cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павлова Надежда Мисаиловна
Гижан удж
Надежда Павлова гижӧ висьтъяс да кывбуръяс. Медводдза гижӧдсӧ (висьт) йӧзӧдӧма «Войвыв кодзув» журналын, кор велӧдчӧма шӧр классъясын. Комиӧн кывбуръяс гижны босьтчӧма институт помалӧм бӧрын. Йӧзӧдӧма «Шондіа асыв» (2006) да «Кор алӧй биӧн ойдас лежнӧг» (2011) кывбур чукӧръяс.
Сёрӧнджык босьтчис гижны пьесаяс.
2007 воын лоӧма вермысьӧн «Эзысь борд» литературнӧй конкурсын «Поэзия» нимпасын, 2008 воын — «Публицистика» нимпасын.
2015-ӧд восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
1898-ӧд во
1898-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас кӧкъямысӧд) во — Григорий календарын абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Кола (небӧг лэдзанін)
Кола — Коми Республикаын уджалысь небöг лэдзанiн.
История
"Кола" воссис 2005 воын. Дасьтӧ да йӧзӧдӧ коми да роч кыв вылын небӧгъяс.
2012 воын пырис Коми Республикаса небӧг лэдзысьяслӧн ассоциацияӧ.
Директоралӧ Вахнин Николай Владимирович.
2012 воын «Кола» небӧг лэдзанін лӧсьӧдіс ӧтуввез-сайт: https://web.archive.org/web/20150406113535/http://xn--80aaalyjcftcf.xn--p1ai/
Аввил
Аввил (вой. саами Avvil, ан. саами Avveel, кол. саами Âˊvvel, суоми Ivalo), сідзжӧ Ивало — посёлок Лапландияын (войвыв Суоми Му) Ивалойоки ю дорын, ыджыд турист шӧрин. Йӧз — 3998 морт (2003).
Кола (небӧг лэдзанін)
Адрес
Небӧг лэдзанінлӧн адрес: 167000, Коми Республика, Сыктывкар, Кapл Мapкc ул., 229 керка, 101 № жыр.
ʔ
Ɂɂ либӧ ʔ  — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын Канадаын да АӦШын, пример вылӧ, чипевайан, догриб, кутенай, мусквим, нутка, слэйви, нитихант, нлакапамук, лушутсид, сквамиш, кайуга, онейда, вайандот да сенека. Сідзжӧ ʔ вӧдитчӧны рытыввыв африкаса кывъясын хассания (араблӧн сёрнисикас) да абиджи.
S/2003 J 9
S/2003 J 9 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 858 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Кола (небӧг лэдзанін)
Адрес
Телепонъяс: 8(8212)201499.
ʔ
Сквамиш кывлӧн анбурын ʔ пыдди пырся гижӧны 7.
Орфография
чипевайан — Ɂɂ
догриб — Ɂɂ
кутенай — ʔ
мусквим — ʔ
нутка — ʔ
слэйви — Ɂɂ
нитихант — ʔ
нлакапамук — ʔ
лушутсид — ʔ
сенека — ˀ
кайуга — ˀ
онейда — ˀ
вайандот — ˀ
хассания — ʔʼ
абиджи — ʔ
1899-ӧд во
1899 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас ӧкмысӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ вежалунсянь.
Абу мойдана проза
Абу мойдана проза (роч кыв: несказочная проза) — йӧзкоста прозалӧн юкӧн, кытчӧ пырӧны татшӧм фольклор жанръяс, кыдзи быличка, легенда, предание, устнӧй висьтъяс, вӧт йылысь висьтъяс да анекдотъяс, кодъяс ӧта-мӧдыскӧд топыда йитчӧмаӧсь.
Коми фольклорын абу мойдана проза туялысьяс: Сидоров А.С., Доронин П.Г., Рочев Ю.Г., Конаков Н.Д., Кудряшова В.М., Плосков И.А., Лимеров П.Ф., Панюков А.В.
Дунган кыв
Дунган кыв (хуэйзў йүян, җун-ян хуа) тайӧ Кыргызстанын, Казахстанын да Узбекистанын син-тибет кыв (либӧ китай сёрнисикас).
Дунган анбур
Латин дунган анбур (1928 - 1953):
Ӧнія кирилл:
Чичивичи
Чичивичи (Carpodacus erythrinus, Обыкновенная чечевица, чечевица) — ичӧтик тылаборда.
Ыджда да рӧм
Ичӧтик тылаборда, пышкай ыджда кымын, тушаыс 18 сантиметрӧдз овлывлӧ, сьӧктаыс 23 граммӧдз. Шеныштӧм бордйыс 28 сантиметр пасьта. Ай лэбачыслӧн гӧн рӧмыс синмӧ шыбитчана. Юр вылысыс, голяыс, зобйыс да морӧсыс дзик гӧрд, мышкуыс сьӧдовгӧрд, кынӧм улыс алӧйгӧрд, бӧжыс да бордйыс рудовгӧрд. Энь пӧлыс абу сэтшӧм яръюгыд, вывтырыслӧн кызвынлатіыс сімруд, улысладорыс вижовгӧрд, бордйыс кельыд рӧма кык визя. Гознанныслӧн синмыс, нырыс да кокыс ӧткодь пемыдперкаль.
Тайӧ лэбач сикасыс торъялӧ мукӧд кайсьыс оз сӧмын гӧн рӧмнас, но тшӧтш и дзользьӧмнас. Чуксасигас найӧ быттьӧ юасьӧны: «чичи-вачи-вичи?», «чичи-вачивичи?». Татшӧм шыяса сьылӧмыс, тыдалӧ, и чуйдӧдӧма артмӧдны чичивичи нимсӧ.
Паськалӧм
Шӧр оланіныс чичивичилӧн Азияса муясын, но паныдасьлывлӧ кӧнсюрӧ и Асыввыв Европаын. Комиын паськыда жӧ олӧ. Сӧмын тундраын да пармалӧн дзик нин войвывладорас он казявлывлы.
Оласног да поздйысьӧм
Индияын да Асыв-Лун Китайын тӧвйӧм бӧрын лэбачьясыс локтӧны миянӧ ода-кора помын либӧ лӧддза-номъя тӧлысь пуксигӧн. Овмӧдчыны зільӧны сук баддя да льӧм пуяса васӧд ю ковтысъясӧ. Гозйӧдчӧны сӧмын гожъянінъясас воӧм мысти. Быдтысянінсӧ лӧсьӧдӧны джуджыд петшӧра тшӧкыд пушйӧд пытшкӧ. Кыпыд познысӧ тэчӧны быдмӧг заясысь оз ёна вылӧ мусяньыс пучер бердса вож вылӧ. Пыдӧсас вольсалӧны небыд турун. Та могысь ноксьӧ сӧмын энь лэбачыс, айыс ньӧти оз отсась. Позтырас овлывлӧ посньыдик квайт колькйӧдз. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын эньыс жӧ кык вежонӧдз. А айыс оз эновт пӧвсӧ, вердӧ сійӧс да гажӧдӧ аслас дзользьӧм-сьылӧмнас. Кайпияныслӧн чужӧм бӧрын бать-мамныс ӧтвылысь ваялӧны налы сёянсӧ. Моз тӧлысь пуксигӧн быдтасъясыс 16 лун тырӧм бӧрын пондӧны лэбавны да эновтӧны познысӧ.
Чужанінсӧ эновтӧны лӧня кӧдздӧдтӧдз на моз тӧлысьын да, лунвылӧ мунӧмсӧ налысь он и казявлы.
