cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koendama herisê ya mirovan
Erka kezebê
Dema asîdên amînî di nav xaneyê de tê perçekirin, li gel karbona dîoksîd, amonyak(NH3) jî peyda dibe. Amonyak ji bo xaneyên laş, bi taybet ji bo xaneyên koendama demar, madeya jehravî ye. Kezeb amonyakê diguherîne ure yê. Ure li gor amonyakê he kêmtir ziyanbexş e.
Xaneyên kezebê zeravê berhem dike û der dide. Şileya zeravê ji xwêyên zeravê, pîgmentên(madeya rengdar) zeravêû kolesterolê pêk tê.
Kîsikê zeravê
Kîsikê zeravê, zeravdank (bi îngilizî: gallbladder) kîsek bi rengê kesk e. Di binê kezebê de li aliyê rastê de cih bûye. Kîsikê zeravê, kîsikek masûlkî yê bi şeweya hirmî ye. Dirêjiya wî bi qasî 8–10 cm ye û bi qasî 50 mîlîlître zerav embar dike. Kîsikê zeravê ji sê beşê serekê pêk tê. Binik (fûndûs), laş û stu. Binik beşa herî fireh e. Stû bi coga kîsikê zeravê ve girêdayî ye. Zerav ji kezebê bi riya coga kîsikê ber bi kîsikê zeravê diherike, zerav di kîsikê zeravê de tê embarkirin. Gava pêdivî bi zerava embarkirî hebe, zerav bi riya heman cogê ber bi donzdetilîkê diherike. Girjbûna masûlkeyen kîsika zeravê ji aliyê koendama demar û hormona kolesîstokînîn ve tê kontrolkirin.
Pankreas
Pankreas hem wekî endama  koendama herisê, hem jî yek ji endamên koendama hormon tê hesibandin. Bi eslê xwe pankreas rijên e. Ji bo koendama herisê enzîm û şileya pankreasê, ji bo  koendama hormon jî hormon berhem dike û der dide. Enzîmên herisê bi navbeynkariya cogan digihîne rûviya donzdetilîkê. Hormonên di pankreasê de hatine berhemkirin rasterast tevlî xwînê dibin, loma bi vî erka xwe pankreas wekî rijênê bêcogî, ango korerijên tê hesibandin. Penkreas endamek nerm û pilokdar(bi îngilîzî:lobular) e. Rengê wê pembeyî – gewrîkî ye. Dirêjiya pankreasê bi qasî 12-15 cm ye, giraniya wê 60 gram e. Pankreas li beşa jor a zikekelênê de li aliyê çepê, li pişt gedeyê de cih digire. Rijênê pankreas ji sê beşê serekê pêk tê; serî, laş û dûvik .Di zimanê latînî de wateya tirî “acinus” e, xaneyên pankreasê yên enzîm berhem dikin, wekî mîna hebên gûşiya tirî li dora cogên pankreasê kombûyî ne, loma navê van xaneyan jî xaneyên asînî (bi îngilîzî: acinar cells) hatiye dayîn. Li pankreasê enzîmên amîlaz, lîpaz, nukleazê, trîpsînojen û kîmotrîpsînojen tên berhemkirin û derdan .Di navbera xaneyên asînî de komên xaneyên taybet wekî mîna dûrgeh(girav) belavî ne. Ev komên xaneyan, wekî Dûrgeha Langerhans bi nav dibin. Xaneyên dûrgeha Langerhans hormon berhem dikin û rasterast ber didin nav xwînê. Dûrgeha Langerhans sê cure xane lixwe digire; xaneyên alfa, xaneyên beta û xaneyên delta. Xaneyên alfa, hormona glukagon xaneyên beta, hormona însulînê berhem dike û der dide. Çalakiya pankreasê ji aliyê koendama demar û koendama hormon ve tê kontrolkirin. Hormona kolesîstokînîn û hormona sekretîn ji aliyê rijenên rûviya zirav ve tên berhemkirin û derdan. Kolesîstokînîn xaneyên asînî yên pankreasê han dike ji bo derdana şileya pankreasê. Hormona sekretîn jî derdana îyonên bîkarbonatê han dike. Herwiha derdana şileya pankreasê ji aliyê sîstema sîmpasawî û sîstema parasîmpasawî ve jî tê kontrolkirin. Sîstema parasîmpasawî bi navbeynkariya demara vagusê, derdana şileya pankreasê han dike.
Heriskirina proteînan
Di devê mirov de ji bo heriskirina proteînan enzîm tune, di dev de tenê herisa mekanîk a proteînan rû dide. Proteîn di coga herisê de, di gedeyê de cara yekem rastê enzîma herisê tê. Enzîma pepsîn di xaneyên gedeyê de tê berhemkirin. Pepsîn proteînan hildiweşîne bo polîpeptîdên hûriktir. Gedê bi xwe jî gellek proteîn lixwe digire. Xaneyên gedeyê enzîma ji bo heriskirina proteînan bi awayekî neçalak berhem dikin û der didin nav gedeyê. Enzîma neçalak wekî pepsînojen tê bi navkirin. Xaneyên gedeyê li gel pepsînojenê, asîda hîdroklorî(HCl) jî berhem dike û der dide nav gedeyê. Asîda hîdroklorî pepsînojenê çalak dike, pepsînojena çalakbûyî êdî wekî pepsîn bi nav dibe. Pepsîn proteînan hildiweşîne bo molekulên hûriktir, ev molekulan wekî polîpeptîd tê bi navkirin. Polîpeptîd ji proteînan hûriktir e, lê hê jî makromolekul e û ji bo tevlê xwînê bibe, divê hê zêdetir bê hilweşandin. Ji pankreasê li gel enzîma çalak a karboksîpeptîdazê, enzîmên trîpsînojen, kîmotrîpsînojen jî bi awayekî neçalak tên berhemkirin û derdan. Ji xaneyên dîwarê rûviya donzdetilîkê de enzîmek bi navê enterokînaz (wekî enteropeptîdaz jî tê zanîn) tê derdan. Enterokînaz trîpsînojenê çalak dike. Trîpsînojena çalakbûyî wekî trîpsîn tê bi navkirin. Tripsîn jî kîmotrîpsînojenê çalak dike. Ev herdu enzîmên çalakbûyî; trîpsîn û kîmotrîpsîn, li ser polîpeptîdan bandor dikin û polîpeptîdan hildiweşînên bo polîpeptîdên hûriktir her wiha hinek asîdên amînî jî peyda dibe. Ji xeynî pankreasê, xaneyên rûviya zirav jî enzîm berhem dike û der dide ser xurekê. Ji dîwarê rûviya zirav enzîmên karboksîpeptîdaz, dîpeptîdaz û amînopeptîdaz tê derdan. Van enzîman polîpeptîdên hûrik perçe dikin bo asîdên amînî. Bi herisa gedeyê û ya rûviya zirav proteînê xurekê tên hilweşandin. Monomerên proteînê; asîdên amînî, bi têra xwe hûrûk in, memîleyên li ser dîwarê rûviya zirav asîdên amînî dimijîne û tevlê xwînê dike.
Mîrek
Mîrek (bi ermenî: Միրաք, Mîrak) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.
Adapa
Giştîve
Li ser bingeha katalogek nivîsan, dibe ku sernavek orîjînal a gengaz, destpêkek, Adapa li bihuştê be. Li gorî kataloga nivîsan, dibe ku sernavê orîjînal a gengaz, încîpît, Adapa li bihuştê ye.
