cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Душанбе
Душанбе тайӧ Таджикистанса кар, Таджикистанлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Кӧч тӧлысь 29-ӧд лун
Кӧч тӧлысь 29-ӧд лун — Григорий календарын 272-ӧд лун (кассяна воясӧ — 273-ӧд лун). Во помӧдз 93 лун.
Людизия
Лӱдизи ( Ludisia discolor )  —  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Коксяр
Коксяр (футбол) — тайӧ кык котыра спорт ворсӧм, кодлӧн могыс йӧртны мачсӧ мӧд котырлӧн воротаӧ.
Коксяр Рочмуын
Роч Премьер-Лига
Роч Клубъяс
Луз
Луз (Луза) – тайӧ Коми Республикаын ю. Веськыд вож Юг юлӧн.
Психопсис
Психопсис (Psychopsis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
1911-ӧд во
1911 (Сюрс ӧкмыссё дас ӧтиӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Кӧч тӧлысь 30-ӧд лун
Кӧч тӧлысь 30-ӧд лун — Григорий календарын 273-ӧд лун (кассяна воясӧ — 274-ӧд лун). Во помӧдз 92 лун.
Аретуса
Аретуса (Arethusa bulbosa ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Америкаын.
Коми овъяс
Коми овъяс — коми зыряналöн да перым комияслöн важъя да öнія овъяс, кодъясöс аслыныс лöсьöдöмаöсь коми йöз.
Ов тэчас
Тэчас сертиыс коми овъяс öткодьöсь роч овъяскöд. Найö артмöмаöсь нимъяс да прöзвишшöяс дорö роч суффиксъяс содтöмöн (-ин, -ов / - ев, - ских).
История
Кыдзи висьталöны история документъяс, коми овъяс артмисны XV нэмсянь. Тайöс гöгöрвоöдöны сiйöн, мый Коми му (важöн ногöн - Эжваса Перым му) вöлi веськалö Вылькар республика улö, кöнi важöнсянь жö вöлiны ас овъяс.
Аплектрум
Аплектрум (Aplectrum hyemale ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Птероглосса
Птероглосса (Pteroglossa) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Рочев Николай Никитич
Рочев Николай Никитич (комиӧн — Микит Микол) (1922—2004) — коми история туялысь, история наукаясса кандидат, Коми наука шӧринысь Кыв, литература да история институтса веськӧдлысь (1970—1985).
Олан туй
Николай Рочев чужӧма 1922-ӧд вося ода-кора тӧлысь 22-ӧд лунӧ Изьва районса Кыдзкар сиктын. 1940-ӧд воын помалӧма Печораса педагогика училишӧ, уджалӧма секретарӧн ВЛКСМ-лӧн Печора кытшса комитетын пропаганда да агитация нырвизьын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш
1941-ӧд вося сора тӧлысьын ас кӧсйӧм серти мунӧма Гӧрд Армияӧ, сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь Череповецкӧ пехотнӧй училишӧӧ, кӧні недыр кадся курс помалӧма 1941-ӧд вося ӧшым тӧлысьын. Лейтенантӧн командуйтӧма баталённӧй миномётъяслӧн взводӧн 24-ӧд стрелковӧй дивизияса 172-ӧд стрелковӧй полкын. Тышкасьӧма Калинин фронтын. Ранитчылӧма 1942-ӧд вося ӧшым тӧлысьын Сталинград улын. Бурдӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь связьса старшӧй офицерӧн 24-ӧд стрелковӧй дивизияын. 1944-ӧд во пансигӧн Николай Рочев лоӧма тайӧ жӧ дивизияса 168-ӧд стрелковӧй полкын оперативнӧй юкӧнса начальникӧн да штабса начальникӧс вежысьӧн.
Тыш бӧрын
1948-ӧд вося рака тӧлысьӧдз Н. Рочев уджалӧма партияса Коми обкомын инструкторӧн, кадръяс секторын веськӧдлысьӧн. 1950-ӧд воясын уджалӧма партияса Уква райкомын секретарӧн да 1-дза секретарӧн, партияса Вӧркута карса комитетын 1-дза секретарӧн, партияса Коми обласьтса комитетын пропаганда да агитация секторын веськӧдлысьӧн. 1955-ӧд воын помалӧма КПСС-лӧн Шӧр комитет бердса Вылыс партийнӧй школаын. 1968-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз — партияса Коми обласьтса комитетын секретар. Сэки жӧ помалӧма Вылыс партийнӧй школалысь аспирантура да 1969-ӧд воын дорйӧма история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация.
«Истории Коми АССР с древнейших времен до наших дней» монография йӧзӧдны дасьтӧмысь сетӧма Коми АССР-са канму премия.
Кулӧма 2004-ӧд вося кӧч тӧлысь 2-ӧд лунӧ.
Общественнӧй удж
1952—1970-ӧд воясӧ вӧлӧма Коми АССР-са Вылыс Сӧветын депутатӧн. Сійӧс кыкысь бӧрйылӧмаӧсь Вылыс Сӧветса Веськӧдлысьӧн.
Арундина
Арундина  (Arundina graminifolia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Агатис
Агатис ( Agathis ) —  араукария котырса лыса пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын, Австралияын да Полинезияын.
Антогониюм
Антогониюм (Anthogonium gracile) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Сахарова Марфа Александровна
Сахарова Марфа Александровна (1913—2004) — коми кыв туялысь, филология наукаясса кандидат (1954), Коми АССР-са наукаын да техникаын нимӧдана уджалысь (1969).
Олан туй
Марфа Сахарова чужӧма 1913-ӧд вося моз тӧлысь 19-ӧд лунӧ Сыктыв районса Визин сиктын. 1930-ӧд воын помалӧма кык тӧлысся курсъяс да велӧдӧма школаын. 1936-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь кыв да литература пакультет, велӧдӧма Помӧсдінса да Кулӧмдінса шӧр школаясын коми кыв да литература.
1941-ӧд восянь уджалӧма Коми АССР-са Наркомпрос бердса Коми туялан институтын: вӧлӧма научнӧй сотрудникӧн, ичӧт научнӧй сотрудникӧн (1944-ӧд восянь), ыджыд научнӧй сотрудникӧн (1957-ӧд восянь). Уджысь орӧдчытӧг 1949—1953-ӧд воясын велӧдчӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалса аспирантураын.
1970-ӧд воын петӧма пенсия вылӧ да мунӧма институтысь.
Кулӧма 2004-ӧд вося ӧшым тӧлысь 29-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Туясян удж
1954-ӧд воын Кыв туялан институтын (Москва) дорйӧма «Категория имени прилагательного в коми языке» тема серти филологияса кандидат ним вылӧ диссертация.
Туялӧма коми кывлысь сёрнисикасъяс, лексикология, орфография, морфология да кокньыд сёрникузялысь синтаксис. Туясигӧн лӧсьӧдӧма 40 удж, на лыдысь 36-сӧ йӧзӧдӧма.
Ыджыд пай пуктӧма коми кывлысь сёрнисикасъяссӧ туялӧмӧ. Уна экспедицияӧ ветлӧм бӧрын йӧзӧдӧма та серти монографияяс: «Верхневычегодский диалект коми языка» (1966), «Печорский диалект коми языка» (1976), «Ижемский диалект коми языка» (1976), а сідзжӧ «Сравнительный словарь коми-зырянских диалектов» (1961).
Дасьтӧма мукӧдыскӧд кывкудъяс: «Русско-коми терминологическимй словарь» (1953), «Коми орфографический словарь» (1942, 1959, 1976, 1985), «Коми-русский словарь» (1948).
Лӧсьӧдӧма вузъяслы кык юкӧна «Современный коми язык» учебник: медводдза юкӧныс сиӧма фонетика, лексика да морфологиялы (1955), мӧдыс — синтаксислы (1967). Мукӧдыскӧд гижӧма коми кыв синтаксисысь учебник (1942, 1972), 6-7-ӧд классъяслы синтаксисысь велӧдчан небӧг (1949, 1951, 1954) да упражнениеяс чукӧр (1944, 1948, 1951), педучилишӧяслы коми кыв синтаксисысь (1950) да морфологияысь учебникъяс (1952).
Марфа Сахарова ветлӧма фин-йӧгра туялысьяслӧн I ставмирса конгресс вылӧ (Будапешт, 1960)
Китай кыв
Китай кыв (традиция иероглифъясӧн 漢語, кокнялӧм иероглифъясӧн 汉语, пиньинь hànyǔ, ханьюй либӧ 中文, zhōngwén, джунвень) — тайӧ син-тибет кыв, Китайын, Тайвань ді вылын да Сингапурын (англичан-, тамил- да малайкӧд) каналан кыв. Анбур — китайса иероглифъяс, латин (пиньинь), Тайвань ді вылын слога анбур джуинь (бопомофо), важӧн мукӧддырйи араб (сяоэрдзин).
