cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Metafizîk
Peyva matafîzîk ji "ta meta ta fizîka" yê tê. Fîlozofê Grek a Kevn Arîstotelês bi navê "fizîk" rêzepirtûkan dinivîsîne û mijarên ku tê de zehmetiyê dikişîne dihêle paşê û wan di grûbekê de kom dike. Piştî mirina wî şagirtên Arîstotales wan bi navê "metafîzîk" binavdikin, ango "yên piştî fizîkê" nivîsiye, "ên ji fizîkê wê de".
Balow
Balow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Raizeux
Raizeux, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Dêluran (navçe)
Zerînawa
Riboviria
Riboviria, polîmerazên RNA ku (parçeyekî RNA ye.) hemû vîroîd û vîrûsên RNA bi van re (Polîmerazên RNA)zêde dibin Rîbovîriya, sîstema dabeşandina baltîmore û taksonomiyê tîne ba hev û hemû vîrûsên koma lll dsRNA, vîrûsên pozîtîf serwextî ya koma lV ssRNA û vîrûsên negatîf serwextî ya koma V ssRNA tîne ba hev û komkomî dike. Riboviria bixwe komkomiyeke û monofîtîk e.Yanî hemû vîrûsên vî ji yek malbatê ne. Bi pirranî vîrûsên Riboviria pir cure ne.
Binavê
Binavê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Veqetana dêrên rojhilat û rojava
Dêra Katolîk a Romayê li peravên Adriyatîk û rojavayê Danubê, û bi gelemperî li rojavayê Deryaya Navîn û rojavayê Ewropa yê bi bandor e.
Cardiganshire
Cardiganshire an wîlayetek Walesê ye.
Berngau
Berngau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neumarkt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Dhronecken
Dhronecken şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Mijarên Mîqro
Di “Dara Bihîvê” de em li rastî kuştina jin û keçan rast tên û bi mînakên tewl bitewl. Di vê çîrokê de jin û mêr li derekê rûdinin û planên kuştina qîza xwe dikin. Lê wekî guftûgoyên ji rêzê dîyalog rêz dibin. Mekanê vê çîrokê welatê Kurdan giş e. Bajarek e, lê ew bajar bi navê hemû bajarên Kurdan tê binavkirin. Wekî dibêje; “em li paş bajarekî dîrokî rûniştine, gelo Diyarbekir e, gelo Mêrdîn e, Riha ye, Xerpût e? Na na, ez dibêm Êlih e yan jî Agirî. Dibe ku Hewlêr an Duhok be jî, nizanim. Weke navê Mehabad jî tê guhê min, belkî nav ew be jî.” Ev nîşandayîn kuştina jinan ku li herderê welatê Kurdan belabûyî derdixe holê”.
Rengkorî
Bandora nexweşiyê li ser jiyana rojane
Ji ber ko nexweşiyek bomaweyî ye, tedawiya nexweşiya rengkoriyê tune. Lê ev ne nexweşiyek xeter e. Kesên bi vê nexweşiyê ne bi hin rêbazan, dikarin di jiyana rojane de, bi asayî bijîn.
Şîr küey
Şîr küey ya pûma canewer gewreyg e ki zûrim le küeyl xuarîn Kanada û Amrîkay Xuarîn jyey.
Herçen puma xuey canewer şikarçîg e bełam eger wexatir nexueşî ya zexmî bîn bîhazew bû tüenî bû e şikar şikarçîeyl gewreyg cûr xirs û gurg ya tenanet pûmayl tirek. Î canewere dewrgird 12 sał jyey bełam biřîg le lîan ta 25 sał îş jyen.
Qopiza Jêrîn
Çand û huner
Stranbêj Burhan Çaçan ji vî gundî derketiye.
Çwar
navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Monomer
Peyva monomer (mono, ”yek” û -mer, “parçe, heb”) ji zimanê yewnanî çê bûye. Monomer bi serê xwe molekulên hûrik in, loma wekî molekulên sakar tên navkirin. Monomer bi reaksiyona dehîdrasyonê, di navbera hev de bendên kîmyayî ava dikin û dibin polîmer. Ango, monomer yekeya polîmerê yê.
Galaktoz
Galaktoz (ji peyvên galacto + ose, "şekira şîrê" çê bûye) karbohîdradek monosakkarîdî ye. Wekî "şekira şîrê" tê binavkirin. Şîrîniya wê ji ya fruktoz û glukozê kêmtir e. Di siruştê de galaktoza serbest tune ye. Galaktoz di pêkhateya laktozê de heye. Ji xeynî şîrê ajalan, hin riwek an jî berhemên riwek jî galaktoz dihundirînin. Wekî mînak, hêjîr, bindeq û fasûlî. Ji bilî vê, di çêbûna molekulên bi navê glikoprotinê jî pêdivî bi glaktozê heye. Li ser parzûna xaneyên mêjî de gellek molekulên galaktozê heye, loma navek din a galaktoz şekira mêjî ye.
Salvezines
Salvezines, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Kolîc
Kolîc gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Neu Poserin
Neu Poserin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Rosay, Yvelines
Rosay, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Hohenfels, Bavyera
Hohenfels şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neumarkt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tirwaniş
Tirwaniş, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şemsê Bidlîsî
Li ser fikrê Arîstotelês wana û Zanistvanên misilman dixebitî.
UTC+4:30
UTC+4:30 yek Beşên Demjimêrê ye. Li Efxanistanê tenê tê bikaranin.
Tişîşê
Tişîşê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Deryaya Adriyatîk
Erdnîgarî û dane
Berava Kroatyayê, nîvgirava Istrien de, ji bo ko çiyayî ye, di Adriyatîk de jî gelek girav hêne. Beravên rojava bi navê Dalmaçya (bi kroatî: Dalmajica) tê navkirin.
Mîtolojî
Bi zanistî bêja Mîtolojî
Di ol an jî di çanda gelekî de xwûdan, leheng, gerdûn û bûn û afirandina mirov, li ser bi nivîsî û gotin, efsana an jî destanên nivîsî, an jî bi gotin, bûn û hebûna wan anîna ser ziman û şîrove kirin û lêkolîn kirin e. An jî mirov karê navê çaqilê wê ya.
Xosletan
Mît, hertimî, gerdûnê an ji ew herême ku têde ya, hebûn, hizir û bûna wê dixweze bêne ser ziman.Li gor têne ser ziman ji. Di vir de divêt ku mirov bêje ku bêja efsana ji car bi car di vê wate de tê bi kar anîn.Mînaq, tê gotin Efsana tekoşînê û Efsana afrînê, yanî ya çêkirinê. Bi bê yekê re mirov karê bêje ku mît dixwzin ku gelek bûyîn an ji bûyarên ku bûna û ragihandina wan û anîna wan ya ser ziman zore, dixweze bêne ser ziman. Bûyîn û bûyarên ku mirov izahkirina wan nikarê bêne ser ziman, dixweze ku îzah bike û bêne ser ziman. Ev efsanayên ku weke mît têne ser ziman, ku bi gotinê bûn weke ku çawa ku dengbêjan bi dev dibêjin, piştre hin bi hin di bine binivîsî. Lê mît, bi xwe re rastiyekê tênine ser ziman. Ew ji, rastiya jiyana xalkê ya ku hati jîn kirina û çawa hatiye jîn kirina. Di serî de çawa ku weke ku ji gotinekê dest pêdike, mirov dibîne ku piştre çawa ji gotinekê dibe gelek û li gelek ard û nuqtên din hebûna berdewam dike. Her weha gelekî bi pergal û kompleks hebûna xwe ya ku berdewam dike di demên gotinê yên piştre de têne ser ziman.
