cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Му джыдж
Поздйысьӧм да оласног
Петкӧдчӧны войвылын му джыджъяс ода-кора тӧлысь пуксигӧн либӧ сёрӧнджык. Овмӧдчӧны уна лыда чукӧръясӧн бужӧда кыркӧтшъясын. Быдтысигкежлас вӧчӧны сэтчӧ ассьыныс позъяссӧ. Кок гыжъяснас гоз-мӧд лун кодйӧны метрысь пыдӧджык горсъяс. Сэрӧгсӧ перйӧны пыран розьсьыс паськыдджыка да дасьтӧны сэтчӧ олан жырсӧ, вольсалӧны кос турун, ва вылын олысь пӧткаяслысь гӧн. Пӧжны пуктӧны вит-ӧ-квайт еджыд кольк. Пукалӧны гознан лэбачыс кык вежонысь дырджык, ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн. Чужан мусӧ джыджъяс эновтӧны моз тӧлысь помасигӧн, тӧвйӧны Асыввыв Африкаын.
Сёян
Паськыд вомнас куталӧны лэбалысь гагъясӧс: номъясӧс, ком бобувъясӧс да лунысъя бобувъясӧс, кодъяслӧн чутік-номыръясыс чужӧны ва пытшкын.
Рӧдвуж кыв вылын
Джыдж — зэв важся лэбач ним, тӧдса сійӧ став комиыслы, тшӧтш и Язьва дорын олысьяслы.
Перымса комияс нимтӧны тайӧ кайсӧ дзик жӧ миян моз: «джыдж», «му джыдж», а удмуртъяслӧн уна ним эм, ӧтиыс — «ӟоздор пӧськы» (комиӧдны кӧ, лоӧ «берегдор чикыш»). Кыдзи позьӧ аддзыны роч да удмурт нимъясысь, му джыджъяслӧн оласногыс топыда йитчӧма вадор кыркӧтшкӧд.
Лӧсялана лэбач нимъяс эмӧсь нӧшта ылыс рӧдвуж кывъясын — саамияслӧн, маддяръяслӧн, хантыяслӧн да мансилӧн.
Рып — тадзи шулывлӧны му джыджъясӧс дзик ӧти — сыктывкарбердса сёрнисикасын. Кыв туялысьяс серти, тайӧ абу ас коми ним — вуджӧма йӧгра (ханты-манси) сёрниысь.
Алексгелиос
Алексгелиос (S/2008 (216) 1) — тайӧ Клеопатралӧн спутник. Сылӧн ыджда — 8,9 ± 1,6 км. Клеопатраӧдз шӧр кост 678 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2008 воӧ.
Сизь
Сизь (Picidae; Дятел) — вӧрса лэбач.
Ыджда да рöм
Вӧрӧ быд ветлігӧн кывлывлан пуӧ колскӧдчӧм. Тайӧ сизьяс тадзисӧ уджалӧны – пуысь пуӧ лэбалӧны да корсялӧны кырсь улын олысь либӧ пу сьӧмӧсӧ пырӧм гагьясӧс. Сизьяслӧн вывтыраныс унатор синмӧ шыбитчана: ӧжын кодь ён нырыс, кузь кывйыс (овлывлӧ 14 сантиметрӧдз), кодлӧн йылыс вель чорыд да вугыр коль крукыльяса, а веркӧсыс быттьӧ лемасян мавтаса. Татшӧм кывнад зіль лэбачыд розьӧдӧ да кокньыда кыскӧ пыдӧ пырӧм номыръясӧс. Чуньясыс кокас кузьӧсь да лэчыд крукыля гыжъясаӧсь. Кыкыс на пиысь водзлань, а мӧд кыкыс бӧрлань видзӧдӧны. Бӧжас тывгӧныс зэв чорыд да сы вылӧ тшӧтш мыджсьӧ лэбачыс пучеръясӧ кутчысигӧн.
Коми Республикаын туялысьяс торйӧдӧны тылабордаясӧс сизьяс котырын вит-ӧ-квайт сикасӧс: сьӧд сизь, сера сизь, дзоля сизь, дзор сизь, еджыд мышкуа сизь да с.в.
Медся уна да быдлаын, весиг садъясын да паркъясын, паныдасьлӧ сера сизь (рочӧн: большой пёстрый дятел). Ыджданас ябыр кодь – тушаыс овлывлӧ 27 сантиметр, сьӧктаыс – 97 граммӧдз. Гӧн рӧмыс кызвыннас сьӧд да еджыд сора, юрыс гӧрд визя. Синмыс тшӧтш гӧрд рӧма. Нырыс пемыдруд, кымӧсыс рудовъеджыд, кынӧмладорыс кольквижлань мунӧ, бӧжыс сьӧд, еджыд визьяса да чутъяса.
Паськалöм
Сера сизьяс сетӧны ыджыд отсӧг вӧрса пуяслы да быдмӧгъяслы, найӧс тшыкӧдысь-розьӧдлысь горш гагьясӧс корсялӧны-бырӧдӧны да.
Поздйысьöм
Кӧлысясян кадас лэбачьясыс пондӧны сизьдыны-таргыны кос пуясӧ, быттьӧ кодкӧ кучкалӧ тыртӧм лагунӧ. Тадзи найӧ чуксалӧны пӧвъяснысо гозйӧдчыны. Быдтысигкежлас позсӧ кодйӧны важ пипуӧ либӧ пожӧмӧ. Пыран розьыс позъяс гӧгрӧс, а горс пытшкӧсыслӧн кузьтаыс овлывлӧ комын вит сантиметрӧдз. Пӧжны пуктӧны еджыд рӧма 5-6 кольк. Позъяс пукалӧны эньыс и айыс, ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн кык вежон чӧж. Сизьяслӧн сильӧпияныс гораа шыалысьӧсь, сы вӧсна ылысянь кылан, кодарын налӧн позйыс. Посни йылӧмыслы сёянсӧ ваялӧны гознан лэбачыс, но мамыслы пӧ, зільджыка ноксьӧ да, вердчан уджыс вичмывлӧ ёна унджык. Ода-кора тӧлысь помын быдмыштӧм сизьпиян пондӧны нин петавлыны асланыс горсйысь, а чужӧмсяньыс тӧлысь мысти дзикӧдз эновтӧны сійӧс.
Рöдвуж кыв вылын
Лэбачыслӧн «сизь» нимыс зэв важся. Перымса комияс ла удмуртъяс дзик жӧ миян моз сизьӧн шуӧны. Лӧсялана рӧдвуж весьтасъяс нӧшта эмӧсь мари, финн, эст да саами кывъясын.
Полльӧ (Кулӧмдін район)
География
Грезд пукалӧ Эжва юлӧн шуйга бокас.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Культура
Грездын уджалӧ клуб.
Велӧдӧм
2012 во вылӧ грездын эм челядь сад.
Джульетта
Джульетта — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 53 км. Уранӧдз шӧр кост 64 358 км. Джульетта восьтіс Америкаса астроном Стивен Синнот 1986 воын.
Йирым тӧлысь 4-ӧд лун
Йирым тӧлысь 4-ӧд лун — Григорий календарын 277-ӧд лун (кассяна воясӧ — 278-ӧд лун). Во помӧдз 88 лун.
1784-ӧд во
1784 во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Копт кыв
Копт кыв (Ⲙⲉⲧⲣⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ /met-remenkʰīmi/) — тайӧ бырӧм (XVIII нэмӧдз) афразия кыв (семит кывъяслань матіса) Египетын, веськыд йылӧм важ египет кывлӧн, египетса христиана вичкоын официал кыв.
Емдін уезд
Емдін уезд — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын уезд (1922–1929 воясын).
История
Емдін уезд артмӧдӧма 1922 вося косму тӧлысьö, юрсиктӧн лои Емдін сикт. 1929 воын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь став уездсӧ бырӧдӧма, на пыдди лӧсьӧдӧма районъяс.
1926 воын уездӧ вӧлі пырӧ 21 вӧлӧсьт: Айкатыла (Айкинская), Важгорт (Вожгортская), Гам (Гамская), Слӧбӧда (Глотовская), Йӧртымдін (Ертомская), Зьӧвсьӧрт (Жешартская), Ыб (Ибская), От (Коквицкая), Кослан (Косланская), Княжпогост (Княжпогостская), Туръяыб (Онежская), Паль (Палевицкая), Проньдор (Прокопьевская), Сёльыб (Селибская), Серегов (Сереговская), Сереговчой (Серегово-Горская), Туръя (Турьинская), Емдін (Усть-Вымская), Час (Часовская), Ёвкӧдж (Чупровская), Сёська (Шешецкая).
Уездлӧн ыджда — 51 150 км². Уездын оліс 46,9 сюрс морт. Ставныс олісны сиктын.
1929 воын бырӧдӧм Емдін уезд пыдди лӧсьӧдӧма Удора район.
Маддяр кыв
Маддяр кыв (рочӧнджык Венгер кыв, magyar nyelv) тайӧ йӧгра кыв, Маддяр Муын каналан кыв.
