cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
AirDrop
AirDrop, di pergalên xebitandinê yên iOS û macOSê yên Applê de karûbarek ad hoc a bêtêlê e ku di Mac OS X Lion (Mac OS X 10.7) û iOS 7 de hatiye destnîşan kirin ku dikare daneyan di nav komputerên Macintosh û cîhazên iOSê yên piştgirîkirî de bi riya pêwendiya bêtêl ya ji nêz ve bişîne. Ev pêwendî li ser Apple Wireless Direct Linkê, 'Çarçoveyên Çalakiyê' û 'Çarçoveyên Daneyê' bi karanîna navnîşanên IPv6-ya herêmî yên çêkirî li cihê navnîşana MAC-a sabît a çîpê Wi-Fi yê pêk tê.
Kabe
Di gora ola Îslamê Kabeyê di hêla Îbrahîm pêxember û lawê wî Îsmaîl pêxember hatiye înşakirin. Di sala 570'an da serokê leşkeran bi nav Ebrehe xwestiye ku Kabeyê hilbişînî û ji bona vî bi hêzên xwe hatiye Mekeyê, lê Xwedê bi xwe Kabe parastiye û hêzên Ebrehe tune kiriye.
Têkiliyên derve yên Komara Îslamî ya Îranê
Têkiliyên derve yên Komara Îslamî ya Îranê hemû doktrîn û siyasetên Komara Îslamî ya li dinyayê pêşvedibe dihundirîne. Rêvebiriya têkiliyên derve yên Îranê j aliyê Wezareta Têkiliyên Derve ya Komara Îslamî ya Îranê tê kirin û di bin kontrola Rêberê Dînî de ye.
Mezra Werebîn
Mezra Werebîn gundekî ku bi ser navçeya Xîzana Bidlîsê ve ye.
Hindistan
Hindistan piştî Çînê, ji aliyê gelheya xwe ango mirovên lê dijîn ve duyem mezintirîn welatê cîhanê ye. Ew herwiha duyem welatê mezin e bi berfirehiya xwe ya zemînî ango erdî ve. Li başûrê wê Okyanûsa Hindî, li başûr rojava Deryaya Erebî, li başûr rojhilat Kendava Bengalê, li bakur rojhilat Bûtan, Çîn û Nepal, li rojhilat jî Bengladeş û Myanmar hene, herwiha tixûbê wê li rojava bi Pakistan re heye. Bi tevahî dirêjahiya peravên Hindistanê 7.517 km ne.
Asîmîlasyon
Bi alîyê Dewletên Yekbûyî yên 1880 re leşkerî yê bilind yê desthilatdar kir û qanûnên ku bi zêdebûna mafên Hindistanan vekişandine. Bê wateya (eger neheqkirî ye) hemwelat û nûnerên saziyên wekî "Dostên Hindistanê" ji bo polîtîkaya nû ya piştgirî dikin ku yek carî û hemî ji bo hemî hemwelatiyên Hindistanê bi civaka amerîkî re diparêzin. Wan ji bo qanûna nû ya navê Dawes Dawî 1887, ku dê bandorên li ser civakên eşîran dakêşin ku navê wî. Şerîeta zarokan zarokên ku bêne şandin dibistanê dibînin, ku ew rêgezên civaka spî vedigirin û dema ku ji wan çandên xwe yên hindikî derxînin hîn dikin. Qanûna ku Dawes salan di dema dansehê spî de hema hema ji bo gemiyek mezin a zevî û hema du-sêyem ên erdê peymana hemî winda kir.
Şerê navxweyî yê Rûsyayê
Li gorî hin dîroknasan şer bi şoreşa cotmehê ya sala 1917ê destpê kir, li gor yên din jî destpêka şer dikeve bihara 1918ê. Şer bi awayeke xurt û hovane hat meşandin ku tê de qasî 10 mîlyon sivîl hatin kuştin.
Dîno
Hunera Mûzîkê
Dîno bi alîkariya Mîr û Kom Muzîkê çar albûm da weşandin. Taybetiya herî balkêş a albumên xwe ev e ku gotin û muzîk bi tevahî ya Dîno ne. Bi dengê xwe yê bêhempa ew xwe ji gelê kurd re da pejirandin û cihê xwe yê metîn di nava muzîka kurdî de girtiye.
Hozan Dîno hunera xwe bi vî havi dide nasîn:
Folklor
Lê belê peyvika ”folklor” bi vî hawayê li jorê ku di nava xelkê ku tenê ji van tiştan re tê gotin, ne rast e. Lewra folklor bi wateya xwe ya ferhengî, gelek fireh e û ji hemû tiştên ku têkiliya xelkê bi wan tiştan re heye re tê gotin.
Zargotina kurdî
Zargotina Kurdî pir dewlemend e. Zargotin cureyekî wêjeya devkî ye. Ji çîrçîrok (mesel), gotinên pêşiyan, biwêj, tiştanok, efsane, çîrok, meselok, klam, stran, xwezgînî, zugotinok ê pêk tê.
Li Yekîtiya Sovyetan Eskerê Boyîk û çend kesén din, xasma jî malbata Calîl (Prf. Ordîxanê Celîl, Prf. Celîlê Celîl, Celîla Celîl) xebateke héja kirine, her yekê çend berhemên folklorî amade kirne.
Dims
Dims an jî dimis xwarin û vexwarinek ji tû an tiriyê esirandî ku hatiye kelandin û bûye pelûl çêdibe. Di çanda xwarinê de ciyekî girîng digire.
Xwînber
Çîna (tewq) naverast (Tunica media)
Bi gelemperî ev çîn, qata herî stûr a xwînberan e. Ev çîn, ji qatên lûsemasûlke û bestereşane pêk tê. Hin ji masûlkeyan bi şêweyek bazinî û hin jî dirêjkî bi cih bûne. Xavbûn û girjbûna masûlkeyên bazinî, lumena lûleyê teng dike an jî fireh dike. Bi vî awayê pestoya xwînê û herika xwînê ya nav lûleyan diguhere. Girjbûn û xavbûna lûsemasûlkeyan ji aliyê demarên taybêt ên lûleyan ve tê birêvebirin. Komek xaneyen demarî (demarexane) li ser dîwarên lûleleyên xwînê de cih digire, ev demarexaneyan wekî demarên lûleyê (nervi vasorum) tê binavkirin. Ji xeynî demarên lûleyê, demarekoendama xweyî û hin hormon jî bandor li ser lûsemasûlkeyên lûleyên xwînê dikin. Lûsemasûlkeyen çîna naverast, bi tora rîşalên kollegenî tê destekkirin. Li gel destekkirina masûlkeyan, rîşalen kollogenî çîna naverastê bi çîna derve û bi çîna navîn ve jî girê dide. Di nav rîşalên kollogenî û derdora rîşalên kollogenî de qatek rîşalên kayişokî  heye. Qata rîşalên qaîşokî çîna naverastê ji ya derve cihê dike. Rîşalên qaîşokî tenê di dîwarên xwînberên nezîkê dil (Xwînberên qaîşokî) de heye.
Xerabê Cibra
.
Berde Reş Bilhesen
Berde Reş Bilhesen gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Heyder Şeşo
Di Nîsana 2015 an de, medyaya cihêreng ragihand ku şeşo, ligel parêzvanên xwe û şervanên din ên berxwedanê, ji hêla hêzên ewlehiyê yên Partiya Demokrat a Kurd (PDK) ve hatine girtin. Sedem girtina xezûrê wî bû, ku Şeşo ne pejirand. Ew heşt roj şûnda, bi şert û merc (di nav de hilweşandina HPŞ ê de) jî hate berdan. Di paşerojê de, wî diyar kir ku ew naxwaze daxwazan bicîh bîne û ew ê HPŞê belav neke.Heyder Şeşo biraziyê Qasim Şeşo ye, Şêrê Şingalê ye.
Vayres, Gironde
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Delta (erdnîgarî)
Delta, ji beriyên (deşt) ku li devên çeman çêbûne re tê gotin. Çemên ku li devên wan berî çêdibin pirtirîn bi çend devan digihêje ser gol an deryayê. Li van devên çem û li peravê aluvyon kom dibin ser hev û berîyeke nizm çêdibe. Hek kombûna aluvyonan di binê deryayê de pêk hatibe jê re deltaya binê deryayê tê gotin. Ji ber ku dişibe tîpa deltayê ya yewnanî (Δ) ev nav stendiye. Lê şiklê hin deltayên çeman cuda ne. Li deverên ku hilatin û dahatin lê pir kêm an tune delta çêdibin. Hilatin û dahatin an jî şîp nahêle ku aluvyon bicivin ser hev, wan ber bi nava deryayê diherikîne.