Пиньинь
Bb [p] Pp [pʰ] Dd [t] Tt [tʰ] Gg [k] Kk [kʰ] Mm [m] Nn [n] Ll [l] Zz [ts] Cc [tsʰ] ZHzh [ʈʂ] CHch [ʈʂʰ] Jj [tɕ] Qq [tɕʰ] Ff [f] Ss [s] SHsh [ʂ] Rr [ʐ], [ɻ] Xx [ɕ] Hh [x] Ww [w] Yy [j] Êê [ɛ] Aa Ee Ii Oo Uu Üü Āā Ēē Īī Ōō Ūū Ǖǖ Áá Éé Íí Óó Úú Ǘǘ Ǎǎ Ěě Ǐǐ Ǒǒ Ǔǔ Ǚǚ Àà Èè Ìì Òò Ùù Ǜǜ
Латин (Latinxua Sin Wenz, пиньиньӧн Lādīnghuà Xīn Wénzì, Ладинхуа синь веньдзы, 拉丁化新文字 1931 во, ССРС)
a b c ch d e f g i j k l m n ng o p r rh s sh t u w x y z zh
Рӧштво видзӧ пыран лун
Рöштво видзö пыран лун (Заговенье перед Рождественским постом или Филипповым постом) - Рöштво видз водзвывса лун, вичкоса православнӧй гаж, кодöс пасйöны вӧльгым 27 лунö.
Рöштво видзö пырöм Висер сиктын шуöны «Чипан öбедня».
Томулов чукöртчöны ас пескöн войпук вылö.
Сэтчö вайöны пызь, яй, блин, либö блинсö пöжалöны сэнi нин öтув. Сёрöнджык матыстчöны зонъяс, кодъясöс гöститöдöны блинöн.
Кодöс оз лэдзны керкаас, найö пакöсьтитчöны, кыдзи и Вежадыр кадö – кайöны керка вевт вылö тупкöны пач труба, медым тшыныс керкаас петö, пес чипас кисьтöны, ваöн пессö киськалöны.
Барбродрия
Барбродрия (Barbrodria miersii) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Охна котыр
Охна котыр (Ochnaceae) — мальпигия чукӧрса корья пу быдмӧг котыр. Охнаяс 27 увтыр да 500 - 600 сикас.
Краснодар
Краснодар (Гъожъие къал) тайӧ Рочмуса кар, Краснодар ладорлӧн юркарыс. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 709 сюрс гӧгӧр (2007).
Кузьма-Демьян лун
Кузьма-Демьян лун (Кузьминки, Кузьма-Демьян) — йӧзкостса гаж, кодӧс пасйӧны вӧльгым тӧлысь 14 лунӧ.
Кузьма-Демьян лунӧ эжвайывса сиктъясын том йӧз рытнас чукӧртчӧны братчина вылӧ, кодӧс празднуйтӧны куим лун. Зонъяс медалӧны керка. Нывъяс вайӧны пызь, ид, таг да ӧтвыв пуӧны тагъя сур.
Юантор пуӧм бӧрын нывъяс сьыланкывйӧн корӧны керка кӧзяинлысь яндӧва. Сэсся нёль ныв стӧкан тыра сурӧн йӧктӧны сьыланкыв улӧ да юӧны. Сьыланкывйӧн жӧ найӧ матыстчӧны кык зон дорӧ подносӧн да мыччӧны налы сур. Юӧм бӧрын зонъяс пуктӧны поднос вылӧ сьӧмтор.
Кулӧмдін районса Керчомъя сиктын Кузьма-Демьян лунӧ ичӧт нывкаяс ветлӧны керкаысь керкаӧ. Найӧс гӧститӧдӧны тшайӧн, ырӧшӧн, няньӧн, калляӧн (идъя чужваысь юантор).
Араукария
Араукария ( Araucaria ) —  араукария котырса лыса пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Океанияын да Америкаын.
Тӧвшӧр тӧлысь 9-ӧд лун
Тöвшöр тӧлысь 9-öд лун — Григорий календарын 9-öд лун. Во помöдз 356 лун (кассяна воясö — 357 лун).
Нимлун
Нимлун пасйöны Степан, Педӧр, Денис.
Вӧргашор
Вӧргашор Воргашор) — тайӧ Коми республикаын Вӧркута каркытшӧ пырысь посёлок.
География
Вӧргашорсянь Вӧркута карӧдз 30 км.
История
Чужис 1930-40-ӧд воясӧ кыдзи лагернӧй пункт.
Карса посёлок
Карса посёлок тайӧ уна йӧза оланін.
Посёлок
Посёлок тайӧ уна йӧза оланін.
Брэмия
Брэмия (Braemia vittata) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын (Колумбия, Эквадор, Перу, Суринам, Гайана да Француз Гвиана).
1910-ӧд во
1910-ӧд (сюрс ӧкмыссё дасӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Птеростилис
Птеростилис (Pterostylis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Океанияын.
Луеддемания
Луеддемания (Lueddemannia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын (Венесуэла - Перу).
Воллемия
Воллемия ( Wollemia nobilis )  —  араукария котырса лыса пу увтыр да сикас. Сійӧ быдмӧ Австралияын (Выль Лунвыв Уэльс).
Великопермскӧйяс
thumb|Великопермскӧй ӧксыяслӧн канпасныс Великопермскӧйяс (роч Великопермские) — коми-перым ӧксы керка, Ыджыд Перым ӧксыувлӧн канса орд.
Косму тӧлысь 3-ӧд лун
Косму тӧлысь 3-ӧд лун — Григорий календарын 93-ӧд лун (кассяна воясӧ — 94-ӧд лун). Во помӧдз 272 лун.
Юрйыв кодзув
Юрйыв кодзув (Войвыв кодзув; Киносура - пон бӧж) – тайӧ кодзув.
Кекеттия
Кекеттия (Quekettia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Косму тӧлысь 2-ӧд лун
Косму тӧлысь 2-ӧд лун — Григорий календарын 92-ӧд лун (кассяна воясӧ — 93-ӧд лун). Во помӧдз 273 лун.
Сибирса каналӧм
Сибирса каналӧм (Сибирса юрт; Себер ханлыгы (Seber xanlığı, Себер йорты, Seber yortı)) – тайӧ вошысь феодал канму Азияын, Об да Иртыш дорын. 1495-1582.
Кан керка тайӧ канъяс Чингизидъяс да Тайбугинъяс.
Кискея
Кискей (Quisqueya) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Кыддзавидз (Луздор район)
Олысь лыд
Посёлокын олӧны комияс да рочьяс.
Еремей лун
Еремей лун (Ерёма, Еремей-запрягальник) - вичкоса гаж, пасйӧны ода-кора 14 лунӧ.
Еремей лун йитчӧма гӧра-кӧдзан уджкӧд.
Керчомья сиктса йӧзлӧн вӧлӧма примета: ывлаыс кӧ мича, Еремей лунӧ медводдзаысь петӧны гӧрны.
А гӧра-кӧдзан удж колӧ пӧ эштӧдны Доропей лун кежлӧ (лӧддза-номъя 18-ӧд лун).
Пожӧг (Кулӧмдін район)
Пожӧг (Пожег) – Коми Республикаса сикт, Кулöмдiн районысь Пожӧг сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм
Пожöг ним артмис Пожӧг ю нимсянь, код бокö и лэптiсны медводз сиктсö. Нимыс артмӧма «пожег», «пожега» (важмӧм кыв — «поджег», «поджигать, поджечь» кадакывъясысь) кывъясысь, кодлӧн вежӧртасыс «тыла, биӧн сотӧм вӧр тыла».
Фольклор
Пожӧг сиктса Культура керкаын эм уна пӧлӧс кружок да мероприятиеяс, кӧнi водзӧ нуӧдӧны , сьылӧны да оз вунӧдны важ коми сьыланкывъяс. Эм "Зарни куд "сьылан котыр да "Задоринка" йӧктан котыр. Сиктын буретш быд ыджыд праздник вылӧ вӧччӧ концерт. Челядь ветлӧны быдсяма конкурсъяс вылас, татшӧм кыдзи "Василей" сьылан конкурс , кодi мунӧ Куломдiнын.
География
Сикт пукалö Эжва юлӧн шуйга берегын, Пожöг ю вомсянь 4 км сайын. Пожӧгсянь Кулӧмдiн юрсиктӧдз 55 км.
Кулöмдiн районса олысьяслы — пожöгсаяс, тайö абу сöмын Пожöг сиктсаяс, но и овмöдчöминö пырысь мукöд грездын олысьяс. А Пожӧг овмӧдчӧминӧ пырöны: Полльӧ (Великополье), Пожӧгдін, Мальӧ, Вомынъюр, Вомынбӧж, Шахсикт, Кекур. Водзынсӧ нӧшта вӧлі татчö пырӧны Вомын да Сьӧдтыдін. Сиктъясас олöмыс кусöма нин, йöз сöмын гожöмнас нин турун пуктiгöн овлöны.