Тшугӧр (Вуктыл каркытш)
Ним артмӧм
Грезд ним артмӧма ю нимсянь.
История
Артмӧма 1747 во бӧрын. Медводдзаысь казьтыштӧма 1784 воын «Экономические примечания к Генеральному межеванию» уджын: «Щугор» грезд, 13 овмӧс, 72 морт.
В.Н. Латкин серти, 1843 воын «Усть-Щугор» грездын 22 овмӧсын олӧма 113 морт; найӧ чери кыйӧны, нянь оз кӧдзны.
1859 воын «Щугорская (Щугур-Дин)» грездын 26 овмӧс, 167 морт.
1875 воын земскӧй собранньӧ шуис лӧсьӧдны Тшугӧрын фельдшер пункт. 1904 воын сиктас восьтӧма библиотека.
Неуна сёрӧнджык Тшугӧр сиктсӧвет вӧлі бырӧдӧма, сикт лои грездӧн. 1938 воын тані котыртӧма Печӧра бассейнын Туйясӧн веськӧдланінлысь Вылыс Печораса участок.
1977 воын вежӧма грездлысь роч гижанног: «Усть-Щугор» пыдди лои «Усть-Щугер».
Велӧдӧм
М.С. Пысин серти, 1845 воын тані воссьӧма вичкобердса школа. Вежа ай П.В. Распутин аслас гӧтырыскӧд 1861 воын босьтчисны дон босьттӧг велӧдны челядьӧс. Буракӧ, вичкобердса школа тупкысьӧма тайӧ воӧдзыс. Выльысь училишӧ воссис 1864 воын (мукӧд удж серти, 1862 воын). Сёрӧнджык сійӧс вуджӧдісны Немдін сиктӧ.
Мукӧдтор
Тшугӧр — Европаын да Асыввыв Европаса увтасінын медкӧдзыдін. 1978 вося ӧшым 31-ӧд лунӧ Кара саридзсянь кӧдзыд ӧвтыштӧм бӧрын метеостанцияын петкӧдлӧма −58,1°С.
S/2003 J 12
S/2003 J 12 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 17 883 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2016)
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (анг. 2016 Summer Olympics, фр. Jeux Olympiques d'été de 2016, порт. Jogos Olímpicos de Verão de 2016, роч. Летние Олимпийские игры 2016, официальнӧ XXXI Олимпиадалӧн ворсӧмъяс) – XXXI-ӧд Олимпиадаса ворсӧмъяс, кодъяс мунiсны Рио-де-Жанейроын (Бразилия) моз тӧлысь 5—21 лунъясӧ. Олимпиадаӧ пырӧдчис 206 канму, на лыдын медводдзаысь Косово да Лунвыв Судан; вермасисны 306 зарни медаль вӧсна, мый лоӧ аслыспӧлӧс рекордӧн.
История
Медуна спортсмен воӧма АӦШ-ысь — 555 морт. Медуна спорт сикасын — 29-ын — петкӧдчӧ Китай. Рочму командаын 270 ворсысь.
Талисман
Олимпиадалӧн талисман — Виниус — кань кодь нюмъялысь кольквиж рӧма пемӧс. Сійӧ петкӧдлӧ Бразилиялысь озыр фаунасӧ. Паралимпиадаса талисман — Том — турунвиж быдмӧг. Налы нимсӧ сетӧмаӧсь паськыда тӧдса шылад тэчысьяс Виниус ди Морайсалысь да Том Жобималысь.
Олимпиада би
Факел вӧчӧмаӧсь леменьысь да камедьысь: сьӧктаыс — 1,5 килограмм, судтаыс — матӧ 64 сантиметра. Ставсӧ вӧчӧма 12 000 факел.
Медальяс
Медальяс медводдзаысь петкӧдлӧмаӧсь 2016-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 14-ӧд лунӧ. Ӧтарладорас серпасалӧма Ника — вермӧмлӧн ен, мӧдарас — лавр коръяс пиын 2016-ӧд вося ворсӧмлӧн пас. Тайӧ серпасыс петкӧдлӧ вӧр-валысь да спортын винёвлунлысь йитчӧмсӧ. Быд медальӧ лазерӧн пасйӧны вермысьлысь нимсӧ. Медаль видзан кудсӧ вӧчӧмаӧсь сӧмын Лунвыв Америкаын быдмысь Кордия Гоэлда пуысь.
Медальяс юклӧм
Медальяс юксисны татшӧм ногӧн :
Олимпиадаын Комиысь спортсменъяс
Комиысь Олимпиадаын петкӧдчисны кык спортсмен — Уква карысь варччысь Александр Сухоруков да Вылыс Максаковкаын чужлӧм боксёр Владимир Никитин, коді шедӧдіс ыргӧн медаль.
Моз тӧлысь 7-ӧд лунӧ А.Сухоруков вермасис эстафетаын (4х100 метра, вольнӧй стиль) да ассьыс 100 метрасӧ варччис 47,6 секундаӧн. Россияса котырын вӧліны сідзжӧ Андрей Гречин, Александр Попкоа да Данила Изотов. Эстафетаын Рочму лои медводдзаӧн да петіс финалӧ (кадыс – 3.12,04). Но мӧд лунас россияса команда 3 минут 11,64 секунд кадӧн эз вермы шедӧдны медальяс.
Владимир Никитин гожся Олимпиадаясын петкӧдчис медводдзаысь. Ордйысис медся кокни весӧвӧй категорияын — 56 килограммӧдз. Моз тӧлысь 11-ӧд лунӧ 1/16 финалын сійӧ вермис Вануатаысь Боа Вараварӧс 3-0 тшӧтӧн.
Моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ Владимир 1/8 финалын вермис Таиландысь Чатчай Батдиӧс 2-1 тшӧтӧн. 1/4 финалын 3:0 тшӧтӧн (29:28, 29:28, 29:28) В. Никитин сяммис ордйыны ён спортсмен, Ирландияысь Майкл Конланӧс. Доймалӧмъяс вӧсна эз вермы тышкасьны финалын зарни медаль вӧсна, но коли коймӧд местаын. Кыдзи Олимпиадаса вермысьлы, В.Никитинлы сетӧма «Айму водзын бур уджысь» орденлӧн II тшупӧда медаль), BMW машина да сьӧм (призӧвӧй 1,7 миллион шайт).
Рекемчук Александр Евсеевич
Рекемчук Александр Евсеевич (1927—2017) — коми гижысьясӧс роч кыв вылӧ вуджӧдысь, роч гижысь, киносценарист.
Олан туй
Александр Рекемчук чужӧма 1927 вося ӧшым тӧлысь 25 лунӧ Одессаын. 1952 воын помалӧма Литературнӧй институт. Медводдза курс бӧрас ас кӧсйӧм серти мунӧма Сыктывкарӧ. Тані 1947 восянь 1959 воӧдз сійӧ журналисталӧма «За новый Север» газет редакцияын (сёрӧнджык кутіс шусьыны «Красное знамя»). Сэсся корреспонденталӧма «Красное знамя» газетын Укваын. 1948 восянь веськӧдлӧма Укваса литература котырӧн. Медым кольччыны Коми АССР-ын, гижысь вуджӧма Литературнӧй институтлӧн заочнӧй юкӧнӧ.
1970 восянь пырӧ РСФСР-са гижысь котырлӧн правленньӧӧ, 1971-сянь — СССР-са гижысь котырӧ. 1975 восянь Александр Евсеевич веськӧдлӧма Литинститутлӧн кафедраса «Литературное мастерство» семинарӧн.
