cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alan Dilpak (kirmanckî)
Zulm û zordariya cuntaya leşkerî ye ver, 1972 de 2 serrî zîndan kewt para Alan Dilpakî. Bado, ey Anqara de Uiversîteya Hacettepeyî qedenê. Tawo ke cuntayêda newîye amê, 1980 de ey welat terk kerd.
Bad Wildbad
Bad Wildbad bajarokekî navçeya Calwê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Şorbeya fringiyê ya Botanê
Çêkirin
Xwê, îsota sor, rihan û ardê tevlîhev bikin hinekê avê berdin ser, tevdin. Berdin nava quşxaneya bi ava goşt dikele. Firingî nermîjî bûn, bi kefgîrê derînin, bipelçiqînin yan li makîneyê bidin, dîsa berdin quşxaneyê kelekî din jî pê bînin.
Dema we servîs kir, hûn dikarin nanê hatiye biraştin an penîrê qaşar jî bipişirînîn navê. Êdî amade ye ku were ser destexaneyê (sifre).
Sîb û Sûran (navçe)
Sîb û Sûran yek ji navçeyên parêzgeha Sîstan û Belûçistan ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Sîb û Sûran e.
Deştyarî (navçe)
Deştyarî yek ji navçeyên parêzgeha Sîstan û Belûçistan ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Deştyarî e.
Artrîta rumatoîd
Bi zorî jin vê nexoşyê vedigrin (her li sê nexoşa du jinin) û li temenê nizî çil salyê. Ev nexweşiye cumgêt nexoş digrî. Bi zorî cumgêt kiçke wek tibilêt dest u pê.
Behmen Doğu
Behmen Doğu di 5ê Gulana 1978 an de li Êlihê ji dayik bûye. Ji pola 3yemîn a dibistana seretayî dest bi nivîsandina kêşan kiriye. Heta pola yekemîn ya dibistana seretayî, pêşîn û amadeyî bi dehan skêçên komedîyê nivîsandin. Piştî dibistana amadeyî şanoya bi navê “Yürümetre” ya bi du lîstikan dinivîse. Dema ku li Zanîngeha Anadoluyê rêveberiya dewletê dixwend, xwendina xwe ya zanîngehê nîvco hîşt. Piştî ku demekê bi bazirganiyê re mijûl bû, di rojnameya dîjîtal "Hür Bakış" de wek edîtor û qunciknivîs xebitî. (2012-2016)
Behmen ku di sala 2018’an de ketibû nava kar û barên nermalavê, xwedî pargîhandîya bi navê Erkamsoft e. Di cîhanê de yekem lîstika zarokan a mobîl a kurdî ya bi navê “Bejan Game ” çêkir. Ew li ser App Store û Play Store hate weşandin. Wî seta perwerdehiyê ya "Bejan Fêrbûna Kurdî" amade kir, ku li Tirkiyeyê koma perwerdehiya kurdî ya herî berfireh e ku ji aliyê Tirkiyeyê ve tê piştgirî kirin. Şanonîgarîya anîmasyona ku dê bi dirêjiya 3D bi navê Bejan li Heskîfê be, bi Zehra Çelenk û Yavuz Ekinci re nivîsand. Behmenê ku fîlma wî ya anîmasyon di bin berhemê de ye, bi giranî li ser lîstikên mobîl xebatên xwe didomîne. Behmen Dogu wî hene li Êlih û Enqereyê dijî, zewicî ye û xwedîyê du zarokan e.
Desmonts
Desmonts, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Bukkehammartjørna
Bukkehammartjørna, goleke di nava sinorê parêzgeha Opplanda Norwêcê de ye. Gola Bukkehammartjørnayê, gola herî bilindê bakurê Norwêcê ye ku asta deryayê 1594 mêtre bilind e.
Qedrîcan
Pexşana wî
Rojên Derbasbûyî di 52êmîn hejmara Hewarê de hatiye weşandin. Ev nivîsar jî yek ji wan ên ku Qedîrcan jiyana xwe ya li Başûrê biçûk û Şamê vegotiye ye. Di nivîsarên bi vî rengî de Qedîrcan xweşikayiyên vê deverê û yên welêt dide ber hev. Zozan, çem, bihar û heşinayên welêt qet ji bîra nivîskar dernakevin.
Herka Kendavê
Rêgeh
Ew bi lezekê 2,5 m/s (9 km/h) herikakê herî bihêz e.
Yusuf Azizoğlu
Yusuf Azizoğlu (jdb.1916 Farqîn - m. 1970) siyasetmedar û yek ji wezîrên berê yên Komara Tirkiyê yê ji Amedê ye.
Torî (devok)
Devoka torî devokeke kurmancî ye ku li Midyadê, Kerboranê, Nisêbînê, Stewrê, Rişmilê, Mehsert, Mêrdînê û li çend navçeyên Qamişloyê li Binxetê tê axavtin, yanî devera êla dîrokî ya Hevêrkan li bakur û rojavayê herêma Botan û herêma Torê. Devoka torî bi rêziman, fonetîk û fenhengoka xwe ve dikeve tîpa devokên kurmancî yên jêrzaravaya botanî.
Deryaya Karayê
Deryaya Karayê (bi rûsî: Ка́рское мо́ре, Karskoye more) deryayekê li bakura Rûsya û Ewropayê dimê û yek ji perçeyên Okyanûsa Arktîkê ye.
Deryaya Beaufort
Deryaya Beaufort yek ji perçeyên Okyanûsa Arktîk e. Ew li bakura Alaska û Kanada dime. Ew li rojava bi Kendava Amundsen, Tengava McClure û giravên Banks ve cîranê hevin. Ew ji pê Francis Beaufort re hatiye navkirin ( 1774- 1857)
Zimanê korêyî
Zimanê Korêyî (한국어/조선말) zimanê fermî yê Komara Korêyê û Komara Gelêrî ya Demokratîk a Korêyê ye. Bi giştî nêzî 80 milyon kesan li cîhanê bi vî zimanî diaxivin.
Emmanuelle Charpentier
Emmanuelle Marie Charpentier profesoreke fransî ya mîkrobiyolojî, genetîk û biyokîmya ye. Ew ji sala 2015ê heta niha rêvebera Bingehê Max Plank a Çîn Nasiya Hewdanan ye li Berlînê û li sala 2020ê bi hevparî digel Jennifer Doudnayê karîn Xelata Nobelê werbigrin. Wergirtin Xelat ji ber lêkolînên wan yên di warê ″vewijartina genomê″ de bûn.
Boisset, Hérault
Boisset, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Stralsund
Stralsund bajarokekî navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügen li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Zeyd, Agirî
Zeyd, gundekî girêdayî bajarê Kurdistana bakur Agiriyê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Devrîq
Devrîq gundekî ser bi navenda bajarê Verzeqan li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Dontunî
Dontuniyê jî para xwe ji qedexeyan girtiye
Ev xwarin derbasê romiyan (tirkan) jî bûye, jê re tontunî-tantunî dibêjin. Berê tirkan digotine dontunî lê saziya ziman a tirkî ev bêje guhertiye, kiriye tantunî. Ji ber ku zimanê kurdî qedexe bû li Tirkiyeyê û saziya ziman a tirkî peyvên biyanî ji tirkî vediqetand, dontuniya kurdan jî para xwe girtiye. Li Edene, Mersin û bakurê Kîprosê wextekê kê di aşxaneyan de bêjeya dontunî bikaraniye, hişyarî lê dihatibûye kirin ku çima bêjeyeke kurdî bikartînin.
Amadekirin
Ji aliyekê ve seleteya xwe amade bikin. Pîvazan di dirûvê heyvê de ziravane hûr bikin. Wan bi xwê, bexdenûsa pelên wê hatine veqetandin, simaq û ava lîmonê tevdin.
