cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mehudî
Mehudî, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Alva Myrdal
Sala 1982î bi tevî Alfonso García Robles Xelata Nobelê ya Aştiyê wergirtiye.
Gambaiseuil
Gambaiseuil, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Frichemesnil
Frichemesnil, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Axman
Axman yek ji lehengên çîroka kurdî ye. Pirranî ji sê birayan yek e. Çav birçî, tirsonek, berjewendperest e. Kê xurt û bihêz be xwe dide cem wê. Zeviyên wî hene û dixwaze hêj jî hebin. Cotyariyê dike. Çavên wî di milkên birayê wî de ne. Hin caran tê rehmê û ji zimanê ûjdanê fêhm dike, lê pirranî ne wisa ye.
Dîroka leşkerî ya kurdan
Dîroka leşkerî ya Kurdistanê hemû pêkhateyên leşkerî yên têkildarî miletê kurd dihundirîne.
Mîrsitik
Mîrsitik an jî Mêristek, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Lûleya guhêzer
Anatomiya lûleya guhêzer
Ji her gunek lûleyek guhêzer dirêj dibe, ango di laşê mirovê nêr de du lûleyên guhêzer heye. Spermên ji alozeyê derdikevin, dikevin nav lûleya guhêzer .Lûleya guhêzer borriyek bi dirêjiya 50 cm ê, ji alozeyê di nav bendikê gunê (bi înglîzî: spermatic cord) de ber bi jor dirêj dibe, di nav zikekelênê de ji bendikê gunê cihê dibe, li ser mîzdankê derbas dibe û li paş mîzdankê ber bi jêr dirêj dibe, digihîje coga avêtinê. Dirêjiya lûleya guhêzerê ji bo embarkirina sperman tê bikaranîn. Li nêzikê rijênê prostat, kotahiya lûleyên guhêzer piçek fireh dibe ev beşa firehbûyî dişibe kûpê. Di zimanê latînî de ji bo kûpên biçembil ên ji axê hatine çêkirin re peyva 'amphora' tê bikaranîn. Di zimanê înglîzî de amphora guheriye û bûye ampulla. Loma kotahiya firehbûyî ya lûleya guhêzer wekî ampulla tê navkirin. Kûp (ampulla) ji bo sperman wekî embar kar dikin. Cogên avêtinê bi mîzerê yê ve girêdayî ne. Heke ji bo demek dirêj sperm ji lûleya gûhêzer neyên avêtin, ji aliyê xaneyên li ser borrîka alozeyê ve tên hilweşandin û mijandin. Ampulla bi çikildanê tovavê ve girê dibe û coga avêtinê peyda dibe. Herdu cogên avêtinê di nav rijênê prostat de bi mîzerêyê ve girêdayî ne.
Teyrê Sîmir
Çîrok
Di çîrokên hindî de vê rol û wezîfeya Sîmir dane qertêla Garuda û di çîrokên çînî de jî dane Tanniao.
Kêz Xatûn
Her pelçikê guhê wî maye.
Branens
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê tê diyarkirin:
Dîplomasiya kurdan
Dîplomasiya Şêx Mehmûd
25ê adara 1925ê Şêx Mehmûdê Berzencî nameyekê ji Cemiyeta Neteweyan dişîne ku serxwebûna Kurdistanê bipejirînin. Şêx Mehmûd Berzencî têkiliyên xwe li gel herkesê xurt dikir. Ji bo ku li gel tirkan têkiliya ava bike Tahir Efendî erkdar kiribû, ji bo têkiliyên li gel brîtanî Şêx Qadir û Mistefa Paşayê Yamûlkî erkdar kiribû.
Xurasp
Xurasp navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye. bibe ku ev gund ber hebûna xweliya sipî ku li kêlega gend de ye û bi ava kaniyan bûye herî û qur ya kur hatibe binav kirin.
Anne Sexton
Anne Sexton (, Newton, Massachusetts -, Weston, Massachusetts); helbestvan û nivîskara amerîkî ye ku  di sala 1967an de Xelata Pulitzerê wergirtiye.
Hekarî (parêzgeh)
Dîrok
Asaduddîn ku ji binemala mîrên Hekaryanê bû û li Misirê ji bo Memlûkan dixebitî. Asaduddîn bi rêya Asûriyên bazirgan ku di navbera her du herêman de ticaretê dikin, hate Hekaryanê û bi alikariya Asuriyan herêma Hekaryan ji Dombiliyan paqij kir. Dombilî paşî direvin û diçin bi desthilata Sefewiyan li devera Xoyê dijîn.
Piştî qetlîama Nastûriyan mîrektiyên kurdan ji ber siyaseta nû ya Osmaniyan hêdî hêdî ji holê radibûn. Sultan Ebdulmecîd li sala 1940an de Qanûna Axê derxist. Her axa ku li Osmaniyan de li ser navê kesan dihate tomar kirin û kaxezek bi navê tapû dihate dayîn.
Derxistina Nastûriyan
Heta salên 1800an jî Kurd û Nestorî li herêma Hekaryan bi hevra dijiyan. Lê piştî salên 1800an Împeratoriya Osmaniyan ber bi rûxandinê ve diçû û gelek dewletên rojavayî ketin nav herêmê da. Bi taybetî dewletên Fele/Katolîk/Ortodoks ketin nav herêma Hekaryan û feeliyetên mîsyonerî dikirin. Armanca wan ew bû ku Nastûriyan ji mezheba wan dûr bêxin û nêzî mezheba xwe bikin. Ji ber vê jî li herêma Hekaryan dibistan û dêrên nû çêkirin. Li ser çiyayekê Geliyê Tiyarê dibistaneke mezin û dêreke mezin hatibû ava kirin ku li hemû herêmê hatibûya dîtin. Ev pêkhate wekî qeleyê bûn ji ber wê jî tirs xiste nav kurdan. Ev karûbarên mîsyonera nerazîbûn di navbera kurdên herêmê çêkir. Bi zeîfbûna Osmaniyan û bihêzbûna dewletên rojavayiyan tesîrên xwe li ser herêmê hêdî hêdî dikir. Serokê Nastûriyan Mar Şîmon hêdî hêdî li herêmê dibû kesekê girîng û bihêz.
Gelhe
Heta salên 1914ê jî nifûsa herêma Hekarî ji kurd û nastûriyan pêk dihat. Lê piştî şerê yekemîn yê cîhanê ev rewş guherî û nastûrî hemî ji herêmê hatin derxistin.
St. John's
St. John's paytexta parêzgeha Newfoundland û Labrador a Kanadayê ye.
Rizaliyê Reşîd
Rizaliyê Reşîd (z. 1929, li Tiblîsê, Gurcistan) helbestvan, nivîskar û çîroknivîsekî kurd e.
Pedagog, dersdar Rizaliyê Reşîd di eynî wextê da şair û nivîskarekî berhemdar bû. Pirtûka wî ya yekem Ber bi tavê di sala 1964a de li Rewanê çap bû. Du berhemên wî yên din jî Xem û xeyal (1982) û Heyr û guman (1989) wek pirtûk ronahî dîtine. Ji bilî van pirtûkan gelek berhemên wî wek helbest û çîrok di gelek rojname û kovaran de ronahî dîtine. Herweha ji sala 1955an heta vê dema dawî bi sedan gotar û helbestên wî di rojnameya Riya Teze de çap bûne. Niha gelek helbest û kurteçîrokên wî yên neçapkirî ji bo çapê amade ne.
Erden
Erden şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xanedana Emewiyan
Muawiye û demezrandina Umeyeyan
Li mirina Muawiye şûnda Yezîd I di navbera 680 û 683an de xelifetî kir. Lê kengê Yezîd derbaza xelifetiye bû li hembera wî gelek serîhildan der ketin. Hesen bin Elî, lawê biçûkê Elî bin Ebû Talîb jî hembera Yezîd derket. Di Cenga Kerbela 680 ji aliya hevelbandên vebirî bû.
