cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Грездлӧн кык нэмся сӧвмӧмын ыджыдджык рольсӧ ворсіс сійӧтор, мый став администрацияса да енлы эскан веськӧдлӧмъяс мунісны Дереваннӧйсянь. 1784-ӧд воын сэні вӧлі кыпӧдӧма кык юрйыла пу вичко, сёрӧнджык кыпӧдӧма мӧдӧс, тшӧтш пуысь. 1874–1878-ӧд воясӧ сэні вӧлі стрӧитӧма кирпичысь вичко, восьтӧма вичкобердса, а бӧрынджык кык тшупӧда меставывса асвеськӧдланінса школаяс. (Кык тшупӧда школа Дереваннӧйын вӧлі восьтӧма 19700-ӧд вося октябр медводдза лунӧ). Ручлы уна во чӧж Дереваннӧй вӧлі погостӧн (вичкоа сикт), тані жӧ вӧлі вӧлӧсьтса администрация, татчӧ чӧжлісны йӧзлысь чукӧртӧм сьӧмсӧ, тані пасйылісны кагалысь чужӧмсӧ, тані сьылӧдлісны кулӧмаясӧс, тані дзеблісны. Тані вӧлі и пошта. Тайӧ ставыс артмӧдліс мытшӧдъяс Руч грезд сӧвмӧмлы, олысь лыдыс кодлӧн XVIII-ӧд нэмсянь ӧдйӧ содіс. 1885-ӧд воӧ Ручын артавсьӧма нин 160 овмӧс, 992 морт. Кывтыдас и Катыдас вӧліны часовняяс. Став верстьӧ йозыс зіля уджалісны, мед паськӧдны гӧрны шогман муяс, видзьяс. Быд 10 семьяысь 9-ыслӧн вӧлі вӧв, 7-ыслӧн — мӧс. Уна вын пуктылісны нянь быдтӧмӧ, но войвыв гӧгӧртасын уналы эз тырмывлы няньыс вобыд кежлӧ. Вояс кольӧм мысти эз кут тырмыны и сиктбердса муяс, медым унджык сэтчӧ кӧдзны. Урожайтӧм воясӧ воліс тшыгъялӧм, ковмыліс сёны кач-нянь (кач-нянь — пызьсӧ вӧчлісны пу кырсьысь, сёйлісны тайӧ няньсӧ сэки, кор дзик нин нинӧм вӧлі сёйнысӧ; татшӧм няньсьыс кынӧм дундыліс, няньыс эз вермы мунны сювтіыс, морт сэсся ёна висьмыліс). Медым вердны семьясӧ, мукӧд крестьяна Кузӧб ю йылын кутісны вӧчавны тылаяс (Стахей Юдин, Иван Попов — «Стахей» да «Вальӧ» пӧчинокъяс, Аныб (Андрей Попов — «Егор Ӧньӧ»). Войкопа инӧ Дереваннӧйысь вуджис медводз Александр Попов (Сандрик, 1816–1878 олан вояс), сэсся Пока Попов, кодлӧн нимнас и кутіс шусьыны грездыс (коми йӧз «ф» шыпассӧ шулісны «п» шыпасӧн — Пока, Войпока).
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
Сем Ӧндрей (Мутный Материк) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь сикт.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Нӧшта на водзджык Кывтыдса Савва Расовлӧн пиыс, Фока Расов, торйӧдчис батьсьыс да кыпӧдіс керка Ручсянь 10 км ылнаын Аныб ю вылын. Вочасӧн артмӧ аслыспӧлӧс Лун-Пока грезд. Тӧдса, мый Фока Леонтийлӧн пиыс овлӧма 1782–1842 воясӧ. Лунпокаса став олысьяслӧн овыс Расов.
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
Ним артмӧм
Сиктлӧн коми иннимыс мунӧ медводдза олысьлӧн нимсянь — Семӧ Ӧндрейсянь. Дыр кад чӧж йӧзкостын вӧлі шуӧны рочӧнджык — Мутнӧй Материк.
Папъяменто (кыв)
Папъяменто (Papiamentu либӧ Papiamento) - португал-испан креол кыв, Нидерланд Антил діяслӧн нидерландкӧд да англичанкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
Ним артмӧм
2019-ӧд воын сиктлӧн роч нимыс («Мутный Материк») лоӧма Рочмуын медтешкодь нимӧн. Конкурсӧ, мый юӧртіс «Туту.ру» сервис, пырӧдчӧма 100 кар, посёлок, грезд да сикт ним. «Контактын» гӧлӧсуйтісны 300 сайӧ сюрс морт, на пиысь 28 сюрс сетісны гӧлӧссӧ «Мутный Материк» вӧсна.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
XIX-ӧд нэм помын Коми крайын буржуазия йитӧдъяс сӧвмӧм вӧсна, Ручӧ воӧны озырджык йӧз. Ӧткымын семья котырын кутісны видзны 3–7 гырысь скӧтӧс. Татчӧс купечьяс пиысь кутісны нимавны Иван Николаевич Есев (прӧзвище сертиыс Микулов) да локтӧм Дмитрий Ильич Савельев (Семен зять), кодъяс заводитӧны тӧргуйтны вайӧм промышленнӧй вузӧсӧн да солӧн, восьтӧны лавкаяс — вузасянінъяс Ручын да Дереваннӧйын, кыпӧдӧны изанінъяс.Налысь и мукӧд озырджык йӧзлысь оланінъяссӧ кокниа позьӧ тӧдмавны налӧн ыджыд, пырджык кык судтаа керкаяс серти (Микулов да Савельев купечьяслӧн керкаясныс сулалісны миртуй бокас орччӧн, С. Жаровскӧй асшӧра уджалысьлӧн ӧнія керка весьтын, чой увланьыс).
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
География
Сикт пукалӧ Печӧра юлӧн веськыдладорын. Сем Ӧндрейсянь Ускарӧдз 180 км.
История
Медводдзаӧн овмӧдчис татчӧ Варыш грездысь Артеев Семӧ Ӧндрей, коді локтіс 1871 воӧ семьянас да аслас 7 пинас.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Войпокаысь Николай Иванович Попов лоис бур специалистӧн ку керӧмын, удж вылӧ медавліс 4–5 батракӧс, ыдждӧдӧ производствосӧ да лоӧ прамӧй предпринимательӧн. Клиентъяс локталісны сы дорӧ Кӧрткерӧссянь Вылыс Эжваӧдз, Висер вож тшӧтш. Такӧд ӧттшӧтш лоис пыр гӧгӧрвоана, мый грезд статус ньӧжмӧдӧ сиктлысь сӧвмӧмсӧ. Тайӧс гӧгӧрвоӧмӧн, ручса крестьяна эз ӧтчыдысь гижлыны мога письмӧяс Усть-Сысольсклӧн Земствоса веськӧдланінӧ, медым грездын восьтісны школа, лэдзисны сувтлыны земствоса пошталы, кыпӧдісны вичко, восьтны ассьыныс вӧлӧсьтса веськӧдланін.
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
Велӧдӧм
1918 воын сиктас вӧлӧма нин школа.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Грамота школаяс, кодъяс уджавлісны ХІХ-ӧд нэм помсянь крестьяналӧн лӧсьӧдӧм жыръясын, эз вермыны бырӧдны мытшӧдсӧ челядьӧс начальнӧй велӧдӧмын. Бӧръяпом корӧмъяс збыльмисны, да 1902-ӧд воӧ грездын воссис земствоса улыс тшупӧда йӧзкост училище (прӧста кӧ шуны — начальнӧй школа, кӧні велӧдлісны куим во).
1905–1910-ӧд воясӧ сикт шӧрын тыртӧминын вывтас вылын кыпӧдӧны кирпичысь мича вичко, мыйлы сетӧмаӧсь ним Сретенньӧ (Господь Сретенньӧ кристос гаж пасйыссьӧ быд во февраль 15-ӧд лунӧ). Орччӧн кыпӧдсьӧны попъяслы олан пу керкаяс. Татчӧс священник должносьт вылӧ Кардорысь да Югдінысь локтӧ полтӧса семинария помалысь Николай Перебатинский аслас Лидия гӧтырыскӧд.