Кулӧма 2017 вося сора тӧлысь 6 лунӧ
Гижан удж
Медтӧдса гижӧдъясыс — «Молодо-зелено», «Мальчики», «Нежный возраст», «36 и 6» да «Хлопоты» повесьтъяс, «Мамонты» очерк чукӧр. Гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма уна кыв вылӧ. Сылӧн сценарийяс серти лӧсьӧдӧма 11 кинофильм.
Уна гижӧдын лоӧмторъясыс мунӧны Комиын, а «Тридцать шесть и шесть» автобиографическӧй романын серпасалӧма войвывса «Город-на-реке», мый улын кокни тӧдмавны Сыктывкар.
Сыктывкарын торъя небӧгъясӧн вӧлі йӧзӧдӧма «Стужа» (1956) да «Берега» (1958) висьт чукӧръяс, «Время летних отпусков» повесьтъяс да висьтъяс чукӧр (1959), «Скудный материк» роман (1968). 2006 воын йӧзӧдӧма «Мамонты» выль небӧг - рӧдвуж йывсьыс эпическӧй гижӧд.
Вуджӧдіс роч кыв вылӧ коми гижысьяслысь небӧгъяссӧ.
Луганск
Луганск (Луганск, Луганськ) тайӧ кар Асыввыв Украинаын. Промышленнӧй, научнӧй да финансовӧй шӧрин.
2014 восянь — Луганск Йӧзкостса Республикалӧн юркар.
Йӧз:.
Шожым (Емдін район)
Шожым (Шежам) — Коми Республикаын Емдін районысь Микунь кар овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Латышева Вера Алексеевна
Латышева Вера Алексеевна (1933) — коми литература да искусство туялысь да критик, филологияса доктор (1993).
Олантуй
Вера Латышева чужӧма 1933-ӧд вося йирым тӧлысь 22-ӧд лун Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сиктын. 1956-ӧд воын помалӧма М.В. Ломоносов нима Москваса канму университетысь филология факультет. 1956–1971-ӧд воясӧ уджалӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын кыв да литература юкӧнын медводз старшӧй лаборантӧн (1956), а сэсся младшӧй научнӧй сотрудникӧн (1962). 1958–1962-ӧд воясын велӧдчӧма Ленинградын Театр, шылад да хореография институтса аспирантураын. 1971-ӧд восянь велӧдӧма Коми канмуса педагогика институтын да Велӧдысьяслӧн институтын. Сыктывкарса канму университетын веськӧдлӧма финн-йӧгра факультетын литература да фольклор кафедраӧн, профессоралӧма.
Ọ
Ọọ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ рытыввыв африкаса кывъясын, пример вылӧ, игбо да йоруба а сідзжӧ въет кывйын.
Шуанног
въет — [ɔ˧˨ˀ]
игбо — [ɔ]
Ṣ
Ṣṣ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ йоруба кывйын (сідзжӧ гижӧны S̩s̩ ). Шуанног — [ʃ]. Сідзжӧ Ṣ вӧдитчӧны рытыввыв африкаса кывйын хассания (араблӧн сёрнисикас).
Тибет кыв
Тибет кыв (བོད་སྐད་ phökä’, пхё-кэ) — тайӧ Тибетын, Бутанын (дзонг-кэ), войвыв Индияын да Пакистанын (Кашмир), Непалын син-тибет кыв.
S/2003 J 19
S/2003 J 19 либӧ Юпитер LXI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 709 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
S/2011 J 2
S/2011 J 23 либӧ Юпитер LVI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 329 710 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2011 воын.
S/2003 J 4
S/2003 J 4 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 571 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Ị
Ịị — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ рытыввыв африкаса кывъясын, пример вылӧ, игбо а сідзжӧ въет кывйын.
Шуанног
въет — [i˧˨ˀ]
игбо — [ɪ]
Дзонг-кэ
Дзонг-кэ (རྫོང་ཁ dzongkha) — тайӧ син-тибет кыв, Бутанын каналан кыв, матіса тибетлань. Сідзжӧ дзонг-кэӧн сёрнитӧны Индияын, Калимпонг кар гӧгӧртасъясын.
S/2010 J 1
S/2010 J 1 либӧ Юпитер LI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 314 335 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Роберт Джейкобсон, Марина Брозович, Бретт Глэдман, да Майк Александерсен 2010 воын.
Анишинаб кыв
Анишинаб кыв (ᐊᓂᔑᓈᐯᒧᐎᓐ Anishinaabemowin, [anɪʃɪnaːpeːmowɪn]), сідзжӧ чиппэва, оджибвэ, оджибвэй либӧ оджибва кыв — Канадаын (Онтарио, Манитоба, Саскачеван провинциясын) да войвыв АӦШын алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
Ụ
Ụụ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ рытыввыв африкаса кывъясын, пример вылӧ, игбо а сідзжӧ въет кывйын.
Шуанног
въет — [u˧˨ˀ]
игбо — [ʊ]
Ẹ
Ẹẹ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ рытыввыв африкаса кывъясын, пример вылӧ, йоруба а сідзжӧ въет кывйын.
Шуанног
въет — [ɛ˧˨ˀ]
йоруба — [ɛ], сідзжӧ гижӧны E̩e̩
S/2009 S 1
S/2009 S 1 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 150 м. Сатурнӧдз шӧр кост 117 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2009 воын.
S/2004 S 6
S/2004 S 6 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 134 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
Коми канмуса педагогика институт
Коми канмуса педагогика институт (Коми государственный педагогический институт; дженьыда – КГПИ) – Коми Республикаса вылыс тшупӧда тӧдӧмлунъяс босьтан медводдза велӧдчанін, артмис Сыктывкарын 1932 воын. Ӧтувтчӧм бӧрын 2014 восянь — Сыктывкарса канму университетлӧн Педагогика да психология институт.
История
Коми пединститут восьтӧм вӧлі 1932 вося урасьӧм тӧлысь 21 лунӧ. Кыпыда восьтӧм вылын вӧлі 12 велӧдысь да 120 велӧдчысь. Институт тэчасын: ректорат, 8 факультет, 26 кафедра, аспирантура, библиотека, содтӧд тӧдӧмлун босьтан шӧрин, и с.в.
Ыткуиль (кыв)
Ыткуиль (Iţkuîl, [ɪθˈkʊ.il]), сидзжӧ ифкуиль, ыфкуил, сёрӧнджык (реформируйтӧм) илакш — лӧсьӧдӧм кыв, лӧсьӧдысь — Джон Кихада (John Quijada), америкаса кыв туялысь. Анбур — ихьтаиль (içtaîl) либӧ латин транслитерация.
Пример
Pull̀ uíqišx ma’wałg eřyaufënienˉ päţwïç aŭë’yaļt xne’wïļta’şui tua kit öllá yaqazmuiv li’yïrzişka’ p’amḿ aìlo’wëčča šu’yehtaş
Шуанног: [ˈpʊ́l̪l̩̪̀ ʊˈɪ́qɪ̀ʃx ˈmáʔwàɫ̪ɡ ɛʁjaʊ̯fɤˈn̪ɪ́ɛ́n̪ ˈpǽθwɯ̀ç aʊ̯ˈxɤ́ʔjàɬt xn̪ɛʔwiɬˈtáʔʂʊ̀ɪ̯ ˈt̪ʊ́à kɪ̂t̪ œl̪ˈːâ jaˈqázmʊ̀ɪ̯v l̪ɪʔjɯɾˈzɪ́ʂkàʔ pʼamˈm̩̂ aɪl̪ɔʔˈwɤ́tʃːà ʃʊʔˈjɛ́ɸt̪àʂ]
Амхара кыв
Амхара кыв ( አማርኛ amarəñña, [amarɨɲɲa]) — тайӧ семит кыв, Эфиопиялӧн каналан кыв. Анбур — ፊደል fidel либӧ አቡጊዳ abugida.