Partiya Aştî û Demokrasiyê
BDP li ser îhtîmala girtina DTP'ê di 3'ê gulanê 2008'an de hat damezrandin. Amblema partiyê jî li ser zemîna zer bi rengê kesk dara berûyê ye.
Aseton
Di sala 2010an de li seranserê cîhanê li dor 6,7 milyon ton, bi taybetî ji bo wekî solvent û hilberîna metîl metakrîlat û bîsfenol A hate bikar anîn. Bikaranînên acetonê yên navdar ên navmalîn wekî melzemeya çalak a di rakirina lakêşeyê nail de ye û wekî boyaxê jî teniktir e. Li Dewletên Yekbûyî statûya wê ya volatîl organîk (VOC) heye. Aseton di laşê mirov de bi pêvajoyên metabolîzma normal tê hilberandin û avêtin. Bi gelemperî di xwîn û mîzê de heye. Kesên bi nexweşîya şekir wê di mîqdarên mezin de hilberînin. Testên jehra jehrî yên hilberandinê nîşan didin ku potansiyela wê ya kêm heye ku bibe sedema pirsgirêkên hilberînê. Parêzên ketogjenîk ên ku di xwînê de laşên keton (aseton, asîda β-hîdroksîbutirîk û asîda asetoasetîk) zêde dikin têne bikar anîn da ku li hember êrişên epîleptîk ên pitikan û zarokên ku bi êşa agirîn a agirîn êş dikişînin bikar bînin.
Bella Hadid
Di sala 2014an de, Hadid bi modelên IMG-ê re îmze kir û wê payîzê di Hefteya Moda ya New Yorkê de debuta xwe kir. Kovarên kovarê yên ji bo Vogue Australia, Elle, Teen Vogue û Seventeen li pey bûn, û hem jî kampanyayên ji bo Givenchy, Calvin Klein û Topshop. Hadîd di Hezîrana 2016-an de, bi lîstikvaniya kurtefîlma Tyler Ford, "Private" dest bi lîstikvaniya xwe kir.
Di Kanûna 2016an de, pîşesaziyê ji bo Xelatên Model.com-ê yên Sala 2016-ê dengê xwe da "Modelê Salê".
Ûm Kulsûm
Ûm Kulsûm (, bilêvkirina erebiya misrî: [ʊm kʊlˈsuːm]; ; navê wê yê dirust:, jdb. 31 kanûna pêşîn 1898, an jî 4 gulan 1904 - m. 3 sibat 1975) aktrîs, strannivîs û stranbêja misrî bû. Ûm Kulsûm wek stranbêja herî dengxweş a muzîka erebî tê nirxandin.
Meqesa Ehrîman
Meqesa Ehrîman an li hin deveran Meqesa Şeytên, yek ji elementên çîroka Kurdî ye. Dafikek e. Kê ket ser vê meqesê xilasiya wê nîne, parçeyî dibe. Ehrîman mezinê xirabiyan e. Mirov divê xwe ji kirinên nebaş ên Ehrîman biparêze. Mirov divê Ehrîman piçûk nebîne, jê re rêzdariyê bike.
Geleka
Geleka, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Kanîdestar
Kanîdestar navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li nahiyeya Sîlvanayê ye. Sîlvana bi navçeya Wirmê ve girêdayî ye.
Oliver Twist (pirtûk)
Oliver Twist, duyem romana nivîskarê brîtanî Charles Dickens e. Pirtûk di sala 1838an de derket.
Emîliya Romanya
Bajar û navendên herêmê
Li herêma Emilia-Romagna 9 bajarên ku nifûsa wan ji 100 hezarî zêdetir in cih digire. Herêm, li Îtalyayê di rêza bajar û bajarokên ku di derbarê gelheyî ve herêma herî mezin e. Ji 30 bajarên yekem ku nifûsa wî zêdeye 7 bajar, ji 50 bajarên yekem ku nifûsa wî zêdeye jî 10 bajar, li herêmê cih digire.
Çavên heterokromî yên pisîkan
Çevên heterokromî yên pisîkan yan jî Pisîkên xwedî çevên heterokromî, cûreyên pisîkên ku bi çavek şîn û yek kesk, zer an qehweyî ye. Forma heterokromî di nav zîndewerên cûrbicûr, hinek ajal û di nav mirovan de jî pêk tê. Heterokromiya qismî jî heye ku çavek şîn û çavek dikare qismî şîn û hinekî jî ji rengek din be. Ev rewş bi gelemperî bandorê li pisîkên reng spî dike lê dikare di her pisîkek rengîn de jî were dîtin, bi şertê ku ew xwedî gena spî ya spî be.
Serhildana Şêx Ebdulselamê Barzanî
Şêx Ebdulselam, li Mûsilê ji alî dewleta Osmanî ve di kanûna paşîn a sala 1915ê de hate darvekirin. Hêjayî gotinê ye ku wî wextî parêzgarê Mûsilê Suleyman Nazif bû, bixwe jî kurd bû. Lê demildest darvekirina Şêx Ebdulselam bicih anî.
Hampshire
Hampshire wîlayetek Înglistanê ye.
Marê reş
Çand
Marê reş alîkarê xizanan e jî. Hin caran ji wan re zexîreya zivistanê jî bi dizî tîne, datîne kulînê.
Silêman Alî
Silêman Alî (z. 1963 li Serê Kaniyê) çîroknivîseki kurd e.
Corgoloin
Corgoloin, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Mirtiban
Mirtiban Yan jî Mordifan, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Grandchamp, Yvelines
Grandchamp, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Trabzonspor
Trabzonspor yaneyeke futbolê ya Tirkiyê ye. Di sala 1967'an de hatiye damezrandin.
Evdilayê Goyî
Evdilayê Goyî, dengbêjekî ji herêma Botan e.
Li Qileban ê hatîye dinyayê, aniha li Mêrsînê dijî.
Eşnozeng
Eşnozeng gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Axdere
Axdere, ango Aẍdere gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Pelaş
Pelaş gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Rikawe, Basirme
Rikawe, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Gurê Manco
GURÊ MANCO
Preixan
Preixan, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Psîkoanalîz
Dîrok û serpêhatiya psîkoanalîzê
Psîkoanalîz di dawiya salên 1800î de xwe ji şaxê din cuda kiriye. Di serî de bi navên din dihat binavkirin. Bi Sigmund Freud ve digihê xweseriya xwe.
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur paytexta Malezyayê ye. 7.000.000 dijin lewe.
Madalyaya Carl von Ossietzky
Xelat navê xwe ji xelatgirê Xelata Nobelê weşanger Carl von Ossietzky digire. Ew çalakvan û parêzvanekî aştiyê yê mezin bû. Wî di kampên Nazî de jiyana xwe ji dest dabû. Ew bi xwe cihû bû.
Middlesex
Middlesex wîlayetek Înglistanê ye. Hemî Middlesex li Londonê ye.
Ganzeville
Ganzeville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Deryaya Azov
Erdnîgarî
Pîvana rûya derya 38.000 km² û kûrahiya herî mezin 15 m tenê ye.
Şêxlû
Şêxlû, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Bad Birnbach
Bad Birnbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Guitrancourt
Guitrancourt, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Allmersbach
Allmersbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Tavûqvank
Tavûqvank, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Çalqan, Semsûr
Çalqan gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Evxen
Evxen gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Buckinghamshire
Buckinghamshire wîlayetek Înglistanê ye.
Guyancourt
Guyancourt, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Auguste Beernaert
Auguste Marie François Beernaert (jdb. li Ostende; m.  li Luzern) dadnas û polîtîkerekî Belçîkî bû. Sala 1909î de Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.
