cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zimanê bav û kalan
Li gorî dîroka ziman, d îroka zimanê dayikê tê ser ziman. Lê di sedsale 20´an û pêde, ew zimanê dayikê ê mirov ku bi dîrokê ve hatiye pêşketin, bi têgihiştina wê re hat redkirin. Ji dêla zimanê dayikê, gotina "zimanê fermî" hat bicih kirin. Wate wê jî, ew bû ku zimanê rejîma serdest kîjan bû, ew tenê wê bihata fêrkirin û bi wê perwerde bihata dayin.
Têkiliyên kurd û yewnanan
Têkilîyên kurd û yewnanan hemû pêwendiyên miletê kurd û pêkhateyên yewnanan dihundirîne.
Hohenroda
Hohenroda şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hersfeld-Rotenburg li Hessen, Almanyayê ye.
Mîryûsif Xwarû
Mîryûsif Xwarû gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Yasmine Lafitte
Jiyan û kariyera wê
Di sala 2006an de, ew di beşa pêşandana axaftinê ya TF1 La Méthode Cauet de hate pêşandan, paşê ew di hevpeyivînên rojnameyê, bergê kovaran û bûyerên sosyeteyê de hate xwestin, û ew bû reklamgera kovara FHMê. Di sala 2007an de, wê bi hilberînerê Marc Dorce re peymaneke taybetî navîşand. Di heman salê de, wê di fîlma dramayê ya Danielle Arbid Un homme perdu de, ku di 60emîn Festîvala Fîlman a Cannesê de pêşan da, rolek sereke lîst. Di sala 2008an de, wê di dramaya sûcê ya Olivier Marchal MR-73  de roleke piştgirî lîst. Piştî ku di gelek berhemên navneteweyî de xuya bû, ew ji lîstikvaniya pornoyê di sibata 2009an de berda bû ji ber ku balê bikişîne ser fîlm û hilberîna kevneşopî.
Di sala 2005an de wê bi Olivier Lafitte re bi navê "Alko Productions" pargîdaniya xwe ya hilberînê damezrand.
Kempa Nezrawe ya Awareyan
Kempa Nezrawe ya Awareyan (bi îngilîzî: Nazrawa IDP Camp), xîvetgeheke awareyan e ku dikevite qezaya Daqûqê, li parêzgeha Kerkûkê (Başûrê Kurdistanê).
Burmanniaceae
Wêje
Agahiyên vê gotarê ji van çavkaniyan hatine berhevkirin:
Kempa Leylan 1 ya Awareyan
Kempa Leylan 1 ya Awareyan (bi îngilîzî: Laylan 1 IDP Camp), xîvetgeheke awareyan e ku dikevite qezaya Daqûqê, li parêzgeha Kerkûkê (Başûrê Kurdistanê).
Vîzvîzik
Meha gulanê qurp dikevin û di navbera 2-4 hêkan dikin. Dema qurpketinê 20 roj e û nêr û mê bi dor li ser hêkan rûdinên. Çêl di navbêhna 40-50 rojî de dibin xwedî pirç û bazik û bifirê dikevin.
Kempa Daqûq ya Awareyan
Kempa Daqûq ya Awareyan (bi îngilîzî: Daquq IDP Camp), xîvetgeheke awareyan e ku dikevite qezaya Daqûqê, li parêzgeha Kerkûkê (Başûrê Kurdistanê).
Montesquieu, Hérault
Montesquieu, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Firîca Hecî Cewarî
Sala 1980-î Frîca Hecî navê Dosentiyê sitend. Rêfêrata wêda, ku rêktorata Înstîtûtê hazir kiribû, hatibû nivîsarê, wekî “Karê xweda ji sala 1966-a Frîca Cewarî xwe daye kivşê çawa pêşekzana bi dereca bilind, helal. Ew ser dereca zanyarî-metodyêye wedê nihaye bilind doxtir-kûrsantara dersa dixûne,sêmînar û dersên praktîk derbas dike… Ew komekdarîke qenckirin-şewirdariyêye mezin dide parêd komarêye saxlemîxweykirinê”.
Mengîwerî
Mengîwerî an felsefeya mengîwer an jî îdealîzm, xwediyê dîrokeke mezin e. Pir dîroknas û hizirzan li ser hizre tênine ser ziman û ani ser ziman. Lê ti kesekî heya nahaka xwe ne gahandiye dewiyê ancama wê. Ji ber ku fersefe mengîwer, li ser baweriye xwûde ava ya. Ji bo ku mirov xwe bidigihê wê amcama dawiyê, divêt ku mirov xwe bigihinê hizre Xwedê ji, ji ber ku ev yeke nebe, êdî xwe gahandina dawiyê wê ji nabe. Dîroke giştî ya mirovahiyê de pir filozofên mazin derketine û hizre xwe li ser vê felsefe anîne ser ziman. Felsefevanên ku têne ji vê koma felsefê re felsefecîti kirina derketine.
Bazîd
Di wêjeya devkî û nivîskî de navekî Bazîdê yê berbiçav heye.
Dewletên Federal ên Mîkronezyayê
Dewletên Federal ên Mîkronezyayê (Federated States of Micronesia), welatekî federal ê Asyayê li Okyanûsa pasîfîkê ye. Mîkronezya ji koma gravan Karolîn (ji xeynî¨Palaosê) pêk tê. Mîkronezya ji çar dewletan pêk tê.
Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023
Li gorî daneyên Lêkolîna Jeolojîk ya Dewletên Yekbûyî (USGS) erdhej bi mezinahiya 7,8 pêk hatiye û li Bakurê Kurdistanê, Başûrê Kurdistanê, Rojavayê Kurdistanê, Surî, Qibrîs, Yewnanistan, Urdun, Libnan Keyaniya Yekbûyî, Gurcistan, Iraq, Ermenistan û li Tirkiyeyê erd hejiya ye.
Jeolojî
Cihê pêşîn ê erdhejê di nav dorhêla sêalî ya di navbera lewheyên Anatolya, Erebistan û Afrîkayê de cih digire. Mekanîzma û cihê erdhejê li gorî erdheja ku li herêma Şikesteka rojhilatê Anatolyayê yan jî li Herêma Şaşiya Veguherîna Behra Mirî pêk hatiye wekhev e. Şikesteka rojhilatê Anatolyayê derçûna ber bi rojavayê Deryaya Egeyî vedihewîne, di heman demê de Qelşa Deryaya Mirî tevgera bakurê nîvgirava Erebistanê li gorî lewheyên Afrîka û Ewrasyayê cih digire. Şikesteka rojhilatê Anatolyayê derçûna Lewheya Anatolyayê ya ber bi rojavayê Behra Egeyê vedihewîne lê Qelşa Deryaya Mirî (Veguherînera Behra Mirî) li gorî lewheyên Afrîka û Ewrasyayê bi tevgera bakurê Nîvgirava Erebîstanê re cih digire.
Sîsmolojî
Rêvebirê Tora Erdhejê ya Bakurê rojavayê Pasîfîkê û profesorê Zanîngeha Washingtonê, Harold Tobin diyar kir ku Şikesteka rojhilatê Anatolyayê xwedî qeydeke dirêj a erdhejê ye û wekî herêmeke bi xetereya erdhejê hatiye naskirin. Di demên dîrokî de li herêmê erdhejên bi mezinahiya 7,4 pîleyê pêk hatine. Tobin aniye ziman ku erdhejên di 6ê sibata 2023an de "ji ya ku dihat pêşbînîkirin mezintir bûn." Wî di axaftina xwe de dibêje, ne asayî ye ku di dema erdhejê şikesteka çalak dibe sedema çalakiya şikesteke din. Erdheja Ridgecrest a 2019an a li Kalîforniyayê ji ber şikestina du şikestekan pêk hatiye.