S/2004 S 13
S/2004 S 13 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 18 056 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
Тюрнин Николай Алексеевич
Тюрнин Николай Алексеевич (1956) — коми гижысь.
Гижан удж
Николай Тюрнин гижӧ комиӧн и рочӧн. Гижӧдъясыс петавлісны «Эжва весьтын кодзувъяс» (1988), «Мелiлуныс пыдӧстӧм и помтӧм» (1995), «Лӧсасъяс» (1999), «Гудӧк шысьыс он и пӧтлы» (2007), «Дереваннӧй сиктӧй — менам сьӧлӧмшӧр» (2008), «Строка, летящая в огонь» (2005), «Летящей мысли яркий луч» (2005), «След на северной земле» (2006), «Капельки жизни» (2008) небӧгъясын, «Сыктывкар» да «Парма» (Москва) альманахъясын, «Парма», «Войвыв кодзув» да «Би кинь» журналъясын. Вуджӧдӧм кывбуръяссӧ йӧзӧдлывлісны «Кизили» (Ижкар), «Кече» (Йошкар-Ола) да «Сабыйга» (Казань) челядьлы журналъясын.
Николай Тюрнин ёнджыка тӧдса кыдзи поэт-песенник; кывбуръяс вылас гижӧма 100 сайӧ сьыланкыв. Н.А. Тюрнин торъя да ӧтувъя небӧгъясын йӧзӧдiс ныв-зонпоснилы уна кывбур, кодъяс вочасӧн лоины сьыланкывъясӧн. Сiдз, 2007 воын «Василей» конкурс дырйи поэтлӧн чужан сиктлы сиӧм «Сюа чомйӧй, Дереваннӧй!» сьыланкыв шедӧдіc Гран-при. А «Сьыланкывкӧд коля» сьылан лои республикаса челядьлӧн ӧнiя кадся сьыланкывъя фестивальлы кыпӧн. Николай Тюрнин тӧдса кыдзи ӧнія коми сьыланкывлӧн регионъяскостса челядь фестиваль котыртысь; сійӧс нуӧдӧны ӧтчыдысь кык вонас.
S/2004 S 4
S/2004 S 4 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 100 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
Тюрнин Николай Алексеевич
Гижан удж
Кывбуръясыслы шыладсӧ гижӧны нималана композиторъяс Борис Тюрнин, Гений Горчаков, Гелий Кочанов, Владислав Можайкин, Марк Новосёлов, Василий Чувьюров.
Н.А. Тюрнин тӧдса и кыдзи комиӧдчысь. Вуджӧдіс Виктор Кушмановлысь, Андрей Каневлысь, Дмитрий Фроловлысь, Алексея Карповлысь, Митрофан Курочкинлысь роч кывбуръяссӧ, Удмуртияысь Надежда Лопатинаӧс, Мари Элысь Василий Крыловӧс, Татарстанысь Амир Махмудовӧс да Шамиль Маннаповӧс.
Альфа
Αα (важ эл. ἄλφα [ˈal.pʰa], эл. άλφα [ˈal.fa]) — эллин анбурлӧн медводдза шыпас. Шуанног — [a]. Лыд пасйӧм — 1.
Тюрнин Николай Алексеевич
Гижан удж
Кывбуръяссӧ вуджӧдӧма фин, мари, удмурт да тотара кывъяс вылӧ.
Альфа
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин A
Тюрнин Николай Алексеевич
Гижан удж
Авторлӧн кывбуръясыс да вуджӧдӧмъясыс пыртӧма школаса велӧдчан небӧгъясӧ.
Альфа
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл А
Тюрнин Николай Алексеевич
Гижан удж
Фин-йӧгра небӧгъяслӧн регионъяскостса фестиваль дырйи (Саранск, Республика Мордовия) «Под морозный перезвон» небӧгыс вӧлі шуӧма челядь сьыланкывъяса медбур чукӧрӧн, гижысь Николай Тюрнин да шылад тэчысь Марк Новосёлов лоины «Литературная Финно-Угрия» конкурсын лауреатъясӧн.
«Золотой фонд прессы» войтыркостса выставкаӧ пырӧдчысь.
Н.А. Тюрнинлы сетлісны Витебскса сынӧд-десант дивизиялӧн «Гвардеец» газетлысь, Россияса журналист котырлысь, Коми АССР-са Вылысь Сӧветлӧн Президиумлысь, Коми Республикаса печать управлениелысь грамотаяс.
Н.А. Тюрнин пырӧ концертнӧй деятельяслӧн Россияса котырӧ, Россияса журналист котырӧ; «Российский союз прессы» ставроссияса ӧтйӧза котырӧ Почётнӧй пырысь.
S/2004 S 7
S/2004 S 7 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 999 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
S/2007 S 2
S/2007 S 2 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 16 560 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2007 воын.
S/2004 S 17
S/2004 S 17 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 099 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
Бета
Ββ (важ эл. βῆτα [ˈbɛːˌ.ta], эл. βήτα [ˈvi.ta]) — эллин анбурлӧн мӧд шыпас. Шуанног — важӧн [b], ӧні [v]. Лыд пасйӧм — 2. Мукӧддырйи кыв шӧрын β пыдди гижӧны ϐ : βίβλος — βίϐλος.
Видзӧдӧй тшӧтш
ß — немеч шыпас
Латин B
Кирилл В
Сиксика (кыв)
Сиксика (ᓱᖽᐧᖿ Siksiká), сідзжӧ блэкфут (англ. сьӧд кок), пикании — Канадаын (Альберта, Рытыв-вой территорияяс провинцияясын) да войвыв АӦШын (Монтана штатын) алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
1900-ӧд во
1900-ӧд (Сюрс ӧкмысёӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Туръяыб (Княжпогост район)
Туръяыб (Онежье) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грезд пукалӧ Емва юлӧн шуйга берегын. Туръяыбсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 11 км, Емва карӧдз 43 км.
1887-ӧд во
1887 во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.
Гамма (эллин шыпас)
Γγ (важ эл. γάμμα [ɡám̚ma], эл. γάμα [ɣáma]) — эллин анбурлӧн коймӧд шыпас. Шуанног — важӧн [ɡ], ӧні [ɣ] либӧ [ʝ]; γ, κ, ξ, χ водзын — [ŋ]. Лыд пасйӧм — 3.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ɣ
S/2006 S 1
S/2006 S 1 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 18 930 200 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2006 воын.
S/2006 S 3
S/2006 S 3 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 076 300 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2006 воын.
Невар кыв
Невар кыв (newah bhaye, नेपाल भाषा /newa bhæ:/) — тайӧ Непалын син-тибет кыв. Анбуръяс — деванагари, мукӧддырйи прачалит, важӧн ранджана.
Анбур деванагари
Гора пасъяс:
S/2007 S 3
S/2007 S 3 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 518 500 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2007 воын.
Дэльта
Δδ (δέλτα, важ эл. [délta], эл. [ðélta]) — эллин анбурлӧн нёльӧд шыпас. Шуанног — важӧн [d], ӧні [ð]. Лыд пасйӧм — 4.