Тайӧ ставыс отсаліс бурланьӧ вежны грездлысь олӧмсӧ. Налӧн олысьясыс быттьӧкӧ палялӧны нэмӧвӧй узьӧмысь да зільӧны босьтны тыр ас вӧляа олӧм. Стрӧитӧны аслыныс нянь заптан вузасянін (нянь заптан вузасянін — нянь тусь склад, кодӧс кыпӧдӧма котырӧн, став грездӧн ас сьӧм вылӧ да ас вынӧн. Вузасянінын видзлісны нянь тусь запас, урожайтӧм во кӧ лоӧ. Стрӧйбаыс колис да сулаліс 2003-ӧд воӧдз, а сэсся пес вылӧ пилитісны).
Габов Александр Григорьевич
Габов Александр Григорьевич (комиӧн — Гриш Саш) (1912–1941) — коми поэт, вуджӧдчысь.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
1913-ӧд вося юль медводдза лунӧ Руч сикт дзикӧдз торйӧдчӧ Дереваннӧй вӧлӧсьтысь. Выльӧн лэптӧм стрӧйбаын воссьӧ вӧлӧсьтса веськӧдланін, бӧрйыссьӧны вӧлӧсьтувса старшина да писар (Попов Федор да Матории).
Габов Александр Григорьевич
Олан туй
Александр Габов чужӧма 1912 вося урасьӧм тӧлысь 12 лунӧ Кӧрткерӧс районса Сюзяыб грездын. Велӧдчӧма Шойнаты школаын. Сійӧс помавтӧг пырӧма уджавны обласьтса типографияӧ наборщикӧн. 1932 воын вуджӧма уджавны Коми радиокомитетӧ. Служитӧма Гӧрд армияын. Локтӧм бӧрас ассьыс олӧмсӧ йитӧма журналистикакӧд да гижан уджкӧд. Уджалӧма «Коми комсомолец» газетын, радиоын. 1941 воын мӧдӧдчӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ. Юӧрттӧг усьӧма фронт вылын 1941 вося йирым тӧлысьӧ.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Тайӧ кадӧ Ручса вӧлӧсьтын оліс 1320 морт, Войпокаын — 36 морт, Лунпокаын — 106 морт. 1914-ӧд во — 383 овмӧс. Тайӧ воӧ январ-октябр тӧлысьяс костӧ нуӧдісны 11 скод, быд пӧрйӧ код вылӧ воліс 200–300 морт (пырджык семьяысь ыджыдыс).
Габов Александр Григорьевич
Гижан удж
Ассьыс кывбуръяссӧ да роч классикалысь вуджӧдӧмъяссӧ Гриш Саш йӧзӧдлӧма 1930 восянь «Ударник» журналын, «Коми комсомолец» газетын. 1939 воын петӧма сылӧн медбур гижӧд — «Ёртасьӧм да радейтӧм» поэма.
Руч (Кулӧмдін район)
Пӧчиноклӧн Руч сиктӧ артмӧм.
Видлавсисны быдсяма юалӧмъяс: ӧтувъя потшӧс дзоньталӧмсянь І Мирӧвӧй война заводитчӧмлысь мытшӧдъяс видлалӧмӧдз.
Габов Александр Григорьевич
Гижан удж
Коми литератураӧ пырӧма кыдзи комсомол-поэт, коді эскӧма выль власьтлы. Кывбуръясыслӧн медшӧр темаяс — 1930-ӧд воясся том йӧзлӧн олӧм. Гижӧма вӧр кылӧдӧм, удж, армияӧ босьтӧм, границаяс дорйӧм йылысь. 1930-ӧд восся коми гижысьяс (И. Изъюров, В. Юхнин) шуисны сійӧс енбиа поэтӧн.
Руч (Кулӧмдін район)
Медводдза овъяс
Ӧнія татчӧс овъяс - Гуляев, Зезегов (центрас), Ульныров, Расов, Мозымов (кывтыд), Холопов, Попов (катыд)
Чугаев Николай Михайлович
Чугаев Николай Михайлович (1958) — коми гижысь.
Олан туй
Николай Чугаев чужӧма Койгорт районса Грива сиктын 1958 вося урасьӧм тӧлысь 3-ӧд лунӧ. 8-класса школа помалӧм бӧрын велӧдчӧма СПТУ-2-ын тракторист-машинист специальносьт серти.
1977—1979 воясӧ служитӧма Казахстан граница бокын. 1991 воӧдз уджалӧма специальносьт серти «Койгородский» совхозын, фермералӧма. Дзоньтавлӧма телевизоръяс, стӧрӧжалӧма челядь видзанінын.
Гижан удж
2007 восянь йӧзӧдсьӧ «Новая жизнь» газетын, «Войвыв кодзув» журналын. Гижӧ проза да драматургия жанръясын комиӧн. Гижӧма «Шегъясям» теш (2010), «Кӧнкӧ матын, талапӧлас» повесьт (роч вылӧ вуджӧдӧма А.Н. Чугаева). Небӧгъясыс петӧмаӧсь самиздатӧн.
Эвпорие
Эвпорие — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 19 300 000 км. Эвпорие восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2001 воын.
Тельксиное
Тельксиное — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 21 162 000 км. Тельксиное восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Мизо
Мизо (mizo ṭawng) — тайӧ Индияын (Мизорам, Трипура, Ассам, Манипур, Мегхалая, Нагалэнд штатъяс), Мъянмаын (Чин штат) да Бангладешын син-тибет кыв, Мизорам штатын (асывввыв Индия) официал кыв. Анбур — латин.
Хелонистеле
Хелонистеле (Chelonistele) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Мизо
Мизо анбур
A a, AW aw, B b, CH ch, D d, E e, F f, G g, NG ng, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, R r, S s, T t, Ṭ ṭ, U u, V v, Z z
А сідзжӧ: â, ê, î, ô, û, á, à, ä, é, è, ë, í, ì, ï, ó, ò, ú, ù, ü
Лисовский Юрий Николаевич
Лисовский Юрий Николаевич (1964) — серпасалысь, этнофутурист.
Олан туй
Юрий Лисовский чужис 1964 вося косму тӧлысь 11-ӧд лунӧ Украинаын Хмельницкий обласьтса Шепетовка карын. 1971—1979 воясӧ велӧдчис 2 №-а школаын. 1979 восянь олӧ Сыктывкарын. Помаліс Сыктывкарын искусствояс училишӧысь художественнӧй юкӧн.
1997 восянь уджалӧ «Арт» журналын (медводдза номерсяньыс) серпасалысьӧн.
Мукӧдтор
Ю. Лисовский — некымын восьтӧмторйысь патентлӧн автор.
Á
Áá — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, нидерландса, окситан, испан, галис, португал, ирландса, кӧмри, маддяр, войвыв саами, анараш саами, юлев саами, чех, словак, въет, навахо, сиу, сиксика кывъясын. Тотара (латин) анбурын Á мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног
исландса — [äu̯]
фарер — кузь [ɔaː], дженьыд [ɔ]
испан — [a]
португал — [a]
чех — [aː]
словак — [aː]
войвыв саами — [aː]
Выльгрезд (Сыктыв район)
Выльгрезд (Раевсикт) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Á
Шуанног
маддяр — [a]
Выльгрезд (Сыктыв район)
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Выльгрездсянь Куратов шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Габов Иван Николаевич
Габов Иван Николаевич (комиӧн — Типӧсиктса Иван, сайним - Иван Комсомольскӧй) (1914–1941) — коми поэт, журналист.
Олан туй
Иван Габов чужис 1914 воын Кӧрткерӧс районса Типӧсикт грездын. 7 класса школа помалӧм бӧрын вӧлі мӧс видзысьӧн, сир вийӧдысьӧн, сиктса корреспондентӧн. 1933 восянь уджаліс «Коми комсомолец» газет редакциаын, ВЛКСМ-лӧн Коми обкомын.
1936 воын том морт мӧдӧдчис Гӧрд армиаӧ. Петкӧдліс асьсӧ бур красноармеечӧн. Сійӧс мӧдӧдісны военнӧй училишеӧ, кодӧс бура помаліс. Военно-политическӧй академиа помалӧм бӧрын служитіс политрукӧн Украинаын. Медводдзаяс лыдын тышкасис гитлеровечьяскӧд Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи, усис сора тӧлысьӧ.
Гижан удж
Йӧзӧдліс кывбуръяс, висьтъяс да очеркъяс.
Анисимов Павел Александрович
Олан туй
Чужӧма 1886-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 27-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Нювчимын (ӧні Сыктывдiн районын). Батьыс уджавлӧма чугун сывдан заводын. Вичкобердса школа помалӧм бӧрын помалӧма 1904-ӧд воын Казаньын велӧдысьяслысь семинария. Велӧдӧма сьывны Усть-Сысольск уездса сиктса школаясын. Тышкасьӧма Медводдза мирӧвӧй да Гражданскӧй тышъясын. Аспиранталӧма 1926—1928-ӧд воясын Асыввыв войтыръяслӧн институтын.
