cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gunedar, Pîranşar
Gunedar gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Pîtîn
Pîtîna hêkexaneya mirov
Piştî hêkdananê, hêkexane di nav coga hêkê de, di qonaxa bêdengiyê de ye. Gava parzûnên xaneyê yên sperm û hêkexaneyê digihîjin hev û bi hev ve dizeliqin, dawî li bêdengiya hêkexaneyê tê. Ji endamokên nav hêkexaneyê, kalsiyum tê derdan, bi vî awayî xestiya kalsiyuma nav sîtoplazmaya hêkexaneyê zêde dibe. Kalsiyum dibe peyamber ji bo destpêkirina gelek guhertinan di çalakiya proteînan de.
Mele Mihemedê Neyo
Piştî rojekê çû ser dilovaniya xwe di goristana Hilêliyê li Qamişloyê hate binaxkirin.
Pîtîn
Pîtîna hêkexaneya mirov
Bi kirdara pîtînê, hêkexane li gel 23 kromozomên spermê, sentrozoma spermê jî werdigire. Di nav navendeparçeya spermê de hinek mîtokondrî jî dikevin nav hêkexaneyê, lê hêkexane van mîtokondriyan bi kar naîne û tevlê zîgotê nake. Ango ji nêrê bi navbeynkariya spermê, 23 kromozom û sentrozomek derbasî zîgotê dibe. Li gel 23 kromozoman, hemû endamok, sîtoplazma û xurek ji hekexaneya mêyê derbasî zîgotê dibe. Mîtokondriyên xaneyên mirov kopyayên mîtokondriyên dayikê ne.
Rêgirtina firespermîyê
Bi du rêbazan rê li ber firesperiyê tê girtin.
Ji bo rêgirtina derbasbûna sperman, rebaza duyem wekî karlêka tûkilî (bi înglîzî: cortical reaction) tê navkirin.
Coga zaûzê ya mêyê (zê, malzarok û cogên hêkê) hawidorek neguncav e ji bo sperman. pH ya hawirdorê û bergiriya xirokên spî dibin sedema mirina gellek sperman. Herwisa di laşê mêyê de du cogên hêkê heye, lê di her çerxa mehane de bi hêkdananê, tenê yek hêkexane tê berdan. Ango nîvê sperman ber bi coga hêkê ya vala diçin û dimirin. Dawiya dawî ji milyonan sperman tenê çend sed sperm digihîjin hêkexaneyê.
Di dema tiwanekirina spermê de, qatek glîkoproteîn û hin proteîn ji parzûna plazmayê ya ser beşa akrozomê tên avêtin. Bi vî awayî derdana enzîmên akrozomî hêsantir dibe. Her wisa bi tiwanekirinê, çalakiya qemçiya spermê jî zêde dibe, sperm hê bi leztir ber bi hêkexaneyê ajnî dike.
Zimannasiya dîrokî
Zimannasiya dîrokî xwendina guheraniyên zimanan e. Ew bi 5 tiştan zêde mijul dibe :
GNOME
Gnome nivîsbariya azad e. Çend beşên GNOME hatine wergerandin li kurdî.
Benjamin Netanyahu
Kurtejiyan
Netanyahu nêzîkbûna xwe ya bi Donald Trump re, ku ji salên 1980an vir ve hevalek kesane ye, eşkere kir û ev nêzikbûn ji sala 2016an vir ve bingeheke siyaseta wî bû. Di dema serokatiya Trump de, Amerîka Orşelîmê wek paytexta Îsraêlê nas kir, serweriya Îsraêlê li ser bilindahiyên Golanê nas kir û navbeynkariya Peymana Îbrahîm kir, ku rêze rêkeftinên normalîzekirinê di navbera Îsraêl û welatên cuda yên Ereb de ye. Ji kanûna 2016an ve, Netanyahu ji aliyê polîs û dozgerên Îsraêlê ve ji ber gendeliyê di bin lêpirsînê de ye.
Di 21ê mijdara 2019an de bi sûcên binpêkirina baweriyê, bertîl û sextekariyê doz lê hatibû vekirin. Ji ber îdianameyê, Netanyahu bi qanûnî mecbûr ma ku dev ji hemî postên xwe yên wezaretê berde ji bilî posta serokwezîr, berî ku ji kar bê avêtin.
Das Lied der Deutschen
Danach lasst uns alle streben,
Samo
Samo gundekî ku bi navçeya Bidlîsê ve girêdayî ye.
AUA Framework
Çima Çarçove
Yek ji pirsgirêkên pargîdaniyên nermalavê nebûna avahiyek rast a pêşxistina projeyên wan e. Wekî encamek, wan pir caran kodên wusa tevlihev û hêlîn hilberandine ku çêkirina guhertinan di beşek projeyê de bi giranî bandorê li beşên din dike an jî têk dibe. Ji ber vê yekê, nebûna strukturek rast a ji bo pêşkeftinê nûvekirina koda berê ne gengaz dike û karbidestiya tîmê hema hema sifir kêm dike. Sedema vê jî cudahiya kodkirinê û nebûna avahî û mîmariyê ye. Tîma pêşkeftinê divê pêşî li ser komek rêgez û avahiyan li hev bikin. Nimûneyên mîmarî ne encama serpêhatiyên bernamesaz in; ew ji tecrubeyên bi sedan bernamenûs û pisporên sêwiranê bi salan derketine. Van çarçowe ne nûbûn an îcad in, lê bertek in li ser ji nû ve sêwirandin û kodkirina ku bernamesaz pê re mijûl bûne da ku bigihîjin astên herî bilind ên nermbûn, berfirehbûn û ji nû ve bikaranînê. Bikaranîna wan kodên hilberandî sadetir, maqûltir û berfirehtir dike. Bikaranîna çarçoveyek dikare ji me re bibe alîkar ku dem û lêçûn xilas bike û belgekirin û domandina pergalê hêsantir bike. Asp. Çarçoveya Net Unique Architecture (AUA) AUA çarçoveyek hêsan, sivik e ji bo hilberîna projeyên her mezinahî (biçûk û mezin). Ew dikare di hemî mîmarî de (xizmeta mîkro, CQRS, hwd.) were sepandin ji ber zelalbûna wê ya di strukturê de. Di heman demê de ew bi şêwazên sêwirana cihêreng tijî ye, ji ber vê yekê ji bo mîmar û pêşdebiran nermalavê çavkaniyek girîng e.
Hohenstein (Reutlingen)
Hohenstein şaredariyeke navçeya (Landkreis) Reutlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Qereboya Jêrîn
Qereboya Jêrîn gundekî ku bi navçeya Bidlîsê ve girêdayî ye.
Dabeşbûna Koreyê
Dagirbûna bakurê Koreyê ji aliyê Sovyetê ve
Endustriyên sereke hatin neteweyîkirin. Rewşa aboriya bakurî hema hema ji ya başûrî dijwartir bû, ji ber ku japoniyan çandinî û endustriyên karûbar li başûr û endustriyên giran jî li bakurê saz kiribûn.
Agirbest
Wekî ku bi şert û mercên Agirbesta Koreyî hatibû ferzkirin, di 1954an de li ser pirsgirêka Koreyê Konferansa Cenevreyê hate lidarxistin. Tevî xîretên neteweyên têkildar, konferans bêyî daxuyaniyek derbarê yekîtiya Koreyê bi dawî bû.
Têkiliyên piştî agirbestê
Di 1ê çiriya paşîn a 2018an de, li seranserê DMZê deverên tampon hatin damezirandin da ku bibe alîkar ku dawiya dijminahiya bejahî, deryayî û hewayî were. Erdên tampon ji bakurê Girava Deokjeok heya başûrê Girava Choyê ya li Deryaya Rojava û bakurê bajarê Sokchoyê û başûrê Tongchonê ya li Deryaya Rojhilat (Zer) dirêj dibin. Wekî din, qadên firînê nehatin sazkirin.