Kartela Nifşa Nû ya Jalîsko
Dîrok
Di îlona 2011an de, vîdyoyek li ser YouTube hate weşandin, ku tê de CJNG berpirsiyariya kuştina 35 Los Zetas li Veracruz girt ser xwe. Piştî çend rojan hêzên ewlehiyê term dîtin. Di Adara 2012an de, CJNG bi peyamek vîdyoyê ragihand ku ew ji bo serweriya li Michoacán bi kartela Knights Templar re şer dike. Heta havîna 2013an, tê gotin ku CJNG ji bo kartela Sinaloa xebitî. Di îlona 2013an de, CJNG hebûna xwe li Guanajuato bi riya Narcomanta ragihand.
Xoxa Jor
Xoxa Jor (bi tirkî: Dedeyolu), gundekî bi ser navçeya Xûxa Xarpêtê ve ye.
Heciya, Xûx
Heciya (bi tirkî: Hacılar), gundekî bi ser navçeya Xûxa Xarpêtê ve ye.
Bayêsis
Bayêsis an Baysiz (bi ermenî: Օթևան, Otêvan) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn a Ermenistan e.
Hard dîsk
Hard dîsk an jî dîska westar, di nava komputerê de hişkalavekê komputerê a ku agahî û daneyan qeyd dike ye. Her belge, muzîk, wêne û vîdyo yên ku di komputerê de tê qeydkirin, hemû di hard dîskê de tê depokirin. Di heman katî de jî hard dîsk cihê ku pergala xebitandinê hatiye damezirandin e.
Di van salên dawî de hard dîsk di telefonan de jî cihekî qewre girt. Wek mînak bîrdanka hundirîn(ji hard dîskê telefon an re tê gotin) ya Samsung Galaxy S4ê 16 gb e. Û li ber vî jî hard dîska Dell Inspirion 3542yê 500gb e.
Mezre Ekerad
Mezre Ekerad gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xirab Tur
Xirab Tur, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Helebî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 454 kes (81 malbat) bûn.
Mehmûdabad, Keleyber
Mehmûdabad gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Walaxîye
Erdnîgarî
Walaxîye ji aliyê bakur ve bi Karpatên Başûr û ji aliyê başûr ve bi çemê Dunayê ve, ku ew jî sînorê Bulgaristanê ye. Çemê Olt navbera Walaxîye ya mezin (Muntenia) û li rojava Walaxîye ya Piçûk (Oltenia) derbas dike.
Motelêq
Motelêq gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Fruncé
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Plön (navçe)
Plön, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Schleswig-Holsteinê ya Almanyayê ye.
Alaniq
Alaniq, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Made (kîmya)
Pênase
Keriste pêkhata hemî tiştan e û ji binestirên kîmyayî pêk dihêt. Keriste ji atoman û atom jî ji notron, proton û elektronan pêk dihên. Bi vî awayî, madde an keriste ne enerjî ye û enerjî wekî xweyabûn anko nimiyana keristeyî dihêt pênasekirin.
Û hindek caran jî keriste anko madde heye û çi bariste nîne, mîna:
Schleswig-Flensburg
Schleswig-Flensburg, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Schleswig-Holsteinê ya Almanyayê ye.
Xalfe, Xûx
Xelfeya Xûxê (bi tirkî: Yedipınar), gundekî bi ser navçeya Xûxa Xarpêtê ve ye.
Saint-Léger-aux-Bois, Seine-Maritime
Saint-Léger-aux-Bois, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Xêlex
Xêlex, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Saint-Léonard, Seine-Maritime
Saint-Léonard, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Xwalêş
Xwalêş, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kehilqû
Kehilqû gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Avtune, Ermenistan
Avtune an Sîçenlî (bi ermenî: Մեծաձոր, Metsadzor) gundekî êzîdiyan li parêzgeha Aragatsotn ê Ermenistan e.
Axçûrik, Tortim
Axçûrik yan jî Axçirîk (bi tirkî: Yazyurdu), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
La Gaudaine
La Gaudaine, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Dolê
Dolê, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kelan, Keleyber
Kelan gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Nesrîn Rojkan
Keça nivîskar Mele Îsmet e.
Uzun Hasan
Uzun Hasan, ( Osmanî : اوزون حسن; Azerî:, Farisî:  ); (z. 1423 - m. 6'ê Rêbendanê 1478) Mîrekî Akkoyunlu bû û di navbera salên 1453-1478'an de li erdnîgariya îroyîn Îran, Iraq, Azerbaycan, Ermenistan û beşek ji Tirkiyeyê desthilatdarî kir.
Gola Nemrûdê
Gola Nemrûdê yan jî Gola krater a Nemrûdê, gola kraterê ya duyemîn a herî mezin a li Cîhanê û gola kraterê herî mezin a li Kurdistanê ye ku navê xwe ji navê Stratovolkana Nemrûdê ku gol li ser vî çiyayê û navê Qeralê Sumerî Nemrûd lê danîne, wergirtiye. Gola Nemrûdê li rojavayê Gola Wanê di navbera navçeyên parêzgeha Bidlîsê Tetwan, Xelat û Norşîn de ye. Kratera ku di encama teqînên volkanîk a li Nemrûdê pêk hatiye firehiya kraterê ya jorîn 48 km² ye û rûbarê kraterê jî 36 km² ye. Jiber xwezaya xwe ya taybet di mehên havînê de Gola Nemrûdê dibe cihê rawestgeheke geştyarî.
Çêbûna golê
Tê hesabkirin ku Çiyayê Nemrûd a Bidlîsê di pêvajoya çalakiya xwe de bi giştî 210 km³ madeya volkanîk pekandiye. Tevahiya maddeyên ku ji volkana Nemrûdê ku di teqîna destpêkê de derketiye, bi qasî 110 km³ ye. Rêjeya lava ku herikiye bi qasî 30 km³ ye. Bi demê re, lavên li qiraxa çimanê kom dibin, bilindahiya kona çiyayê digehije 4000 mêtre yê. Piştî bê çalakiyê bi qelisbûn û hilweşandina beşa jorîn korta gola îro çêdibe.
Pîvana şopandinê ya Bakurê Amerîkayê
Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
Di sala 1886an de, rêhesinî yên başûr li hev kirin ku li ser hemû riyên guheztina pîvanê hevrêz bikin. Piştî niqaş û plansaziyek berbiçav, piraniya tora trenê ya başûr veguhertina ji pîvana berbi  bû, paşê di 31ê gulana 1886an de, standarda rêhesina Pensîlvanyayê di nav du rojan de dest pê kir. Di heyama 36 saetan de, bi deh hezaran karkeran çîpên ji rêhesina rojavayê hemû xetên berfireh yên li Başûr kişandin û ew bar kirin rojhilatê 3 in, ku ew li cîhê xwe vegerandin. Pîvana nû têra nêzîk bû ku alavên pîvana standard bêyî pirsgirêk li ser wê bixebitin. Di pûşpera 1886an de, hemû rêhesinên sereke yên Amerîkaya Bakur heman pîvanan bikar tînin. Guhertina dawîn a pîvana standard ya rastîn hêdî hêdî pêk hat dema ku rê hate domandin. Niha, li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tenê pergalên trênên bi rêgezên fireh ên guhaztina bilez, trêna sivik, wesayîta kolanan, herwiha hin mîrasê hesinî û girava trênê veqetandî ne.