Althütte
Althütte şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Faysal Sarıyıldız
Wî Dibistana Pîşeyî ya Zanîngeha Dîcleyê û Beşa Endezyariya Makîneyê ya Fakulteya Endezyariyê ya Zanîngeha Harranê mezûn kir. Ew di 17ê Hezîrana 2009an de bi îdiaya ku endamê rêxistina terorê ye hate binçav kirin û girtin û ew xistin Girtîgeha Girtî ya Tîpa E ya Mêrdînê. Ew beşdarî greva birçîbûnê ya bêdem û bêveger a ku ji hêla girtiyên siyasî û mehkûman ve li gelek girtîgehên Tirkiyeyê di 15ê Çiriya Pêşîn a 2012an de hatibû destpêkirin bû. Ew di 4 Çile 2014 de hate berdan. Raporek PKK-ê heye bi hinceta ku çekên ku dixwest ji Sûriyê bîne Tirkiyê û ew gihande sazûmana Pirsûsê ya rêxistina terorê. Piştî operasyonên Xendek ku di 2015 de dest pê kirin, ew reviya Fransa û penaberî kir. Ji vê gavê şûnda, di çarçova "lêpirsînên terorê" yên li Tirkiyê da ji bo Sariyildiz, ku li dervayê Tirkiyê dijiya, emir binçavkirin û girtin. Di 27 Tîrmeh 2017 de, ew bi hinceta "tinebûnê" ji parlamen hate avêtin.
Quillan
Quillan, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Yekîtiya Afrîkayê
Yekîtiya Afrîkayê (bi înglîzî African Union) rêxistinek e ji 55 welatên Afrîkayê pêk hatiye. Ev rêxistin li sala 2001ê bi yekgirtineka du damezrayiyên dî, Civata Aborî ya Afrîkayê û Rêkxistiya Yekbûna Afrîkayê, hat damezirandin. Armanca dawiyê ya YAyê ew e ko diravekê yekgirtî, artêşekê yekgirtî û civateka yekgirtî jibo hemî serokên welatên Afrîkayê pêkbiînit. Ji armancên wê ewlekirina demokrasiyê, aboriyeka xweser û xweragir ji bo Afrîkayê û parastina mafên mirovan e. Ew bizavê dikit ko van armancan bi nehêlana şer û pevçûnên navafrîkayî û avakirina sûkeka (bazargeheka) hevpişka afrîkayî bidestvebiînit.
Tobias Asser
Tobias Michael Carel Asser (jdb. li Amsterdam; m.  li Den Haag) dadnas û polîtîkerekî Hollandî bû. Sala 1911î Xelata Nobel a aşitiyê wergirtiye.
Auenwald
Auenwald şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
İzzet Altınmeşe
Rola muzîkê di asîmîlasyona kurdan de
Komeleya ku Altınmeşe lê dest bi xebatê dikir, komeleyeka (Komeleya keran) wiha bû û peywira wê ya serekî asîmîlasyona kurdan bû. Tê zanîn Altınmeşe bi sedan stran û awazên kurdî werdigerîne tirkî û bi versiyona tirkî bi kurdan dide hezkirin.
Serçîm
Serçîm, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Cadarçac
Cadarçac (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ye li herêma Akîtanya Nû (Nòva Aquitània, Nouvelle-Aquitaine) ya Fransayê.
Rêbat
Rêbat, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Connecticut
Connecticut (bixwîne: Konektîkit) yek ji dewletên DYAyê ye.
Heko
Hekko and Heko (bi ermenî: Հակո, Hako) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.
Karate
Karate (bi japanî: 空手) yan Karate-do (空手道) werzişa gulaşê ya japanî ye. Navê "karate" tê wateya "kara" (betal, bê çek), "te" (dest) û "do" (rêga, rişte, huner).
Wurmannsquick
Wurmannsquick şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Nîvgirav
Nîvgirav an nîvgizirt an jî nîmdûrge parçeyeke zemîn e ku ji sê aliyan ve bi avê dorpêçkirî ye, ev parçe wek nikilê çivîkan pozê xwe di avê de ye, û xîma xwe jî bi axê ve girêdayî ye, gewreya vî laþî navê wî nîþan dike, ango hin caran rûbera xwe mezin e, û ev mezinahî ji alî hewayî ve taybetmendiyên parzemînê dide wê, lewre jê re dibêjin nîvparzemîn, wek nîvparzemîna Hindistanê, û hin caran jî biçûktir e, û gedên xwe ji ên herêma derdorê ne cuda ne, lewre jê re dibêjin, nîvgirav, wek, nîgirava Erebistanê û nîvgirava Îber ango Spaniya û Portûgal.
Terra rossa
Taybetiyên erdê
Taybetiya vê erdê di rengê heriya xwe de ye ji ber ku rengê heriya vê erdê soreke xort e. Hûmûsa vê erdê kêm be jî, heriya xwe bi avdanê gelek berdar dibe. Di germa havînê de serê erdê hişk dibe lê jiber kûrayîya xwe ("terra rossa" ji metreyek kûrtir e!) avê di biniya xwe de diparêze.
Sabûnçî, Aragatsotn
Sabûnçî (bi ermenî: Հացաշեն, Hatsaşên, heta 1978 Sabûnçû) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.
Gonneville-sur-Scie
Gonneville-sur-Scie, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Rojbîn Qizil
Jiyan û malbat
Ji malbateke hûnermend û hûnerdostin. Heryek ji met û apê wê jî stranbêj û tembûrvan in. Bavê wê Harvkar û piştevanê wê bûye, ji bo kar û pêşxistana karê wê di Çenda û muzîka kurdî de. wek wê di kanalê Waar TV de daye xwîyakirin ku yekemîn stran wê stranek bû ji bo karesata Şingalê û stran dûyê jî bi sernavê Me rojekê neyim bîra te bû. Sebart karê wê jî di çavpêkeftinekê de li kanalê Kurdistan TV behs ji wê yekê di ke ku ji bo karê doktoriyê di xwin e stranên wê ji herdû curên evîndarî û şoreşgêrî ne. Di neh saliyê de û ji zarokîniya xwe ew hejêkera muzîk û tembûljeniyê bû. . Lêxera Amûrên wek gîtar û tembûrê ye û hejêker dengê honermend Ciwan Haco ye.
Rimbach, Bavyeraya Jêrîn
Rimbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Prînsîpên Wilson
Prînsîbên Wilson an 14 Pinkte, navê xwe ji serokdewletê 28em ê DYAyê Woodrow Wilson digire. Wî piştî Şerê Cîhanî yê Yekem, li sazûmeniyeke nû ya cîhanê digeriya. Di 8ê kanûna paşîn 1918î de di Kongreya DYAyê de 14 xalan pêşniyar dike ku ewana paşê bi navê "Prînsîbên Wilson" an "14 Pinkte" hatine binavkirin.
Bûyera binderyaya Titanê 2023
Bûyer
Pergalek tespîtkirina dengî ya Hêza Deryayî ya Amerîkî ku ji bo peydakirina keştiyên binav ên leşkerî hatiye çêkirin, piştî çend demjimêran piştî ku Tîtan binav bû, nîşanek dengî ya ku bi teqînekê re hevaheng e tespît dike. Hêzên Deryayî di derbarê vê teqînê de agahî da Ewlekariya Peravê.
Dabeşbûna nîvekî
Dabeşbûna nîvekî (bi înglîzî: binary fission) an jî sakaredabeşbûn (bi înglîzî: simple division) corek ji pirbûna nezayendî ye.