Видзӧдӧй тшӧтш
Д
Замежнӧй (Чилимдін район)
Замежнӧй (Замежнӧй) – Коми республикаын Чилимдін районысь Замежнӧй сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Замежнӧй пукалӧ Пижма ю бокын. Сиктсянь Чилимдін юрсиктӧдз 60 км.
Сиу (кыв)
Сиу (Dakota, Lakota), сідзжӧ дакота, лакота — Канадаын (Манитоба, Саскачеван, Альберта провинцияясын) да войвыв АӦШын (Небраска, Миннесота, Войвыв Дакота, Лунвыв Дакота, Монтана штатъясын) кыв. Анбур — латин.
1885-ӧд во
1885 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас витӧд) во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.
Дзэта
Ζζ (важ эл. ζῆτα [d͡zɛ̂:ta] либӧ [zdɛ̂:ta], эл. ζήτα [ˈzita]) — эллин анбурлӧн квайтӧд шыпас. Шуанног — важӧн [dz] либӧ [zd], ӧні [z]. Лыд пасйӧм — 7.
Эпсилон
Εε (эл. έψιλον [epsilon]) — эллин анбурлӧн витӧд шыпас. Шуанног — важӧн [e], [e:] либӧ [ɛː], ӧні [e]. Лыд пасйӧм — 5. Мукӧддырйи ε пыдди гижӧны ϵ.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин E
1884-ӧд во
1884-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас нёльӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Эпсилон
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Е
Латин Ɛ
Кирилл Ԑ
1883-ӧд во
1883 во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.
Бодо
Бодо (बोड़ो [bɔɽo]) — тайӧ Индияын да Непалын син-тибет кыв, Ассам штатын (асывввыв Индия) официал кыв. Анбуръяс — деванагари (официал), бенгал либӧ латин.
Кывтыд Тыла (Княжпогост район)
Кывтыд Тыла (Нижняя Отла) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грездсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 7 км, Емва карӧдз 37 км.
1881-ӧд во
1881 во — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.
Трусов (Чилимдін район)
Трусов (Трусово) – Коми республикаын Чилимдін районысь Трусов сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Трусов пукалӧ Чилим юлӧн шуйга бокын. Сиктсянь Чилимдін юрсиктӧдз 42 км.
Сидорова Глафира Петровна
Олан туй
Глафира Сидорова чужӧма 1922-ӧд вося ӧшым тӧлысь 2-ӧд лунӧ Коми асвеськӧдлан обласьтын Сыктывдін районса Паль сиктын. 1942 воын помалӧма А.В. Луначарский нима ГИТИС «Драма театрса да киноса актёр» специальносьт серти. Сэксянь жӧ уджалӧ Драма театрса труппаын.
Кулӧма 2019-ӧд вося ӧшым тӧлысь 16-ӧд лунӧ
Театрын ворсӧм
Рольяс:
1879-ӧд во
1879-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас ӧкмысӧд) во – абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ середасянь.
Катыд Тыла (Княжпогост район)
Катыд Тыла (Верхняя Отла) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грездсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 11 км, Емва карӧдз 40 км.
Старцева Алёна Александровна
Старцева (нывдырся — Шомысова) Алёна Александровна (1986) — коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй
Алёна Старцева чужӧма Кулӧмдiн районса Скӧрӧдум грездын 1986 вося ӧшым тӧлысь 8-ӧд лунӧ. 2009 воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультетса коми юкӧн. Редакторалӧма «Войвыв кодзув» журнал редакцияын. Велӧдӧма Коми республикаса Юралысьбердса Искусствояс гимназияын.
Гижан удж
Алёна Шомысова гижӧ кывбуръяс да проза. Кывбуръяс босьтчӧма гижны 15 арӧссянь. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма коми газет-журналъясын да альманахъясын («Ме тэнӧ радейта», «Мне рассказали одуванчики», «Няньн-солӧн», «Медводдза муслун», «Льӧм ю»). «Войвыв кодзув» журналын петавлӧма сылӧн «Тӧдмав менӧ» медводдза повесьт.
Йӧзӧдчыны кутӧма студенталігӧн на. Гижан сям сӧвмӧдӧм могысь велӧдчӧма Гожся университетын, пырӧдчис «Арт» журналлӧн литературнӧй кытшӧ, Коми гижысь котырлӧн литературнӧй кытшӧ. Ветлӧма фин-йӧгра вуджӧдчысьяслӧн семинар вылӧ, Рочмуса, СНГ-са за суйӧрсайса том гижысьяслӧн войтыркостса форум вылӧи. Йӧзӧдӧма «Дзар» (2011) да «Чӧв» (2012) небӧгъяс.
Вуджӧдӧ роч классикъясӧс, фин-йӧгра гижысьясӧс (Муш Нади) да ӧнія кадся роч поэзия да проза (Николай Гоголь, Иван Бунин, Надежда Мирошниченко). 2015 воын Эстмуса рӧдвуж войтырлӧн уджтас серти йӧзӧдӧма «Юрсигусь бордъяс» кывбур чукӧр, кӧні став кывбурсӧ сетӧма нёль кыв вылын: коми, роч, эст да англия кывъясӧн.
Мукӧдыскӧд ӧтвылысь дасьтӧ «Ы» журнал (медводз петӧма «Йӧлӧга» газет, а сэсся «Арт» журнал бердын).
2016-ӧд восянь пырӧ Рочмуса гижысь котырӧ.
Чероки (кыв)
Чероки (ᏣᎳᎩ [цалаги], ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ [цалаги гавонихисди]) — АӦШын (Оклахома да Войвыв Каролина штатъясын) ирокез кыв.
Лимерова Валентина Александровна
Лимерова Валентина Александровна (1964) — коми литература туялысь да критик, педагогика наукаясса кандидат (1995), коми литератураысь учебникъяс лӧсьӧдысь, велӧдысь. Нывдырся овыс — Черных.
Олан туй
Валентина Лимерова чужӧма 1964-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 1-ӧд лунӧ Коми Республикаын Луздор районса Берёзовка грездын. 1986-ӧд воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультет. Уджалӧма школаын коми да роч кыв да литератураысь велӧдысьӧн. Помалӧма Москваын Велӧдӧмын национальнӧй мытшӧдъяс серти НИИын аспирантура. Удждалӧма Коми Республикаса Велӧдӧм сӧвмӧдан институтын, Сыктывкарса канму университетын.
2002-ӧд восянь уджалӧ Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын старшӧй научнӧй сотрудникӧн; 2007–2008-ӧд воясӧ веськӧдлӧма литература юкӧнӧн.
Туялан удж
В.А. Лимеровалӧн кандидатскӧй диссертация темаыс «Постижение авторской позиции при изучении эпических произведений родной литературы в 5–11 классах коми школы» (1995 во, уджӧн веськӧдлысь − педагогика наукаясса доктор, профессор К. М. Нартов).
В.А. Лимерова уджалӧма координаторӧн татшӧм туялан уджтасъясын:
В. А. Лимерова дасьтӧма да йӧзӧдӧма 140-ысь унджык удж.
Тэта
Θθ (важ эл. θῆτα [tʰɛ̂ːta], эл. θήτα [ˈθita]) — эллин анбурлӧн кӧкъямысӧд шыпас. Шуанног — важӧн [t̪ʰ], ӧні [θ]. Лыд пасйӧм — 9. Мукӧддырйи Θθ пыдди гижӧны ϴϑ.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин Ɵ
Кирилл Ѳ
1876-ӧд во
1876-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас квайтӧд) во – кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.