Saint-Martin-aux-Arbres
Saint-Martin-aux-Arbres, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cûrim
Cûrim, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Merching
Merching şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aichach-Friedberg li herêma Bavyera a Almanyayê ye.
Kelasor, Keleyber
Kelasor gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Cixir
Cixir, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Gohory
Gohory, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Hecîmehmedelî
Hecîmehmedelî (bi tirkî: Hacımemhetali), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Karînkoz
Karînkoz (bi tirkî: Yağcılar), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Obergriesbach
Obergriesbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aichach-Friedberg li herêma Bavyera a Almanyayê ye.
Mirad (nav)
Bêjenasî
Murad tê maneya "Xweziya jidilve" û zêdetir wek Mirad tê kurdîkirin.
Gouillons
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Siedenbollentin
Siedenbollentin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Hormona geşê
Hormona geşê an jî Hormona somatotropîn, ev hormon bi fermana hîpotalamusê, ji beşa hîpofîza pêş ve tê berhemkirin û derdan. Ji xaneyên derdanî yên hîpotalamusê Hormona Derpirandina Geşê an jî Hormona Westirînera Derpirandina Geşê: [Growth hormone-releasing hormone (GHRH) and growth hormone-inhibiting hormone (GHIH)] tên derdan. Li gor bandora van hormonên hîpotalamusê, hîpofîza pêş hormona geşê berhem dike an jî berhemkirina hormona geşê radiwestînê. Xaneyên somatotropîk hin ji xaneyên taybet ên hîpofîzê ne, ji ber ko ev xaneyan hormona geşê berhem dikin, navê din a hormona geşê, hormona somatotropîn e.
Çewlîg
Çem û gol
Çemê herî mezin Çemê Miradê ye. Çemê Perî jî çemekî din ê herêmê ye. Li herêmê pir golên biçûk jî li ser çiyayan hene. Bajar navê "Bîngol (hezargol)" ê ji van golan digire. Hinek ji van ev in: Golbehrî, Zirlir, Gola Sar, Haren û hwd.
Memlû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 407 kes (69 malbat) bûn.
Qereqeye, Keleyber
Qereqeye gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Prâlon
Prâlon, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Müslüm Aslan
Helbest, nivîs û ceribînên wî di kovarên weke Güney Dergisi, Ütopya, Yaratı, Hayal Dergisi, Tîgrîs, Kovara W, Tîroj û gelek kovar û rojnameyên dîtir de hatiye weşandin.
Zhongwei
Zhongwei, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Sînanê Avahîsaz
Xebata Sînan ku di heman demê de endezyarê înşaetê û plansaziyê bajêr jî dixebitî, wek lûtkeya avahisaziya klasîk a Osmaniyan tê dîtin. Girîngiya Sînan ji aliyê e hemdem û wêjeya pisporî ve bi peyvên wekî "Iqlîdesê serdemê", "Michelangeloyê Osmanî" û "Avahisazê herî mezin ê hemû deman" tê xuyakirin.
Jiyana wî
Dîroka jidayikbûna Sînan tam nayê zanîn. Agahiyên netemam û carna nakok ên derbarê malbat û jiyana wî de, bi giranî li ser peywendiyên devkî yên Sînan ên hevalê wî, helbestvan Mistefa Se'î Çelebî, û her wiha li ser nameyên dema wî ya hostayê avahîsaziyê, destnivîsa wî ya bingehîn (Weqfiye) û epîtafa li ser tirba wî. Sînan li gundê Ağirnasê yê Kapadokyayê yê nêzî Qeyseriyê mezin bû, kurê xiristiyanên Ortodoks ên Yewnanî ku dibe ku tirkîaxêv bûya û dibe ku Joseph an jî Yûsiv imad bûye. Gelo ew li Ağirnasê ji dayik bûye, bi qasî koka etnîkî ya malbata wî ya ku dibe ku bi eslê xwe Yewnanî yan Ermenî be jî nayê zanîn.
Sosikan
Sosikan (bi tirkî: Deliktaş), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Schmiechen
Schmiechen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aichach-Friedberg li herêma Bavyera a Almanyayê ye.
Hornbach
Hornbach, bajarekî navçeya (Landkreis) Südwestpfalzê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Xwîn
Pêkhateya xwînê
Laşê mirovên gihîştî bi qasî 5-6 lître xwîn lixwe digire. Şaneya xwînê ji du beşan pêk tê, xaneyên xwînê û plazma. %45 ê xwînê ji xaneyan ,% 55 ê qebareya xwînê jî ji plazmayê(Xwînav) çêbûyî ye.
Plazmaya xwînê
Plazmaya xwînê an jî plazma, şileyek bi rengê zer e. Xirokên sor, xirokên spî û perikên xwînê di nav vî şileya zerokî de tên veguhastin. %55 ê xwînê ji plazmayê pêk tê. Ji bilî xaneyên xwînê, plazma gelek madeyên din jî lixwe digire. Proteîn, dijeten, asîdên amînî, glukoz, asîdên çewrî, xwê, îyon, hormon, vîtamîn, av û madeyên paşmayî, yên wekî karbona dîoksîd, amonyak û ure madeyên serekê yên nav plazmayê ne. %90 yê plazmayê av e. Ava xwînê li dîwarê rûviyan ji nav xurekan tê mijandin û tevlê xwînê dibe. Hinek ava plazmayê jî di nav xaneyan de piştê reaksiyonên kîmyayî, wekî madeya paşmayî çê dibe û tevlê xwînê dibe. Ji bilî avê % 7 ê plazmayê ji proteînan pêk tê. Hinek ji van proteînan her tim di nav plazmayê de digerin û wekî proteînên plazmayê tê navkirin. Rêjeya pH a xwînê bi proteînên plazmayê ve tê rêkxistin. Albumîn, globulîn û fîbrînojen proteînên sereke yên plazmayê ne. Di nava plazmayê de proteîna herî zêde albumîn e. Albumîn di kezebê de tê çêkirin. Albumîn pestoya navbera xwînê û şaneyan rêk dixe. Herwisa di nav xwînê de veguhastina asîdên çewrî, Vîtamîna D, hormona tîroksînê jî bi navbeynkariya albumîn pêk tê. Îyonên metalên wekî sodyum, potasyum û kalsiyumê jî di nav xwînê de bi navbeynkariya albumîn tê veguhastin. Di nav plazmayê de sê cureyên proteîna globulîn heye. Globulîna Alfa û ya Beta di kezebê de tê çêkirin. Karê serekê yê van proteînan, rêkxistina pestoya osmozî ya xwînê ye. Herwisa globulîn a  alfa û beta jî mîna proteîna albumîn, di nav xwînê de veguhastina hesin, çewrî, û vîtamînên A,D,E,K pêk tîne. Navê globulîna sêyemîn Gama globulîn ,an jî îmunoglobulîn e. Ev proteîn di xaneyên lenfosîta B de wekî dijeten tên çêkirin. Karê sereke ya globulîna gama rekxistina bergiriya laş e. Dijeten proteînên taybet in, ji bobergiriya laş ne yek, lê gelek cureyên dîjetenan heye. Heke laş tûşê hokarên nexweşîyê bibe, rêjeya dijetenan jî zêde dibe. Ji proteînên plazmayê a herî hindik proteîna fîbrînojen e. Fîbrînojen beşdariya kirdarî ya xwînmeyînê dike. Ev proteîn bi eslê xwe enzîmek neçalak e, dema xwînmeyînê fîbrînojen çalak dibe û wekî fîbrîn bi nav dibe.Pêştê herisînê, xurek ji rûvî derbasê nav xwînê dibe, xurekên herisî di nav plazmayê de bi gera xwînê belavê hemû şane û xaneyên laş dibin. Heke ji nav plazmayê fîbrînojen were dûrxistin, serûm tê destxistin. Ango plazmaya bêfîbrînojen wekî serûm tê navkirin. Di xwîna asayî ya nav laşê mirov de xaneyên xwînê di nav plazmayê de belavbûyî ne. Heke xwîn di makîneya santrefujê de were santrefujkirin, wê gavê ji ber hêza navendrev xaneyên xwînê ji plazmaya xwînê cuda dibin. Xirokên sor beşa herî girantir a xwînê ye, loma di bin lûleya azmûnê de tov dibin.