Daxuyaniyek ku ji hêla USGSê ve hatiye parvekirin, destnîşan dike ku erdheja bi mezinahiya 7,8 pîleya pêk hatiye û di 2 beşên şikestekê de bi dirêjahiya hevgirtî ya ku dirêjahiya wê nêzîkê 50 km û firehiya 30 kîlomêtreyê derbas bûye şikandiye. Şikandin li ser şikestekê bi qasî 60 kîlomêtre ji bakur berbi başûr ve, li nêzîkî peravên Deryaya Navîn pêk hatiye. Parçeyek bi qasî 300 kîlomêtreyê ji bakurê rojhilat ber bi başûrê rojavayê ve hatiye şikestin. Bi lerza sereke re nêzîkê 3,4 mêtre şimitiya erdê ber bi rojhilat ve pêk hatiye. Li gorî USGSê erdheja ku bi 7,7 pîleya ya ku neh demjimêran piştî erdheja despêkê hejiya, 10,9 mêtre şemitînek bi dirêjahîyeke bi ~120 kîlomêtre û firehiya ~18 kîlomêtreyê pêk anî.
Bakurê Kurdistanê
Erdhej, li bajarên Bakurê Kurdistanê li Amed, Riha, Meletî, Semsûr, Gurgum, Kinikan û Dîlokê bi giranî pêk hatiye û li bajarên wekê Çewlîg, Xarpêt, Mûş, Bidlîs, Mêrdîn, Êlih û li Sêrtê jî bi sivikî pêk hat.
Necne Xwarê
Necne Xwarê gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023
Amed
Li navçeya Bajarê nû, li navçeya Rêzanê û li deverên din ên Amedê 20 avahî hatin xwerê, 854 kes birîndar bûn 409 kesan di bin xirabeyan de jiyana ji dest daye.
Meletî
Piştî ku erdheja mezin a duyem pêk hat, bi hilweşîna banê avahiya termînala Balafirgeha Meletiyê, ji xeynî firînên alîkariyên lezgîn, balafirgeh ji bo çûnhatinên din hate girtin. Li navenda bajarê Otogara bajêr ji ber erdhejê zirarê dît û ji ber berfê rêyên herêmê hatin girtin.
Dîlok
Li Dîlokê, Keleha Dîlokê ya dîrokî û 581 avahî hatiye xwarê, 11.563 kes birîndar bûn û 2141 kes jiyana jidest dan.
Semsûr
Li Semsûrê ku bi awayekî mezin hilweşandina avahiyan pêk hatiye, 4 tax bi awayekî giran hatine hilweşandin. Li gorî nûçeya BBCyê li Bulvara Ataturkê ku kolana sereke ya bajêr e, gelek avahî hatine hilweşandin. Li navçeya Komîşîrê hem li navendê hem jî li gundên bi ser navçeyê ve wêraniyeke mezin rû daye. Di erdhejê de avahiya şaredariya Semsûrê, Mizgefta Uluyê û nexweşxaneya dewletê ya navçeyê Serêgolê hilweşiyan. Di erdhejê de otela herî mezin a bajêr Isias Hotel bi temamî hilweşiya. Koma rêberê geştiyariyê ya ji 43 kesan ku ji bo perwerdehiyê li vê otêlê bûn û koma xwendekaran a ku ji Qibrisa Bakur ji bo pêşbirka werzîşê hatibûn, di bin xirabeyan de man.
Hary
Hary, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Meşketank
Cihên dîrokî
Di gund de ji aliyê dîrokê de tişta herî balkêş "Dêra 'Hecî Qadir" e ji ber ku ev dêr ji aliyê mala Hecî Qadir ve dihate xebitandin jê re wisa hatiye gotin û malên kevn dîmenên gelekî xweş û balkêş pêşkêşî niştecîh û mêvanên gund dike lêbelê salên dawiyê hejmara van mala mixabin kêm dibe herwiha çend xaç û nîşanên kolayî jî çiyayên gund de cîhekî berfireh digire. Şûnwarên ûrartûyan li vir hene û Kanala Şamranê ji vi gundî re derbas dibe.
Ziznê
Ziznê, Zizin  gundekî girêdayî navçe Şemrex a ser bi Mêrdînê ve  ye.
Ebûlebas Îranşehrî
Ebûlebasê Îranşehrî, Ebûlebas Elîranşehrî yan jî Hekîmê Îranşehrî , fîlozof, matematîknas, zanyarê xwezayî û yê dîroka dîn, stêrnas û nivîskarek fars bû.
Herzberg am Harz
Herzberg am Harz, bajarekî navçeya (Landkreis) Göttingenê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Naturalîzm
Hinek nivîskarên ku bi vê cûreyê berhem nivîsandine ev in;
Emile Zola, Huseyin Rahmi Gurpinar, Hoppolyte Taine, José Maria Eça de Queirós, Jack London, Alphonse Daudet
Moldova
Moldova an jî Komara Moldovayê (bi moldavî: Republica Moldova), welatekî Ewropaya rojhilat e. Ev di navbera Romanya û Ûkraynayê de ye û ji herêmên Besarabî û Transnîstriyayê pêk tê.
Hautevesnes
Hautevesnes, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Gelawêj (gerstêrk)
Gelawêj, du rojên 5-6´an ên pûşperê de di nava Erd û Rojê de buhurt. Weke Girtina Rojê, girtinaka xwezayî bû. Wê careka din, 105 salan piştre, wê Gelawêj, weke ku di vê rojê de bû û buhurt di nava roj û Erd de, wê buhurê.
Pfalzgrafenweiler
Pfalzgrafenweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freudenstadtê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Ebasqele
Rûber: 7.41 hêktar
ziman: kurmancî
şûnên nîzik:
Kawayê Hesinkar
Dîrok
Dem ku tê ta dema Medan, êdî hin bi hin li hine herêmne xwe bi ser dikevin. Serweriya xwe bi serdixin. Herême mazin ya wan Gerzûbaqartan û Aqbatanê ya. Li Gerzûbaqartan jî bi ser dikevin. Piştre li Aqbatanê jî, bi Kaweyê Hesinker bi ser dikevin. Êdî ji Medan re demeke nû dest pê dike. Piştî serketina Kawa re, bi Med'a re demeke nû li Kurdistanê an jî bi giştî li herêmê dest pê dike.
Newroza hemdem û Kawayê Hemdem
Lê wekî dî jî ku mirov bêne ser ziman, divêt ku mirov her weha bêje ku weke hizir û felsefe hemdem û mîte hemdem bû, ew zîn û jîn kirin. Îro, felsefe kurd ji nû ve bi hemdemî afirî. Ev hemdemî jî her weha ew hemdemî ye.
Fercé
Fercé, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Têkiliyên DYA û Tirkiyeyê
Nêrîna dîrokî
Têkiliya van herdu dewletan bingeha xwe ji şerê cîhanî yê duyem werdigire. Piştî vî şerî li seranserê cîhanê hevrikiya DYA û Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst destpê kir. Ji ber vê hevrikiyê van herdu dewletan ji xwe re dewletên terefdar kom dikirin û alîkariya aborî û siyasî didan van dewletan ku vekişîn aliyê xwe. Ji ber vê li dijî Almanyayê yekitiya van herdu dewletan zêde dom nekir û li her derê cîhanê lihevnehatina berjewendiyan belav bû. Tirkiye jî yek ji wan welatan bû ku DYA û Sovyet li ser xebitîn. Tehdîdê Sovyetan li ser yekbûna axa Tirkiyeyê û li ser tengavên deryaya Marmarayê, Tirkiye ditirsand. DYAyê jî ne dixwast Tirkiye bikeve bin tesîra Sovyetan, ji ber wê dest bi têkilîyên germ kir li gel Tirkiyeyê
Perihan Mağden
Ji ve dest bi qunciknivîskariya rojnameya Tarafê kiriye. Hin romanên wê bûne fîlm jî.
Philippsthal (Werra)
Philippsthal (Werra) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hersfeld-Rotenburg li Hessen, Almanyayê ye.
Jilin (Bajar)
Jilin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
La cinquième saison (albûm)
La cinquième saison (Pêncemîn demsal) albûmeke Issa ye. Di sala 2005'an de derket.