Вичко
Cиктлöн история оз ло тырвыйööн сиктса вичко йылысь висьтавтöг. Религия вöлi тöдчана крестьянин олöмын. Вичколöн историяыс Пожöг сиктын зэв дженьыд. Вичко заводитісны лэптыны 1864-öд вося ӧшым тӧлысь 31 лунö, а эштöдісны 1869 вося моз тӧлысь 23-öд лунö. 1871 воын вöлöстьса правление сетіс 49,5 десятина му, бурöс и лекöс. Мусö сетісны прихожана тшöктöм серти. Но сöмын 17 десятина вылын вöлі позьö гöрны. Вичколы вöлі сетöма Троицкöй ним. Вичко лэптісны ю дорö матын, и сійö тыдалö став грездсянь. Первой сійö вöлі вöчöма керъясысь, но бöрын лэптісны кирпичысь. Сідз жö лэптісны часовняяс Полльӧын – Святого Николая Пречистого, Кырнышаын – Рождества Пресвятой Богородицы.
Доропей лун
Доропей лун (Дорофеев день) - вичкоса гаж, пасйӧны лӧддза-номъя 18 лунӧ.
Пожӧг (Кулӧмдін район)
Вичко
Пожöг вичко историяын вöлі сöмын куим поп. 1869–1885 воясö Михаил Андреевич Шейтанов; 1885–1896 воясö Александр Сапожников; 1896–1917 воясö Василий Тюрнин.
Доропей лун
Доропей лун кежлӧ лунвывса комияс помалӧны нин став гӧра-кӧдзан уджсӧ.
Пожӧг (Кулӧмдін район)
Вичко
1885 воын вичко бердын том поп Александр Сапожников восьтіс медводдза школа прихожаналы. «Вӧлӧгда Епархияса ведомосьтъяс» газет пасйö: «1887 вося рака тӧлысь 3-öд лунö воссис öти класса вичкобердса школа». Сэні велöдісны лыддьысьны, мича гижны (чистописание), роч кыв, вичкоса славяна кыв, «Закон божий».
Культура
Пожӧгын эм Культура керка, клубъяс уджалӧны Пожӧгдінын, Полльӧын, Улыс Ярашъюын да Ярашъюын. Культура керкаын эм сиктса библиотека.
Тöдчана йöз
Нималана йӧзлӧн список тані:.
Косму тӧлысь 4-ӧд лун
Косму тӧлысь 4-ӧд лун — Григорий календарын 94-ӧд лун (кассяна воясӧ — 95-ӧд лун). Во помӧдз 271 лун.
Тӧвшӧр тӧлысь 10-ӧд лун
Тӧвшӧр тӧлысь 10-ӧд лун — Григорий календарын 10-ӧд лун. Во помӧдз 355 лун (кассяна воясӧ — 356 лун).
Гиппокамп
Гиппокамп, важӧн S/2004 N 1 — тайӧ Нептунлӧн спутник. Сылӧн радиус — 9 км. Нептунӧдз шӧр кост 105 283 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Марк Шоуолтер 2013 воын.
Арноттия
Арноттия (Arnottia ) –  орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Сингапур
Сингапур (新加坡共和国, пиньинь: Xīnjiāpō Gònghéguó, Republik Singapura, சிங்கப்பூர் குடியரசு, Ciŋakappūr Kudiyarasu) - тайӧ канму-кар Азияын.
Геногеография
Геногеография тайӧ наука
Косму тӧлысь 5-ӧд лун
Косму тӧлысь 5-ӧд лун — Григорий календарын 95-ӧд лун (кассяна воясӧ — 96-ӧд). Во помӧдз 270 лун.
Косму тӧлысь 6-ӧд лун
Косму тӧлысь 6-ӧд лун — Григорий календарын 96-ӧд лун (кассяна воясӧ — 97-ӧд лун). Во помӧдз 269 лун.
Молдова
Молдова (Молдавия), Молдова Республика (молдав Republica Moldova) — тайӧ канму Европаын.
Йошкар-Ола
Йошкар-Ола (Гӧрдкар) (Якшар-Хала; водзджык Царёвококшайск, мари Чарла, Цар-Ола) тайӧ Россияса кар, Мари Эл Республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 248,7 сюрс гӧгӧр (2008).
Косму тӧлысь 7-ӧд лун
Косму тӧлысь 7-ӧд лун — Григорий календарын 97-ӧд лун (кассяна воясӧ — 98-ӧд лун). Во помӧдз 268 лун.
Рестрепия
Рестрепия (Restrepia ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Арпофиллум
Арпофиллум (Arpophyllum ) –  орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Дракула (быдмӧг)
Дракула  (Dracula) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Рестрепиелла
Рестрепиелла (Restrepiella ophiocephala) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын (Мексика - Коста-Рика).
Каури (быдмӧг)
Каури  (Agathis australis) – быдмассэзлӧн араукария котырса агатис увтырын торья сикас. Сійӧ быдмӧ Выль Зеландияын.
Косму тӧлысь 8-ӧд лун
Косму тӧлысь 8-ӧд лун — Григорий календарын 98-ӧд лун (кассяна воясӧ — 99-ӧд лун). Во помӧдз 267 лун.
Ризантелла
Ризантелла (Rhizanthella) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын.
Поромшор (Луздор район)
Поромшор (Поромшор) — Коми Республикаын Луздор районса Летка сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Артрохилус
Артрохилус (Артрохилус) –  орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Саранош
Саранош (мокша Саранош, эрзя Саран ош, роч Саранск) тайӧ Рочмуса кар, Мордовия Республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 332,2 сюрс гӧгӧр.
Моз тӧлысь 20-ӧд лун
Моз тӧлысь 20-ӧд лун — Григорий календарын 232-ӧд лун (кассяна воясӧ — 233-ӧд лун). Во помӧдз 133 лун.
Калипсо (быдмӧг)
Калипсо ( Calypso bulbosa ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Евразияын да Войвыв Америкаын.
Таджикистан
Таджикистан, Таджикистан Республика — тайӧ канму Азияын.
Косму тӧлысь 9-ӧд лун
Косму тӧлысь 9-ӧд лун — Григорий календарын 99-ӧд лун (кассяна воясӧ — 100-ӧд лун). Во помӧдз 266 лун.
Анараш саами кыв
Анараш cаами кыв (anarâškielâ) тайӧ чудь-йӧгра кыв войвыв Суоми Муын.
Саами анбур
Пыртӧм кывъясын сідзжӧ Q|Qq, W|Ww, X|Xx, Å|Åå да Ö|Öö.
Ташкент
Ташкент (Toshkent, Тошкент) тайӧ Узбекистанса кар, Узбекистанлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Тӧвшӧр тӧлысь 11-ӧд лун
Тӧвшӧр тӧлысь 11-ӧд лун — Григорий календарын 11-ӧд лун. Во помӧдз 354 лун (кассяна воясӧ — 355 лун).
Моз тӧлысь 21-ӧд лун
Моз тӧлысь 21-ӧд лун — Григорий календарын 233-ӧд лун (кассяна воясӧ — 234-ӧд лун). Во помӧдз 132 лун.
Косму тӧлысь 10-ӧд лун
Косму тӧлысь 10-ӧд лун — Григорий календарын 100-ӧд лун (кассяна воясӧ — 101-ӧд лун). Во помӧдз 265 лун.
Узбекистан
Узбекистан, Узбекистан Республика (O‘zbekiston, Ўзбекистон; O‘zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси) — тайӧ канму Азияын.
Каттлеелла
Каттлеелла (Cattleyella araguaiensis) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Гиперион
Гиперион — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 135 км. Сатурнӧдз шӧр кост 1 481 009 км. Гиперион восьтісны Америкаса астрономъяс Уильям Крэнч Бонд, Джон Филлипс Бонд да Уильям Ласселл 1848 воын.
Косму тӧлысь 11-ӧд лун
Косму тӧлысь 11-ӧд лун — Григорий календарын 101-ӧд лун (кассяна воясӧ — 102-ӧд лун). Во помӧдз 264 лун.
Ринхофреатия
Ринхофреатия (Rhynchophreatia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Моз тӧлысь 22-ӧд лун
Моз тӧлысь 22-ӧд лун — Григорий календарын 234-ӧд лун (кассяна воясӧ — 235-ӧд лун). Во помӧдз 131 лун.
Палкин Борис Александрович
Палкин Борис Александрович (1930—1992) — коми поэт, журналист.
Олан туй
Борис Палкин чужис Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь Удора районса Вачӧртыдін грездын 1930 вося ода-кора тӧлысь 4-ӧд лунӧ.
1948 воын помаліс Кослан сиктса шӧр школа, 1955 воын — А.М. Горький нима Литературнӧй институт. Уджаліс Удора районса «Выль туйӧд» газетын медводз литературнӧй сотрудникӧн, а сэсся кывкутысь секретарӧн. СССР-са журналист котырӧ пырысь.