Джон Гордон Коутс
Джон Гордон Коутс (1918—2006) — коми литература туялысь.
Олан туй
Чужӧма 1918-ӧд вося моз тӧлысь 8-ӧд лунӧ Англияын Йорк карувса Эйкорум грездын. 1940-ӧд воын помалӧма Кембридж университет. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ лоӧма разведкаса офицерӧн, коді кывкутӧма немеч военнопленнӧйясӧс юасьӧмысь.
Кулӧма 2006-ӧд вося ӧшым тӧлысь 25-ӧд лунӧ.
Маргарита (тӧлысь)
Маргарита — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 10 км. Уранӧдз шӧр кост 14 345 000 км. Маргарита восьтісны Скотт Шеппард, Дэвид Джуит, Брайан Марсден да Джон Кавелаарс 2003 воын.
Коряжма
Коряжма (роч Коряжма) тайӧ Россияса кар, Кардор обласьтлӧн кар. Промышленнӧй шӧрин.
Йӧз: 42,5 сюрс гӧгӧр (2010)
Галфедь (Изьва район)
Галфедь (Малое Галово) — Коми республикаын Изьва районса Кельчиюр сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс
«Ӧ» коми шыпаслы паметник
«Ӧ» коми шыпаслы паметник – гранитысь вӧчӧм паметник, кодӧс сувтӧдӧма Коми Республикаса юркарын Сыктывкарса коми культура шӧрин водзын да восьтӧма 2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ, кор Сыктывкарын пасйисны юркарлысь да Россия лунъяс.
История
«Коми войтыр» ӧтмунӧмысь Сыктывкарса юкӧнлӧн чукӧртчӧм вылын вӧлі сёрни и паметник сувтӧдан ин йылысь. Вӧлі некымын вӧзйӧм: Искусствояс гимназия, Национальнӧй гимназия, Юркарса коми культура шӧрин водзын.
2008-ӧд вося коми войтырлӧн быд вося карса конференция вылын вӧлі вынсьӧдӧма Пошмуӧм (Резолюция), кытчӧ пыртӧма Сыктывкарса веськӧдланін (администрация) дорӧ вӧзйӧм – «Ӧ» шыпаслы паметник вӧчӧм могысь нуӧдны карса конкурс. Карса администрация татшӧм уджас эз босьтчы.
Вербена котыр
Вербена котыр (Verbenaceae) — Lamiales чукӧрса корья пу быдмӧг котыр. Вербенаяс 34-35 увтыр да 700 сикас.
«Ӧ» коми шыпаслы паметник
История
2008 воын жӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмысь Сыктывкарса юкӧн вӧлі кӧсйӧ юӧртны «Ӧ» паметник вӧчӧмлы асшӧра сьӧм чукӧртӧм йылысь. Кӧсйисны дасьтыны 50, 500 да 5000 шайта билетъяс, а сьӧм сетысьяслысь нимъяссӧ пасъявны торъя небӧгӧ, кодӧс сэсся сетны музейӧ пыр видзӧм вылӧ.
«Ö» коми шыпаслы паметник сувтӧдӧм йылысь вӧзйӧмыс эз пыр Коми Республикаын Коми кыв во пасъян уджтасӧ. Сьӧм сідзжӧ абу вӧлі чукӧртӧма. Помкаыс сыын, мый некодлы лои босьтчыны тайӧ уджас.
2009-ӧд воын коми войтырлӧн быд вося карса конференция вылын вӧлі вынсьӧдӧма мӧд Пошмуӧм. Сэні шыӧдчӧма Коми Республикаса культура министерствоӧ сы могысь, медым финн-йӧгра скульпторъяслӧн Войтыркостса симпозиум уджтасӧ пыртны «Ӧ» паметник вӧчӧм.
2010-ӧд воын моз тӧлысьлӧн 10–25 лунъясӧ Сыктывкарын нуӧдісны финн-йӧгра скульпторъяслысь IV Войтыркостса восьса пленэр – «Финн-йӧгра мир. Тшӧтш». Сыктывкарса университетысь велӧдысь, скульптор Александр Выборов кӧсйысис вӧчны гранитысь «Ӧ» коми шыпаслы паметник. Гранитсӧ вӧлі вайӧма 2002 воын на Уралысь. Вӧчасьӧмас сійӧ босьтчис пленэр помасигас нин, Урал вылӧ экспедицияысь локтӧм бӧрас.
Уджӧ босьтчытӧдз Александр Выборов висьталіс, мый сійӧ кӧсйӧма вӧлі шыпассӧ вӧчны розяӧн, медым розь пырыс вермисны челядь воськовтны. Но тайӧ мӧвпсьыс эновтчӧма.
Скульптор уджсӧ вӧчис тӧлысь чӧж. Сэк кежлӧ кӧдздӧдіс нин, зэрис. Александр Выборов тӧдчӧдіс, мый тайӧ паметникыс – гранитысь медводдза сылӧн вӧчӧмтор. Паметник помалӧм бӧрын шуис, мый «менам уджӧй – тайӧ символ, финн-йӧгра войтыр ӧтувтысь символ».
Паметник вӧчӧм вылӧ сьӧмсӧ вичмӧдісны кык сенатор – Владимир Торлопов да Евгений Трофимов.
Паметниксӧ вӧчӧм бӧрын «Ӧ» шыпас сулаліс Коми Республикаса Национальнӧй галереялӧн мыш саяс. «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Сыктывкарса представительство шыӧдчис Юркарса администрацияӧ, медым лэдзисны сувтӧдны « Ӧ» шыпаслы паметниксӧ Юркарса коми культура шӧринӧ. Карса мэр чӧв оліс. Ӧтуввезйыс паськаліс сёрни сы йылысь, мый сійӧ керкаса олысьяс, кӧні меститчӧ Коми культура шӧрин, мунӧны талы паныд. Карса чина войтыр пиысь кодкӧ шуӧма, мый паметникыслӧн некутшӧм дон абу.
2011-ӧд во пансигӧн Финн-йӧгра портал нуӧдіс гӧлӧсуйтӧм, медым тӧдмавны, кытчӧ йӧзыс кӧсйӧны сувтӧдны паметниксӧ. Гӧлӧсуйтӧм петкӧдліс, мый унджыкӧн кӧсйӧны аддзыны паметниксӧ Сыктывкарса коми культура шӧрин водзын.
2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 9-ӧд лунӧ «Ö» коми шыпаслы паметник сувтӧдӧма Сыктывкарын Юркарса коми культура шӧрин водзын.
2011-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ, кор Сыктывкарын пасйисны юркарлысь да Россия лунъяс, карса мэр Иван Поздеев восьтіс паметниксӧ.
2015-ӧд воын паметникӧ вӧлі пуктӧма неыдыдж пӧв, кӧні гижӧма, мый монументсӧ сувтӧдӧма «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн водзмӧстчӧмӧн; "Ӧ" — тайӧ анбурын 18-ӧд шыпас, медводдзаысь коми кывъяс гижигӧн сійӧн вӧдитчӧма Г. Ф. Миллер XVIII-ӧд нэм шӧрын.
Мукӧдтор
2022-ӧд воын «Ӧ» шыпаслы памятник веськаліс россияса достопримечательносьтъяс лыдӧ; тайӧ дзик ӧти памятник Коми муысь, мый веськаліс кык сюрс лыда списокӧ, кодӧс дасьтӧма «Яндекс».
Тыбъю (Мылдін район)
Тыбъю (Комсомольск-на-Печоре) – Коми республикаын посёлок, Мылдін районысь Тыбъю сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Посёлок пукалӧ Печора юлӧн шуйга берегын, Тыбъю вомсянь неылын. Тыбъюсянь Мылдін юрсиктӧдз 78 км.
Фадеев Тимофей Павлович
Фадеев Тимофей Павлович (1937—1992) — перым коми гижысь.
Олан туй
Тимофей Фадеев чужӧма 1937 вося урасьӧм тӧлысь 11-ӧд лунӧ Перым Коми кытшын Кӧс районса Новожилов грездын. Тані жӧ помалӧма начальнӧй школа, а орчча Чурак сиктын — сизим класс. Кӧс леспромхозын уджалыштӧм бӧрын ветлӧма армияӧ. Сэсся уджалӧма комсомол райкомын инструкторӧн, районса газетын корреспондентӧн, веськӧдлӧма клубӧн, вӧлӧма столярӧн, горнорабочӧйӧн, трудысь велӧдысьӧн. Помалӧма шӧр школа.
Кулӧма 1992 вося ӧшым тӧлысь 9-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Йӧзӧдчыны босьтчӧма 1963 воын: медводз — ӧтувъя сборникъясын, а сэсся чужӧмаӧсь асшӧр небӧгъяс. Медводдзаыс — «Почкаэз оссьӧны» — петӧма 1970 воын Кудымкарын.
Гижӧма да йӧзӧдӧ «Гажа грива», «Адззисьлытӧдз, Марина!» да «Прошинаын тулыс» повесьтъяс. Сідзжӧ гижӧ кывбуръяс, пьесаяс, вӧр-ва йылысь висьтъяс. Сылӧн кывбуръяс вылӧ тэчӧма уна сьыланкыв да романс.
Пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Шейен кыв
Шейен кыв (Tsėhesenėstsestotse) — АӦШын (Монтана да Оклахома штатъясын) алгонкин кыв. Анбур — латин.
Шейен анбур
a e o h k ' m n p s š t v x
Тонъяс пасйӧны: á, é, ó, ȧ (â), ė (ê), ȯ (ô)
Коми литературалӧн история
Коми литература - коми гижысьяслӧн вӧчӧм.
Важ коми гижӧд
Коми серпаса литература коми-зыряналӧн сӧвмис XIX нэм шӧрын, ёна водзджык перым коми, удмурт, мари да мордва литератураясысь. Подувнас сылы лои 1472-ӧд воын на чужӧм (важ коми анбур лӧсьӧдысьӧн да текстъяс вуджӧдчысьӧн вӧлі Перымса Степан) гижан традиция, озыр фольклор да коми вылӧ вуджӧдӧмъяс.
Коми литература ХІХ нэм воддза джынйын
Гижан традиция нэмъяс чӧж видзисны эз сӧмын вичкоясын, тшӧтш и велӧдчӧм йӧз. Сідз важ крестлы эскысьяс унаӧн гижлӧмаӧсь да выль пӧв гижлӧмаӧсь небӧгъяс роч кыв вылысь, вуджӧдлӧмаӧсь мойдъяс, серпаса текстъяс. Чужан кыв вылын гижӧдъяс разӧдлӧмаӧсь ас вӧчӧм ичӧт да ыджыд небӧгъясӧн. Быть колӧ казьтыштны, мый XIX нэмын коми профессиональнӧй культура, торйӧн нин литература, сӧвмӧма аслыс колӧм сертиыс, а эз канмуӧн да вичкоӧн мырдӧн вужйӧдӧм роч подув вылын. XIX нэмын коми кыв вылын эз вӧв да и эз вермы лоны ни ӧти газет-журнал.
Л
Лл (важ слав. ) — кирилл анбурлӧн шыпас. Лыд пасйӧм — 30.
Коми литературалӧн история
Коми литература ХІХ нэм воддза джынйын
История туялысьяс пиысь унаӧн зільӧны петкӧдлыны Коми муӧс ылі пемыд пельӧсӧн, кӧні йӧзыс олӧны сьӧдас. Збыльвылас жӧ важ Сыктывдін кар (Сыктывкарлӧн воддза нимыс) вӧлі вылыс культураа карӧн. XIX нэм заводитчигӧн коми морт, протоиерей Александр Шергин мукӧд попъяскӧд вуджӧдіс коми вылӧ Выль кӧсйысьӧм, а Матфей серти бур юӧр петліс торъя небӧгӧн Санкт-Петербургын 1823 воын. Удмурт да мари кывъяс вылын бур юӧр йӧзӧдлісны ёна сёрӧн да роч попъясӧн вуджӧдӧмӧн. XIX нэм заводитчигӧн Сыктывдінын дасьтісны отставкаса штабс-капитан Николай Попов юрнуӧдӧм улын роча-комиа кывкуд. Сэтчӧ пыртӧма 70 000 кыв да медпаськыда петкӧдлӧма кывворсӧ. Тайӧ нин висьталӧ, мый коми (зыряна) юркарын, кыдзи сэки нимтылӧмаӧсь Сыктывдінсӧ, велӧдчӧм йӧз кылісны асьнысӧ ас му вылын ас войтырӧн.
Коми литература ХІХ нэм шӧрын
Буретш XIX нэм шӧрӧдз Сыктывдін карын зілис медводдза коми поэтъяслӧн котыр, кӧні нималісны кывбуралысьяс: Пётр Клочков (1831–1853), Василий Куратов (1820–1862), Георгий Лыткин (Ёгуш) (1835–1907), Пётр Распутин (1820–1901), Иван Куратов (1839–1857). Вӧліны кӧнкӧ и мукӧд гижысь, но налӧн нимныс абу тӧдса. Коми литература, торйӧн нин кывбуръяс, тӧдісны коми крестьяна. Та йылысь висьталӧ сійӧ, мый медводдза поэтъяслӧн некымын кывбур подув вылын лӧсьӧдӧма йӧзкостса сьыланкывъяс.
Л
Шуанног
роч — [l], [lʲ]
Коми литературалӧн история
Коми литература ХІХ нэм шӧрын
Ас бӧрас медуна колис коми литературалы подув пуктысь Иван Алексеевич Куратов. Сылӧн творчествоын тыдовтчӧ коми мортлӧн збыльвывса олӧм-вылӧмыс бур вылӧ ыштӧмӧн петкӧдлӧма сылысь вӧралӧм-кыйсьӧмсӧ, му вӧдитӧмсӧ, сьӧлӧмкылӧмсӧ, а сідзжӧ ас войтыр йылысь мӧвпалӧмсӧ. И.А. Куратов гижліс уна тема вылӧ, лӧсьӧдіс медводдза коми поэмаяс, кодъяс дзоньнас миянӧдз эз воны, босьтчис гижны проза. Сылӧн кывйыс стилистика боксянь вӧлі некодкӧд ӧткодявны позьтӧм. Гижысь аслас уджъясас ёна мыджсис воддза поэтъяс да фольклор вылӧ. Тырвыйӧ лои восьтӧма кывбур гижысьӧс, ставнас йӧзӧдӧма сылысь гижӧдъяссӧ XX нэмся 20–30 воясӧ.
Л
Шуанног
украин — [l], [lʲ]
Коми литературалӧн история
Революция водзвывса литература
XIX нэм помын коми литератураын олӧмыс ланьтіс, зілис сӧмын Санкт-Петербургын олысь Георгий Лыткин. Но тайӧ кадас зіля водзӧ муніс коми вылӧ вуджӧдчӧм, Коми му йылысь уна гижӧны роч кыв вылын Александр Круглов (1853–1915), Сергей Максимов (1831–1901), Каллистрат Жаков да мукӧд.
1783-ӧд во
1783 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Л
Шуанног
беларус — [l], [lʲ]
болгар — [l], [ɫ], [lʲ]
Коми литературалӧн история
Революция водзвывса литература
Каллистрат Фалалеевич Жаковӧс (1866–1926) литература туялысьяс бӧръя кадас лыддьӧны коми гижысьӧн, кӧть сійӧ и рочӧн гижліс. Серпаскывъясыс, висьтъясыс, мойдъясыс да поэмаясыс К.Ф. Жаковлӧн коми подулаӧсь, да и ачыс гижысь асьсӧ лыддис Коми му сьылысьӧн. Быдлаын К.Ф. Жаков ыдждӧдліс да нимӧдліс чужан муыслысь мичлунсӧ, аслыссикаслунсӧ, сэтчӧс олысьяссӧ, оласногсӧ. Суоми войтырлӧн «Калевала» эпос вылӧ видзӧдӧмӧн сійӧ лӧсьӧдіс «Биармия» литература эпос, кӧні аслыснога восьтіс коми войтырлысь важ историясӧ. Нэмъяс вуджасас Рочмуын паськыда нималысь К.Ф. Жаковӧс XX нэмся 30-ӧд вояссянь дугдісны йӧзӧдны, сійӧс эз позь лыддьыны. И сӧмын нэм помас К.Ф. Жаковӧс лоис тырвыйӧ восьтӧма.
Л
Шуанног
серб — [l]
Коми литературалӧн история
Революция водзвывса литература
Коми литература мӧдысь ӧддзис XX нэм заводитчигӧн, 1905–07 воясся Медводдза роч революция ыпнитӧм бӧрын. Велӧдан семинарияясын да институтъясын чужӧны выль коми поэтъяс. Босьтчӧны кывбур гижны Василий Лыткин (Илля Вась), Афанасий Маегов (Варыш) (1893—1942), Алексей Чеусов (Гӧрд Ӧльӧш) (1882—1940), Михаил Лебедев (Юсь) (1877—1951), Дмитрий Попов да мукӧд. Но татшӧм водзмӧстчӧмын налы некод эз отсав, а позянлун йӧзӧдчыны аслыныс эз вӧв, та вӧсна найӧ паськыда сэки эз нимавны.