Kêmxwînî
Nexweşiyên wekî şêrpence, AIDS, nexweşiya gurçikan, hejmara xaneyên xwînê kêm dike. Di destpêka nexweşiyê de nîşanên nexweşiyê hindik in, lê bi pêşveçûna nexweşiyê ve  nîşanên ji bokêmxwînî zêde dibin. Mirovên bi nexweşiya kêmxwînî ketine;
Kêmxwîniya xaneya dasî
Şiklê asayî ya xiroka sor gilover e. Ji ber nexweşiyeke bomaweyî di xwîna mirov de xirokên sor ne bi şiklê gilover, lê bi şeweya dasî ne. Ev nexweşî wekî kêmxwîniya xaneya dasî (Sickle cell anemia ) tê navkirin. Ji ber şiklê dasî, xirokên sor bi têra xwe hemoglobîn lixwe nagirin, loma veguhestina oksîjenê têra laş nake. Nexweşiya bi navê talasemiya (Thalassemia) jî dibe sedema kêmxwîniyê.
Voigtsdorf
Voigtsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Saint-Martin-du-Manoir
Saint-Martin-du-Manoir, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Eyaleta Diyarbekirê
Waliyên eyaletê
Dewletmendên ku ji roja damezrandina komarê heta ragihandina komarê wek walîtî kar kîrîne ewîn  :
Saint-Martin-du-Vivier
Saint-Martin-du-Vivier, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Al Parker
Al Parker (nasnavê profesyonal ê Andrew Robert Okun; jdb. 25 hezîran 1952 li Natick, Massachusetts, DYA - m. 17 tebax 1992 li San Francisco, Kalîforniya, DYA), aktor, hilberîner û derhênerê amerîkî yên fîlmên porno yên gey bû.
Hui (netewe)
Binêre
http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-hui.htm
Konê Reş
Jiyan
Ji mêj ve bi dûv ziman, folklor û toreya gelê xwe de ye û gelek dostaniyên wî bi rewşenbîrên kurdistanî re hene û di tev kovar, rojname û belavokên kurdî de beşdariya wî heye. Hem jî xwediyê kovara Gurzek Gul e, ew kovara ko di nav salên 1989 û 1992'an de li nav kurdên başûrê Kurdistanê dihate belav kirin.
Meşale Tolu
Jiyan
Meşale Tolu li Ulmê mezin bû û Abitura xwe li Lîseya Anna Essinger li wir derbas kir. Deh sal beriya ku ew ji dayik bibe, bavê wê, mekanîkê otomobîlan Elî Riza Tolu, li pey dê û bavê xwe çûbû, yên ku berî çend salan li Ulmê diman. Malbata Tolu bi eslê xwe kurd e. Diya wê di sala 1990'î de dema ku li Tirkiyeyê betlaneyê bû di qezayeke trafîkê de jiyana xwe ji dest da. Tolu li zanîngeha Goethe ya Frankfurt am Mainê li dibistanên amadeyî dersên etîk û spanî xwend. Di sala 2007an de hemwelatîbûna Almanyayê wergirt û di heman demê de dev ji hemwelatiya Tirkiyê berda.Di dawiya sala 2014an de Tolu û mêrê xwe Suat Çorlu bûn dê û bavên kurekî.
Quemigny-sur-Seine
Quemigny-sur-Seine, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Qasim Kendî
Qasim Kendî gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Balafirgeha Sîngapûrê
Di sala 2019 de, Balafirgeha Changi ji 68.3 mîlyon rêwiyan re xizmet kir, ku ew dike 18-emîn balafirgeha herî qelebalix a cîhanê. Balafirgeh ji hêla Changi Airport Group, pargîdaniyek bi tevahî xwedan di bin çavdêriya Wezareta Darayî ya Hikûmeta Singapûrê de tê xebitandin. Ew ji hêla sê piyan ve tê xizmet kirin; hemî 4 kîlometre (2,5 mi) dirêj e, û ji çar avahiyên termînalê pêk tê. Mega-termînala pêncemîn niha di bin çêkirinê de ye.
Semra Ertan
Rewşa biyaniyan li Komara Federal a Almanyayê di dema buyerê de
Rastiya ku hema hema di navbera van her du komên civakî de têkilî tunebû, pêşdaraziyên neyînî li hember xebatkarên mêvan ên berê ku bi zor li ser bingeha ezmûna kesane bûn xurt kir.
Pîrkendî
Pîrkendî gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Martin-Osmonville
Saint-Martin-Osmonville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Houx
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Fiqsîn
Fiqsîn, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sara May
Jîyan û kariyera wê
Wê di destpêka 2006-an de bi derhênerê pornoyê Giancarlo Candiano re li Gonzos ji bo Canal X-ê dest pê kir. Di heman 2006-an de wê xelata Ninfa-ya Baştirîn Lîstikvana Nû ya Spanyol li Festîvala Fîlmên Erotîk a Navneteweyî ya Barselonayê ji bo fîlma Dieta Mediterránea (DeseoX) wergirt.
Eşdiliq Olya
Eşdiliq Olya, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qutê
Qutê, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Pîremêrd
Di nav salên 1926 û 1950î de seroke rojnameyên "Jiyanewe" û "Jin" bû. Ser folklor gelek lêkolîn kir. Pîremêrd wekî pêşevanê helbestvaniya kurdî ya nûjên jî tê hesibandin.
Komela Alîkarî û Pêşketina Kurd
Di sala 1908an de ji aliyê rewşenbîrên kurd ve di binê serekiya Seyîd Evdilqadir de cemiyeteke bi navê "Kürd Teavün ve Terakki Cemiyeti" (Komeleya Alîkarî û Pêşketina Kurd) li bajarê Stenbolê damezirandin û ji aliyê heman cemiyetê ve bi navê "Kürd Teavün ve Terakki Gazetesi" (Rojnameya Alîkar û Pêşketina Kurd) rojnameyek jî weşandin. Pîremêrd bi navê xwe yê hêmanî "Tewfîqê Silêmanî" di nav de cih girt û bû xwedî berpirsyarê weşana rojnameyê. Di heman demê de helbestên xwe jî di rojnameyê de diweşandin. Di helbesta ku di rojnameya pêşî de hatiye weşandin de wiha digot:
Pîremêrd, ji temenê biçûkatiya xwe heya dawiyê, ji gelê xwe re xizmeteke gelek qenc pêk aniye. Di sala 1950yî de li bajarê Silêmaniyê di temenê 83yan de koç dawî kir û li goristana heman bajarî radestî gora pîroz kirin. Dixwazin vî zatê gorbihuşt her dem bi bîra xwe bînin. Siyanet, rûmet û rêz ji gorbihuşt re.