Кулӧма 1947-ӧд вося рака тӧлысь 18-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Шылад тэчӧм
Анисимов тӧдса кыдзи коми шылад фольклор чукӧртысь да туялысь. Гижӧма «Усть-Куломское восстание» медводдза коми шылада драма, кӧні тшӧтш и ачыс сьылӧма.
Сухум
Сухум (, Аҟəа) – тайӧ (Абхазияса) кар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 43 700 гӧгӧр.
Токи Пона (кыв)
Токи Пона (toki pona — бур кыв) — лӧсьӧдӧм кыв, лӧсьӧдысь —  (Соня Элен Киса, збыль ним — Кристиан Ричард), Канадаса кыв туялысь. Анбур — латин.
Токи Пона анбур
a e i o u k l m n p s t w j
Пример
tenpo pini mute-mute la jan mije li lon ma sewi. ona li jo e jan meli olin. jan meli ona li pona lukin. ona mute li pilin pona. taso jan meli li moli. jan mije li pilin ike. oko ona li jo e telo mute-mute. jan mije li toki tawa jan sewi li toki e ni: «ona li moli tan seme?» taso jan sewi li kute ala e ona.
Югыдъяг (Кулӧмдін район)
Югыдъяг (Югыдъяг) – Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Югыдъяг сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Крио (кыв)
Крио (Krio) — англичан креол кыв, Съерра-Леонеын англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Крио анбур
A a Aw aw  Ay ay  B b  Ch ch  D d  E e  Ɛ ɛ  F f  G g  Gb gb  H h  I i  J j  K k  Kp kp  L l  M m  N n  Ny ny  Ŋ ŋ  O o  Ɔ ɔ  Ɔy ɔy  P p  R r  S s  Sh sh  T t  U u  V v  W w  Y y  Z z  Zh zh
Тонъяс мукӧддырйи пасйӧны: à, á, â.
Хилоглоттис
Хилоглоттис (Chiloglottis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын да Виль Зеландын.
Ó
Óó — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, окситан, испан, галис, португал, итальян, ирландса, маддяр, чех, словак, польша, кашуб, вылыс сорб, улыс сорб, въет кывъясын. Англичан да тотара (латин) анбурын Ó мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног
исландса — [ou̯]
фарер — кузь [ɔuː], дженьыд [œ]
португал — [ɔ]
чех — [oː]
словак — [oː]
польша — [u]
кашуб — [o], [u]
вылыс сорб — [uʊ]
улыс сорб — [ɛ], [ɨ]
маддяр — [oː]
Ú
Úú — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, нидерландса, окситан, испан, галис, португал, ирландса, маддяр, чех, словак, въет кывъясын. Тотара (латин) анбурын Ú мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног
исландса — [u]
фарер — кузь [ʉu], дженьыд [ʏ] либӧ [ɪ]
чех — [uː]
словак — [uː]
маддяр — [uː]
Улыс Доманик (Уква каркытш)
Улыс Доманик (Нижний Доманик) — Коми Республикаын Уква каркытшӧ пырысь посёлок.
Богомолов (Емдін район)
Богомолов (Богомолово) — Коми Республикаын Емдін районысь Гам сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
ĸ
Kʼĸ (kra) — латин анбурл н шыпас, бергал с гренланд кыв ын 1973 во дз, н    пыдди гиж ны q. н   в дитч ны с мын нунатсиавуммиутут кыв ын (Канадаса инуит с рнисикас Лабрадор к дж вылын). Шуанног — [q].
Видзӧдӧй тшӧтш
κ
Хилопогон
Хилопогон (Chilopogon) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Виль Гвинеяын.
Истомина Анна Юрьевна
Олан туй
Анна Истомина чужӧма 1964 вося урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лунӧ Кудымкарын. Школа помалӧм бӧрын уджалӧма заводын. Уджысь орӧдчытӧг помалӧма Перым-Коми видз-му овмӧс техникум да А.М. Горький нима литература институт.
1993—2005 воясын вӧлӧма челядьлы «Силькан» журналса шӧр редакторӧн. 2004—2007 воясын веськӧдлӧма Перым-Коми кытшса гижысь котырӧн.
Гижан удж
Медводдза гижӧдсӧ йӧзӧдлӧма 1981 воын «Парма» газетын. Гижӧдъясыс петавлӧмаӧсь «Литературная Россия» газетын, Перым обласьтса да мукӧд регионса газет-журналъясын, ӧтувъя сборникъясын.
Йӧзӧдӧма 7 асшӧр небӧг.
1994 восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Мэйтэй
Мэйтэй (মৈতৈলোন্, ꯃꯧꯇꯧꯂꯣꯟ Meitei-lon либӧ মৈতৈলোল্, ꯃꯧꯇꯧꯂꯣꯜ Meitei-lol), сідзжӧ манипури (মণিপুরি) — тайӧ Индияын (Манипур, Мизорам, Трипура, Ассам, Рытыввыв Бенгал, Нагалэнд штатъяс), Мъянмаын да Бангладешын син-тибет кыв, Манипур штатын (асывввыв Индия) официал кыв. Анбур — бенгал, мукӧддырйи мэйтэй маек.
Зӧрзяыб (Удора район)
Зӧрзяыб (Зэрзяыб) — Коми Республикаын Удора районысь Слӧбӧда сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лаз кыв
Лаз кыв (Lazuri nena, ლაზური ნენა) — тайӧ Турцияын да Грузияын картвел кыв.
Турцияын
Aa Bb Cc Çç Ç̌ç̌ Dd Ee Ff Gg Ɣɣ/Ǧǧ Hh Xx İi Jj Kk Ǩǩ Qq Ll Mm Nn Oo Pp P̌p̌ Rr Ss Şş Tt Ťt̆ Uu Vv Yy Zz Žž Зз Ǯǯ
Грузияын лазӧн гижӧны грузин анбурӧн.
Путшкымдін (Удора район)
Путшкымдін (Большая Пучкома) – Коми республикаын сикт, Удора районысь Путшкымдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Путшкымдін пукалӧ Ву юлӧн шуйга берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 166 км, Сыктывкар юркарӧдз 436 км.
Вадыб (Сыктыв район)
География
Вадыбсянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Вӧзь
Вӧзь (Anas penelope; Свиязь) — ваын уялысь утка рӧдысь лэбач.
Паськалӧм
Олӧ-вылӧ тайӧ лэбачыс Европаын да Азияын. Россияын — рытыввывсяньыс Камчаткаӧдз, войладор муясас — Йиа саридзӧдз. Паныдасьлывлӧ Коми му пасьтала, но кызвыныс гожйӧ Печоралӧн шӧр да кывтыд юкӧнъясас, Усва ковтысын, вӧра тундраын да тундраын. Пармаысь да вӧраинъясысь вӧзьӧс он казявлывлы, сы вӧсна мый тайӧ лэбачыс радейтӧ овны-поздйысьны паськыд эрда местаясын, кӧні эмӧсь тыяс да гӧпъяс, туруна видзьяс.
Поздйысьӧм
Лунвылысь вӧзьяс миянӧ пондӧны локтавны косму тӧлысь шӧрсянь. Поздйысян местасӧ корсьӧны васянь неылысь. Сайӧдаинъясысь, тшӧкыда быдмысь бадь пуяс пӧвстысь бӧрйӧны гурантор да куш муас и пуктӧны ӧкмыс колькйӧдз. Колькъясыс гырысиникӧсь да лым кодь еджыд рӧмаӧсь. А сэсся эньыслӧн пӧжсигас нин лысӧм-гылалӧм гӧнсьыс кутшӧмакӧ артмӧ поз пыдӧс вольӧсыс. Пӧжсян кадас энь вӧзьыс пукалӧ позъяс куим вежонысь дырджык. Уткапияныслӧн колькйысь петан кадыс быд во абу ӧткодь. Медводдза позтыра вӧзьясӧс корсюрӧ казявлывлӧмаӧсь лӧддза-номъя тӧлысь шӧрсянь.
Оласног да сёян
Вӧзьяс – быдмӧг сёйысь пӧткаяс, пырджык пӧткӧдчӧны ва турунъясӧн. Яя сёян вылӧ найӧ ыштывлӧны зэв гежӧда.