Куліс 1992 вося вӧльгым тӧлысь 11-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Кывбуръяс босьтчис гижны школаын велӧдчигӧн. Вӧлі пырӧ «Пионеры Удоры» литературнӧй кружокӧ, кодӧн веськӧдліс нималана велӧдысь да поэт В.В. Крюков. Кывбуръяссӧ йӧзӧдліс «Войвыв кодзув» журналын. Кывбуръяслӧн медводдза ӧктӧд вӧлі йӧзӧдӧма «Том гӧлӧсъяс» чукӧрын (1949). Коми поэт Дмитрий Конюхов тайӧ кывбуръяс йывсьс гижис: «Слова Палкина можно поставить эпиграфом ко всему сборнику. Показать советского человека через его труд — это то положительное, что можно наблюдать в творчестве молодых авторов».
Беларусь
Беларусь, Республика Беларусь (беларус Рэспубліка Беларусь) — тайӧ канму Европаын. Юркар — Минск, медыджыд каръяс — Гомель, Магилёу, Вицебск, Полацк, Слуцк, Бабруйск, Гродна, Брэст, Пинск, Мазыр, Наваполацк.
Кӧч (пемӧс)
Кӧч (Lepus) тайӧ пемӧс.
Кынь
Кынь (Alopex lagopus али Vulpes lagopus) тайӧ пемӧс.
Ринхостилис
Ринхостилис (Rhynchostylis) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Вуктыл каркытш
Вуктыл каркытш (Городской округ «Вуктыл») — Коми республикаын квайт каркытш ӧти. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі Вуктыл районӧн. Юркар: Вуктыл
История
Район артмӧдӧма 1975 вося урасьӧм тӧлысь 21 лунӧ Печора да Ухта карса сӧветъяс улӧ пырысь муяс тшӧт весьтӧ.
Юклӧм
Вуктыл районын 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі 5 веськӧдланін: ӧти кар (Вуктыл) да 4 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс
Вуктыл каркытшын 11 оланін: ӧти кар (Вуктыл), 5 посёлок, 2 сикт да 3 грезд.
Коелоглоссум
Коелоглоссум (Coeloglossum viride) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Европаын да Америкаын.
Косму тӧлысь 12-ӧд лун
Косму тӧлысь 12-ӧд лун — Григорий календарын 102-ӧд лун (кассяна воясӧ — 103-ӧд лун). Во помӧдз 263 лун.
Косму тӧлысь 13-ӧд лун
Косму тӧлысь 13-ӧд лун — Григорий календарын 103-ӧд лун (кассяна воясӧ — 104-ӧд лун). Во помӧдз 262 лун.
Сочи
Сочи — тайӧ Рочмуса кар, Краснодар ладорлӧн кар, Сьӧд саридз дорын. Курорт. Йӧз лыд: 406,8 сюрс гӧгӧр (2008).
Моз тӧлысь 23-ӧд лун
Моз тӧлысь 23-ӧд лун — Григорий календарын 235-ӧд лун (кассяна воясӧ — 236-ӧд лун). Во помӧдз 130 лун.
Моз тӧлысь 24-ӧд лун
Моз тӧлысь 24-ӧд лун — Григорий календарын 236-ӧд лун (кассяна воясӧ — 237-ӧд лун). Во помӧдз 129 лун.
Изьвавом
Изьвавом либӧ Устьӧ (Усть-Ижма) — Коми Республикаын Изьва районысь Кельчиюр сикт овмӧдчӧминӧ пырысь коми грезд.
Ним артмӧм
Сэтчöс комияс грездсӧ шуöны Усьте.
География
Сиктыс пукалö Печора ю бокын, Изьва ю вомсянь неылын. Изьвавомсянь Кельчиюрӧдз 5 км. Матысса сикт-грезд: Галфедь, Кельчиюр, Галпи, Едэма, Неридз.
Косму тӧлысь 14-ӧд лун
Косму тӧлысь 14-ӧд лун — Григорий календарын 104-ӧд лун (кассяна воясӧ — 105-ӧд лун). Во помӧдз 261 лун.
Изьвавом
Олысь лыд
Олöны Усьтеын комияс, 641 морт. Сёрнитöны Изьва сёрнисикас вылын.
Кондилаго
Кондилаго (Condylago rodrigoi) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Колумбияын.
Косму тӧлысь 15-ӧд лун
Косму тӧлысь 15-ӧд лун — Григорий календарын 105-ӧд лун (кассяна воясӧ — 106-ӧд лун). Во помӧдз 260 лун.
Комперия
Комперия (Comperia comperiana) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Турцияын, Крымын, Ливанын, Иракын да Иранын.
Моз тӧлысь 25-ӧд лун
Моз тӧлысь 25-ӧд лун — Григорий календарын 237-ӧд лун (кассяна воясӧ — 238-ӧд лун). Во помӧдз 128 лун.
Турок кыв
Турок кыв (Türk dili, Türkçe) тайӧ тюрк кыв, Турцияын да Кипр вылын каналан кыв.
Казахстан
Казахстан, Казахстан Республика (Қазақстан, Қазақстан Республикасы) — тайӧ канму Европаын да Азияын.
Косму тӧлысь 16-ӧд лун
Косму тӧлысь 16-ӧд лун — Григорий календарын 106-ӧд лун (кассяна воясӧ — 107-ӧд лун). Во помӧдз 259 лун.
Кӧин
Кӧин (Canis lupus; волк) — понлӧн кодь мыгӧра хищнӧй вӧрпа.
Ыджда да рӧм
Шӧркоддьӧмас кузьтаыс метрӧн-джынйӧн, сьӧктаыс 50 килограмм, но медся гырысьясыслӧн овлывлӧ 96-ӧдз. Коми муын паныдасьлӧ кык сикас кӧин: пармаса да тундраса. Тундрасаыс, кӧть и жеб пармаса кӧинысь, тшӧкыд да пашкыр гӧныс вӧсна петкӧдчӧ ыджыдджыкӧн.
Юрыс кӧинлӧн ыджыд да сьӧкыд, увлань копыра, паськыд кымӧса, вына черлыяса, синмыс кольквиж, ныр-вомыс кузиник, но тшӧтшыд, пельыс сувтса. Сьыліыс ён да, верстьӧ кӧин вомас босьтӧмӧн вермӧ кокньыда нуны ыджыд межӧс. Кынӧмыс нюрсмунӧма, бӧжыс век люньвидзӧ. Гӧныс руд, гӧрдоват либӧ сьӧдоват рӧмсера. Кокыс вӧсньыд, сы вӧсна, джуджыд лымъя дырйи вӧрӧд собавны сьӧкыд да, кӧинъяс петӧны туйяс вылӧ.
Ветлӧдлӧны гӧнитӧмӧн либӧ восьлалӧмӧн. Зэв вына-эбӧса пемӧс, тӧвъяснас ӧти войӧн вермӧ ылыстчывны 150 километр сайӧдз. Кӧин чукӧр зільӧ мунны ӧти визьӧд, бӧръяясыс тувччалӧны воддзаыслӧн кок туйӧ. Чукӧрас овлывлӧ ӧти котырса дасысь унджык кӧин. Пӧрысь бать-мамыскӧд ӧтувтчӧны бӧръя кык позтырса том пияныс. Кӧинлӧн котӧртан ӧдыс зэв ыджыд, кокньыда суӧдӧ тэрыб кӧчӧс. Бура уялӧ.
Сёян
Пӧткӧдчӧны вӧрса да гортса пемӧсъясӧн, куталӧны ылалӧм понъясӧс, пӧткаясӧс, шыръясӧс, лягушаясӧс. Оз ӧтдортны и кулӧм ловъяслысь дуксьӧм яйсӧ. Туй морт вылӧ уськӧдчывлӧны шочиника, сӧмын дурмӧм кӧинъяс. Тшыг пӧраӧ весиг сёйлывлӧны ас котырса укшальмӧм либӧ доймӧм кӧинӧс. Кыйдӧссӧ шедӧдӧны вӧтлысьӧмӧн, а сідзжӧ дзебасын кыйӧдчӧмӧн. Ӧтпырйӧ сёйны вермӧны зэв уна. Сизима либӧ даса кӧин чукӧр войбыдӧн дзоньнас вильӧдӧ вӧвлысь тушасӧ. Но вывті уна ньылалігӧн лишнӧйсӧ рушкусьыс бӧр быликтӧны.
Уна лёк вӧчӧны кӧинъяс кыдзи вӧрса пемӧсъяслы, сідзи и йӧзлы, медвойдӧр, дерт, ыж видзысьяслы да кӧр видзысьяслы. Усьласьӧны йӧраяс вылӧ. Веськаласны кӧ кӧр стада вылӧ, ӧти здукӧн удитӧны джагӧдны да дойдавны дасысь унджык кӧрӧс. Колян нэм помын Коми муын кӧинъяслысь лыдсӧ артавлісны кык сюрс гӧгӧр. Быд во пӧ Комиын вӧралысьяс кыйлывлӧны 175-ӧс кымын.