Xanedana Wessex
Xanedana Wessex, anku wekî Xanedana Cerdic jî tê zanîn(di Îngilîzîya Kevn de : Cerdicingas), Keyaniyeke ku di rojavayê başûr a Îngilistanê de di serî de wekî Wessex hatibû zanîn û di bin serkêşiya Cerdic a Wessex ê ji sedsala 6-an heta yekbûna keyaniyên Îngilistanê ji aliyê Alfred a mezin û cîgirên wî ve birêvebirina Îngilistanê îfade dike.
Remilly-sur-Tille
Remilly-sur-Tille, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Kisxa
Kisxa (bi tirkî: Şenyurt), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Sîstema XY ya diyarbûna zayendê
1.Sîstema XY ya diyarbûna zayendê (bi înglîzî: XY sex-determination system)
Rêbaza diyarbûna zayendê bi sîstema XY
Her xaneyêk laşê mirov 46 kromozom (23 cot) lixwe digire. Ji vana 22 cot kromozom wekî “kromozomên laş” (bi înglîzî: somatic chromosomes / autosome) tên navkirin. Erk û pêkhateyên 22 cotên kromozomên laş di xaneyên nêran û mêyan de heman e. Cota din a kromozoman jî wekî “kromozomên zayendê” (bi înglîzî: gonosome / sex chromosomes) tê navkirin. Zayenda mirov ji aliyê kromozomên zayendê ve tê diyarkirin.
Ezûmçî
Ezûmçî, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rabat, Tortim
Rabat (bi tirkî: Kemerkaya), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Rahdane
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 619 kes (177 malbat) bûn.
Ilmenau
Ilmenau, bajarekî navçeya (Landkreis) Ilm-Kreisê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Tirbespî
Tirbespî (bi erebî navê wê kirine al-Qahtaniya), bajarekî ser Qamişloka Hesîçeyê li rojavaya Kurdistanê ye.
Ebasê Fatê
Dema ev camêr diaxivî derzî ketibana deng jê dihat, her kes bêdeng dibû û lê guhdar diman. Bi hostayî û hinerekî bilind diaxivî. Gotinên wî bi rengekî gelekî spehî li hev diguncîn. Wêneyên ciwan ji devê wî derdiketin û şiroveyên wî aqilqne bûn. Dema wî bûyek digot wilo xweşik dihate ber çavê guhdaran weke, ko mirov wê bûyerê di filmekî sînemê de bibîne.
Ilsenburg
Ilsenburg (Harz), bajarekî navçeya (Landkreis) Harzê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Tirbespî
Ûsivê Hewarê
Di heyama wî de ev alavên ragehandinê yên modern nebûn, lê wî şûna telefon û radyo û televizyonê jî digirt. Te çi pirsîbana xeber li cem wî bû.
Ai Weiwei
Ai Weiwei di qada hunera serbixwe ya çînî de hunermendek sereke ye. Ew bi hunera xwe û bi performansên xwe yên hunerî yên provokatîv û siyasî li qada navneteweyî tê naskirin. Ew fîgurê dijberiya desthilatdariyê û nîşana azadiya derbirînê li Çînê ye. Ew yek ji 303 rewşenbîrên çînî ye ku Şertnameya 08 îmze kiriye, û bi eşkere helwesta hikûmeta Çînê ya li ser demokrasî û mafên mirovan rexne dike. Wek avahîsaz, ew şêwirmendê hunerî yê fîrmaya avahîsazî ya swîsreyî Herzog & de Meuron bû di dema avakirina Stadyûma Neteweyî ya Pekînê de ku ji bo Olîmpiyadên havînê yên 2008an hat çêkirin.
Saral Xwarû
Saral Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 221 kes (44 malbat) bûn.
Ingelheim am Rhein
Ingelheim am Rhein, bajarekî navçeya (Landkreis) Mainz-Bingenê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Landelles
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Ampûl
Ampûlên ku îro tên bikaranîn, emrê wan 2 sal e. Lê carna heta 8 salan jî tên bikaranîn.
Mançû (netewe)
thumb|305x305px|[[Cixi • Guangxu
Saint-Paër
Saint-Paër, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sarah Hegazi
Nêrînên wê yên siyasî
Hegazî dema ku li Misirê dijiya, wek komunîst dihat nasîn û piştgiriya Partiya Nan û Azadiyê dikir û carekê li Kanadayê tevlî Tora Sosyalîst a Biharê bû. Hegazî ragihand ku ji ber dijberiya rejîma Sîsî li Misrê ji kar hatiye avêtin. Neh sal piştî şoreşa Misrê ya 2011an, Hegazî nivîsî ku "rejîma kevin dê her tiştî biceribîne, heta îkonên girîng ên rejîma xwe bike qurbanî, da ku li ser desthilatdariyê bimîne an jî vegere desthilatê", û serok el-Sîsî wekî "dîktatorê herî zordar û tund a dîroka me ya nûjen" wesif kir û nivîsa ku "şoreşger bawer dikin ku şer şerekî sinifan e". Hegazî nivîsiye ku ji ber ku şoreş ne temam bûye, "piraniya me niha di gorê de, di zindanê de, yan jî sirgûnê de ne."
Mirin û mîras
Mirina wê li gelek nûçeyên navneteweyî hate ragihandin û Hegazy her sal bi rêzgirtina ji bo çalakiya wê tê bi bîr anîn. Hemed Sinno, pêşengê koma Lubnanî Mashrou' Leila li ser profîla xwe ya Facebookê rêzek ji Hegazî re parve kir ku tê de "لروحك الحرية", an "Azadî ji bo we" tê xwendin. Sinno paşê li ser gotinên Hegazî berî mirina xwe stranek çêkir û pêşkêş kir. Hunera dîtbarî ya bîranîna Hegazî piştî mirina wê bi berfirehî belav bû. Hunermend û kesayetiyên din ên Ereb û rojhilata navîn peyamên hevxemiyê û hevgirtinê bi Hegazî û civaka LGBT re parve kirin ku di nav wan de lîstikvanê Misrî Amr Waked, stranbêj û lîstikvana libnanî Carole Samaha, wênesaz û çalakvanê LGBT yê Îranî Alireza Shojaian, û parêzer û rojnamevanê Urdunî Ola El-Fares.
Fas
Şêx Rafîkî, meleyekî Misilman ê Fasê, dema ku bîranîna Hegazî parastibû ji kesekî serhêl ê girêdayî DAIŞê, gefên kuştinê lê hat xwarin.
Sedmexzenî Hesenlû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Léthuin
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Rougemont, Côte-d'Or
Rougemont, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Rouvray, Côte-d'Or
Rouvray, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Deng (kovar)
Kovara Deng li Istenbole tê weşandin. Kovarek siyasî û Çandî ye. Mehê da carek derdikeve. Bi Kurdî û Tirkî ye. Heya niha 74 hijmar hatîye weşandin. Kemal Burkay, Ibrahim Güçlü, Ekserê Boyik, Mahmut Kilinç di nav nivîskarên kovarê da cîh digrin.
