cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aboriya Asyayê
Welatên Rojavayê Asyayê û ASEAN ê bi pirranî pala xwe dane hilberandin û danûstandinê (û hêdika bo endustriyê û ticaretê bilind dibin ), û bo mezinbûnê, gav bi gav endustriya high-techê û endustriya fînansê ava dikin. Welatên Rojhilata Navîn jî bi pirranî, bo beralîkirina astengiyên hewayî yên rêya mezinbûna aborî û hilberandina tiştan digirin, girêdayiyê endazyariyê ne. Salên borî, bi mezinbûna bi lez a aboriyê û nirxê zêdeka ticarî ya bi dinyayê re û biservekirina firehiya par a aboriya Asyayê ya sektorên sêyemîn û çaremîn, Asya ji zêdetirî 8,5 trîlyon dolara rezervên diwîzî – ji nîvê dinyayê zêdetir- cevandin.
Xûde
Kurdistan, Tirk û Îran
Êlên tirkan, ku ji Asyaya Navîn ketine Rojhilata Navînê û Qefqasyayê, xûdeyan wisa kardikirin, wek xelkên koçerên dinê. Ev xûdeyan bi formaya dilopî çekirî ji çend parçeyên başqe bûn, hervisa jî xûdeyan bi qerqodê hesinî hebûn. Derengtir, êlên tirk bin bandora farsan û kurdan, xûdeyan-kolosî saz kirin. Lêbelê, paşê sedsala 15emîn, li ser bingeha kule-xûdên farsî li Împeratoriya Osmanî cureya nû hate xuliqandin — . Ev cure di nav Memlikan û Eyûbiyan de jî tê bi kar.
Hind û Asyaya Rojhilat (Çîn, Japon)
Kifş e, ku li Hindistanê êdî li 1emîn hezarsalê ji bo parastina kiloxan xûdeyan şaşikî an jî serpoşên qumaxî kardikirin, ji ber ku çavkaniyên dîrokî ji derheqa hebûna kumzirxên madenî tune ye. Zirxên leşkerî li vê welatê tenê ber bi 13-14emîn sedsalan xuya bûn, û êdî paşê 15emîn sedsala xûdeyan hindî bi dirbeke farisî dihate çê kirinê. Li 16-17emîn sedsalan diyar e, ku leşkerên Hindistanê bifirehî van xûdeyan kar dikin.
Jin
Gotina jin
Roja cîhanî ya jinên kedkar roja 8ê adarê ye.
Nûbihar (weşanxane)
Kitêbên xwe hem bi navê Nûbiharê, hem jî ji sala 2003yan vir de bi navê Kent Işıkları diweşînin. Di cûrbecûr kategoriyan de, di bin navê van herdu weşanxaneyan de, heta niha ji 360î zêdetir kitêb weşandine.
Melalar Mihemedrizakendî
Melalar Mihemedrizakendî, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
9ê tebaxê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Bêrîvan
Bêrîvan, jina ku pêz û dewêr didoşe.
Hêşet, Çelê
Hîşt, gundekî girêdayî navçe Çelê ya bi ser Culemêrgê ve ye.
Birkenfeld (cudakirin)
Birkenfeld tê çend maneyan:
Bîlal
Bîlal (bi tirkî: Bilal), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Leuglay
Leuglay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Qesran
Qesran, gundekî girêdayî navçe Çelê ya bi ser Culemêrgê ve ye.
Simskardvatnet
Simskardvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol di nav Parka Neteweyî ya Børgefjellê de ye û li rojhilata tixûbê şaredariya Grane ye
Dublîn
Dublîn bajarekî kevne yê dîrokî û paytexta Komara Îrlendayê ye.
John Lennon
Di sala 1969an de bi hunervana japonî Yoko Onu re zewicî, her du protesteke aştîxwaz xistine kar û di nav nivînan de mane û ji nivînan de hevpeyvînên ji bo aştiyê bi cih anîn û fîlm û sêlikeke bi navê Give Peace a Chance ("De fersende bidin aştiyê") çêkirin. Ev strana ha bûye strana neberdkarên aştîxwaz ên hemî cîhanê. John Lennon û Yoko Ono pev re pênc sêlikên single di navbera salên 1971 û 1974an de derxistin; bi taybetî ya bi navê Imagine (1971) gelek hezkirî bû. Di sala 1975an de kurê wan Sean hatiye dinê û ji bo pênc salan John Lennon dest ji çalakiyên muzîkê berda heta sala 1980î, deng xistibû sêlika xwe ya nû "Just Like Starting Over" dema ku ji aliyê heyranekî ve hatiye kuştin.