Yekîtiyên Jinên Azad STAR
Ev hewldan di bingehê rêgeza "Parastina xwe bizane" de tê meşandin. Hêza parastina jinê YJA STAR jî di stratejiya parastina rewa de li gor mebdê parastinê, di qadên felsefik, bîrdozî, politîk û leşkerî de li gor têgîha parastina rewa xwe berfireh dike. Têgîha parastina rewa a jinê ji bo ku cewherê jinê ve têkîldare, bi awayeke xwezayî hêza jinê dibe temînat û hêza pêşeng a parastina rewa.
Maşallah Etherî
Maşallah ibn Berî el-Besrî an bi tenê Maşallah an jî Maşallah Etherî   di derbarê jiyana wî agahî kêm e. Li Besrayê di sala 730î de jidayîk bûye û 815î de wefat kiriye.
Bi eslê xwe Cihû ye lê dûre bûye Misilman û navê xwe dike Maşallah. Maşallah bi xwe çanda Mezopotamya û Misirê pir baş zanibû, di nav misilman de ji stêrnasên herî pêşîn e. Li ser stêrnasiyê gellekî berhem nivîsandiye.
Sera Kadıgil
Kariyera wê
Di navbera salên 2011e û 2012an de endama Lijneya Rêveberiya Navendî ya Şaxa Jinan a CHPê bû û ji sala 2014an û vir ve 3 serdeman wekî endama meclîsa partiyê xebatên siyasî kiriye. Kadigil di heyama 27emîn de wek Parlamenterê Herêma 1em a Stenbolê ya CHPê hat hilbijartin û endama Komîsyona Wekheviya Derfetên Jin û Mêran e. Di 25ê hezîrana sala 2021an roja înê ji CHPê îstifa dike û derbasî Partiya Karkerên Tirkiyê (TİP) dibe. Niha wekî berdevka Partiya Karkerên Tirkiyê û sekreterê buroya yasayî kar dike. Di axaftina lêçûna sala 2022an de di dema axaftina xwe de cîgirê Recep Tayyîp Erdogan Fuat Oktay bi sîstema ku bi xwe re anîbû bi stranên "Derew" û "Bloody Bible" protesto kir û bû sedem ku axaftina wê ji aliyê serokê meclîsê ve were qut kirin. Di Hilbijartina Giştî ya sala 2023an a Tirkiyeyê de ji lîsteya Partiya Karkerên Tirkiyeyê, li herêma 1em a Stenbolê, di rêza 1em de bûye berendamê parlamenteriyê.
Qobîk, Dutax
Qobîk, gundekî bi ser navçeya Dutaxa Agirîyê ve ye.
Schenklengsfeld
Schenklengsfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hersfeld-Rotenburg li Hessen, Almanyayê ye.
Heqvêrdî
pirtirîn bilinî: 632 mêtr
Kêmtirîn bilinî: 624 mêtr
şûnên nîzik: Beyat (1.5 km) Yêngîqelê (2.7 km) Kuneqele (5 km) Çapêşlo (4.1 km)
Gorges, Loire-Atlantique
Gorges, Loire-Atlantique, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Komkujiya Qilabanê 2011
Balafirên şer ên artêşa tirk ên F16 li gundê Robozikê di navbera Qilaban û navçeya Zaxo ya Başûrê Kurdistanê de gundî bombebaran kirin. Hate zanîn ku heta niha 35 kesan jiyana xwe ji dest dane. Lê çapemenî û rayedarên tirk tu agahî an jî daxuyanî nedan. Tenê bêdeng man.
Xata dîrokê ya di temenê komkujiyê de
Ew sînorên ku di nava kurdan de hatina xîzkirin, hertimî bûna sedeme kuştina kurdan. Kurd, hertimî, ji wan buhurtina ku herina cem hevdû û xizmêên xwe bibînin. Ew çûn û hatina wan ya li ser sînor bûya. Tenê ku mirov ji deme konfaranse Lozanê û heta vê demê hilde li dest ku tenê li ser sînor hatina kuştun, ku bi rastî, kronolojiya wan, were derxistin, wê bê dîtin ku heta roja me, bi sadan û hezaran kurd hatina kuştin li ser wan sînoran. Weke xaleka dawiyê ya wan komkujiyan jî, komkujiya Qilabanê û yan jî ku di çapamaniyê de tê bi navkirin komkujiya Robozkê bûye.
Robert Boyle
Robert Boyle (z. 25. Çile 1627 auf Lismore Castle, Îrlanda - m. 30. Sermawez 1691 Londone) lekolinêreki xwezayê e îngilîzîye. Boyle di nava avakarên fizîk u kîmyaya moderndeye, xebatên wêye en li ser gazan heye u zagona wiya a ku "gazên di germayiya neguherde, pesto u hecmê wî wekhevin" gelek tê nasin. Ev zagon ji bo zanistên kîmya u fizîkê bu wekheva herî girîng.
Mizgîn Ay
Jînenîgarî
Mizgîn Ay di 22ê hezîrana sala 2000an de li Êlihê ji dayik bûye. Di pêşbaziya Lîstikên Hevgirtina Îslamî ya 2017an de di kategoriya mezinan de pileya sêyem bi dest xistiye. Di Şampiyoniya Atletîzma Ciwanan a Cîhanê ya ku li bajarê Nairobi ya Kenyayê hatiye lidarxistin di 100 mêtre ya stêrkên cîhanê de bi dema 11:62 dibe şampiyona cîhanê. Mizgîn Ay di pêşbirka 200 mêtreyê de bûye sêyemîna cîhanê. Di 23yem Şampiyoniya Atletîzma Navxweyî ya Balkanan de ku li bajarê Stenbolê hatiye lidarxistin, bi demajoya 7:38 çirke yan de di 60 metre de madalyaya zêrîn bi dest xist û li Tirkiyeyê rekora nû ya U20an bidestxist.
Jessicka
Jînenîgarî
Jessicka li bajarê Sunrise yê eyaleta Florîda ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) mezin bû. Piştî ku diya wê ji hevjînê xwe cûda bû ew ji aliyê dayika xwe Nancy ve weke zarokekî bi tenê mezin bû.
Hinacourt
Hinacourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Schrobenhausen
Schrobenhausen bajarokekî navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ehrîman
Ehrîman her dem realîteyê, dijwarî û ziyadêriya jiyanê bibîr dixe, nebaşî û xirabiyê îdare dike. Lê ew jî di bin kontrola Xwedê de ye, armanca wî ya sereke jî, bi riya xirabiyê hişyarkirina mirovan e. Ew dixwaze mirov bizanibin xirabî û nebaşî hene, xwe ji biparêzin.
Proseya Aştiyê
Proseya Aştiyê di navbera dewleta Tirkiyeyê û PKKê de ji bo çareserkirina pirsgirêkên di navbera kurd û tirkan de hate destpê kirin. Li sala 2012ê destpêkir û heta sala 2015ê dewam kir
Hirson
Hirson, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Trenton, Nû Jersey
Trenton paytextê federedewleta DYAyê Nû Jersey e. Gelheya wê 84.834 kes e (2005).
Hesenawat
dirêjtî rê je şeri Deregez: 18.94 km
şûnên nîzik: Qereaqaç (1.5 km)
Koma genim û kurtîjan
Sîstematîk
Famîleyên vê komê:
Famîleya tolikê
Kakao û pembû jî ji vê komê ne ku çandiniya wan tê kirin. Gelek celebên vê famîleyê park û baxçeyan dixemilînin. Tolik li Kurdistanê hezkirî ye, di gelek xwarinên pêjgeha kurd de tê bikaranîn. Ji xeynî tolikê kîjan celebên vê famîleyê li Kurdistanê digihên, ne diyar e, lewra xebateke zanistî li ser floraya Kurdistanê nehatiye kirin.