Xalepûr
Xalepûr gundekî ku bi ser navçeya Xîzana Bidlîsê ve ye.
Micingerda Jêr
Micingerda Jêr, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
County Limerick
Heya sala 1922, County Limerick beşek ji Keyaniya Yekbûyî bû.
Gattendorf
Gattendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hof li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kerem Tahar Gerdenzerî
Çêkirina koma Wetan
Ew di 1974an de çêdike koma kurdî ya muzîka modern. Sazbendê komê hev dahatin guhastin heta tîva 1976. Navê komê danîn Koma Wetan.
Batêl, Sêmêl
Nave Batel
Dibejîn Batêl li sêr dema Împaratorîya Osmanîya hatê avakirin ji bo slevanaya li sêr dema Împaratorîya Osmanîya (telaka telefonê) ji Zaxo diçû ji bo Bexda w l Batêle re diçû w dibejîn navê Batêle ey ji ve kare hatê  ba = hawa w tel = telefon  = Batêl
George Grigore
Çalakyên wî
Di hezîrana sala 2000'î de, wek weşanvan û werger, Bûkareştê li weşanxaneya Kriterionê koleksiyona Pirtûkxana îslamê damezrand. Di vê pirtûkxanê de, pirtûkên ku wî wergerandin wek çavkanyên saloxdar hatin pejirandin. Ew cara despêkê wergera Quranê bi zimanê romanî derket pêş. Ev wergera wî, piştî çapa yekem ya sala 2000'î, dîsa pir caran hat çap kirin. Di sala 2003'an de li Stenbolê bi du zimanî, erebî-romenî, hat çapkirin. Grigore, ji sala 2001'ê pêde hevkarê weşana kovara Romano-Arabica yê ye. Ev kovar ji hêla Navenda Lêkolînên derbarê ereban tête amadekirin. Wî ji bilî wergerên ji zimanê erebî, hin tişt ji edebîyata romenî jî wergerand bi zimanê erebî. Sala 1995 li Bexdayê, antolojya helbesta romanî bi navê Ar fi trebuit (Xwezî bibaya) bi zimanê erebî weşand. Herwusa ev xebata wî ji hêla Yekîtiya Niviskarên Îraqê hate xelatkirin. Dîsa, şanoya Matca (mak, çavkanî) ya ku ji hêla Marin Sorescu hatiye nivisandin wergerand erebî û li Bexdayê hat weşandin. Sala 2002'an şahesera Carolina Ilinca yê Tirania Visului (Zulma xewnê) li Libnanê bi zimanê erebî weşand. Xebatên wî yên pedagojîk ne ev tenê ne. Him ji bo xwendekarên zanîngehê û him jî çi kesên dixwezin fêrî erebî bin, ferheng, rêzimanên axaftin û rastnivîsa erebî weşand. Digel van xebatên xwe, li ser hin zaravên erebî jî lêkolîn çêkir (bi taybet zaravê erebiya Bexda û Mêrdînê). Derbarê ziman û zaravên erebî li derveyî welêt gelek gotar û lêkolînên wî hatin weşandin. (Îraq, Tirkiye, Polonya, Holand, Maroko, DYE; Urdun, Yekheviya Mîrên Ereban) Ji bilî xebatên ser zimanê erebî, mêla xwe daye ser zimanê kurdî jî. Sala 1994 Mishefa Reş, Kitabul Celwe ya Êzîdiyan di sala 1997'an de  di rûpelên dîrokê de gelê Kurd weşand.
Xelatên wî
Cara despêkê di sala 1991 di Bexdayê de bi helbestvaniyê dest bi xebata xwe kir. Hingê berhema xwe ya “buhar”  romanî û erebî nivisand. Sala 2000'î Xelata Walahiya, sala 2005'an jî xelata Na-man li Lubnanê wergirtin.
Mêrdîn (bajar)
Dîrok
Di dîrokê de ji bo bidestxistina bajêr şerên giran çêbûne. Berî çêbûna Mesîh, aramiyan û farisan şerên giran kirine. Demekê Romê li vir mane. Bi hatina îslamiyetê, di dema Omerê kurê Xettap de, hatine bi ser bajêr ve, bajar kontrol kirine. Kurdan di dema Merwaniyan de bajar bi baştirîn şêwe îdare kiriye. Piştre Artukî li vir bi cî bûne. Bajar, bi aqilmendiya Idrîsê Bedlîsî, di dema Selîmxanê kurê Sultan Beyazit de ketiye kontrola Osmanliyan.
Çiyayên herêmê
Çiyayê bilind yê herêmê Cûdî ye (2.114 m). Alam (1.041 m), Ziyaret (1.160 m) û Dibek(1.231 m), Tûrcel û Pozê Bîra.
Çandgeha çayê ya Margherita
Çandgeha çayê ya Margherita, plantasyoneke çayê ye li devera Tinsukia, Assam, Hindistanê. Çandgeh di 1884an de hate sazkirin û bi navê şaha îtalî "Margherita" binavkirî bûye wek bîranîna endazeyarê îtalî Roberto Paganini yê ku riya trênê ya heremê çêkiriye. Li çandgehê çayeke tehmxweş a bi navê Margherita çêdikin.
Eşîrên Millî
Mîllî an Milan êleke gelek mezin a Kurdistanê ye. Bi vî navê du êl li Kurdistanê hene. Yek ji wan bi taybetî li Bakurê Kurdistanê li aliyê Riha, Sêwreg, Wêranşarê bi war e. Yek jî li Rojhilata Kurdistanê, li Makûyê û Xoyê bi war e, lê belê li Xorasan û Anatoliya Navîn jî kesên ji êla Mîllî dijîn. Esasa xwe Milan ne tenê eşîreke e lê ji gelek eşîran pêk tê. Milan mîna konfederasyoneke eşîran e.
Girêdanên derve
Mîlan (êl) Dazwanî (êl)
Rîjaw
Rîjaw, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kirmaşanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Vérac
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Issigau
Issigau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hof li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
R
Çend wateyên R (ya jî r) hene.
County Monaghan
Heya sala 1922, County Monaghan beşek ji Keyaniya Yekbûyî bû.
Marienfließ
Marienfließ şaredariyeke navçeya (Landkreis) Prignitz li Brandenburg, Almanyayê ye.
Eniya tirkmen ya Iraqê
Gorî pisporên polîtîk ên herêmê
Dîsa gelek îdîa hatine kirin ku ITC bi rêxistinên wekî Al Qaîda, Hizb-ut Tahrir hwd re di têkiliyan de ye û ji Tirkiye û hin welatên Ereban gelek alîkariyan distîne.
Peipin
Peipin, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bijî, Bane
Bijî gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
1520
Cîhan
21ê çiriya paşîn - Ferdinand Magellan, Tengava Macellan keşf kir.
Navenda Arşîvxane û Lêkolînê - SARA
Projeya Çandî ya Kurdistan - Welatê Pêşemînan
Navenda Arşîvxane û Lêkolînê - SARAyê, di hewildanên hem bi nasîn û hem jî bi hezkirindana ev ferhengê kûr û watedar a gelê kurd di nav milletên cîhanê de, karên payeberz daye pêş xwe. Ev erk û delametek e li ser şanê me her welatparêzekî.
Şahû
Şahû, navê yek ji bajarên li parêzgeha Kirmaşanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Avisî
Hêka bigon
Embriyon piştî 8 heftan digihîje 3 cm dirêjiyê û 11 gram giraniyê. Dawiya 3 mehan dirêjahiya wî dibe dora 7-10 cm û giranî jî dibe nêzikî 45 gram. Di meha pêncan de jî dirêjahiya wî dibe dora 25 cm û giranî jî dibe nêzikî 500 gram. Wê çaxê por, bijang û biriyê wî hene. Sîstema mîzê û sîstema hezmkirinê bi temamî dixebitin. Di meha 9'an, giraniya wê derdikeve nêzikî 3-3,5 kiloyan.