Л
Шуанног
македон — [l], [lʲ]
Коми литературалӧн история
Сӧвет кадся коми литература чужӧм
1917 вося Йирым революция да большевикъясӧн власьт босьтӧм вужвыйӧн бергӧдіс коми литературалысь сӧвманногсӧ. Олӧмыс канмуын вежсис, шӧр да меставывса веськӧдлысьяслӧн коми войтыр дорӧ видзӧдласыс ёна бурмис. Коми литературалӧн сӧвмӧмыс, сэкся ног кӧ, лоис медыджыд могӧн. Коми литература быттьӧ бордъясис. Коми газет-журнал восьтӧмӧн пондісны лыддьыны да тӧдны коми гижысьясӧс. Сэк жӧ лои лӧсьӧдӧма коми гижысь котыр, пондіс петны асланыс «Ордым» мичмыд литератураа журнал. 20-ӧд воясӧ «чужис» драма театр, босьтчис сӧвмыны драма гижӧм. Тайӧ дас вонас пондіс кыптыны творчествоыс татшӧм гижысьяслӧн кыдзи Виктор Савин (Нёбдінса Виттор) (1888–1943), Вениамин Чисталёв (Тима Вень) (1890–1939), Иван Сажин (Ичӧт Иван) (1904–1962), казьтылӧм нин Василий Лыткин (Илля Вась) (1895–1981) да Михаил Лебедев (Юсь) (1877–1951). Бӧръя авторыс революцияӧдз вӧлі паськыда тӧдса кыдзи роч проза гижысь, а выль олӧм пуксьӧм бӧрын Юсь пондіс гижны сӧмын комиӧн да регыдӧн лоис нималана коми кывбур гижысьӧн. 20-ӧд воясӧ ёна сӧвмис кывбур да драма гижӧм, босьтчисны лӧсьӧдны сідзжӧ серпаскывъяс да висьтъяс. Революция да гражданскӧй кось петкӧдчис коми поэтъяслы коми войтырлӧн сар улысь мездмӧмӧн. Уна сэкся гижӧд нэм кежлас пырисны коми литератураӧ ыджыд радлун аскиа лунас эскӧм важ морт олӧм кулитӧм вӧснаыс. Поэтъяслӧн некымын кывбур подув вылын лӧсьӧдӧма йӧзкостса сьыланкыв.
Коми литератураын мӧд кӧлена
Но сэк жӧ, канмулӧн да ютырлӧн тӧждысьӧмыс ӧттшӧтш вермис и ёна дзугны серпаса литературалысь олӧмсӧ сы вӧсна, мый вылын пукалысьяс серти гижны позис сӧмын сы йылысь, мый йылысь колӧ. 20-ӧд воясӧ татшӧм «колӧмыс» вӧлі омӧлиник на, но бӧрас, 30-ӧд воясӧ, сійӧ ёна чорзис. Буретш 30-ӧд воясӧ гижысьяс ёнджыкасӧ вуджисны проза вылӧ, йӧзӧдісны медводдза повесьт, а сэсся, 30–40-ӧд воясӧ, петіс «Алӧй лента» медводдза коми роман. 30-ӧд воясӧ литератураӧ пырисны татшӧм нимъяс, кыдзи Василий Юхнин (Луздор Вась) (1907–1960), Павел Доронин (1904–1967), Яков Рочев (Митрук Як) (1909–1977), Геннадий Фёдоров (1909–1991), Иван Изъюров (Изъюр Иван) (1910–1995), Ананий Размыслов (1915–1943), Владимир Латкин (1907–1942), Серафим Попов (1913–2003).
Л
Шуанног
монгол — [ɮ], [ɮʲ]
Коми литературалӧн история
Коми литератураын мӧд кӧлена
Комынӧд вося мыжтӧм мыжалӧм да Айму вӧсна Ыджыд тыш понда коми литература уна воштіс: уна гижысьӧс лои мыжтӧг мыжалӧма, а налысь гижӧд лыддьӧмысь ӧлӧдӧма, уна том гижысь эз во бӧрсӧ. «Ударник» литература-художествоа журнал война кадӧ тупкысьліс. 1946 воын сійӧ пондіс петны «Войвыв кодзув» выль ним улын. 50-ӧд вояс шӧрӧдз ыджыд лоӧмтор коми литератураын эз вӧв, кӧть эськӧ пыр петлісны выль кывбуръяс, поэмаяс, пьесаяс, повесьт-романъяс.
Сёр сӧвет кадӧ коми литературалӧн сӧвмӧм
50-ӧд вояс помын олӧм бурмыштӧмыс пӧльыштіс выль тӧвруӧн коми литературалӧн быд сикасӧ. Тшӧтш и ютырлӧн небзьыштӧм веськӧдлӧмыс ӧддзӧдіс уджсӧ нималана гижысьяслысь да гижны выльӧн босьтчысьяслысь. Буретш 50-ӧд вояс помсянь — 60-ӧд вояс заводитчигӧн пондісны паськыда нимавны прозаикъяс Геннадий Юшков (1932—2009), Иван Торопов (1928—2011), Владимир Безносиков (1928–2008), Егор Рочев (1937—2012), Нина Куратова (1930), Пётр Шахов (1928–2004), поэтъяс Альберт Ванеев (1933–2001), Владимир Попов (1934–1995), Владимир Тимин (1937), Виктор Напалков (1938) да мукӧд. Тайӧ каднас гижысьяс пондісны вӧдитчыны сӧдз мича коми кывйӧн. Сиктысь петӧмаяс босьтчисны кыпӧдны сиктса йӧзлысь збыльвывса война кадся да война бӧрся олӧмсӧ. Водзӧ сӧвмис поэзия, драматургия, челядьлы гижӧм.
70–80-ӧд воясӧ литератураӧ пырӧны томджык гижысьяс: прозаын — Борис Шахов (1928–2003), Александр Ульянов (1953), Алексей Попов (1950), Елена Козлова (1954), поэтъяс Галина Бутырева (1944), Василий Лодыгин (1947), Евгений Козлов, (1960) Михаил Елькин (1958) да мукӧд.
Сӧвет кад бӧрся литература
Сӧвет кад бӧрся коми литература нуӧдӧ важ визьсӧ, а 80-ӧд вояс помын – 90-ӧд вояс заводитчигас пыртӧ и мыйкӧ выльӧс. Коммунист ютыр бырӧммысьт позис гижны кӧть мый йылысь. «Чужисны» историякӧд йитчӧм выль повесьтъяс да романъяс, кӧні воддза олӧмсӧ петкӧдлӧма лӧсьӧдлытӧг да баситтӧг, да кодӧс гижӧма фольклор подув вылын. Ёна сӧвмис лирика поэзия. Выль нимъяс лоисны кывбур гижӧмын, мукӧд литература сикасын найӧ пӧшти эз вӧвны. Бӧръя дас вонас литератураӧ выльторъяс пыртӧмкӧд эм и падмӧм. Сідз виччысьтӧг усисны «Войвыв кодзув» литература журналлӧн (70-ӧд воясся 7000 сюрссянь 2007 вося 1000 ӧткодьторӧдз) да йӧзӧдӧм небӧглӧн лэдзан лыдыс. Оръясисны республикаса книга вузалан йитӧдъяс, сиктъясын пӧдласисны небӧг вузасян лавкаяс, кӧні позис ньӧбны Коми небӧг лэдзанінысь книгаяс. Коми гижысьясӧс кутісны этша лыддьыны, гежӧда на йылысь сёрнитны, сы вӧсна мый ӧнія «сӧмын сьӧм вӧчан кадӧ», литературалы эз кут отсавны республикаса власьт, а гижысьӧс пыдди пуктӧмыс усис. Тӧдчымӧн омӧля пондіс сӧвмыны коми проза, торйӧн нин ыджыд гижӧд, пӧшти абу документ подула проза. Олӧмсӧ лёкмӧдӧ тшӧтш и сӧвет власьт бӧрын вошӧм литература критика. Ставнас кӧ видзӧдлыны, ӧнія нэмся коми литература корсьӧ аслыс водзӧ сӧвман туйяс.
Клеоселена
Клеоселена (S/2008 (216) 2) — тайӧ Клеопатралӧн спутник. Сылӧн ыджда — 6,9 ± 1,6 км. Клеопатраӧдз шӧр кост 454 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2008 воӧ.
Йирым тӧлысь 5-ӧд лун
Йирым тӧлысь 5-ӧд лун — Григорий календарын 278-ӧд лун (кассяна воясӧ — 279-ӧд лун). Во помӧдз 87 лун.
1959-ӧд во
1959-ӧд (сюрс ӧкмыссё ветымын ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Евтерпе
Евтерпе ( Euterpe )  —  пальма котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Ԓ
Ԓԓ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ ылі войвывса да сибирса вужвойтыръяслӧн кывъясын: луораветлан, ханты да ительмен. Шуанног — [ɬ].
История
Шыпас петӧма 1996 воӧ велӧдчан небӧгын Ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ, роч Л [l] / луораветлан Ԓ [ɬ] торйӧдӧм пыдди.
Мукӧддырйи Ԓ пыдди гижӧны Ӆ либӧ Ԯ.
Ԯ
Ԯԯ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ ылі войвывса да сибирса вужвойтыръяслӧн кывъясын: нешан, ханты да ительмен. Шуанног — [ɬ].
Мукӧддырйи Ԯ пыдди гижӧны Ӆ либӧ Ԓ.
1782-ӧд во
1782 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Кутш
Кутш (Aquila; орёл) тайӧ лэбач. Кутшъяс — варышъяс котырын медся гырысь лэбачьяс. Комиын паныдасьлӧ кык сикас кутш. Ӧтиыс ыджыдджык, кодӧс туялысьяс шуӧны беркутӧн, мӧдыс ичӧтджык — сiйӧс нимтӧны подорликӧн. Кыкнан сикас кутшсӧ пасйöма Гӧрд небӧгӧ, шоч тыла-бордаяс лыдӧ пырöны да. Сы вӧсна найӧс лыйлыны оз позь.