Wêjeya japonî
Wêjeya japonî serdema du hezar salan dorgirt. Serdemên ewil bi piranî ji aliyê ragihandina çandî ya bi çîn û wêjeya çînî ve hatin bandor kirin û bi çîniya klasîk hatibûn nivîsandin. Ji ber belavbûna Bûdîzma li Japonya, wêjeya hindî di wêjeya japonî de jî bandorker e. Di paşiya paşîn de, wêjeya japonî bi şêweyek xweyên cûda cûreyek xwe pêşve biriye ku nivîskarên Japonî dest bi nivîsandina li ser Japonya kirine. Ji aliyekî din ve, bandora wêjeya çînî û bandora klasîk a çînî heya dawiya serdema Edo domand. Ji ber ku Japonya di sedsala 19an de benderên xwe ji bazirganî û dîplomasîya rojavayî re vekir, wêjeya rojavayî û rojhilat bandorek xurt li ser hevûdu kir. Ev bandor hîn jî îro tête dîtin.
Konosuke Matsushita
Konosuke Matsushita (jdb. 27ê çiriya paşîn 1894an - m. ) dahêner û pîşesaziyek japonî bû ku Panasonic, mezintirîn pargîdaniya elektronîkî ya xerîdar a Japonî damezrand.
Friesenhagen
Friesenhagen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Îlancix
Şûnên nîzik bi gundî
Nuawat, êspîyan(5.1 km) Hosêynawat (8.5 km)
Saléon
Saléon, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bîra
Birinc Gr. 30
Bafê
Bafê, gundekî girêdayî navçeya Hezexê ya Şirnexê ye. Di herêma Hezexê de gundê herî mezin e. Di ber Bafê re çemê Dîcleyê diherike. Çiyayê Cudî û Çiyayê Gabarê li hemberî wî ne. Li Bafê derûdorê 300-400 mal hene. Lê di sala 2022an 140 mal di gund de mane. Gelek kes koçî Hezexê dikin. Li rojhilatê Bafê Hezex, li rojavayê wê Elcanya û Xendek e, li başûrê wê Kovex û Çiyayê Spî, li bakurê wê, Çemê Dîcleyê, Hetma, Ewên û Benat in hene.
Di gundê Bafê de tenê sunnî dijîn ji ber vê yekê 2 mizgeft di Bafê de hene, her mizgeftek ji aliyê taxek gundê ve tê bikaranîn.
Houry
Houry, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Harbach (Landkreis Altenkirchen)
Harbach (Landkreis Altenkirchen) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Wezmele, Bane
Wezmele gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Zîro, Qerekose
Gund weke nehiye tê nasîn, û di gund de Qerekolek, dibîstane navendî (Orteokulek), maleke tendûrîstiyê (Saglik Ocaxik) jî heye. Gund dikeve ser rêya Agirî (Qerekilîs) û Avkevirê. 18 km dûrî Agirî yê ye. Asfalta rêya ku diçe Îranê (E-80) ber gund re derbas dibe.
Xanedana Eyûbiyan
Dîrok
Bi şer Yemen, Sûdan û Felestîn vekirin û sala 1174 dest danî ser Şam, Mûsil û Helebê. Sala 1187 di şerê Hetînê de zora xaçperestan bir û Quds vekir. Şahê Inglîstanê Richard (bixwîne: Rîçard), yê bi dilê şêr navkirî careke din êrîşî Eyûbiyan kir, da Qudesê vegerêne, lê biser neket. Di sala 1192 levhantinek di nav herdû aliyan de çêbû, û şer rewasta. Li gor vê levhatinê ji erda ber lêva deryayê pê ve, ya di nav Sûr û Yafa de titişt di destê xaçperestan de nema.
Tevgera Goran
Serokê pêşîn ê vê partiyê Newşirvan Mistefa di 19ê gulana 2017ê de wefat kir. Piştî wefata Newşîrwan Mistefa di 25ê tîrmeha 2017ê de hilbijartin ji bo serokayetiya Goranê hate kirin. Di hilbijartinê de Omer Seyîd Elî wek serokê nû yê Goranê hate hilbijartin.
Fortran
Mînak
Encam:
Oranienbaum-Wörlitz
Oranienbaum-Wörlitz, bajarekî navçeya (Landkreis) Wittenbergê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Martigny
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Berevanê hundir
Berevanê hundir wek lîstika bihûrê di hunerên Tîma werzîşê, Soçî û Fûtbolê ye. Erka sereke ya yarîkerên berevanê hundir ên ku li rîyên ber deriyê dijmin û ji bo vekirina lîstika bihûrê ji paş e. Berevanê hundir di fûtbolê de ne piranî fîzîkî nisbeten saxlem û tall, ji bo win her du şerên li ser erdê û duşerkî serê xwe dikarin. Berevanê hundir bi piranî wek navendî dilîze, wek li ber deriyên an herêmên opsîyonan de, dema ku beg zêdetir li ser berevanê derve (per) tevdigere.
Qerayî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (17 malbat) bûn.
Kroat
Mîna neteweyên din ên ewropî yên di nîvê sedsala 19an de, Kroatî jî di dema ronesansê ya neteweyî ya Kroatî de, bi çalakiya Tevgera Îlîrya bûne neteweyek nûjen.
Fobî
Bo mînak heger mirov ji gur an hirçeke kovî bitirse ev tirseke li rê, biwate û normal e. Lê heger mirov li cihê ku hîç fîl najîn mirov ji tirsa fîlan newêribe derkeve der, ev fobî ye.
Hin cureyên fobiyan
Manofobî: Tirs ji tenêmayînê. Fobîk hîç carekê nikare bi tenê bimîne.
Di tedawiya fobiyan de rêbaza psîkoanalîz û derman tên bikaranîn. Dermanên antîdepresan her gav bikêr nayê. Psîkolog bi pirranî fobîk nêzîkê objekt an rewşa ku ji ditirse dikin û bi vê awayê alîkarî dikin daku fobîk fêrî rewşê bibe û tirsa xwe derbibe.
Housset
Housset, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Depresyon
Depresyon, xemgînî, ziravcanî, kelîn û keserkişandineka kûr e. Gorî hin wêjezanan heger depresyon nebaya, dê ewçend berhemên wêjeyî yên bêhempa jî nebana. Hestên mirov ziravcanî bûye, mirov ketiye xemgîniyeka kûr. Heger depresyon negihîştibe asta klînîk, ango nebûbe klînîk depresyon normal e. Di nava gel de bêhna kê teng dibe, jê re bi şaşî dibêjin "ketiye depresyonê". Rast e, depresyon bêhntengîbûn e, lê bêhntengîbûneke dirêj e û hin taybetiyên wê hene. Bo mînak melankolî hergav tevlî depresyonê ye.
Aydin Rengîn
Wergerên wî
https://www.amazon.co.uk/Hejariye-Berev-Dewlemendiye-Marc-Swanepoel/dp/6059823246
Nyhellervatnet
Nyhellervatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 48 km û bilindahiya ji asta deryayê 1 438 mêtre ye.
Kuneqele
dirêjtî rê je şeri Deregez: 2.32 km
Eurîpîdês
Jiyana Wî
Agahiyên derheqê jiyana Eurîpîdês hem kêm hem jî ne zehf zelal in.
Hestewergir
Erk û pêkhate
Hestewergir dibe ko xane, demarexan e an jî beşên xaneyê be. Hestewergir bersîva kartêkirên wekî ronahî, germî, pesto, bêhn, êş û hwd. dide û enerjiya kartêkiran bi şeweyî erkê kar diguhêzîne demarekoendama navendî. Guherînên li nav laş an jî ji hawirdorê laş wekî kartêkir (bi îngilîzî: stimulant) tê navkirin.
Corên hestewergiran
Hestewergirên laşê mirov, li gor nasîna kartêkiran tên dabeşkirin, li gor vê esasê di laşê mirov de hestewergir ên serekî şeş cor in,
Êşanewergir
Êşanewergir demarexaneyên taybet in ji boy wergirtina êşê. Wekî mînak êşa diran, êşa zik. Êşanewergir hema li her aliyê hundir û derveyî laş de cih digirin.