Nestorî
Şerê dawîn-1915
Di şerê cîhanî yê yekem de bi îlankirina cîhadê ji aliyê dewleta Osmaniyan, têkiliyên kurd û nestoriyan ji binî ve xerabûn. Ev herdu gel ketin nav şer de û herdu aliyan jî zerer û ziyanên mezin dîtin. Di encama cîhadê de kurdan alîgirya Osmaniyan kir. 10ê gulana 1915ê jî nestoriyan dijî Osmaniyan biryara şer wergirt. Li 28ê xizîrana 1915ê jî serokê nestoriyan Mar Şamûn û gelê wî ji ber nehatina alikariya rûsan ber bi Urmiyeyê revîn.
Xwezaya mirov
Xwezaya mirovî cûrbecûr taybetmendî ye, di nav de awayên ramîn, hest û tevger, ku mirov ji wan re xwezayî tê gotin.
Teoriya pêşkeftina Charles Darwin guheriye cewherê guftûgoyê, piştgirî dide vê pêşnumaê ku bav û kalên mirov mîna îro ne mirov in.
Felsefeya Yewnanî ya Klasîk
Mirov siyasetek e. heywanek, tê wateya heywanek ku xwediyê giyaniyê ye ji bo pêşxistina civakên piçûktir ên bi mezinahiya bajar an bajarokek, bi dabeşkirina ked û qanûnê.
"sedema ku em ji dîtina şiroveyan kêfxweş dibin ev e ku, dema ku em mêze dikin, em fêr dibin û fêm dikin ku her yek çi ye, mînakî, 'ew wusa û wusa ye."
Felsefeya Chineseînî
Li gorî teoriya Mencian, xwezaya mirovî çar destpêkên (端, bixwaze) ji exlaqê vedihewîne: hestek hevbeşiyê ya ku di dilxwaziyê de pêşve diçe (仁, ren), hestek şerm û şermezariyê ku di nav rastiyê de pêş dikeve (義, yi). , hestek rêzgirtî û dadmendiyê ku bi pêşvexistina (禮, li), û têgînek rast û çewt a ku bi hişmendiyê pêşve diçe (智, zhi). Destpêkên exlaqê hem bi motîfên hestyar û hem jî bi darizandinên intuitive (wekî mînak çi rast û çewt, bêparastin, rêzdar, an şermezar) têne xuyang kirin.
Teolojiya xiristiyan
Bi saya Adem di guneh de, "xwezaya mirov" hat "xirab kirin", her çend ew wêneyê Xwedê digire. Hem Peymana Kevin û hem jî Peymana Nû hîn dikin ku "guneh gerdûn e". Mînak, Zebûr 51: 5 wiha dixwîne: "oldimkî va ye ez di neheqî de hatim veşartin; û diya min di nav gunehan de min veşart."Jesussa hîn kir ku her kes "gunehkarek xwezayî" ye ji ber ku ew mirov "cewher û ceribandina xwe ye. guneh ". Pawlos, di Romayî 7:18 de, behsa "cewherê gunehkar" dike.
Partiya Sosyalîzma Demokrat
Partiya Çepgîr bi riyên rewa û parlamantarîzmê li avakirina civakeke sosyalîst digere. Pirsgîrêkên di rojevê de ne bi zanîstiya sosyalîzmê şîrove dike. Nizmkirina bacê, parastina sirûştê, rakirina mecbûriyeta leşkerîkirinê, dadgeriya global, parastina destkeftiyên hemwelatiyan, polîtîkayeke mirovane ya hindikahiyan, rakirina cûdatiya di navbera federedewletên Almanyayê, lêgera perwerde û tenduristiya bêdirav hwd proje û daxwazên vê partiyê ne.
Xwezaya mirov
Teolojiya xiristiyan
Li gorî Kitêba Pîroz, "yekêda Adem xefika xwezaya mirovî xirab kir" lê Xwedê bi dilovanî "nûvekirin". "Ragihandin guherînek berbiçav e" ku tê de "nûvekirina cewhera me [mirovî]" ye. Bi vî rengî, berevajîkirina gunehê orîjînal, armancên Xiristiyan "veguherînek bêkêmasî ya kesan" ji hêla Mesîh ve.
Felsefeya nûjen a destpêkê
Yek ji guhertinên diyar ku di dawiya serdema navîn de çêbû, dawiya serdestiya felsefeya Arîstotelian bû, û şûna wê ji hêla nêzîkbûna nû ve ji bo xwendina xwezayê, di nav de xwezaya mirovî de. hewildanên ji bo sedemên fermî û yên dawîn wekî texmîneyên bêserûber hatin red kirin. [citation pêwîst] Di heman demê de, peyva "qanûna xwezayê" niha li ser her cewherê birêkûpêk û pêşbînîkirî di xwezayê de tête bikar anîn, ne ji hêla edebî ve qanûnek ku ji hêla lawirek Xwedê ve hatî çêkirin, û, bi heman rengî, "xwezaya mirovî" ne bû sedemek metafîzîkî ya taybetî, lê bi tenê tiştê ku dikare were binavkirin tîpên mirovî ye. [hewceya citkirinê]
Her çend ev realîzma nû ji destpêkê ve ji bo xwendina jiyana mirov tête xebitandin - mînakî, di xebatên Machiavelli de, - argumana diyarker ji bo redkirina dawîn a Arîstotelê bi taybetî bi Francis Bacon re têkildar bû. Bacon carinan wekî ku wî çar sedemên kevneşopî pejirand ("Ew helwestek rast e ku" zanîna rastîn bi zanebûnê ye. " paşîn ") lê wî van şertan xweş kir û yek ji sêyan jî red kir:
Lê ji van sedemên dawîn ji bilî zanyariyên pêşdetir xirabtir dikin, ji bilî vana yên ku têkildarî kirinên mirovî ne. Kifşkirina formal jê tê xwestin. Kêrhatî û materyal (ji ber ku ew lêkolîn kirin û wergirtin, ango, wekî sedemên dûr, bêyî ku binihêrin pêvajoya latînî ya ku rê li ber formê ve diçe) lê hûrgulî û serfiraz in, û hindik, heke tiştek be, bi zanistiya rastîn û çalak beşdarî dikin.
Felsefeya hevdem
Têgîna xwezaya mirovî, di felsefeya nûjen de, bi taybetî di hundurê felsefeya jineolojî de, bingehek felsefeya zanistê ye, çavkaniyek nîqaşê ye. Rewşenbîrên binavûdeng ên konseptê - David L. Hull, Michael Ghiselin, û David Buller; jî binêrin - argumînin ku xwezaya mirovî bi jînolojiya nûjenînas a modern de ne lihevhatî ye. Berevajî vê yekê, parastvanên têgehan amaje dikin ku dema ku bi awayek diyarkirî têne destnîşankirin, xwezaya mirovî hem ji hêla zanistî ve rêzdar û hem jî wate ye. Ji ber vê yekê, nirx û kêrhatîbûna têgehek bi bingehîn ve girêdayî ye ku meriv çawa li ser wê ferz dike. Di vê beşê de nîqaşên bingehîn ên xwezaya mirovî kurte dike û argumanên bingehîn ji fîlozofan ve li her du aliyên nîqaşê vedibêje.
Nerînek bingehîn a cewherê mirovan - "Xwezaya mirov ji wan taybetmendiyên ku ji hev veqetandî hewceyî û bi hev re bes in" pêkve. Ev taybetmendiyên hanê jî bi gelemperî wekî ciyawaziya mirovan têne hesibandin. Ew hem ji bo mirovan û hem jî ji cewherê wan re ne yekta ye. [95] Nêrînek nomolojîk a cewherê mirovan - "Xwezaya mirovan ew taybetmendiyên ku mirov di encama derxistina cureyên wan de xwediyê wan e" ye.
Li gorî dîtina kevneşopiya bingehîn a kevneşopî, nêrîna "bingehîn a sedemparêzî" rola baca bingehîn a xwezayê ya mirovan (rola diyarkirina çi jê re dibe mirov) nagire. Lê ew îdîa dike, ku ti têgihiştinek nikare vê yekê bigihîne hev, ji ber ku bicihanîna rola dê ji dijberên biyolojîk ên pêşkevtî xelas nebe (ku li jorîn di "rexneyên li ser têgîna cewherê mirovî" ve hate pejirandin). Berhevdanê bi têgîna yekalî ya Machery, Samuels dixwaze fonksiyona sedem-vegotinek xwezayî ya mirovan sererast bike. Ew cewherê cewherê mirovan wekî mekanîzmayên sedem û ne wekî taybetmendiyên asta-asta destnîşan dike. Mînakî, li ser vê dîtinê, behremendiya zimanî ne perçeyek ji xwezaya mirovî ye, lê mekanîzmayên binavûdengê ku binavûdengê tevgera zimanî ne, dibe ku wekî perçeyek ji xwezaya mirovan hesibîne.