Поздйысьӧм
Кӧинъяслӧн пышъялан кадыс урасьӧм да рака тӧлысьясӧ. Кырсасигас гоз-мӧд ай вӧтлысьӧ энь кӧин бӧрся. Айясыс пурсьӧны ӧта-мӧдыскӧд. На пиысь медся вынаыс и гозйӧдчӧ эньыскӧд да локтан воӧдз сэсся оз нин торйӧдчыв сыкӧд. Нӧбасян кадыс кыссьӧ куим тӧлысьӧдз.
Вайсигкежлас кӧин гозъя лӧсьӧдӧны поз. Овмӧдчӧны васянь неылӧ: вӧрса веретя вылӧ, нюръяс костӧ, тіль пытшкӧ, вӧрсялӧм кырӧмӧ. Восьса эрд вылӧ поздйысигӧн му пытшкӧ кодйӧны пырмӧс (гу). Вайсьӧ энь кӧин ода-кора тӧлысь пуксигӧн. Позтырас 5–6 кӧинпи, но овлывлӧ и дас кыкӧдз. Кӧинпиян синмасьӧны кык вежон мысти, мамыс нёньӧдӧ найӧс квайт вежон чӧж. Верстяммӧны куим арӧс тыртігӧн. Олан нэмыс кӧинъяслӧн дас квайт воӧдз.
Рӧдвуж кывйын
Тайӧ лёк вӧрпасӧ кӧинӧн нӧшта шуӧны перымса комияс, удмуртъяслӧн сійӧ лоӧ «кион». Мукӧд рӧдвуж войтыр пиысь быдӧн нимтӧ ас ногыс: суомияслӧн — «susi», марилӧн — «пире», эрзя да мокшалӧн — «врьгаз», маддяръяслӧн — «farkas».
Б
Бб (важ слав. ) — кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног — [b], [p] либӧ [β].
Видзӧдӧй тшӧтш
Ɓ|ɓ
Косму тӧлысь 17-ӧд лун
Косму тӧлысь 17-ӧд лун — Григорий календарын 107-ӧд лун (кассяна воясӧ — 108-ӧд лун). Во помӧдз 258 лун.
Моз тӧлысь 26-ӧд лун
Моз тӧлысь 26-ӧд лун — Григорий календарын 238-ӧд лун (кассяна воясӧ — 239-ӧд лун). Во помӧдз 127 лун.
Моз тӧлысь 27-ӧд лун
Моз тӧлысь 27-ӧд лун — Григорий календарын 239-ӧд лун (кассяна воясӧ — 240-ӧд лун). Во помӧдз 126 лун.
Кораллориза
Кораллориза (Corallorhiza) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын да Евразияын (C. trifida).
Робикетия
Робикети (Robiquetia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Моз тӧлысь 28-ӧд лун
Моз тӧлысь 28-ӧд лун — Григорий календарын 240-ӧд лун (кассяна воясӧ — 241-ӧд лун). Во помӧдз 125 лун.
Кардор
Кардор (роч Архангельск) тайӧ Рочмуса кар, Кардор обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 351,6 сюрс гӧгӧр (2005).
Кыргызстан
Кыргызстан, Кыргыз Республика (кыргыз Кыргызстан, Кыргыз Республикасы) тайӧ канму Азияын.
Родригезия
Родригезия (Rodriguezia) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америка.
Туркменистан
Туркменистан (Türkmenistan) – тайӧ канму Азияын.
Чердін
Чердін (роч Чердынь) тайӧ Россияса кар, Перым ладорлӧн кар. Культурнӧй шӧрин. Перым кыпӧдӧмаӧсь Колва ю бокӧ.
Йӧз: 5,4 сюрс гӧгӧр (2008).
Югдін
Югдiн (Ыджыд Югдін, Ыджыд Устюг) (роч Великий Устюг) тайӧ Россияса кар, Вӧлӧгда обласьтысь Югдін районлӧн веськӧдлан шӧрин. Культурнӧй шӧрин.
Саккоглоссум
Саккоглоссум (Saccoglossum) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Выль Гвинеяын.
Микрохилус
Микрохилус (Microchilus) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Рудолфиелла
Рудолфиелла (Rudolfiella) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Панамаын да Лунвыв Америкаын.
Арторима
Арторима (Artorima erubescens ) – орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Мексикаын.
Сакколабиум
Сакколабиум (Saccolabium ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
1909-ӧд во
1909 (сюрс ӧкмыссё ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Косму тӧлысь 18-ӧд лун
Косму тӧлысь 18-ӧд лун — Григорий календарын 108-ӧд лун (кассяна воясӧ — 109-ӧд лун). Во помӧдз 257 лун.
Эвенки кыв
Эвенки кыв (Эвэды̄ турэ̄н) - тайö Эвенки асвеськӧдлан кытшын (ӧні Красноярск ладорын), Байкал сайын ладорын, Саха республикаын, а сідзжӧ Монголияын да войвыв Китайын тунгус-маньчжур кыв.
Эвенки анбур
Латин (1929 - 1937)
Ӧнія кирилл
Латин (Китайын)
Важ монгол
Моз тӧлысь 30-ӧд лун
Моз тӧлысь 30-ӧд лун — Григорий календарын 242-ӧд лун (кассяна воясӧ — 243-ӧд лун). Во помӧдз 123 лун.
Салпистеле
Салпистеле (Salpistele) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Америкаын.
Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш — Йӧграму
Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш - Йӧграму (Ханты́-Манси́йский автоно́мный о́круг — Югра) — Рочму Войвылын Из водзса Об ковтысын кытш.
Йӧгра кытш:
Каръяс:
Тӧвшӧр тӧлысь 12-ӧд лун
Тӧвшӧр тӧлысь 12-ӧд лун — Григорий календарын 12-ӧд лун. Во помӧдз 353 лун (кассяна воясӧ — 354 лун).
Рочев Василий Прокопьевич
Рочев Василий Прокопьевич (1952) — коми сьылысь.
Олан туй
Василий Рочев чужӧма 1952 вося сора толысь 28-ӧд лунӧ Изьва районса Няшабӧжын. Помалӧма Сыктывкарса шылад училишӧлысь сьылан юкӧн. Сьылӧма «Асъя кыа» канму ансамбльын, Коми республикаса шылад театрын, уджалӧма Коми Республикаса филармонияын.
Уна во чӧж веськӧдлӧ Сыктывкарын изьваса йӧзкостса культура шӧринӧн.
Сьылӧм
1995 воын лӧсьӧдӧма «Мелi шыяс» ансамбль. Петкӧдчӧма 25 концертнӧй уджтасӧн Комиын, Москваын, Финляндияын, Германияын.
Сыктывкарын изьваса йӧзкостса культура шӧрин бердын лӧсьӧдӧма «Ижма» сьылан ансамбль.
Пафиопедилум
Пафиопедилум ( Paphiopedilum )  —  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Моз тӧлысь 31-ӧд лун
Моз тӧлысь 31-ӧд лун — Григорий календарын 243-ӧд лун (кассяна воясӧ — 244-ӧд лун). Во помӧдз 122 лун.
Сьӧдбӧж
Сьӧдбӧж (Mustela erminea) тайӧ пемӧс.
1908-ӧд во
1908 (Сюрс ӧкмыссё кӧкъямысӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.
Гут
Гут (Musca) тайӧ пемӧс.
Воз
Воз (Tinea) тайӧ пемӧс.
Саркохилус
Саркохилус (Sarcochilus ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын да Выль Каледонияын.
Енгаг
Енгаг (Coccinellidae) тайӧ пемӧс.
Ем
Vym
Полистахия
Полистахия (Polystachya) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын, Азияын да Америкаын.
Котлас
Котлас (Пырас, роч Котлас) тайӧ Россияса кар, Кардор обласьтлӧн кар. Промышленнӧй шӧрин.
Йӧз: 60,6 сюрс гӧгӧр (2008)
Саркоглоттис
Саркоглоттис (Sarcoglottis )  –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
1907-ӧд во
1907-ӧд (Сюрс ӧкмыссё сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Косму тӧлысь 19-ӧд лун
Косму тӧлысь 19-ӧд лун — Григорий календарын 109-ӧд лун (кассяна воясӧ — 110-ӧд лун). Во помӧдз 256 лун.
Зі
Зі тайӧ пемӧс.
«Юрган» радио
«Юрган» радио – Коми Республикаса телеканал (КРТК) тэчасын коми да роч кывъя радио. Радиоса медшӧр редактор – Хозяинова Елена Александровна. Войдӧр нимыс вӧлі Коми йӧзкостса радио.