Saint-Benoît, Aude
Saint-Benoît, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Qamberşêx
Qamberşêx, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Appenzell Ausserrhoden
Appenzell Ausserrhoden yek ji 26 kantonên Swîsreyê ye.
Irlbach
Irlbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Straubing-Bogen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hülben
Hülben şaredariyeke navçeya (Landkreis) Reutlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Haluk Kırcı
Ew ji ber kuştinê heft caran hate darve kirin. Her cezayê darvekirinê bi deh sal zîndan hate guhertin. Ew ji ber kuştina Serdozgerê Komarê Doğan di 24ê Adara 1978an de û ji ber kuştina heft xwendekaran li Bahçelievler-ê di 8ê Çirî 1978an de dihat xwestin. Heft xwendekar endamên Partiya Karker a Tirk bûn. Di 10 Çile 1979 de li Stenbolê hate girtin. Ew di 26ê Nîsana 1991ê de bi şert hat berdan. Di bîranîna xwe ya sala 1998 de, ew kuştina 7 xwendekaran vedibêje.
Xurpinî
Xurpinî, gundekî bi ser navçeya Zawîteya Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
NATO
Armanca peymanê
Armanca vê peymanê ew bû ku rê li ber firehbûna Sovyetê di nava Ewropayê de bigire. Li gorî peymana Atlantîka Bakur NATOyê, „heger êrîşek li ser endamekî, yan jî çend endamên rêxistinê werin li darxistin, ev tê wateya ku êrîş li hemberî hemû paktê (hevgirtin) hatiye kirin û divê li hemberî êrîşê helwesteke yekgirtî ya parastinê ji aliyê endamên allîansê werê girtin. Yekem navenda NATOyê li nêzî Parîsê hatiye sazkirin, paşê jî li paytexta Belçîka Brukselê. Fermdandariya Başûr-Rojhilatê NATOyê jî li bajarê Tirkiye Îzmîrê ye. Piştî ku dawî bi şerê sar hat, NATOyê armancên xwe careke din di bin çavan de derbas kir û di sala 1991a de stratejiyeke nû da pêşiya xwe. Li gor vê stratejiyê NATO xwest ku hijmara hêzên xwe yên leşkerî kêmtir bike û zêdetir hevkariyê bi saziyên navnetewî bike, beşdarî di operasyonên parastina aştiyê bibe. NATO di hêla kontrol kirina çekan de jî, nêrîna rojava ya ku di Peymana (INF) ya sala 1987 an de hatiye, ji xwe re weke bingeh digre. Ew peyman dibêje ku pêwîste çekên nukleriyên navencî li holê bên rakirin.
Êrîşên 11ê Îlonê
Di sala 2001ê de li bajarê Amerîka New Yorkê her du kuleyên Navenda Bazirganiyê ya Cîhanê bi navbereke 18 deqan bi du balafirên cuda hatin hingaftin. Piştî êrîşa balafira duyemîn, her du bircên ezmanelêş bi navberên kin bi temamî hilweşiyan û bi erdê re bûn yek. Balafireke sêyemîn a rêwiyan li avahiya wezareta parastinê Pentagonê da. Balafira çaremîn berî ku êrîş bibe ser Qesra Spî tevî rêwiyan hate xistin. Dûre li hemberî avahiya Kongreya Amerîkayê çalakiyeke întîharî pêk hat. Li dema ku her kes di nava şok û matmayînê de bû, li Washingtonê di navendeke kirrîn û firotinê de bi teqînekê re şewatê destpêkir. Tam li dema ku teqîn rawestiyan, li ber wezareta karê derve wesaîteke bi bombeyan dagirtî, teqiya. Di encama hemû êrîşan de qasî 3 hezar kesên sivîl mirin. Êrîşên li hemberî cêwîbircan û Pentagonê, deriyên demeke nû vekirin. Nerazîbûna fermî ya Amerîkayê piştî 9 rojan ji George W. Bush hat; Bush, bi gotinên weke divê hemû cîhan biryarekê bide, ya hûnê li gel me yan jî dijminê me bin,' li hemberî terorê şer da destpêkirin. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, serokê El Qaîde Usame Bin Laden ku bi eslê xwe ji Erebistana Siyûdî ye û gelek dewlemend e, weke kesê ji êrîşan berpirsiyar îlan kir û li Efxanistanê operasyoneke leşkerî da destpêkirin. Li Efxanistanê, di encama operasyoneke leşkerî de rêveberiya Taliban ji desthilatiyê hate dûrxistin û li dewsa wê, rêveberiyeke alîgirê Rojava hate wezîfedarkirin. Bi sedan kes li ser gumana ku endamên El Qaîde ne, an hatin kuştin an jî girtin. Rêveberiya Bush li tevahiya cîhanê, ji bo çavkaniyên malî yên El Qaîde operasyonên cemidandina hesabên wê yên li bankayan dan destpêkirin. Li dema mudexeleya Amerîkayê li Efxanistanê 3.767 sivîlan jiyana xwe ji dest dan. Ji alîkariya 5 milyarî ku Rojava soz dabûyê, tenê ji sedî 5 hatiye dayîn û li Efxanistanê bi milyonan kes bi birçîbûnê re rû bi rû mane. Li gorî demên berî şer, hêjmara zarokên ku ji ber birçîbûnê dimirin 6 qat zêdetir bûne.
Silbûs û Tarî
Agahî
Endamên komê ji gundê karsînî a girêdayî navçeya Depê ya Xerpêt ne. Kom ji Musa Dogan û zorokên wî Gulden, Gulsefa, Anter û Sema pêk tê. Komê heta niha du albûm derxistine, li gelek cihên Ewropayê di çalakî û pîrozbahiyan de derdikeve ser dikê û ji aliyê Kurdistaniyan ve gelek tê ecibandin û hezkirin.
Keremê Anqosî
Keremê Anqosî, ku îdî 70 saliya xwe temam kirîye, niha jî serokatiyê li radyoya kurdî li Tilbîsê dike û eva du sal e, ku bê maeş dersên zimanê kurdî dide xort û keçên kurdan. Ew zewicîye û xwedî du keçan e: Medîna û Gulçîna.
Masî
Masîgiriya li Kurdistanê
Neçîra reheleyan pir hêsan e. Bi giştî zarok rehelan digrin. Rehele tim li kenarê avê diçêre. Li derê yoxwe du sê metre ji kenarê meriv dide nav avê. Du pelan (kevirên wek yek du kîlo) dike dest xwe. Ku komê reheleyan dibîne keviran diavêj. Bi hukmî keviran re rehele dibijiqin der. Ku pijîqîn der hem direvin diherin digrin. Yek caran dikevin derên teng. Meriv dihere şêqên vedike û dêri li wan digire. Yek ji aliyê din da wan ditirsîne. Ku direvin wî ku şeqên xwe vegirtî masiyan bi destan digire. Masiyên keran jî bi teknîkeka wer tê girtin. Masiyên keran bi tehtan ve dizeliqin, tim li ser tehtan diçêrin. Ji xafil da meriv dihere destî xwe dide ser. Çima ku yên sûtin zor e ku meriv bigre nêçîrên hoste bernadin.
Anatomiya masiyan
[[Wêne:Lampanyctodes hectoris (Hector's lanternfish).svg|thumb|350px|Anatomiya masiyê Lampanyctodes hectoris:
Le Hanouard
Le Hanouard, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Derbeya leşkerî ya 12ê îlona 1980î
Bi vî awayî, destûra bingehîn a qedexeker, hêna jî nehatiye guhertin.
Lê belê vê navkirinê nekarî, darbekar û berpirsyarên 12`ê Îlonê bidarîzîne, ango derxe pêşberî dadgehê û Destura Bingehîn a 12`ê Îlonê biguherîne.
Tinea nigra
Tinea nigra herweha bi navê phaeohyphomycosis (feohîfomîkoza serveyî) û bi navê Tinea nigra palmaris et plantaris ê jî tê zanîn, înfeksiyona karî ya serveyî ye ku dibe sedema reşbûna çerma mirovan, makulên ku çilkên bêêş in û di hevêsa pêyên ferdên tendurist de dibin sedema vê nexweşiyê.