Чужанінсӧ вӧзьяс эновтӧны да лэбӧны шоныдджыкинъясӧ моз тӧлысь помын либӧ кӧч тӧлысь пуксьӧм бӧрын. Тӧвйӧны уткаясыс Вой саридз да Шӧрмудор саридз бердын. Лэбачьясӧс туялысьяслӧн висьталӧм серти, Комиын кыйсьысьяслы веськавлывлӧмаӧсь Голландияын, Войвыв Исландияын, Бельгияын да Астраханьса заповедникын кольчаалӧм вӧзьяс.
Рӧдвуж кыв вылын
Комиын кӧнсюрӧ уткасӧ «вӧзь» пыдди шуӧны «ваулаӧн» да «кос уткаӧн». Вӧзь нимыс зэв важся, лӧсьӧдлӧмаӧсь сійӧс, тыдалӧ, важ финн-йӧгра войтыр уна сюрс во сайын нин. Перымса комияс пӧткасӧ шуӧны миян моз жӧ «вӧзьӧн». Ылыс рӧдвуж кывъясын лӧсялана весьтасъясыс тшӧтш эмӧсь, но сӧмын ӧнія войвывса финн-йӧгра войтыръяслӧн – эстонецъяслӧн, саамъяслӧн, хантылӧн (ӧстякъяслӧн) да мансилӧн (вогулъяслӧн). Лунвывланьынджык олысь рӧдвуж войтыръяслӧн кывкудъясын, шуам, мордвалӧн, марилӧн да удмуртъяслӧн, «свиязь» вежӧртаса нимъясыс абуӧсь – татшӧм уткаясыс налы абу тӧдсаӧсь, сэтчӧс местаясын найӧ оз овны да.
Госбанк керка
Госбанк керка - сыктывкарса архитектуралӧн памятник. Керкаыс сулалӧ Сӧвет туй дорын 18 №-ӧн.
Керкаас меститчӧ Рочму Сбербанклӧн Коми юкӧн.
Госбанклысь стрӧйбасӧ лэптӧма архитектор В. П. Степанов проект серти 1930-1932-ӧд воясӧ. Сійӧ лоӧ конструктивизм сяма архитектуралӧн петкӧдчӧмӧн.
Кык судтаа, «Г» сяма стрӧйба лӧсьыда петкӧдлӧ кар стрӧитӧмлысь бур сямлунсӧ и ыджда сертиыс, и ӧтув архитектоника сертиыс, и мукӧд, водзынджык лэптӧм, гӧгӧртасыскӧд. Керка баныс зэв прӧст, шыльыда штукатуритӧм.
Ӧні стрӧйбалӧн ортсыыс вежыштӧма. Сійӧс мичмӧдӧ Рочму Сбербанклӧн логотипыс.
Напалков Виктор Михайлович
Напалков Виктор Михайлович (1963) — коми режиссёр, драматург.
Олан туй
Виктор Напалков чужӧма Коми АССР-са Кулӧмдін сиктын 1963-ӧд вося кӧч тӧлысь 3-ӧд лунӧ. 1970—1981-ӧд воясӧ велӧдчӧма Кулӧмдін сиктса шӧр школаын. 1985-ӧд воын помалӧма Перым карын канмуса искусство да культура институтысь искусство факультет.
Дипломнӧй спектакльнас вужъясьӧма Абъячойса йӧзкостса театрын да уджалӧма сэні 10 во.
1993-ӧд восянь олӧ Сыктывкарын. Ворсӧма да режиссёралӧма В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театрын, велӧдӧма Коми Республикаса Юралысь бердын искусствояс гимназияын.
1998-ӧд воын Москваын босьтӧма Театрса искусствояслӧн академияын (ГИТИС) режиссёр-педагоглысь диплом.
2003-ӧд вося косму тӧлысь 7-ӧд лунсянь директоралӧма искусствояс гимназияын, сэсся — сэні жӧ директорӧс вежысь (театр юкӧн серти). Искусствояс гимназияын веськӧдлӧ «Ордым» театр студияын.
Общественнӧй удж
Бӧрйывлӧмаӧсь Луздор районса сӧветӧ депутатӧн, коми войтырлӧн съездса делегатӧн (витысь).
Дыр кад чӧж вӧлі пырӧ Сыктывкарын Кулӧмдін землячестволӧн сӧветӧ.
Режиссёралӧ «Северная околица» йӧзкостса сьыланкыв ансамбльын.
Сердитов Константин Степанович
Сердитов Константин Степанович (Скӧр Кӧсьта; 1961) — коми поэт, журналист.
Олан туй
Константин Сердитов чужис Коми АССР-ын Луздор районса Сернӧс сиктын 1961 воын лӧддза-номъя тӧлысь 3-ӧд лунӧ.
А. А. Жданов нима Ленинградса канму университетысь журналистика факультет помалӧм бӧрын уджалӧ Луздор районса «Знамя труда» газет редакциаын экономика юкӧнӧн веськӧдлысьӧн.
Гижан удж
К. Сердитов гижӧ кывбуръяс комиӧн и рочӧн. Коми кывбуръяссӧ йӧзӧдлісны «Знамя труда» газетын, «Войвыв кодзув» журналын, «Мелілуныс пыдӧстӧм и помтӧм» ӧтувъя чукӧрын. 2008 воын петіс «Ас ордым» кывбур чукӧр.
Кывбуръяс вылас пуктӧма сьыланкывъяс. «Мувыв олӧмлӧн оз помась нэмыс» кывбурыс лои Луздор районса кыпӧн (шыладыс Яков Перепелицалӧн). .
Небӧгъяс
Ас ордым: кывбуръяс / Скӧр Кӧсьта. — Абъячой: Центр. б-ка им. В. В. Юхнина, 2008. — 60 л.б.
Общественнӧй удж
Нырщикалӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмын. Уна во чӧж нин веськӧдлӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Луздорса юкӧнӧн, пырӧ ӧтмунӧмлӧн Исполкомӧ.
Белоборск (Кулӧмдін район)
Белоборск (Белоборск) – Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Югыдъяг сикт овмӧдчӧминса посёлок.
Сефард кыв
Сефард кыв (Sefardí) либӧ иудео-испан кыв (Judeoespanyol, Judeoespañol גאדינו-הספאןעל), сідзжӧ ладино (Ladino לאדינו), джудезмо (Judesmo), хакетия (Haquetia), спаньолит (Spanyolit) — тайӧ еврей войтырлӧн роман кыв, матіса важ испан кывлань.
Катыдпом (Кулӧмдін)
Катыдпом — Кулӧмдінын важ грезд (татчӧс олысьяс шуӧны «сик, сикт»), коді лои сикт юкӧнӧн. Сійӧ сулалӧ Кулӧмдінсянь катыдлань.
Помйыв (Сыктыв район)
Помйыв (Помйыв) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Фарси
Фарси кыв ( زبان فارسی [zæ'bɒːne fɒːr’siː]), сідзжӧ перс кыв — тайӧ иран кыв, Иранын каналан кыв. Зэв матіса кывъяс — таджик да дари (Афганистанын).
Хилосхиста
Хилосхиста (Chiloschista) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Фарси
Фарси анбур
Латин анбур (СССР 1931 - 1938):
Латин анбур Unipers:
Лыжавом (Ускар каркытш)
Лыжавом (Усть-Лыжа) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь сикт.
Фольклор
Йӧзлӧн висьталӧм серти, медводдзаӧн овмӧдчис татчӧ Букур грездысь Каллистрат Филиппов.
Подоров Иван Гаврилович
Подоров Иван Гаврилович (комиӧн: Гаврил Иван; 1906—1942) — коми поэт, вуджӧдчысь.
Лыжавом (Ускар каркытш)
География
Сикт пукалӧ Печӧра юлӧн шуйга берегын. Лыжавомсянь Ускарӧдз 66 км.
Подоров Иван Гаврилович
Олан туй
Иван Подоров чужӧма 1906-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 14-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Палаззя сиктын (ӧні — Сыктыв районын).
Начальнӧй школа помалӧм бӧрын уджалӧма бать овмӧсас, 1929-ӧд восянь — вӧрын. 1932-ӧд воын лоӧма «звучникъяс» медводдза бригадаӧн веськӧдлысьӧн. Гаврил Иванлысь гижан сямсӧ казялӧмаӧсь коми гижысьяс Павел Шеболкин да Иван Симаков, кодъяс волӧмаӧсь тайӧ нималана бригадаас. 1933-ӧд воын Иван Подоров пырӧма велӧдчыны Кардорса комвузӧ. Сійӧс помалӧм бӧрын уджалӧма велӧдысьӧн да избачӧн Палаззяын, Коми небӧг лэдзанінын редакторӧн.