Розалинда
Розалинда — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 36 км. Уранӧдз шӧр кост 69 926 км. Розалинда восьтіс Америкаса астроном Стивен Синнот 1986 воын.
Кутш
Ыджда да рӧм
Ыджыд кутшлӧн сьӧктаыс овлывлӧ нёль килограммӧдз, вывтырыслӧн кузьтаыс — 90 сантиметрӧдз, а шеныштӧм бордйыслӧн пасьтаыс кык метр сайӧ. Тушаыслӧн гӧн рӧмыс лэбачыслӧн пемыдперкаль вевъя, бӧж йылыс сьӧдов, нырыс, гырысь ёсь гыжъясыс сэтшӧмӧсь жӧ. Синмыс зарниа гӧрдовруд.
Паськалӧм
Кӧть и шоч лэбач ыджыд кутшыд, но олӧ-вылӧ уналаын: Европаын, Азиялöн войвыв муясын, Войвыв Америкаын. Коми муын поздысьӧны-быдтысьӧны Печоралӧн да мукӧд лунвывджык юяслӧн ковтысъясын, казявлывлӧмаӧсь тшӧтш тундраысь да вӧра тундраысь.
Поздйысьӧм да оласног
Познысö тэчӧны пуяс вылӧ кыз увъясысь да кос турунысь, пасьтаыс и кузьтаыс ӧткодь — кык метр. Ӧти познас вӧдитчоны нэм чӧжныс, сӧмын кадысь кадӧ выльмӧдышталӧны-дзоньталыштӧны. Ода-кора тӧлысьӧ эньыс пуктӧ пӧжны ӧти либӧ кык кольк, зэв шоча куимӧс. Найӧ кык пӧв гырысьджыкӧсь курӧглӧн дорысь, еджгов няйт ромаӧсь да гӧрдов чутъясаӧсь. Пӧжсян кадыс кыссьӧ тӧлысьӧн-джынйӧнӧдз, сэки позъяс пукалӧны гознан лэбачыс. Пияныс чужӧны еджыд гӧнаӧсь да восьса синъясаӧсь, но сӧвмӧны надзӧникӧн, оз чожа — верстяммӧм выйӧдз воӧны да эновтӧны познысӧ сӧмын арланьыс — кӧч тӧлысь помын. Пӧткӧдчӧны ыджыд кутшъяс яг выв гырысь пӧткаясӧн (дозмӧръясӧн, таръясӧн, сьӧлаясӧн) да ва выв лэбачьясӧн. Уськӧдчывлӧны уръяс, кӧчьяс вылӧ, тшапнитлывлӧны да кыпӧдлӧны енэжӧ весиг ручӧс. Кыйдӧссӧ казялӧм бӧрын тайӧ яй сёйысь лэбачыс топӧдӧ бордъяссӧ да из моз вылiсянь веськыда сатшкысьӧ сы вылӧ.
Рӧдвуж кывйын
Ыджыд кутшӧс кӧнсюрӧ шуӧны тшӧтш чань кутшöн. Ним сертиыс кӧ, лудын йирсьысь нёньпом чаньлысь на вермас ловсӧ босьтны. Тайӧ коми нимыслы лӧсялӧ удмуртъяслӧн «чуньыкуш». Мӧд нимыс, мыйӧн найӧ вӧдитчöны беркутӧс пасйӧм могысь, — ӧрдзи, кодi коми йӧзлы абу тӧдса. Перымса комияс миян моз жӧ шуӧны ыджыд кутшӧн.
Ачыс кутш кывйыс зэв важся, сылы лӧсялана весьтасъяс эмӧсь кыдзи матыс, сiдзи и ылыс рӧдвуж кывъясын: перымсалӧн — «кутш», финнъяслӧн — «котка», марилöн — «кучкыж», мордвалöн — «кучкан» да с.в.
Брезон кыв
Брезон кыв либӧ брезса кыв (брез. brezhoneg) — тайӧ Брез кӧджса кельт кыв.
Брезса анбур
А сідзжӧ:
â, ê, î, ô, û, ù, ü, ñ
Трӧшсикт (Кӧрткерӧс район)
Трӧшсикт (Трофимовская) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Пердита
Пердита — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 15 км. Уранӧдз шӧр кост 76 417 км. Пердита восьтіс Америкаса астроном Эрих Каркошка 1999 воын.
Ленинград обласьт
Ленинград обласьт (важвылӧмса ним - Ингрия либӧ Ингерманландия) тайӧ регион Рочмуын. Сылӧн вужвойтыръяс - чудь-йӧгра йӧзъяс: водь, ижора, вепсъяс да суоми-инкери.
Коми фольклор сикасалӧм
Коми фольклор сикасалӧм — коми фольклорлы лӧсялана жанр система.
Фольклор сикасалӧны жанр подув вылын, коді лоӧ велӧдан медiчӧт единицаӧн. Тайӧ произведение чукӧр, кодъясӧс ӧтувтӧ ӧткодь поэтическӧй система, олӧмын вӧдитчӧм, петкӧдланног да музыкальнӧй тэчас (В.Я. Пропп серти). Сiйӧ либӧ мӧд йӧзлӧн фольклор жанр система лоӧ ставмирса жанр системалӧн вариантӧн: эмӧсь сӧмын сiйӧ либӧ мӧд йӧз фольклорлы лӧсялана жанръяс, но унджык жанрыс лӧсялӧ уна сикас культуралы.
Коми оласног туялысь да велӧдысь Валентина Филиппова вӧзйӧ коми фольклор жанръяслысь татшӧм система:
I. Обрядкӧд йитчӧм поэзия
II. Обрядкӧд йитчытӧм поэзия
Торъя ыджыд юкӧн артмӧдӧ челядь фольклор, кӧнi Ю.Г. Рочев (1936-1995) ворсӧмкӧд йитӧд серти торйӧдӧ кык ыджыд юкӧд:
I. Ворсӧмкӧд йитчытӧм фольклор.
II. Ворсана фольклор.
Андорра-ла-Велья
Андорра-ла-Велья (Andorra la Vella, Andorra la Vieja) - тайӧ Андорраса кар, Андорралӧн юркарыс.
Йӧз:
Йирым тӧлысь 6-ӧд лун
Йирым тӧлысь 6-ӧд лун — Григорий календарын 279-ӧд лун (кассяна воясӧ — 280-ӧд лун). Во помӧдз 86 лун.
Изьва-Печора уезд
История
Изьва-Печора уезд артмӧдӧма 1922 вося ода-кора тӧлысьӧ Кардор губерняса Печора уездъясса вӧлӧсьтъясысь, юрсиктӧн лои Изьва сикт. 1929 воын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь став уездсӧ бырӧдӧма, на пыдди лӧсьӧдӧма районъяс.
1926 воын уездӧ вӧлі пырӧ 19 вӧлӧсьт: Букур (Бакуринская), Кыдзкар (Брикаланская), Верхнеустинская, Галпи (Галовская), Гам (Гамская), Изьва (Ижемская), Кедвавом (Кедвавомская), Кипиев (Кипиевская), Колва (Колвинская), Краснобор (Красноборская), Мокчой (Мохченская), Мошъюга (Мошьюгская), Няшабӧж (Няшебожская), Сизяб (Сизябская), Кожва (Усть-Кожвинская), Лыжавом (Устьлыжинская), Усвавом (Усть-Усинская), Уквавом (Усть-Ухтинская), Щелляюр (Щельяюрская).
Уездлӧн ыджда — 217 558 км². Уездын оліс 30,7 сюрс морт. Ставныс олісны сиктын.
1929 воын бырӧдӧм Изьва-Печора уезд пыдди лӧсьӧдӧма некымын район.
Коми гижӧд лун
Коми гижӧд лун (рочӧн - День коми письменности) - коми войтырлӧн тӧдчана лун. Сиӧма коми анбур лӧсьӧдӧмлы.
Коми гижӧд лун пасйӧны Коми республикаын 1992 восянь ода-кора тӧлысьлӧн быд коймӧд вежалунö. Коми гижӧд лун пасйигӧн быть казьтылӧны коми йӧзӧс Кристос эскӧмӧ пыртысь Перымса Сьтэпанӧс, коді 1372 воын лӧсьӧдіс важ коми анбур да комиӧдіс ен гижӧдъяс. Водзынсӧ, туялысьяс серти, важ комияслӧн вӧлӧма кык сикас гижӧд:
Коми гижӧд лунлы сиӧм гажъяс нуӧдӧны Коми Республикаса кар-районъясын, Мӧскуаын да Питеркарын.
Э̇
Э̇э̇ — кирилл анбурлӧн шыпас, мукӧддырйи бергалӧ яран кывлӧн кывчукӧръясын да велӧдчан небӧгъясын э̇ [e] / э [æ] торйӧдӧм пыдди, пример вылӧ, хэ̇мʼ (вир) / хэмʼ (дженьыд).