Суахили (кыв)
Суахили (kiswahili) — тайӧ бенуэ-конго (банту) кыв. Танзанияын, Кенияын да Угандаын каналан кыв. Анбур — латин, важӧн араб.
1874-ӧд во
1874 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Кикуйю (кыв)
Кикуйю (Gĩgĩkũyũ [ɣēɣēkōjó]) — тайӧ Кенияын бенуэ-конго (банту) кыв. Анбур — латин.
Ерофеева Любовь Андреевна
Ерофеева Любовь Андреевна (1987) — коми гижысь. Нывдырся овыс — Ануфриева.
Олан туй
Чужӧма 1987-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 23-ӧд лунӧ Изьва районса Мокчой сикт улӧ пырысь Гам грездын. 2005—2010-ӧд воясӧ велӧдчӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультетса коми юкӧнын. Уджавлӧма «Войвыв кодзув» журнал редакцияын. Ӧні уджалӧ И.А. Куратовлӧн литературнӧй музейын научнӧй сотрудникӧн.
Гижан удж
Любовь Ануфриева гижӧ кывбуръяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма «Войвыв кодзув» да «Арт» журналъясын. 2008-ӧд воын Таллиннын сылӧн петӧма медводдза небӧг — «Linnud ei tauni» (Лэбачьяс оз дивитны) коми, роч, эст да англия кывъяс вылын. Сэксянь сылӧн лоӧма сайним — Баяр Люба. 2011-ӧд воын йӧзӧдӧма «Мукӧд енкӧлаын» небӧг. Йӧзӧдчылӧ Любовь Ануфриева ним улын.
Аграпинна Лупинна гусяним улын йӧзӧдлӧма «Дедко» мойд да «Ниа-паяния» пьеса (2017).
2016-ӧд восянь пырӧ Рочмуса гижысь котырӧ.
Шедӧдлӧма некымын литературнӧй премия: «Эзысь борд» республикаса литературнӧй конкурсын «Поэзия» нимпасын (2007), Александр Лужиков нима (2015), М.А. Кастрен котырлӧн (Финляндия) «Дас витӧд из» небӧгысь (2015), «Север» литературнӧй журналлӧн (Карелия) «Северная звезда» конкурсын «Проза» нимпасын (2017).
Каппа
Κκ (эл. κάππα [ˈka.pːa]) — эллин анбурлӧн дасӧд шыпас. Шуанног — [k]. Лыд пасйӧм — 20. Мукӧддырйи математика формулаясын κ пыдди гижӧны ϰ.
Видзӧдӧй тшӧтш
ĸ — гренланд шыпас
Латин K
Кирилл К
Йота
Ιι (важ эл. ἰῶτα [ˈiɔːˌ.ta], эл. ιώτα [ióta]) — эллин анбурлӧн ӧкмысӧд шыпас. Шуанног — важӧн [i] либӧ [iː], ӧні [i]. Лыд пасйӧм — 10.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин Ɩ
Кирилл Ꙇ
Латин I
Кирилл І
Окунев Нос (Чилимдін район)
Окунев Нос (Окунев Нос) – Коми республикаын Чилимдін районысь Окунев Нос сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Окунев Нос пукалӧ Печора юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Чилимдін юрсиктӧдз 102 км.
1873-ӧд во
1873 (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас коймӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.
Могаук (кыв)
Могаук (Kanien’kéha), сідзжӧ мохок, мохаук, мохавк — Канадаын (Онтарио да Квебек провинцияясын) да АӦШын (Нью-Йорк штатын) ирокез кыв. Анбур — латин (Iewennonnià:tha).
Шӧр Тыла (Княжпогост район)
География
Грездсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 10 км, Емва карӧдз 39 км.
Могаук (кыв)
Могаук анбур
a e h i k n o r s t w y á à é è ó ò ṉ en on ’ : , пыртӧм кывъясын m p
Лямбда
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин Ʌ
Кирилл Л
Ню
Νν (важ эл. νῦ [ˈnŷː], эл. νι [ˈni]) — эллин анбурлӧн дас коймӧд шыпас. Шуанног — [n]. Лыд пасйӧм — 50.
Науатль
Науатль (nāhuatl, nāhuatlàtōlli, mexìcatlàtōlli, mācēhuallàtōlli) — Мексикаын (Мехико, Пуэбла, Веракрус, Идальго, Герреро, Морелос, Тласхала, Оахака, Мичоакан, Дуранго штатъясын) да Сальвадорын кыв. Анбур — латин.
Науатль анбур
a /a/, ā /aː/, ch /t͡ʃ/, e /e/, ē /eː/, h /ʔ/, i /i/, ī /iː/, c (qu) /k/, cu (uc) /kʷ/, l /l/, m /m/, n /n/, o /o/, ō /oː/, p /p/, t /t/, tl /t͡ɬ/, tz /t͡s/, hu (uh) /w/, x /ʃ/, y /j/, c (z) /s/
Мю
Μμ (важ эл. μῦ [mŷː], эл. μι либӧ μύ [mi]) — эллин анбурлӧн дас кыкӧд шыпас. Шуанног — [m]. Лыд пасйӧм — 40.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин M
Кирилл М
Ϻ
1871-ӧд во
1871 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Кси
Ξξ (важ эл. ξῖ [ˈkʰsiːˌ] либӧ ξεῖ [ˈkʰseː], эл. ξι [ˈksi]) — эллин анбурлӧн дас нёльӧд шыпас. Шуанног — [ks]. Лыд пасйӧм — 60.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ѯ
1870-ӧд во
1870 (сюрс кӧкъямыссё сизимдасӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Остапова Елена Васильевна
Остапова Елена Васильевна — коми литература туялысь, филологияса кандидат (2000).
Олан туй
Елена Остапова чужӧма 1966-ӧд вося рака тӧлысь 14-ӧд лунӧ Луздор районса Абъячой сиктын. Помалӧма Сыктыв районса Межадорын 8 класса школа (1980), Абъячойса 10 класса школа (1982). 1987-ӧд воын помалӧма Сыктывкарса канму университетса филология факультетлысь коми юкӧн. 1987–1996-ӧд воясӧ уджалӧма Сыктыв районса Кебра школаын роч да коми кыв да литература велӧдысьӧн. 1995-ӧд воын пырӧма аспирантураӧ, 1996-ӧд восянь — Сыктывкарса канму университетын финн-йӧгра факультетысь литература да фольклор кафедраын ассистент.
2000-ӧд воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация да лоӧма старшӧй велӧдысьӧн. 2000–2001-ӧд воясӧ вӧлӧма фин-йӧгра факультетын деканӧс вежысьӧн. 2002-ӧд воын шедӧдӧма доцент ним да да лоӧма коми фольклор да литература кафедраӧн веськӧдлысьӧн. 2005-ӧд воын сылы сетӧма «доцент» учёнӧй звание. Ӧні водзӧ уджалӧ Питирим Сорокин нима Сыктывкарса канму университетысь Гуманитарнӧй наукаяс институтын коми филология, финно-угроведение да регионоведение кафедраын доцентӧн.
Баженова Ольга Николаевна
Баженова Ольга Николаевна (1992) — том коми гижысь.
Олан туй
Ольга Баженова чужӧма 1992-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 18-ӧд лунӧ Емдін районса Кӧжмудор сиктын. Медводз велӧдчис Кожмудорса школаын, а бӧрынджык, сизимӧд классӧдз велӧдчӧма Туискерӧсса школаын.