История
«Юрган» радио петӧ эфирӧ 2007ʼ вӧльгым 5ʼ лунсянь. Сійӧс позис кывзыны Коми Республика пасьтала радиовезса коймӧд канал пыр. Медводз Коми йӧзкостса радио уджаліс 3 часӧн быд. Сэсся кутіс кывны быд лун 6 (вежон помӧ – 8) час асывсянь 8 час рытӧдз коставлӧмӧн, роч кывъя «Радио миркӧд» кадсӧ юкигмоз. Коми вӧліны 5-15 минут ыдждаӧсь.
2008ʼ апрель 17ʼ лунсянь лои позянлун кывзыны Коми йӧзкостса радиотӧ му югыд пасьтала ӧтуввезйысь КРТК сайтысь ыстӧд пыр. Неуна сёрӧнджык КЙР-сӧ орӧдісны провод эфирысь, но ӧтуввезйӧ сійӧ коли. Кутісны петны тшӧтш роч кывъя передачаяс. 2013ʼ арсянь "Европа+" каналын Коми йӧзкостса радио кутіс лэдзны "Выль юӧръяс" комиӧн да рочӧн.
Ӧтуввезйын
Ӧні Коми йӧзкостса радиосӧ позьӧ кывзыны интернетысь тайӧ сайтысь. Сэні жӧ важджык петасъясӧн аудио файлъясыс. Выльторъяссӧ лэдзӧны тшӧтш мукӧд каналъяс пыр.
Слоган
Коми йӧзкостса радиолӧн кык слоган:
Уджтас
Уджтасын медсясӧ коми сьыланкывъяс. Сёрниа петасъяс дженьыдикӧсь, найӧс лэдзӧны татшӧм кадӧ:
Республикаса выль юӧръяс - вл-пк: 12.00, 15.00, 19.00, сб, вж: 8.00
Торъя темаа коми :
Уджалысьяс
Коми йӧзкостса радиоын ӧні уджалӧны:
Войдӧр уджалісны:
1906-ӧд во
1906-ӧд (Сюрс ӧкмыссё квайтӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Мазі
Мазі (Apoidea) тайӧ пемӧс.
Латвия
Латвия, Латвия Республика (латыш Latvija, Latvijas Republika) — тайӧ канму Европаын.
Асцидиерия
Асцидиерия (Ascidieria ) — орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Мича кай
Мича кай (Erithacus rubecula, зарянка) — пышкай котырӧ пырысь лэбач.
Ыджда да рӧм
Вывтырыслӧн сьӧктаыс овлывлӧ 19 граммӧдз, кузьтаыс — 16 да шеныштӧм бордйыс — 25 сантиметрӧдз. Кынӧм улыс еджгов няйт рӧма, кокыс рудовгӧрд, нырыс сьӧдов. Но медся ёна лэбачсӧ мичмӧдӧ сылӧн ыджыд перкаль синмыс. Та вӧсна, тыдалӧ, и думыштӧмаӧсь пӧч-пӧльясным мича кай нимсӧ. Миянысь ӧтдор тадзи тайӧ лэбачсӧ сэсся некытӧн оз шуны.
Оласног да поздйысьӧм
Мича кай — ветлысь-мунысь лэбач. Лунвылысь найӧ локтӧны миянӧ водз тулыснас, овмӧдчӧны лыска пуа вӧръясӧ. Поздысьӧны му вылӧ, либӧ мусянь оз ёна вылӧ — бадь кустъяс вож костӧ, пу горсйӧ. Кышыд познысӧ тэчӧны быдмӧг коръясысь да заясысь. Пыдӧсас вольсалӧны турун тылым да вӧрса пемӧсъяслысь гылалӧм гӧнсӧ. Пӧжны пуктӧны вит-ӧ-квайт кольк. Найӧ посньыдикӧсь да гӧрд чутъяса гӧрдоввиж рӧмаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь лэбачыс кык вежон чӧж. Кайпияныс позсӧ эновтӧны чужӧмсяньыс дас вит лун мысти. Но борд йылас кыпӧдчӧм бӧрас найӧс вердӧны бать-мамныс вель дыр на.
Мича кайяс эновтӧны чужанінсӧ кӧч тӧлысь шӧрын.
Тӧвся кадсӧ коллявны лэбзьӧны Европалӧн рытыв да лунвыв юкӧнъясас, Войвыв Африкаса муясӧ.
Сёян
Кынӧмпӧтсӧ мича кайяс перйӧны му вылысь. Куталӧны гагъясӧс, номыръясӧс, лёльӧясӧс, чераньясӧс. Арнас кокавлывлӧны тшӧтш юмов вотӧс тусьяс.
Горш номыр-гагъясӧс бырӧдӧмнас тайӧ лэбачьясыс дорйӧны наысь вӧрса быдмӧгъясӧс.
Рӧдвуж кывйын
Лэбачлы нимсӧ сетӧма рӧм сертиыс. Коми йӧз, тшӧтш и коммусаяс, нимтӧны сійӧс нӧшта ӧмидз кайӧн. Мича кайлӧн кытсюрӧ (кымӧсыс, голяыс да морӧсыс) ӧмидз тусь кодь. Удмуртъяс уна ногӧн шуӧны лэбачсӧ, но кыкыс на пиысь гӧн рӧмыскӧд жӧ йитчӧма: горд юбер да горд гадё юбер, кодъяс гӧгӧрвосьӧны кыдзи «гӧрд ябыр» да «гӧрд морӧса ябыр». Рочӧн малиновка либӧ зарянка. А зарянка нимыс артмӧма «заря» кывйысь, сы вӧсна мый тайӧ сьылысь кайыс пӧ кыпыда дзользьӧ-шыалӧ асъя кыасянь рытъя кыаӧдз кӧть тулыс—гожӧмнас, кӧть арнас.
Аргон
Аргон, лат. Argon (Ar) тайӧ 18-ӧд химия элемент, дыш ру. Топыдлун - (−186 °C) 1,40 г/см³. Сылан температура - 83,8 K либӧ −189,35 °C. Пуӧ 87,3 K либӧ −185,85 °C температура дырйи.
Зарни
Зарни, лат. Aurum (Au) тайӧ 79-ӧд химия элемент. Дона кӧртулов, виж рӧма. Дорӧга. Топыдлун - 19,32 г/см3. Сылан температура - 1337,33 K либӧ 1064,18 °C. Пуӧ 3129 K либӧ 2856 °C температура дырйи.
Озаску
Озаску (португал Osasco) — тайӧ кар Бразилияын.
Фейс Эванслӧн дискографияыс
Тайӧ R&B-са да Соул-са сьылысь Фейс Эванслӧн дискографияыс.
Кӧр
Кӧр (Cervus; олень) — гозъя кока пемӧс, торйӧдӧма 53 сикас.
Ыджда да рӧм
Коми муын торйӧдӧны кык сикас кӧрӧс — вӧрса кӧръяс да видзан кӧръяс. Вӧрса кӧръясӧс некод оз дӧзьӧрит, олӧны найӧ мукӧд вӧрпаяс моз ас кежаныс. Водзын паныдасьлӧмаӧсь парма пасьтала — лунвылас и войвылас. Видзан кӧръяс олӧны сӧмын войвылын — вӧра тундраын да тундраын. Кӧр видзӧмӧ изьваса комияс босьтчылӧмаӧсь XVI нэм помын, велӧдчылӧмаӧсь тайӧ уджас орчча войтырыслысь — яранъяслысь. Медводдза кадас быд котыр ассьыс кӧръяссӧ видзӧ вӧлӧм оланін матігӧгӧрас. Бӧрынджык, кор быд стадаын лыдыс лоӧма 500-ысь унджык, гожйыны кутӧмаӧсь петкӧдлыны тундраӧ. XIX нэм помын нин Печӧра гӧгӧртасын видзан кӧръяслӧн юр лыдыс артавсьылӧма 300 сюрс гӧгӧр.
Йӧра серти кӧр латшкӧс да ичӧт пемӧс. Тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ кык метрӧдз, судтаыс — метрысь неуна джуджыдджык. Сюрыс быдмӧ айясыслӧн и эньясыслӧн. Тӧвнас гӧныс кузь да тшӧкыд, кельыд рӧма, гожӧмнас дженьыдджык да шочджык, перкаль либӧ рудов рӧма. Голя ув гӧныс зэв кузь, ӧшӧдчӧма весиг. Кокыс нёль чуня, ветлӧдлігас найӧ паськалӧны. Сы вӧсна кӧръяс оз ёна вӧйласьны небыд лым вывті мунігӧн да нюръяс вомӧн вуджигӧн. Водз кок гыжйыслӧн дорышыс зэв ёсь, сы отсӧгӧн кӧръяс вермӧны перйыны лым улысь аслыныс кӧрымсӧ да дорйысьны вӧрӧгъясысь. Кучикас ньылӧм нерӧдыс зэв этша да, пӧсялігас кӧр пон моз паськыда восьтӧ вомсӧ, ӧшӧдӧ кывсӧ.