Osmozewergir
Osmozewergir bersîva guherîna xestiya xwînê dide, ji boy rekxistina rêjeya ava nav xwînê kar dike. Hestê tîbûnê ji ber çalakiya osmozewergiran peyda dibe. Di hîpotalamusê û di gurçikan de bi hejmarek zêde osmozewergir heye.
Basil Nikitin
Basil Nikitin (jdb. 1885 li Sostonovit, Poland; m. 7ê hezîranê 1960 li Fransayê) ramyar, etnolog, kurdnas û rojhilatnasekî navdarê ê rûs bû. Di navbera gulana sala 1914'a heta nîsana sala 1918'a konsûlê Rûsyayê li Urmiyê bû.
Şêx Qadirê Hafiz
Şêx Qadirê Hafiz, ji 1921 heta 1924 serokwezîrê berê yê serokwezîre Keyaniya Kurdistanê bû, ku berê ji aliyê serhildaneke ku tê de beşdar bûbû dihate xwestin.
Saxirtaş
Saxirtaş, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Meilen
Meilen, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Zürich a herêma Meilenê ye.
Niederfischbach
Niederfischbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Eckernförde
Eckernförde a ye German bajar li Schleswig-Holstein, Kreis Rendsburg-Eckernförde li deryaya Baltîkayê nêzîkî Kiel. Nifûsa nêzîkî 23,000.
Eckernförde navenda Elmanya Bakur a navdar a turîstîk e. Di 1302 Eckernförde de yekemîn yek bajêr behsa navnîşan kir.
Qisqanç
Qisqanç, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Nexweşxaneya Taybet a Siltan
Nexwşxaneya Taybet a Sultan (bi tirkî: Özel Sultan Hastanesi), nexweşxaneyeke Amedê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Rabindranath Tagore
Berhem
Wergerrên wan bi inglîzî
Pêl
Pêl xûza enerjîya barkirî ya di hawirekî da an jî sistemekî de ye. Bilindahiya pêlê, dûriya ji sermilê pêlê heta çaltika berê ye.
Piraniya dema ku em hişyar in, em di rewşa Beta’yê da ne ku tê da pêlên Mejî bi ferekansa 13-39 Hertzan, dihejhejin. Di rewşa Beta’yê da, baldariya me zêdetir liser dinyaya derve, fikarên rojane û bi gotineke din liser karubarên mantiqî yên nîvbazineya aliyê çepê mejiyê me, disekine.
Pêlên Afa:
Nîvbazineya aliyê rastê mejiyê, dikare wêne û dengên ku li derveyî tixûbên sînordarê mirovan e, werbigre. Lewma jî di vê haletê da, raman, hîs û kiryarên me, nû û ciyawaz in, tevlihevî û gêjbûn, kêmtir e û bihîstina dengên derve hêsantir e. Mejî di dema bêhnvedanê ya di haleta Alfa’yê da ye.
Pêlên Teta:
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Du salan li gundê Girê Sor mamosteyî dike. Di sala 1979an de, li ber destê seydayê Tîrêj hînî nivîsandina helbestê dibe, û ji wê rojê de heta roja koçkirina Seyda hevaltiya wan berdewam kiriye. Di sala 1980î de ji neçarî berê xwe dide bajarê Şamê û li Zanîngeha Şamê kar dike. Piştî heşt salan ew dûrî karê xwe dikeve. Ji wê rojê de, xwe ji nivîsandin û lêkolîn û xebatê re vala dike. Di sala 1983an de li ber destê Osman Sebrî hînî nivîsandina serbest dibe. Ji wê rojê de, li dora deh salan, têkilî di navbera wan de berdewan dibe ta ku Apê Osman ji nav me koç dike. Li bajarê Şamê gelek kursên fêrkirina zimanê kurdî li nav kurdên Şamê lidar dixe û bi sedan xort û keçên kurd fêrî xwendin û nivîsandina zimanê kurdî dike.
Pêl
Ev pêl, jêder û sedemên gelek kirinên sosret, ceribandinên nêzîkî mirinê, pêşbînî, têderxistinên balkêş, bi dinyayê ra yekbûn, kemilîna kesayetiyê, şifa û hwd in.
Simone de Beauvoir
Simone de Beauvoir nivîskareke femînîst e.
Pêl
Di dema hişyarbûnê da, hin şêwazên veguhertina pêlan ji haleta bilez û tevlihev ya Beta’yê ber bi rewşên aramtir yên wek Alfayê hene. Em dikarin bi riya kansantrêyşinê, xwe aram bikin, tirs û xofan, ji xwe dûr bikin û tevliheviya derûna xwe bi wê şêwazê aram bikin. Bikaranîna hevokên erênî û hwd dikare bibe sedema windabûn û derketina ramanên neyênî û wêranker.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Têkilî, danûstendin û hevaltiya wî bi van navdaran re pir xurt bû: Seydayê Tîrêj, Seydayê Cegerxwîn, helbestvan Yûsivê Berazî (Bêbuhar), ronakbîrê mezin Osman Sebrî, wêjevana gewre Rewşen Bedirxan, dîroknas Hesen Hişyarê Serdî, helbestvan Keleş, helbestvan Hamid Bedirxan, helbestvan Umerê Le'lê, zimannas Ehmedê Palo, helbestvan Hadî Behlewî, zimannas Rezoyê Osê, wêjevan Tewfîq El-Huseynî, helbestvan Mihemed Elî Heso, helbestvanê hêja Ehmedê Şêx Salih.. û htd.
Bîbî Hekîme (gundistan)
Gundistana Bîbî Hekîme navê herêmeke gundistanî ye li Geçsaran (bexş) ku bi Şaristana Geçsaranyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê
Pêl
Fikr û raman jî cureyek ji enerjiyan e ku dihejheje. Ramanên cihê, xwediyê pêl û ferekansên cihê ne. Hejhejên fikran, ji bihêztirîn û rêkopêktirîn hejhejên gerdûnê ne.
Moulès-et-Baucels
Moulès-et-Baucels, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Mîna (Xorasana Rezewî)
pirtirîn bilinî: 793 mêtr
Daqdar(2.4 km)
Berevan
Berevan, futbol, basketbol û çend lîstikên desteyên din pêkanîna ji doza deste ye. Bi Îngilîzî wateya parastinê wek "defence" tê zanîn.
Hilû, Bane
Hilû gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
VfB Stuttgart
Yarîgeha VfB Stuttgart arenaya Mercedes-Benz ye.
Mutasyona xalî
Guherîner (bi înglîzî: substitution)
Wekî mînak, koda TCT, bi navbeynkariya kodona AGA-ya ARN-yê, şîfre dide Asîda amînî ya argenin (arginine). Ango kodona AGA şîfreya argenînê ye. Heke di ADN-yê de ji ber mutasyonê, guherîna nukleotîdek rû bide û koda TCT biguhere bo koda ACT, Kodona AGA jî diguhere bo kodona UGA. Kodona UGA şîfre nin e ji bo tu asîdek amînî. UGA kodona rawestîner e, çêbûna protenê dide sekinandin. Bi vî awayî ji ber kêmasiya hin asîdên amînî, proteînek zincîrkurt a ne guncav an jî proteînek neçalak çê dibe.
Jêbirin (bi înglîzî: delation)
Di dema duhendebûna ADN-yê an jî ji ber hin hokarên hawirdorê (mutajen) ji zincîra ADN-yê yek an jî zêdetir nukleotîd diqetin. Bi kêmbûna hin nukleotîdan, nukleotîdên mayî ji nû ve sise bi sise tên dabeşkirin û kodên nû peyda dibin. Ji ber kodên nû ARN-ya peyamber şîfreyên nû dibe rîbozoman, li wir asîdên amînî tên rêzkirin û proteînek nû tê berhemkirin. Bi gelemperî ev proteîna ko bi şifreyên ADN-ya mutant ve hatiye çêkirin, proteînek kurt a bêkêr an jî proteînek ziyanbexş e.