Konzell
Konzell şaredariyeke navçeya (Landkreis) Straubing-Bogen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Lucky Vanous
Jiyan û kariyer
Vanous li Lincoln, Nebraska ji dayik bû, û di Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Yekem Ranger Battalion de xizmet kir. Piştî derketinê, wî li Zanîngeha Nebraska ya Lincoln xwend. Ew hate vedîtin dema ku serdana Manhattan kir, û ew li wir gav geriya û model kirin û xwendina xwe li Zanîngeha New York û Zanîngeha Fordhamê berdewam kir. Ew di sala 1989an de bi Kristen Noel re zewicî, ​​û ew herdu di sala 1996an de hatin veqetandin.Di lîstina rolên balkêş de rol lîstina Matt Dunning ji bo sezonek li Pacific Palisades û lîstina Chance Bowman di rêzefîlmê 18 Wheels of Justice de ne.
Drambon
Drambon, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Tillag
Tillag, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Perestgeha Aştiyê
Perestgehê Aştiyê (bi latînî: Templum Pacis), herwisa bi navê Forûma Vespasiani (bi latînî: Forum Vespasiani) tê nasîn, perestgeheke kevnar a Romayê ye. Perestgeh di sala 71ê piştî zayînê de li Romayê ji aliyê împerator Vespasiani ve hate avakirin. Sedema avakirina vê forûmê rûmetdarkirina xwedawenda aştiyê ya Romayê ya bi navê Paks (Aştî) bû.
Moraas
Moraas şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Ferman Narîn
Danasîn
Ferman Narîn, di sala 1995an de li Amedê ji dayik bû. Wî di sala 2016an de dest bi xwendina beşa televizyonê radyo-sînemayê ya zanîngeha Mersînê kir.
Riwekên çolê
Mijarên têkildar: riwekên malan
Riederich
Riederich şaredariyeke navçeya (Landkreis) Reutlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Kunî Qîr
Kunî Qîr, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Minnesota
Minnesota federedewleteke DYAyê ye.
Murat Yazar
Murat Yazar nivîskar û wênekêşekî kurd e.
Mariaposching
Mariaposching şaredariyeke navçeya (Landkreis) Straubing-Bogen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Haudricourt
Haudricourt, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sainte-Colombe-sur-l'Hers
Sainte-Colombe-sur-l'Hers, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Derbeya 27ê gulana 1960an li Tirkiyeyê
Derbeya 27'ê Gulan, yekemîn derbeya leşkerî ya di di 27'ê Gulana 1960'an de li dîroka Komara Tirkiyeyê pêk hat. Her wiha wek Êrîşa Leşkeriya 27'ê Gulanê an jî Şoreşa 27'ê Gulanê tê binavkirin. Derbe ne tenê di nava zincîreya fermandariyê de pêk hat, di bin fermandariya Orgeneral Cemal Madanoğlu de bi planên 37 efserên pilebilind hat kirin. Mewziyên krîtîk ji aliyê leşker û çekên di destê van efseran de, pêşî bi bêbandorkirina asta fermandariya artêşê hatin girtin. Serokomar Celal Bayar, Serokwezîr Adnan Menderes û hin endamên hikûmetê hatin girtin. 235 general û derdora 3500 efser (piranî albay, yarbay, serdar) teqawît bûn, 147 mamosteyên zanîngehê ji kar hatin avêtin û hin zanîngeh hatin girtin. Herwiha 520 hekîm û dadger ji kar hatin dûrxistin.
Pertûk
Pertûk, gundekî girêdayî navçe Norşîna ser bi Bidlîsê ve ye.
Cakarta
Jakarta yek ji kevintirîn bajarên Asyaya Başûr e ku bi domdarî mirovan li bajêr jiyan kirine. Cakarta di sedsala çaremîn de wekî Sunda Kelapa hatiye damezrandin ku bajêr ji bo Padîşahiya Sunda dibe benderek bazirganî ya girîng. Dema ku bajêr bi navê Batavia dihat zanîn, paytexta defakto ya Hindistana Rojhilatê Holendayê bû. Heya sala 1960an ku statûya bajêr ya fermî wekî parêzgehek bi cihêrengiya herêma paytexta taybetî hate guhertin, Cakarta bi fermî bajarek di nav Javaya Rojava de bû. Wekî parêzgeh, rêveberiya bajêr ji pênc bajarên îdarî û ji parêzgehek îdarî pêk dihat. Jakarta bajarekî cîhanê yê alfa ye û cihê sekreteriya Yekîtiya Neteweyên Asyaya Başûr e. Saziyên darayî yên wekî Banka Îndonezyayê, Borsaya Îndonezyayê û navendên gelek pargîdaniyên îndonezyayî û pargîdaniyên pirneteweyî li bajêr hene.
Teyrên seyfî
Teyrên seyfî hemû teyr in ku nêçîrê dikin. Eylo, dûbirang, margîr û hwd teyrên seyfî ne.
Serken Xeylanî
Serken Xeylanî, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Testosteron
Bandora li ser peydabûna sîfetên zayendî yên duyem
Di laşê nêran de rêjeya testosteronê, di temenê 20an de di asta herî bilind de ye. Piştê temenê 30yan, her sal rêjeya testosteronê qasî %1 kêm dibe. Li gel nêran, di laşê mêyan de jî hinek ji hormona testosteron tê berhemkirin. Rijênê adrenal û hêkdankên mêyan hinek testosteron berhem dikin. Testosterona di laşê mêyan de, dibe sedema xurtbûna mûyên rêv û binçeng. Herwisa testosterona mêyan dibe sedema peydabûna hestê zaûzêkirinê (lîbîdo).
Rekxistina hormona testosteron di laş de
FSH bi hevkariya testosteronê, di spermeborrîkan de xaneyên Sertolî han dike ji bo çêbûna sperman. Bi bandora FSH, ji xaneyên Sertolî, hormonek tê derdan, ev hormon wekî hormona inhîbîn tê navkirin. Înhîbîn bandor li ser hîpofîzê dike û derdana FSH ê dide rawestandin. Bi vî awayê derdana testosteron jî tê kêmkirin.
Dema di xwînê de asta xestiya testosteronê nizim be, ev rewş hîpotalamuse han dike bo derdana hormona derpirandinê. Lê heke di xwînê de xestiya testosteron ji asta asayî bilintir bibe, testosteron derdana GnRHê dide sekinandin. Bi rawestîna derdana GnRH, îcar ji hîpofîzê derdana LH û FSH tê sekinandin. Testosteron dikare derdana hîpofîzê bi tena serê xwe jî rawestîne. Hormona inhibin jî derdana FSHê kêm dike. Bi rêka paşargihandina neyînî, di xwînê de xestiya asayî ya FSH û LH tê rêkxistin, bi vî awayê hevsengiya navekî (bi latînî: homeostasis) tê dabînkirin.
Qaz û mîraviyan
Binfamîle, cins û cure
Merginae
Fribourg (kanton)
Fribourg yek ji 26 kantonên Swîsreyê ye.
Qişlaq Piyazî
Qişlaq Piyazî, gundekî ser bi navenda bajarê Azerşehrê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Girê Kortikê
Li gor profesorê zaningeha Dîcleyê Vecihi Ozkaya ev gor di medeniyeta rojavayê Mezopotamyayê de ên herî kevn in ku çand û medeniyeta wê demê şanî me dide.