Grant Ramsey hesabek alternatîf a cewherê mirovan pêşkêşî wî dike, ya ku ew navê navnîşa "zîneta koletiya jiyanê-dîrokê" dike. [94] Ev nêrîn ji têgihiştinê derdikeve ku berhevoka bingeheke genetîkî ya taybetî bi jînek taybetî re ne diyar e ka dê jiyanek çawa bi ser bikeve, ango, gelo kesek dewlemend e, xizan e, mir e, pîr dimire, dimire ciwan, hwd. 'ji bo kesek diyar têne gengaz in, her yek bi hejmarek taybetmendiyên wê tête bijîn. Ramsey têgeha xwe ji cewhera mirovî di referansa li ser "modela komên şêwazê de bi tevahî dîrokên jiyanê yên gengaz ên berbiçav" destnîşan dike. Bi gotinên din, hin dîrokên jiyanê hene, ango, rêyên gengaz ên ku jiyanek mirov dikare pêk bîne, mînakek: dewlemendî, xwendekarek PhD be, an nexweş bibin. Ramsey di bin sedemên van dîrokên jiyanê de vedigire modelên li pişt van rêyên mimkun. Mînakî, yek dikare îdîaya jêrîn bide: "Mirov dema ku bêhna xwe vedide" an jî mirov dikare îdîayên neurolojîk wek "Mirov dema ku ew di moda şer-firînê de ne, Adrenaline veqetînin." Ev nêzîkatî rê dide Ramsey ku ji xuyangên sipî bêtir derkeve û famkirina / hevsengiyên di navbera kesan de di astek kûrtir de, ku ji mekanîzmayên sedemiyê (pêvajoyên, struktur û sînorkirinên hwd.) Yên ku di bin wan de dimîne fêm dike. Dîrokên kesek, em dikarin van pêkanînên karesatê bibînin û wan bi hev re zêde bikin da ku bingeha xwezaya kesane ava bikin.
Kerguh
Dabeşandin
Famîleya kerguhan:
Mihane
Mihane, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Muhemmed Emîn Muînî
Muhemmed Emîn Muînî yek ji siyasetmedarê kurde û di Komara Kurdistanê de wek wezîrê karên derve dixebitî
Ehmed Elahî
Ehmed Elahî yek ji siyasetmedarên kurde û di Komara Kurdistanê de wek wezîrê darayiyê xebitîbû
Ebas Ferhadî Topkanlû
Jiyan û kar
Ferhadî di sala 2001ê de li zanîngeha Meşhedê endezyariya makîneyan kuta dike û piştre mijûlî xebat li hêzgeha kerebeyî bû. Sa siwarkirina hêzgehên kerebeyê ji bo çend salan li Sûrî û Iraqê xebitî û xwendin û nivîsandina xwe bi kurdiya kurmancî kemiland. Di sala 2012an de, pirtûka Nîşan û Dawet nivîsa nivîskarê kurd, mamoste Amed Tîgrîs ji kurmancî bi farisî û di sala 2014an de jî pirtûka Serpêhatiyên Kurda nivîsa Seydayê Tîrêj di gel wergera wî ya farisî çap kiriye. Wî di sala 2015an de pirtûka Tarîxa Edebiyata Kurdî jî wergerand ser farisî. Hemî pirtûkên werger a xwe li weşanxaneya Emû Elewî daye weşandin. Ew bi erebî, îtalî û îngilîzî dizane û karê wergeriyê dike. Nivîsarên ku der barê zimannasî û bi taybet Kurdî Kurmancî ne bo farisî werdigerîne û li kovarên Kurdên Xorasanê ku bi zimanê farisî tên weşandin, wek Etrekê, Soweydayê û Qoçanşinasiyê tên çap kirin. Ji bilî van, li nivîsên xwe der heqê erf û edeta Kurdên Xorasanê li Rizgarî û Zend_(kovar)ê çanda Kurdên Xorasanê dide nasandin.
Êlên Mîlan
Dîroka Mîlan
Jı teref Mamoste Salahaddin ceziri ev malumat hatıne standın. Salahaddin ceziri
Pierrerue, Alpes-de-Haute-Provence
Pierrerue, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bosnak
Bosnak bi sedsalan di nav pênaseya nasnameyê ya li ser bingeha olê de cih digirin, Slavên Başûr ên Ortodoks an Katolîk ên li Bosna-Hersek û li herêma Sancaq dijîn wekî dirêjkirina neteweyên Serb an kroat ên li van herêman hatine pejirandin. Bi derbasbûna Yugoslavyayê bo pênaseya Komara Federal a Sosyalîst a di sala 1963 de, lawazbûna pozîsyona serdest a Serbên di bin Komara Sosyalîst a Bosniya û Herzegovînayê de rê li ber pênaseyeke nû ya nasnameya neteweyî vekir. Di sala 1961'an de bi gotina "Misilmanên Etnîk" ku Bosna-Hersek bi vê navê re bi Serb û Kroatîyan re bûn dengek di rêveberiya Bosna-Hersekê de. Di sala 1968'an de têgeha neteweya misilman bi awayekî ku ji têgeha Misilman ku girêdayîbûna olî îfade dike, bi awayekî cuda kete Destûra Bingehîn a Yugoslavyayê. Di vê wateyê de, bo nimûne, Albanên Yûgoslavyayê (bi piranî) misilman bûn û ne misilman bûn. Piştî ku Bosniya û Herzegovîna serxwebûna xwe bi dest xist, têgîna Bosnakî jî wateyeke netewî wergirt.
Ceferabad, Xoda Aferîn
Ceferabad, gundekî ser bi navenda bajarê Xoda Aferîn li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mele Şafiî
Mele Şafiî di helbijartinên meha gulanê 2005an de bû serokê Civaka Îslamî ya Kurdistanê. Mele Şafiî sedeyi çar salan hejî serokatiya civakê bireve dibe.
Çemê Saint-Lawrence
Çemê Saint-Lawrence (bi fransî: Fleuve Saint-Laurent, bi inglîzî: Saint Lawrence River, bi tûskarorayî: Kahnawáˀkye, bi mohawkî: Kaniatarowanenneh; yanî "riya mezin a avê") çemêkî li Amerîkaya Bakur e, ku çemê seyemîn a her mezin di parzemîn de ye.
Gurgum
Kincên herêmê
Zilam palto yên kin ku ji rê dibêjin "sako" li xwe dikin. Di bin de şalwar li xwe dikin. Di serî de kefî tê girêdan. Di nigan de jî qondere yan jî cîzme heye.
Menaf Kerîmî
Menaf Kerîmî (jdb. 1920, li Mehabadê, Rojhilatê Kurdistanê, Îran - 31 tîrmeh 2003, li Mehabadê ), siyasetmedarekî kurd e û di hikûmeta Komara Kurdistanê de wek wezîrê perwerdehiyê xebitîbû.
Mûlûleya xwînê
Dîfuzyon
Ji xeynî pestoya hidrostayî û osmozî, hin molekûlên hurik jî bi difuzyonê ji diwarê mûlûleya xwînê derbas dibin. Molekulên çewrî (lîpîd), oksîjen û karbona dîoksîd bi dîfuzyona sade ji dîwarê mûlûleyê derbas dibin. Glukoz, asîdên amînî û îyonên wekî sodyum, potasyum, kalsiyum jî bi dîfuzyona hêsankirî ji dîwar derbas dibin.
Ebdulsemed Xoşnaw
Jînenîgarî
Ebdulsemed di 19ê Îlona 1997ê de li Hewlêrê / Herêma Kurdistanê ji dayik bûye. Di sala 2003’an de dest bi dibistana seretayî kir, piştre li zanîngehê xwend û lîsansa hiqûqê qedand. Ji zarokatiya xwe ve xeyal û xeyalên wî yên futbolê heye û di çend klubên Hewlêr û Herêma Kurdistanê de lîstikvanê futbolê bû. Piştî hemî evîna ku wî ji futbolê re heye, ew di derbarê şîroveya futbolê de ciddî ye.