Levesville-la-Chenard
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Sersûk
Sersûk (bi tirkî: Tatlıpayam), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Saint-Pierre-de-Varengeville
Saint-Pierre-de-Varengeville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Golhîn
Golhîn, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kidiriş
Kidiriş, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sudhir Chaudhary
Sudhir Chaudhary rojnamevan û kesayetiyek medyayî ya Hindî ye. Ew wekî edîtorê giştî yê Zee News kar dike û li Zee News-ê pêşandana serokwezîr Daily News And Analysis (DNA) dike.
Saint-Andeux
Saint-Andeux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Johanngeorgenstadt
Johanngeorgenstadt, bajarekî navçeya (Landkreis) Erzgebirgskreisê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Safiye Ali
Jiyan û serfirazî
Safiye Ali di sala 1894an de li Stembolê ji dayik bû, ji çar xwişkan a herî piçûk e. Bavê wê Ali Kırat Paşa yek ji arîkarên kesane yên siltanên  Ebdulezîz û Ebdulhemîd II bû.Bapîrê wê yê mezin Hecî Emin Paşa 17 salan Şêxê îslamê Mekkeyê bû û damezrênerê pênc weqfên ku hîn jî li wir xwendekaran hîn dikin. Safiye Ali, ku di temenek biçûk de bavê xwe winda kir, li Valideçeşme di vîlaya kalikê xwe Emin Paşa de mezin bû.
Louville-la-Chenard
Louville-la-Chenard, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Stan Swamy
Stan Lourduswamy, bi nasnavê xwe Stan Swamy tê naskirin (jdb. 26ê nîsan 1937 - m. 5 tîrmeh 2021), nivîskar û çalakgerê katolîk bû. Swamy kesê herî kal bû ku li Hindistanê bi egera terorîzmê hatibû tawanbarkirin.
Saint-Pierre-le-Vieux, Seine-Maritime
Saint-Pierre-le-Vieux, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Manavgat
Erdnîgarî
Manavgat bi 2283 km² e mezinbûna rûerdîyê de navçe ya duyem ya bajarê Antalyayê ye. Bakurê navçeyê bi Çîyayê Torosê hatîye dorpêçkirin. Li rojhilatê navçeyê Çemavoka Alara û Çemavoka Zebeşa cih digire. Di navenda navçeyê de çemek bi navê Çemê Manavgatê diherikê û tevlî Deryaya Navîn dibe.
Golaxûr
Golaxûr, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Ebermannsdorf
Ebermannsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Amberg-Sulzbach li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şêxmerûf
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (48 malbat) bûn.
Pêtxwar
Pêtxwar (bi tirkî: Aktaş), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Welatê Min Şahtamarê Min
Pirtûka Ahmed Arîf a dudyane. Ev pirtûk piştî mirina helbestvan, di hêla lawê wî da hinik helbestên nû hinik ên ku berê di kovaran da hatîye weşandin di vê pirtûkê da hatîye berhevkirin.
Schneeberg (Erzgebirge)
Schneeberg, Saksonya, bajarekî navçeya (Landkreis) Erzgebirgskreisê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Welatê Min Şahtamarê Min
Tu li ser ser û ser çavê min e Tu li ser bêdengî û ser qerîna min e…… Li tu dosyayên dizî Li tu pirtûken vekirî Ji navê te bêtir sîleh Ji qedera te bêtir guneh Nehatîye nivisandin
Li dû te harên Dravên bi xwîn Yanî seyên dolaran Gurên sterlîn û zêran Û Nemrûdên neftan Û Yezîdên zirîçan….
Kemer, Antalya
Kemer, yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Antalyayê ye.
Erdnîgarî
Navçeya Kemer 43 km dûrî bajarê Antalyayê ye. Navçê, yek ji wan navçeyên li ser perava Deryaya Navîn e. 46 kîlomêtro dirêjahiya perava navçeyê ye. Rûerda Kemerê 53.483 km² ye.
Girêdanên derve
Malpera navçeyê
Aboriya Koreya Başûr
Sîstema perwerdehî ya tund û sazkirina gelheyekî gellek motîvebûyî û perwedekirî, sedemên sereke yên teşvîkkirina teknolojiya bilind a dewletê û hilperîna bi lez a aboriyê. Ji ber tunebûna çavkaniyên xwezayî û gelheya gur, zêdebûna rêjeya gelheyê û çêbûna bazara mezêxer a naxweyî asteng dibe. Di 2014an de Koreya Başûr heftemîn ixracadkar a herî mezin û heftemîn îthaalatkar a herî mezin a li dinyayê bû.
Nehr Bostanabad
Nehr Bostanabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Luigny
Luigny, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Kulmbach (navçe)
Kulmbach, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Bavyera, Almanyayê ye.
Marmaris
Marmarîs, navçeyeke tûrîstîk ya bajarê Muglayê ye.
Bozoya
Bozoya yan jî Bozoyan (bi tirkî: Sarıtaş), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Sainte-Colombe-sur-Seine
Sainte-Colombe-sur-Seine, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Kamal Soleimani
Kamal Soleimani nivîskar û dîroknasekê kurde, ji Rojhilatê Kurdistanê. Li sala 1999an wek penaber çûye DYAyê. Li Meksîka "El Colegio de Mexicoyê" wek mamoste dixebite.
Kubîlay Xan
Jiyan
Di dema Kubilay de gelek kesên Ewropî çûn serdana Çîn ê. Di nav wan de yê herî navdar Marco Polo ye. Marco Polo di derheqê qesra wî da, jiyana li wir û pergala bacê de agahdarî peyda kir.
Lumeau
Lumeau, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Sainte-Marie-sur-Ouche
Sainte-Marie-sur-Ouche, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Miyardan
Miyardan, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qişlaq Gazlû Hacî Mohamed
Qişlaq Gazlû Hacî Mohamed gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Sauveur-d'Émalleville
Saint-Sauveur-d'Émalleville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Bodrum
Bodrum yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Muglaya Tirkiyeyê ye.
Avakirin
Avakirina an Çêkirina Avahiyan, têgeheke giştî ye ku tê maneya awayê çêkirinê û piroseya çawanîya avakirinê têde berdewam dike heye ku proseya avakirinê bi dawî dihêt.
Xinzorika Jêr
Xoziroka Jêr (bi tirkî: Taşoluk), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Saint-Germain-le-Rocheux
Saint-Germain-le-Rocheux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Magny, Eure-et-Loir
Magny, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Spongîolojî
Spongîolojî, porîferolojî yan jî lûfnasî şaxê zoolojîyê ye ku li lûfan (porifera) gercust û lêkolîn dike.
Ornbau
Ornbau bajarokekî navçeya (Landkreis) Ansbach li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mafên kesên LGBT li Kurdistanê
Bakurê Kurdistanê
Lê belê hemû partiyên kurd piştgiriya LGBTyê nakin. Partiya netewperest û îslamî ya Kurd a bi navê HüdaPar û leşkerê wan Hizbullahê Kurdistan weke gef li ser civaka LGBT û her kesê ku piştgiriya civaka LGBT dike, tê zanîn.
Anupama Chopra
Anupama Chopra (jdb. 23 sibat 1967) nivîskarek, rojnamevan, rexnegirê fîlim û derhênerê Hindî yê Festîvala Fîlimê ya MAMI Mumbai ye. Ew di heman demê de damezrîner û edîtorê platforma dîjîtal ya Film Companion e ya ku li sînemayê nêrînek kurkirî pêşkêşî dike. Wê gelek pirtûk li ser sînemaya Hindî nivîsandiye û ji NDTV, India Today, û her weha Hindustan Times re rexnegirê fîlimê bûye. Wê ji bo pirtûka xweya yekem Sholay: Çêkirina Klasîkek, Xelata Fîlimê ya Neteweyî ya 2000î ya Pirtûka herî baş a Sînemayê stend.