Паськалӧм да оласног
Бур ныриса пемӧс. Мортлысь дуксӧ кылӧ нёль километр сайысь. Пемӧсъяс пӧвстысь кӧр дзик ӧтнасӧн сёйӧ яла. Еджыд нитшкысь ӧтдор гожӧмнас пӧткӧдчӧ тшӧтш турунӧн да пу коръясӧн. Тӧвнас содтӧд вылӧ куталӧ кок улас сюрӧм шыръясӧс. Оз ӧтдорт и косӧ веськалӧм чериясӧс.
Нӧйтчӧны кӧръяс йирым тӧлысь чӧж. Пышъялігас айясыс вермасьӧны сюръяснас. Вермысьясыс бӧрйӧны аслыныс оз ӧти, а дас кымын эньӧс да нуӧдӧны кутшӧмкӧ лӧнинӧ. Быд ӧш ассьыс энь котырсӧ сюся дӧзьӧритӧ, мукӧд айясӧс на дінӧ оз сибӧд. Нӧйтчан кадыс помасьӧм бӧрын вынтӧммӧм айыс эновтӧ энь кӧръяссӧ, и регыд мысти сылӧн сюрыс усьӧ. Вайсьӧ энь кӧр 8 тӧлысь мысти.
Кызвыныслӧн ода-кора тӧлысьын чужӧ ӧти пи, но корсюрӧ овлывлӧ и кык. Пиянасьӧм бӧрас эньясыслӧн сюръясыс тшӧтш гылалӧны. Чужӧм мыстиыс кӧрпи пырысь-пыр сувтӧ кок вылас и пондӧ вӧтлысьны мамыс бӧрся, кытчӧ кӧть оз мун сійӧ. Вежонся кукпи вермӧ кокньыда вуджны ю вомӧн. Кык вежон тыригӧн бычӧпиянлӧн мыччысьӧны ичӧтик сюръяс.
Кӧрлӧн йӧлыс пӧтӧсджык мӧслӧн дорысь, сы вӧсна пияныс ӧдйӧ быдмӧны да сӧвмӧны. Мамсӧ найӧ нёнялӧны куим тӧлысь чӧж. Верстяммӧм выйӧдз воӧны чужӧмсяньыс мӧд арнас, а гозйӧдчыны вермӧны нёль арӧс тыригӧн.
Рӧдвуж кывйын
Перымса комияс пемӧссӧ миян моз жӧ шуӧны «кӧрӧн». Рӧдвуж весьтасъяс эмӧсь нӧшта йӧгра кывворын: вӧгулъяслӧн — «кӧӧр», ӧстякъяслӧн — «хор». Мукӧд рӧдвуж кывйын быдӧнлӧн асланыс нимъяс: удмуртъяслӧн — «былан» да «пужей», эрзя-мокшалӧн — «сярдо», марилӧн — «пючӧ», финъяслӧн — «поро» (видзаныс), «перу» (вӧрсаыс).
1905-ӧд во
1905 (Сюрс ӧкмыссё витӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Эллада
Эллада, Элладаса Республика (греч Ελλάδα / Ελλάς, Ελληνική Δημοκρατία) — тайӧ канму Европаын.
Станхопея
Станхопея (Stanhopea) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Лапажерия
Лапажерия ( Lapageria rosea ) — филезия котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ лунвыв Чилиын.
Косму тӧлысь 20-ӧд лун
Косму тӧлысь 20-ӧд лун — Григорий календарын 110-ӧд лун (кассяна воясӧ — 111-ӧд лун). Во помӧдз 255 лун.
Саркостома
Саркостома (Sarcostoma ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Малайзияын.
Хаммарбия
Хаммарбия (Hammarbya paludosa) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Northern Hemisphere-ын.
Болгария
Болгария, Болгария Республика (болгар България, Република България) — тайӧ канму Европаын.
Архиповка (Луздор район)
Архиповка (Архиповка) — Коми Республикаын Луздор районса Мутнича сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Юэ (кыв)
Юэ (традиция иероглифъясӧн 粵語, кокнялӧм иероглифъясӧн 粤语, ютпхин jyut6jyu5, ютъю либӧ традиция иероглифъясӧн 廣東話, кокнялӧм иероглифъясӧн 广东话, ютпхин gwong2dung1waa6, куонтунва — гуандун кыв, baak waa (паква) — «прӧстӧй кыв»), сідзжӧ кантон кыв — тайӧ лунвыв Китайын, Сингапурын, Индонезияын, Малайзияын, АӦШын да мӧд канмуясын китай эмигрантъяс пӧвстын син-тибет кыв (либӧ китай кывлӧн сёрнисикас). Сянганын (Гонконгын) да Аомыньын (Макаоын) официал кыв. Анбур — китайса иероглифъяс, латин (ютпхин).
Ютпхин
b [p] p [pʰ] d [t] t [tʰ] g [k] k [kʰ] gw [kʷ] kw [kʷʰ] m [m] n [n] ng [ŋ] l [l] z [ʦ], [ʧ] c [ʦʰ], [ʧʰ] f [f] s [s], [ʃ] h [h] w [w] j [j] a e  i  o  u  y Тонъяс пасйӧны лыдпасъясӧн: 1 2 3 4 5 6 либӧ 1 2 3 4 5 6, шуам jyut6ping3 либӧ jyut6ping3.
Химия элементъяслӧн период система
Химия элементъяслӧн период система
Печора (кар)
Pechora (ciudad)
Тӧвся Иван лун
Тöвся Иван лун (Иванов день) - вичкоса гаж, пасйöны тöвшöр 20-öд лунö.
Низь
Низь (Martes zibellina) тайӧ пемӧс.
Феба
Феба — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 106,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 12 955 759 км. Феба восьтіс Америкаса астроном Уильям Генри Пиккеринг 1898 воын.
Турция
Турция, Турция Республика (туреч Türkiye, Türkiye Cumhuriyeti) — тайӧ канму Европаын да Азияын.
Черань
Черань (Aranei) тайӧ пемӧс.
Сатириум (быдмӧг)
Сатириум (Satyrium ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Азияын.
Косму тӧлысь 21-ӧд лун
Косму тӧлысь 21 лун — Григорий календар серти волӧн 111-ӧд лун (кассяна воясӧ 112-ӧд лун). Во помӧдз 254 лун.
Медведев Дмитрий Анатольевич
Олан туй
Медведев Дмитрий Анатольевич (Дмитрий Анатольевич Медведев) — Роч Федерациялӧн коймӧд Президент. Чужис 1965 вося кӧч тӧлысь 14 лунӧ Москваын. Президентӧн бӧрйисны 2008 вося рака тӧлысь 2 лунӧ. Сы вӧсна кипасалӧма пӧ 70,28 % (52 530 712 морт). Президентавны босьтчис 2008 вося ода-кора тӧлысь 7 лунӧ да дугдіс 2012 вося ода-кора тӧлысь 6 лунӧ.
1902-ӧд во
1902-ӧд (Сюрс ӧкмыссё кыкӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Гелий
Гелий, лат. Helium (He) тайӧ 2-ӧд химия элемент, кокньыд дыш ру. Топыдлун - 0,147 (−270 °C) 0,00017846 (+20 °C) г/см³. Сылан температура - 0,95 (2,5 МПа) K либӧ -272,2 °C. Пуö 4,215 K либӧ -268,93 °C температура дырйи.
Косму тӧлысь 23-ӧд лун
Косму тӧлысь 23-ӧд лун — Григорий календарын 113-ӧд лун (кассяна воясӧ — 114-ӧд лун). Во помӧдз 252 лун.
Косму тӧлысь 22-ӧд лун
Косму тӧлысь 22-ӧд лун — Григорий календарын 112-ӧд лун (кассяна воясӧ — 113-ӧд лун). Во помӧдз 253 лун.
Рязань обласьт
Рязань обласьт тайӧ регион Рочмуын.
Зауроглоссум
Зауроглоссум (Sauroglossum) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Косму тӧлысь 24-ӧд лун
Косму тӧлысь 24-ӧд лун — Григорий календарын 114-ӧд лун (кассяна воясӧ — 115-ӧд лун). Во помӧдз 251 лун.
1901-ӧд во
1901-ӧд (Сюрс ӧкмыссё ӧтиӧд) во — Григорий календарын абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Фосфор
Фосфор, лат. Phosphorus (P) тайӧ 15-ӧд химия элемент, абу кӧртулов. Топыдлун (еджыд фосфор) - 1,82 г/см³, (гӧрд фосфор) - 2,34 г/см³. Сылан температура (еджыд фосфор) - 317,3 K либӧ 44,2 °C. Пуӧ (еджыд фосфор) 550 K либӧ 277 дырйи.
Аскохилопсис
Аскохилопсис (Ascochilopsis ) — орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Скафоцефалум
Скафоцефалум (Scaphosepalum) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Носков Николай Иванович
Носков Николай Иванович (чуж. 1956) — рочмуса рок-сьылысь, гитараӧн ворсысь, шылад тэчысь да продюсер,
Олан туй
Гӧтыра, эм ныв Катерина (чужис 1991 воӧ), пӧльӧн шуысь Мирослава.