Çêkirina Mîtan
Avçend cerna mirov dihizirê. Mirov tiştne jîndike. Lê mirov piştre ku demek li ser ve diçê ji bîr dike. Piştre careke têne bîre mirov û êdî mirov jî nnîr neke. Êdî ew di serê mirov de dibîna dagerên hinek hizir û tiştên din ji. Mîtbûn, hemû ji bi bûnadageriyê re girêdayî ya. Divêt ku mirov yekê ji bîr neke. Bi vê yekê di demên berê de di êlan de mîr bûna dager. Ew dagerêya wan piştre hebûna xwe berdewam kiriya. Mît, di naqabîna dîtin, bawerkirin û hizirkirinê de weke hizreke ku mirov weke hebûnekê di serî de bêne ser ziman heye û ava ya. Her mirov bi vê yekê, di serê xwe de xwedi mîte. Binmejî de gelek mît hene. Ew alî wî dikin ku hizre xwe bi pêşbixe û bi mazin bike ji ya. Çawa ku mît di nav xalkê de hebûne wê bi çand û hizir li ser lingan digihirin, her weha di serî de ji bi mirov re xwedi weynin. Ew ji mîtên mirovin. Mîtên mirov, karin ji dîtinekê ji avabibin. Ji kevirekî ji karîn avabibin. Mirov karê ji wan bêje mîtên afrînerin.
Feqî Huseyîn Sagniç
Ji bo raman û hizrên sîyasî, sala 1964an bûye revoke. Lê piştre xwe radest kiriye û dikeve zîndana Tetwanê. Di dawiya sala 1965an ji zîndanê derketiye. Di dema revokiya Sagniç de, hin hevalên wî Partiya Demokrat a Kurdistana Tirkiyê damezrandine. Piştî ku ji zîndanê derketiye, bi rêya hevalekî xwe bûye endamê Partiyê. Piştre jî dibe endamê Komîteya Navendî. Di sala 1968an da navenda partiyê û gelek hevalên wî hatine girtin. Dû re gelek caran hatiye girtin û gelek dadgeh lê hatine vekirin.
Mele Nûriyê Hesarî
Di 1934an de li Hesar a gundê Kercewsê bûye. Di nava Kurdan de bi nasnavê Seydayê Pirêşan tê naskirin. Navê diya wî Xanim e, navê bavê wî Mele Yûsifê kurê Emer e. Emer ji gundê Hêştirekê ji malbata Etmanka, ji şaxê Elikan, ji rema (eşîr) Hevêrkan bûye.
Mele Nûrî ji malbateke xweneda, zana û bîrewer hatiye. Bavê wî çewa ku mele bûye, diya wî jî keça melan û jineke xweneda bûye
Mûxnûd
Mûxnûd, anku Mûẍnûd, gundekî bi ser Medena navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Mîroyê Esed
Mîroyê Esed sala 1919'an li Ermenistanê, li gundê Elegezê, ku navê wî yê berê Camûşvana Mezin bû, ji diya xwe bûye. Ewî pêşî zanîştgeha Pişkavkazê ya kurdî ya mamoste amade kirinê, paşê jî fakûltêta hiqûqê ya Zanîngeha Rewanê xilas kirîye. Ji sala 1937an di gundê xwe da dibe mamoste, paşê serokê dibistanê. Di salên şerê hemcihanê yê dudan da serwêrê têatroya kurdî ya gundê Elegezê bûye, paşê bûye sêkrêtarê partîa komûnîstan ya navçeya Elegezê, dû ra bûye dozgerê navçeyeke paytextê Ermenîstanê.
Kilvatnet
Kilvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol bi qasî 4 kîlomêtreyan dikeve aliyê rojhilata gundê Ulvsvågê.
Horath
Horath şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Emîn Alî Bedirxan
Mîr Emîn Alî Bedirxan berpirsiyariya malbata xwe, weke kurê mezin, êdî girti bû ser milê xwe û di riya welatperweriyê re jî, rêcika bav û kalên xwe girti bû û keti bû xebata rizgarkirina Kurdistanê de. Ji ber vê yekê di sala 1889an de wî û birayê xwe Midhet ji Stembolê berê xwe dane Kurdistanê. Wan li bajarê Trabzonê komcivînek bi beg û axayên Kurdan re li dar xist û kara komcivîneke giştî dikir, da hêrîşeke jinişkave berdine ser Tirkan û Kurdistanê rizgar bikin.
Malbat
Ew du caran zewicî bû, û bavê heşt zarokan bû, Sureyya, Celadet, Kamuran, Hikmet, Tevfik, Safder, Bedirhan û Meziyet.
Gotegota sê birayan
Naveroka wê
Dibe ku bingeha gotegotê cuda bûye, xelkê yan dengbêjan ew li gorî rastegîniya herêmê ji bû ve vegotibûn.
Fixin
Fixin, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Postbauer-Heng
Postbauer-Heng şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neumarkt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Lomar
navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Östergötland (län)
Östergötlands län yek ji parêzgehên Swêdê ye. Navenda parêzgehê bajarê Linköping e.
Göhlen
Göhlen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Ligbin
Lekbin gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qeladerey Melekşahî
navê yek ji bajarên li parêzgeha Îlam ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Flagey-Echézeaux
Flagey-Echézeaux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Karlênê Çaçanî
Paşî xelaskirina enstîtûyê ew dersdare û di radyoya Ermenistanê da dîktorê elametiyên kurdî dixebite. Di salên 1955-1969an da di rojnameya “Riya teze” da ew serwêrê para medenîyetê bû. Dû wê re hetanî îro li Enstîtuya Rohilatnasiyê ya Akademiya Ermenistanê ye ulman, para kurdnasiyê da çawa xebatkarê ulmî dixebite.
Nexweşiyên psîkologîk
Bi nexweşiyên psîkologîk re derûnnas bilî dibin. Derûnnas bi rêbazên wekî psîkoterapî, test, psîkodrama, Hîpnotîzma hwd li tedawîkirina wan digerin. Kesê ku dixwazin biçin cem psîkologek divê cara pêşîn biçe cem bijîşkên din û psîkiyatrîstan û îsbat bike ku nexweşiya/yên wê ne bingeh laşî ne.
Cîhan Jiyan Kara
Bi deh hezaran şopînerên wî hene ku herroj peywendî li gel wan datîne. Ji sala 2018an û pê ve ew di yekem rêzefîlma înternetê yê bi kurdî "Zarên Me" de lîstikvan e.
Bûrnaz
Bûrnaz, gundekî bi ser Medena navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Kjerringvatnet, Hattfjelldal
Kjerringvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye.
Nîsan
Avrêl
Ji peyvên av û rêl (daristana çiyan) hatiye himatê. Di vê mehê de av dikeve rêlan jî; ango rêl jî şiyar dibin.
Çîtak
Çîtak, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Rêçika Zûlî
Ew xelîfeyên Siltan Şêxmûs li navrasta Kurdistanê belavbûne û îrşad kirine heta ku Mewlana Xalidê Kurdî yê Dêrezorî çûye Hindistanê û ji ba Seyîd Ebdullah Dehrî Rêçika Neqşîbendî aniye. Hingê Rêçika Zûlî xwe veguhaztiye ser Rêçika Nexşebendiyê û li îrşadê domandiye û heta niha ji her didomîne... Yani Rêçika Zûlî li Kurdistanê dest bi îrşadê kiriye û li Kurdistanê jî gihaye dawiyê.
Derûnnas
Derûnnas an jî psîkolog, kesên ku bi rêbazên zanîstiyê li ser derûniya (ruhê, giyanê) giyandêran lêkolîn dike, probleman tesbît dike û li tedawîkirina wan digerin in.