2009-ӧд воын помалӧма зарни медальӧн Сыктывкарын Ю.А. Спиридонов нима Коми Республикаса Юралысь бердын искусствояс гимназия.
2008—2014-ӧд воясын велӧдчӧма Сыктывкарса канму университетын гуманитарнӧй наукаяслӧн институтса коми юкӧнын, помалӧма гӧрд дипломӧн.
2015-ӧд восянь КРАГСиУ-са кыв технология сӧвмӧдан шӧринын уджалысь. 2016-ӧд вося арсянь аспиранталӧ Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын. Темаыс — «Лексическая стилистика коми языка (на материале языка художественных произведений)» (веськӧдлысьыс — Е. А. Цыпанов).
2020-ӧд восянь Сыктывкарса канму университетын филология финно-угроведение да регионоведение кафедраын велӧдысь.
Гижан удж
Ольга Баженова унджыксӧ гижӧ кывбуръяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма 2007-ӧд воын «Войвыв кодзув» да «Арт» журналъясын, «Медводдза муслун» сборникын.
2012-ӧд воын сылӧн петӧма «Шондіа ю» медводдза кывбура небӧг. Мӧд небӧгсӧ — «Ме велӧдча радейтны выльысь» (2016) — йӧзӧдӧма Эстонияса Национальнӧй Культура Фондлӧн сьӧм вылӧ.
Коми Республикаса «Эзысь борд» литературнӧй конкурсын, кодӧс нуӧдӧ «Войвыв кодзув» журнал, «Поэзия» нимпасын вермысь.
2013-ӧд воын, студентӧн на, водзмӧстчӧма драматургияын: гижӧма да йӧзӧдӧма «Арт» журналын "От" пьеса, код серти Искусствояс гимназияса велӧдчысьяслӧн «Ордым» театр котыр Сыктывкарса университетса велӧдчысьяскӧд ӧтвылысь пуктӧма спектакль (режиссёрыс В. М. Напалков).
2018-ӧд вося гожӧмын Ольга Баженоваӧс босьтӧмаӧсь Россияса гижысь котырӧ.
Габова Вера Петровна
Габова Вера Петровна — коми актриса, Россияса нимӧдана артистка (2011 во).
Олан туй
Вера Габова чужӧма Коми АССР-ын Кӧрткерӧс районса Висер сикт улӧ пырысь Сюзяыб грездын 1956 вося косму тӧлысь 2-ӧд лунӧ. 1979-ӧд воын помалӧма Сыктывкарын искусствояс училище «Драма театрса ворсысь» специальносьт серти. 1979-ӧд восянь ворсӧ В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театр труппаын.
Ларев Александр Константинович
Ларев Александр Константинович (1930—2015) — коми гижысь, драматург, журналист.
Олан туй
Куліс 2015 вося ӧшым тӧлысь 8-ӧд лунӧ, гуалӧма Сыктывкарын Гӧрд Затонса шойнаын.
Гижан удж
Александр Ларев гижис 12 пьеса. Медся нималанаыс — «Гӧтрасян кад» (1968), «Пиян эз воны гортӧ» (1980), «Паметь» (1985). Став СССР-ын сійӧс кутісны тӧдны «Льӧм пу дорын аддзысьлӧмъяс» пьеса серти спектакльяс пуктӧм бӧрын.
Юкатек майя кыв
Юкатек майя кыв (Màaya t'àan) — Мексикаын (Юкатан, Кинтана-Роо, Кампече штатъясын), Гватемалаын да Белизын майя кыв. Анбур — латин.
Хабариха (Чилимдін район)
Хабариха (Хабариха) – Коми республикаын Чилимдін районысь Хабариха сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Хабариха пукалӧ Печора юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Чилимдін юрсиктӧдз 44 км.
Олысь лыд
Сиктын олӧны роч йӧз.
1869-ӧд во
1869 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Пи (эллин шыпас)
Видзӧдӧй тшӧтш
П
1868-ӧд во
1868-ӧд во (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын кӧкъямысӧд)  — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.
Омикрон
Οο (важ эл. οὖ [ou] либӧ ὂ μικρόν [ˌo mi.ˈkron], эл. όμικρον [ɔ.mi.kɾo̞n]) — эллин анбурлӧн дас витӧд шыпас. Шуанног — важӧн [o], ӧні [ɔ]. Лыд пасйӧм — 70.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин O
Кирилл О
Киче (кыв)
Киче кыв (K'iche /kʼiʧeʔ/, Qatzijob'al — миян кыв) — Гватемалаын майя кыв. Анбур — латин.
Киче анбур
a [a], ä [ə], e [ɛ], i [i], o [o], u [u], m [m], n [n], nh [ŋ], p [p], b' [ɓ], t [t], t' [t'], k [k], k' [k'], q [q], q' [q'], tz [ʦ], tz' [ʦ’], ch [ʧ], ch' [ʧ’], s [s], x [ʃ], j [χ], h [h], r [r], l [l], y [j], w [w], ' [ʔ]
Кхам муан (кыв)
Кхам муан ( ᨣᩴᩤᨾᩮᩥᩬᨦ, กำเมือง [kam˧.mɯːəŋ˧]) либӧ войвыв таи кыв, сідзжӧ ланна — тайӧ тай-кадай кыв, кутшӧмӧн сёрнитӧны войвыв Таиландын. Анбур — туа-тхам либӧ таи.
Лыдпасъяс
Хора:
᪀ ᪁ ᪂ ᪃ ᪄ ᪅ ᪆ ᪇ ᪈ ᪉
Тхам:
᪐ ᪑ ᪒ ᪓ ᪔ ᪕ ᪖ ᪗ ᪘ ᪙
Луганда (кыв)
Луганда (Luganda, Oluganda [oluɡaːnda]), сідзжӧ ганда — тайӧ Угандаын банту кыв. Анбур — латин.
Киняргванда (кыв)
Киняргванда (Ikinyarwanda, (O)Runyarwanda), сідзжӧ киньяруанда, рванда, руанда — тайӧ Руандаын, Угандаын да Демократия Конго Республикаын бенуэ-конго (банту) кыв. Руандалӧн каналан кыв. Анбур — латин.
Киняргванда анбур
! диграф !! шуанног
Сыктывкарса канму университет
Сыктывкарса канму университет (Сыктывкарский государственный университет; дженьыда – СыктГУ) – Коми Республикаса вылыс тшупöда тöдöмлунъяс босьтан велöдчанiн, артмис Сыктывкарын 1972 воын.
Институтъяс да кафедраяс
1. История да право велӧдан институт.
Россиялысь да суйӧрсайса канмуяслысь история велӧдан кафедра.
История да велӧданногӧ велӧдӧм ставлы лӧсялана право дисциплина кузя кафедра.
Аймара (кыв)
Аймара (Aymar aru) — Боливияын, Перуын да Чилиын кыв. Анбур — латин.
Сыктывкарса канму университет
Институтъяс да кафедраяс
2. Естественнӧй наукаяслӧн институт.
Биология велӧдан кафедра
Геология велӧдан кафедра
Химия велӧдан кафедра
Ывлавыв наука вылӧ мыджсьӧмӧн - туялӧмын тӧдӧмлунъяс босьтан кафедра.
3. Стӧч наукаяс да информационнӧй технологияяс институт
Инженернӧй физика да техносфернӧй безопасносьт кафедра
Общетехническӧй дисциплина да технологияӧ велӧдан кафедра
Информационнӧй безопасносьт кафедра
Информационнӧй системаяс велӧдан кафедра
Математическӧй моделирование да кибернетика велӧдан кафедра
Радиофизика да электроника велӧдан кафедра
Физика-математика да информационнӧй образование кафедра
Политология да международнӧй отношениеяс кафедра
Финно-угорской филологии да национальнӧй образованиелӧн кафедра
Роч да ӧтув филология кафедра
Филологическӧй образование кафедра
Йöзкостса йитöд  да вӧзйӧг кафедра
Журналистика кафедра
Социальнӧй удж нуӧдан кафедра
Теория боксянь билогияӧн подулалӧм – бурдӧданног да вир – яй ёнмӧдӧм кузя
кафедра
Физическӧй воспитание кузя кафедра
Безопасность жизнедеятельности кафедра
6.Педагогика да психология институт
Общӧй психология кафедра
Общӧй да специальнӧй педагогика кафедра
Видзӧдласног да туяланног велӧдӧм
1867-ӧд во
1867 (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Сыктывкарса канму университет
Институтъяс да кафедраяс
Декоративнӧй-прикладнӧй искусство кафедра
Дизайн кафедра
Изобразительнӧй искусство кафедра
Культурология да педагогическӧй антропология кафедра
8.Экономика да финансъяс кафедра
Банк делӧ велӧдӧм кузя кафедра
Бухгалтерскӧй учёт да аудит велӧдӧм кузя кафедра
Финансӧвӧй менеджмент кафедра
9.Менеджмент да предпринимательство институт
Менеджмент да маркетинг кафедра
Экономическӧй теория да корпоративнӧй веськӧдлӧм кафедра
10. Уджыс орӧдчыдтӧг велӧдчӧм институт
11.Индивидуальнӧй образовательнӧй программаяс институт
12. Экономика, право да информатика институт
Университет нималана помалысьяс
1. Фёдор Овчинников
2. Таисия Жакова
3. Прокопий Уляшов
4. Дмитрий Шатохин
6. Юлия Леготина
7. Анелия Лянцевич
8. Михаил Ласек
9. Светлана Шпикина
10. Ирина Тарабукина
Канмукостса йитӧдъяс
Ӧнія кад кежлӧ университетлӧн кырымалӧма кыкнанладорсянь 26 сёрнитчӧм суйӧрсайса вылыс тшупӧда велӧданінъяскӧд наука да велӧдӧм юкӧнъясын. Канмукостса уджъёртъясӧн Сыктывкарса канму университетлы лоины Финляндияысь, Англияысь, Германияысь, Норвегияысь, Канадаысь, Венгрияысь, Латвияысь, Белоруссияысь, Украинаысь, Арменияысь, Кыргызтанысь вылыс тшупӧда велӧданінъяс да туялан-велӧдан котыръяс. Питирим Сорокин нима Сыктывкарса канму университет пырӧ войвыв университетъяслӧн – Арктика кытшса Университетъяслӧн ӧтувӧ, кытчӧ пырӧны 160-ысь унджык туялан да вылыс тшупӧда велӧданін, кодъяс разалӧмаӧсь став Му шар пасьтаыс, кодъяскӧд Сыктывкарса университет ӧтвылысь нуӧдӧ туялан да велӧдан удж.
Питирим Сорокин нима Сыктывкарса канму университет пӧртӧ олӧмӧ проект, мый сетӧ студентъяслы позянлун босьтны мӧд диплом –  «Бакалавриат вой кытшдорса юкӧн туялысь» проект Норвегияса Университеткӧд ӧтвылысь.
Печатайтӧм лэдзӧм
1. «Корпоративное управление и инновационное развитие экономики Севера» - элетроннӧй туялан издание. Петӧ 2005 восянь, пыртӧма РИНЦ инасӧ.
2. Журнал «Verbum» — университын велӧдысьяслы да велӧдчысьяслы лыддьӧм вылӧ издание
1864-ӧд во
1864 во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Ваюу (кыв)
Ваюу (wayuunaiki, ваюунаики), сідзжӧ исп. Гуахи́ро (Guajiro) — Венесуэлаын да Колумбияын аравак кыв. Анбур — латин.
Неридз (Чилимдін район)
Неридз (Нерица) – Коми республикаын Чилимдін районысь Неридз сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
1863-ӧд во
1863 (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын коймӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Неридз (Чилимдін район)
География
Неридз пукалӧ Неридз юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Чилимдін юрсиктӧдз 35 км.
Олысь лыд
Сиктын олӧны роч йӧз.
Ро
Ρρ (важ эл. ῥῶ [r̥ɔ́͜ɔ], эл. ρω либӧ ρο [ɾo]) — эллин анбурлӧн дас сизимӧд шыпас. Шуанног — [r]. Лыд пасйӧм — 100. Мукӧддырйи математика формулаясын ρ пыдди гижӧны ϱ.
История
Кирилл Р
Латин P
Козлорд (Княжпогост район)
Козлорд (Козловка) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грездсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 13 км, Емва карӧдз 45 км.
Сигма
Σσ, кыв помын ς (важ эл. σῖγμα [sí͜iɡma], эл. σίγμα [síɣma]) — эллин анбурлӧн дас кӧкъямысӧд шыпас. Шуанног — [s], [m] да [n] водзын — [z]. Лыд пасйӧм — 200. Мукӧддырйи Σσς пыдди гижӧны Ϲϲ.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ʃ
Ϻ
ϛ
Тау
Ττ (важ эл. ταῦ [ˈta͜ʊˌ], эл. ταυ [taf]) — эллин анбурлӧн дас ӧкмысӧд шыпас. Шуанног — [t]. Лыд пасйӧм — 300.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ꞇ
ԏ
T
1862-ӧд во
1862-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын кыкӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.
1861-ӧд во
1861 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Рунди (кыв)
Рунди (ikirundi), сідзжӧ кирунди — тайӧ Бурундиын каналан банту кыв. Анбур — латин.
Мапудунгун
Мапудунгун (Mapudungun), сідзжӧ мапуче, араукан кыв — Чилиын кыв. Анбур — латин.
Анюша (Княжпогост район)
Анюша (Анюша) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Грездсянь Сьӧська шӧрсиктӧдз 1 км, Емва карӧдз 32 км.
Фи
Φφ (важ эл. φῖ [ˈpʰiːˌ] либӧ φεῖ [ˈpʰeː], эл. φι [fi]) — эллин анбурлӧн кызь ӧтикӧд шыпас. Шуанног — важӧн [pʰ], ӧні [f]. Лыд пасйӧм — 500. Мукӧддырйи математика формулаясын φ пыдди гижӧны ϕ.
Видзӧдӧй тшӧтш
Ф
Козлов Евгений Валерианович
Козлов Евгений Валерианович (сайнимъяс — Е.Валериан, Емеля Пилич, 1960) — коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй
Евгений Козлов чужӧма 1960-ӧд вося ода-кора тӧлысь 18-ӧд лун Коми АССР-ын Емдiн районса Кӧжмудор сикт улӧ пырысь Эжолты грездын. Школа помалӧм бӧрын уджалӧма совхозын, служитӧма армияын. Помалӧма Сыктывкарса канму университет. 1986 восянь уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын, вӧлӧма Коми АССР-са гижысь котырын литературнӧй консультантӧн. Почтальоналӧма.
2008 восянь «Войвыв кодзув» журналын уджалысь, шӧр редакторӧс вежысь, 2010 восянь уджалӧ «Чушканзі» журналын.