Истан
Истан (Actitis hypoleucos, перевозчик) – куликъяслöн котырö пырысь шöрпöлöс лэбач.
Рöм
Лыа рöмысь рудовджык, истанлöн мышкуыс турунвиж сора, вомöнöн вöсньдик чукля визьясöн серöдлöма. Кынöм улыс еджыд, кокыс вижов, синмыс перкаль.
Полоний
Полоний, лат. Polonium (Po) тайӧ 84-ӧд химия элемент. Радиоактив поликӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 9,32 г/см³. Сылан температура - 527 K либӧ 254 °C. Пуӧ 1235 K либӧ 962 °C температура дырйи.
Истан
Паськалöм
Олö-вылö Европа да Азия пасьтала. Комиын паныдасьлö пöшти был ю вожын: Эжва и Сыктыв, Печора и Мозын ковтысын.
Оласног
Веськалан кö ва дорö, пыр и казялан тайö визув да сибöдысь лэбачсö. Медъёна радейтöны истанъяс сэтшöм юяс да шоръяс, кодъяслöн дорöсыс изъя либö лыаа, а ва пöлöнас эмöсь тшöкыд кустъяса бурысьяс. Пыжа либö пода мортлöн матыстчигöн истан чепöсйö места вывсьыс да «и-ис... и-ис. и-ис-и-и-ис...» чипсöмöн ва веркöстi лэбзьö мöдарладорас. Татшöм ногöн быттьö чуксалö повзьöдысьсö вуджны ас бöрсяыс. Та серти гöгöрвоана, мыйла рочьяс нимтöны истанöс вуджöдчысьöн – перевозчикöн. Корсюрö пö истанъяс тшöтш пуксьывлöны ва вылö, медым уялыштны да суналыштны.
Сёян
Истан сёйӧ гут-гагӧс да чераньясӧс.
Поздйысьöм
Локтöны истанъяс миянö тулыснас, лым сылöм бöрын. Воöм мысти быдöн на пиысь бöрйö аслыс гозпöвсö. Сэсся гозйöдчöм лэбачьяс öтвылысь корсьöны олан места да сэнi и коллялöны гожӧмсö. Мукöд гозъялöн угоддьöö оз сюйсьыны. Поздысьны заводитöны лӧддза-номъя тöлысьын. Ва дорышсянь комын воськов ылнаын кымын кустъяс пöвстысь бöрйöны кос места. Неыджыд гуранö ваялöны коръяс да пуктöны сэтчö льöм рöма чутъяса вижов нёль кольк. Пöжсигас эньыс пукалö куим вежон чöж. Айыс зэв гежöда вежлывлö сiйöс. Кайпияныс борд йылö кыпöдчöны сора тöлысь помын. Недыр мысти матiгöгöрса позтыръяс öтувтчöны дас вита-комына кельöбъясö.
А. Ракинлöн казьтылöмъясысь
Ичöтдырйи, школаын велöдчигöн на, ачым аддзылi татшöмтор: ыджыд рака уськöдчис истан вылö, кöсйис ловсö босьтны сылысь. И рам лэбачыдлы быть лои юö пырны да пондыны сунавны-сайласьны, мый отсалiс мездмыны «шышкыдлöн» ёсь гыжъясысь.
Ульянов Александр Васильевич
Ульянов Александр Васильевич (комиӧн — Паш Вась Ӧльӧксан, 1953—2021) — коми гижысь, журналист.
Олан туй
Александр Ульянов чужӧма Коми АССР-са Кулӧмдін сиктын 1953-ӧд вося кӧч тӧлысь 9-ӧд лунӧ. Помалӧма Дереваннӧй сиктса шӧр школа, Коми канмуса педагогика институтысь филология факультетса коми юкӧн (1975), Ленинградса вылыс партийнӧй школа (1987).
1994-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь — Коми небӧг лэдзанінын директор, 1999-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь уджалӧ «Эскӧм» небӧг лэдзанінын. 2004—2011-ӧд воясӧ веськӧдлӧма «Коми му» газет редакцияӧн, кытчӧ ӧтувтісны коми кывъя нёль газет-журнал.
Кулӧма 2021-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 23-ӧд лунӧ.
Гижан удж
Медводдза кывбуръяссӧ йӧзӧдӧма Кулӧмдiн районса «Парма гор» газетын. Сёрӧнджык кутӧма гижны проза. Висьтъясас да очеркъясас восьтӧ коми сикт вӧсна ассьыс дойсӧ, мӧвпалӧ сылӧн аскиалун йылысь. Гижӧдъяссӧ «Сельская жизнь» газет пасйӧма «Медбур очерк» нимпасын мӧд премияӧн.
1992-ӧд воын вуджӧдӧма «Челядьлы Библия» да йӧзӧдӧма «Коми му» газетын. 1994-ӧд воын Александр Ульянов пырӧма Россияса гижысь котырӧ.
Александр Ульянов унаысь вермылӧма «Эзысь борд» республикаса литературнӧй конкурсын, кодӧс вӧлі лӧсьӧдӧма Коми Республикаса каналан сӧвет да «Войвыв кодзув» журнал: «Публицистика» нимпасын вермӧма 2013-ӧд воын.
Мукӧдтор
Куимысь сійӧс бӧрйылісны веськӧдлыны Коми Республикаса журналист котырӧн.
Косму тӧлысь 25-ӧд лун
Косму тӧлысь 25-ӧд лун — Григорий календарын 115-ӧд лун (кассяна воясӧ — 116-ӧд лун). Во помӧдз 250 лун.
Василей лун
Василей лун (Васильев день) — коми йӧзкостса календарын вичко подула гаж, пасйӧны тӧвшӧр тӧлысь 14-ӧд лунӧ.
Василей лун водзвылын начкӧны порсь. Юр да коксӧ нуӧны вичкоӧ вежӧдны да кольны сэтчӧ. Мукӧдыс вичкоысь сэсся ньӧбӧны яйсӧ. Гортаныс сідзжӧ пуӧны порсь юр да кок, та вӧсна лунсӧ шуӧны порсь юр-кок вильӧдан лун.
Йӧзыс шуӧны: «Кӧть мый закладӧ пукті, но тайӧ сёянсӧ лӧсьӧд».
Порсь начкӧм бӧрын кольӧ уна лы. Наысь челядьлы вӧчӧны «шурган» шылада инструмент: кыклаті розьӧдӧны лыяссӧ, нюжӧдӧны на пыр кӧв, а помъяссӧ гӧрддзалӧны. Шургансӧ ӧдйӧ бергӧдлігӧн чужӧ гора шы.
Рытъя сёйӧм бӧрын енув пельӧс джоджысь корсьӧны сю тусь. Сюрӧ кӧ, бур во пӧ лоӧ.
Европий
Европий, лат. Europium (Eu) тайӧ 63-ӧд химия элемент. Небыд кӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 5,243 г/см³. Сылан температура - 1 099 K либӧ 826 °C. Пуӧ 1802 K либӧ 1529 °C температура дырйи.
Джиан
Джиан (Sitta europaea, поползень обыкновенный) – вöрса лэбач. Олö джуджыд пучера коръя да сора вӧръясын.
Ыджда
Пышкай ыджда кымын, сьöктаыс овлывлö 25 граммöдз. Вывтырыслöн кузьтаыс 13-16 сантиметр. Ёсь нырыс веськыд, кокыс дженьыд, но ён. Кузь чуньяса да крукыля чорыд гыжъяса.
Рöм
Мышкуыс лöзовруд, кынöм улыс да юр бокыс еджыд. Туша бокыс да бöж улыс, тшöтш и синмыс, перкаль рöма. Пемыдруд нырсяньыс син вомöныс сьылi пöлöнöдыс мунö сьöд визь. Чипсасьö «ждив-джив-джив, джив-джив-джив» гора шыясöн.
Паськалöм
Паныдасьлö Англиясянь Камчаткаöдз, лунвылын – Шöрмудор саридз бердсянь. Миянын тöдса Печора ю ковтасын Чилимдiнöдз, Эжва катыдын да Удораын. Пыр öтилаын олысь лэбач. Весиг тӧвсö коллялö чужанiнас, лунвывланьö оз вешйыв.
Оласног да сёян
Оласногас уна öткодьлуныс сизьяскöд. На моз жö пöткöдчö пуяс вылын, корсялö гагъяслысь кырсь улö да пуö пырöм номыръяссö, перъялö лыска пуяслöн колльысь кӧйдыс. Ёна радейтö кокавны быдмӧгъяслысь чорыд кыша тусьяссö. Пуяс вылысь кынöмпöтсö перйигöн öтмоза тэрыба визъялö кыдзи вывлань юрöн, сiдзи и увлань юрöн.