Mutasyon û nexweşî
Pirraniya mutasyonan ziyanbexş in, dibin sedema çêbûna nexweşî an jî têkçûna zîndeçalakiyên asayî di xane û şaneyên zindewerê de. Lê kêmcaran mutasyonên sûdbexş jî rû didin. Mutasyonên sûdbexş, di hawîrdorek neguncav de derfeta jiyanê baştir dike.
Nexweşxaneya Dewletî ya Farqînê
Nexwşxaneya Dewletî ya Farqînê (bi tirkî: Silvan Devlet Hastanesi), nexweşxaneyeke Farqînê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Yeqûbebdal
Yeqûbebdal, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Mourèze
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Henge Jal
Henge Jal gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Azadî, Meznê
Azadî, gundekî bi ser navçeya Mêrgesor ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gundên eşîra Dolemerî ye.
Dûpişk (komstêr)
Mîtolojî
Artemîs, xwedawenda seydvaniyê fermanê dide dûpişkê ku Oryonê, seydvanekî jêhatî û pirr mezin ê ku bi gotina ku ez ê hemû heywan û kêziyan bikujim ve hêrs lê rakirî, bikuje. Gorî riwayeteka din yê ku dûpişk şandî Apolo ye, çima ku dilê Artemîs ketiye Oryonê. Lê paşê ew bi kuştina hevalê xwe poşman dibe û wî, Oryonê, li ezmanê bi cih dike. Gorî hin riwayetên din Hêra, jina Zeus, Oryon bi dûpişkê dide kuştin çima ku ew rabeziye ser Merope. Li ser vê hatina hember hev riwayetên cûr bi cûr hene. Gorî hin gotinan Oryon bi pêgirtina ji pehniyê re dimire, gorî hin gotinan jî Oryon dûpişkê dikuje. Ew herdu li ezmên qasî ku bi hev negihîjin tên bi şûn kirin. Kînga Oryon heltê, dûpişk dihere avan.
Şerê Troyayê
Hîtît û Troya
Berê zayînê nezîkî sala 2000 û piranîya Anatolîyayê ya qewmê Hîtîtan bû. Bajarê Troya yê jî bin otonomî ya Hîtîtan bû. Hîtît ji vê bajarê ra digotin Wilusa. Avahîsazî ya bajarê jî dimêne piranî avahîsaziya Hîtîtan. Berê zayînê nêzîka hezar salê de Hîtît bihêz ketin û şer ji bo Troya yê nêzîk bû.
Dîplomasî
“Dîplomasî” kar û xebatên ji bo têkiliyên navneteweyî tên bikaranîn re tê gotin. Alavê sereke yê Siyaseta derve ye
Çîlî
Çîlî (carina wek Çîllî jî tê nivîsandin) gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Ezîz (nav)
Ezîz,Navekî Xwedêye.Ewê mexlubîyeta wî ne mumkune, tim serkeftî û xalib e.
Gêzer
Gêzer (latînî:Daucus Carrota) (navên din ên bi kurdî: gizêr, gîzêr, gizêrk) pincareke weke tiviran ku rayê xwe weke singan di erdê re berdide.
Xeliq
El-Xeliq,Naveki Xwedêye.Ewê hemu hebunê û rewşê û bûyerê, kifş û tespît dike û hemuyan ji tunebunê çêdike.
Ertuğrul Özkök
Bi eslê xwe ne tirk, ji malbateke balkanî ye. Çend sal beriya ku Özkök ji diya xwe bibe, malbata wî ji parêzgeha Bulgaristanê Кърджали (Karcalî) tê li Tirkiyeyê bicih dibe.
Nuawat Êspiyan
Rûber: 0.33 hêktar
malbat; 30 kes
Hêlîpan: 37°16’53.52″N
şûnên nîzik: Beşaret (2.9 km) Qazan Beg (8.9 km)
Karlshuld
Karlshuld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mudaison
Mudaison, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Ganî Mîrzo
Ganî Mîrzo û Komeleya Muzîkjenên Bêsînor
Di sala 2018an de Ganî Mîrzo bi hevkariya Komeleya Muzîkjenên Bêsînor 250 alavên muzîkê pêşkêşî peymangeh û dibistanên muzîkê yên Kurdistanê kirin.
Hewraze, Bane
Hewraze gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Montreux
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Jumencourt
Jumencourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Esma-ûl Husna
Esma-ûl Husna,Gorî hedîsan jî 99 neheyên wan navan re (Navên Xwedêyên bedew) tê gotin.
Vîcan
Vîcan, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Yılmaz Odabaşı
Yılmaz Odabaşı helbestvanekî bi eslê xwe kurd e. Odabaşı helbestên xwe bi tirkî dinivîsîne.
Ortenberg, Hessen
Ortenberg bajarokekî navçeya (Landkreis) Wetteraukreis li Hessen, Almanyayê ye.
Hülya Avşar
Jiyana hunerî
Ew bi awayekê pîşekarane (profesyonel) tenîsê jî dilîzit û li sala 2001ê bû qehremana TEDyê.
Malèna
Naverok
Renato biçuk di keva di eşqê Malèna de. Her gave malèna ji mal derdikeva Renato sîxurî lê dike Ji bo xeyalên xweyên erotîk û hazên xweyê sexy bi çava têrbike. Herçawe be di derfetkê de Renato cilkên wê (kincên wê) yê hundur didize daku bitr hazên xweyê sexy têr bike. Lê ku dê û bavên Renato bi vê yekê di hasin.
Renato biryar dide ku bibe parêzvanê Malèna, ji Xwedê du'aya dike da ku temaşe rewşe wê bike. Û wê bi parêze. Ew têgihîşt ku nêrînên wî yên li ser wê ji yên bajaran hindik çêtir in, lê Renato hê ne dizanî ka Malèna bixwe çaw fikir dike.
Yûnis (pêxember)
Çavkanî
Di Încîlê de Îsa Mesîh sê caran behsa Ûnis pêxember dike: Ew hem baweriya xelkê Nînewê tîne ber çavan û hem jî dibêje ku ew bi xwe ji Ûnis meztir e, loma hê bêtir lazim e ku xelk guhê xwe bidin wî (Metta 12:38-41; Metta 16:4; Lûqa 11:29-32). Bi ser de ew "nîşana Ûnis" şîrove dike û dibêje ka çawa Ûnis sê rojan di zikê masî de bû, weha jî Mesîh wê 3 rojan di zikê erdê de bimîne (piştî mirinê wê bê veşartin û piştre - wek Ûnis pêxember - dîsa sax be).
Malèna
Naverok
Gava ku hêzên Nazî bajêr dagir dikin û Renato di rojekê de Malèna bi du leşkerên almanî re dibîne, Renato gelek bê çare dibe. Diya wî biryar dide ku cinan katina di laş wî dw ye, wî ji bo çarserîyê. Diba ba qeşeyekî, lê bavê renato di zan ka dardê kurê wî çî ye. Lewma bavê wî di xwaz rojek kurê xwe Renato biba cihên laş firoşe da kurê wî hazên xwe vala bike. Lê Renato wesa fikir dike gava di çe wî cihî ew kiçe tê barê dê málen be. Lê ew tuşt na rast û bi tinê fikar renato ye.
Yûnis (pêxember)
Serhatiya Yûnis pêxember li gor Tewratê
Û wî bersîva min da.
Û te dengê min bihîst.
Kevz li serê min hatin pêçan.
Yên ku diperizin pûtên derewîn
Behram (gerstêrk)
Behram, yan jî Merîx  yek ji neh gerstêrkên Pergala Rojê ye ku bi nêzîkbûna xweyê Rojê piştî gerstêrkên Tîr, Gelawêj û Erdê (Dinya) re, gerstêrka çarem e. Behram 227,9 milyon kîlomêtre ji rojê dûr e ku gerstêrkeke bejayî ye û xwedî atmosfereke zirav e. Ji ber ku heyama zivirînê û her weha kêşa hêlîna zivirînê ya li gorî rêgeha eklîptîkê dişibin hev, roj û demsal ên Behramê bi yên Dinyayê re hevber in. Behram bi Çiyayê Olympusê, volkana herî mezin û çiyayê herî bilind ê naskirî li ser gerstêrka Pergala Rojê û bi Kanyona Valles Marineris, yek ji mezintirîn kanyonên Pergala Rojê ye. Tejaneya Borealis a nerm a li Nîvkada Bakur e û ji 40% rûbarê axa gerstêrkê digire.