Çakan
Çakan yan jî Çayxan, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Hinduîzm
Dînê hindû
Hîndû, olaka Mîstik e. Di vê olê de hundurê şaxsiyetê û rastiyê bi şaxsi tecrûbe bike, wê di dawiyê de xwûde û mirov bike YEK baweiya wê ye ku mirov digihêne asta wê ye herîbilind. Hîndûyîzm, olaka dinyayê ye herî kevn e. Serê wê ne kifşe ku kengî bûya. Haya berî deme dîrokê ya ku tê nîvîsandin diçê. Hîndûyîzm, haya ku berî zayînê, ku "Vada"yên wê hatina nivîsandin, diçê berî wê. Berî zayîne di demên Pre-Harapa û harapa de Hîndûyîzm ola Şaristaniya Îndûsan bû. JI vê demê ku maya hin şûnpê ji "Şîva"hatina dîtin. Yekî wê avakiriya bi nav nîn e.
Deniz Gezmiş
Di zanîngeha Stembolê de bi girseya xwendekaran li hemberî hêzên rastgir derketin. Ev çalakiya wî wekî hincet hate nîşandan û di 19ê adarê de dîsa hate girtin û heta 3ê nîsanê di zîndanê de ma. Piştre di 31ê gulana sala 1969an de di çalakiyeke şermezariyê de ji xwendekarên fakûlteyê re serokatî kir. Di yek ji van çalakiyan de birîndar bû. Der heqê wî de biryara giyabî derket. Lê belê ew dîsa jî ji zîndanê reviya û di dawiya meha hezîranê de çû Filîstînê.
Lisa Thornhill
Lisa Thornhill (jdb.. 30 îlon 1966 li Hardinsburg, Kentucky ,DYA) lîstikvaneke amerîkî ye.
Mozek
Mozek, gundekî girêdayî navçe Norşîna ser bi Bidlîsê ve ye.
Navçeya saetî
Bi rast li derekê roj gîşte xala herî bilind, li wir saet 12 ne. Lê gorî navçeya saetî jî li ser nexşeke, an jî bi rast mirov aliya rojhilat de hara saet kêm dibe, ku rojava da hara jî saet pêş de dera. Ew saet kêm bûn, an jî pir bûn e sînoraka xwe he ye. Bi wê re Xêzedema Guhertinê tê gotin. Mirov aliya rojhilat de wê xêzê derbaz bike rojakî kar dika, aliya rojava de derbaz bike jî rojakî winda dike.
Échenon
Échenon, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Morxa Jorîn
Morxa Jorîn, gundekî girêdayî navçe Norşîna ser bi Bidlîsê ve ye.
UTC-11
UTC-11 yek Beşên Demjimêrê ye. Li ew dernan tê bikaranin;
Zwiefalten
Zwiefalten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Reutlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Melayêr
Melayêr navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Karl Marx
Li ser jiyan û berhemên Marx bi sedan pirtûk hatine nivîsîn, fîlm hatine çêkirin. Roman a bi navê Dizîna Agir ku ji pênç bergan pêk tê jiyana Marx û serdema wî vedibêje. Marx di 14yê Adara 1881an de jiyana xwe ji dest dide. Li ser kêla gora wî wiha dinivîse: Karkerên hemû welatan, bibin yek!
Aboriya rêzanî
Li gor marks, mirov li keda beyenî bibe, xosletekî kapitalizmî yê herî li ber çava. Berî deme kapitalizmî ticaran mal dianîn û di kirîn û difirotin. Piştî awayê afirandina kapitalizmê pêşket, êdî ked bixwe bû weke malaka firotinê. Mirov, êdî ne tenê tişte ku çêdike hêze keda xwe ji difiroşê. Hêze keda mirov, ji bo ku pergal hebûna xwe berdewam bike, bi tememî bûya mijaraka kirîn û firotinê. Yê keda xwe di firoşîn jê re dibêjin Ptoleterya yê ku hêze kedê dikirin û xwediyê teknolojiya ji burziwa ya.
Li gor marks, kapitalistên pêşasazî û ticarên ku kirîn û firotinê jev cude ne. Ticar ji piyasayakê malakê dikirê û di piyasayaka din ji li xwestin û telebê li gor fiyetekî din ku hê zêdetir di firoşê. Bi vê yekê li hehvbûnê di destê xwe de dike. Ji xaynî wê, yekî kapitalist ji, ji malê ku hatiya çêkirin cude ji keda piyasê û piyasê bixwe ji, ji cudetiya di nav wan de fêde digirê. Merks, her pêşasaziyakî serketî di malê pêşasaziyê ye´ê keti hundur de û deme ku tê firotin de wê farq di nav wan de dibîne û bidest dixe. Ev farq ji, pitir-deger bixwe ya. Jê derka wê ji pitir-ked e. Tişte ku dest hati daîn ser, karê kapitalist diafirêne.
Bandora Marks
Gotinêne Marks ji Lenîn re cihê destpêkeke bûn, bi Troçkî û Boşevîkên kevn re mêşandina şoraşa rûs, li rojava ji destpêka şoraşaka proleter, weke peyama wê, divêt ku were fahmkirin, armanca Komînternê ji bû, ji bo şoreşa Cihanê. Di komînternê de zimanê wê almanî hata kifşkirin. Lenîn ji weke sîxorê alman hata gunahbarkirin. Piştî ku li rojava tekoşînên şoraşan têk çûn û welatan li sovyet anî girt, piştre hizre ku Stalîn ajote pêş, " di welatekî de sosyalizm" di "yekîtiya Sovyet de bû hizre sereke. Yên ku li ber Stalin anî vekirin Lev Trotskî û hevalên wê di Enternasyonala çaramîn de xwe bi rêxistin kirin û kirin ku li ber wî rabin.
Raxnayên hatina kirin
Hinek raxna ji li qada pêzawariya dîrokê de dibin û digihine hevdû. Di dîrokê dinîvîsandî de û mijarên ku bûn û awayê afirandina çînan de, ku ji bisedeme, yên ku rexne dikin, di pirsin ku ka "awayê çêkirinê ji kuderê tê?". Murray Rotland dibêje, " marks ti carî bersive vê yekê ne da. di rastiyê de ji ne dida, ji ber ku dabana guharandinên bi teknolojiyê û an ji dewlete teknolojiyê ku bi mirov anîbana ser ziman, wê sistemî xuruha bana. Di vê rewşê de ji têgihiştina mirovaahiyê an ji ya mirov wê bûbana kifşkarê awayê çêkirinê, riyaka din ji ne mumkun bû". Lê marks ji di Raxnakirina li rêzaniya aboriyê de weha dibêje, "Di awayê çêkirina afirandinê de, mirov dikeve têkiliyaka ku di dervî vîne wî ya, ev awayê çêkirina afiranê ji rastî awayê çêkirina wan ya aborî û asta pêşketine wan têt".Marks di vir de awayê afirandinê "bi vînê wî bixwe ve ne girêdayê", têne ser ziman û pêve ji awayê pêşketinê yê civaknasî pêgav bi pêngav têne ser ziman.
Serbîr
Serbîr, gundekî Pirdê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Perasdorf
Perasdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Straubing-Bogen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Groningen (parêzgeh)
Gelhe
Li gorî daneyên salan hêjmara gelheya herêmê ev e:
Saint-Jean-de-Barrou
Saint-Jean-de-Barrou, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Zagon
Zagon, yasayên ol, îdeolojî, dewlet an rêxistinan in. Her kes mecbûre ku hurmetê bide zagonên civaka xwe.
Monosakkarîd
Monosakkarîd (wateya ‘mono-’ ‘’yek’’ ; a sakkarîd ‘’şekir’’ e), ango wateya monosakkarîd karbohîdradên yek şekirî ye. Ji ber ku tenê ji molekulek pêk tê, monosakkarîd wekî şekira hêsan tê binavkirin. Monosakkarîd ji boy karbohîdradên makromolekul, monomer in. Monosakkarîd li gor hejmara karbonên molekulê tên rêzkirin.