Klasîk
Ha ev berhemên kurdî yên klasîk jî, tev ji aliyê bav û kalên Kurdan ên bîrewer ve hatine afirandin û ev e bi sedê salan e, bi hezarê salan e, piştî mirina wan jî, ev nivﬂên niha berhemên wan dixwînin, sûd ji wan werdigirin, xwe bi şîret û pendên wan sererast dikin û bi wan jî hertim serbilind in û dê serbilind jî bimînin.
Mêş û mûr
Morfolojî û fizyolojî
[[Wêne:Insect anatomy diagram.svg|right|280px|thumb|Şêwenasiya buxikê
A- Serê B- Sîng C- Zik
11. baskê pêşî
Dabeşandin
Bineçîna Apterygota Bineçîna Pterygota
Amt Seenlandschaft Waren
Seenlandschaft Waren şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Notre-Dame-d'Aliermont
Notre-Dame-d'Aliermont, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kanî Lenc
Kanî Lenc, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kofi Annan
Di malbateke dewlemend de ji dayîk bûye. Li Gana, Swîsre û DYAyê perwerdeya zankoyê dîtiye. Di de bû sekreterê giştî yê NYê. Peywirdariya xwe di de ji hevpeywirdarê xwe Ban Ki-moon re terikand.
Pirhemzîk
Pirhemzîk, Pîr Hemzîk  gundekî bi ser Komîşîra Adiyemanê ve ye.
Génissac
Génissac, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Merdîlû
Merdîlû, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sivsîdan
Siyosîdan, gundekî girêdayî navçe Çelê ya bi ser Culemêrgê ve ye.
Skogvollvatnet
Skogvollvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye.
Zêrî
Zîrê, gundekî girêdayî navçe Çelê ya bi ser Culemêrgê ve ye.
Nûr Neîm
Pêşveçûnî
Di sala 2017 de, youtube ji bo piraniya vîdyoyên li rojhilata rojhilata navîn hatine çêkirin û hejmara vîdyoyên non-musikî de 5 hejmar kir, vîdyoya "Marriage and cheating make-up" bû ku ji 6 mîlyonî zêdetir dîtin.
Demokrasî
Dîrok
Bi giştî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wekî demokrasiya azad a herî pêşîn dihêt nihêrîn. Qanûna Bingehîn ya Amerîkayê ko li sala 1788’ê hat danan, maf û azadî diparastin. Lê dîsa jî hemî kesan mafê dengdanê nebû. Jib o mînak tenê li sala 1840’ê bû ko hemî mêrên spî siyan deng bidin. Amerîkiyan şiya ji bo cara pêşîn partî yên ji xwarê pêkbiînin û ev dozen (sîstem) pêşêxist. Werara demokrasiyê ji Demokrasî ya Cefersonî anko Dozena Partî ya Pêşîn ber bi Demokrasî ya Ceksonî anko Dozena Partî ya Duyê bû û paştir ber bi Dozena Partî ya Sêyê çû. Piştî Şerê navxweyî yê Amerîkayê (salên dûmahî ya 1860’an), reşan jî mafê dengdanê peyda kir.
Li Fransa ya şoreşgêr jî Danezana Mafên Mirovî û Welatiyan, herçend e bi jîyekê kurt, Civîna Neteweyî bi dengdana hemî welatî yên mêr hat hilbijartin.
Miradlû Horend
Miradlû Horend, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Îbn Hubel
Îbn Hubel li Bexdayê hatiye dinyayê. Ew di serî de ji bo berhevoka bijîşkî ya bi navê Kitab al-Mukhtarat fi al-tibb (erebî: كتاب المختارات في الطب), "Pirtûka Hilbijartinan li Dermanê" hat naskirin. Îbn Hubel piraniya jiyana xwe li Bexda û Mûsilê derbas kiriye.