Bitcoin
Daxuyaniyên derheqê têkçuna Bitcoin
Gelek caran nuçeyên di derheqa têkçuna Bitcoin derketin. Di destpêka 2015an de, rojnamevan ek 29 nûçe ragihand ku Bitcoin xilas dibe. ₿ Kovara Forbes di hezîran a 2011an de dawiya bitcoin ragihand, dû re kovara Gizmodo ya Awistralya di tebax a 2011an de ev yek şopand. Kovara Wired di Kanûna 2012an de "nuçeya qediya" ragihand. Girêdanan biguherîneKovara Ouishare di gulan a 2013an de nûçeya "lîstik qediya ye, bitcoin". New York Magazin e ê di hezîran a 2013an de nuçeya "Bitcoin li ser riya gorê" weşand. Reuters di çile 2014an de "rehmet" ragihand. Street Insider ragihand ku di sibat a 2014 de bitcoin "mirî ye". The Weekly Standard adar 2014, Salon adar 2014 ,  Vice News adar 2014 , Financial Times di îlon a 2014an de nûçeyên li ser "dawiya bitcoin" weşand. Di çile 2015 de, USA Today ji bo bitcoin nuçeya "çû" weşand û Telgraf ragihand ku "ezmûna bitcoin qediya". Mike Hearn, pêşvebirê berê yê bitcoin, di çile ya 2016 de ji bo bitcoin ragihand û got "projeyek serneketî ye".
Mîkaîlê Reşîd
Mîkaêlê Reşîd di sala 1925-an de, li paytexta Gurcistan ê Tîblîsî ji dayîk bûye. Li Êrîvan ê xwendiye û di sala 1948-an de, xwendingeha Êrîvan ê ya amadekirina mamostetiyê qedandiye. Piştî du salan ew li Înustîtuta Moskowa ya Wêjeya cîhanî Maksîm Gorkî tê qebulkirin.
Lêker
Paşgirên lêkerçêker
Mînak : Belişandin, belişîn, bihurandin, bihurîn, kelîşandin, kelmişîn, kefandin, mijandi, nalîn, nalandin ...
Pêşgirên lêkerçêker
/da-/
dan                       dadan ketin                    daketin xistin                   daxistin weşandin             daweşandi        n                  beşandin               dabeşandin /ra-/ kirin                    rakirin bûn                      rabû            n                xistin                    raxistin kişandin              rakişandin hejandin              rahejandin hiştin                   rahiştin /ve-/ ev pêşgira tevgera dubarebûnê û ji hev vebûnê dide lêkerê. dan                       vedan bûn                       vebûn kirin                      vekirin girtin                     vegirtin şuştin                   veşuştin lîstin                      velîstin
ji bilî vana du pêşgirên din jî hene ku zêde nayên bikaranîn. Ew jî /ro-/ û /çê-/ ne.
Bûn
Ji min re hate gotin. Ji wî tê pirsîn. Dê ji wan were xwestin. Bi navekî din dihat nasîn.
Gur
Belavbûn û jîngeh
Bi pirranî li bakurê Amerîka, Ewropa û Asyayê dijîn. Li cihên darî, hezekî û asê dijîn.
Lêker
Gerguhêzî û negerguhêzî
Avaniya lêkerên tebatî bi lêkerên gerguhêz tên çêkirin. Mînak : Çûk hate firîn.divê pêşî mirov lêker bike gerguhêz,piştre bike tebatî. Çûk hate firandin.
Li aliyê din lêkerên gerguhêz bi paşgira /-andin/ dibe dançêker; lîstandin, axivandin, nijandin...
Courcelles-lès-Semur
Courcelles-lès-Semur, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bazikî
Bazikî  gundekî girêdayî navçe Hewenge ya girêdayî Rihayê ye.
Tilkiyan
Tilkiyan gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Azîkan
Azîkan gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Memidî
Memidî, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şêxlera Jorîn
Şêxlera Jorîn gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Qûndo
Qûndo, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Qeredervend
Qeredervend, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Bender
Bender di qeraxa deryayê de rawestgeha keştiyan e. Benderên siruştî (benderên xwezayî) an benderên vekirî û benderên çêkirî hene.
Oliver Siebeck
Dûblajvanî (bijartî)
ji bo Ray Stevenson
Rennes-les-Bains
Rennes-les-Bains, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Tîrêj (kovar)
Di çileya pêşîna 1979'an de li Îzmîrê dest bi weşana xwe kir. Çar hejmarên wê derket. Hêr sê hejmarên wê yê pêşîn li Îzmîrê derketin. Hejmara wê ya 3'an cara duyem li Stokholmê hat çapkirin.
Gerdbasik
Gerdbasik gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Zîna Zêdan
Mem û Zîn destaneke netewî ya kurdan e.
Zeltingen-Rachtig
Zeltingen-Rachtig şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xijende
Xijende, xizinde, xuşende, xişok an jî kaşok, çînek e mezin ji canewerên movikdaran e. Xijende ku li ser zik an li ser piyên qutik dixuşin e. Xijende canewerên xwînsar in. Çerm û pelikên wan şûna per û pirçê bi pûlan hatiye girtin.Xijende bi gelemperî hêkan dikin, lê hinek an zayîn dikin.
Créancey
Créancey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Qerekend
Qerekend, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Limay, Yvelines
Limay, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Bîra bêbinî
Bîra bêbinî bîreke bi xof, bêyom, bêbinî ye. Yek ji elementên çîrokên Kurdî ye. Kê ket vê vîrê heft qat bi erdê ve diçe. Diçe dinyake tarî û ji bo derketina dinya ronahî têkoşîneke mezin pêwîst e. Li dinya tarî dêvan her rê girtine. Teyrê Sîmir jî li wir dijî.
1775
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Giraw
Giraw, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Qovik
Qovik gundekî girêdayî navçe Hewenge ya girêdayî Rihayê ye.
Unterdietfurt
Unterdietfurt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
1873
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Rêkxistina herisê
Rêkxistina demarî
Li ser dîwarê coga herisê de gelek cure wergir hene, çalakiya van wergiran ji bo rêkxistina karê heriskirinê ye. Ji van wergiran, mîkanîkewergir, kîmîkewergir û osmosewergir dikarin pê ji kartêkerên(hişarker) mekanîkî, kîmyayî û osmosî bihesin. Wekî mînak, tijîbûn û firehbûna gedeyê ji ber xwarinê, cureya xurekan(çewrî, karbohîdrad û proteîn) û mêjara avê û şilemenîyên nav xurekan ji bo wergiran hişarker e. Wergir ne bi tena serê xwe ne, li ser diwarê coga herisê de li gel wergiran, torên demar(nerve plexuses) jî heye. Torên demar bi koendama demar a navendî ve girêdayî ye. Wergir kartêkeran werdigire, bi navbeynkariya van toran, dişîne demarekoendam a navin. Sînyalên ji wergiran, dibe ko derdana hormon û enzîman bide destpêkirin, an jî leza perîstaltiyê zêde an kêm bike. Herwiha hestên birçîbûn û têrbûnê jî ji ber çalakiya wergiran peyda dibe. Asta glukoza xwînê ji ya asayî kêmtir be, mirov birçî dibe, xurek dixwe û koendama herisê çalak dike, heke asta rêjeya glukoza xwînê ji ya asayî berztir be, vê gavê mirov xwe têr hest dike. Mejiyê mirov navend e ji bo hesta birçîbûn û têrbûnê. Masûlkeyên coga herisê û masûlkeyên li dîwarê lûleyên xwînê ji lûsemasûlkeyan pêk tê. Çalakiya lûsemasûlkeyan bi riya xweye demarekoendam ve tê kontrolkirin. Demarekoendama xweyî ji du sîsteman pêk tê; sîstema sîmpasawî û sîstema parasîmpasawî. Bi gelemperî sîstema parasîmpasavî çalakiya coga herisê zêde dike, sîstema sîmpasawî jî çalakiya heriskirinê kêm dike .Piraniya ragihandinên ji sîstema parasîmpasawî ber bi coga herisê, bi navbeynkariya demara vagus ve pêk tê.