Di xane û şaneyên zîndeweran de herî zêde monosakkarîdên sêkarbonî, pênckarbonî û şeşkarbonî heye. Molekula sêkarbonî wekî trioz, a pênckarbonî wekî pentoz û a şeşkarbonî jî wekî hegzoz tê bi nav kirin. Di nav molekula monosakkarîdan rêjeya karbon, hîdrojen û oksîjenê 1:2:1 e. Ji xeynî deoksîrîboz, pêkhatina hemû monosakkarîdan bi formûla (CH2O)n ê tên îfade kirin. Di vî formulê de n hejmara karbonan temsîl dike. Wekî mînak, glukoz monosakkarîdek şeşkarbonî ye, loma formûla wî C6H12O6 ye. Terma karbohîdrad bi kokî ji peyvên karbon û avê tê.
Jiyan
Jiyan, jîn an jî heyat, rewşa ruhberiyê ya ku bi mirinê diqede.
Hautot-sur-Seine
Hautot-sur-Seine, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Notre-Dame-de-la-Mer
Notre-Dame-de-la-Mer, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Mîsîsîpî
Mîsîsîpî  (bi inglîzî: Missisippi) yek ji dewletên federal ên DYA ye.
Şukriyê Bidlîsî
Şukriyê Bedlîsî an jî Şukriyê Kurdistanî dîroknas û helbestvanekî Bidlîsê ê bi eslê xwe kurd e. Dîroka ji dayikbûna wî nayê zanîn, lê di gelekî çavkaniyan de tê dîtin ku ew di sedsala 16'an de jiyaye. Di sala 1530'an miriye. Ew demekî di dewleta osmaniyan de jî dîrok dinivîsand.
Musa Anter
Jiyan
Piştî 89an vedigere Stembolê, di gelek kovar û rojnameyan de, ji nû ve dest bi nivîsandinê dike û di heman demê de di nava Partiya HEPê de ji nû ve dikeve nava siyasetê. Musa Anter, piştî sala 1971an careke din vedigere Kurdistanê û li Amedê ji hêla hêzên dewletê ve tê girtin û bi 4 salan cezayê girtîgehê tê tewembarkirin. Ronakbîrê Kurd Mûsa Anter di sala 1976an de piştî serbestberdana ji zîndanê vedigere gundê Zivingê û jiyana xwe li wir berdewamdike. Di sala 1989an de careke din berê xwe dide bajarê Stembolê û di gelek kovar û rojnameyan de nivîs û serpêhatiyên wî têne weşandin. Her wiha Apê Mûsa ku di gelek rojname û kovarên mîna Welat, Ülke, Ozgur Gundem û Ozgur Ulke de nivîsên wî têne weşandin, ji hêla xwendevanan ve bi balkêşî dihatin xwendin.
Klasîkên kurmancî
Li gorî Zeynelabidîn Zinar 202 navên ku bi zaravayê kurmancî berhem nivîsîne, derketine holê. Hin ji wan kesan, berhemên xwe wek pirtûk bi navê "Dîwan" hiştine, hin ji wan jî tenê helbest, lê wek destnivîs hiştine.
Di berhemên klasîk de, ev babetên hanê cih girtine:
Jörg Juretzka
Ji sala 2003an û vir de Juretzka wekî senaryonivîs xebitiye. Di nav ên din de Ji bo rêzefîlma kanala ProSiebenê " Was nicht passt, wird passend gemacht "  ku bi fîlma Peter Thorwarth bi eynî sernav têkildar e.
Oinville-sur-Montcient
Oinville-sur-Montcient, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Zexalan
Zexalan, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Batrakolojî
Batrakolojî yan jî bejavînasî şaxê herpetolojîyê ye ku li hemû bejavîyan (Amfîbî) di dîrokê de jiyane lê vêga cureyên wan ji holê rabûne û yên îro li ser cîhanê dijîn mijara lêkolîna batrakolojîyê ne.
Mihemed Sadiq Şerefkendî
Jiyan
Dr. Mihemed Sadiqê Şerefkendî di sala 1970yî de weke asîstanê beşa kîmyayê tê wezîfedarkirin. Ew di sala 1972an de diçe Fransayê û piştî çar salan doktoraya kîmyayî ya analîtîk li zanîngeha hejmara 6an a Parîsê werdigire.
Necatî Ebdulla
Necatî Ebdulla (Necatî Ebdullah) li sala 1966ê li Hewlêrê hate dinyaye. Dîroknas û nivîskarekê kurd e. Dibistana sereke û ya navendî li Hewlêrê qedand. Paşî xwendina xwe li Fransayê berdewam kir. Li Fransayê di zaningeha Politierê de di beşa dîrokê de mastera xwe xelas kir. Doktoraya xwe jî li heman welatî di zaningeha Xê de li ser dîroka nûdem qedand. Li Başûrê Kurdistanê gelek pirtûkên wî hatine bi Soranî hatine weşandin.
Bandenitz
Bandenitz şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Sûrî
Komara Sûrî ya Ereb(28 îlon 1961-...)
Di sala 1994’an de kurê Esad yê mezin Basil El-Esed ku dê şûna wî bigire, li nêzî balafirgeha Şamê di qezayeke trafîkê de hat kuştin.
Di Sibata 2005an de, karwanê otomobîla Refîq Herîrî, serokê berê yê hikûmeta Lubnanê, li Beyrûtê hat kuştin. Ji ber ku îşaretên xebatên servîsên veşartî hebûn, zextên li ser Sûriyeyê zêde bûn. DYE bi taybetî serokatiya wî bi kuştinê tawanbar kir. Lê Fransa jî daxwaza serweriya tam a Lubnanê ji Sûriyê kir. Di Gulana 2005 de, Serok Esed bi qismî van daxwazan da.
Gelên Sûriye
Wekî ku tê zanîn, hêjmara hemwelatiyên Sûriye zêdeyî 19 milyonan ne, %70 -80-ên van jî ne ereb in. Hêjmarek mezin Kurd in (li gorî sîyaseymedarên kurd yê Sûriye, sê milyon kurd hene; hinek jî dibêjin ku sê milyon in) her wiha jî hêjmarek pir mezin ji aramî (sûryanî), tirkmen, ermenî, druzî û hîn jî hene.
Ev gelan jî di heremên xwe yên esîl de dijîn û di dîrokê de îsbatên hebûna wan hene, lê dewleta Sûriye ya Baasîzm (Nasirîzim), van hemûyan înkar dike û ji bilî ereban tu kesî nasnakê. Yanî dive ku her kes bibe Ereb. Ku tu nebî Ereb jî, wê demê tu bi îxanet û ajantiya împeryalîzmê û Sehyunîzmê ve têy suçdar kirinê.
Payiza dereng (pirtûk)
Payiza dereng, bi giştî
Ferda bi xwe ji her kesî zêdetir di bin gef û herreşeyên herdu hêzên hov de ye loma ew neçar dibe ji wê cîhana cinawiran bireve. Lê vê carê ew baznade Swêdê lê xwe dispêre dilê zeriyek zarşirîn ya ku ne kêmî wî zilmlêbûyî ye. Ew xwe diavêjin himêza hev û birînên xwe bi evînê dicebirînin yan diniximînin ta ku rojekê êdî hay ji wan namîne.
Biyanistan
Bêguman e ku Ferda bi armanca siyasetkirinê hatiye Ewropayê lê piştî ew lihevnekirin û nezaniya siyasetvanên kurd dibîne, li siyasetê jî sar dibe û taliyê bi temamî dest jê berdide. Ew roj bi roj bi hesreta welatê xwe dijî lê dibîne ku ev firset her roj ji destî direve.
Kurdistan
Di ber nameyên Ferdayî re, Ferîd ji me re basa jiyana Ferdayî ya berî revîna ji Kurdistanê dike. Di xortaniya xwe de Ferda û hevalên wî Ferîd, Selîm û Reşît roj bi roj li çepgiriyê û sosyalîzmê dişarin anku germ dibin û ji ber hindê taliyê dikevin belayan û Ferda û Ferîd neçar dibin warê xwe bihêlin û bazbidin Ewropayê. Bi bûyerên di jiyana wan de diqewimin, nivîserê romanê gelek aliyên çepgiriya salên 1970yê, mentalîteya çepgiran û helwesta wan ya dijî niştimanperweriya kurdan xuya dike.