Notre-Dame-de-Bondeville
Notre-Dame-de-Bondeville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Notre-Dame-du-Bec
Notre-Dame-du-Bec, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Çêja tal
Taybetiya çêja tal
Ne hertim, lê bi gelemperî xurekên jêhrdar tal in. Wergirên xaneyên jo boy çêja tal dikare heta 100 molekulên çêjdar ên ji hev cuda binase û ji hev der bixe. Bi vî awayê jiyana mirov ji xurekên jêhrdar tê parastin. Asta derîzankê (bi îngilîzî: threshold level) ya hestê çêjtinê li mirov, ji boy çêja tal, gellek nizm e. Di nav xurekan de bi rêjeyek pir hindik ji awêteyên tal hebe, koendama çêjtinê ya mirov, dîsa jî dikare bi hêsanî çêja tal binase. Wekî mînak, awêteyek bi navê kînîn (bi îngilîzî: quinine), yek ji awêteyên herî tal e. Kînîn ji qaşilê darek bi navê dara sînçonayê (cinchona) tê bi destxistin. Heke di nav xurek de xestiya kînînê bi rêjeya serê lîtreyek 25 mîkromolar (25 μmol/L) an jî zêdetir be, mirov dikare taliya xurekê hest bike. Lê asta derîzankê ya ji boy çêja şirîn li gor çêja tal, gellek bilind e. Wekî mînak, heke di nav xurek de rêjeya xestiya şekirê çayê (sukroz) ji 10000 μmol/L kêmtir be, wê gavê şîrîniya xurekê nayê hestkirin. Herwisa gava li mirov çêja tal peyda dibe, taliya devê mirov li gor çêja tirş, şor û şîrîn hê derengtir winda dibe.
Rêbaza hestkirina çêja tal
Ji boy têgihîştina çêja tal, molekula çêjdar bi wergirên taybet ên çêjewergirê ve girêdan ava dike. Navê van wergiran “wergirên bi proteîna-G ve gêrêdayî” ye (bi îngilîzî: G-protein-coupled receptors). Ji boy naskirina çêja şîrîn yek, lê ji boy naskirina çêja tal, ji 30yê zêdetir cor wergir li ser çêjewergirên mirov de cih digirin.
Gammertingen
Gammertingen bajarokekî navçeya (Landkreis) Sigmaringen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Sitarkirina trafîkê
Bi starkirina trafîkê, rexê rê bi rengan bikar hatîye ji bo ajokarên otomobîlan yan peysikilêtan in ku rê bi sekinin û ji rêyan hatin û çûnê dur bibin ku ewlehiya ajokarên otomobîlan û biskîletçiyan din baştir bikirin hatinûçûnên xwe bikin. Ew bûye weke steryekê ji bo parstina bilez û tevgerên din ên ne ewlehîyê yên ajokarên li taxan û kolanan de. Armancek jê ew e ku ajotina bi ewletir bihê kirin û bûyerên trafîkê kêm bibin. Plansazên bajarvanan û endezyarên trafîkê ji bo bi starekirina trafîkê gelek stratejiyên xwe hene, di nav de jî rêyên teng û  bilez. Tedbîrên weha li Awistralya û Ewropa (nemaze Ewropaya Bakur) gelemperî hene, lê belê li Amerîkaya Bakur kêmtir in. Jibo yekam car peyva (wergera wêjeyî) ya peyva Almanî (Verkehrsberuhigung) e – di zimanê Îngilîzî de, di sala 1985-an de ji hêla Carmen Hass-Klau ve hate bikar anîn.
Sinetkirina jinan
Her roj bi hezaran keç tên sinetkirin. Sinetkirina jinan weke şikenceyê, dibe sedema êş û azara giran. Encamên wê dikarin bibin sedema mirinê. Piraniya keçên ku ji mirinê difilitin divê di jiyana xwe ya mayî de tehamulî şopên birînên fîzîkî û psîkolojîk bikin.
Rêxistina Efûyê ji hikûmetan û desthilatdaran daxwazê dike ku çi ji aliyê temsîlkarên dewletê ve hatibe kirin û çi jî ji aliyê şexsan ve hatibe kirin, divê ew jinan li hembera şidetê biparêzin. Şideta li malê, bo nimûne, lêdan û ecizkirinên cinsî, ne meseleyên malbatê yên taybetî ne. Li gora Rêxistina Efûyê, mirov nikare ji bo pêpeskirinên mafên mirovî, adetên dînî û çandî ve weke bingeh nîşan bide.