Lîçik
Lîçik, gundeki Kanîreşê li dora bajarê Çewlîgê ye. Doktorê Kurd Prof. Husên Bektas li wi gundî hatiye dinê.
Rudersberg
Rudersberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Dêva Heftserî
Di hin çîrokan de behsa cinawirê bi navê Hûtê Heftserî jî tê kirin. Ev herdu fîgur çendê pêwendî hev in, cîhê nîqaşê ye.
Genovîzî
Genovîzî an genovayî an jî cenovîzî (bi genovîzî: Zeneize) zaravayekî zimanî lîgurî ye. Zaravayekî galo-îtalî ye û li serbajarê Genova (Cenova) yê herêma Lîguriyayê tê xeberdan.
Cash
Balanceya drav celebek sermayeya heyî ye û tê de drav di yekîneyê de, hevsengiya bi bankan re, gelo ew depozîto an jî hesabê heyî ye, venêran û veguhastinên bankê, û bi gelemperî, ewlehî û amûrên veguheztina dravî yên ku ji hêla ve têne pejirandin bankan.
Derbyshire
Derbyshire wîlayetek Înglistanê ye.
Longnes, Yvelines
Longnes, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Envanter
Binêre
Lojîstîk
Keçbehrî
Keçbehrî, keçikên deryayê, Mîra yek ji lehengên çîroka Kurdî ye. Pirr rind in û li deryayê dijîn. Alîkar in, aştîxwaz in. Bi mereq in. Hin caran bo demekê kurt derdikevin reşayiyê. Kê bibîne dilê wê dikevê. Heger hûn di şîkê de ne ku hevala we keçbehriyek e, avê bi serde bikin. Heger gava we av bi ser de kir, lingên wan nebûn perikên masiyan, wê gavê şika we ne di cih de ye. Keçbehrî li bajarên deryayê dijîn. Bajarên wan veşartî ne. Şivanê deryayê serokatiya bajar dike. Toximê şivanê deryayê di deryayê de ye. Keçbehriyekê ji wan toximan bicanî dimîne û zarokek tîne. Ew zarok dê him dinya deryayê, him jî ya reşayiyê azad bike. Her kes li benda wê lehengê ne. Heger hûn mirovên nefispiçûk, aştîxwaz, bi şeref, zana, merd, zîrek, wêrek û bihest in, hûn dikarin dengê stranên keçbehriyan bibîhîsînin û wan bîbînin.
Akrê
Kelha Akrê ya kevin bêguman yek ji cihên asê ji bo bergirî ya dijberî dujminan bûye. Li dema hatina leşkirê Ereban Kelha Akrê yek ji cihên şerê dijberî leşkirê Îslamê bûye. Ev kelh niha wêeaneyeka bêxudan e. Karên giring li wê kelhê hatine kirin. Ji wan karan anîna avê bi boriyan ji nihalekê bo ser çiya ye.
Henry Justice Ford
Kariyer
Di sala 1892an de, Ford li pêşangehên Akademiya Keyani ya Hunerê de bi pêşandana mijarên dîrokî û şiryaran dest pê kir li .Lêbelê ew ji bo xêzkariyên pirtûkên mîna Arab Nights Entertainments (Longmans 1898), Kenilworth (TC & EC Jack 1900) û A School History of England ji hêla C.R.L Fletcher û Rudyard Kipling (Clarendon Press 1911) ku Ford re him dahat him jî navdarî  anî.
Azadiya Welat
Ji Welat û Welatê Me heta Azadiya Welat
Piştî ku mîsyona heftenameya Welatê Me bi dawî bû rojnameya kurdî bi navê Azadiya Welat di sala 1996ê de di bin gerînendetiya Mehmet Gemsiz û berpirsiya karên nivîsaran a Düzgün Deniz de dest bi weşanê kir. Piştî ku Düzgün Deniz derket derveyî welat, Salihê Kevirbirî bû berpirsê karên nivîsaran. Kevirbirî, ji ber vê peywira xwe gelek caran bi dadgeh û binçaviyan re rûbirû ma û kete girtîgehê. Xwediyê rojnameya Azadiya Welat, di destpêkê de Celalettin Yöyler bû. Piştî sala 2003an Azadiya Welat navenda xwe anî Amedê û gerînendetiya rojnameyê Tayip Temel girte ser xwe û ew bi rêve bir. Heta tebaxa 2006an heftane derket, ji 15ê tebaxê 2006a şûnve rojane derdikeve.
Ji ber ku Tirkiye nedixwest behsa kurdî bê kirin, di îdianameyan de Azadiya Welat wekî rojnameyeke bi zimanekî neyê fêmkirin weşanê dike bi nav dikir.
Gansu
Erdnîgarî
Taybetmendiya herî berbiçav a bingeha xwezayî di Gansu de plato ne. Gansuya rojhilat, navenda erdhejê ya Çînê ye. Li Gansu di navbera havîn û zivistanê de cûdahiyên germê yên mezin hene.
Aborî
Pembo, rûnê felq, zebeş, garis hilberên bazirganî yên çandinî yên sereke ne. Lêbelê, aboriya Gansu bi piranî li ser bingeha maden derxistinê ye. Neft û komir û hesin tê derxistin.
Parêzgeh li Çînê navendek hêza nukleer e.
Dirkepetik
Madeyê gewr
Beşa gewr wekî madeyê gewr tê navkirin. Madeyê gewr ji tewereyên ne maylînî, laşê demarexaneyan û xaneyên glîa pêk tê. Madeyê gewr bi madeyê spî dorpeçî ye. Şeweyê beşa gewr dişibe perperperokê, an jî pîta H yê. Beşa gewr li gel hin beşên demarexaneyên hestê û livînê, demarexaneyên navê lixwe digire. Demarexaneyên navê, demarexaneya hestê bi demarexaneya livînê ve girê dide. Madeyê gewr ji hinek beşan pêk tê, her beşek madeyê gewr wekî şax tê navkirin. Şax li kîjan aliyê beşa gewr be, li gor wê derê tê navkirin. Şaxên piştê ji bo girtin û ragihandina hestan kar dikin. Şaxên zikê erkê kar radigihîne bo peykeremasûlkeyan. Şaxên tenîşite (kêlek) navenda sereke ye ji bo beşa sîmpasavî ya demarekoendama xweyî.
Madeyê spî
Beşên madeyê spî li gor stûnan (bi îngilîzî: column) tê polenkirin. Di nav van stûnan de rîşalên koendama demarê yên ber bi demaxê hildikêşin, ji endamên hestê ragihandinên hestê diguhazînin ji bo demaxê. Herwîsa stûnên ji demaxê dadikêşin ji bo masûlkeyan sinyalên livînê diguhêzînin. Di navbera herdu şaxên piştê yên madeyê gewr de, stûnên piştê heye. Di navbera herdu şaxên zikê de, stûnên zikê cih digirin. Li herdu aliyên madeye spî ya dirkepetikê de di navbera şaxên pişt û zikê de, stûnên tenîştê heye. Stûnên piştê ji tewereyên hilkêşayî pêk tê. Stûnên zikê û tenîştê hem tewereyên hilkêşayî, hem jî yên dakêşayî lixwe digirin.
Dirkepetik navenda kontrolkirina refleksên livînê ye. Heke mirov bê zanetî destê xwe bide ser tiştek pir germ, di heman demê de bê hemdê xwe destê xwe ji wir dikişîne, ev bertek wekî refleksa livînê tê navkirin. Refleks (perçekirdar) bersîvên xweyî ne li dij kartêkiran .Refleks ne li bin bandora demaxê, lê di bin kontrola dirkepetikê de çê dibin.