Asenawa, Merîwan
Asenawa gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Behram (gerstêrk)
Rêgeh û vegera Behramê
Meyl a eksena Behramê gelekî nêzîkî meyl a Erdê ye û 25.19 pleye ye. Ji ber vê yekê, demsalên Behramê dişibin demsalên li Cîhanê rû didin. Lê jiber dirêjahiya gera Behramê dema demsalên Behramê nêzîkî du caran dirêjiya demsalên Cîhanê ye.
Antarês
Mezinahî
Eşkêla wê nêzî 1144 milyon kîlometre ye û ev nêzî 850 car ya rojê ye. Giraniya wê jî 15 car ya rojê ye. Bi va eşkêla xwe ve bihata danîn şûna rojê wê şûneka heta Mars bigirta.
Oncelî
Aborî
Aborîya gund li ser cotkarî û xweyîkirina heywanaye.
Ehmedawa, Merîwan
Ehmedawa gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Ferhad Birûsk Tugan
Bav, bira û xwişka wî
Birûsk zewicî bû û bavê du zarokan bû.
Chaohu City
Chaohu, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê  de cih digire.
Çerxa Şoreşê (marş)
Helbest
Hildan alên sor berxwedan jiyan
Rê ronahî rêbertê da xwîna şehîdan
Trescléoux
Trescléoux, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Maleville
Maleville, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Dîrok (marş)
Helbest
Em dîrok in tim li kurdistanê
Diteqin li kurdistan li cîhanê
Millî Gazete
Bo daxwaz û derdên kurdan ti pêşniyarek wan nîne, di meseleya kurdan de xwe didin aliyê îdeolojiya fermî ya dewletê û mafên kurdan wekî cudaxwaziyê dibînin, bi tundî li dijî têkoşîna azadiyê ya kurdan derdikevin.
Siyaseta vê rojnameyê
Pesnê tevgera Milli Görüşê dide. Pesindariya osmanîyan dike. Li dijî daxwazên kurdan e. Kurdan wekî parçeyekê ji neteweya tirk dibînin. Dijminiya cihû, ermenî, yewnanan dike. Li dijî cîhana rojavayî nûçeyan belav dike lê bo berjewendiyan carnan prînsîbên xwe diguherînin. Mirov dikare bêje nêzîkê mîrnişîniyên erebên kendavê ne. Him sûdê ji berhemên rojavayiyan werdigirin, dan û standinan dikin, him jî dînê Îslamê bi hin elementên dirûvî û tevgerî yên bisînorkirî, dijîn.
Moutier
Moutier, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Bern a herêma Jura bernoisê ye.
Hêk (toxim)
7) perdeya zerika hêkê,
11) zerika geş,
Hêk ji bo xwarinê
Hêk tên kelandin an di rûn de diqilijînîn û pê ra dibêjin qeyxane. Hêk dikevin hêvîr û gellek tiştên din. Hêkên ku mêst û sîran lêdikinî re jî dibêjin cilbir. Şoreka Kurdan heye dibêjin Ku nabû qeyxane yê bibe cilbir. Ji bo her 50 g ji hêka mirîşkê ya navîn / mezin nêzîkê 70 Cal    enerjiya xwarinê û 6 g proteîn têde heye.
Bêjenas
Peyv "hêk" wek peyva pehlewî xayag e. Peyva îngilîzî egg ji peyva norsan (germenên bakur) eggja hatiye û bi îhtîmaleka mezin ev hemû peyvan ji peyvekê tên.
Laffaux
Laffaux, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Alison Brie
Jînenîgarî
Alîson Brîe Schermerhorn li herêma Hollywoodê li Kalîforniyayê ji dayik bû. Bavê wê Charles Terry Schermerhorn, nûçegihana muzîkvan bû. Dayika wê Joanne Brenner li Para los Niños ("Jibo zû zarokan") di saziyeke karê xêrxwaziyê de dixebitî. Xwîşka wê ya mezin a bi navê Lauren heye. Dayika Brîe bi baweriya xwe cihû ye. Bavê wê xwedî bavûkalên Holandî, Îngîlîzî û Skotanî ye û Brie wek katolîk hatiye mezinkirin. Brie ji aliyê dê û bavê wê yê jihevqetayî ve tê mezin tê mezinkirin. Ew car caran digel bavê xwe tevlî "dêra mesîhî-hindî" ya bi navê "Biratiya Aramîkirinê" dibe."
Pekerîç
Pekerîç, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Helal, Qilaban
Helal (1928: Hilal, Helal ; 1946: Hilal ; 1904/1997: Hilalê ) an jî Şêxan, gundekî ser navçeya Qilabana Şirnexê ye.
Peyton List
Jînenîgarî
Di sala 2004an de di bernameya televîziyonê ya all My Children as Bess de derket û di heman salê de di fîlmê Spider-Man 2 de ku ne pejirandîbû rol wergirt. Di sala 2008an de di filmê taybet ya 27 Dresses de rol wergirt û wek versiyona ciwan a karaktera Jane Nichols lîst. Film serkeftineke bazirganî bidest xist, û di vî fîlmê de kariyera xwe ya serkevtî bi dest xist.
Alzey-Worms
Alzey-Worms, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Rheinland-Pfalzê ya Almanyayê ye.
Lîsteya Xelatgirên Nobela Fizîkê
2015 Takaaki Kajita û Arthur B.MaDonald
2009 Charles K. Kao, Willard S. Boyle, George E. Smith
2007 Albert Fert, Peter Grünberg
2004	David J. Gross, H. David Politzer, Frank Wilczek
Kobanî (pirtûk)
Çapa kurmancî nêzîkî 450 rûpelan e, tê de behsa jiyana malbatekê ji Kobanî dibe. Bi vegotina jiyana endamên vê malbatê re mirov tarîxa Kobanî jî nas dike, ji avakirinê de, berî bêtirî sed salî heta şerê efsaneyî yê ku li dijî Daişê sala 2014an qewimî. Ev malbata ku roman behsa wê dike temsîla milletê kurd li Rojavayê Kurdistanê dike, roman hûrgiliyên jiyana her yekî ji malbatê dibêje, wek mînak Baranê mûzîsyen, Lewendê pêşmerge, Rewşena YPJ, Metînê gerîlla, Mihemedê wek kesekî ji rêzê, Xedîceya ku koçberî Ewropayê dibe û hin kesayetiyên din. Di nav re, nivîskar wek gerreke fantazî jî berê xwe dide Kobaniyê, bajarê xwe yî ku ji 15 salan de ew nedîtiye, diçe kolana ku lê jidayik bûye û jiyaye, dibîne ku hemî wêran bûye, hîç kesek li wî bajarî nîne, tenê kavil û wêranî hene.
Ev roman behsa berxwedana keç û xortên kurdan jî dike, ku çawa bi şerê li dijî hêza tarî Daiş dengê wan li tevaya cîhanê belav bû û Kobanî bû sembola berxwedana li himber hovîtiyê.
Rohrenfels
Rohrenfels şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Osterholz-Scharmbeck
Osterholz-Scharmbeck, bajarekî navçeya (Landkreis) Osterholzê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Elif Şafak
Li sala 2005ê, li heyama sefereka belavkirina kitêbekê li Berlîna paytextê Almanyayê Elîf bi rojnamevanê tirk Eyûb Can ra zewicî. Li roja 15ê îlûna 2006ê keça wan, Şehrezad Zelka hat ser dinyayê.