Кырныш
Кырныш (Corvus corax; Ворон) тайӧ лэбач.
Ипать (Сыктывдін район)
Ипать (Ипатово) – Коми республикаын Сыктывдін районса Придаш сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Ипать пукалӧ Пожӧг юлӧн шуйга берегын. Грездсянь Придаш шӧрсиктӧдз 17 км, Выльгорт юрсиктӧдз 95 км.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Велӧдӧм
1888 воын грездын воссис грамота школа, 1903—ӧдын — земскӧй начальнӧй училище.
Узбек кыв
Узбек кыв (O‘zbek tili, Ўзбек тили, ئۇزبېك تیلى) тайӧ тюрк кыв, Узбекистанын каналан кыв.
Себуан кыв
Себуан кыв (Bisaya, Sinugbuanon, Binisaya nga Sugbuanon), сідзжӧ сугбу, сугбуанон, висайя либӧ бинисайя — Себу, Бохоль, Лейте, Негрос да Минданао діяс вылын (Филиппинъяс) малай-полинезия кыв. Анбур — латин.
Себуан анбур
Aa Bb Kk Dd EeGg Hh Ii Ll Mm Nn NGng Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ww Yy
Минерва
93 Минерва — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 142 км. Минерва восьтіс америкаса астроном Джеймс Крэйг Уотсон 1867 воӧ.
Спутникъяс
Астероидлӧн эм кык спутник — Эгида (сылӧн ыджда — 4 км) да Горгонейон (сылӧн ыджда — 3 км). Спутникъяс восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
Дихромантус
Дихромантус (Dichromanthus) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Эгида
Эгида (S/2009 (93) 1) — тайӧ Минервалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 4 км. Минерваӧдз шӧр кост 630 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
1958-ӧд во
1958 (Сюрс ӧкмыссё ветымын кӧкъямысӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Сетебос
Сетебос — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 24 км. Уранӧдз шӧр кост 17 418 000 км. Сетебос восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс, Мэтью Холман, Жан-Марк Пети да Ганс Скулл 1999 воын.
Тар
Тар (Lyrurus) тайӧ лэбач.
1781-ӧд во
1781 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Кельт кывъяс
Кельт кывъяс — тайӧ инда-европаса котырысь кыв группа. Кельт ногӧн йӧзыс сёрнитӧны рытыввыв Европаын.
Ӧнія кельт кывъясыс ӧтувтчӧны кык чукӧрӧ —
Важ бырӧм кывъяс —
Панджаби
Панджаби (pañjābī, ਪੰਜਾਬੀ, پنجابی) — тайӧ Индияын (Пенджаб, Харьяна, Дели штатъясын) да Пакистанын инд-арий кыв. Анбуръяс — Индияын гурмукхи, Пакистанын — араб (шахмукхи), важӧн — лахнда.
Гурмукхи анбур
Гора пасъяс:
Шенгкар
Шенгкар (роч Шенкурск) тайӧ Рочмуса кар, Кардор обласьтын, Шенгкар районын. Промышленнӧй да культурнӧй шӧрин.
Панджаби
Гурмукхи анбур
Мӧд пасъяс:
Лыдпасъяс:
Шеболкин Павел Андреевич
Шеболкин Павел Андреевич (Сизь Паш; Выль Паш) (1905—1963) — коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй
Павел Шеболкин чужӧма 1905 вося моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Паджгаын (ӧні — Сыктывдін районса Паджга сикт). Водз кольӧма бать-мамтӧгыс: батьтӧгыс кольӧма 6 арӧсын, мамтӧгыс — ӧкмысын. Помалӧма вичкобердса школаын куим класс. Заптӧма пес Нювчим заводлы, уджалӧма озырджык кресттяналы.
Каля
Каля (Laridae; чайка) тайӧ лэбач.
Шеболкин Павел Андреевич
Олан туй
1920 восянь велӧдчӧма Усть-Сысольск уездса партия комитетлӧн курсъяс вылын. 1923 восянь вӧлӧма «Комитрестын» курьер-переписчикӧн. Сэки жӧ пырӧма обласьтса сӧветскӧй партшколаӧ. 1920-ӧд воясӧ уджалӧма Сыктывкарса да Изьваса военкоматъясын. Сэсся уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын, «Ударник» журналын да Коми гижысь котырлӧн правленньӧын.
Сабал
Сабал ( Sabal ) —  пальма котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Шеболкин Павел Андреевич
Олан туй
1937 воын сійӧс репрессируйтісны, мыждісны буржуазно-националистическӧй контрреволюционнӧй котырлӧн уджӧ пырӧдчӧмысь. 1938 вося сора тӧлысь 7-ӧд лунся шуӧмӧн НКВД-лӧн Особӧй совешанньӧ мӧдӧдӧма сійӧс 5 во кежлӧ лагерӧ. 1942 вося ӧшым тӧлысь 4-ӧд лунӧ мездӧмаӧсь.
Тышкасьӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш вылын. Воӧма сэтысь Гӧрд Кодзувлӧн орденӧн да медальясӧн. Война бӧрын сылы ковмис нӧшта кыкысь пукавны дзескыдінъясын. 1956 воын шыӧдчӧма Коми АССР-са КГБ-ӧ; реабилитируйтісны 1956 вося йирым тӧлысь 19-ӧд лунӧ.
Олӧм помланьыс сійӧ уджалӧма радиоын, республикаса да районса газетъясын, Коми небӧг лэдзанінын челядь литература редакторӧн.
Кулӧма 1963 вося кӧч тӧлысь 14-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Усть-Сысольскын комсомолъяслӧн курсъяс вылын велӧдчигӧн П. Шеболкин тӧдмасьӧма уком партияса секретар, коми поэт Виктор Савинкӧд, мый ёна тӧдчис олӧм вылас. Та кадӧ сійӧ ветлывлӧма том коммунаръяслӧн карса клубӧ, лыддьӧма да кывзӧма сэні Виктор Савинӧс, Егор Колеговӧс да мукӧд гижысьӧс, кутӧма ачыс гижны кывбур да лӧсьӧдны сьыланног.
1923 воын йӧзӧдӧма «Югыдлань» медводдза кывбурсӧ «Югыд туй» газетын. Ачыс поэтыс шуӧма, мый гижны босьтчӧма 1926 воын, кор «Коми сикт» газетын йӧзӧдӧма кывбур чукӧр. 1928 воын гижӧма «Джуджыд керӧсын» кывбур, мый лои йӧзкостсаӧс да зэв радейтанаӧн.
1928—1937 воясӧ уна гижӧ: кывбуръяс, поэмаяс, челядьлы мойдъяс, литературно-критическӧй уджъяс. Найӧ петалӧны газетъясын да «Ордым» журналын. Сійӧ пырӧ пролетарскӧй гижысьяслӧн Коми ассоциацияӧ (КоАПП), медводдзаяс лыдын пырӧ СССР-са гижысь котырӧ.
1929 воын гижӧма «Куслытӧм кодзувъяс» поэма — Гражданскӧй тыш кадӧ изьвайывса партизанъяслӧн повтӧмлун йылысь. Та кадӧ жӧ петӧ Павел Шеболкинлӧн медводдза небӧг — «Партизан Ваньӧ», 1930 воын — «Гудӧк» небӧг. «Гудӧк» поэма йылысь ёна вензисны.
Ёна тшӧкыда гижысь нимӧдіс вӧр лэдзысьяслысь уджсӧ: «Трактор вӧрын» (1930), «Вӧрлэдзысьлӧн марш» (1930), «Туганъяс» (1930), «Палаззяса ударникъяслӧн марш» (1933), «Кывт жӧ, вӧрӧй» (1936) да мукӧд.
Лагерын пукалігӧн да кытчӧдз эз реабилитируйтны, Павел Шеболкинӧс абу йӧзӧдӧмаӧсь. 1962 воын йӧзӧдӧма фольклор сюжет подула челядьлы «Повтӧм Васька» мойд. Дасьтӧма бӧрйӧм кывбур чукӧр — «Гыяслы паныд» петӧма 1964 воын.
Павел Шеболкин тӧдса кыдзи вуджӧдчысь. Комиӧдӧма В. Бредельӧс, А.К. Толстойлысь «Роч характер», Ф. Панфёровлысь «Бруски», Н. Островскийлысь «Кыдзи закаляйтчис сталь»; Т. Шевченколысь, Н. Асеевлысь, Я. Смеляковлысь, А. Безыменскийлысь кывбуръяссӧ да мукӧдӧс.
Йирым тӧлысь 7-ӧд лун
Йирым тӧлысь 7-ӧд лун — Григорий календарын 280-ӧд лун (кассяна воясӧ — 281-ӧд лун). Во помӧдз 85 лун.
Просперо
Просперо — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 25 км. Уранӧдз шӧр кост 16 276 000 км. Просперо восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс, Мэтью Холман, Жан-Марк Пети да Ганс Скулл 1999 воын.