Hêkî
Dîroka mûnişteyan (hêkî) bi qasî ya mirovahiyê kevn e. Berê mirovan ji çermên ajalan, riwekan, cilûbergên xwe çêdikirin. Bi pêşketina kedîkirina ajalan û xwedîgikirina wan ve, destpê kirine ji mû, hiriyên wan bendan birêsin û ji wan jî kincan çêbikin.
Zimanê inglîzî
Şêwazên pêşîn ên îngilîzî ku bi hev re wekî Îngilîziya Kevin yan "Anglo-Sakson" têne zanîn, ji komek zaravayên almanî yên Deryaya Bakur derketiye ku di sedsala 5an de ji hêla niştecîhên Anglo-Sakson ve derbasî Brîtanyaya Mezin bûye. Ev zarava bi giştî li hember bandora zimanên latînî yên brîttonîk ên wê demê ku herêmî bû û latînî ya brîtanî li ber xwe didin. Zaravayên Îngilîzî yên Kevin piştre di sedsalên 8an û 9an de ji hêla niştecîh û dagirkerên Vîkîngên ku bi zimanê Norsiya Kevn diaxivin bi bandor dibe. Di wê demê de, Norsiya Kevin bi hinek zaravayên Îngilîzî yên Kevin (nemaze zaravayên bakurî) re têgihîştinek berbiçav diparêze. Dema ku frensî ya kevn (bi taybetî Fransiya Norman a Kevin) û peyvên latînî yên jêderketî ku sêsed salan tevê zimanê îngilîzî dibe, Îngilîziya Navendî di dawiya sedsala 11an de piştî Bidestxistina Norman a Îngilîstanê dest pê kir. Îngilîziya nûjen a destpêkê di dawiya sedsala 15an de bi destpêkirina guheztina dengdêrên mezin û meyla ronesansê ya deynkirina peyv û kokên latînî û yewnanî yên di nav zimanê îngilîzî de dest pê kir. Ev serdem bi taybetî bi Încîla Qral James û berhemên William Shakespeare ve derdikeve asta xwe ta herî bilind.
Berfirehbûna zimanê inglîzî
Zimanê inglîzî îro li seranderê cihanê ji aliyê 340 milyon kesî weke [zimanê zikmakî] tê axaftin, ango 340 milyon kes inglîzîaxêv in. Eger kesên ku inglîzî weke zimanê duyemîn diaxivin jî werin jimartin, wê demê hejmara inglîzîaxêvan digihijê 510 milyon kesan.
Parîs
Niştecihên bajêr
Romayiyan di sala 52ê berî zayînê de Hewzeya Parîsê zeft kirin û dest bi rûniştina xwe li aliyê çepê ya Parîsê kirin. Bajarê Romayê bi koka xwe navê wî Lutetia bû (bi tevahî, Lutetia Parisiorum, "Lutetia of the Parisi", bi fransiya nûjen Lutèce). Bajêr bi forum, hemam, perestgeh, şano û amfiyê xwe dibe bajarekî dewlemend.
Têkiliyên Îran û Rûsyayê
Hevpeymana Tirkmençayê
Li sala 1828ê de piştî 15 sal ji hevpeymana Gulistanê, rewşa aram ya di navbera van herdu dewletan de xerabû. Şerên giran qewimîn û di encamê de Qacarî têkçûn. Hevpeymana Tirkmençayê di navbera herdu dewletan de hate destnîşan kirin. Bi vî şerî gelek axa Îranê bo Rûsî ma. Êrîvan û  Naxçivan ket bin destê Rûsan.Yanî axa Îranê ya li Qefqasyayê heta çemê Erez ji destê Îranîyan derket. Her wisa ji layê bazirganîyê ve jî Îran mecbûr ma ku gelek kapîtîlasyonan bide Rûsan. Êdî Rûsî di siyaseta Îranê heta niha jî dibe aktoreke girîng. Her wisa Azerbaycan bû du parçe, yek parçe Azerbaycan ma di nav Rûsî de, yek parçe jî wek parêzgeha Azerbaycana Rojava û parêzgeha Azerbaycana Rojhilat man di nava Îranê de.
Lauterecken-Wolfstein
Lauterecken-Wolfstein şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Kuselê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Îsraêlê
Nêrîna dîrokî
Di şerê 1967ê ku di navbera dewletên Ereb û Îsraîê de Mela Mistefa Barzanî bêalî dimîne. Ne leşkerên xwe dişîne alîkariya filistîniyan li gor cîhada ereban îlan kirî ne jî li Iraqê dijî leşkerên iraqî çalakiyan lidar dixe
Azad Dildar
Azad Dildar (jdb. 1978, Amed), psîkyatrîstê kurd e.
Çîspîş
Çîşpîş an jî Çîspîş (bi yewnaniya kevn:Τεΐσπης, bi farsiya kevn:Cišpiš) di navbera salên 675 û 640'ê berî zayînê de jiyan kiriye. Kurê Hexameniş û yek ji kalikên Kûruşê Mezin e. Tê gotin ku Kûruşê I û Ariyaramna her du kurên wî ne. Li gorî çavkaniyên sedsala heftan ên berî zayînê, wî bajarê Anşan kiriye bin serweriya xwe de û weke keyaniyeke girêdayî împeratoriya Medî jiyan kiriye. Piştî w3i re kurê wî Kûrûşê I dibe serwerê keyaniyê. Navê Çîspîş di nivîskên Bêstûnê de derbas dibe.
Prads-Haute-Bléone
Prads-Haute-Bléone, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Zarokanîn
Qonaxa firehbûnê
Ber bi dawiya sêyeka sêyem, asta bilind a êstrocenê dibe sedema geşbûna wergirên oksîtosînê di malzarokê de. Di vê demê dê serê korpele ber bi stûyê malzarokê ve araste dibe. Dema serê korpeleyê stûyê malzarokê tehn dide, şaneyên stûyê malzarokê ji hev tên kişandin, ji ber hêza kişînê hestewergir han dibin û demareragihandin dişînin hîpotalamusê. Hîpotalamus hîpofîza paş han dike bo derdana hormona oksîtosînê. Oksîtosîn lûsemasûlkeyên li diwarê malzarokê girj dike. Di heman demê de plasenta prostoglandîn der dide nav malzarokê. Prostoglandîn girjbûna masûlkeyan xurttir dike.Di qonaxa firehbûnê de stûyê malzarokê kin dibe, tenik dibe û fireh dibe. Sistbûna stûyê malzarokê her ko zêde dibe, devê stûyê malzarokê bi qasî 10 cm fireh dibe. Ev firehbûn girîng e ji bo derketina korpele û pizdanê. Di vê qonaxê de di malzarokê de girjbûnên bihêz dest pê dike, ji van girjbûnan re tê gotin “girjbûnên zarokanînê”. Girjbûnên zarokanînê ji binê (fundus) malzarokê dest pê dike, ber bi jêr didome. Bi vî awayî serê korpeleyê ber bi stûyê malzarokê ve tê tehnkirin. Paldana serê korpeleyê dibe sedema firehbûna stûyê malzarokê û coga zarokanînê. Gava serê korpeleyê stûyê malzarokê tehn dide, di navbera korpele û hawirdora derveyî laşê dayikê de perdeya seravê cih digire. Ji ber pestoya paldana serê korpeleyê, perdeya serav diqelişe û şileya serav ji zêyê diherike derve. Bi nemana şileya seravê, korpele êdî ji hin ziyanên hawirdorê nayê parastin, loma divê ji malzarokê derkirina korpeleyê di demek kurt de, di nav 24 saetan de dest pê bike. Hin caran zarokanîn ji qonaxa yekem derbasî qonaxa duyem nabe, vê gavê oksîtosîna destkarî didin dayikê ko pêvajoya zarokanînê bidome.
Pink
Jînenîgarî
Dema ku albuma sêyemîn a P!Nk, Pêvek Ev (2003), ji kêm xebatên xwe yên berê kêm firot firotin, ew xelata Grammyê ji bo Performansa Vocal Best Female Rockê ji bo single "Trouble" qezenc kir. Ew vegeriya ser rûpelên tomarê bi albûma xwe ya çaremîn û pêncemîn a stadyoyê, Ez ne Dead (2006) û Funhouse (2008), ku deh-top ketinên "Who Knew" û "U + Ur Hand" çêkir, wek û hem jî hejmara yek-yek "So çi". Albuma şeşemîn a stûdyoya Pink, The Truth About Love (2012), yekem albuma wî bû ku li ser pêla Billboard 200 derket û di yek-hejmarê de çaremîn-yek xwe bi nav kir, "Just Give Me Reason". Di sala 2014an de, Pink albumek hevkariyê tomar kir, Rose Ave., bi muzîkvanê Kanadayî Dallas Green re di bin duetek muzîka populer a bi navê You + Me. Albuma heftemîn a stûdyoya wê, Beautiful Trauma (2017), bû sêyemîn albuma firotanê ya salê û serkeftina seraya pêşîn a xwe, "Whati Li Me Em" dît.
Kürt Bilgeden Kürt İşçiye Mektuplar (pirtûk)
Kürt Bilgeden Kürt İşçiye Mektuplar (Nameyên ji Zanakî ji Karkerekî Kurd ra ), pirtûkeke bi amedekariya A. Kadir Konuk ji  nameyên Abdullah Baran ku  di  navbera salên 2006-2008 an da ji Çemşid Bender (Mehdi Halıcı) re nivisîne pêk tê. Ji aliyê Weşanxana Edebiyat ve Eleştiri, bi Zimanê Tirkî li Tirkiyê hat weşandin.
Bieniek-Face
Bieniek-Face ("Rûyê Bieniek") navê karên hunerî yên hunermendê polonî-alman Sebastian Bieniek e. Ev bizava hunerî ji wênesazî û wênegeriyê pêk tê.
SBS Radio
SBS (Special Broadcasting Service) dezgeheke australî ya ragîhandinê ye. SBS RADIO bernameyên bi bi 64 zimanan, kurdî jî di nav de, diweşîne: www.sbs.com.au/kurdish
Zell im Fichtelgebirge
Zell im Fichtelgebirge şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hof li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Dîroka Rojhilatê Kurdistanê
Hikûmeta Kirmaşanê (1914}
Li sala 1914ê de eşîren Kirmaşanê Hikumeta Neteweyî-1914 ava kirin.
Beşan
Beşan, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Famîleya gezika derewîn
Ji ber ku pelên wan rûnê aromatîk dide der, di dermanfiroşî, endustriya parfumeriyê de gelek sûd jê tê wergirtin. Wekî biharbêhn tên bikaranîn, hin cureyên wê baxçeyan dixemilînin.
Peymana Versayê
Di 11ê çiriya paşîn, 1918 de, agirbesta Compiègne şerê Şerê Cîhanî yê Yekem bi dawî kir, lê ne rewşa şer. Destûr nedan şandeya alman ku beşdarî danûstandinan bibe, yên ku heta gulana 1919an dom kir, lê tenê karîbû di dawiyê de bi şandinên nivîskî çend guhertinên naveroka peymanê bi dest bixe.Di peymanê de hate gotin ku Almanya û hevalbendên wê yekane berpirsyarê destpêkirina şerê cîhanî ne û wan neçar dike ku erdên xwe bidin, bêçekkirin û tezmînetê bidin hêzên serketî.Piştî pêşnêriyê, Almanya peymanê li Salona Neynikan li Versayê bi protestoyê navîşand. Ji bilî Almanya, DYA, Brîtanya Mezin û Fransa, Îtalya, Japon, Belçîka, Bolîvya, Brezîl, Kûba, Ekuador, Yewnanistan, Guatemala, Haîtî, Hecaz, Hondûras, Lîberya, Nîkaragûa, Panama, Perû, Polonya  , Portûgal, Romanya, Keyaniya Yugoslavyayê, Siyam, Çekoslovakya û Ûrûgûay jî peymanê navîşandin.Çînistana ku ji sala 1917’an û vir ve bi Almanyayê re di nava şer de bû, peyman ne navîşand. Kongreya Dewletên Yekbûyî jî di sala 1920an de pesindkirina peymana Versayê ne pejirand. DYA tevlî Civaka Neteweyan nebû û di sala 1921ê de bi Almanyayê re aştiyeke cuda pêk anî, Peymana Berlînê.
Brohltal
Brohltal şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Ahrweilerê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Qesrik, Payîzava
Qesrikî, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Virsac
Virsac, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network an jî Studio 54 Network îstgeheke radyoyê ya îtalyanî ye ku di 6'ê pûşpera 1985'an de li Locri, Kalabriya (Îtalya) dest bi weşana xwe kir.
Bret Harte
Francis Bret Harte (jdb. 25ê tebaxa 1836 li Albany, Nû York (DYA) - m. 5ê gulana 1902 li Camberley, Brîtanya), nivîskarekî amerîkan bû.
London
Erdnîgarî
London, ku wekî Londona Mezin jî tê zanîn, yek ji neh herêmên Înglistanê ye û beşa herî jorîn e ku piraniya metropolên bajêr vedigire. Bajarê Londonê di bingehê xwe de carekê tevaya niştecihbûnê pêk dianî, lê her ku qada wê ya bajarî mezin bû, Pargîdaniya London li dijî hewildanên yekkirina Bajar bi derûdora wê re li ber xwe da û bû sedem ku "London" bi çend awayan were destnîşan kirin.
Hewarge
Hewarge, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Giravên Marşal
Serxwebûn: 21 çiriya pêşîn 1986
Pîyawîn, Bane
Pîyawîn gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Riyalê Îranî
Nav
Navê rial (Riyāl; kevinbûyî ku jê re Gherān jî tê gotin) ji real, bi Zimanê spanî, ku çend sedsalan li Spanyayê drav bû (reel spanî tê wateya "padîşah").
Dîrok
Lê îro di gelek civakên Îranê de bikaranîna pereyê Qacarî “Toman” zêdetir tê dîtin.
Pi
Hejomori pî
Doji matematîk dap merak Pi rak dibe, ji her hejli Pi meral bikarne bobi qarwîno.
Norwêc
Bi kurtasî dîroka welêt
Di vê demê de, wê têgihiştina norwêcitiyê bi norwecîyan re çê bibe û wê bidest xwe naskirinê bikin. Hingî, wê lêgerin bibin. Mirovên weke Henrik Wergeland (1808-45) derdikevin û mafê Norwêcê û têgihiştina wê diafirênin. Destûra wê ya bingihîn ku weke "Pirtûka Sor" tê nasin, temenê wê di demê de di sale 1914´an de tê avêtin. Piştre hin bi hin wê Norwêc bi xwe û navê xwe derkeve li holê. Parlamena wê ku bi norwêcî bi navê stortinget tê nasin di sale 1884´an de ava bû. Piştre wê di sale 1905´an de, wê bi riya hilbijartinan re ku di wê demê de keyê Swêdê biryarê dide, serbixwebûna wê dibêt. Swêdî û norwêcî, bi hev re şer nakin. Rêzê li biryara hevdû re didin. Piştî ku di hilbijartinên de norwêcî, biryara vaqatînê didin, êdî Norwêc, ji Swêdê di veqetiyê û weke welatekî serbixwe tê nasin.
Dîlok
Kronolojiya bajêr
Navê bajêr yê kevn Dolike (Doliçe). Ibn Xurdadbeh ji pertuka xwe El-Mesalik Wel Memalik sala 893z navê Diluk bikaranîe. Piştre ji alî ereban ve navê Eyntab li bajêr hatiye danîn. Navê bajêr ji alî Tirkên ve jî sala 1928'an de wek Xazî Eyntab (Ghazi-Ayntab) / Gaziantap hatiye guhertin.
Aşxane
Pêjgeha Gazîentabê ji aliyê UNESCOyê ve hat naskirin. Xwarinên herî girîng kebabên cûrbecûr û guhertoyên kofte hene (mînak. B. Îçli Kofte, Patlıcan Kebabî, Soğan Kebabî, Lahmacun ).
Hîndarî
Li Gazîentabê Zanîngeha Dewletê ya Gazîentabê û sê zanîngehên taybet ( Zirve, Hasan Kalyoncu û Sanko ).
Riedenburg
Riedenburg bajarokekî navçeya (Landkreis) Kelheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bella Ciao
Çavkanî
https://en.wikipedia.org/wiki/Bella_ciao
Îbrahîmê Mewsilî
Îbrahîmê Mewsilî, ango Îbrahîm el-Mewsilî (Erebî, ابراهیم ﺍﻟﻤوصلی‎, z. 742 - m. 804), wêjevan û stranbêjê kurd yê sedsala 8'an e. Malbata wan ji Mûsilê koçî Kufeyê bûbûn bixwe li wê derê ji dayik bûye.
.po
Formata .po (portable object) standardek ji bo dosyayên zimanê yên nivîsbariyê ye. Formata .po di destpêkê de ji aliyê bernameya GNU gettext hat bi kar anîn, lê niha yek ji formaten herî girîng e.
Qazî agirî
çemê mûradê pêşiya gund re dikişe gund cîhekî avîye berê gund de fille (ermenî) jî hebûne paşê tirka hemû fille qirkirine dewsa wan qerepapax û azerî hanîne gund paşê piranî ya wan gelên asyayî gund derketin...
Ji "http://ku.wikipedia.org/wiki/Qaz%C3%AE,_Qerekose" hatiye standin.
Schenkendöbern
Schenkendöbern şaredariyeke navçeya (Landkreis) Spree-Neiße li Brandenburg, Almanyayê ye.
Gore
Gore beşeke cîlûbergan (kinc, pot, çek, came, cil) e ku li lingan û çîpan (çîm, qor, şeq) tên xwakirin, bo porkirina wan e.
Döbeln
Döbeln, bajarekî navçeya (Landkreis) Mittelsachsenê li herêma Saksonya ya Almanyayê ye.
Ageş
Ola zerdeştîtiyê de bo temî û perwerdekirina bawermendan, ruh û kesayetî, bi hin sîmbolan hatine ravekirin ku yek ji wan jî dêv in. Heger olzan behsa karekterekê bigire ji kesayetiya cin, perî, dêvan sûdwerdigirt daku şagirt fêhm bikin.
Ala
Ala lihevhatinek du-alî ya razber a reng, dever û sembolan e, bi gelemperî bi rengek çargoşe. Bi gelemperî ji qumaşê pêk tê, lê materyalên din ên wekî kaxiz, plastîk an metal jî têne bikar anîn. Wêneyê wan bi gelemperî heman armancê wekî ala rastîn dike.
Portala wergerandinê
Di portalên wergerandinê de yek dikare bê bernameyên wekî poEdit dosyayên zimên yên bernameyan wergerîne. Mînakên ji bo portalên wergerandinê Pootle, Rosetta û IRMA ne.
Nayanthara
Jînenîgarî
Nayanthara bi navê Diana Mariam Kurian li Bangalore, Karnataka, Hindistanê ji dayik bûye. Dê û bavên wê Kuryan Kodiyattu û Omana Kurian ji malbata Kodiyattu ya arîstokratên Thiruvalla, Kerala ye.
Stovank
Ne tenê mêr, jin jî li xwe dikin. Li hin welatan karmendên jin, stovankên zirav li xwe dikin.
1642
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Êlih
Cureyên heywanan
Xwedîkirina heywanên kedî mijûliyeteke mezin e li herêmê. Li herêmê heywanên kovî, wekî rovî, kew, kîvroşk û gur jî peyde dibin.
Burg (Spreewald)
Burg (Spreewald) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Spree-Neiße li Brandenburg, Almanyayê ye.
Pidgin
Dîrok
Pidgin nivîsbariyeke azad e. Gaim projeyek ji projeyên atktîftirîn ê SourceForge bû.
1109
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Fanêle
Fanêle ji navê berjor tê xwekirin, sing, pişt û milan pordike. Fanêle ji bo porkirin, germxwedîkirin tê bikaranîn lê herwiha aksesûarek e jî. Ji hirî, pembûyê tên refandin, di hilberîna wan de têkelên din jî tên bikaranîn. Li Kurdistanê ji ber sermayê fanêleyên biberstûk pirr dihatin ristin.
Vaasa
Berfirehiya navçeya Vaasayê 397 km² e ku 183 km² ax e.
Xarabedar
Xarabedar, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Kilîla Doyê
Clef
Atîna
Etîmolojî
Di yewnaniya vevin de, navê bajêr Ἀθῆναι (Athênayî, di Atîka Klasîk de [atʰɛ̂ːnai̯] tê gotin) bi forma pirjimar. Di yewnaniya berê de, wekî yewnanî ya homerîk, nav lê bi forma yekjimar de, wekî Ἀθήνη (Athḗnē) bû. Dibe ku piştre di forma pirjimariyê de wekî Θῆβαι (Thêbai) û Μυκῆναι (Μukênai) hatiye binavkirin. Koka peyvê dibe ku bi eslê xwe yewnanî yan Hind û Ewropî ye û dibe ku bermahiyek ji substrata Pre-Yewnanî ya Atîkayê be. Di serdema kevnar de, dihat nîqaş kirin ka Atîna navê xwe ji xwedawenda xweya Athena wergirtiye (Attic Ἀθηνᾶ, Athēnâ, Iyonîk Ἀθήνη, Athḗnē, û Dorîk Ἀθάνα, Athā́nā) yan jî Athena. Zanyarên nûjen niha bi giştî li hev dikin ku xwedawend navê xwe ji bajêr digire, ji ber ku dawiya -ene di navên cihan de hevpar e lê ji bo navên kesane kêm e.
Kantonên Swîsreyê
Kantonên Swîsreyê ev 26 kanton in ku Konfederasyona Swîsreyê pêk tîne.
Haschbach am Remigiusberg
Haschbach am Remigiusberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kuselê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Neukirch, Baden-Württemberg
Neukirch şaredariyeke navçeya Bodenseekreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Kom
Pênas
Georg Cantor, bingehdanerê bîrdoza komê, di destpêka berhema xwe ya bi navê Beiträge zur Begründung der transfiniten Mengenlehre wisa dibêje:
Rougon
Rougon, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Kom
Şayesandina koman
Ji bo komên ku xwedî gelek endamin, lîsteya endaman dikare were kurtkirin. Ji bo nimûne, dibe ku şayesandina koma hezar tamjimarên yekem a pozîtîf wisa be:
Binkom
Eger hemû endamên koma A endamên koma B jî bin, wê demê tê gotin "A binkomeka B ye" û wisa tê nivîsîn: A ⊆ B.
Koma vala binkoma her komeka din e û her komekê binkoma xwe ye:
Kiryarên bingehîn
Hinek kiryarên bingehîn hene bo avakirina komên nû ji komên dayî yên dî.
Hevgirtin
Du koman dikarin ser hev bên zêdekirin. Hevgirtin a A û B ku bi "A ∪ B" tê nîşandan, koma hemû ew tiştan e ku endamê A yan jî B ne.
Mala Şêx Hamid
Şêxên Ehmedîyê ya ku gundekî navçeya Stewrê ya bi Mêrdînê ve girêdayî ye.Ew bixwe Ereb û ji zemaniyan [demê kevn] ve ji aliyê Erebîstanê hatine û li vî gundî bi cî bû ne.Ocaxa wan qadirî ye û şêxantî ji bavan derbasî kuran dibe.Kesê ku bi xwîna xwe ne ji şêxan be ilmê wî çi dibe bila bibe nikare bibe şêx.
Şalgerdan
Şalgerdan cureyek ji stûmalan e. Bêjeya îranî (farisî, kurdî ûêd) şal derbasê zimanên ewropayî jî bûye. Rojavayî viya wekî xwekirineke xelkê Keşmîrê (li Hindistanê) didin nasandin, lewra cara pêşîn şalgerdanên Hindistanê anîne Ewropayê. Di sedsala 18. de li Ewropayê belav bûye.
Şalgerdanên wê demê çargoşeyî û mezin bûne. Ji hirî yan ebreşûmê (hevrîşim) bûne, xelkê bo germxwedîkirinê bikardianiye. Di sedsala 19. de wekî aksesûar jî hatiye bikaranîn.
Dîroka LGBTê
Romaya kevnare
Di Romaya Kevn de laşê zilamê ciwan di nav baldariya zayendî ya mêr de ma, lê têkiliyên di navbera zilamên azad ên pîr û koleyan an ciwanên azad de bûn ku di seksê de rola wergir digirtin. Împeratorê Helenophile Hadrian bi têkiliya xwe ya bi Antinous re navdar e.
Împeratoriya Mongolan
Qonaxa berfirehkirina yekem (1206-1227)
Cengîz Xan di wê baweriyê de bû ku karê wî di jiyanê de ew bû ku bi qasî ku pêkan be serweriya cîhanê bike. Yekem kampanya leşkerî ya mezin di 1207 de dest pê kir û li dijî padîşahiya Xia (Împeratoriya Tangut) li bakurê rojavayê Çînê; Di sala 1210'an de ev yek hate bindestkirin. Lê belê, desthilatdariya wê, ji bo vê gavê destûr hate dayîn ku wekî vasal bimîne. Împeratorê Împeratoriya Jin di destpêkê de hêvî dikir ku xanê mezin ê nû tayînkirî bacê bide împarator û bi vî rengî rola xwe wekî vasal qebûl bike. Ev hêvî bi tevahî têk çû dema ku Cengîz Xan bi tevahî ne eleqedar bû ku xwedan pozîsyonek bindest a serwerê împeratoriya Jin be.
Şerê Balkanê yê Yekem
Destpêkirina Şer
Vê şerê dûgelên Balkanan qezenç kirin û Sonxwendina London'ê 30'ê Gulana 1913'an de hate îmzakirin.
Belîtang
Belîtang, papyon cureyek ji stûmalan e, pirranî wekî aksesûar tê bikaranîn. Girêdana wê dişibe pepûleyê (perperik, pelpilîng, îdîdok, baperik, minmînîk).
Sendroma Klinefelter
Di temenê herzekariyê de, hormona testosteronê didin kesên bi sendroma Klinefelter, bi vî awayî di wan kesan de peresîna sîfetên zayendî yên duyem (bi înglîzî: secondary sexual characteristics) diperise.
Gam
Di şaristaniya yewnanî ya antîk de, mod bi berhevbûna "tetrakordên"" çar dengî pêk dihatin. Di wê serdemê de modên bi navên mîksolîdyî, lîdî, frîgî, dorî, hîpolîdî, hîpofrîgî û hîpodorî hatine bikaranîn û ev mod ji modên di serdema navîn de hatine bikaranîn cudatir in.
Doberlug-Kirchhain
Doberlug-Kirchhain, bajarekî navçeya (Landkreis) Elbe-Elsterê li herêma Brandenburg ya Almanyayê ye.
Guyana
Nîşana înternetê: .gy
Körborn
Körborn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kuselê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Omera, Qulek
Hîn gundên li derûdorê Omera ev in; Sevka, Torina, Karacadex, Kurdoglu, Încow Qeyê. Ji bilî Qeyê hemû gundên dî kurd in û bi kurmancî dipeyîvên. Omera di navberê Ankara û Konyayê de ye.
Hondûras
Navê Hondûrasê Krîstof Kolomb lê kiriye (1502) û bi Spanî tê wateya Kûr.
Moos (stranbêj)
Moos (jdb. 29 tebax 1974, li Toulouse, Fransa) stranbêjekî fransî ye.
Werben (Spreewald)
Werben (Spreewald) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Spree-Neiße li Brandenburg, Almanyayê ye.
Mary Stewart
Jiyan
Romanên wê li çaraliyê cîhanê bûn pirtûkên herî firotin û tevliheviyek balkêş a romans, nihênî û kelecanê ne. Stewart zanîna xwe ya wêjeyî û dîrokî bi jêhatîbûn û serfiraziyek mezin bikartîne.
Sê pirtûkên wê yên herî navdar,, "The Crystal Cave", "The Hollow Hills" û "The Last Enchantment" bi cîhana efsanewî ya Key Arthur û sêrbaz Merlin re mijûl dibin, cîhanek ku di  "The Prince and the Pilgrim" de jî tê mijûl kirin.
Donî
Donî, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Jamaîka
Jamaîka, welatekî Deryaya Karîbê ye. Jamaîka, giraveke li başûrê Kûbayê û li rojavayê Hîspanyola ye.
Cejna Êzîd
Cejna Êzîd an jî Eyda Êzîd an Eyda Êzîdê Sor, yek ji cejnên herî mezin ên êzdiyan e. Ev cejin dikeve roja îniyê û meha kanûna pêşîn tê derbazkirin.
Çiya
Çiya cihên bilind (û bi gelemperî bi kevir) in. Çiya bi berbîhevhatina du girseyên erdê çêdibe. Navê vê tevgera berbîhevhatinê tevgera orojenez e.
Julia Sarah Stone
Julia Sarah Stone (Vancouver, Kolumbiya Brîtanî, Kanada ) lîstikvan û şanogerekî kanadayî ye. Stone di şeş saliya xwe de dest bi xwendina şanoyê kir û di çend salên din de di çend lîstokên dibistanê de derket ser dikê.
Tom Felton
Jiyan
Digel û piştî fîlmên Harry Potter, Felton di rola piştgiriyê de li ser projeyên din jî hate destnîşan kirin.
Komara Sovyet a Sosyalîst a Îranê
Komara Sovyet a Sosyalîst a Îranê (bi farisî: جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران) an ji Komara Sovyet a Îranê, Komara Sovyet a Gîlanê, komareke ku demeke kurt li herêma Gîlanê nehat naskirin bû ku bi êrîşa Rûsyayê ya li ser Îranê hatibû avakirin û ji sala 1920 heta 1921 dom kir.
Dewletkirînê Gilanê
Di sala 1920an de, bi êrîşa dijber a Artêşa Sor, li bakurê Îranê serhildanek li dijî Brîtanyayê pêk hat, ku encama îxrackirina şoreşgerî ya bi alîkariya çalak ya Yakov Blyumkin bû. Sovyetan li pey Nobedarên Spî yên Rûsî çûn Gîlanê û Anzeliyê ku Dunsterville û Denikin paşde vekişiyabûn dagir kirin. Di Hezîrana 1920 de, Partiya Komunîst a Îranê (paşê Partiya Tudeh) di bin serokatiya serokê partiya çep a radîkal Cefer Pîşewarî û Sekreterê Giştî yê sosyalîst Agayev de hat damezrandin. Eniya yekgirtî ya Cengî û KP, bi alîkariya Sovyetê, di 5ê Hezîrana 1920an de Reşt (û herwiha Mazenderan) girt û Komara Sosyalîst a Sovyetê ya Farisî, bi piştgirîya Fîloya Xezerê ya Bolşevîk û 2000 leşkerên Artêşa Sor di bin kontrola waliyê leşkerî yê Sovyetê de, îlan kir. Bi ser de jî Artêşa Sor a Îranê hat avakirin û Ehşanollah Xan jî fermandarê wê bû.
Mohra posteyê di sala 1920 de ji aliyê Komara Sovyet a Îranê ve hatiye derxistin
Paşê Encama Şoreşê di 30ê Tîrmeha 1921ê de Ehşanollah derxist û di 4ê Tebaxê de Kucek Xan û Haîdar Xan karîbûn sîstemeke din a Sovyetê li Reştê ava bikin. Kucek Khan bi darbeyekê û kuştina Haidar hewl da ku pêşî li êrîşa dijber a leşkerên hikûmetê bigire. Lê Riza Xan, paşê Reza Şah Pehlewî, di wê demê de fermandarê giştî yê Tûgaya Kozakên Farisî, pêşniyara teslîmbûnê ya ku bi garantîya otonomîya Gîlanê ve girêdayî ye red kir. Reşt di dawiyê de di 2ê çiriya paşîn, 1921 de ket. Mîrza Kuçek Xan bi nîv cemidî hat girtin, birin Reştê û di 2ê Kanûna Pêşîn 1921ê de serê wî jê kirin. Serê wî yê jêkirî wek belgeya mirina wî birin Tehranê û di 10ê Kanûna Pêşîn a 1921ê de pêşkêşî Reza Xan kirin.
Chlebnikow û Jessenin li Komara Sovyetê ya Gîlanê
Ji Nîsana heta Tebaxa 1921, Velîmir Chlebnikow di Komara Sovyetê ya Îranê re geriya; di Orduya Sor de wek mamoste kar kiriye û diviyabû li Gîlanê mamostetiya zarokên xan bike. Ji vê gerê çerxa helbestan derket holê. Sergey Yesenin jî li Komara Sovyetê di rê de bû, ew bi hevalê xwe Primakov re li navenda leşkeran bû.
Pagaaxnî
Pagaaxnî, gundekî girêdayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Xuristanî
Xuristanî, cûreyek keviran e ku li ciyayê Stewrê dihê dîtin.
Felixsee
Felixsee şaredariyeke navçeya (Landkreis) Spree-Neiße li Brandenburg, Almanyayê ye.