Melikşê
Melikşê, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Hozên Kurdî
Helebce
Van hozên li Parêzgeha Helebce hene:
Ermenistan û Gurcistan
Êla Xaltan
Êla Hesiniyan
Gîlan
Van hozên li Parêzgeha Gîlanê hene:
BIOS
BIOS kurtenavkirina Basic Input/Output System e û vek nasnameya kompûter te naskirin. BIOS qalikek biçûk bi qerta bingehîn ve zeliqîye û wezîfeya we wergirtina agahîyen kompûtere di heqê kijan teknolojîye bikartine tespît bike.
Ermelo, Gelderland
Ermelo, Gelderland, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Boise
Rewşa aboriyê
Boise navenda karsazên elektronîkê, şaxa teknolojiya mîkronê ye. Herwiha navenda Supermarketên Albertson û WinCo Foods li wir in. Radeya bêkariyê li dora 5 % e.
Êminkê
Êminkê, gundekî bi ser navçeya Zawîteya Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kaniya Zêran
Kaniya Zêran gundekî navçeya Sûra Amedê ye. Di navbera Amed û Farqînê de li hembara Bendava Pamûkê ye. Ji ber bendavê nêviyê gund di bin avê de ma ye.
Guizhou
Beşên îdarî yên Guizhouyê
Neh bajarên Guizhouyê heye.
Karl Barth
Karl Barth (10 gulan 1886, Basel, Swîsre - 10 kanûna pêşîn 1968, Basel) dînnasekî protestant ê swîsrî bû.
Winterbach, Baden-Württemberg
Winterbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Lochem
Lochem, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Daşalmalû
Daşalmalû, gundekî ser bi navenda bajarê Azerşehrê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Perl
Gelek caran vilo ye: chmod a+x fil.pl
Navnîşena rêgeha wergêrandine ye, di makînek Windows de tene #!perl bese. Her script li gor zimane xwe hêjahîye van hene, Variable bi kurdî te manêya guhêrok merîv bikar tîne çaxe ku hêjahîyekî bi nav bike, Munasîbe merîv data (dane) di $variable de qeyd bike.
OmeriKeles OmeriKeles
Weşanên Evra
Pirtûkên Evra
Sîmyager – Paul Coelho
California (cudakirin)
Pir navên bajaran li cîhanê California ne.
Weşanên Evra
Pirtûkên Evra
Barova Befrê – Zeki Silevani
Xweparêziya Sokratesî – Platon, (wergera kurdî), Weşanxaneya Evra (EVRA VERLAG Druck & Vertrieb GmbH, Berlin), 2004 ISBN 3-937716-22-X
Hilbijarde:
Kürdistanlı Yahudiler – İnceleme – İsmet Siverekli
Eylo (teyr)
Ravekirin
Çavên celebên eyloyan pir bi hêz in. Tê pêşbînîkirin ku çavên Eyloyê şer 8 qat ji cavên mirovan baştir dibîne. Ev yek jî tê wateya ku Eylo pir ji dûr ve nêçîrên potansiyel tespît dikin. Mîna hemû cureyên teyran celebên Eylo yên mê ji Eyloyên nêr mezintir in.
Heterokromî
Mijara bingehîn
Rengê çevên zîndewerên pêsîrî û di nav mirovan de, iris pir guherbar e. Lêbelê, tenê du pigment hene, eumelanin û pheomelanin. Giraniya giştî ya van rengdêran, rêjeya di navbera wan de, guherbariya belavkirina pigmentê di tebeqeyên stroma ya irisê de û bandorên belavbûna ronahiyê hemî di diyarkirina rengê çavan de erkek sereke werdigirin.
Bêjenasî
Gorî etîmologan komên zimanmalbatan berê bi serê xwe yek zimanek bûye, paşê şax daye. Ziman jî jiyandarek e û bi bikaranînê dijî. Zimanê kurdî li Bakurê Kurdistanê roj bi roj winda dibe. Lewra li Bakur kurdî qedexe ye û bi kurdî perwerde nîne. Mixabin kurd jî li Bakur baş qîmetê nadin zimanê xwe yî zikmakî. Gorî etîmologan zimanê tirkî herçendi 80 sal in bi zagonan peyvan çêdikin jî hêj 70% ji zimanê biyanî pêk tê. Tirkî êdî nahele û winda nabe, lewra dewleta wan heye.
Maasdriel
Maasdriel, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Serhildana Koma Wagner
Serhildana Koma Wagner, serhildaneke ku di 23ê hezîrana sala 2023an de ji aliyê koma leşkerî ya Wagner a rûsî li dijî wezareta parastinê ya rusî û li dijî artêşa rusî pêk hatiye. Rêveberê Koma Wagner Yevgenî Prîgojîn ragihandiye ku "ji bo edaletê" û ji bo rawestandina "xerabiya" fermandariya leşkerî ya Rûsyayê tolhildanek bike û aniye ziman ku 2000 milîsên Koma Wagner di êrîşên roketên artêşa Rusyayê de jiyana xwe ji dest dane. Li gorî îdiayên Prîgojîn 25 hezar milîsên koma Wagner amade ne û Prîgojîn aniye ziman ku milîsên Wagner ji Rostov-on-Don derbasî Rûsyayê bûne û amade ne ku "heta dawiyê" biçin.
Kanîkork
Kanîkork, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Koendama zaûzê ya nêrê
2. Bo pîtîna hêkê, bi avêtinê, sperman vala dikin nav coga zaûzê ya mêyê.
Enrique Iglesias
Hunermend li ser 100 mîlyon albûm û 40 mîlyon stranên xwe yên bi Îngilîzî û Spanî firotin pêk anî ye. Li Dewletên Yekbûyî yên Amerikayê de bêtir ji 12 mîlyon firotina kopiyên albûmê pêk anî ye. Bi van dîmenan, Enrique di nav stranbêjên herî serkeftî ya cîhanê bû.
Jiyana pêşîn
Enrique Iglesias di 8ê gulanê, 1975an de li Madrid ji dayik bû. Ew biçûktirîn kurê hunermendê Julio Iglesias û Isabel Preysler navdeng e. Zewacê du birayên Chabeli Iglesias û Julio Iglesias Jr. û bavên wî li sala 1978 ji dayik bûn, dema Henry sê salî bû. Ji aliyê dayikê her du xwişkên din (Tamara Falco û Ana Boyer) û bavê pênc birayên (Miguel Alejandro, Rodrigo, Victoria, Cristina û Guillermo). Ev e ku pismamê duyem ya Steven R. McQueen Enrique bapîrê Rican Puerto destê xwe mezin-dapîra (bi navê Dolores de Perignat û Ruiz de Benavides) e.
Enrique bi gavên xwe yên pêşî di strana veşartî de ji malbata xwe piştgirî girt. Dizanibû ku dê û bavê wî, dibe ku îmkana înkar kir, wê biryar da ku li alîkariya ji lênêrê xwe bigre. Ev dizane xwestekên herî biçûk de dêr û bi dayîna 500 $ ji bo nîvîsandina a demo bi ku piştre dê li ser tomarkirinê berdan piştgiriyê. Di hewldana ji bo bi navê wî û ji bo avantaja dengê bavê xwe Julio nayê dîwankirin, Enrique dest pê kir, ku ji aliyê tomarkirinê de li Amerîkaya Latîn bi bikaranîna navê Martinez bên eşkerekirin. Ew îdîa dike ku bi eslê xwe ji Guatemala be.
Gerdîmxane
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (21 malbat) bûn.
Nunspeet
Nunspeet, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Ebû Muhemmed Hemdanî
Bernavka wî Nessab e. Caran ji bo xebatên wî yên pir giring ku hebûne ijar bi navê ''Îbnu'l Haîk an Îbnî Ebîddumeyme jî têye binav kirin.