1780-ӧд во
1780 во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Горгонейон
Горгонейон (S/2009 (93) 2) — тайӧ Минервалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3 км. Минерваӧдз шӧр кост 380 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
1957-ӧд во
1957 (Сюрс ӧкмыссё ветымын сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Волга
Волга (Волга) тайӧ ю Асыввыв Европаын. Волга — мед кузь ю Европаын.
Варуна
20000 Варуна (символ: ) - тайӧ Шонді ылдӧсын карлик планета. Сылӧн радиус - 250-500 км. Варуна восьтіс америкаса астроном Роберт МакМиллан 2000 воын.
Почёт орден (Рочму)
Почёт орден (рочӧн: орден Почёта) — Рочмуын канму награда. Лӧсьӧдӧма Россияса Президентлӧн 442 №-а индӧдӧн 1994 вося рака тӧлысь 2 лунӧ. Почёт орденлысь статут да серпасалӧм вынсьӧдӧма сэки жӧ. Статутӧ да серпасалӧмӧ вежсьӧмъяс пыртӧма Россияса Президентлӧн 19 №-а индӧдӧн 1999 вося тӧвшӧр тӧлысь 6 лунӧ.
Орденлӧн статут
Почёт орден сетсьӧ гражданалы ыджыд вермӧмъясысь канму, производственнӧй, туясян, социально-культурнӧй, общественнӧй да благотворительнӧй уджын, мый сетіс позянлун бурмӧдны йӧзлысь олӧм, ыджыд квалификацияа кадръяс дасьтӧмысь, ичӧт войтырӧс быдтӧмысь, оланпас да пӧрадок кутӧмысь.
Почёт орден новлӧны шуйга морӧсын. Эм кӧ Россияса мукӧд орден, новлӧны «Военнӧй заслугаясысь» орден бӧрын.
Перым
Перым (коми-перым Перем) тайӧ Россияса кар, Перым ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. Перым кыпӧдӧмаӧсь Кам ю бокӧ.
Йӧз: 989,5 сюрс гӧгӧр.
Почёт орден (Рочму)
Орденлӧн статут
Почёт орден векджык сетсьӧ сэтшӧм мортлы, кодлӧн эм нин Россияса мукӧд канму награда.
Орден серпасалӧм
Почёт орден вӧчӧма эзысьысь, мавтӧма эмальӧн. Орден артмӧ кӧкъямыс пельӧса пернаысь, шӧрас — гӧгрӧс медальон, мавтӧма еджыд эмальӧн, вылісяньыс серпасалӧма Россиялӧн канпас, а гӧгӧрыс — лавр кытш. Паслӧн диаметр — 42 мм. Мӧдар бокас — орденлӧн номер.
Орден пысасьӧ вит йыла колодкаӧ, кодӧс гартыштӧма пемыд лӧз рӧма лентаӧн, кӧні эм еджыд сувтса визь. Ленталӧн пасьта — 24 мм, еджыд визьлӧн пасьта — 2,5 мм. Ленталӧн веськыдладорсянь еджыд визьыс 5 мм сайын.
Мукӧдтор
СССР-ын вӧлі жӧ Почёт орден, коді 1988-ӧд воӧдз шусис «Почёт пас» орденӧн.
Почёт орден и мукӧд страналӧн: Армения, Беларусь, Казахстан, Молдова.
Микмак (кыв)
Микмак (Míkmawísimk, Míkmwei, Lnuismk) — Канадаын (Выль Шотландия, Нью-Брансуик, Квебек да Ньюфаундленд провинцияясын) да АӦШын (Мэн да Массачусетс штатъясын) алгонкин кыв. Анбур — латин, важӧн микмак иероглифъяс.
Тури
Тури (Gruidae) тайӧ лэбач.
Ӭ
Ӭӭ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ кильдин саами кывйын. Шуанног — [e] небыд д, н, т бӧрын. Сідзжӧ шыпас вӧдитчӧны нешан да сёлькуп анбуръясын.
История
1924-1927 воясӧ ӭ бергаліс мокша кывйын. Шуанног — [æ] (ӧнія мокша анбурын э либӧ я).
Иксион
28978 Иксион (символ: ) - тайӧ Шонді ылдӧсын карлик планета. Сылӧн радиус - 325 км. Иксион восьтісны америкаса астрономъяс Серро-Тололо обсерватория вылын 2001 воын.
Стефано
Стефано — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 16 км. Уранӧдз шӧр кост 7 942 450 км. Стефано восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс, Мэтью Холман, Жан-Марк Пети да Ганс Скулл 1999 воын.
Салак
Салак ( Salacca zalacca, Salacca edulis ) —  пальма котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Индонезияын.
Коми фольклор чукӧртӧм да велӧдӧм
Коми фольклор чукӧртӧмын да велӧдӧмын позьӧ торйӧдны некымын кадколаст:
М
Мм (важ слав. ) — кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног — [m]. Лыд пасйӧм — 40.
Коми фольклор чукӧртӧм да велӧдӧм
1. Коми фольклор йылысь ӧтувъя юӧръяс чукӧртӧм (XVIII нэмсянь — XIX нэм шӧрӧдз)
Николай Надеждин гижис кык кӧлысьдырся сьыланкыв да йӧзӧдiс «Утренняя заря» альманахын. Тӧдчана филолог Пётр Савваитов 1843-1850 воясӧ лӧсьӧдiс «Грамматика зырянского языка» да пыртiс сэтчӧ сьыланкывъяс, шусьӧгъяс. 1837 воын Александр Шренк волiс Изьваӧ и медводдзаӧн пасйис удждырся сьыланкывъяс да шусьӧгъяс.
М
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин M
Эллин Μ
Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт
Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт (Автономная область Коми (Зырян)) — РСФСР-лӧн рытыв-войвылын веськӧдлан мутас 1921—1936 воясӧ.
История
Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт вӧлі лӧсьодӧма 1921 вося моз тӧлысь 21 лунӧ РСФСР-ын Кардор да Войвыв Двина губерняяслӧн асыввыв юкӧнъясысь. Сылӧн веськӧдлан шӧринӧн лои Усть-Сысольск кар. Обласьтӧ пырисны Усть-Сысольск уезд ставнас, Яренск уездысь 21 вӧлӧсьт, Изьва-Печора уезд (Печора уездлӧн унджык юкӧныс). Неуна сёрӧнджык, 1923 воын обласьтӧ сетісны Перым губернияса Чердін уездысь Печора йывса вӧлӧсьтъяс (Мылдін, Савинобор, Тшугӧр), а 1929 воын Коми обласьт дорӧ йитісны Придаш вӧлӧсьт да Чилимдiн.
1922 воын обласьт вӧлі юкӧма 4 уезд вылӧ: Изьва-Печора уезд, Емдін уезд, Кулӧмдін уезд, Усть-Сысольск уезд. 1926 воын Усть-Сысольск уезд кутіс шусьыны Сыктыв уездӧн.
Истомин Пётр Анисимович
Олан туй
Пётр Истомин чужӧма 1891-ӧд воын Кардор губерняын Печора уездса Уквавомын (ӧні Сосногорск районса Уквавом сикт) гӧль кресьтянин семьяын, витӧд пиӧн вӧлӧма. Помалӧма вичкобердса школа. Уджалӧма Укваса мусир перъянінъясын.
1913-ӧд воын сійӧс босьтӧмаӧсь армияӧ. Медводдза ставмирса тыш кежлӧ служитӧма «Сильный» эскадроннӧй миноносец вылын старшӧй машинистӧн. Артиллериялы ичӧт командиръясӧс дасьтан школа помалӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь командуйтны «Витязь» крейсерын башеннӧй ӧруддьӧӧн. Повтӧмлун петкӧдлӧмысь сылы сетӧмаӧсь боевӧй медаль.
1917-ӧд воын помалӧма сынӧдса аппаратъяслы бортмеханикъяслысь Кронштадтын школа, да сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь франко-роч заводӧ (ӧні Балтийскӧй вокзал) самолётъясла. 1917-ӧд вося сора тӧлысьын пырӧма большевикъяслӧн партияӧ.
1917-ӧд вося йирым тӧлысьӧ Пётр Истомин штурмуйтӧма Зимньӧй двореч. 1918-ӧд воын, медводз бортмеханикӧн, а сэсся лётчикӧн, дорйӧма Петроград вӧрӧглӧн авиацияысь.
1918-ӧд воын Ленинлӧн корӧм серти аэропланъяс колльӧдӧма Петроградсянь Котласӧ. 1919-ӧд воын помалӧма Ропшаса вылыс пилотаж школа. 1919-ӧд вося урасьӧм тӧлысьсянь тышкасьӧма Гӧрд армия дор Асыввыв фронтын, кӧні сылысь да Дмитриев лётчиклысь самолётъяссӧ самолётъяссӧ уськӧдӧмаӧсь ода-кора тӧлысь 19-ӧд лунӧ, кор вӧлі вӧрӧг тылын нуӧдӧны разведка. Самолётсӧ ковмӧма пуксьӧдны матысса ты вылӧ. Ваӧ дона груз шыбитӧм бӧрын лётчикъяс кутӧмаӧсь варччыны береглань, медым сэні дзебсьыны, но найӧс кыйӧмаӧсь белогвардеечьяс катер вылын да вайӧдӧмаӧсь полкса штабӧ. Юасигӧн найӧс чорыда нӧйтӧмаӧсь.