Çêja umamî
Gellek mirov dizane ko çêjegopkeyên laşê mirov bi navbeynkariya çêjewergiran, çar çêjên serekî; çêja şor, şîrîn, tal û tirş digire. Lê bi eslê xwe koendama çêjtinê ya mirov ne çar, lê pênc cor çêjên serekî dinase. Çêja umamî di van salên dawî de wekî corek nû ya çêjê hat pêjîrandin. Umamî peyvek japonî ye ji bo xurekên tahma wan xweş, ango tamxweş tê bi karanîn.
Nîq
Nîq, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Albert Camus
Di destpêka şerê cihanê yê yekem de (1914) bavê Camus tê kuştin. Ji ber xizanî û tunebûnê diya wî Catherine zarokên xwe Lucien û Albert digre û diçe cem diya xwe Belkcurtê. Belcurt taxa xizanan û karkerên biyanî ye. Taxeke li paytextê cezayirê ye. Di xaniyek biçûk de ew, dapîra wî, xalê wî yê nexweş û diya dapîra wî bi hev re dijîn. Diya wî diçe di malan de kar dike.
Ew di dema şagirtiya xwe de di nava rêxistinên li dij faşîzmê de cîh digire. Di wê demê de dibe endamê Partiya Komunîst. Li ser mijara şanoyê dixebite. Derhêner, redaktor, lîstikvan, şanonivîs û hunermend e. Ji bo ku Partiya Komunîst giraniya xwe nade ser daxwazên netewebûn, azadî û pirsa serxwebûna gelê ereb, ji partiyê vediqete. Lê di nava refên rêxistinên çep de têkoşîna xwe didomîne.
Nevanser
Nevanser, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Neqdî
Neqdî, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Obertraubling
Obertraubling şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Niqarekûb Qedîm
Niqarekûb Qedîm, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Niqarekûb Nû
Niqarekûb Nû, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Offranville
Offranville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sofya
Sofya ji ber ku di Serdema Kevnar de bi navê Serdîka û di Serdema Navîn de bi navê Sredets tê zanîn, herî kêm ji 7000 salên vir ve bajêr bûye jîngeha mirovan. Dîroka tomarkirî ya bajêr bi pejirandina bidestxistina Serdîksa ji hêla Komara Romayê ve di sala 29 salên de ji eşîra Keltî Serdî be dest pê dike. Di dema hilweşîna Împeratoriya Romayê de, bajar ji aliyê gelên wekî Huns, Vîsîgot, Avaran û Slavan ve hatiye dagir kirin. Di sala 809an de, Serdîka ku navê wî demê ya bajêr bû, ji aliyê Xan Krum ve di nav Împeratoriya Bulgaristanê de hate girêdan û wekî Sredets hate nas kirin. Di sala 1018an de, Bîzansiyan desthilatdariya Bulgaristanê bi dawî kir heta 1194, dema ku bajêr ji aliyê Împeratoriya Bulgarî ya ji nû ve hate vejîn kirin. Di sala 1018an de, Bîzansiyan desthilatdariya Bulgaristanê bi dawî kir heta 1194an, dema ku bajêr ji hêla Împeratoriya Bulgarî ya ji nû ve hatiye vejîn kirin. Ji sala 1530an heta 1836an, Sofya paytexta herêmî ya Rumeliya Eyalet bû ku parêzgeha sereke ya Împeratoriya Osmanî ya li Ewropayê bû ku demek dirêj bajêr ji aliyê osmaniyan ve hatibû dagir kirin. Desthilatdariya Bulgaristanê di 1878 de hate vegerandin. Sofya di sala pêş de wekî paytexta Dewleta Sêyemîn a Bulgaristanê hate hilbijartin ku heyamek mezinbûna demografîk û aborî ya dijwar dest pê kir.