Roubia
Roubia, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Gün Radyo-TV
Di sala 1994an bi navê Metro Radyo-TV dest bi weşanê kir. Di tîrmeha 2001ê navê xwe guherandî Gün Radyo-TV û dest bi weşana nû kir. Televizyon rojê 16 saet û radyo jî 24 saet li Amedê weşanê dikir.
Helaç
Helaç, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Gezgesik
Gezgesik gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Overbetuwe
Overbetuwe, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Dettingen an der Erms
Dettingen an der Erms şaredariyeke navçeya (Landkreis) Reutlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Hunan
Rûerdê parêzgehê 211.800 km² ye, hejmara niştecîhan 63.930.000 (2009) kes e.
Hormona dijemîztin
Hormona dijemîztin ji 9 asîdên amînî pêk tê. Temenê nîvbûnê (bi înglîzî: half-life) ya hormona dijemîztin 18 heta 20 xulek e. Hormona dijemîztin di demarexaneyên nav hîpotalamusê de tê çêkirin, bi tewereyan ber bi hîpofîza paş ve tê guhaztin û li wir tê embarkirin. Bi hankirina hîpotalamusê, hormona dijemîztin a embarkirî ji rijênê hîpofîz tê derdan. Du kartêkir dibin sedema zêdebûna derdana hormona dijemîztin. A yekem zêdebûna xestiya osmozî ya şileya derveyê xaneyan (plazmaya xwînê û şileya navbera xaneyan) e. A duyem jî kêmbûna qebare û pestoya xwînê ye.
Karê hormona dijemîztin bo rêkxistina hevsengiya ava laş
Hormona dijemîztin delînbariya (bi înglîzî: permeability) lûleka badayî ya dûrî û cogên berhevkirinê zêde dike. Bi vî awayê ji şijûyê hê pirtir av dubare tê mijandin. Hormona dijemîztin di gurçikan de bandor li ser lûlekên badayî yên dûrî û cogên berhevkirinê dike. Xaneyên cogên berhevkirinê wergirên hormona dijemîztin lixwe digirin. Wergir bi kîsikan ve girêdayî ne, kîsik jî cogên avê (bi latînî: aquaporins) lixwe digirin. Cogên avê ji proteînên parzûna xaneyê pêk tên. Di xaneyên cogên berhevkirinê de, cogên avê hertim vekirî nin in. Ji bo vekirîmayina cogên avê, divê di gurçikan de bi têra xwe hormona dijemîztin hebe. Dema xaneyên cogên berhevkirinê ji aliyê hormona dijemîztin ve tên han kirin, cogên avê li beşa parzûna xaneyê ya ko bi mîzê re rûbirû ye ve girê dibe. Bi vî awayê ava nav mîzê ji cogên avê derbasî nav xaneyên coga berhevkirinê dibe. Ava di xaneyên coga berhevkirinê tevlê xwînê dibe û di laş de dimîne. Bi çalakiya cogên avê, qebareya mîzê kêm dibe û xestiya sodyum, klor û madeyên din ên nav mîzê zêde dibe. Ango mîza xest (tîr) peyda dibe.
Heke ava plazmayê ji asta asayî zêdetir be;
5. Bi kêmbûna delînbariyê, di lûlekên badayî yên dûrî û cogên berhevkirinê de dubaremijîna avê kêm dibe. Av di nav mîzê de dimîne. Loma xestiya osmoziya mîzê kêm dibe lê qebareya wê zêde dibe.
Çemê Han
Han, ango çemê Han an jî robarê Han (bi korêyî 한강, Han Gang; bi înglîzî Han River) robarekê welatê Korêya Başûr e ko bi nav Sêûla paytextê welatî da derbaz dibit. Ev robar ji hevgirtina du tayên bakur û başûr her bi vî navî pêk dihêt. Tayê başûr ji Çiyayê Dêdûk û tayê bakur jî ji Çiyayê Gumgang dizêt. Herdu ta hev digirin û bi nav bajarê Sêûlê da derbaz dibit û dirijit nav Deryaya Zer. Dirêjiya robarê Han 514 km in.
Méré, Yvelines
Méré, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
GIMP
GIMP nivîsbariya azad ji bo karên bi wêne û fotografan e. GIMP dikare her tiştê ku programên wekî Adobe Photoshop dike, pêk bîne. Lê belaş û azad e.
Zimanê ketelanî
Çavkanî
COM ensenyar català als adults. Mapes per a l'estudi de la llengua catalana, 6 (1989). Departament de Cultura, Barcelona.
Ferit Sevim
Xebatên muzîkê
Albumên Wî
Alaya Almanyayê
Alaya Elmanyayê ji rengên sor, zer û reş pêk tê. Alaya dewletê jî heman e, tenê li ser nîşaneya teyrebazê heye.
Grumesnil
Grumesnil, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Goler
Goler gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye ku nêzîkî 50 mal di ve gundî de hene. Derdora 200 kesî dijîn. Gundê Goler 10-15 km dûrî Bazîdê ye û eşîra Hesesorîya li vî gundî dijîn. Debara xwe bi çandina genim û ceh derbas dikin. Niha gelek kes ji gund koç bûne.
Toddin
Toddin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Girgob
Girgob, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Kurdish House Project
Kurdish House Project cureyên strana kurdî ya nû ya di sala 2009'an de ava bûye, yek tomargeha strandêr an jî çêkerê dengê ye. Cureyê strana Kurdish House Project bi gelek Hunermendên Kurd ên girîng ve deng hate tomarkirin. Çêkirin û tomarkirina cureyê ji aliyê Rênas Mîran ve tê çêkirin û ramandin. Herwiha derxistina cureyê stranê jî ya Rênas Mîran e.
Feldkirchen, Bavyera Jêrîn
Feldkirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Straubing-Bogen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Rênas Mîran
Rênas Mîran (zayîn. 2'ê tîrmehê, 1984 li Hewlêr, Kurdistanê hate dinê), yek Amadekar, Helbestvan, Çêkerê stranê, Tomarkerê dengê kurdî ye, ku niha li Hamburg a Almanyayê dijî.
Renas Miran yek ji yên herî berhemdêrên daxwaza Stranên Modern ên bi kurdî li ser du salên dawîn e. Ev derfeta pir baş e, ku ew bi kêmanî yek ji stranên wî yên berhemdan bihîst. Rênas Mîran hevkariya tomarkirinê bi wek Hunermendan re pêk anî ye: Şivan Perwer, Hesen Şerîf, Hozan Dîno, Xêro Abbas, Ciwan Haco, Hozan Alîn, Şerîf Omerî, Koma Mizgîn, Rojan Delyar, Hejar Temo, Şener Yildiz, Jiyan, Demhat, Destan Dogan, Yilmaz Çelîk, Gulê, Xalo û bêhtir hunermend. Ew li ser qeydên ji alîkariya Ciwan Haco, Muhabbet, Lloyd Da Meza e.
Kurdish House Album wê di sala 2012an de serbest hatin berdan.
Mîr Seyîd Mahmûd Axa
Sirûda Neqşîbendî ya Sunnî ya Guherîn
Sirûda ku hatiye guherandin bi farisî, zimanê dayikê yê Hezretî Îşan û neviyên wî ye:
Rêzgirtin
Seyîd Mahmûd Axa mirovekî pir vekirî bû û kesên ji olên cihê dikişand. Endamên komên olî yên mezin li Lahore hêz û taybetmendiyên xwedayî jê re veqetandin, ku di dawiyê de hişt ku ew şagirtên xwe yên ne-misilman bike misilman.
Beranê qer - Beranê qerqaş
Beranê qer û beranê qerqaş (ango spî) elementê çîroka Kurdî ne. Beranê qer tê wateya dinya reş û tarî, dinya heft qat di bin erdê de. Beranê qerqaş sîmbola dinya ronak e. Herdu beran bi hevre dikevin pevçûnê. Divê mirov xwe bavêje ser beranê qerqaş, daku mirov derkeve dinya rohnî yan ji şikeftên dêvan xilas bibe. Heger mirov bi şaşî xwe bavêje ser beranê qer, mirov heft qat bi erdê ve diçe. Ango diçe dinya tarî. Ev element çîroka Mîrze Mihemed de derbas dibe.