Пётр Истоминӧс лыйлӧмаӧсь 1919-ӧд вося ода-кора тӧлысь 29-ӧд лунӧ.
Белград
Белград (Еджыдкар) (Београд) - тайӧ Сербияса кар, Сербиялӧн юркарыс.
Йӧз:
Читаёв (Луздор район)
Читаёв (Читаево) — Коми Республикаын Луздор районысь Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь сикт. 2016 воӧдз вӧлӧма Читаёв сикт овмӧдчӧминса шӧрсиктӧн.
География
Читаёвсянь Абъячой юрсиктӧдз 26 км.
Сиктыс юксьӧ тадзи:
Овмӧс
1999 во вылӧ Читаёвын вӧлӧма «Абъячой» совхозлӧн юкӧн, нянь пӧжаланін, лавкаяс, пошта юкӧн, ФАП.
Культура
Сиктын эм Культура керка, клуб.
Велӧдӧм
1999 воын сиктын вӧлӧма челядь сад, школа-интернат, абу тыр шӧр школа.
Байдӧг
Байдӧг (Lagopus lagopus; белая куропатка) — сьӧла-тар котырӧ пырысь пӧтка, войвывса лэбач.
Ыджда да рӧм
Еджыд байдӧг — шӧрпӧлӧс тылаборда, рака ыджда кымын, топыд да кыз яя. Сьыліыс дженьыд, юрыс ичӧтик. Тӧвнас гӧн рӧмыс дзик еджыд, сӧмын бӧжыс сьӧд да еджыд дорыша. Синкымыс гӧрд, нырыс сьӧд. Гожся гӧныс гӧрдовруд, вомӧнногыс сьӧдӧн серӧдышталӧма. Тундраысь ӧтдор мыйтакӧ еджыд байдӧг олӧ и парма пытшкын — вотӧса паськыд нюръясын.
Паськалӧм
Комиын олӧ кык сикас — из выв байдӧг да еджыд байдӧг. Пармалӧн лунвыв юкӧнас паныдасьлӧны нӧшта руд байдӧгъяс. Налӧн оланіныс — степъясын. Но колян нэм пуксьӧм бӧрын заводитӧмаӧсь паськӧдчыны войвывланьӧ. 1920–30 воясӧ воӧдчӧмаӧсь Перым да Киров обласьтъясӧдз, а сэсянь вуджӧмаӧсь миянӧ. Висьталӧны, мый руд байдӧгӧс казявлӧмаӧсь весиг Сыктывкарбердса вӧръясысь.
Миян байдӧгъяс — войвывса лэбачьяс. Россияын олӧны Войкытш пӧлӧнын Кола кӧджсянь (Мурманск обласьт) Камчаткаӧдз да Сахалинӧдз. Еджыд байдӧг олӧ да быдтысьӧ тундра пасьтала, а из выв байдӧг — сӧмын Урал из гӧгӧртасын. Сылӧн лыдыс зэв этша, сы вӧсна и кыйдӧс вылӧ кыян тӧдчанлуныс пӧшти абу.
Поздйысьӧм, оласног да сёян
Кӧдздӧдӧм бӧрын байдӧгъяс ӧтувтчӧны гырысь чукӧръясӧ, а гожйӧны гозйӧн-гозйӧн. Кор тундраын лымйыс вывті джуджыд, став быдмӧгыс вевттьысьӧма еджыд эшкынӧн да байдӧгъяслы сёйнысӧ нинӧм, найӧ вуджӧны вӧра тундраӧ. Тулыснас вывтасінъяс мыччысьӧм бӧрын заводитчӧ койтан кад. Айясыс горзігтыр да борднас шлопӧдчигтыр качӧдчывлӧны сынӧдӧ. Корсюрӧ волывлӧны косьӧдз, но оз эньясыс вӧсна, а поз вӧчны бурджык места босьтӧм могысь.
Позсӧ лӧсьӧдӧны гуранторйӧ, пыдӧссӧ вольсалӧны турунӧн, коръясӧн, небыдик ньӧръясӧн. Кольксӧ пуктӧны дассянь кызьӧдз. Пӧжӧ сӧмын эньыс, пукалӧ вежон куимӧдз. Айыс поз дорас жӧ бергалӧ. Чужӧм бӧрас кайпияныс, мыйӧн сӧмын косьмыштасны, эновтӧны позсӧ да вӧтлысьӧны мамыс бӧрся. Сыкӧд кӧ мыйкӧ лоас, йылӧмсӧ дӧзьӧритӧ-быдтӧ айыс. Пӧткӧдчӧны байдӧгъяс сӧмын быдмӧг сёянӧн, кокалӧны бадь пулысь гаръяссӧ, коръяссӧ, выль петасъяссӧ. Байдӧгъяслӧн яйыс чӧскыд. Кыйӧны найӧс ёнджыкасӧ петляясӧн да лэчьясӧн. Важӧн ӧти вося кыйдӧс лыдыс артавсьылӧма сё сюрсъясӧдз, а ӧні некымын пӧв этшаджык.
Рӧдвуж кыв вылын
Перымса комияс пӧткасӧ шуӧны «бадьӧгӧн», а удмуртъяс байдӧг кывсӧ оз тӧдны, найӧ вӧдитчӧны асланыс нимъясӧн: «кыр курег», «кыр сяла» (комиӧдны кӧ, «дикӧй курӧг» да «степса сьӧла»). Туялысьяс «байдӧг» кывсӧ петкӧдӧны ӧти вужйысь манси «пальтя» («тар») да венгр «файд» («дозмӧр») нимъясысь. Чайтӧны, мый важ йӧз найӧс лӧсьӧдлӧмаӧсь ӧтувъя финн-йӧгра кадӧ, нёль-ӧ-вит сюрс во сайын.
Суоми (астероид)
1656 Суоми — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 7,9 км. Суоми восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1942 воӧ.
Йирым тӧлысь 8-ӧд лун
Йирым тӧлысь 8-ӧд лун — Григорий календарын 281-ӧд лун (кассяна воясӧ — 282-ӧд лун). Во помӧдз 84 лун.
Кривощёкова-Гантман Антонида Семёновна
Кривощёкова-Гантман Антонида Семёновна (1921—1995) — перым коми кыв туялысь.
Олан туй
Антонида Кривощёкова чужӧма 1921-ӧд вося моз тӧлысь 17-ӧд лунӧ Перым губерняса Соликамск уездысь Юсьва вӧлӧсьтувса Вижелово грездын (ӧні — Перым Коми кытшса Юсьва районын).
Кулӧма 1995-ӧд вося ода-кора тӧлысь 31-ӧд лунӧ.
Мӧскуа обласьт
Мӧскуа обласьт (Канкар обласьт) (Московская область, Подмосковье) тайӧ регион Рочмуын.
Ӎ
Ӎӎ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ кильдин саами кывйын. Шуанног — [m̥].
Кернов Пиян
Кернов пиян (керн. Mebyon Kernow) - Керновын вужвойтырсӧ дорйысь политик ютыр.
http://www.mebyonkernow.org/
1779-ӧд во
1779 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Ӊ
Ӊӊ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ кильдин саами кывйын. Шуанног — [n̥].
Абхаз кыв
Абхаз кыв (аҧсуа бызшәа [apʰswa bɨzʃʷa], аҧсшәа [apʰsʃʷa]) — тайӧ абхаз-адыг кыв, Абхазияын каналан кыв.
Куръя (Мылдін район)
Куръя (Куръя) — Коми республикаын сикт, Мылдін районысь Куръя сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Сикт пукалӧ Печора юлӧн шуйга берегын, Лелим ю вомын. Куръясянь Мылдін юрсиктӧдз 224 км.
Горда
Горда (Anas platyrhynchos) тайӧ лэбач.
Сьӧдтыдін (Кулӧмдін район)
Сьӧдтыдін (Седтыдин) – Коми Республикаын Кулӧмдін районысь Пожӧг сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Эжва юлӧн шуйга бокас. Сьӧдтыдінсянь Пожӧг шӧрсиктӧдз км, Кулӧмдін юрсиктӧдз км.
Мордовия
Мордовия (эрзя Мордовия, Мордовия Республикась; мокша Мордовия, Мордовия Республиксь) — тайӧ республика Рочмуын. Мордовиялӧн юркар тайӧ Саранош (эрзя Саран ош, мокша Саранош, роч Саранск).
1956-ӧд во
1956-ӧд (сюрс ӧкмыссё ветымын квайтӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Дзодзӧг
Дзодзӧг (Anser) тайӧ лэбач.
Вага
Вага - тайӧ Кардор обласьтын, ю. Шуйга вож Вынва юлӧн.
Йирым тӧлысь 9-ӧд лун
Йирым тӧлысь 9-ӧд лун — Григорий календарын 282-ӧд лун (кассяна воясӧ — 283-ӧд лун). Во помӧдз 83 лун.