Lomana
Lomana, gundekî bi ser navçeya Zawîteya Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Neşe Yaşin
Jiyan
Neşe Yaşın li Nîkosyayê ji dayik bû û dêûbavên wê tirkên kîrprosî ne. Bavê wê helbestvan û nivîskarek Özker Yaşın e, birayê wê helbestvan Mehmet Yaşın e.
Bablekan
Bablekan yek ji reqsên heri meşûrê (cureyên hilperkînên) herêma Botanê ye. Bablekan dê şahiyan û dawetan de piranî tê reqsandin. Herweha ev reqs dê gelek mihricanên herêmên Kurdistanên de dideji tê lehistandin.
Dîsakkarîd
Laktoz
Laktoz ji molekulêk galaktoz û glukozê pêk tê. Şîr bi giraniya xwe ya %4 - %6an ji laktozê pêk tê. Loma laktoz wekî şekira şîrê tê bi nav kirin. Ji boy dehandina laktoz di rûviya zirav a dergûş û zarokan de enzîma laktaz tê avzê kirin. Ji ber ku vexwarina şîr kêm dibe, di laşê mirovên gihîştî de, avzêya laktazê jî roj bi roj kêm dibe an jî bi tevayî radiweste. Loma dema mirovên gihîştî şîr vedixwin, di be ku laktoz neyê herisandin. Mirovên ku di rûviya wan da bi têra xwe laktaz çê nabe, wekî nexweşên bi bêtoleransiya laktozê bi nav dibin. Van kesan gava şîr vedixwin, laktoz di rûviya wan da nayê dehandin û dibe sedema vijik û gazên rûvî. Li hin herêman, mirovên gihîştî vexwarina şîrê her wekî dema zaroktiya xwe didominin. Avzêbûna laktaz jî di laşê van însanan da didome, loma nexweşiya bêtolerensiya laktozê li nav van însanan gelek kêm e. Mirovên bi nexweşiya bêtoleransiya laktozê ketine, di rûviyên wan da enzîma ji boy herisandina laktozê çê nabe. Dema di nav rûvî da laktaz kêm be, wê gavê laktoz nayê herisandin. Bakteriyên nav rûvî, laktozê dimeyinin(tirş dikin). Bi meyandina laktozê gazên wekî Karbondîoksît, Hîdrojenê û hin asîd çê dibin. Ji ber ku laktoz di rûvî de dimîne pestoya osmosiya nav rûvî zêde dibe, av ji dorhêlê bi difuzyonê dikeve nav rûvî. Zêdebûna av, gaz û asîdan zik û rûviyên mirov diwerîmîne û diêşîne. Li gel van nerihetiyan, dibe ku mirov vijikî jî bibe.
Parsingî
Parsingî, eşîrekî kurdên li Bakurê Kurdistanê ye ku bi piranî li herêma Serhedê dijîn. Şêniyên eşîra parsingî bi piranî li gund û navçeyên di navbera Mûş û Bidlîsê de dijîn. Li Parêzgeha Bidlîsê li navçeya Mutkiyê û gundên navçeyê dijîn. Li Parêzgeha Mûşê jî li gundên navçeya Tîl û Dêrxasê bi awayekî piranî dijîn.
Orgeval, Yvelines
Orgeval, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Hejmara Çapik ên Standardî yên Navneteweyî
Hejmara Çapik ên Standardî yên Navneteweyî kurte ISSN, heşt-jimareyiyek hejmara çapik e, ku bikaranîna ji bo bêhempa diyarkirina beyankirinî ya çapik in. ISSN bi taybetî di gûhdarî di navbera rêzan de bi eynî sernavê alîkar e. ISSN bi rêzkirin, katalogkirin, navbera pirtûkxane, û pratîkên din de bi bikaranîna girêdanekê wêjeyên çapik in.
Uppsala
Uppsala bajar û navenda parêzgeha Uppsala (Uppsala län) ya Swêdê ye.
Arsima spanyolî
Arsima spanyolî an grîba spanyolî pandemiyeke arsimê ku di navbera salên 1918 û 1920an de daket. Arsima spanyolî bû sedemê mirina 50 mîlyon mirovî.
Bişavtin
Bişavtin, asîmîlasyon anku bişavtina çandî û zimanî, têgihek e ku ji bo saloxdana hevsengî û pêwendiya navbera hindekariyekê (inglîzî: minority) û piraniyekê (inglîzî: majority) li civatê tê bikaranîn. Pêwendiyên di nav komên cuda de dikarin pluralîst (berfireh, pêwendiyên yeksan) yan bişavker (astengker, qedexeker) bin. Li Kenedayê siyaseteke zimanî ya pluralîst heye, kargêriya kenedî di navbera îngilîzîaxiv û fransîaxivan de ti cudahî nabîne û hevsengiyeke di nav herdu koman de heye, zimanên dibistanan îngilîzî û fransî ne, hemû etîket û lewhe bi herdu zimanan in; lê belê, li komara Tirkiyê ji ber yekîtiya neteweyî ya komarê, pluralîzma çandî û zimanî qedexe ye û siyaseteke bişavker ji avakirina komara tirkî û pê de bi rê ve dibin. Zimanên wekî kurdî li dibistan û zaningehên dewletî yên Tirkiyê ne zimanê perwerdeyê ye, çend tîpên ku ne di alfabeya zimanê tirkî de ne tên qedexekirin, navên gund û bajaran yên ku ne bi tirkî bûn hatine guherandin yan tirkandin. Dewleta tirkî dixwaze ku her kes tirk bin û hebûna hindekariyan napejirîne.
Erftstadt
Erftstadt, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Erft-Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen ya Almanyayê ye.
Orsonville
Orsonville, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Mohaceran
Mohaceran navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Gautelisvatnet
Gautelisvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol li ser sinorê Norwêc û Swêdê ye û 50 kîlometreyan dikeve başûrê rojhilata bajarê Narvikê.
Xanmîr
Xanmîr, gundekî ser bi navenda bajarê Azerşehrê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Örebro
Örebro bajar û navenda parêzgeha Örebro (Örebro län) ya Swêdê ye.
Kanîkele
Kanîkele gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (16 malbat) bûn.
Porto Sant'Elpidio
Porto Sant'Elpidio, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye.
Ali Kemal Özcan
Berhem
• “The Vacillating PKK: Can It Be Resurrected?” (Middle Eastern Studies, Vol. 43, No. 1, 107 – 124, January 2007).
Qinghai
Erdnigarî
Qinghai, di nav parêzgehan de, xwedanê aboriya herî piçûk a Çînê ye. Di nav çalakiyên pîşesaziya giran de çêkirina hesin cihekî girîng digire.
Éringes
Éringes, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Pergala xebitandinê
Di komputerê de pergala xebitandinê sererast ji kontrola û birêveberiya hardwarê berpirsiyar e. Her wiha ji pêkhatinên bingehîn ên pergalî û xebitandina bernameyên pêkanînan berpirsiyar e. Gelemperiya vê berpirsiyariyê wekî pergala xebitandinê tê binavkirin.
Metroya Berlînê
Dîrok
Metroya Berlînê di sê qonaxên sereke de hatiye çêkirin.
Kelênên laşê mirov
Kelêna piştê
Kelêna piştê (bi îngilîzî: dorsal cavity) beşa kiloxekelênê lixwe digire. Kiloxekelên bi hestiyên kilox dorpêçî ye demax di nav kiloxekelên de cih digire. Beşa duyema kelêna piştê, dirkekelên e. Dirkekelên di nav hestiyên birrbirre de cih digire. Dirkepetik di nav dirkekelênê de ye. Kiloxekelên û dirkekelên bi perdeyên mejî dapoşî ne.