Mafên kesên LGBT li Iraqê
Li Iraqê kesên lezbiyen, gay, bîseksuel û transgender (LGBT) bi cudakarîyeke berfireh re rû bi rû dimînin. Destûr nayên dayîn ku mêrên homoseksuel ên xwenas di artêşê de xizmetê bikin, û zewacên hevzayendan an sivîl neqanûnî ne. Kesên LGBTI bi cudaxwaziyê re rûbirû dimînun û ji aliyê qanûnî ve nayin parastin, lewma pirr caran mafên wan tên binpêkirin û gelek caran dibin qurbaniyên „kuştinên namûsê“.
Rasan
Xebat bi kampanyayeke ku ji xêzkirina dîwarên li derdora bajarê Silêmaniyê (ku baregeha rêxistinê lê ye) dest pê kir. Di nav karên ku hatine kirin de, gelek dîwaran nûnertiya civaka LGBT+ dikirin û reng û hêmanên din ên ku bi civakê ve girêdayî bûn hebûn. Hin dîwaran ji hevzayendan pêk dihat û di bin wan de peyamên "evîn evîn e" hatibûn nivîsandin. Tevî ku rêxistinên din jî hene ku ji bo civaka LGBT+ kar dikin, Rasan tekane rêxistina herêmî ye ku bi eşkere piştgirîya civatê li Iraqê bi giştî dike, bi giranî li ser nifûsa kurd.
Bawer Can
Bawer Can hunermendekî kurd ê muzîkê ye.
Bahramji
Kurtejiyan
Di sala 1977an de ew ji welatê xwe veqetiya û çû Hindistanê. Li wir geriya û xwend û pistrev li Ewropayê bi xwendina xwe berdewam kir.
Di sala 2004an de albûma wî ya bi navê “Call of the Mystic” ku tê de stranên wî hene ku bi gelek hunermendên cûda re kişandiye.
Mamhîbe
Mamhîbe gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 20 kes (8 malbat) bûn.
Dewran Agirî
Nivîs
1995-Çîroka wî ya bi nevê "Riya Ava Sipî" di nav 250 çirokêde Xelata ku liser navê şehit Huseyîn Çelebî tê belavkirin, xalate yekemin vergirt.
Flammerans
Flammerans, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Coimères
Coimères, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Omega
Transkrîpsiyona kurdî o ye.
Saint-Illiers-le-Bois
Saint-Illiers-le-Bois, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Hohenberg an der Eger
Hohenberg an der Eger, bajarekî navçeya (Landkreis) Wunsiedel im Fichtelgebirgeê li herêma Bavyeraya Almanyayê ye.
Sampi
Sampi (bi herfê mezin Ͳ, bi herfê çûçik ͳ) herfekî yewnanî bû. Sampi di şonê ss dihate nivîsandin, ji ber ko wê jî navî Sampi carna Disigma dihate gotin.
Çiriya pêşîn
Tişrîn/Teşrîn
Ev nav li Tor ê tê şuxilandin û ji zimanê siryaniyên Torê tê. Ji vê heyvê re "tişrîna pêşî" tê gotin.
Mêşedêy Serû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 398 kes (54 malbat) bûn.
Aqdîvar
Aqdîvar, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Tawsî
Tawsî (bi trikî: Damlacık) gundeki Kolîkê ye ku Kolik ji navçeya bajarê Semsûrê ye. Tawsî nêzîkî 20 km li bakurê Kolikê dikeve.
Limpiville
Limpiville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Dêrşkê Îslaman
Dêrşkê Îslaman, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Alan Kurdî (keştî)
Alan Kurdî, navê keştiya almanî ya rizgarkirina koçberan e. Keştiya rizgarkar bi taybetî li ser Deryaya Spî karê xwe dike û tê alîkariya kesên koçber ên ku di avên deryayê de li ber xeniqînê ne. Keştî di bin alaya Almanyayê de ye.
Çiriya paşîn
Sermawez
Têgiha navê wê li ser e; sermayê tîne.
Zimanê çeçenî
Avakirin
Çeçenî zimanekî bakurê rojhilatê Qefqasya ye. Bi Ingûşî ku ji nêz ve girêdayî ye, ku pê re astek mezin a têgihîştina hevûdu û ferhengek hevpar heye, ew şaxê Vainakh pêk tîne.
Sersul
Sersul, gundekî bi ser Selahedîna navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Erol Berxwedan
Vîdyografî
Klîb
Hohnstein
Hohnstein, bajarekî navçeya (Landkreis) Sächsische Schweiz-Osterzgebirgeê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Çêja şor
Rêbaza çêjtinê
Ji bo rûdana hestê çêjtinê, divê molekulên çêjdar ên di nav xurekan, di nav lîkê de bi têra xwe bihele û di kunika çêjê de derbasî nav çêjegopkeyê bibe, li wir rastê wîrdememîleyên (bi îngilîzî: microvilli) xaneya çêjewergiran were. Piştî berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergir, divê ji xaneya çêjewergir, demareguhêzer bêne derdan ko di demarexaneya hestê de erkê kar bide destpêkirin. Ji van gavan şûn ve demarexaneyên hestê, ragihandinên ji molekulên çêjdar, bi şeweyê demareragihandin ber bi lakêşemoxê, paşê ber bi talamusê, ji wir jî ber û tûkila mejî ve dişînin. Têgihîştina çêja şor di navenda çêjtinê ya tûkila mejî de peyda dibe.
Pêvajoya hestkirina çêja şor
Xweyên potasyumê, xwêyên kalsiyumê, xwêyên sodyumê, xwêyên lîtyumê û xwêyên magnezyumê
Kesayetiya şîzofrenîk
Kesayetiya şîzofrenîk yek ji cureyên kesayetiyên nexweşketî ye. Tabloya gelek nexweşiyên psîkologîk e.
Coubeyrac
Coubeyrac, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Eladîn (fîlm)
Naverok
Li bajarê ereban Agrabah Eledîn bi meymûnê xwe Ebû re derbasî jiyanê dibe û tiştên ku hewce dike diziyê dike. Xort çokera prensesê yê li ser piyan digire. Gava ku ew wê êvar wî li qesra xwe serdan dike, ew fêr dibe ku ew prenses bixwe ye. Li ser riya malê Eledîn ji aliyê Cafer ve tê girtin. Ji bo wî divê wî lembeyek bi vî awayî ji şikefta derhozeyî bîne.
Jiyana Rewşen (kovar)
Biçirîne Kawa, Ji xwe meydan vala ye. Tu bi xwe binivîse û bi xwe bawer bike. Hey bêwijdan hew navê te tenê hebû di vê kovarê de? Û te kengî gerînendetî kiriye.
Avalan
Avalan, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xalîbê Dehlewî
Xalibê Dehlewî an Mîrza Esedullah Xan Xalib (jdb. 1797 - m. 1869) helbestvanê Hindistanî ku helbestên xwe bi zimanê farisî û urdû nivîsandiye.
Peymana Amasyayê
Peymana Amasyayê di sala 1555'an de li bajarê Amasyayê di navbera berpirsyarên Faris û Tirk de hatiye şeqlkirin ji parçe kirine Kurdistanê. Naveroka wê weha bûye: Ev herdu miletên cîran, wê li pêşberê êrîşên biyanî û yên Kurdan bi hevûdu re alîkariya leşkerî bikin.
Dîroka berî peymanê
Ew serhişkiya şah Smayîl, ew bêaqilî û nezanîna wî, bû sedemê ku Kurd têkiliya xwe jê bibirrin û bibin hevalbendê Siltan Selîmê Osmanî yê Sunî. Siltan Selîmê Osmanî çendî ku ne mirovekî pêbawer û durust bû jî, lê rewşa demê Mewlana Idrîsê Bedlîsî û Mîr şerefdîn dehfandin ku pê re bibin hevalbend. Çendî wan rind dizanibû jî ku Siltan Selîm bavê xwe ji ser textê Osmaniyan aniye xwarê û li şûna wî rûniştiye, piştre jî duwazdeh birayên xwe kuştine û text ji xwe re arinzî hiştiye, lê şêîtiyê destûreke rewa da ku Kurd bi xwînxwarekî wisan re jî bibin hevalbend.
Naverok
Sazûmanên Tirk serê pêşî bi şexsiyetên Kurd re dostanî danîn û kirîvatî kirin. Piştre hin bi hin xwe bera nava Kurdistanê dan û dest bi ristina dek û dolaban kirin; xwendinê kêm kirin, piraniya xwendegeh û medreseyên Kurdistanê girtin û zarokên Kurdan birin li welatê xwe dane xwendin. Ew zarokên ku li wir xwendina xwe xilas kirin jî, bi keçên xwe re dane zewicandin û ew di îşên xwe de jî şixulandin. Ji ber wê yekê sal bi sal nezanîn û belengazî xwe li Kurdistanê nişan dan û Kurd ber bi rewşeke xirab ve çûn.
Nubar Ozanyan
Nubar Ozanyan bi fermî Fermun Çırak  (jdb. li Yozgad 1956 – m. li Reqa di 14ê tebaxê 2017) şoreşgerekî Kurd wekî bi esle xwe Ermenî, ku di Partiya Komunîst a Tirkiyeyê/Marksîst-Lenînîst (TKP/ML) de fermandar bû. Di çend pevçûnan de ji bo girûpê şer kir, di dawiyê de di şerê li dijî Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê de di şerê Reqayê de mir.
Jiyan
Di sala 1956 li Yozgad, Anatoliya Navîn di malbateke feqîr ku bi eslê xwe ermenî de hat dinê, diya wî di ciwanbûna xwe mir. Piştî xwendina seretayî bi îdeolojiya çepgiriya radîkal re tê naskirin û tevlî Partiya Komunîst a Tirkiyeyê dibe. Piştî derbeya dewleta Tirk di salan 1980, Ozanyan sirgûnî Fransayê bû, li wir yek ji parêzvanên Yilmaz Güney bû. Di dawiya salên 1980yî de, Ozanyan tevlî baskê leşkerî yê TKP/ML û TÎKKO bû. Di sala 1988an de çû Filistînê û bi Eniya Gel a Rizgariya Filistînê re li dijî Hêzên Parastina Îsraîlê di dema Întîfada Yekem de şer kir. Ozanyan di sala 1990 de ji milîtanên xwecihî li Geliyê Beqaa Libnanê perwerdeya leşkerî dît. Di navbera salan 1991-1992an de di Şerê Qerebaxê yê Yekem de li dijî Azerbaycanê şer kir. Di sala 1992an de vedigere navçeya Dersimê ya Tirkiyeyê û paşê beşdarî serhildana Maoîst a herêmî dibe. Di vê demê de Ozanyan di nava refên TKP/ML de dest pê kir û bû organîzator, îdeolog, leşker, perwerdekar û fermandarekî girînge partiyê.
Fontaine-Française
Fontaine-Française, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Amûrên jîdar
Di hindek ji wan amûran da mûzîkjen têlan bi tibil anko tiliyên xwe an bi perr an tiştekê zirav yê mîna nînokan an bi lêdana çekuçekê darîn an jî bi malîna têlan bi kivanekê vedilerizîne û dengî ji wan derdiêxe. Di hindek ji amûran da, mîna piyanoyê mûzîkjen bi rêya şidandina kilîlên depkilîlekê çekuçî li têlan dide. Di amûrên ko kivan di wan da heye, mûzîkjen kivaneka ji mûyê hespan bi têlan ra dixişîne û dengî ji wan der diêxe. Di hindek ji amûran da jî mûzîkjen çerxekê dizivirrîne û bi awayî têlan vedilerizîne.
11ê tîrmehê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Lêkerên kurmancî
Ev rûpel li ser tewîn (çemîn) û xebitîna lêkerên kurmancî ye.
Koma VI
Ji bilî lêkerên ristin û hiştin, hemû lêkerên bi -istin an jî -iştin bi dawî tên endamên vê komê ne. Di dema niha û ya bêt de -istin/-iştin dikeve.
Langvatnet, Ballangen
Langvatnet (Ballangen), goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 14,36 kîlomêtre ye û bilindahiya ji asta deryayê 674 mêtre ye.
AbiWord
Ji Bo Rojname, Kovar, Tv û Radyoyên Kurdî
Ev bername dê karê rojname, kovar, tv û radyoyên kurdî hêsantir bike. Lewre ew dê nûçeyên xwe zûtir binivîsin û ji ber redaksiyon (rastnivîs) a otomatik (jixweber) dê demeke zêde li ser komputerê winda nekin û bikaribin nûçeyên xwe bi kurdiyeke serast bidin.
Huseyîn Karakaş
Bi tirkî zî hikayeyê başî nuştê
Hîkayeyê Huseyîn Karakaşî yê ke hepis de ameybî nuştene û Kovara Vate de neşir bîbî, se kitab çap biyê. Kitab de şeş hîkayeyî estê û nê hîkayan de Huseyîn Karakaş zîyadetir behsê cuyê dewijan keno. Bi ziwanêko weş behsê têkîliyan û derdanê înan keno.
Nameyê hîkayanê Huseyîn Karakaşî ke no kitab de ca grewto nê yê: “Xewf”, “Wayîrê Hêniyê Mamedî”, “Xopan”, “Serê Tumê Pîlî ra”, “Omid Esto” û “Tirankî”.
Hemoyî
Eşîra Hemoya an jî Hemoyî Êleke li devera Serhedê ye. Li navçeyên Elcewaz, Erdîş ,Xamûr ,Giyadîn ,Avkevir,Panos û Kop(Mûş)ê bicih in. Bi Pirranî derûdora Geliyê Zîlanê de bicîh in.
Cours-les-Bains
Cours-les-Bains, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Mesik
Mesik, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Trèbes
Trèbes, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Sartrouville
Sartrouville, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Qoşxane
Gundê Kûşxaneyê ji Xelatê 8-10 km dûr e.
Ji ber riyê gund xirabin gihaniya gund de pirsgirêk çidibin.
Ji ber gundekî gelek bilind e, havîna wî hênik derbas dibe.
Kêrî
Kêrî, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Treilles
Treilles, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Behl
Behl, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mongolya Hundir
Mongolya Hundir (çînî: 内蒙古, Nèi Měnggǔ, bi fermî Herêma Xweser a Mongolya Hundir, bi mongolî: Өвөр Монгол, Övör Mongol), herêmeke xweser a Çînê ye. Rûerdê wê 1.183.000 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 23.840.000 kesî. Navenda wê ya îdarî Hohhot e.
Tishk TV
Tishk TV televîziyoneke kurdî ye. Televîzyona Tishk TV ku ligel herdû zaravayên kurdî soranî û kurmacî bi zimanê farisî jî weşanê dikê, piraniyê mijarên wê li ser kurdên Îranê ye. Malpera Tishk TVê pirzimanî ye. Navenda Tishk TV li Parisê ye û ji wir weşane xwe dike.
Longueil, Seine-Maritime
Longueil, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Guangxi
Dîrok
Navçe bi fermî di sala 214 (B.Z.) de bûye beşek ji Çînê. Piştî ku ew ji hêla xanedanên cûda ve hate îdare kirin, wê di sala 1279an da di dema xanedana Yuan de navê xwe yê îro hilda. Ji 1368an heta 1644an, di bin hukumdariya Ming de, heya 1911an di bin hukumdariya Qing da ma. Ew bi herêma cîran Guangdong va, navenda şoreşa neteweyî ,ya ku di destpêka sedsala 20an de ji aliyê Sun Yat-sen ve hatî pêşeng kirin, bû. Herêm di şerê duyem ê cîhanê da bu encamên erîşên Japonî û piştî şer ji Japoniyan hate girtin, Ew di sala 1949an de wekî herêmek îdarî ya Çînê hate îlankirin. Di sala 1958an de, herêma Xweser a Guangxi Zhuang hate afirandin.
Demografi
Nifûsa Guangxi ji gelên Çînî, Zhuang, Yao, Meo û Dung pêk tê. Zhuang, ku hêjmara wî nêzî 14 mîlyon e û bi eslê xwe ji Guangxi ye, bi gelemperî di navend û rojavayê herêmê de dijîn û Çînî jî li rojhilatê heremê dijîn.
Tonga
Erdnîgarî
Paytext û bajarê welateyî herî mezin Nuku’alofa ye.
Mem Ararat
Jînenîgarî
Ji ber şertên aborî û jiyana koçberiyê,tenê dibistana seretayî xwendî ye.Di gelek karên cihêreng de dixebite.
Heyva Sor a Kurdistanê
Xebatên alîkariyê yên Heyva Sor a Kurdistanê hûn dikarîn li ser vê giradanê bixwînin.http://www.heyvasor.com/ku/brosur/
Lewitzrand
Lewitzrand şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Komara Demokratîk a Almanyayê
Di dema Şerê Sar de herdu Almanya ji hevre dijminatiyê dikin. Lewra DDR sosyalîzmê diparast û BRDê jî kapîtalîzm. Her yek ji wan di blokekê de cihdigirt.
Whataburger
Whataburger navê rêzeke restoranên bilez ên ku bi taybetî hamburger û xwarinên "fastfood" çêdikin. Di sala 1950 de li bajarê Corpus Christi, Texas hat sazkirin.
Qizqapan, Pîranşar
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 229 kes (34 malbat) bûn.
Medreseya kurdî
Rola medreseya kurdî
Îro çaxê em li mêjuya miletê kurd dinerin, bi hêsanî em dibînin ku ev dewlemendiya ziman, çand û berpiryartiya doza pîroz, bi piranî ji aliyê zanayên ku ji medreseya kurdî rabûne ve hatine bermalkirin.
Têkiliyên kurd û tirkan
Serdema Tirkiyeyê
Di Pirsa Mûsilê de gelek gengeşe di navbera tirk û brîtanî de çêbûn di derbareyî parêzgeha Mûsilê de. Li ser nahiyeyên Şêxan, Aşari Şeba û Mûsilê de gengeşeyek derket ku tirkan digot nahiyeya Şêxan û Aşarî Şeba ji 146 gundan pêk tê û hemû tirk in, her wisa nahiyeya Mûsilê jî ji 76 gundan pêk tê ku pirraniya wan jî tirk in. Li ser vê Brîtanî got ku li Şêxanê 23 gundên Êzidî, 11 gundên ereban, 6 gundên ereb û êzidî tevlîhev, 2 jî gundên kurdan e. Bi giştî 42 gund hene. Li Aşarî Şeba jî 73 gund hene ku pirraniya wan kurd in. Li nahiyeya Mûsilê jî 29 gund hene ku 10 gundên ereban, 8 ereb û tirkmen tevlîhev, 4 ereb û şebek, 7 jî metruk in.
Fraignot-et-Vesvrotte
Fraignot-et-Vesvrotte, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Welî Dêwane
Welî Dêwane (1754-1798) helbestvanekî kurd e.
Cubzac-les-Ponts
Cubzac-les-Ponts, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Luneray
Luneray, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Henry Fonda
Jiyan
Henry Fonda di de jiyana xwe ji dest da.
Metroya Romayê
Metroya Romayê (bi îtalî: Metropolitana di Roma) li Roma ya paytexta Îtalyayê pergaleke veguhestina gelemperî ya metroyê ye. Metroya Romayê di sala 1955an de hate vekirin. Sê xetên metroyê bi navê A, B û C heye. Tora ku dirêjahiya wî digehije 60 km ye bi awaya X'ê ye. Rawestgeha Termini stasyona sereke ya metroya bajarê Romayê ye.
Neustadt am Kulm
Neustadt am Kulm bajarokekî navçeya (Landkreis) Neustadt an der Waldnaab li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Lîsteya êlên kurdan
Bakûr
Brûkî, Sipkî, Dazwanî, Ertoşe, Sînemilî, Redkî, Mîlan, Koçgirî, Zîlan, Zirkî, Celalî, Cibran, Hevêrkan, Hesenan, Berazî, Motikan, Hemikan, Mehelmiyan
Cevbend
Cevbend, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hirurê
Hirurê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Serqelî
Serqelî an Serkalo bajarekî ku bi navçeya Sûra Diyarbekrê ve girêdayî ye. Li hêla bakurê Bismîlê, di navbera bajarê Diyarbekirê û Silîva de dikeve. Gund berê şên bûye, lê niha ji ber koçkirina gundiyan ber bi metropolan şêniyên gund daketine dora pazde malan. Aboriya gund li ser sewalvanî û çandiniyê ye. Li gor statîstîkan gelheya gundê ya sala 2019an 598 kes e.
Angelbachtal
Angelbachtal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rhein-Neckar-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Hêsê
Hêsê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Tessancourt-sur-Aubette
Tessancourt-sur-Aubette, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Manéglise
Manéglise, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Yatê
Yatê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mehdî Neraqî
Muhemmed Mehdî ibn Elî Neqî (Farisî: محمدمهدی بن علی نقی‎) (1716 - 1795) bijîşkekî Îranî Wî ji bo tenduristiya mirovan pirtûk nivisandibû û pirtûka wî a herî girîng jî ew e.
Mirina Jaro
Mirina Jaro xêzeçîroka pêşîn a bi kurdî ye. Xêz ji aliyê Lewent Ozkan ve hatiye pêkanîn û Mamê Elî destan nivîsiye. Di 2007an de ji aliyê Weşanên Berçem ve hat çapkirin.
Çêşmêvezan
Çêşmêvezan, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Herşem
Herşem, gundekî bi ser Selahedîna navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Tongling
Tongling, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.700.000 kesî
Birrbirreya piştê
Birrbirreya piştê ji stûna hestiyên birrbirreyê pek tê. Ango gellek hestiyên birbirreyê mîna stûnek li ser hev rêz dibin, em ji vê stûna hestî re dibêjin stûna birrbirreyê an jî birrbirreya piştê. Birrbirreya piştê ji binê kilox, ji hestiyê patikê dest pê dike heta piştêna hewzê (bi înglîzî: pelvic girdle) dirêj dibe. Di nav kuna hestiyên birrbireyê de dirkepetik derbas dibe. Stûna hestiyên birrbirreya piştê, dirkepetikê dipêçe û diparêze. Herwisa birbirreya piştê destek dide kilox û serî, ji bo masûlkeyên parsûyan û yên pişt û stû, xalên girêdanê ava dike. Temenê dergûştiyê de, di laşê mirov de 33 heb hestiyê birrbirreyê heye, lê her ko temenê mirov zêde dibe, mirov mezin dibe, hinek hestiyên birrbirreyê bi hev re dizeliqin. Stûna birrbirreya piştê ya mirovek pêgehîştî ji 26 hestiyan pêk tê. Ji vana 24 heb birrbirre ne, yek hestiyê sêbende (bi îngilîzî: sacrum) û yek jî hestiyê qilênce (bi îngilîzî: coccyx ) ne. Ango birrbirreya piştê ji 24 birrrbirre û ji 2 hestiyan pek tê. Di laşê mirovên pêgehîştî de sêbende ji 5 birrbireyên bi hev re zeliqî û yekbûyî pêk tê. Hestiyê qilênce jî bi yekbûna 3-5 birbirreyên bi hev re zelîqî pêk tê.