Împeratoriya Eşkanî
Di nivîsarên çînî Çjan Tsen Împeratoriya eşkaniyan û keyadana Arsî (Arşak) bi navê Ansî derbas dibe.
Ruxîna keyatiyê
Têkoşîna ji bo desthilatdariyê ya hundurîn û êrîşên alanan bûn sedem ku Pehlewanistan hêdî-hêdî ber bi têkçûnê ve biçe. Roma vê sistbûna Pehlewanistanê bi kar anî û êrîşên giran li hember rojavayê welêt pêk anî. Lêdana herî hestiyar serleşkerê romî Trayan pêk anî, yê ku axa ji bakurê Kurdistanê heta başûrê Mezopotamyayê zeft kir û bajarê Tîsfûn ji xwe re kir wargeh.
Wêjeya devkî
Ev gotina ku xwedî bandor û pîroziyeke di vê radeyê de ye, di serdemên ku nivîs pêşketiye de jî xwediyê bandoreke mezin e. Em baş dizanin ku berhemên wêjeyî yên nivîskî li ser hîmê berhem û kevneşopiya wêjeya devkî hatine sazkirin. Dema em berê xwe didine berhemên Homêr Odîseya û Îlyada em dibînin ku ew li gor helbestsaziya dengbêjên wêjeya devkî yên Balkanan hatine nihurandin. Bandora wêjeya devkî li hemû deverên dinyayê li ser wêjeyên nivîskî heye û herwiha bandora wêjeya nivîskî jî li ser wêjeya devkî heye, wek mînak em dikarin basa gelek beytên Melayê Cizîrî bikin ku di nav gelê Kurdistanê de belav in û gelek caran weke berhemên wêjeya devkî têne pêşkêşkirin û carinan jî bi berhemên devkî re têne têkelkirin.
Enstîtuya Kelepora Kurdî
Enstîtuya Kelepora Kurdî ango Înstîtûta Kelepora Kurdî (îngilîzî: Kurdish Heritage Institute) di dawiya sala 2003yan de li bajarê Silêmanî hatiye damezrandin.
Armancên Enstîtuyê
Armanca wê ew e ku hemû cureyên folklora kurdî bide hev û bi awayekî zanistî biparêze û arşîv bike; her wiha bi riya lêkolînên zanistî û akademîk kelepora kurdî bi pêş bixe. Bi bîr û baweriya Enstîtûya Kelepora Kurdî, nasnameya neteweyekê li ser kelepora wê ava dibe. Her çend şert û mercên îro, bi têra xwe, rê nadin mirov li çar parçeyên Kurdistanê li gorî dilê xwe kar bike, lê di pêş de enstîtû dixwaze li her çar parçeyan kelepora kurdî bide hev û zindî bike û bi vî awayî kelepor û çanda kurdan bi cîhanê bide nasîn.
West Betuwe
West Betuwe, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
Serdema destpêkê (berî sala 1630an)
Texmîna hêjmara nifûsa xwemaliyên Amerîkaya Bakur piştî hatina koçberên ewropî dijwar e. Douglas H. Ubelaker ji Enstîtuya Smithsonianê 93 hezar kes li dewletên Atlantîka Başûr û 473 hezar kes li dewletên Kendavê texmîn dike lê piraniya akademîsyenan vê hejmarê pir kêm dibînin. Antropolog Henry F. Dobyns texmîn kiriye ku nifûs pir zêde bûn û destnîşan kiriye ku nêzîkê 1,1 milyon li peravên Kendava Meksîkayê jiyan kirine 2,2 milyon mirov di navbera Florida û Massachusetts de jiyan kirine, 5,2 milyon kes li Geliyê Mississippiyê û li peravên çeman û li dora 700 hezar kes jî li Nîvgirava Florîdayê jiyan kirine.
Kolonîbûn, bicihbûn û civak (1630-1763)
thumb|çep|Koloniyên Yekbûyî di sala 1775an de: Kolonîzasyona Brîtanî ya peravên rojhilatê Amerîkaya Bakur bi Koloniya Vîrjînya di sala 1607an de dest pê kir ku brîtaniyan re li [[Jamestown|Jamestownê bi cih bûne û paşê jî di sala 1620an de Koloniya Plymouthê ava kirine.
Pirrengiya biyolojîk û parastin
Li tevahiya welat 63 parkên neteweyî hene ku ji hêla Karûbarê Parka Neteweyî ve têne birêvebirin û bi sedan park, daristan û deverên çolê yên federal hene ku ji aliyê Karûbarê Parka Neteweyî û saziyên din ve têne birêvebirin. Bi tevahî, nêzîkî ji %28 ji axa welêt axa alenî ye ku bi gelemperî bi federalî tê birêvebirin. Her çend hinek ji bo sondajên neft û gazê, kanên madenê, bi darkirin, yan jî ji bo deverên xwedî kirina dewaran têne kirêkirin û ji sedî yek jê kêmtir ji bo armancên leşkerî tê bikar anîn, piraniya vê axê parastî ye.
Opozîsyona Sûriyê
Opozîsyona Sûriyê ( al-Muʕaraḍah as-Sūrīyah) ji bo sazkirina sîdanka demajo ya polîtîkaya ji aliyê Koalîsyona Niştimanî ya Sûriyê ve girêdayî ye û komên sûrî yên girêdayî hikûmeta Sûriyê bi hinek kontrola erdê wekî dewleta proto ya Hikûmeta Alternatîv a Sûriyê ye, ku îdîa dixwaze qanûnî be Komara Erebî ya Sûriyê. Opozîsyona Sûrî ji destpêka Şerê Navxweyî yê Sûrî ve ji bo desthilatdariya Beşar Esed li Dewleta Sûrî û yên ku li hember Hikûmeta Baasê ye.
West Maas en Waal
West Maas en Waal, şaredariyeke bi ser herêma Gelderlanda Holendayê ye.
Xweşnivîsî
Xweşnivîsî an kalîgrafî (ji Yewnanî: καλλιγραφφα) hunerek dîtbar a bi nivîsandinê re têkildar e. Ew sêwirandin û pêkanîna tîpan bi pênûs, firçeya nivîsandinê, an amûrek din a nivîsandinê ye. Pratîka xweşnivîsî ya hevdem dikare wekî "hunera dana formê nîşanan bi rengekî diyarker, lihevhatî û jêhatî" were pênase kirin. Xweşnivîsiya nûjen ji nivîs û sêwiranên fonksiyonel bigire heya perçeyên hunerî yên ku tîp dikarin bên xwendin an neyên xwendinê vedigire. Xweşnivîsiya klasîk ji sêwirana celeb û nexşekirina destan ên ne-klasîk cûda dibe, her çend xweşnivîsek dikare herduyan jî bike. Xweşnivîsî bi şêweyên vexwendnameyên zewacê û vexwendnameyên bûyeran,  sêwirana tîpan  û tîprêzî, sêwirana logo ya orîjînal a bi tîpên destan, hunera olî,  ragihandin,  sêwirana grafîkî û hunera xweşnivîsiya fermanî, nivîsên kevirên birîn  û belgeyên bibîranînê geş dibe.Di heman demê de ji bo pêşkêş  û wêneyên tevgerê yên ji bo fîlm û televîzyonê, û hem jî ji bo govanname, belgeyên jidayikbûnê û mirinê, nexşe û karên din ên nivîskî tê bikar anîn.
Kilvaniq
Kilvaniq, gundekî ser bi navenda bajarê Azerşehrê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.