Girê Mozan
Herêm
Mirov dikare bi ewlekarî bibêje, ko sedema sereke ya mezinbûna hêza bajarekî weke Girê Mozan, cihê bajêr bû. Ew cih kilîta bazirganiya di nav çiyayên Anatoliyayê de, ev çiyayên bi madenê sifir (û dibe ko bi pîlê jî) zengîn û bajarvaniya mezin li, ya başûr de bû. Di vî warî de çiyayê Mêrdînê, yê di dîmenê Mozan de pir darîçav e, nîşan e; hejmara mezin, ya tiştên bronzî, di vekolînên me de, dibe ko delîlên giringiya Mozanê kevnare bin, çawa ko dergehê bazrganiya maden bû di dîroka Sûriyê ya kevn de.
Peykertiraşiya hezarsalên sisiyan BZ
Li herêma pûtxanê ferşekî kevirî hate dîtin, ew ji her dû aliyan ve neqişandî bû. Li aliyekî vî abîdeyê bi serê xwe, neqşandineke neadetî hebû, ew komeke lawiran bû, hemû jî di haleta lebatê de bûn. Ev jî cudabûneke tûj di nav mijara lawirên xaçkirî de, yên ji aliyê hunermendên sûmerî li başûr dihatin neqişandin. Li cem wan lawir ji ber teşeyê xwe giring dihatine dîtin, ji ber vê yekê jî wan ew bi awakî sîmetrî û gelekî bêliv bi cih dikirin. Di ferşikê me de neqş ne bi bang, lê bêhtir bi awakî xwezayî hatine çêkirin, ew jî dihêle mirov biheste, ko ev komek ji garana lawiran e.
Ronak (kovar)
Ronak, kovarek yan jî dikarin bêjin belavokek bo li Zanîngeha Duhokê Kolrja Nûjdarî Dr. Yasîn Dêrikî weko berpirs digel çend hevalên xwe derdixest bi qewarekê piçûk û xweşik, Nêzîk 4 Jimara belav kirin paşê navê wê gûhertin û kirin NÛJDAR û mezintir û bi rengejî baştir.
Murviel-lès-Montpellier
Murviel-lès-Montpellier, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Baxan, Merîwan
Baxan gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Tinnhølen
Tinnhølen, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 18,85 km û bilindahiya ji asta deryayê 1 213 mêtre ye.
Landouzy-la-Ville
Landouzy-la-Ville, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Kaxişna
Kaxişna, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Keşîşê Elîbegê
Keşîşê Elîbegê, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Bad Boll
Bad Boll şaredariyeke navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Serreşe
Sereşe, serreşe  an jî fîsqegula mezin (Parus major), cureyekî fîsqegulan e.
Seleteya Mîr Mihemed
Çêkirin
Di badiyekê de rûnê zeytê, mayonez, gormiz, hinekê ava lîmonê, sîra kutayî, xwê û îsota reş tevlîhev bikin ku ev jî sosa seleteyê ye. Vê çêncê (sos) berdin ser seleteyê. Dikarin bi penîr, fringî (tomatos, bacanê sor), gilyaz û fêkî yan zebezyeke din bixemilînin.
Yasîn Dêrikî
Jiyana Rewşenbîrî
6.   Amadekar di belavoka Dengê Zanko de.
Nemerge
Peywir
Herodot digot Nemiran jî leşkerê paya hurt in. Li aştîye da xizmete xwe jî wek garde dîwana Keyakserîtî ya Keyan.
Yasîn Dêrikî
Berhemên Wî yên Destnivîs
•             Li 27.12.2003 digel Kiçeka Kurd bi navê Leyla biryar dan ko Jîna xwe digel hev bidûmînin
Sabiaceae
Sabiaceae famîleyeke riwekan a bi serê xwe ye, îzolekirî ye. Li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Li endamên famîleyê li herêmên tropîk ên rojhilat û başûrê rojhilata Asya û navenda Amerîkayê diçên. Riwekên wê lavlavk (leflefok, lian), devî û dar in.
Gewrgewrik,Qerekose
Gewrgewrik,Qerekose, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Trenton
Trenton navê pir bajaran li DYA û Kanadayê ye.
Sersal (folklor)
Sersal jî yek ji wan fêr û dabên ku ji dema kevn de maye ye. Berê pir caran baranê xwe radigirt û nema bi salan dibariya, belê wê çaxê jiyana Kurdên Efrînê sedîsed bi çandin û berhemên xwezayê ve girêdayî bû, çi ji bo wan çi ji bo lawirên wan, û ji ber ku hemû xelkê Herêmê têkildarî vê giriftê bûn, ew bi şêweyekî hevbeş li pesend û dilovaniya xwedê digeriyan, wek çawa mirov berî hezarsalan li eynî tiştî digeriya. Libergerîna xewdê ji alî xelkê ve niha di sersalê de tê berceste kirin, armanca sereke ya xelkê ew bû ku xwedê ji wan razî bibe û barana ragirtî bi ser gemin, giya û zoznên wan de jinûve bibarîne. Teqez, wan jî dizanî ku beyî tikan, lavan û qurbanê ew tişt ne pêkan e, di encamê de meşa sersalê derket holê.
Çole çole ez ê herim Çole çole em ê têne Senek bilxur em ê têne Xatûn bacê em ê têne Senek bilxur em ê têne
Kelar (navçe)
Kelar, yek ji navçeyên parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê, Herêma Kurdistanê) ye. Kelar ji nahiyeyên Navenda Kelarê, Rizgarî, Pêbaz û Şêx Tewîl pêk dihê.
Veynes
Veynes, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bechtolsheim
Bechtolsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Ey avê av (helbest)
Ey avê av navê helbesteke Feqiyê Teyran e.
Nîjadkujiya ermeniyan
Îro
Bajar, navçe, bajerok, gund û mezrayên ermenî lê dijiyan, vegerandin gola xwînê. Ev komkujî, wekî komkujiya yekemîn a sed-sala 20'mîn di rûpelên dîrokê de cih digirt.
Pfaffenhofen (navçe)
Bajarok û şaredarî
Bajarok
Berdereşe, Merîwan
Berdereşe gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Ullerentjernet
Ullerentjernet, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye.
Nexşeya Çîroka Kurdî
Çewa ku tê zanîn, çîrokeke folklorî bi navê GUL û SÎNEM heye. Di zaravayê kurmancî de 7 şaxên vê çîrokê hene. Çi dema çîrokbêjek berî ku dev bi çîroka Gul û Sînem bike, pêşî weha dibêje: Dibêjin heft şaxên vê çîrokê hene, lê ez tenê yekê dizanim û hêj dibêje.... Lehengê çîrokê Mîrze Mihemed çûye welatê Çînê û bi çavên xwe Sînem Beg û dotmama wî Gulê dîtiye û serpêhatiya wan ji devê Sînem bi xwe bihîztiye. Di şaxekî din ê vê çîrokê de, lehengê çîrokê mişk e.
Sugildî
Hesar (10.4 km)
Famîleya gulsêvikan
Sîstematîk
Di famîleya Dilleniaceae de 4 jêrefamîle, 12 cins, bi qasî 65 cure hene:
Eschenbach (Göppingen)
Eschenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
John Quincy Adams
John Quincy Adams (jdb. – m. ) serokdewletê 6em ê DYA'yê ye. Wî xizmetên dîplomatiyê û senatoriyê jî kirine. Ew kurê serokdewletê amerîkî John Adams û Abigail Adams bû. Di 4ê adara 1825an de dibe serokdewlet û heta 4ê adara 1829an li ser postê xwe dimîne. Bi Louisa Adams (berê Louisa Johnson) re zewicî û çar zarokên wî çêbûn. Adams di sala 1848an de li Washington, D.C. çû ser dilovaniya xwe.
Mossad
Navenda Mossad li Tel Aviv e. Li dora 1.200 xebatkarên wê he hene. Xebatkarên wê du cure ne. Kesên kadro û alîkar. Di nava saziyên sîxuriyê de ya herî navdar û profesyonel tê zanîn. Reuven Shiloah, yekemîn serokê Mossadê ye.