Derbendî Seydan
Derbendî Seydan, anku Derbenda Seydan, gundekî bi ser Selahedîna navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Lîsteya pirtûkên helbestan yên bi kurdî
146 Sorgul û bilbil Hafizê Şîrazî Wergerrandin: Husein Muhammed Weşanên Nûdemê 2005
1- ÇARMIX (Helbestên Îşkencê) Zeynelabidîn Zinar Pencinar 1996 Weshanxane : Hawar
Manneville-ès-Plains
Manneville-ès-Plains, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Îbn Muqefe
Berhem
Wî gellek pirtûkên Yewnan û Hindistanê ziviran erebî kir xizmeta zanistvanên misilmanan. Pir xizmetekî wiyê baş çêbûye ji bo Felsefeya Îslamê.
Bergweiler
Bergweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Dieulivol
Dieulivol (bi oksîtanî: ), komuneke departementa Gironde a Fransayê ye.
Toussus-le-Noble
Toussus-le-Noble, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Kemax, Bidlîs
Kemax, gundekî ku bi ser navçeya Bidlîsê ve ye.
Qurçave
Qurçave gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Xarabe, Palo
Xarabe, gundekî girêdayê navçeya Palo ya Xarpêtê ye.
Daşbilax Mixar
Daşbilax Mixar, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Tirî
Tirî (bi soranî, tirê), fêkîyek havînî ye, şîrîn e rengên wî sor û kesk e. Ji tirî mey û areq tên çêkirin. Dîsa ji tirî mewîjên hişkirî jî, ji bo zivistanê werê xwarin çêdikin. Hevilên tirî li tendirustiya mirov gelek heye ku germoke ("colories") û şekir dide bedenê mirov. Li gorî lêkolînên li ser DNA'ya tirî'yan, warê herî kevin ê çandina wê Kurdistana îro ye.
Tiriyê hî nebûyî re dibêjin qorix.Le li herema Botan jê re dibêjin "bsire". Qorix yî tirş e, wê lomê bi xayê tê xwarin an jî dikine selete. Ku qorix girdibe beng dikeveyê an jî nîv şîrînî dibe pê re dibêjin deneşe. Ku meriv dêneşe pir bixwe li merivan dikeve, zikî merivan pê dêşê. Tirî teze tê xwerin an hişk dikin mewîj. Mewîj ji çêkirina xwînê re rind in. Meriv dikane mewîjan di avê ke û şîrîniyeke bi navî xweşav jê çêke.
Xelata Palmiyeya Zêrîn
Dîrok
Navê xelatê di sala 1955an de ji hêla komîteya birêxistinkirina festîvalê ve hate danîn. Berê, ji sala 1939an heta 1954an, di festîvalê de xelata herî bilind xelata Grand Prix du Festival International du Film bû. Di navbera salên 1964 - 1974an de nav hate guherandin û bû Grand Prix du Festival. Di sala 1975an de carek din hate guherandin û bu Dargespa zêrîn.
Villar-en-Val
Villar-en-Val, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Trappes
Trappes, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Java (zimanê bernamesaziyê)
Dîrok
James Gosling, Mike Sheridan û Patrick Naughton di hezîrana 1991 de projeya zimanê Java dest pê kirin. Di pêşiyê de Java ji bo televizyonên înteraktîv hatibû çêkirin, lê ji bo televizyonên wî wextî gelekî pêşketî bû. Navê Java ji qehwa Javayê tê, qehwa ji Îndonezya. Gosling Java bi sentaksek şêweya C/C ++ dîzayn kir deqena bernamekerên pergal û sepanan kodê nas bikin.
Di sala 1997an da, Sun Microsystems ji bo fermîkirina Javayê, beşdarî standartên ISO/IEC JTC 1ê û paşê jî Egma Înternatîonal bû, lê di demeke kurt de ji van beşdarî yan vekişî. Java wek standardeke de facto ma û bi pêvajoya Civata Javayê hate kontrolkirin. Di carekê da, tevî rewşa nermalavê ya xwediyê wê, Sun piraniya sepanên Javayê belaş peyda kir. Sun bi firotina lîsansên ji bo berhemên taybet ên wekî Java Enterprise System, ji Javayê dahata xwe bidest dixist.
Sun, di 13ê mijdara 2006an de, di çarçoveya lîsansa GPL-2.0ê de, gelek makîneya xwe ya ferazî ya Javayê (JVM) wek nermalava bêpere û çavkaniya vekirî (FOSS) derxist. Di 8ê gulana 2007an de ev pêvajo qeda, ji xeynî pareke biçûk a kodê ya ku Sunê mafê wê nedigirt, hemû kodên bingehîn ên JVMyê di bin şertên belavkirina nermalava serbest û çavkaniya vekirî de hatin derxistin.
Versiyon
Ji Java 9 pêve, her sal 2 versiyon têne derxistin. Yek di adarê de û yek di îlonê de. Piştevaniya versiyonê li gora şîrketa ku wê derdixê tê guhertin. Li xwar me ên OpenJDKê lîste kirine. Piştî ku piştevanî xilas dibê (6 heyv ji xeynî ên bi piştevaniya dirêj), nûkirin hew ji wê versiyonê re tên û problem hew têne edilandin. Lê ferqên di neqeba versiyonan de hingî kêm in, gelekî hêsanî ye yek Javaya xwe nû bike. Ên ku li ser Javayê dişuxilin nûkirinê gelekî pêşniyar dikin û ji xeynî şîrketên mezin, gelek kes ne hewce ne eleqê xwe ji piştevaniya dirêj bînin.
Le Tremblay-sur-Mauldre
Le Tremblay-sur-Mauldre, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Metroya Atînayê
Metroya Atînayê, (bi grekî: Μετρό Αθήνας, Metró Athínas) pergalekî veguhestina bilez e ku ji devera bajarî ya Atînayê û beşên Rojhilata Attica re xizmetê dike. Xeta 1em di sala 1869an de wekî rêhesinek hilmê ya konvansiyonel vebû û di sala 1904an de bi trêna elektrîkê dest bi xebatê kir. Di sala 1991an de, Attiko Metro S.A. xetên 2 û 3 ava kir û xetên metroya Atînayê dirêj kir.
Dîrok
Heta 28ê çile sala 2000an Xeta 1em a metroyê li Atînayê tenê xeta transît a bilez bû. Pargîdaniya Rêhesinê ya Atîna û Piraeus (SAP) di 27ê Sibata 1869an de xeta trênê ya kargo û rêwiyan a tevlihev a trêne bar û trêne rêwîtiyê vekir û di navbera Piraeus û Thiseio de dest bi xebatê kir.
Wezareta Derve (Rûsya)
Wezareta Karên Derve ya Federasyona Rûsyayê (bi kurte WKDFR; ) saziya hikumeta navendî ya bi pêşengiya siyaseta derve û têkiliyên derve yên Rûsyayê berpirsiyar e. Ew berdewamiya Wezareta Karên Derve ya Komara Sosyalîst a Federatîf a Sovyetê ya Rûsyayê di bin çavdêriya Wezareta Têkiliyên Derve ya Sovyetê de bû. Sergey Lavrov Wezîrê Derve yê niha ye.