Лыжавом (Ускар каркытш)
История
Водзынсӧ вӧлі пырӧ Лыжавом сикт сӧветлӧн шӧрсиктӧн.
Подоров Иван Гаврилович
Олан туй
Усьӧма Айму вӧсна Ыджыд тышын 1942-ӧд воын.
Гижан удж
Комиӧдлӧма роч гижысьясӧс, на лыдын А. Толстойлысь «Зарни ключ либӧ Буратинолӧн приключениеяс» небӧгсӧ (1939).
Мастеница Вацлав Ииосифович
Мастеница Вацлав Ииосифович (унджыклаас — Иосифович) (1921—1995) — шылад тэчысь, артист. Гӧтырыс — нималана коми сьылысь, Коми АССР-са нимйӧза артистка Валентина Есева.
Олан туй
Чужӧма 1921-ӧд вося кӧч тӧлысь 3-ӧд лунӧ Ленинградын. Помалӧма Мусоргский нима Ленинградса шылада техникум да Ленинградса канму консерваториялысь 1-дза курссӧ, мый бӧрын вӧлі босьтӧма армияӧ. Тышкасьӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ, воӧма инвалидӧн. Уджавлӧма Андреевлӧн оркестрын, Ленинградса радиокомитетын, Башкортостанса канму филармонияын.
1947—1984-ӧд воясын уджалӧма Коми республикаса филармонияын — сьылысь, конферансье, хормейстер, концертмейстер-аккомпаниатор. 1961—1961-ӧд воясын — Коми АССР-са сьылӧм да йӧктӧм канму ансамбльын художественнӧй веськӧдлысь.
Кулӧма 1995-ӧд вося кӧч тӧлысь 1-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Шылад тэчӧм
1949-ӧд восянь дасьтӧма 100 сайӧ сьыланкыв.
Ï
Ïï — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ франсуз, каталан, галис, кӧмри, нидерландса, африкаанс, динка, лунвыв саами кывъясын. Сідзжӧ Ï корсюрӧ вӧдитчӧны англичан анбурын.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ї
Убых кыв
Убых кыв (tʷaχəbza) - тайӧ Убыхияын (ӧні Сочи кар гӧгӧртасъяс), бӧрын Турцияын бырӧм абхаз-адыг кыв. Медбӧр сёрнитысь убыхӧн Тэвфик Эсенч куліс 1992-ӧд воын.
Ÿ
Ÿÿ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ франсуз, маддяр, немеч кывъясын ас нимъясын. Мукӧддырйи нидерландса кывйын ÿ гижӧны ij пыдди. Сідзжӧ ÿ ij пыдди важӧн гижисны немеч кывйын. Англичан кывйын Ÿ корсюрӧ вӧдитчӧны эллин нимъяслӧн транслитерация пыдди. Тлингит кывйын Ÿ шыӧн пасйӧны [ɰ].
Примеръяс
франсуз — Aÿ, Faÿ-lès-Nemours, Freÿr, L’Haÿ-les-Roses, Moÿ-de-l’Aisne; Jules Balaÿ, Ysaÿe
маддяр — Hutÿra Ferenc, Harasztÿ István, Danÿ Margit, Méhelÿ Lajos, Isabella von Croÿ-Dülmen
немеч — von Meÿenn, Zeÿn, Boÿens, von Croÿ, Deboÿ, Meÿer, Weÿer
англичан — Artaÿctes (Ἀρταΰκτης), Taÿgetus (Ταΰγετος)
Несанелис Дмитрий Александрович
Несанелис Дмитрий Александрович (1960—2016) — этнограф, историяса кандидат, общественнӧй удж вӧчысь.
Олан туй
2000—2011-ӧд воясӧ веськӧдлӧма общественносьткӧд йитӧд кутан юкӧдъясӧн «ЛУКОЙЛ» котырлӧн тэчасъясын Кардорын, Наръяна-Марын да Ускарын, юрнуӧдӧма Яран асвеськӧдлан кытшлӧн Кардорса петкӧдчанінӧн. Кулӧма 2016 вося тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Туялан удж
Кандидатскӧй диссертация темаыс — «Традиционные формы досуга сельского населения Коми края (вторая половина XIX – первая треть XX вв.)», уджсӧ дорйӧма Москваын Этнология да антропология институтын.
Небӧгъяс
Ставнас йӧзӧдӧма 150 сайӧ туясян удж:
Хрисосикнис
Хрисосикнис (Chrysocycnis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын
Египет кыв
Египет кыв (rꜣ n km.t), либӧ важ египет кыв ("выль египет" кыв — араб) — тайӧ бырӧм афразия кыв (семит кывъяслань матіса) Важ Египетын. Гижисны иероглифъясӧн, иератика, демотика анбуръясӧн, сёрӧнджык копт анбурӧн.
Видзӧдӧй тшӧтш
Копт кыв
Бежтин кыв
Бежтин кыв (Бежкьалас миц) — тайӧ Дагестанын (Цунтин район) да Грузияын (Кварели район) нах-дагестан кыв.
Бежтин анбур
А а, Аь аь, АӀ аӀ, АьӀ аьӀ, Аа аа, Б б, В в, Г г, Гъ гъ, Гь гь, ГӀ гӀ, Е е, Д д, Ё ё, Ж ж, З з, И и, ИӀ иӀ, Ии ии, Й й, К к, Къ къ, Кь кь, КӀ кӀ, Л л, Лъ лъ, ЛӀ лӀ, М м, Н н, О о, Оь оь, ОӀ оӀ, ОьӀ оьӀ, Оо оо, П п, ПӀ пӀ, Р р, С с, Т т, ТӀ тӀ, У у, Уь уь, УӀ уӀ, УьӀ уьӀ, Уу уу, Х х, Хъ хъ, ХӀ хӀ, Ц ц, ЦӀ цӀ, Ч ч, ЧӀ чӀ, Ш ш, Ъ ъ, Э э, ЭӀ эӀ, Ээ ээ
Ŧ
Ŧŧ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ войвыв саами анбурын. Шуанног — [​θ​].
Кхаси
Кхаси (khasi) — тайӧ Индияын (Мегхалая, Ассам штатъяс) да Бангладешын мон-кхмер кыв, Мегхалая штатын (асывввыв Индия) официал кыв. Анбур —— латин.
Кхаси анбур
A a, B b, K k, D d, E e, G g, Ng ng, H h, I i, Ï ï, J j, L l, M m, N n, Ñ ñ, O o, P p, R r, S s, T t, U u, W w, Y y
Пыисдін (Удора район)
Пыисдін (ӧдйӧ шуигӧн — Пызьдін, Большая Пысса) – Коми республикаын сикт, Удора районысь Пыисдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Пызьдін пукалӧ Мозын ю бокын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз  км.
Мозараб кыв
Мозараб кыв ( لتن לט latinus/latino; مُزَرَب muzarab) — тайӧ роман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны шӧр нэмъясӧ лунвыв Испанияын да Португалияын араб веськӧдлӧм улын. Анбур — араб (альхамъядо), латин, мукӧддырйи — еврей.
Ë
Ëë — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ штип, кашуб, латин, франсуз, ладин, нидерландса, африкаанс, люксембург, уйгур, тагалог кывъясын. Мукӧддырйи Ë вӧдитчӧны англичан да немеч кывъясын, а сідзжӧ квенья кывлӧн латин транслитерацияын.
Шуанног
штип — [ə]
кашуб — [ə]
люксембург — [ə]
ладин — [ɜ]
уйгур — [e]
Видзӧдӧй тшӧтш
Ё
Хисис
Хисис (Chysis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Первомайскӧй (Уква каркытш)
Первомайскӧй (Первомайский) — Коми Республикаын Уква каркытшӧ пырысь посёлок.
Вад (Кулӧмдін район)
Вад (Вад) – Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Югыдъяг сикт овмӧдчӧминса посёлок.
Лямпиада
Лямпиада — «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн козинъяс вылӧ лямпа, лызь да котралан лыжи вылын ордйысян республикаса фестиваль, мый быд во мунӧ Кӧрткерӧс районса Ыджыдвидз сиктын 2007 восянь.
Трошева Юлия Ивановна
Трошева Юлия Ивановна (1916—1988) — нималана коми актриса.
Олан туй
Юлия Трошева чужис 1916 вося ӧшым тӧлысь 7 лунӧ (важ стильын — вӧльгым тӧлысь 24 лун) Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Помӧсдін сиктын (ӧні — Коми Республикаса Кулӧмдін районын).
1936 воын сійӧ петкӧдчис Сыктывкарын художественнӧй самодеятельносьтлӧн смотрын, мый бӧрын том нылӧс корисны уджавны Коми АССР-са Драма театрлӧн коми труппаӧ. 1939-1942 воясӧ велӧдчис А.В. Луначарский нима театр искусствоса канму институтлӧн (ГИТИС) коми студияын, босьтіс «Драма театрса да киноса актёр» специальносьт. 1942 восянь водзӧ уджаліс Драма театрса труппаын.
1943 восянь ВКП(б)-ӧ пырысь. Вӧлі Коми АССР-са Вылыс Сӧветын мӧд созывса депутатӧн.
Ю.И. Трошева куліс Сыктывкарын 1988 вося урасьӧм тӧлысь 12 лунӧ.
Театрын ворсӧм
Велӧдчӧм бӧрын Юлия Трошева ворсіс Драма театрын классика да ӧнія драматургияысь быдсикас рольяс. Сійӧ медводдзаӧн ворсіс Николай Дьяконовлӧн «Свадьба приданӧйӧн» пьесаысь Ольгаӧс (1950). Юлияӧс бура нимӧдіс Василий Лекановлӧн «Сиктса рытъяс» пьесаысь Дарья тьӧтлӧн серамбана рольыс.
А.Клейн серти, Юлия Трошевалӧн бура артмисны трагичнӧй рольяс: Катерина — А. Островскийлӧн «Грозаын», Анна — Иван Франколӧн «Украденное счастье» пьесаын, Лизавета — Алексей Писемскийлӧн «Горькая судьбина» пьесаын, Мурзавецкая — А.Островскийлӧн «Волки и овцы» пьесаын да с.в. .
Трошева лӧсьӧдіс коми национальнӧй репертуарын нывбабаяслысь аслыспӧлӧс образъяс: Павла — Геннадий Юшковлӧн «Бывают же такие» пьесаын, Анна — Пётр Шаховлӧн «Праздник души» пьесаын, Катерина — Александр Ларевлӧн «Льӧм пу дорын аддзыслӧмъяс», да мукӧд.
Ю.И. Трошевалӧн медтӧдчана рольяс:
Моисеенко Алексей Васильевич
Моисеенко Алексей Васильевич (1947—2017) — опера сьылысь, Россияса нимӧдана артист, Коми АССР-са нимйӧза артист.
Олан туй
Алексей Моисеенко чужис Тула карын 1947 вося ӧшым тӧлысь 21-ӧд лунӧ. 1966-1969 воясӧ служитӧма Тихӧй океанса флотын. 1978 воын помалӧма Ленин ордена П.И. Чайковский нима Москва канмуса консерватория Г.Н. Тиц класс серти (ӧтка сьылӧм).
Кулӧма Сыктывкарын 2017 вося урасьӧм тӧлысь 4-ӧд лун
Сьылӧм
Алексей Моисеенколӧн вӧлӧма тенор тембра гӧлӧс. Сылӧн репертуарын операса медсьӧкыд партияяс:
Куимысь котыртлӧма Сыктывкарын финн-йӧгра войтырлысь «Зарни колипкай» войтыркостса восьса турнир.
Йӧзӧдӧма «Я родился в России…» кывбур чукӧр.
Гамлакост (Емдін район)
Гамлакост (Гамлакост) — Коми Республикаын Емдін районысь Гам сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Кривушев (Удора район)
Кривушев (Кривушево) — Коми Республикаын Удора районысь Слӧбӧда сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Визя Đ
Đđ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ войвыв саами, анараш саами, колтта саами, хорват, серб (латин анбурын), словен (ас нимъясын), въет, джарай кывъясын.
Шуанног
саами — [ð]
хорват — [dʑ]
серб — [dʑ]
въет — [ɗ] либӧ [ʔd]
Семановчи (Сыктыв район)
Семановчи (Семановцы) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн веськыд берегын. Семановчисянь Куратов шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Эрнст Юлиус Ӧпик
Эрнст Юлиус Ӧпик (эст Ernst Julius Öpik) – тайö Эстонияса астроном.
Олан туй
1922 воын висьтавліс кратеръяс Марс вылын, муртыштіс Андромедалӧн руалӧмодз кост. 1932 воын висьтавліс кометаяслӧн кымӧр Шонді ылдӧс гӧгӧр (Оорт – Ӧпик кымӧр).
Ӧпик кузя нимтісны 2099 Öpik астероид да Фобос вылын Ӧпик кратер.
Симаков Иван Николаевич
Симаков Иван Николаевич (комиӧн: Сим Вань; 1906—1943) — коми поэт, фельетонист, критик, публицист.
Олан туй
Иван Симаков чужис 1906 вося косму тӧлысь 12-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Лӧзым сиктын (ӧні — Сыктывдін районын).
Помаліс чужан сиктас начальнӧй школа. Сэсся велӧдчис сапӧг вӧчысьӧ. 1924—1926 воясӧ велӧдчис Коми обласьтса совпартшколаын. Совпартшкола помалӧм бӧрын уджаліс избачӧн Изьва районса Сизяыб сиктын. 1929 восянь уджалӧ Красная Печора газет редакцияын, а 1930-сянь — Вӧрлэдзысь газетын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш вылын медводдза лунсяньыс. Фронт вылын тышкасис Курск мегыр вылын, дорйис Воронеж. Усис Мариуполь кар вӧсна тышын 1943 вося йирым тӧлысь 15 лунӧ.
Гижан удж
Медводдза гижӧдъяссӧ лӧсьӧдіс Коми обласьтса совпартшколаын велӧдчигӧн.
Старцева Любовь Афонасьевна
Старцева Любовь Афонасьевна (1959) — перым коми гижысь, перым-коми литература туялысь.
Олан туй
Любовь Старцева чужӧма 1959-ӧд вося йирым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Кудымкар районса Паль грездын. Помалӧма Иньвайывса шӧр школа (1977), Кудымкарса лесотехническӧй техникумысь «Вӧр петкӧдан туйяс вӧчӧм да дӧзьӧритӧм» юкӧд (1980). Техникум помалӧм бӧрын уджалӧма Перым обласьтса Яйва посёлокын стрӧитчысь котыръясын, Чайковский карса небӧгаинаын. Уджысь орӧдчытӧг 1984—1991-ӧд воясӧ велӧдчӧма Удмурт университетса филология факультетын. 1985-ӧд воын бергӧдчӧма Перым Коми кытшӧ, недыр уджалыштӧма Кудымкарын электроприборнӧй заводын.
1987—1998 воясын редакторалӧма Перым-Коми небӧг лэдзанінын. 1999 восянь уджалӧма Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтлӧн общественнӧй наукаяслӧн Перым-Коми отделын, туялӧма перым-коми литература. Сёрӧнджык тайӧ юкӧныс пырӧма Перым наука шӧринӧ.
Гижан удж
Любовь Афонасьевна гижӧ кывбуръяс да проза. Кывбуръяс гижны босьтчӧма школаын велӧдчигӧн на. Медводдза гижӧдсӧ йӧзӧдӧма «По ленинскому пути» газетын 1978-ӧд воын. Кывбуръясыс да висьтъясыс петавлісны Перым-Коми кытшса газетъясын да ӧтувъя небӧгъясын: «Парма» газетын, «Иньва» да «Бичирок» литературно-художественнӧй чукӧръясын, «Ступени надежд», «Притяжение», «Ожерелье Пармы» да «Уна рöма сикöтш» ӧтувъя чукӧръясын, «Силькан» челядь журналын, «Versmondo» маддяр журналын, «Сятко» мордваса журналын, «Онычко» мари журналын; сідзжӧ пырӧмаӧсь «Зарниа рöм» антологияӧ, фин-йӧгра поэзияса «Кuum öö» антологияӧ (Таллинн).
Бӧръя кадӧ медсясӧ гижӧ проза. Сылӧн петавлӧма некымын асшӧр небӧг. 1992-ӧд воын йӧзӧдӧма Кудымкарын «Ӧкта усялӧм звездаэз» кывбуръяса медводдза чукӧр. 1999-ӧд воын Перым Коми небӧг лэдзанін йӧзӧдӧма «Сьӧлӧм говк» кывбуръяса мӧд чукӧр, 2006-ӧд воын — челядьлы «Чӧскыт козин» висьт чукӧр.