Kelêna pêşî
Kelêna pêşî (bi îngilîzî: ventral cavity), sîngekelên, zikekelên û hewzekelênê lixwe digire. Kelêna pêşî firehbûn û tengbûna endaman hêsan dike. Wekî mînak; pişik, gede, mîzdank bi awayek serbest dikarin fireh bibin an jî teng bibin bê ko tu ziyan bigihîje endam û şaneyên der dora wan .Sîngeklên bi hestiyên parsû dorgirtiye. Pişik, dil û soriçik di nav sîngekelênê de cih digirin. Herwiha sîngekelên, lûleyên xwînê û beşek ji koendama lîmfê jî lixwe digire .Navpençik sîngekelênê ji zikekelênê cihê dike. Pirraniya zikekelênê jî wekî mîna sîngekelenê, bi hestiyên parsû dorpêçî ye. Gede, rûvî, kezeb, kîsikê zeravê, gûrçik, borrimîz û pankreas endamên nav zikekelênê ne. Rûyê zikekelênê bi perdeya perîtonê (bi îngilîzî: peritoneum) dapoşî ye. Hewzekelên endamên zaûzê, mîzdank, û tortorikê li nav xwe digire.
Recanati
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên komûnê 21 hezar û 76 kes e.
Pilingên Tamîl
Pilingên Azadiya Tamîl Eelam, (bi inglîzî: Liberation Tigers of Tamil Eelam - LTTE; bi tamîlî: தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள்; kurt:  Pilingên Tamîl) rêxistinek çekdarî ye ku ji bo serxwebûna Tamîl li Srî Lankayê şer dikê. Pilingên Tamîl ji aliyê 31 welatan weke rêxistinek terorîst hatiye îlan kirin, di nav wan de ji aliyê Hindistan, DYA û YE yê.
Serokê Pilingên Tamîl Velupillai Prabhakaran bû û herêmên di bin desthilata tevgerê tenê birêve dibir. Velupillai Prabhakaran di şerê gulana 2009'a de ji aliyê hezên Srî Lankayê hate kuştin.
Linköping
Linköping bajar û navenda parêzgeha Östergötland (Östergötlands län) ya Swêdê ye.
1776
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Li bin dara biyê (pirtûk)
Beraz pirr bûne
Ev çîroka Hesoyê govendgêrr e yê ku vebêjê çîrokê wî hinekî ji dûr ve dibîne û basa wî dike. Pêşî, ku xwendevan berev Heso ve têt kişandin, Heso li ber dîwarê mizgeftekê kesek rebenok e. Paşî xwendevan bi çîrokbêj re difirre rojên Heso yên geş û xortaniyê dema ew "govedgêrekî yeman bû. Def û zirne pevre dibetilandin."
Çûyin
Lehengê çîroka me dê ji neçariya xwe Diyarbekirê dihêle. Bi awayek helbestane hestên xwe yên kûr, stemkariya di bin de ye, berfa dibare, gulmiçkên bi pencereyên otobûsê dikevin, qeşaya Dîcle girtiye... dibêje.
Dawî
Sala 2003yê Roşan Lezgîn - li gel Dilawer Zeraq - bi xelata wêjeyî ya Weşanxaneya Apec ya salane ya Weşanxaneya Apec hat xelatkirin ji ber çîrokên wî yên di vê pirtûkê de. Hingê ev çîrok di pirtûka bi navê Binê Dara Valêre de bi kirmanckî (zazakî) hatibûn weşandin. Lê bi wergerandina van çîrokan li kurmancî, hêja Roşan Lezgîn xizmetek mezin ji zimanê kurdî re kiriye. Tevî ku zaravaya wî ya malbatî kirmanckî be jî, ti kêmasiyên berçav di nivîsîna wî ya kurmanciya de jî nînin. Hêviya min ew e ku ew her berdewam be li ser nivîsîna xwe - bi herdu zaravayan.
Sema Yüce
Hêsîrgirtina wê
Yüce li Serhedê xebatên aktîv dide meşandin û piştî demekî ji bo xebatên rêxistinî derbasî bajarê Agiriyê dibe, piştî sê mehan li ser îxbarekî tê girtin. Yüce piştî lêpirsîneke dirêj, derdikeve pêşberî dadgehê û ji ber parastina siyasî 22 salan ceza lê tê birîn. Destpêkê wê dişînin Girtîgeha Nevşehirê û piştî Nevşehîrê sirgûnê Girtîgeha Çanakkaleyê dibe.
Binê Dara Valêre de (pirtûk)
Roşan Lezgîn, nê hîkayeyan reyde nawneno ke kirmanckî de zî yew ziwano sitandardbîyaye esto. Çunke hîkayeyê ke nusîyayê, ziwanê dewa xo reyde yan zî ziwanê yew mintiqa reyde ney, ziwanêkê muşterekî reyde, formanê tesbîtkerdeyanê çorşmeyê Grûba Xebate ya Vateyî reyde nusîyayê. Na grûbe, semedê sitandardbîyayîşê lehçeya kirmanckî kombîyayîşan virazena û semedê rastnuştişê kirmanckî xebitîyêna, formanê muşterekan ê çekuyan tesbît kena. Kitabê Roşan Lezgînî reyde merdim fêkiyan û erja na xebate zî vîneno.
Tolentino
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên komûnê 18 hezar û 578 kes e.
Herpetolojî
Herpetolojî di lêkolîna rola bejavîyan û rewanan de di ekolojîya gerdûnî de feydeyan pêşkêşî mirovatiyê dike, nemaze ji ber ku bejavî bi gelemperî ji guhertinên hawîrdorê re pir hesas in, hişyariyek xuya ji mirovan re peyda dike ku guhertinên girîng çêdibin. Hinek jehr û jehrên ku ji hêla xişok û bejavîyan ve têne hilberandin di dermanên mirovan de têne bikaranîn. Heta niha, hinek ji jehra maran ji bo afirandina antî-koagulantên ku ji bo dermankirina mejî û êrişên dil dixebitin têne bikaranîn.
Jacques Brel
Filmografî
As self
Kanîxelîlan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1 kes (1 malbat) bûn.
Shaanxi
Shaanxi, ( çînî: 陕西; "Shǎnxī;"), parêzgeheke Çîn e.
Erdhêja Shaanxi di sala 1556an de li vir hatîye holê û 830.000 kesî jîyana xwe ji dest daye.
Çavkanî
Malpera fermî ya Shaanxi
Lîmfexane
Corên lîmfexaneyan
Sê corên sereke yên lîmfexaneyan heye. Kujerexaneya sirûştî, lîmfexaneya B û lîmfexaneya T.
Thurgau
Thurgau yek ji 26 kantonên Swîsreyê ye.
Ûrê
Ûrê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mîsîsîpî (cudakirin)
Çend wateyên Mîsîpî an jî Mississippi hene.
Castelfidardo
Castelfidardo, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye.
Heurteauville
Heurteauville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Missouri (cudakirin)
Pir wateyên Missouri hene.
Malbata Babaniyan
Malbata Babaniyan malbateke girîng e di Dîroka Kurdistanê de, li herêma Silêmanîyê rûniştî ne. Bermayîyên Mîrektiya Babanin.
Abdurrahman Önen
Di sala 1985an de, cardin ew li mamostetiyê vegeriye û heta sala 2008an li Stembolê mamostetiya erdnîgariyê kiriye. Pişt re di heman salê de malnişîn bûye.
Ûrme Dawida
Ûrme Dawida, Ûrmedawida, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mac OS X
Mac OS X, (wek "Mak oes ten" tê xwendin) yek jî versiyonên Pergaleke Xebatê Macintosh e, ji aliya Apple Inc. hatê dewlemend kirin. Versiyona dawî a Mac OSê ye.
Arjen Arî
Jînenîgarî
Her wisa, beriya 12ê îlonê helbestên wî ji hêla paleyên tevrika pembû ve bi stranî dihatin gotin. Wek:
Billboard
Di sala 1894an de hate damezirandin, di destpêkê de li ser bûyerên sêrken, pîrozbahiya qarnewalê, fuar, festîval û parkan yariyan ragihandin, di heman demê de mijara muzîkê ji bo wê radeyê ku di salên pênciyê de, tiştên din ên ji hev cuda û di kovara serbixwe hatin weşandin berfireh bû.