Tirbeya Hesen Beg a Xoşabê
Tirbeya Hesen Beg a Xoşebê, yek ji tirbeyên dîrokî yên Wanê ye.
Pisîka Wanê
Taybetmendî
Endamên herî bi nirx ên celebê cûreya tev spî û yek çavek zer e û yek çavek şîn e.
Orşelîm
Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî Tîtus bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.
Lège-Cap-Ferret
Lège-Cap-Ferret, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Eḧmewmerde
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Eḧmewmerde 138 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 26 e.
Viyana
Heya destpêka sedsala 20an, Viyana bajarê herî mezin ê almanîaxivê li cîhanê bû ku berî perçebûna Împeratoriya Awûstûrya-Macaristanê di Şerê Cîhanê yê Yekem de, 2 milyon rûniştevanên bajêr hebûn. Bajêr îro piştî Berlînê duyem bajarê herî mezin ê almanîaxiv e. Navendên gelek rêxistinên navneteweyî yên mezin li bajêr heme ku di nav van rêxistinan de Neteweyên Yekbûyî, OPEC û OSCE heye. Bajar li rojhilatê Awistiryayê cih digire û nêzîkî sinorên Komara Çek, Slovakya û Mecaristanê ye. Ev herêm bi hev re herêmeke bi sinoriya Ewropaya Navendî ye. Li gel Bratîslava ku nêzîkî Viyanayê ye, herêmek metropoliya bi 3 milyon niştecihan ava kiriye. Di sala 2001an de, navenda bajêr wekî Mîrateya Cîhanî ya UNESCO hatiye destnîşankirin.
Baglung
Baglung, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 29.360 kes hatiye hejmartin
Riya Hevrîşimê
Riya Hevrîşimê, yek ji riyên herî navdar yên bazirganiyê ye. Ev rê ji Çînê dest pê dike, ji Kurdistanê derbasî Tirkiye dibe û ji wir jî hetanî Ewropa yê diçe. Ev rê beriya zayînê bi sed salan ji aliyê Hindistan û Misirê ve ji bona ku hevrîşim ji Çînê bînin hatiye bikaranîn. Ji bona vê yekê navê wê kirine riya hevrîşimê.
Hîrmend (navçe)
Hîrmend yek ji navçeyên parêzgeha Sîstan û Belûçistan ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Hîrmend e.
Bad Windsheim
Bad Windsheim, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Bavyerayê ye.
Qirtika gustîlok
Qirtika gustîlok (cricoid cartilage) beşek ji kakûtî qirrikê ye, ya ku bi şêweyî gustîl e. Ew ji qirtika hyalîn pêk tê. Aliya qirtikê gustîlok ya paşî pantir e û li ser keviya wê ya jorîn herdu qirtika arytenoîd bi cih dibin.
Kumbeta Zortûl
Kumbeta Anonîm (Zortûl) a Ercîşê, bermahiyeke dîrokî ya Wanê ye.
Boujan-sur-Libron
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Zunyi
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.127.009 kesî
Gerdûn
Bi sedsalan, çavdêriyên astronomîkî yên berbiçav, Nicolaus Copernicus rê da ku modela heliocentric bi Sun re li navenda pergala rojê bigirin.
Modela ΛCDM modela herî berbiçav a gerdûnê qebûl dike. Ew pêşniyar dike ku ji% 69,2% ± 1.2% [2015] ya girs û enerjiyê di gerdûnê de asayîbûnek kozmolojîk e (an jî, di nav dirêjkirinan de με ΛCDM, formên din ên enerjiya tarî, mîna qada scalar) ku berpirsiyarê niha ye.
Madonna
Zêdetirî 300 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotin, Madonna wekî hunermendê tomarê tomarê yê herî best-firotanê di hemî deman de ji hêla Guinness World Records ve hatî pejirandin. Komeleya Pîşesaziya ordingandiniyê ya Amerîka bi 64,5 mîlyon yekîneyên albûmê re ew wek sêyemîn hunermendê jin-yê herî pejirandî yê li Dewletên Yekbûyî tomar kir. Li gorî Billboard, Madonna di dîroka xwe ya 100 chart de Hot hunermendê solo yê herî serkeftî ye. Ew di heman demê de hunermendê solo yê herî guncan ê temaşe yê hemî deman e, ku ji bilêtên konserê xwe 1.4 mîlyar dolar Amerîkî berhev dike. Ew di sala 2008-an de, salek yekem a destûrdana wî, ket nav Gola Rock û Roll Hall of Fame. VH1 ew di asta 100 Jinên Mezin ên Muzîkê de cih girt, dema ku Rolling Stone ew di nav 100 Hunermendên Mezin ên Hemî Deman de û 100 Dengbêjên Herî Mezin de We nav kir.
Civaka Îslamî ya Kurdistanê
Civaka Îslamî ya Kurdistanê baskê îslamî yê PKK ê ye. Tevgereke siyasî-civakî û rêxistineke dînî ya kurdî ye. Di sala 2004an de hatiye damezrandin û îro bi piranî di nav kurdên dîasporayê de, lê kurdên li Kurdistanê dijîn jî xwedî bandor e.
Kaniya Mezin
Ezbeta gundê Kaniya Mezin
Yasîn, Ramazan, Ahmid û Tahir kurê Ferman in; Usîv, Brahîm, Remezen, Hecî, Hesen, Xelîl û Ferman kurê Ahmid in; Ahmid kurê Hesen e, Hesen kurê Osman e, Osman kurê Silêman e, Silêman kurê Hesen e, Hesen kurê Silêmman e, Silêman kurê Xelîd e, Xelîd kurê Cafer e, Cafer, Mucteba, Hıdır, Seyfedîn, Gohreş, Kesim û Xelîl ew heft bira gund bi wan hatine nav kirin kurê Elî ne. Elî ji Şêx Şamera Sûrî ye eslê wî Ereb e.
Brives-sur-Charente
Brives-sur-Charente, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Baesweiler
Baesweiler, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Nordrhein-Westfalen e.
Radikal
Tîraja wê ya hefteyî li dora 30.000 e.
Außernzell
Außernzell şaredariyeke navçeya (Landkreis) Deggendorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Jennifer Lopez
Jennifer Lynn López, an jî bi kurtî Jennifer Lopez, (jdb. 24 tîrmeh 1969, New York, DYA) dansoz, aktrîs, stranbêj û fîlantropeke amerîkî ye.
Emma Bading
Emma Bading, ( li Monheim am Rhein, Almanya) lîstikvaneke alman e ku ji bo rola xwe ya di filmê TVyê Play de ji bo xelata Emmy ya Navneteweyî ji bo performansa herî baş ji wekê berbijar hatiye nişandan.
Arvo Pärt
Pärt gelek xelatan wergirtiye. 2005 xelata dêrên ewrupî, 2007 doktora (rûmetî) ji hêla zanîngeha Albert-Ludwigs bajarê Freiburgê, fakulteya xwendinên teylogî, beşê katolîzmê, berendametiya di American Academy of Arts and Letters û Classical Brit Award de, jiboy festîvala Torino Settembre Musica jê hat xwestin berhemekê binîvisîne û li ser karê xwe ya bi navê La Sindone (paçikê gorê) 2006 ji hêla festîvalê bixwe xelata bi navê XX Giochi olimpici invernali wergirt. 2008 xelata Léonie-Sonning ya Muzîkê, Danîmark.
Suryodaya
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 27.040 kes hatiye hejmartin
Malicorne, Allier
Malicorne, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Horst Ludwig Störmer
Jînenîgarî
Piştî bidawîkirina dibistana amadeyî di sala 1967î li Goethe-Gymnasium a Neu-Isenburg, dest bi perwerdeya fizîkê li zanîngeha Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt dike.
Sala 1974î dîploma xwe werdigire û dest bi perwerdeya bilind dike. Li laboratûarên Bell li New Jersey lêkolînan dike. Li wir ji sala 1978 heya 1983 gerînendetiya beşa fizîka giştî ya elektrîkî û taybetiyên optîkî dike. Sala 1992î li wir dibe dîrektorê lêgerînên fizîkî. Zewiciye.
Şerê li ser Daişê
{{legend|#cae7c4|Bın qontrola Hıkmata Surî}} {{legend|#ebc0b3|Controlled by the Syrian government}} {{legend|#cc829b|Controlled by the Iraqi government}} {{legend|#ffa067|Controlled by the Lebanese Government}} {{legend|#3e79ff|Controlled by Hezbollah}} {{legend|#b3b2ae|Controlled by the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL, ISIS, IS, Daesh)}} {{legend|#fff7fd|Controlled by al-Nusra}} {{legend|#e2d974|Bın qontrola YPG}} {{legend|#d2cd7e|Bın qontrola Pêşmerge}} {{legend|#d4ba79|Disputed territory}} }}
Linyi
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.039.440 kesî
Salliḧawa
Salliḧawa, gundekî gundistana Tîlekoa navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Kêmxwînî
Xurek û kêmxwînî
Mirov bi xurekên rojane jî dikare rê li ber hin cureyên kêmxwîniyê bigire. Kêmxwîniya ji ber kêmasiya hesin û kêm vîtamînî dibe ku bi xurekan baş bibe. Goştê sor, kezeb, sipil gelek hesin lixwe digirin. Riwekên bi rengê keskê tarî wekî mînak brokolî, spînax(îspanax),kelema brûkselê gelek hesin lixwe digirin. Çavkaniya serekî ya vîtamîna B12 goşt, hêk û şîr e. Bi taybetî goştê sor, kezeb, hêk, pênîr, kakil gelek vîtamîna B12 lixwe digirin. Di nav fasûlî,spînax, porteqal, nan,û findiq de gelek ji vîtamîna B9 heye. Ji nav rûvî de ji boy mijandina hesin, pêdivî bi vîtamîna C heye. Ango eger di laşê kesekî de bi têra xwe vîtamîna C tune be, ji xurekan hesin derbasî nav xwînê nabe. Vîtamîna C bi gelemperî di nav mewe û zebzeyan de gelek e.
Gabelek
Şayîs
Gabelek çûkekî 17 cm dirêj û koçber e. Serserê wî, paşstiyê wî û pişta wî reş, enî û bin zikê wî spî ye. Neksa wî sor e û boçika wî reş e.
Kûrakêş
Kûrakêş gundekî ser bi navenda bajarê Verzeqan li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Baiersdorf
Baiersdorf, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Bavyerayê ye.
Amt Nord-Rügen
Amt Nord-Rügen şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügen li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Komara Korêyê
Aborîya Korêyê yek ji aborîyên herî lezgîn bûye di warê pêşkevtinê da. Li dema damezirandina Komarê da, Korêya Başûr yek ji hejartirîn û xizantirîn welatên cîhanê bû û niha aborî ya 10ê ye. Ev welat di warê teknolojî û bikaranîna teknolojiyê jî yek ji welatên herî li pêş e. Korêya Başûr bi hebûna karxane yên mîna Samsung, Hyundai, Kia, Daewoo û LGyê li seranserî cîhanê bi karsaziya xêvjimêr, keştî û têlefonên beriyê navdar e.
Berî dabeşbûnê
Lê di salên paş da xanedaniya Joseonê ku bi awayekî aşirî girêdayî Çînê bû, tecrîd bû. Li sedsala 19emîn de Korê ji ber siyaseta tecrîdê wek Keyaniya Silak dihate binavkirin. Xanedaniya Joseonê wê pêngavê ji ber xwaparastina ji emperyalîzmê avit, lê di dawiyê de ji ber bazirganiyê xwa ji dinyayê ra vekir. Piştî Şerê Çînî - Japoniyan yê Yekem û Şerê Hûris - Japoniyan Korê ket bin serweriya japonan (1910 - 1945). Di dawiyê Şerê Cîhanî yê Yekem de japonan xwa teslîmî hêzên Sovyet û Amerîkan kirin. Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst bakurê Korêyê û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê jî başûrê Korêyê dagir kiribûn.
Piştî dabeşbûnê
Li 25ê hezîranê 1950ê de Korêya Bakur hewl da ku Korêya Başûr dagir bike û ev bûyer jî çirûska Şerê Korêyê bû. Va şera jî di heyna Şera Sar de pevçûna mezin ya ewil bû. Di heman demê da Yekîtiya Sovyetê Neteweyên Yekbûyî baykot kir. Ev jî bû sedema wendakirina mafê vetokirina wan. Piştî xuyabûna yekkirina welatê ji hêla Korêya Bakur ve ku bihêz bû û bi wendakirina mafê vetokirinê ya Yekîtiya Sovyetan, îmkana midaxelekirinê jibo Netewên Yekbûyî çêbû. Yekîtiya Sovyetan û Çîn bi her awayî piştgirî dan Korêyê Bakur. Di salên paş de bi milyonan leşkerên artêşa çîniyan beşdarî şerê bûn û piştgiriya leşkerî dan Korêyê Bakur. Li herdu hêlan jî gelek merivên sîvîl mirin û herdu hêl jî ketin neçariyê. Li sala 1953ê agirbest hat îlankirin, lê ti carî ev agirbest ji hêla Korêya Başûr û Korêya Bakur ve nehat îmzakirin. Ev jî vê nîşan dide ku herdu hêl jî bi teknîkî hîn di rewşa şer de ne. Di encama Şerê Korêyê de 2.5 milyon kes jiyana xwa ji dest dan.
Kîpros
Serbajarê Kîprosê Nîkosiya ye.
Berkoth
Berkoth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Yek
Yek an jî êk (1) hejmarêk xwezayî ye. Ew li pêşiyê 2 û li pişt 0 ye. Hejmarê romî ji yek ra " I "e. Li zimanê erebî hejmarê yek " ۱ "e.
Kîmya
Hejmarê yekê li kîmya manê "hîdrojen" tê (H).
Ferxi
Ferxi gundekî girêdayî bajarê Kurdistana bakur Agiriyê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Dînar (dirav)
Navê vî diravî ji diravekî Romaya Kevnar ku bi navê Denarius dihat pênasekirin hatiye kopî kirin.
Portes, Eure
Portes, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Fleinsendin
Fleinsendin, goleke di nava sinorê parêzgeha Opplanda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 14,57 kîlomêtre ye û bilindahiya ji asta deryayê 950 mêtre ye.
Camila Cabello
Albûma studyoyên pêşîn a Cabello, Camila (2018), li ser tabloya Billboard 200 gihîşt jimara yekê. Albûma popê ya muzîka Latînî ya bi bandor ji hêla rexnegiran ve baş hat pêşwaz kirin, û ji hêla Komeleya Pîşesaziya ordingandiniyê ya Amerîka (RIAA) ve belgeyek Platinum wergirt. Serekê wê yê pêşîn "Havana" di gelek welatan de di nav lîsta Dewletên Yekbûyî yên Amerîka û Brîtanya de derket ser dikê. single a bi navê "Never Be the Same" di piraniya welatan de gihîşte lîsteya top 10ê. Duellê Cabello ya sala 2019an de bi Mendes re, "Señorita", bû yeka wî ya duyemîn wekî hunermendê serekî ji bo topbarankirina Billboard Hot 100, û di heman demê de gihîştiye hejmarek yekem li welatên Ewropî. Albûma wê ya duyem a studyoyê, Romance (2019), li Kanada di pileya Billboard 200 û li Kanada de jî yek hejmar derket. Cabello tê pêşbînîkirin ku di fîlmek pêşbirkê ya Cinderella (2021) de, ji bo Sony Pictures, tê pêşandan.
Jînenîgarî
Gava Cabello gihîşt pênc salî ya xwe, ew bi diya xwe re ji Miami, Florîda, Dewletên Yekbûyî vedigere. Bavê wê di wê demê de nikaribû vîzê bistîne, û nêzî 18 meh şûn de bi malbatê re hat cem hev. Hemwelatîbûna amerîkî ya Cabello di 2008an de dest pê kir. Ew beşdarî Dibistana Bilind a Miami Palmetto bû, lê di sala dibistana 2012–2013an de, dema ku ew di pola 9an de bû, çû kariyera stranbêjiyê. Wê piştre jî dîplomaya dibistana xwe ya bilind bi dest xist.
Diomêdês
Piştî Şer
Dîomedes aliyê Afrodîtê hatibû cezakirin. Jina wê nedilsoziya ji wê ra kiribû. Li ser texta Argosê hin kesên din derketin ji bo bibin key. Di nav wan bûyeran da Dîomedes revî hate Îtalyayê. Deh bajar li wir avakir di nav wan de Argîrîpa, Arpî jî hebû. Ji Troyayî yên saxmayî ra jî aşitî kir.
Pingdu
Pingdu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Gerstêrk
Li goreyî vê pênaskirinê, dozena Roja me 8 gerstêrk hene: Tîr, Gelawêj, Erd, Behram, Bercîs, Keywan, Uranûs û Neptûn.
Gewşînên Gerstêrkan
Mişterî yan heman Jupiter ku mezintirîn gerstêrka menzûmeya Şemsî ye, bala gelek stêrknasan kişandîye ser xwe û di zanista stêrnasiyê da hin wê wek Gerstêrk*Stêrk  bilêv dikin. Ya rast ew e ku Mişterî û gerstêrkên wek wê, hin mezin in ku xwediyê taybetmendiyên stêrkan in û tenê kelîna dendikî di nav wan da pêk naye.
Jiber çirî, bariste û leza wê ya ecêb, di her gera xwe ya li dora stêrka xwe da, li ser rûbera stêrkê, bandorên hilkişîn û daketina pêlan (Cezr û Med ) dayndide. Ev yek jî li ser navenda hêza stêrkê, bandorê dike. Ya rast di navbera stêrk û gerstêrkê da meydaneke kaşokî çêdibe ku dibe sedema kaşbûna Pêldaketina han ya li ser vedora ser rûbera gerstêrkê. Ev yek tam dişibe bandora megneta nêzîkê rûpelek ku perçeyên hesina li ser wê ne.
Jêder: bigbangpage.com
Şorbeya kartolê
Standardeke vê şorbeyê nîne. Mirov dikare lê kêm-zêde bike.
Emar bin Yasir
Jiyana wî
Di dema pêxember de ewil Emar û malbata wî bi zilm û zordariya muşrîkan rû bi rû mane. Navê wî Emar, navlêka wî Ebû Yakazan, navê bavê wî Yasîr, navê diya wî jî Sumeye bû. Bavê wî ji Kahtanî bû. Welatê wî yê eslî Yemen bû. Yasîr ji Yemenê hatibû Mekeyê.
Hejmarên xwezayî
Nîşanên hejmarên xwezayî
Koma hejmarên xwezayî vê 0|sifrê mera komê hejmarên xwezayî dinîvsîne, bi 0|sifirê ra
Stêr
Radeya germahî û ronahiya wan li gor mezinahiya wan e. Roja me jî stêrkek e û ji ber ku ji me ve pir nêzîk e, ji ber wê jî ewqas mezin û ronahî xuya dike. Ji bilî heyv û exteran, her çavkaniyeke ronahiyê li ezmanan stêrkeke rojîn e. Heya bi dûrbîn û têlêskopan jî mezin xuya nake, ji ber ku ew pir dûr in. Stêrka here ji me ve nêzîk piştî roja me, jêre Proxima Centawrî dibêjin. Ew ji me ve 270.000 car ji roja me dûrtir e (serinc: Roja me ji zemînê ve 149.600.000 km dûr e). Stêrk bi awakî giştî ji gazên hîdrogen û hêliyom û beşekî biçûk ji hin gazên din pêktên. Gaz ji hevdu direvin, lê belê bi hêza giranahiyê bi hev ve tên girtin. Bi vî awayî stêrk têkuz dimîne. Nava wê kana şiyanê (energiyê) ye: Di her bîstekê de bi milyonan ton ji hîdrogen vediguhêze û dibe hêliyom. Stêrkên mezin bi 100 carî ji roja me mestir in. Gava stêrk hên bêtir mezin be, hîngê nikare têkuz bimîne û dibe ku ji hev bişele. Ew stêrkên mezin ronahiya wan gelek xurt e û pir germ in. Ji lewre, rengê ronahiya wan şîn e. Stêrkên ku bi mezinahiya xwe mîna roja me ne, ji stêrkên navîn tên hejmartin û rengê ronahiya wan zer e. Stêrkên biçûktir rengê sorê dagerî didin. Stêrkên hên biçûktir, ku mezinahiya wan tenê 1/20 ji mezinahiya roja me, germahiya wan nizim e û nema dikarin rêksiyona atomî pêkbînin. Ji wan re biçûkên mor dibêjin. Piraniya stêrkan ne bitenê, lê belê bi cot yan jî bi kom pêktên. Ji lewre, şêweyên têvel yên stêrkan hene.
Buzignargues
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Gundê Salihê Kejo
Gundê Salihê Kejo gundekî girêdayî navçeya  Mehsertê   a girêdayî Mêrdînê  ye.
Xedîce bint Xuweylid
Wek em zanin; di dema nezaniyê de li Mekkê pîrekan pirr zordestî didît. Dema mêrê pîrekekî bimiriyana û pîrek jinebî bimana, êdî wî pîrekê û zarokên wê pirr zehmetî dikşandin û ji bo wan êdî jiyanek pirr bi êş dest pê dikir. Pirê caran nedihîştin wî pîrekê li gor daxwaza xwe bi yekê baş re bizewice. Wek eşyayekî dihat hesibandin. Pîrekekî ku mêrê wî bimriyana, ji malbata mêrê pîrekê kî wê bixwestana wê pê re bizewiciya. Yan jî wê weka karkiroxa di mala xwe de dihewand û karên xwe pê didan kirinê.
An bi heqaretan an jî bi îşkenceyan mirovên bawermend aciz dikirin. Bi vî awayê dixwestin ku wan ji baweriya wan vegerînin.
Piştê vî bersivê êdî Aîşe tu car qala wê nekir. Xedîce bi îmana xwe û bi xebatên xweyên xweş di nava sehabeyên jin de gellek li pêş e ye. Lewra ew hêj nemiribû silavê Xwedayê aleman û mizgîna bihiştê sitendibû.
Dîsa Qasidê Xwedê wusa dibêje: "Ji pîrekên bihiştê yên herî bixêr Xedîce, Fatime, Meryem û Asiye ne" (Îbnî Îshaq) Xwedê wê bi rehma Xwe şa bike. Û me jî bi îman û emelên salih bigihijîne wê…
Bekirê Îdirê
Ji gundê Alûtê ye. Ji malbata Emo ya ku girêdayî eşîra Birûkan e.
Navkirina dumend
Nimûne
Navê gelemper an nas ya canewerkî goştxwer wek: Navê zanistî an du-beşî: Navê pêşî ya cins e û navê paşî ya cure ye. Navê gelemper an nas: Navê zanistî:
Şêx Baba
Şêx Baba, gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Omer Hemdî
Jînengarî
Omer Hemdî di sala 1952an de di navçeya Hesîçe li Rojavaya Kurdistanê ji dayîk bûye. Wî wek grafîkvanekî ji bo çapemeniya Sûriyê kar kir, li wir jî gotar li ser rexneyeke hunerî dinivîsand. Di sala 1978an de li Viyanayê bi cih bû û hevwelatiya Awistirya wergirt. Ew endamê Federasyona Giştî ya Hunermendên Awistiryayê û endamê Künstlerhaus - Wien bû. Berhemên Hemdî bi berfirehî li galeriyên hunerî têne pêşandan, di nav wan de Galeriya Arnot li New Yorkê, ku wekî galeriyek nûnerê karên wî bû. Berhemên wî ji berhevkarên hunerî û bazirgan, galeriyên hunerî û pêşangeh, muze, bank û wezaretên çandê têne wergirtin. Gelek berhemên wî ji aliyê çend weşanxaneyan ve wek kartpostal û poster hatine çapkirin û li çend welatan tên belavkirin.
Çallge
Çallge, gundekî gundistana Tîlekoa navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Le Mayet-d'École
Le Mayet-d'École, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Pressagny-l'Orgueilleux
Pressagny-l'Orgueilleux, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Tullus Hostilius
Tullus Hostilius şervan bû ne wek keyê duyem dîndar bû. Tu rêzdariyên wê xwedawendan re tine bû. Di bin bin desthilatdariya wê da keyanî ji Alba Longa, Fidenae, Veii û Sabîniyan ra şer kir û gelheyên wan entegre kirin keyaniyê. Senatoyê re cihekî ava kir. Navê vî cihî Curia Hostilia bû û ev cih 562 salan ma ser hemla xwe. Piştî mirina wî Ancus Marcius bû key.
Şerîfawa
Şerîfawa, gundekî gundistana Tîlekoa navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Mîxaîl Lomonosov
Mîxaîl Vasîlyevîç Lomonosov (bi rûsî: Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов, Mikhail Vasilyevich Lomonosov) nivîskar, dîroknas, stêrnas, wênesaz, helbestvan, zimannas, muzîkvan, deryager û bêjekarê rûs di navbera salên (1711-1765)'an de jiyaye. Zilamê, bi coş, dilşad û evîndarê zanistê, zanîngeha Moskowê ku bi navê wî tê naskirin Pûşkîn, wî bixwe ava kiriye.
Kilora şilavkî
Çêkirin
Hêkê li rûyê qata ser bidin, bavêjin argûnê (firne, firûn).
Dîroka Hewlêrê
=Hewlêr di dîrokê de= Serdema Kevirê Navîn (1200-9000 Berî Zayînî) rê li ber derketina gundên çandiniyê di Serdema Neolîtîkê de li bajarê Hewlêrê vekir.
Sosin
Sîstematîk
Çîna Iris li 6 bineçînan hatiye veqetandin:
Dirban, Gimgim
Dîroka Dirbanê
Têkiliya Dirbo bavê Cindî bi vê gundê re heye yan nîne, ne kivşe ye.
Mermar
Mermar gundekî Omeriya ye ku girêdayî navçeya  Mehsertê   a girêdayî Mêrdînê  ye.
Xins, Şêxan
Xins, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şemse, Zêwye
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Şemse 354 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 71 e.
Deryaya Reş
Deryaya Reş (dîrokî, ) deryayeke mezin e.
Erdnîgarî
Deryaya Reş digê van dewleta:
Merzka
Merzka, gundekî girêdayî navçeya Mehserta Mêrdînê ye.
Judy Tyler
Judy Tyler di 24 saliya temenê xwe de li rûdaneke hatûçûyê de mir.
Melard (navçe)
Melard yek ji navçeyên parêzgeha Tehranê ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Melard e.
Kejal Ehmed
Kejal Ehmed (jdb. sala 1967 li Kerkûkê, Başûrê Kurdistanê) helbestvan û nivîskareke kurd e.
Qelî
Amadekirina qeliyê
Hestiyan derînin, goştê bêhestî xwê bikin û di nava rûn de biqelînin. Edî ji xwarinê re amade ye. Pirranî hema naxwin, bo zivistanê vedişêrin.
Deryaya Mîrtoyî
Nav
Ew tê gotin ko navê wê ji qehremanê mîtolojîkê Myrtilus, yê ko bi acizkirina Pelops re xwe avitibû wê deryayê re, hatibû girtin. Ew tê gotin ko navê wê ji girava Myrtus jî hatiye afirandin.
Elî Şerîetî
Jiyan
Elî Şerîetî li malbateka ku dijbera modernkirina Şahê Îranê, yê ko ji fikrên Mustafa Kemal Atatürk bandor ditî, derdikeve hatibû dinê. Ew di 1953an de wextê ko Muhemmed Misadiq bi destên CIA ji erka xwe tê dûrxistin ew teva Tevgera Berxwedana Netewî dibe. Şerîetî dest bi perwerdebûna xwe li Meşadê pêdike û heta ko dîploma xweya bo dereceya bakêlor(Îng. Bachelor) li ser pedagojî bigire li wir dewam dike. Di sala 1955an de ku ji zanîngehê destûryar dibe şunda jî dewama beşdariya hareketên dijber dibe. Wê sebebê ew di 1957an de bi 16 hevalên xweyên dinên endama Tevgera Berxwedana Netewî ve tê derdest kirin.
Ew di pê re bi bûrsekê qezenc dike re dihere Parîsê û li wir li Sorbonne li ser sosyolojî û dîroka îslamê penç salan perwerdiyê xwe dewam dike û bi hilgirtinê dereceya doktorê re 1964an ji wir destûryar dibe. Li wir ew teva gengeşiyên ser Karl Marx û Sigmund Freud, Henri Bergson, Jean-Paul Sartre û Camus, Kolonîzmê û emperyalîzmê, dema Şoreşa Cezayîrê, dibe. Fikrên wiyên ko wî di nivîsên xwe de dinivisandinî bandorekê mezin li ser ronakbîrên Îran ber dide. Wî di ramanên xwe de ji Muhemmed Îqbal û Celaleddîn Rûmî bandorekê mezin didîtîbû.
Cabrières, Hérault
Cabrières, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Bulgaristan
Bulgaristan (bulgarî: България Bǎlgarija) dewleteke li başûr-rojhilatê Ewropayê ye. Li wir nêzîkî 6,916,548 kes hene (2020). Paytexta wê Sofya ye.
Dîrok
Bulgaristan rojê 3'ê adarê 1878 serbixwe bû. Ew xwe ji Împeratoriya Osmanî ketand. Bulgaristan dikeve nav Yekîtiya Ewropayê di salê 2007an da.
Elîmerde
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Elîmerde 136 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 25 e.
Battenberg (Eder)
Battenberg (Eder), bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Hesseyê ye.
Lalling
Lalling şaredariyeke navçeya (Landkreis) Deggendorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Stadt Wehlen
Stadt Wehlen, bajarekî navçeya (Landkreis) Sächsische Schweiz-Osterzgebirgeê li herêma Saksonya a Almanyayê ye.
Duşîva
Duşîva, Duşîvan, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Charles de Gaulle
Charles André Joseph Marie de Gaulle (jdb. 22ê çiriya paşîn sala 1890î de li Lille, m. 9ê çiriya paşîn 1970î de li Colombey-les-Deux-Églises), leşkerekî navdar û ji salan 1958 heta 1969 serokkomarê Fransa bû.
Rişwan
Rişwan  gundekî Omerya ye ku girêdayî navçeya  Mehsertê   a girêdayî Mêrdînê  ye.
Serdema Dewletên Şer Dikin
Navê ku ji serdemê re hatîye dayîn, ji pirtûk a bi navê "qeydên dewletên şer", ku di dema Xanedana Han de hatîye nivîsandin, tê.
Zelmay Xelîlzad
Jînenîgarî
Ew dinav malbateka Peştûn ji eşîra Kakar li bajarê Mezarê Şerîf li Efxanistanê hat dinyayê. Bavê wî ji ber xizaniyê mişextî Kabûla paytext bû û wî xwîndina xwe ya destpêkê û ya navîn li Kabulê qedandin. Jibo xwîndina dibistana berhevî anko dibistana bilind (high school), Zelmay bi rêya bernameyeka pêkveguhartina xwîndinkaran çû Amerîkayê.
Xanik
Li dora vî gundê gelek gund hene û Xanik di nava çend gundên hawirdor de dimîne, ji aliyê erdnîgariyê ve cihekî kort de ye. Xanik wek gundên wê heremê biharan hêşinahî ye ber bi havînê jî çolistan e. Di gund de av heye û diçe her malî jî. Gundê Xanikê li Sîpanê Xelatê dinêre, li milê wiyê rastê jî Çîyayê Qertewînê heye.
Les Loges, Calvados
Les Loges, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Lazarus Colloredo û Joannes Baptista Colloredo
Rewşa fizîkî ya cêwiyan
Laşê jorîn û lingê çepê yê Joannes Baptista derketin ji birayê xwe Lazarus yê bihereket. Joannes Baptista xeber ne dida, çavên wî hertim girtî bûn û devê wî jî vekirî dima û di laşê birayê xwe de wek hevzigekî parazît dijî. Li gorî vegotineke anatomîstê danîmarkayî Thomas Bartholinus, heke kesek singê Joannes Baptista bixista, wî dest, guh û lêvên xwe dihejandin.
Dule Herîş
Dule Herîş, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Staßfurt
Staßfurt, bajarekî navçeya (Landkreis) Salzlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Eloşî Kêxwa Ebas
Eloşî Kêxwa Ebas,  'Elosgî Kêxwa 'Ebas , gundekî bi ser Qerexana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Dermyan (navçe)
Dermyan yek ji navçeyên parêzgeha Xorasana Başûr ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Asadiyeh e.
Longues-sur-Mer
Longues-sur-Mer, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Emmelbaum
Emmelbaum şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Lenkeran
Aborî
Li herêma Lenkeranê cotkarî pirr e û sewze tê çandin. Ji ber ku hewa wê germ e li bajar birinc, tirî û leymûn tên çandin.
Xerzikê Erebo
Xerzikê Erebo gundekî Omeriya ye ku girêdayî navçeya  Mehsertê a girêdayî Mêrdînê  ye.
Qaso
Wê demê fermandarê Gimgimê yê romiyan (tirk) Osman Nûrî Paşa ye. Qaso bi nameyekê ji tirkan efûkirina xwe û malbata xwe dixwaze û xeta ku serokê kurd li ser e rave dike, giliyê wan dike. Jixwe ji berê ve jî wî birêkûpêk raport didabûye dewletê.
Tora hevêrka
Tora hevêrka, ev herêm ji sala 1800 hetanî 1950 dibin desthildariya êla hevêrka da ye, ji bo vê sedemê navê herêmê vekî tora hevêrka jî tê binavkirin.
Fleury-les-Aubrais
Fleury-les-Aubrais, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Şevket Baysanoğlu
Şevket Baysanoğlu (jdb. 1920 - m. 2002) yek ji nivîskarên Amedî ye.
Libourne
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan statîstîkên gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Serayan (navçe)
Serayan yek ji navçeyên parêzgeha Xorasana Başûr ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Serayan e.
Mixareyên Dîcle
Însan bi Nur xemilandi bû. Bi rastî Nur, bi însan gihiştibû Nur tiyaxwe û navnivîska xwe... Lewra Nur, bi terkbûna mixarê hatibû emirkirin. Bi ronîkatiya însana hatibû vezifedarkirin (Ji teref Allah (c.c)).Ji ber vê Nur mixarê terkkir. Bi gihîştina ronîkatiya însanan hatibû emirkirin. Şi ber vî ye gava Nur mixarê terkkir, dinya meya tarî go ronî dihate xwiyan; ji bû ronîkatiya (dinya) me (Nur) bû rê wî; Li qerâxê Dîcle bihurî û medeniyet çekir di sînurê oqyanusa da... Ev Nur hetta Anedolê, Mezopotamya, Tunusê, Endûlûsê (îspanya) ji mera qezanç kiribû... Bi vê Nurê em gihiştibûn Qadisiyye, Amed, Bûxara, Şanghay, Yokohama... Ê ku Qonstantîlopolos kiribû Îslambol ev nur bû; ew Nur bi hîkmet û zanînbûnê gihîştandibû Serayova û miqqedes kiribû...
Rikabey Biçûk
Rikabey Biçûk, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sosin (stranbêj)
Ji bilî stranên hunermend Sosin digel kesên cûda afirandine, di berhemê de şeş stranên otantîkî yên herêmên Behdînan, Botan û Colemergê jî hene. Weke tê zanîn ev hersê herêm ji hêla stîla muzîkê û bikaranîna qirikê ve xwedî heman xwezayê ne. Ji ber hunermend Sosin bi xwe jî ji Colemergê ye, mirov bi dengê wê diçe ku ji hêla muzîkê ve zêde dewlemedin.
Xana Delîlan
Xana Delîlan yek ji xangehên (xanên) dîrokî yên Amedê ye.
Îslam û zanist
Dewsa Sertilîka: Ferqa serê tiliyan ji mirovan re tiştek taybet e! Di cîhanê de çiqas mirov hene, serê tiliyên wan hemiyan ji hev cuda ne! Heya cêwiyên ku ji yek hêkekî peyda dibin, serê tiliyên wan jî cuda ne!
"Her Ew e ku bi roj û şev, roj û hîvê aferandiye. Her yek ji wan (roj û şev yanî dinya, roj û hîv) di rêgeha xwe de melevaniyê dike." (Enbiya, 33)
Ez dixwazim çend mînakan jî ji zanyarên Îslamî bidim û dawî li nivîsê bînim. Pêxember aleyhîsselam girîngiyekî pirr mezin dide ser teknîk û zanistiyê, wek mînak di hedîsek xwe de dibêje ku "Dijminên we bi çi sîlehê derketin hember we, hûn bi yeka baştir derkevin", di hedîsek din de jî dibê "Îlim li Çînê be jî biçin, wî bigrin."
Îbn Firnas di salsala 9'an de yekem kesê ku firiyaye.
Ew Îslam a ku bi pirtûka xwe, mirova ewqas teşwîqê zanistiya li ser teknîkê, ilmê, lêkolînê bike, çawa dibe asteng bo ku civaka Îslamê di warê teknîkê de şûnve bimîne? Helbet na. Lê dema ku Îslam ji seltenatê girantir bûye, îdarê destek dida aliman û ew jî di warê zanistî de kar û xebat dikirin, lê dema ku seltenat ji dîn girantir kirine, wê demê jî hemî alîkariya aliman hatiye birrîn, hetta hatine sirgûnkirin, an hepiskirin da ku xelk cahil bimîne û desthilatdarê dewletê selteneta xwe bidomînin. Wek Muradê Osmaniyan û Hezarfen!..
Qur'an rê li pêşiya zanyaran vedike, wan teşwîq dike, Îslam alîkar e, lê îdare ne Îslamî ne. Pêşî li îlmê girtin û misliman cahil hiştin. Her wusa dewletên derva jî pêş ketin, îro jî sûcê lipaşmayina xwe, dixwazin bikin stûyê Îslamê. Lê Qur'an li holê ye.
Fontenay-sur-Loing
Fontenay-sur-Loing, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Trênên yekrakêş
Trenên yekrakêş, trenên lokomotîvên wan guhêzbar in, cureyek ji trenan e. Lokomotîv û vagon ne bi hevûdu re ne, cuda ne. Li ser daxwazê kêm an zêde vagon bi lokomotîvê ve tên girêdan û kişandin. Lokomotîv dikişîne yan tehm dide, bi pêşî yan paşiya vagonan ve tê girêdan.
Trên
Trên yek ji ambûrên veguhastinê ye. Ji lokomotîva kişîner (balrakêş) û vagonan pêk tê. Bi elektrîk, komir, mazotê tê xebitandin. Hin lokomitîvên taybet hene ku bi enerjiyên din jî dixebitin. Trên li ser riyên hesînî ango rêhesinê veguhastinê dike, diçe.
Irvin D. Yalom
Yalom yek ji nûnerên herî girîng ên zindî yên psîkoterapiya hebûnê ye. Ew di heman demê de Xelata Navneteweyî ya Sigmund Freud - Psychotherapy 2009 jî wergirtiye.
Bedburg
Bedburg, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Nordrhein-Westfalenê ye.
Îbn Ezraq
Îbnûl Ezraq Fariqî yan Îbnûl Ezraq Fariqî (jdb. 1116 Farqîn - m. 1176) yek ji dîroknasê kurd yê ji Amedê yê Serdema Zêrîn a Îslamê ye. Îbnul Ezraq li Bexdadê xwendiye. Pêşiyê perwerdehiya Quranê û tecwîd girtiye ji wî şûnde xwe da ser dîrokê.
Hugo Gernsback
Hugo Gernsback (jdb.16ê tebaxa 1884an li Lûksembûrgê; m. 19ê tebaxa1967an li New York, DYA) weşanger û nivîskarekî honaka zanistî yê amerîkan ku bi eslê xwe lûksembûrgî bû.
Charron, Charente-Maritime
Charron, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Oberpöring
Oberpöring şaredariyeke navçeya (Landkreis) Deggendorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Montaigu-le-Blin
Montaigu-le-Blin, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Chartuzac
Chartuzac, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Rizhao
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.801.100 kesî
Kendava Saint Lawrenceyê
Kendava Saint Lawrenceyê deryayeka perçeya Okyanûsa Atlantîk a ko li Amerîkaya Başûr e.
Dor wê li bakur bi nîvgirava Labradorê, li bakurê rojhilat bi Newfoundlandê, li başûrê rojhilat bi girava Gaspésieyê û başûr bi giravên New Brunswickê û yên Kap-Bretonê tê girtin.
Fréville-du-Gâtinais
Fréville-du-Gâtinais, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Louvagny
Louvagny, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Beerfelden
Beerfelden, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Brandenburgê ye.
Lignan-de-Bordeaux
Lignan-de-Bordeaux, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Montcombroux-les-Mines
Montcombroux-les-Mines, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
August Apel
Jiyan
Libretonivîs Johann Friedrich Kind romanek Apel Der Freischütz ji bo opera Der Freischütz (Carl Maria von Weber) materyalê girt.
Weşandina Metrika Apel minaqeşeyek zanistî ya fireh kir. Dijberê wî serekî mamosteyê wî yê berê Gottfried Hermann bû. Lê berî ku pirsgirêk were çareser kirin, August Apel di de li Leipzigê mir.
Qellagey şerîf
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qellagey şerîf 219 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 44 e.
Louvigny, Calvados
Louvigny, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Credit Suisse
Dîrok
Pargîdanî di dema krîza darayî ya gerdûnî de yek ji wan bankên herî kêm bandor bû, lê dûv re dest bi kêmkirina karsaziya veberhênanê, ji kar avêtin û lêçûna kêm kir. Bank ji bo dûrketina bacê di navenda gelek lêpirsînên navneteweyî de bû, û ji sala 2008an heya 2012an 2,6 mîlyar dolarên Amerîkî ceza lê hate dayîn. Di sala 2021an de, qezenca di bin rêveberiyê ya Credit Suisse (AuM) zêdetirî 1.6 trîlyon CHF bû.
Zînawî Xazî
Zînawî Xazî, Zînawî Ẍazî, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kurçik, Gimgim
Kurçik, Qurçike, Qurçik, Qurçikê, (bi romî kirine: Görgü) gundekî girêdayî navçeya Mûşê Gimgimê ye. 15 km ji Gimgimê dûr dikeve.
Geichlingen
Geichlingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Medyaya civakî
Têgîna medyaya civakî hêviyên cureyê nû ya ragihandinê vedibêje û tê maneya medyaya ku civak tê de dikare bi awayekî înteraktîf xwe bîne ziman. Ji ber vê yekê medyayên civakî xwe ji çapemeniya çapkirî an kanalên radyo û televîzyonê cuda dike.
Kûze
Kûze an kûje (Mustelidae), famîleyekî guhandarên goştxwer tewr mestir ji binekoma guhandarên dirûvê kûçikan (Caniformia) e.
Bikaranînên mirov
Xanimek e bi banevankekî" (bi rastî ev fisteq e Mirov dikanibû çend cureyên kûzeyan kedî bike ji mêj ve wek fisteqê kedî (Mustela putorius furo) û xedî bike ji bo bazirganiya kurkê wan bi nirx wek vîzonê deryayê (Neovison macrodon)(nemabûyî), vîzonê Amerîkayê (Neovison vison) û mînkê Ewropyayê (Mustela lutreola).
Varli
Varli (navê berê yê Kurdî dê were lêbarkirin, ev ê Tirkî ye), gundekî girêdayî Navçeya Qersê Dîxorê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Bakwan
Bakwan, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Keyaniya Kurdistanê
Nêrîna giştî
Firokên Brîtanî, di wê demê di sala 1922an de hêrîşî herêma Kurdistanê dikin bi firokan û bi hezaran mirovan dikujin. Bi wê hêrîşê, dixwazin ku sazî û dezgehên rêveberiya kurdan û rewşa wan ya ku ew bi wê xwe li ser lingan digirin ji holê rakin. Keyitiya Kurdistanê heta sala 1924an dima. Lê di wê dema dawiyê de jî hêrşîn firokan Brîtanî lê herêma kurdistanê dibe. Di wê herîşê de bi hezaran xelkê sivîl di encama bombardimana Brîtanî ya li kurdistaniyan de dibe. Heta roja me jî, ev mijar hê ne hatiye rojevê û ne ji aliyê sîyasî ne ji aliyê huquqî, ne ji aliyê din ve li ser hatiye sekinîn. Brîtanî, dixwazin ji kurdan û bi taybetî ji rêveberiya kurdan ku li gor wan tevbigiriê. Lê rêveberiya kurdan her çendî ku li gor keyitiyê kurdî jî bû, li gor kurdan û kurditiya xwe tevdigeriya. Bi vê yekê re li gor Brîtanî û xwestek û berjewendên wan tevneriya. Di gulanê de serxwebûna Kurdistanê bi awayekî fermî di deneznêne. Piştre Şêx Mahmud Berzencî, ku weke keyê û serokê wê ya. hukumete xwe didenezêne û ava dike. Li gor wê avakirinê qabîna xwe ya ku ew Kurdistanê bi rê ve bibe, ava dike. ev rûpelê dîroka kurdan hê bi tememî heta roja me jî baş û qanc ne hatiye fahm kirin. Di wê demê de di ancam hêrîşên hêzên Brîtanî yên hewayî de, heta roja me jî, ew hijmar bi tememî ne hatiye kifşkirin. Lê li gor hin gotinên ku tên gotin ku ji wê demê bi awayekî îbretî tên ser ziman, dibêjin ku "bi hezaran mirov hatine kuştin, malên herkesekê bi serê wan de hanîna xwerê."
Brîtanya, parvekirina di peymana bi Sykes–Picot re, çawa ku hatibû parvakirin herêm, ew herêm ji bi wê peymanê, weke herêmê wê bû. Bi vê yekê re, di ancama wê peymanê de ne dixwest ku rêveberîyaka din were ser kar. Bi vê yekê, rêveberiya kurdan jî nexwest. Di wê peymanê de beşe bakûrê Kurdistanê jî, herême serhadê li paya rûsan ketibû. Lê piştî ku Yekîtiya Sovyet, ava bû û piştre, êdî ew rêveberiya sovyet, ev peymana veşartî ya Sykes–Picot derxista li holê. Lê piştre bi çend salan piştî avabûna wê re, weke ku li rûhê wê peymanê vegirehê, di bin serokfermandariya Stalin de, herêmên bakûrê kurdistanê ên serhedê ên weke Mûş, Sêrt, Agirî û hwd. kir ku bike dest de.
Sarî
Sarî, bajarek li bakurê Îranê ye û paytexta parêzgeha Mazenderanê ye. Pirranya xelkê li Sarî dijîn gelê Mazenderanî ne û bi zimanê mazenderanî diaxivin. Li Sarî Kurd jî dijîn, taxêke bi navê "Kurd Mahalleh" heye.
Gauriganga
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 55.314 kes hatiye hejmartin
Nasiran
Nasiran eşîrek e ku li Wêranşare dijî.Eşîrek e Kurde.
İhsan Işık
İhsan Işık (4ê gulana 1952an Amed) yek ji siyasetmedar, bûrokratê dewleta tirk û nivîskarên ji Amedê ye.
Îbn el-Xetab
Îbn el-Xetab (nawê wê rast: Habib Abd ar-Rahman) çebû: tiwa 1969 Erebistana Siûdî, û hatia kuşten tiwa 2002 Çeçenistanê da. Îbn el-Xetab Serokê Mûjhadînê Çeçenistane û Kaukase da bû. hawalê wê Şamil Basayeva.
Siyaseta rast-çep
Siyaseta rast-çepê anko şebenga siyasî ya rast-çepê rêyeka berbelav ya polênkirin û sinfandina pêgehên siyasî, aydiyolociyên siyasî û partiyên siyasî bi awayekê hêlanî û ket-rehendî (one dimensional) di şebenga siyasî da ye.
Dîroka zaravê
Di koka xwe da, komên milê rastê ew bûn yên ko alîgiriya dozena kevin (Ancien Régime) dikir. Ev kesên weha piranî ji arîstokratan û keyatîxwazan bûn. Kesên ko li milê çepê bûn guhartin dixwastin.
Bergen, Landkreis Celle
Bergen, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonya Jêrîn e.
Canan Korkmaz
Canan Korkmaz di sala 1970an de li Mansa Ezirganê ji dayîk bûye. Wê dibistana seretaye li Ezirganê, ya navîtayî û lîseyê li Stenbolê xwendiye. Paşê li Zanîngeha Trakyayê di sala 1997an de beşa hekîmtiyê bi serfirazî qedandiye. Ji sala 2004an heta 2009an li Bazîdê bijîşkiyê kiriye. Dr. Canan Korkmaz endamê yekitiya bijîşkên li Agiriyê ye. Di sala 2009an de wek seroka şaredariya Bazîdê ji BDPeyê hatiye helbijartin.
Ew zewicî ye û dayika zarokek e.
Holly Lisle
Glenraven
Co-authored with Marion Zimmer Bradley
Montvicq
Montvicq, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Bergen auf Rügen
Bergen auf Rügen, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Mecklenburg-Vorpommernê ye.
Qum
Aborî
Li herêma Qumê petrol û gaz heye, her wiha çotkarî ji tê kirin û li bajar cam û cil tên çêkirin.
Winzer
Winzer şaredariyeke navçeya (Landkreis) Deggendorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şefka Şerefa
Şefka Şerefa, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Başan
Di sala 1960î de bûye navçe. 46 km ji Îdirê dûr dikeve. 22 gund û 8 mezreyên wê hene. Çend mezreyên wê ji aliyê dewletê ve bi fermî nayên pejirandin.
Ermeniyên li Tirkiyeyê
Ermeniyên li Tirkiyeyê (bi ermenî: Թուրքահայեր, bi tirkî; Türkiye‘deki Ermenileri), yek ji gelên xwecihî yên Tirkiyeyê ye. Nifûsa wan a texminkirî di navbera 60.000 û 100.000 wekî tê gotin ku piraniya wan li bajarê Stembolê de ye.
Herbstmühle
Herbstmühle şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xevaf (navçe)
Xevaf yek ji navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Xevaf e.
Daskan
Li derdora Daskanê gundên wek  Sarê (Sarıköy), Xan (Güzelova), Kîwex (Mağaraköy), Kekwan (Çınarlı), Soran (Yayalar) û Basîbirn (Haberli) hene.
Leyla Bedirxan
Kurtejiyan
Leyla Bedirxan a ku îro weke prensesa kurd tê nasîn di sala 1903an de li Stembolê jidayikbû. Dayika wê, Henriette Hornik, jineke cihû-awistriyayî, li Viyana jiyaye û li wir perwerdehiya xwe kiriye. Bavê Leyla, Ebdurrizaq jî ji malbata Bedirxaniyan e ku di nava kurdan de xwedî gotin bû. Ji ber koçkirina bi zorê malbata wê koçî Misirê kir. Li wir zarokatiya xwe derbas kir, lê piştî mirina bavê, keç û dayik bi malbarkirinê jiyana xwe li Viyanayê berdewam kirin.
Dawrîk
Dawrîk, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Øvre Leirungen
Øvre Leirungen, goleke di nava sinorê parêzgeha Opplanda Norwêcê de ye.
Qeregol
Qeregol, gundekî girêdayî navçeya Pilemora Dêrsimê ye.
Tai'an
Tai'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.494.207 kesî
Ungerhausen
Ungerhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Unterallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Chives, Charente-Maritime
Chives, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Bergneustadt
Bergneustadt, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Nordrhein-Westfalenê ye.
Hejmarên romî
Hesab
1 = I 2 = II 3 = III 4 =  IIII --> IV 5 = V 6 = VI 7 = VII 8 = VIII 9 =  VIIII --> IX  ,...
Parzûna xaneyê
Guhaztina neçalak
Bi guhaztina neçalak, xane O2, H2O, CO2, îyonên wekî Na+, Cl-, K-, NO3-  û molekulên wekî glukoz, proteîn digire hundirê xaneyê an ji ji xane der dixe. Sê corên guhaztina neçalak heye:
Deng
Dengê baş
Dengê rast, dengê ku ji navînê dev û bi tundiyeke navîn derdikeve ye. Tundiya deng, bandora wê ya di guhê me de ye. Li gorî cih û mijara tê axaftin tê dirustkirin. Tundiya deng, girêdayî enerjiya di lerizandina betanên (kîrîş) deng e. Bi rêya guhertina tundiya deng, mirov dikare baldariyê ber bi beşên cuda yên hevokê ve bikşîne.Toneke nizm ê deng, ji aliyê mêran ve bêbiryarî û dudilî ye, di aliyê jinê de jî hêstewarî ye. Toneke bilind jî, ji bo mêran hêr, ji bo jinan jî hêzê nîşan dide, dibe sedema çavdêriyeke wiha. Ji bo ku mirov bêyî ku biqîre dengê xwe bilind bike û enerjiya pozîtîf bide dengê xwe, divê mirov diyaframa xwe baş bikar bîne. Dengekî baş ê axaftinê, divê ji aliyê her kesî ve bikaribe bê bihîstin û di guhê mirovan de zimîniyê neke. Mirov naxwaze li dengê ku nayê bihîstin û dengê ku zêde bilind e guhdarî bek.