Mafên kesên LGBT li Kurdistanê
Giringiya kesên LGBT di şoreşa kurd de
Di şoreşa kurd de ku bi awayekî aktîv li dijî rolên zayendî yên dualî têdikoşe û ji bo civakek xwedî mafên wekhev ji bo her kesî têdikoşe, zayend, etnîk, dîn û meyla zayendî ti carî rol nelîstiye. Lê belê di şerê li dijî terora DAIŞê de zayends biyolojîk (jin) û meyla zayendî cara yekem bûne sereke. Çekdarên DAIŞê bawer dikin ku heger ji aliyê jinên di nav Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) de bên kuştin, wê neçin bihuştê. Bi vî awayî şervanên jin ên kurd bûne kabûs her mezin a terorîstên DAIŞê. Dû re TQILA jî pêk hat, ku tê wateya: "Serhildana Queer û Artêşa Rizgarî". Mîlîsek ji bo hemû kesên ku pabendbûna bi rolên zayendî yên klasîk û nasnameyên zayendî yên bi teng ve hatî destnîşankirin red dikin.
Fethiye
Erdnîgarî
Navçeya Fethiyeyê li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin. Di derbarê rûerdî yê de navçe ya herî mezin ya parêzgeha Muglayê ye. Li rojhilatê navçeyê, sînorê parêzgeha Antalya, li başûr û başûrêrojava Deryaya Navîn, li bakûrê navçeyê bajarên Denîzlî û Burdur cih digire.
Kendûl Bostanabad
Kendûl Bostanabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Çirav
Agahiyên bingehîn
Çirav ji bo gelek cureyên riwekan, heywan û kêzikan ku xwe bi jiyanê di şert û mercên lehiyê de an jî di şert û mercên din de adapte kirine, jîngehek peyda dikin. de ji bo hilanîn û nûvekirina binê erdê xwedî rîzoman in. Nimûneyên gelemperî di nav de pisîk, mêş, papîrus û giyayên sawê hene. Ajalên avî, ji masî bigire heya salamanderan, bi gelemperî bi oksîjenek kêm di nav avê de dijîn. Hin dikarin li şûna wê oksîjenê ji hewayê bistînin, hinên din dikarin di şert û mercên kêm oksîjenê de bijîn.
Gormerî
Gormerî (bi tirkî: Çaylıca), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Didim
Dîdîm, navçeyek tûrîstîk ya bi ser bajarê Aydînê ye.
Çeşme
Gelhenasî
Li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara Gelheya navçeyê 43 hezar 489 kes hatiye tomarkirin.
Kurdkendî Bostanabad
Kurdkendî Bostanabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Schwarzenbek
Schwarzenbek, bajarekî navçeya (Landkreis) Herzogtum Lauenburgê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Marboué
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Eyşe Şan
Jiyan
Di nava Kurdan de hunera dengbêjiyê mîna kaniya avê bêdawî ye, hertim dizê û çiknabe. Dengbêjên Kurd di vê navê de tesîrek mezin li ser hesta huneriya Eyşe Şanê lîstin e, çimki herdem dîwanxana mala bavê wê ji dengbêjên herêmên cûr bi cûrên Kurdistanê tejî bû. Li mala wan dengbêjên dengxweş didan ber hev û tev heya roja din berê sibê bi hev re distrîn. Di vê navê de dengbêjê ku ji herkesî dengxweştir û hostatir derbiketa di dawiyê de ji aliyê xwediyê diwanê xelatek baş distand û herkesi ew piroz dikir. Ev e´detê qenc bi hezaran sale ku hê ji di nava Kurdan de didome û bi taybet ji giregirên Kurdan, Axa û Begên xwedi gund herdem deriyê kûşk û dîwanxaneyên xwe ji dengbêjên Kurd re vekiri hiştine û malên wan bûne xwindingehek ji bo bi hêzkirina edebiyata devkî ya Kurdan. Dema mirov jiyana dengbêjê mezin Evdalê Zeynikê dixwine baştir bi vê rastiyê dihese. Ji berku Evdal bi piştgiriya maddi û me’inewiya Sûrmeli Mihemed Paşa bêtir di karê xwe de bi serdikeve. Osmanê bavê Eyşe Şanê ji ev karê bav û kalên xwe li gor hêza xwe didomanidin. Dayika Eyşe Şanê Heciye Xanimê ji carna bi lorikên ku ji wê re dixwindin, riha wê ya teji hest û hissên hunera Kurdewari dixiste bizav û hereketê.
Sala 1958an keça Kurd Eyşana hunerdost û dengnazik bo yekemin car di nava civata jinan de stranên ku ji dengbêjên mina bavê xwe hîn dibe, carna distire. Herkes bi bîhîstina dengê wê bi hesret guhdar dimîne û bi vî rengî hunermenda nemir dest bi strîna kilamên cimaeta Kurdan dike.
Malbata Eyşe Şanê pir dîndar bûn, herkes bi xwîndina Qûranê mijûl dibû û di nava dengxweşên xwindina Qûranê de, dîsa jî Eyşe Şan dikeve rêza yekemin. Lê ew evîndara strana kurdî ye û li her derê di nava kom û civatên xwebixwe de bi lorik û besteyên xwe xem û şahiyan di nava dilê mirovên derdora xwe diafirine.
Bûyerek tal di jiyana Eyşe Şanê de ew ji ezîztirîn kesên wê dûr xist. Eyşe Şan hê 20 salî bû ku li ser daxwaza bavê xwe bi xurtekî yê bi navê Şewket Tûran re zewcî. Hercend ew xwediyê kecekê jî bûn, lê ew li hev nehatin û Eyşe Şan piştî vê bûyera nexweş hat bajarê Entabê. Wê dev ji keca xwe ya sê mehî û hemû kesûkarên xwe berdabû û ji bona wê hindê jî xerîbiyê di rewsek wha de teisîrek gelek xirab li ser jiyana wê cêdikir. Li Entabê wê bi hizar zemetiyan û bi karê pinîkirin û dirûtina kincên qetyayî debara jiyana xwe dikir. Eyşe Şanê bi hevkariya zilamekî yê bi navê Naîl Baysû du salan li radiyoya bajarê Entabê bi zimanê tirkî stran gotin. Lê ji ber ku di dilê Eysana Elî de evîna strana kurdî heye, wê ji karê di radyoya Entabê derdixin. Pişt re Eysana Kurd hat Îstembolê û bo cara yekê bi zimanê kurdî û tirkî stranên xwe tomarkirin. Lê xwediyên plakan mafê wê yê rastîn nedanê û bi firotina kasêtên wê bûn xwediyê her tiştî. Wê ji herçend bi dengê xwe yê xweş dikari bibe xwediyê hertişti û pir dewlemend bibe lê bêdadiya xwediyên kompaniyên kasêt tomarkirinê, mafê wê nedidanê û ew hertim feqîr û bêkes bû. Bi salan keda wê hat xwarin, ji bona wê ji Eyşe Şanê ji ber vê bêedaletiyê gelek xem dikişandin. Ji aliyekê din ew bi vê heqiqetê ji hesilyabû ku sistema komara Tirkiyê hebûna Kurd û Kurdistanê inkar diken û zimanê Kurdi ji qedexeye û dema ew li gor zagonên sistema Kemalîstan pêngavan hilnegire, mafê wê ji yê mina mafê 25 milyon Kurdên bakurê Kurdistanê bê xwarin û pêpestkirin.