Etîmolojî
Navê Sofya ya îro berevajiyê navê bajar û bajarokên Bulgaristanê ku ji koka slavî ne, navê bajêr ji Dêra Saint Sofyayê tê. Koka navê Sofyayê ji peyva yewnanî ya sophia (σοφία) tê wateya "aqilmendî" yê. Berhemên herî pêşîn ên ku ev navê bajêr ya dawî Sofya lê hatiye qeydkirin, Încîla Serdîkayê ye. Nav bajêr diyaloga di navbera du firoşkarên ji Dûbrovnîkê de li dora sala 1359an û di Şerefnameya Vîtoşa ya sedsala 14an de ya qralê bulgarî Îvan Shîşman û di têbiniyên bazirganek Ragusan a sala 1376an de derbas dibe. Navê Sofyayê di van belgeyan de jê wekê Sofya ya lê di heman demê de ji herêmê û şêniyên bajêr re hêj jî Sredekeşkî (срѣдечьскои, "Sredets") tê gotin ku ev gotina bê navê heta sedsala 20an berdewam kiriye.
Serdemên pêşdîrok û kevnar
Di sala 339am berî zayînê de Philip II yê Makedonî yekem car bajar anî xwarê û wêran kir.
Evdoyê Murşid
Bûye bi mamoste
Li gundên Cindirêsê wek mamoste xwendekar bi xwendin da ye û di nava kar û xebatên siyasî û tevgera rizgariya neteweyî kurdî de, ji sala 1983an ve û heya îro dirêjahî bi xebata xwe dide.
Mejîk
Mejîk, mejîkok ,mêjîkok, mêşkole an jî mejiyê piçûk (bi îngilîzî: cerebellum)
Evdoyê Murşid
Cindirêsê: Çalakiyên Peymangeha taybet berdewam e
Murşid aşkire kir ku ew destpêşxerî ji aliyê komeke ji Yekîtiya Mamosteyên navçeya Cindirêsê ve hatiye pêşxistin û di encamê de, wan bi awayekî hevkariya komî, dikarîn di roja yekşemê 24-11-2013`an de, Peymangeha Cindirêsê ya Fêrbûna Xolên Taybet damezrînin û bi fermî bidin ragihandin.
Proseya hevjînî
Her weha li gorî agahiyên ANHA`yê ku ew 6 kesên ku mirine tev xelkê Misrê bûne û yek ji wan jî firokvanekî kevin yê Misrê bûye û hatine tevlî rêxistina Cebhutil Nusreyê û DAIŞ`ê bûne.
Sofya
Serdema nûjen
Di sala 1925an de hewla ultra-çepgiran ji bo kuştina padîşah bi ser neket lê di encamê de Dêra Saint Nedelya hate hilweşandin û gelek qurbanî çêbûn.
Di sala 1945an de Eniya Bapîr a Komunîst desthilatdariya bajêr wergirt. Guhertinên Bulgaristanê di sala 1946an de di dema Komara Gel a Bulgaristanê de û di sala 1990an de jî di dema Komara Bulgaristanê de guhertinên girîng di dîtbariya bajêr de pêk hat. Nifûsa Sofyayê ji ber koçberiya ji herêmên gundewarî bi awayekî bi lez zêde bû. Deverên niştecîh ên nû li derûdora bajêr, mîna Druzhba, Mladost û Lyulin, hatin avakirin.
Erdnîgarî
Rûerd a parêzgeha Sofyayê 1344 km² ye û rûerda parêzgeha Sofya ya berfireh 7059 km² ye. Pêşveketina Sofyayê ya wekî niştecîhek girîng jiber pozîsyona bajêr a navendî ya li Balkanan e. Bajêr li rojavayê Bulgarîstanê, li bakurê Çiyayê Vîtoşayê, li Geliyê Sofyayê ye hatiye avakirin ku bajêr ji aliyê bakur ve ji aliyê Çiyayên Balkanan ve hatiye dorpêçkirin. Bilindahiya Geliyê Sofyayê ya ji asta deryayê bi navînî 550 mêtre ji asta deryayê bilindtir e. Sofya duyem paytexta Yekîtiya Ewropayê (piştî Madrîdê) û piştî Andorra la Vella û Madrîdê sêyem paytexta herî bilind ê li Ewropayê ye. Berevajiya piraniya paytextên Ewropî, Sofya li ser peravê çemekî mezin nehatiye avakirin lê ji hemî aliyan ve ji aliyê çiyayên berbelav ên bilind ve hatiye dorpêçkirin. Sê rêyên çiyayî ber bi bajêr ve diçin ku ji kevnariyê ve rêyên sereke ne ku di navbera Çiyayê Vîtoşayê, Deryaya Reş û Deryaya Egeyê de ye.