Binêre jî
Têkildarî avahiya ofîsê sereke ya Moskoyê ya Wezaretê tê de ye:
Daçekên kurdî
Daçek bi navdêrên "girêdayî" re
Niha eger em daçekan jî li van gotinên jorîn zêde bikin, em ê bibînin ku paşgirtikên me di beşên "Daçek bi navdêrên zayendmê re" û "Daçek bi navdêrên zayendnêr re" dabûn, êdî nikarin bikevin pey navdêrên di van gotinên jorîn de. Ew gotin bi xwe tewandî ne û çimkî pêwendiya xwedîtiyê (mala te; welatê min...) û rengdêran (sêva sor...) a bi navdêran re ji pêwendiya daçekan bi navdêran re xurttir e, paşgirtikên asayî yên xwedîtî û rengdêran li ciyê xwe dimînin û pêwîstî bi paşgirtikên asayî yên daçekan tine ye:
Herdu awayan jî argumentên baş hene ku çima ew bên bikaranîn û dev ji ya din bê berdan. Ti ji herduyan ji aliyê rêzimanî de ne çewt û şaş in. Lê nabe ku bi hetahetatî em wan herduyan bi kar bînin an jî nîqaş û gengeşeyê bikin ji bo ku em yekê bibijêrin. Û ji pêzanîn û tecrubeyên heyî ez dizanim ku em qet bi asanî li hev nakin û ta ji me bê em - carinan ji dexesî û carinan jî ji famkorî - her li ser rêya xwe ya berê dimeşin tevî ku ew şaş be jî! Lê li vir ez dixwazim dîsan pêşniyazek kompromîsî bikim: Em dev ji van herdu paşgirtikan berbidin:
Li şûna: sêv-ek-e sor/min yan sêv-ek-a sor/min
-ew welat mezin e, ew welat ne xweş e, min ew welat nedîtiye, ew welat gelekî bi min xweş tê, ew welat bixêrûbêr e... an jî:
Ango ti zayend di wan de nayê xwiyandin. Êdî ez bawer dikim ku em hinekî ji mijara xwe ya bingehîn dûr ketine loma pêwîst nake ku em êdî gelekî dûrtir biçin lê mînakek din jî didim ku baştir e - eger em bikarin - em paşgirtikên zayendî nexebitînin: Di gelek kovar û rojnameyên kurdî de, eger li pey navdêra di yekhejmariya nekifş de rengdêr an cînav bên, paşgirtik ji bo diyarkirina zayendê tên danîn. Mînak: sêv-ek-e/a sor an hesp-ek-î/ê reş. Lê em hemû dizanin ku di kurdî de bêhejmar navdêr hene ku li gor tevgirêdan û kontekstê dikarin hem zayendmê û hem jî zayendnêr bin. Mînak: mamoste, heval, nas, zarok... Ango eger ev kes jin/keç be: "mamosteya min, hevala wê, nasa me, zaroka wan" lê eger zelam/kur be: "mamosteyê min, hevalê wê, nasê me, zarokê wan". Lê carinan bêjeyên bi vî awayî di yekhejmariya nekifş de tên bikaranîn û nivîser nizane ka ew jin/keç an zelam/kur in, naxwaze zayenda wan diyar bike yan jî dixwaze herdu zayendan diyar bike ji bo ku destnîşan bike ku ji herdu zayendan dibin. Hingê neçar dibe ku wiha binivîse: "mamosteyeke/î min, hevalekî/e çê, nasekî/e me, zarokeke/î biçûk" an jî "mamosteyeka/ê min, hevalekê/a çê, nasekê/a me, zarokekê/a biçûk". Lê eger em paşgirtikên zayendî di van rewşan de bi kar neînin, em ê ji vê belaya "e/î" û "ê/a" bifilitin, û hevokên xwe bi vî awayî bi rêz bikin: "mamosteyek min, hevalek çê, nasek me, zarokek biçûk". Û dîsan jî ev "mamosteyek min" û hwd. dikarin hem zayendmê û hem jî zayendnêr bin.
Ziyaret, Pulur
Ziyaret, gundekî navçeya Pulurê ya bi ser Dêrsimê ve ye.
Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst
Yekîtiya Komarên Sovyêt ên Sosyalîst (kurtenav: YKSS,, kurtenav ) dûgeleke Sosyalîsta federasyonê ji gelek neteweyan pêk dihat û li ewropaya Rojhelat, Qafqasya, Asyaya Navîn û Asyaya Bakur dimabû. Ew piştî şoreşa Bolşewîkan a çiriya pêşîn a 1917 re, di de hatibû saz kirin û di  de belavbûbû. Ew belavbû şunda wek pêmavan Federasyona Komarên Civakparêz ên Rûsyayê hat saz kirin û ew ji pê re jî ew hat çerxa Federasyona Rûsyayê kirin.
Ew mafên netewî yên YKSS derbazî Federasyona Rûsyayê bû û ew nevnetewî wek dewama YKCS tê ditîn. Rûsyaya îro li ber Şoreşa çiriya pêşîn jî hîmiya YKSS bû û YKSS belav bû şûnda jî Rûsya gorî rûbera xwe sedî 78ên(% 78) YKSS di sînorên xwe de dihewîne.
1939-1945: Salên Şerê
YKSS di Şerê Cîhanî yê Duyem her çiqas, bi nêzî 25 mîlon windayiyên leşker û sivîl ve, dewleta herî pir hevwelatên xwe winda kiribû, ew jê wek lewaz bûbû der ketibû jî, ew wek serfiraz di cengê de derket. Bi dawiya hevalbendiya navbera hevalbendan de hat şikestin û pê şêrê re Şerê Sar dest pê kir.
Salên 1945–1985:Şerê Sar
Di 1964an de Leonîd Breşnew derbaza şûna Krûşçêv bû. Ew daxwazên reformanê li welatên din wî sert pişde xistin. Azadîxwaza li Pragê yê di bihara li Çekoslovakyayê hatî holê bi panzêran hat pişve xistin.
Endazyariya nermalavê
Endazyariya nermalavê (bi inglîzî Software engineering) wate bikaranîna prensîpên endazyarî bi şêweyekê sîstematîk û rêkxistî ji bo çêkirin û amadekirina berhemên nermalaviyên baş ku bihêne bikaranîn li ba xelkî û li ser amîrên elêktronî kar bikin.
Villedubert
Villedubert, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Dûpiq
Dûpiq, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Şaqaviyê gerdenmar
Şayes
Şaqaviyê gerdenmar 80 sentîmetreyan dirêj e. Ji rengê şaqavî biçûktir e. Pişt û çeng risasiyekî bi ser qehweyî ve ne. Kulovank û kofîk reş in. Sermil xemir, bi ser rengê mor ve ne. Sing qemer e û berzik reş e. Ser û gerden sorekî qemer in. Erzink û alek spî ve ne. Rav û gîxên reş û zirav li dirêjayiya gerdena wî ne. Pê keskekî bavzerî risasî ne û çav zer in û nikul risasiyekî bavzer e.
Villefort, Aude
Villefort, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Derbaciya
Derbaciya, gundekî ku girêdayî navçeya Cizîra Şirnexê ye.