Naveroka stranên Eyşe Şanê
Naveroka stranên Eyşe Şanê ku aliyekê pênaseya wê jî didin xuyakirin, sê babetên civaki digirin ber xwe:
Berevaji xwestekên wan Eyşana Osman jî sond xwar ku qet teslîmî xwestekên Kemalistên nifşparêz û inkarkar nebe û bi rasti ji xanima Kurd Eyşe Şanê heya dawiyê ev soza xwe bi cîh anî û qet ji helwesta xwe ya Kurdayetiyê nehat xwarê. Wê dilê gelê xwe şakir û dilê neyaran jî bi deng û stranênê xwe yên bi zimanê qedexekiri, şewtand.
Eyşana Kurd li sala 1972an çû Elmaniya û li bajarê Munşên bi cihwar bû. Li wir keça wê Şehnaz ku ji bo dayika xwe ji her tiştê dinyayê bi qîmetir û eziztir bû jiyana xwe ji dest da. Piştî vê bûyera tal xemgîniyek mezin li ser jiyana Eyşe Şanê rûnişt û demeke dirêj dev ji xebatên hunerî berda. Piştre careke din ji Almaniya vegerî Kurdistanê.
Lê Eyse Sanê li basûrê Kurdistanê bi wan pêswaziyên bênimune ku ji aliye gelê Kurd ve li wê û hunera wê kiiribûn, bi vê heqîqetê hesiyabû ku keda wê ya wan salên dijwar û bi zehmet vala necûyê û wê di nava dilê gelê xwe de cihekî taybetî girtiye. Ji bôna wê jî hîviyên mezin di dilê wê de afirîn ku careke de vegere nava Kurdên Kurdistana di bin desthilatdariya Iraqê de.
Qedir û bihayê Eyşe Şanê ji ber bindestiya gel û welat wê, biqasi ku pêwist bû, nehat zanin û girtin. Lê ger wê li hemberi peymana xwe ya teji evin ji bo huner û strana Kurdi bê soz û qirar bûya, an ji bi wi dengê xwe yê bênimune bi zimanê gelên serdest stran bixwindana, bêgoman ewê mina pirensisekê, mezin û bihagiran bûya. Lê di nava Kurdan de pirensisek bê tac û text bû. Wê bêgoman felsefeya Emedê Xani xwindibû û bi derdê gel û welatê xwe baş zanibû.
Eyşe Şan xanimek rewşenbir û welatperwer bû û baş bi derdê bindestiya gel û welatê xwe hesiya bû. Ji bona wê ji hertim wiha digot:
Hunermenda navdar Eyşe Şan di 18ê Kanuna sala 1996an de piştî ku gelek salên dûr û dirêj ji hunera resena gelê xwe yê bindest re xizmetek bêwestan kir, bi nexweşiya şêrpence yê li nexweşxaneya bajarê Îzmîrê çû ber dilovaniya Xwedê.
Ji wan mirov dikare navê hozan Zozan, Delal, Fatê û Gulistan Perwer û gelek kesên din bi nav bike.
Yadgarlû
Yadgarlû gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Eyşe Şan
Qederê
Tu bûy siwarekî bi rim û bi mizreq
Lê qederê... te gostê min helandî
Derdê Hewiyê
Jinê wî care bi dost û yare
Schwentinental
Schwentinental, bajarekî navçeya (Landkreis) Plönê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Baoji
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.716.731 kesî
Ardoşên
Ardoşên (bi tirkî: Yenibaşak), gundekî bi ser navçeya Bongilana Çewligê ve ye.
Autumn Reeser
Jiyan û nasandin
Autumn Reeser di de li La Jolla, Kalîforniya (DYA) ji dayik bûye. Bejina wê 1,63 m ye. Wê li Carlsbad High School, Los Angeles, xwendiye.
Sassetot-le-Mauconduit
Sassetot-le-Mauconduit, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Bavyeraya Jêrîn
Navçe
Landkreise (navçe)'''
Kreisfreie Städte (bajarên xweser)
Zelîlan
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 244 kes (40 malbat) bû.
Xarabe, Bongilan
Xarabe (bi tirkî: Harabe), gundekî bi ser navçeya Bongilana Çewligê ve ye.
Binzhou, Shaanxi
Binzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Oberpfalz
Navçe
Kreisfreie Städte (bajarên bê navçe):
Saumont-la-Poterie
Saumont-la-Poterie, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Mahakali, Kanchanpur
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.253 kes hatiye hejmartin
Dêra Ortodoks a Tirkî
Dîrok
Di 15ê îlona 1922yan de Patrîkxaneya Ortodoks a Otokefal a Anatoliyê li Qeyseriyê ji aliyê Papa Eftîm I ve, ku piştgirê Civata Giştî ya Ortodoksên Tirk ên Anatolyayê bû, hat damezrandin.
Marktleugast
Marktleugast şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kulmbach li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hanzhong
Hanzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Frankonyaya Jêrîn
Frankonyaya Jêrîn (Unterfranken) yek ji heft navçeyên îdarî (Regierungsbezirk) yên Bavyera, Almanya ye.
Mirin 2017
Lîste bi vî awayî tê çêkirin: Meh û roja mehê ya mirinê (an jî roja ragihandina mirinê), nav, temen, etnosîte yan hemwelatî, sebeba navdarbûna wê/wî li gorî rêbazên Wîkîpediya kurdî, sebeba mirinê û çavkanî-serçavk.
Swabya (Bavyera)
Swabya (Schwaben) yek ji heft navçeyên îdarî (Regierungsbezirk) yên Bavyera, Almanya ye.
Saint-Seine-sur-Vingeanne
Saint-Seine-sur-Vingeanne, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Hestiyên ling û pê
Rêzbûn, cih û hêjmara hestiyên ling û pê mîna yên hestiyên mil û dest in. Lê ji ber ko hestiyên ling û pê erkê kişandina giraniya laş û livînê bi cih tînin, piçek mezintir in û dibe ko gehên wan jî ji yên mil û dest piçek cuda bin. Her ling û peyek ji 30 hestiyan pêk tê. 1 ran, li beşa hêtê mirov de cih digire.
1 kulavê çokê, li aliyê pêşiyê çokê de cih digire.
Meslay-le-Vidame
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Hestiyên ling û pê
Pê
Pêçî ji 14 hestiyên pêçiyê  pêk tên. Hestiyê pêçiyan jî wek hestiyên tiliyan rêz dibin. Pêçiya mezin (pêçiya beranê) ji du hestiyên pêçiyê pêk tê. Her yek ji pêçiyên din ji sê hestiyên pêçiyê pêk tên.
Sendroma edward
Teşhîs
Astên PAPP-A, AFP, uE3, β-hCG belaş, ku hemî bi gelemperî di dema ducaniyê de kêm dibin.
Alîkari di dema xeniqînê de
Alîkariya yekem ji bo mexdûrên asayî
Kesên ducanî û pir qelew hewcedarê guhertoyên van teknîkên destan in (li jêr bixwînin).