Asîda deoksîrîbonukleyî
Dîroka keşfa Asîda deoksîrîbonukleyî
Di sala 1953yê de şeweyê ADN-yê ji aliyê du zanyarên Zanîngeha Cambridgeê ve hat eşkerekirin. Herdu zanyar, Francis Crick û James Watson şeweyê ADN-yê wekî “lûlpêçê hevcot” diyar kirin. Herwisa bi xebatên xwe, pêvajoya duhendebûna ADN-yê jî aşkere kirin.
Pêkhateya ADN-yê
Wekî mînak, heke molekulek ADN-yê %20 ji bazên Adenînê pêk hatibe, divê di heman molekulê de rêjeya bazên Tîmîn jî %20 be. Ango %40ê ADN-yê ji Adenîn û Tîmîn pêk tê. Vê gavê divê rêjeya Guanîn + Sîtozîn jî %60 be. Ji ber ko hejmara Guanîn û Sîtozînê yeksan e, divê di molekula ADN-yê de rêjeya Guanîn %30 û rêjeya Sîtozîn jî %30 be.
Di molekula ADN-yê de herdu zincîr li dora hev bi awayekî lûleyî hatine pêçandin. Ji ber vê pêçînê, şeweyê ADN wekî lûlpêçê hevcot (bi înglîzî: double helix) tê navkirin.
Komkujiya Dîlokê 2016
Komkujiya Dîlokê 2016 êrîşeke bombeyî ye ku di 20ê tebaxa 2016an de li taxa Beybexçê ya Şahînbeya Dîlokê li dijî dawetekê pêk hat. Di encama teqînê de 56 kes mirin û gelek kes jî birîndar bûn.
Beşikah
Beşikah yan jî Beşkah (bi tirkî: Yolbüklü), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
19ê tebaxê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Borrentin
Borrentin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Goganis
Goganis, gundekî bi ser navçeya Ertemêtana Wanê ve ye.
Rustînkê
Rustînkê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Jacob Elordi
Kariyer
Yekem ezmûna Elordi li ser seteke fîlma Hollywoodê di Pirates of the Caribbean: Dead Men Say No Tales de wekî ekstra bû. Rola wî ya yekemîn a çalakiyê li ser fîlmeke Awistralyayî Swinging Safari ya 2018 bû, ku rola Rooster dilîze. Elordi jo bo rola xwe wekî Noah Flynn di fîlma komediya romantîk a Netflix de, The Kissing Booth, ku di meha gulana 2018 de pêşde çû bû hat. Ew rola di sekinandina The Kissing Booth 2 de, ku di nîvê sala 2019ê de li Cape Town fîlm kir, û di Tîrmeha 2020ê de hat weşandin. Hê fîlmek li ser fîlmeke sêyemîn, The Kissing Booth 3, ku ji bo 2021 pêk hatî temam kir.
Orival, Seine-Maritime
Orival, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Ningde
Ningde, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Osmoy-Saint-Valery
Osmoy-Saint-Valery, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
22ê tebaxê
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
Tehmanîs
Tehmanîs, ango Teḧmanîs, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Béthonvilliers
Béthonvilliers, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Kanala Suezê
Krizên li ser Kanalê
Di 1936 kargeriya kanalê dest Compagnie universelle du canal maritime de Suez û dest Brîtanya de ma.