2007 восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Туясян удж
Туялӧ перым коми литература. Йӧзӧдӧма перым коми гижысьяс йылысь «В мире поэзии» сборник (Кудымкар, 2005).
Л. А. Старцева пырӧдчӧма Фин-йӧгра гижысьяслӧн ставмирса конгрессъясӧ: V (Сыктывкар, 1998), VI (Саранск, 2000), VII (Ижкар, 2002), IX (Петрозаводск, 2006).
Хитроглосса
Хитроглосса (Chytroglossa) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Ябыр
Ябыр (Sturnus; Скворцы) — сьылысь кайяс рӧдысь лэбач.
Ыджда да рöм
Ябырлӧн тушаыс чим сьӧд. Гозйӧдчан кадас кытсюрӧ содтӧд дзирдалыштӧ гӧрдов либӧ гӧрдовлӧз рӧмсерӧн. Синмыс перкаль, тулыснас нырыс кольквиж. Лысӧм бӧрас выльысь петӧм гӧныс еджыд чутъяса. Туялысьяслӧн висьталӧм серти, Коми муын сьӧд ябырысь ӧтдор кӧнсюрӧ шочиника паныдасьлывлӧ алӧйгӧрд ябыр, кодлӧн сьӧд рӧма сӧмын юрыс, бордйыс да бӧжыс, а сэсся быдлаті гöрдов.
Паськалöм
Ябыр — локтысь-мунысь лэбач. Гожйыны волывлӧны быд во сӧмын Коми мулӧн лунвыв да шӧр юкӧнъясас, Печора карсянь да Кослан сиктсянь войвылынджык оз нин паныдасьлыны.
Оласног да поздйысьöм
Локтӧны Коми муӧ ябыръяс сьӧд ракаясысь неуна сёрӧнджык — косму тӧлысь шӧрын. Чужанінас воӧдчӧны оз ӧтвылысь: первой айясыс, лун-мӧд мысти — эньясыс. Айясыслӧн медшӧр могыс – гозпӧвъясыслӧн воигкежлӧ корсьны лӧсялана поздысянінъяс. Эмӧсь кӧ керкаяс дорын пӧвйысь вӧчӧм позъяс, овмӧдчӧны сэтчӧ. Кодлы оз тырмы татшӧм скворечникыс — пу горсъясӧ. Поздысянiнсӧ аддзӧм бӧрын лэбачьясыс пу вожъяс вылӧ пуксьӧмӧн чуксасьӧны быдсяма пӧлӧс шыясӧн, весиг тшӧтш мукӧд кайяс ног сьывны босьтчылӧны, да нерсьӧм кодь артмылӧ. Татшӧм чуксасьӧм сертиыс эньыс и тӧдмалӧ, кытӧн сiйӧс виччысьӧ пӧлыс. А сэсся ябыр гозъя кыкӧн нин дасьтысьӧны быдтысигкежлас. Ваялӧны позъяс кос турун, гӧн да мукӧд пӧлӧс небыдтор, вольсалӧны пыдӧсас. Кольксӧ пӧжны пуктӧны нёльсянь сизимӧдз, найӧ кельыдлӧз рӧмаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ эньыс, пӧлыс сӧмын корсюрӧ вежлывлӧ сiйӧс. Кайпияныс чужӧны кык вежон мысти. Бать-мамныс пырысь-пыр жӧ весалӧны позсӧ — кольк кышъяссӧ петкӧдлӧны ортсӧ.
Чужанiнсӧ ябыръяс эновтӧны водз арнас. Тавося том быдтасъясыс туйӧ вӧрзьӧдчӧны пӧрысьджыкъяс сертиыс водзджык. И асьныс воӧдчӧны налӧн некор на волывтӧм шоныдiнъясӧ. Тӧвсӧ коллялӧны лэбачьясыс Францияын, Испанияын, Шӧрмудор саридзбердса муясын. Но медся уна тӧвйысь ябырыс чукӧртчӧ Англияын.
Рöдвуж кыв вылын
Ябыр нимыс лэбачыслӧн медся важ, сiйӧс лӧсьӧдлӧмаӧсь уна сюрс во сайын, ӧнія торъя войтыръяс вылӧ юксьытӧдз на: коми пермякъяслӧн — «ябыр», удмуртъяслӧн — «юбер». Ябырӧн шуӧны лэбачсӧ лунвывса комияс — Луз ла Летка вожъясын, Эжва кывтыдын. А мукӧдлаас, тшӧтш и перымса комияс, нимтӧны сьӧдкайӧн. Медся ёна лӧсялӧ лэбачыслы сьӧдкай нимыс.
Ė
Ėė — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ литва анбурын. Шуанног — [​eː​]. Сідзжӧ Ė вӧдитчӧны немеч кывлӧн кӧльнса сёрнисикасын.
Коньшина Елена Ивановна
Коньшина Елена Ивановна (1970) — перым коми гижысь.
Ė
История
Литва анбурӧ шыпассӧ пыртіс гижысь Даниил Клейн XVII нэмӧ.
Коньшина Елена Ивановна
Олан туй
Елена Коньшина чужӧма 1970 вося урасьӧм тӧлысь 22-ӧд лунӧ Кӧч районса Митя грездын. Юксьӧвса школа помалӧм бӧрын велӧдчӧма Перымса канму педагогика институтлӧн филологиа факультетын.
Уджавлӧма научнӧй сотрудникӧн, «Коми-Пермяцкӧй» ГТРК-ын журналистӧн, веськӧдлӧма Кудмкар районса администрацияын юӧртан да аналитика юкӧнӧн.
2006 восянь «Иньвенскӧй край» газетын шӧр редактор. 2010 восянь веськӧдлӧ тшӧтш «Кама кытшын» газетӧн.
Гижан удж
Медводдза кывбурсӧ йӧзӧдлӧма «Кама кытшын» газетын. Йӧзӧдчылӧма и мукӧд газетын, «Иньва» художествоа литература сборникын. Сылӧн петавлӧма некымын асшӧр кывбур чукӧр.
Сӧветскӧй Союзса коммунистическӧй партия
Сӧветскӧй Союзса коммунистическӧй партия (рочӧн: Коммунистическая партия Советского Союза) либӧ КПСС — тайӧ Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союзса ыджыдалысь ютыр 1917–1991 воясӧ.
КПСС-лӧн вӧлі татшӧм нимъяс:
Циррхея
Циррхея (Cirrhaea) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Титов Иван Павлович
Олан туй
Иван Титов чужӧма Сыктывкар бердса Тентюков сиктын 1908-ӧд вося моз тӧлысь 28-ӧд лунӧ уна челядя кресьтянин семьяын. Помалӧма начальнӧй школа, велӧдчӧма рабфакын. Сэсся уджалӧма Сыктывкарын типографияын. 1932-ӧд воын И.П. Титов помалӧма Москваса индустриально-педагогическӧй институт. Лоӧма коммунистическӧй партиялӧн Москваса комитетын референтӧн. Уджалӧма партияса и мукӧд тэчасын.
Иван Титов усьӧма 1941-ӧд воын Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи Смоленск улын.
Гижан удж
Школаын велӧдчигӧн на босьтчӧма гижны кывбуръяс да проза. Кырымасьлӧма Тит Паш Вань да И.Лучев нимъясӧн.
Бирма кыв
Бирма кыв (မြန်မာဘာသာ [mjəmà bàðà], ဗမာစာ [bəmàsà]) — тайӧ син-тибет кыв, Мъянмаын каналан кыв.
Колва (Ускар каркытш)
Колва (Колва) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь сикт.
География
Сикт пукалӧ Колва юлӧн шуйгаладорас. Колвасянь Ускарӧдз 16 км, Сыктывкарӧдз 422 км.
История
1905 — 79 овмӧс; 1926 воын — 407 морт, 1970 — 1106, 1979 — 378, 1989 — 409 морт.
Ę
Ęę — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ литва, поляк, ӧвдаль, навахо, мӧскоги кывъясын.
Шуанног
поляк — [ɛ̃], [ɛn], [ɛŋ], [ɛm], [ɛ]
литва — [æː]
История
ę (лат. e caudata — бӧжа e) вӧдитчисны шӧрнэмса латин, важ скандинав да ирландса кывъясын ea, ae либӧ æ пасйӧм пыдди.
Щипачкин Александр Иванович
Щипачкин Александр Иванович (1924—1995) — Комиысь Слава ордена тыр кавалер (1944, 1944, 1946).
Каратин кыв
Каратин кыв (КIкIирлIи мацIцIи) — тайӧ Дагестанын (Ахвах, Ботлих да Хасавъюрт районъясын) нах-дагестан кыв.
Щипачкин Александр Иванович
Олан туй
Александр Павлов чужӧма Улыс Вылькар обласьтысь Арзамас районса Медынцево грездын 1924-ӧд вося ода-кора тӧлысь 27-ӧд лунӧ крестьянин семьяын. Роч. Уджалӧма Горький карса мыссян-пывсян комбинатын электрослесарӧн.
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ
95-ӧд торъя гвардейскӧй разведротаса стрелок-разведчик, гвардияса младшӧй сержант Александр Щипачкин 1944-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 11-ӧд лунӧ Буцулуку дорын босьтӧма да вайӧдӧма «вӧрӧгӧс», коді висьталӧма уна выль да колана юӧр. 93-ӧд гвардейскӧй стрелковӧй дивизияса командирлӧн 1944-ӧд вося сора тӧлысь 19-ӧд лунся приказӧн заданиесӧ бура вӧчӧмысь сылы сетӧма III тшупӧда Слава орден.
1944-ӧд вося моз тӧлысь 29-ӧд лунӧ Войнешти да Мироши гӧгӧрын разведчикъяс котыркӧд ӧтвылысь бырӧдӧма пулемёт расчот, пленӧ босьтӧмаӧсь нёльӧс. 27-ӧд армияса войскаяс серти 1944-ӧд вося йирым тӧлысь 13-ӧд лунся приказӧн задание бура вӧчӧмысь гвардияса младшӧй сержантлы сетӧма III тшупӧда Слава орден.
1948-ӧд воын старшина званиеӧн А. И. Щипачкин мунӧма Сӧветскӧй Армияысь.
Айму вӧсна Ыджыд тыш бӧрын
Медводдза кадӧ олӧма да уджалӧма Сахалинын, сэсся бергӧдчӧма гортас. Помалӧма Горький карын Туй техникум. 1975-ӧд воын сійӧс ыстӧмаӧсь уджавны Коми АССР-ӧ, Печорлесстройӧ. Уджалӧма крановщикӧн Кожва вӧр промхозса улыс складын, 1964-ӧд восянь олӧма Кӧджорӧм посёлокын. 1975-ӧд воын вуджӧма Печора карӧ. Уджалӧма крановщикӧн. Некымынысь сійӧс бӧрйылісны Печора карса сӧветӧ депутатӧн.
Кулӧма 1995-ӧд вося ӧшым тӧлысь 5-ӧд лунӧ.
Паметь
А. И. Щипачкин нимӧн Печора карын шуӧма улича да ӧшӧдӧма казьтылана пӧв, кӧні сійӧ овлӧма.
Дари
Дари (دری [dæˈɾi]), сідзжӧ фарси-кабули — тайӧ иран кыв, пуштукӧд Афганистанын каналан кыв. Зэв матіса кывъяс — таджик да фарси.
Ą
Ąą — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ литва, поляк, кашуб, ӧвдаль, навахо, мӧскоги кывъясын.
Шуанног
поляк — [ɔ̃], [ɔn], [ɔŋ], [ɔm], [ɔ]
кашуб — [õ], [ũ]
литва — [ɑː], [æː]
Į
Įį — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ литва, ӧвдаль, навахо, мӧскоги кывъясын. Шуанног литва кывйын — [iː].
Смолянка (Кулӧмдін район)
Смолянка (Смолянка) – Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Югыдъяг сикт овмӧдчӧминса посёлок.
География
Смолянка посёлок пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын Смолянка кӧдж дорын.
Мандач (Сыктывдін район)
Мандач (Мандач) – Коми Республикаса посёлок, Сыктывдін районысь Мандач сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Гелике
Гелике — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 21 263 000 км. Гелике восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Кокборок
Кокборок (Kok Borok), сідзжӧ трипури — тайӧ Индияын (Трипура, Ассам, Мизорам штатъяс), Мъянмаын да Бангладешын син-тибет кыв, Трипура штатын (асывввыв Индия) официал кыв. Анбуръяс — латин, бенгал, важӧн колома.
Слӧбӧда (Удора район)
Слӧбӧда (Глотово) — Коми республикаын сикт, Удора районысь Слӧбӧда сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Слӧбӧда пукалӧ Мозын ю бокын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз  км.
Старцев Александр Дементьевич
Старцев Александр Дементьевич (1908—1943) — коми литератор.
Олан туй
Александр Старцев чужис Сыктыв районса Куньыб сиктын 1908 вося ода-кора тӧлысь 24 лунӧ. Велӧдчис Перымса рабфакын, сэсся А.И. Герцен нима Ленинградса педагогика институтын. 1938 воӧдз уджаліс Сыктывкарын Велӧдысьяслысь тӧдӧмлун кыпӧдан Институтын, а сэсся Сыктывкарса медицинскӧй техникумын велӧдіс общественнӧй наукаяс.
Усис Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи 1943 вося моз тӧлысьӧ. «Книга памяти» небӧгын гижӧма, мый сійӧ куліс немеч пленын.
Ӧстякъяс
Ӧстякъяс (ас шуӧм: ханти, хандэ, кантэк; роч: ханты) — финн-йӧгра войтыр, йӧгра котырӧ пырысь ичӧт лыда вужвойтыр, олӧ Россияын Рытыввыв Сибырын.
Этнографическӧй котыръяс
Торйӧдӧны ӧстякъяслысь куис этнографическӧй котыр: войвывса, лунвывса да асыввывса. Лунвывса ӧстякъяс, кодъяс олӧны Иртыш ю бокын, сорласисны рочьяскӧд да татараяскӧд.
Лыд
Ӧстякъяслӧн лыдыс Йӧзӧс гижалан воясӧ вежласис татшӧм ногӧн:
Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм (2016)
Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм вӧлі нуӧдӧма Сыктывкарын 2016 вося урасьӧм тӧлысь 12—14-ӧд лунъясӧ.
История
Съезд уджаліс Нёбдінса Виттор нима Коми Республикаса драма театрын.
Ų
Ųų — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ литва, ӧвдаль да ӧткымын америкаса вужвойтырлӧн кывъясын. Шуанног литва кывйын — [uː].
Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм (2016)
Веськӧдлысьӧс бӧрйӧм
Бӧрйӧмаяс вӧзйисны ӧтмунӧмӧн веськӧдлысьпуӧн куим мортӧс: Коми Республикаса Ёртасян керкаӧн веськӧдлысь, национальнӧй политикаса вӧлӧм министр Г.И. Габушеваӧс, «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Эжваса юкӧнӧн веськӧдлысь, ас вылӧ уджалысь А.И. Габов да Россияса Федерацияса сенатор, Фин-йӧгра войтырлӧн консультативнӧй комитетӧн веськӧдлысь, «Коми войтыр» ӧтмунӧмӧн 1991—2008 воясӧ веськӧдлысь Валерий Марков, коді босьтіс самоотвод.
Гуся гӧлӧсуйтӧмӧн веськӧдлысьӧн бӧрйӧма Галина Габушева, сы дор сувтісны 110 морт, А.И. Габов вӧсна сетӧма 82 гӧлӧс.
Ёль (Емдін район)
Ёль (Ёль) — Коми Республикаын Емдін районысь Гам сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Чам кыв
Чам кыв — тайӧ Вьетнамын, Камбоджаын, Таиландын да Хайнань ді вылын малай-полинезия кыв. Анбуръяс — чам аслыссикас анбур (шоча, сӧмын Вьетнамын), араб, водзджык латин.
Шорйыв (Куратов сикт овмӧдчӧмин)
Шорйыв (Шорйыв) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Шорйывсянь Куратов шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Ѡ
Ѡѡ (важ слав. либӧ ) — кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног — [o].
Омега петӧма эллин ω шыпасысь. Важ славян кывйын ѡ вӧдитчисны кыв водзын да гора шыяс бӧрын, а сідзжӧ да  кывъясын.
Ӧні Ѡ бергалӧ сӧмын вичко славян кывйын О пыдди:
Видзӧдӧй тшӧтш
ω
Ǫ
Ǫǫ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, навахо, мӧскоги да ӧткымын мӧд америкаса вужвойтырлӧн кывъясын.
Нювчим (Сыктывдін район)
Нювчим (Нювчим) – Коми Республикаса посёлок, Сыктывдін районысь Нювчим сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.