Vert, Yvelines
Vert, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Atlanta
Atlanta paytext û bajarê herî bingaşe ê eyaleta Georgia ya Dewletên Yekbûyî ye.ye.Li gel 498,715 niştecîh di nav sînorên bajêr de, ew ji serjimêriya Dewletên Yekbûyî ya 2020an de 38emîn bajarê herî qelebalix ê Dewletên Yekbûyî ye. Lêbelê, ew wekî dilê çandî û aborî ya qada makbajarê ya Atlanta ya pir mezin, ku 6,089,815 kes lê dijîn, dike, ku ew dike qada makbajarê ya nehemîn li Dewletên Yekbûyî.Ew kursiya wîlayeta Fulton e, wîlayeta herî bingşe a Georgiayê. Ew di nav zozanên Çiyayên Appalachian li bilindahiyek tenê ji 1,000 ft ji asta deryayê de cih digire, ew topografya bêhempa ya ku girên gerok, hêşînahiya geş, û dara bajarî ya herî gir ji her bajarên mezin ên Dewletên Yekbûyî vedihewîne, vedihewîne.
Baska, Cizîr
Baska (tirkî:Dirsekli), gundekî ku girêdayî navçeya Cizîra Şirnexê ye.
Gissey-le-Vieil
Gissey-le-Vieil, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Terapiya elektrokompûlsîv
ECT di hin tabloyên şîzofrenî de, derkirina obsesyonan de, hin tabloyên psîkopatologîyê de hwd tê bikaranîn. Ji ber ku li Kurdistanê yasayên tendurustiyê di destê sazûmaniyên dagirker de ne û wekî li Tirkiyê neqedexe ye, pirr zêde ECT tê bikaranîn û mixabin gelek mirov jiyana xwe jidestdidin. Bikaranîna ECTyê bi xetere ye, pispor wekî metoda herî dawî bikartînin. Ji bo bikaranîna ECT yê perwerdeyeka taybet divê.
Rewşen Bedirxan
Jiyana wê
Jiyana wê ya niştimanî gelek giranbuha ye; cihê serbilindî û mezinahiyê ye. Di gel ko Rewşen Xanim mamoste bû, xebata wê di behsa zindanan de, ji bo rast kirina tendûristiya keç, jin û pîrekên bê sinçî yê di girtîgehan de jî he bû. Bi aramî û bîhnfirehiya xwe dest dawête hemû aloziyên jiyanê. Lewra quretî û serşorî di ferhenga jiyana wê de ne bû. Jîna Rewşen Bedirxan neynika jîn û danûstandina Mîr Celadet Bedirxan û malbata Bedirxaniyan bû. Ew xeleka gihandina dîroka netewê xwe ya kevn û nû ye. Ew dîroka lehengiyê ya dûr û dirêj a ko bav û bapîrên wê bi sedan salan ji bo Kurdistanê kirî ne. Jiyana wê ne kêmî jiyana bav û kalên wê bû. Nimêje di warê dijwarî û zehmetiyan de piştî mirina mêrê wê Celadet Bedirxan.
Ji ber vê yekê ez dikarim bibêjim ko Rewşen Xanim ne miriye; ew ji me Heyder e û em jî pê Heyder in. Herçiqas wê di roja an de ji nav me koçberî kir ew di dilê me de dijî. Heta roja mirînê jî ew ji bo gel û welatê xwe xebitî.
Rewşen Xanim di doşeka mirinê de ew tişt ji min rê digot : (Kurê min dema em hebûn, hûn negiha bûn ; îroj hûn giha ne ; lê mixabin em nema ne. Kurê min, ji hev hez bikin û piştgiriya hev bikin. Yek bin kurê min, bela wela ne bin).
Mauer (Baden)
Mauer bajarokekî navçeya (Landkreis) Rhein-Neckar-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Ebilû
Ebilû, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Seán MacBride
Wî di tevahiya jiyana xwe de bo mafê mirovan û aştiyê xebat kiriye. Di ciwaniya xwe de bi IRAyê re têkilî daniye. Li Konseya Ewropa, NY û AI kar kiriye.
Platon
Jiyan
Ji 20 saliya xwe hetanî mirinê Şagirtiya Sokrates û mamostetiya Aristoteles kiriye. Avakerê Akademiya Atînayê ye. Li ser ramanên Platon ên felsefîk hê jî nîqaş tên kirin. Platon destpêk û yekemîn fîlozofê girîng ê felsefa rojava ye. Di felsefa Yunana Antîk de fîlozofên berî Sokrates ( fîlozofên yekemîn an jî fîlozofên xwezayê) bêhtir li ser felsefa materyalîst sekinîne. Di felsefa Antîk de ramana materyalîst bi Demokrîtosê Atomî re gihiştiye qada herî bilind. Li hemberî vê, ramana Îdealîst jî bi Platon re gihiştiye merhala herî bilind. Platon mîna wêjevan û hunermendekî hatiye perwerdekirin. Bi vî awayî, wî berhemên xwe yên fikrî mîna hostekî bi helbestan xemilandiye û bi sedsalan bandorê li mirovahiyê kiriye.
Fîlosofî
Nêrînên Platon mirov dikare di 3 radeyan de bide berçav; Dema zû ya ku wekî şagirtê Plato nêrînên wî bilêvdikir, dema derbasbûne ku di vê demê de berdewamiya ruh û gerdûnê bilevdikir û dema kamiliyê ku kêmasiyên xwe derdikir.
The Beatles
The Beatles li alîye aborî de koma herî serkeftî ya di dîroka muzîka popê de bû; komê di navbera 1963 û 1970'î de li Brîtanyayê 12 albûmên studyoyê (LP), 13 EP (sêlikên ku li her aliyekî wê du stran hene) û 22 singles (sêlikên ku li her aliyekî wê stranek heye) tomar kirin û sêlikên wan bi milyonan hatin firotin. Di 1970'î de bi awayekî fermî endamên The Beatles ji hev veqetîn û her endamek kariyera xwe ya muzîkî bi tenê berdewam kir.
Zimanên fermî
Heger li welatên wekî Tirkiyê qedexeya zimanan nebûna, dê ev gotina han jî nebaya. Mixabin li rûyê dinyayê tenê li Tirkiyê qedexeya zimanan heye û ev gotin ji bo Tirkiyê li cih de ye.
Sî û Sê Gulle (helbest)
3
Georgenberg, Neustadt
Georgenberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt an der Waldnaab li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sî û Sê Gulle (helbest)
Xalê min ê piçûk Nezif Ku hîn simêla wî nû derketî, Cindî, Sivik Siwarekî baş bû Gotiye lêxin birano Roja namûsê ye Û hespa xwe rakirîye ser piyan.
Spenaq
17 gund û 4 mezreyên wê hene. Dewleta Tirk bi fermî hebûna mezreyan napejirîne. Ji ber wê statîstîkên fermî bi şikbarî tên nirxandin. Rûbera wê 238 km², gelheya navendê li dora 700 kesî ye.
Bîbirxa
Bîbirxa, gundekî bi ser navçeya Nêrwe û Rêkan a parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Anna Campbell
Mirina wê
Piştî ragihandina mirina Campbell, bavê wê dest bi kampanyayek ji bo vegerandina laşê wê kir ku ji hêla rêxistinên alîkariyê ve nedihat dîtin heta ku agirbestek li herêmê pêk hat. Dirk Campbell, bavê Hêlîn Qereçox hikûmeta brîtanî bi "kêmbûna tevayî ya proaktîvbûnê" di alîkariya vegerandina tirba Hêlîn Qereçox de tawanbar dike ku heta niha tirba keça wî ji qada şer nehatiye derxistin.
Ji bo xwepêşandanên herêmî ji bo Anna Campbell, ji gelek kes û projeyên din ên li seranserê cîhanê piştgirî hatiye nişandan.