Brecknockshire
Brecknockshire wîlayetek Walesê ye.
Montana (cudakirin)
Ev kesan bi navî Montana ne:
Xanedana Ebasiyan
Xelîfetiya Ebasîyan xanêdana di 750an de xelîfetî ji umeyeyan standî bû û xelifetî heta 1258an di destên xwe de girtî bûn. Ew piştî Şoreşa Ebasî yê hatin. Navê Xanedana Ebasiyan ji Ebas bin Ebdulmutelib, yek ji apên Muhemmed pexember hatîye.
Demên herî rind
Dema Harûn Reşîd de (786-809) Ebasiyan dema xweya herî rind dî bûn. Di wê demê de Harûn Reşîd wezîrên xwe ji eşîreteke îranî Bermakiyan de hilbijartî bûn. Lê di hevşêwe wextê de Endulus, Maxrêb di destên Ebasiyan de der ket. Hembera van berzaxan Ebasiyan di sedsala 9'an û 8'an de rewşeke nuwazeya aborî û çendayî dîdî bûn dîdî bûn. Klasîka mezin Hezar û yek şev di wan deman de hat nivisandî bû.
Rûxîn
Xelîfeye paşîn el-Mutewekil III (1508-1516 ji pê dagir kirina împaratorê Osmanan Selim I re ji Qehîre de hat birina Stenbol e û xelîfetî derbaza Osmanan bû.
Şêx Memdûhê Birîfkanî
Şêx Memdûhê Birîfkî (jdb. 1911 Dihok -m. 1976) nivîskarekî kurd e. Birîfkî di 1911an de li gundê Badê ku girêdayê bi bajarê Dihokê ve ye, hatiye dinyayê. Navê bavê wî Şêx Muhsin e, bapîrê wî Şêx Ebdulcebarê kurê Ebdulqeharê kurê Ebdullahê kurê Ebdulcebar e. Ew bi koka xwe, digîhîje malbata Şêx Nûredînê Birîfkanî yê bi navûdeng ku ew malbat bi koka xwe ji Bakurê Kurdistanê, ji bajarê Xelatê ye. Şêx Memdûhê Birîfkî di Rêçika Qadirî de şêxekî navdar bû û li her çar beşên Kurdistana dabeşkirî rind dihate naskirin, du caran jî çûye Hecê. Ew malxweyê sê jinan, bavê yazdeh kur û pênc keçan bûye.
Herweha Şêx Memdûh bi xeysetê rêberek ji yên Rêçika Qadirî, li her çar beşên Kurdistanê jî pir geriyaye û di wan geryan û rêwîtiyên xwe de gelek destnivîs û berhemên kurdî berhev kirine û ew ji mirinê rizgar hiştine. Lê li gorî gotinan, gelek ji wan berhem û bermayên ku hatine berhevkirin, heta niha jî derneketine ruhniyê û nişa xwe danexistine nêv adana çanda kurdî.
Evîna Memdûh
Şêxê Birîvkî vê helbesta xwe ya li jêrê jî, li gora nikl û mezeya helbestên Feqiyê Teyran ristiye:
Çavkanî
Kovara Nûdem lêkolîna Zeynelabidîn Zinar
Sant'Elpidio a Mare
Sant'Elpidio a Mare, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye.
Lîpîd
Rûn (trîglîserîd)
Molekula rûnê ji çar beşan pêk tê. Yek glîserol û sê heb asîdên rûnê molekulek rûnê pêk tîne. Rûn bi dehîdrasyonê çê dibin. Navbera glîserol û asîden rûnê de bendên esterê ava dibe.
Asîda rûnê ya têrbûyî
Eger di navbera hemû karbonên asîda rûnê de yek bendên kîmyayî hebe, ev asîda rûnê ya yekbendî wekî asîda rûnê têrbûyî tên binavkirin.
Asîda rûnê ya netêrbûyî
Hin asîdên rûnê di navbera hin karbonên xwe de cotbendên kîmyayî lixwe digirin, ev asîdan wekî asîdên rûnê yên netêrbûyî bi nav dibin.
Asîdên rûnê yên bingehîn
Asîdên rûnê yên bi navê asîda linoleî (asîda rûnê ya omega-6) û asîda alfa-linoleî (asîda rûnê ya omega-3) asîdên rûnê yên bingehîn in. Van herdu asîd jî asîdên rûnê yên çendeyîternebûyî ne.
Li gor asîdên rûnê du corên rûn (trîglîserîd) heye. Ko di pêkhateya rûn de asîdên rûn, ên asîdên têrbûyî be ev rûn wekî rûnê têrbûyî bi nav dibe, na eger ko pêkhateya rûn da asîdên netêrbûyî hebe, vê gavê ev rûn wekî rûnê netêrbûyî tê binavkirin.
Rûnê têrbûyî
Bez, rûnê nivişk û margarîn rûnê têrbûyî ne. Hemû karbonên asîdên rûnê bi têra xwe bi hîdojenan ve girêdayî ne. Êdî tu derfet tuneye ko hîdrojenên nû bi karbonên asîdên rûnê ve bi bendên kîmyayî bên girêdanê. Ango asîdên rûnê ji hîdrojenê têr bûne.
Fosfolîpîd
Beşa sereke ya parzûna xane û endamokan e. Bi gelemperî molekula fosfolîpîdê ligel glîserolê ji du asîda rûne û ji koma fosfatê pêk tê. Di be ko koma fosfatê bi alkolek nîtrojenî girêdayî be.(alkola ethanolamîn, alkola kolin, hwd).
Neumarkt (navçe)
Neumarkt, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Bavyera, Almanyayê ye.
Nevada (cudakirin)
Pir wateyên Nevada hene.
Keremnedar
Keremnedar gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mistek ax
Ev çîroka buhara sala 2007an ji hêla derhênerekî Kurd Şiyar Kobanî ve bû kurtefilmeke ji bîst û sê deqeyan. rola sereke ya vê kurtefilmê, lîstikvan Selamo dilîze.
Şano
Lîstikek çawa tê şanokirin
Dema mirov bixwaze lîstikeke şano bike, ev bi wan dezgeh û sazûmanên ku navê 'sazûmana şano' li jor hatiye nivîsandin, pêk tê.
Perdeyên pêşruyê şano
Lambeyên ser nexşa şano de hene gelekin û navên wan bi taybeti ji zimanê Latinî tên. Ronakên pêş şanogeh hemû bi reng in. Ronakên li jor: tên livandin, dadikevin û bilind dikevin. Ronakên li erdê jî hene, nexşên binî ronî dikin. Hin ronak ji aliyên çep û rast ve ronahiyê didin şanogehê. Ronakek jî bi tenê ronahiya xwe ya gur dide ser xalekî. Çend projektorên mezin bi rojik in, mirov dikare ji dûr ve bi her awayi rohaniyê bide şanogehê. Ronakên bi bandûr ji bo dû, ewr, berf û avê ne. Dengê mirovan du beş e: ew jî wek her yek wek dengekî zirav, dengekî navin û dengekî nizm tê holê.
Samen
Samen navê yek ji bajarên li parêzgeha Hemedan ser bi Rojhilatê Kurdistanê li ser welatê Îran ê.
Breit
Breit şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Prunay-en-Yvelines
Prunay-en-Yvelines, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Axwêran, Baybûrd
Axwêran, Aẍwêran, gundekî bi ser Medena navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Büdlich
Büdlich şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Brunow
Brunow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Gurcî
Ziman
Zimanê gurcî yek ji kevntirîn, dewlemendtirîn zimanê Qefqazê ye. Di sedsala 3. de bi zimanê gurcî pirtûk hatine nivîsîn.
Étevaux
Étevaux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Çata Jêrê
Derdorê gund bi çiya û gira va hatiye pêçan:
La Queue-les-Yvelines
La Queue-les-Yvelines, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Urbino
Urbino, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye.