крона
Норвегияса крона тайӧ сьӧм Норвегияын.
930-ӧд вояс
Ӧкмыссё комынӧд вояс - 931 восянь 940 воӧдз.
940-ӧд вояс
Ӧкмыссё нелямынӧд вояс - 941 восянь 950 воӧдз.
Флёровий
Флёровий, лат. Flerovium (Fl), важӧн Унунквадий (Uuq) тайӧ 114-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
Боснияса марка
Боснияса марка тайӧ сьӧм Босния да Герцеговинаын.
Партенопа
11 Партенопа (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 153,3 ± 3,1 км. Партенопа восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1850 воӧ.
950-ӧд вояс
Ӧкмыссё ветымынӧд вояс - 951 восянь 960 воӧдз.
Массалия
20 Массалия — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 160 × 145 × 130 км. Массалия восьтісны италияса астроном Аннибале де Гаспарис да асшӧра францияса астроном Жан Шакорнак 1852 воӧ.
Московий
Московий, лат. Moscovium (Mc), важӧн Унунпентий (Uup) тайӧ 115-ӧд химия элемент, радиоактив.
Ня-ася кыв
Ня-ася кыв (ня-ася няˮ сиәде) — тайӧ Таймыр кӧдж вылын самодий кыв, матіса чудь-йӧгра кывъяслань.
Ня-ася анбур
<br style="clear:both" />
Сора тӧлысь 25-ӧд лун
Сора тӧлысь 25-ӧд лун — Григорий календарын 206-ӧд лун (кассяна воясӧ — 207-ӧд лун). Во помӧдз 159 лун.
Агростофиллум
Агростофиллум (Agrostophyllum ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын, Азияын да Океанияын.
Македонияса динар
Македонияса динар тайӧ сьӧм Македония Республикаын.
1999-ӧд во
1999-ӧд (Сюрс ӧкмыссё ӧкмысдас ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Ирена
14 Ирена (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 167 × 153 × 139 км. Ирена восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1851 воӧ.
Ливерморий
Ливерморий (Lv), лат. Livermorium, важӧн Унунгексий (Uuh) тайӧ 116-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
970-ӧд вояс
Ӧкмыссё сизимдасӧд вояс - 971 восянь 980 воӧдз.
Канадаса доллар
Канадаса доллар тайӧ сьӧм Канадаын.
Челябинск
Челябинскыс – Уралын индустрия, наука да культура шӧрин.
Карын олӧ 1 092 сюрс гӧгӧр морт (2007).
Ним йылысь
Карыслӧн водзджык вӧлі ним Челяба.
Амбрелла (быдмӧг)
Амбрелла  (Ambrella longituba ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын.
Теннесс
Теннесс, лат. Tennessinum (Ts), важӧн Унунсептий (Uus) тайӧ 117-ӧд химия элемент, совчужысь (гашкӧ), радиоактив.
Удмурт кыв
Удмурт кыв (удмурт кыл) тайӧ Удмуртия Республикаын каналан кыв. Сiйӧн сёрнитӧ Удмуртия Республикаса вужвойтыр - удмурт йӧз (матӧ 484 сюрс морт).
Эмакыв
Эмакывлӧн удмурт кывйын эм кык лыд: ӧтка лыд да уна лыд; дас вит вежлӧг:
Перун
Перун (Перун) тайӧ медыджыд ен Слявян мифологияын.
Удмурт кыв
Кадакывлӧн вежласьӧм
Гырыны (гӧрны):
Ӧнія кад
Ӧнія кад, соссяна форма
Колян кад
Колян кад, соссяна форма
Локтан кад
Локтан кад, соссяна форма
Мальта кыв
Мальта кыв (Lingwa Maltija (Malti)) — тайӧ семит кыв, Мальталӧн каналан кыв.
Сора тӧлысь 26-ӧд лун
Сора тӧлысь 26-ӧд лун — Григорий календарын 207-ӧд лун (кассяна воясӧ — 208-ӧд лун). Во помӧдз 158 лун.
980-ӧд вояс
Ӧкмыссё кӧкъямысдасӧд вояс - 981 восянь 990 воӧдз.
1000-ӧд вояс
Сюрсӧд вояс - 1001 восянь 1010 воӧдз.
Оганессон
Оганессон, лат. Oganesson (Og), важӧн Унуноктий (Uuo) тайӧ 118-ӧд химия элемент, дыш ру (гашкӧ), радиоактив.
Выль Зеландияса доллар
Выль Зеландияса доллар тайӧ сьӧм Выль Зеландияын.
990-ӧд вояс
Ӧкмыссё ӧкмысдасӧд вояс - 991 восянь 1000 воӧдз.
Амезиелла
Амезиелла (Amesiella ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Филиппинъясын.
Перкунас
Перкунас (Perkūnas) тайӧ медыджыд ен Балтика мифологияын.
Фетида
17 Фетида (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 90 км. Фетида восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1852 воӧ.
Рака тӧлысь 28-ӧд лун
Рака тӧлысь 28-ӧд лун — Григорий календарын 87-ӧд лун (кассяна воясӧ — 88-ӧд лун). Во помӧдз 278 лун.
Воктым (Койгорт район)
Воктым (Усть-Воктым) — Коми Республикаын Койгорт районысь Ком сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Прозерпина
26 Прозерпина (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 94,8 ± 1,7 км. Прозерпина восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1853 воӧ.
Индияса рупия
Индияса рупия тайӧ сьӧм Индияын.
Галл кыв
Галл кыв — тайӧ бырӧм (VI нэмӧдз) кельт кыв Галлияын (ӧні Франция да войвыв Италия).
Галл анбур
Лугано анбур:
A E I K L M N O P R S T Θ U V X Z
Асыввыв эллин анбур:
α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ τ υ χ ω
Латин анбур:
Aa Bb Cc Dd Ðð Ee Ff Gg Hh Ii Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Zz
1010-ӧд вояс
Сюрс дасӧд вояс - 1011 восянь 1020 воӧдз.
Емва (ю)
Емва (Вымь) - тайӧ Коми Республикаын ю.
Сора тӧлысь 27-ӧд лун
Сора тӧлысь 27-ӧд лун — Григорий календарын 208-ӧд лун (кассяна воясӧ — 209 лун). Во помӧдз 157 лун.
Вьетнамса донг
Вьетнамса донг тайӧ сьӧм Вьетнамын.
Ампароа
Ампароа (Amparoa ) — орхидея котырса быдмас увтыр.
Адзорӧм (Кӧрткерӧс район)
Адзорӧм (Аджером) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Пезмӧг сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Цимбидиум
Цимбидиум (Cymbidium ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
1020-ӧд вояс
Сюрс кызьӧд вояс - 1021 восянь 1030 воӧдз.