Krauchenwies
Krauchenwies şaredariyeke navçeya (Landkreis) Sigmaringen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
RSS
Rich Site Summary (RSS 0.91) RDF Site Summary (RSS 0.9 and 1.0) Really Simple Syndication (RSS 2.0.0)
Kodên mînak
<?xml version="1.0"?> <rss version="2.0"> <channel> <title>Liftoff News</title> <link> http://liftoff.msfc.nasa.gov/ </link> <description>Liftoff to Space Exploration.</description> <language>en-us</language> <pubDate>Tue, 10 Jun 2003 04:00:00 GMT</pubDate> <lastBuildDate>Tue, 10 Jun 2003 09:41:01 GMT</lastBuildDate> <docs> http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss </docs> <generator>Weblog Editor 2.0</generator> <managingEditor>editor@example.com</managingEditor> <webMaster>webmaster@example.com</webMaster> <item> <title>Star City</title> <link> http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-starcity.asp </link> <description>How do Americans get ready to work with Russians aboard the International Space Station? They take a crash course in culture, language and protocol at Russia's Star City.</description> <pubDate>Tue, 03 Jun 2003 09:39:21 GMT</pubDate> <guid> http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/06/03.html#item573 </guid> </item> <item> <title>Space Exploration</title> <link> http://liftoff.msfc.nasa.gov/ </link> <description>Sky watchers in Europe, Asia, and parts of Alaska and Canada will experience a partial eclipse of the Sun on Saturday, May 31st.</description> <pubDate>Fri, 30 May 2003 11:06:42 GMT</pubDate> <guid> http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/30.html#item572 </guid> </item> <item> <title>The Engine That Does More</title> <link> http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-VASIMR.asp </link> <description>Before man travels to Mars, NASA hopes to design new engines that will let us fly through the Solar System more quickly. The proposed VASIMR engine would do that.</description> <pubDate>Tue, 27 May 2003 08:37:32 GMT</pubDate> <guid> http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/27.html#item571 </guid> </item> <item> <title>Astronauts' Dirty Laundry</title> <link> http://liftoff.msfc.nasa.gov/news/2003/news-laundry.asp </link> <description>Compared to earlier spacecraft, the International Space Station has many luxuries, but laundry facilities are not one of them. Instead, astronauts have other options.</description> <pubDate>Tue, 20 May 2003 08:56:02 GMT</pubDate> <guid> http://liftoff.msfc.nasa.gov/2003/05/20.html#item570 </guid> </item> </channel> </rss>
Qişlaq kehl
Qişlaq kehl, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Béville-le-Comte
Béville-le-Comte, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Neufra
Neufra şaredariyeke navçeya (Landkreis) Sigmaringen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Mao Zedong
Mao Zedong an jî Mao Tse-tung (bi çînî: 毛泽东/毛澤東; jdb. li Shaoshan; m.  li Pekîn) damezrênerê Komara Gel a Çîn, rêberê dibistana sosyalîst a Maoîzmê ye.
Joe Shuster
Jiyan
Navê Xelata Joe Shuster ji navê wî hat dayîn, ku bi wan re di warê xêzeroman û romanên grafîkî de destkeftî têne xelatkirin.
Wilhelm Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (jdb. li Lennep, îro taxeke bajarê Remscheid; m.  li München) fîzîknas û kaşîfekî Alman bû.
Ouville-la-Rivière
Ouville-la-Rivière, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Paluel
Paluel, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Thalmassing
Thalmassing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Boisville-la-Saint-Père
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Tawanên şer ên Tirkiyeyê li dijî kurdan
Tawanên şer ên Tirkiye yê li dijî kurdan, rêzeke tawanên şer e ku di dîrokên cûrbecûr de ji aliyê artêşa dewleta tirk ve li dijî kurdan pêk hatiye. Komkujiya Zilanê û Komkujiya Dersimê, tawanên serekeyê şer e ku di van komkujiyan de bi hezaran kes ji aliyê artêşa Tirkiyê ve hatine kuştin. Li gorî daxuyaniyê fermî di Kumkujiya Dersimê de 8 hezar 605 kurd ji aliyê artêşa tirk ve hatine kuştin û di Komkujiya Zilanê de li gorî daxuyaniyên çapemenî û rojnamevanên wî demê 50 û 75 hezar Kurd ji aliyê artêşa dewleta Tirkiyê ve hatin kuştin.
Komkujiya Licê (1993)
Komkujiya Licê, tawanek şer e ku di 27ê cotmeha sala 1993an de ji aliyê artêşa tirk ve li dijî kurdan pêk hatiye. Di Komkujiya Licê de 401 avahî 242 dikan hatine şewitandin û 17e kes ji aliyê artêşa Tirkiyê ve hatin kuştin.
Komkujiya Vartinîsê (1993)
Komkujiya Vartinîsê, tawanek şer e ku di 3ê çiriya pêşîna sala 1993an de li bajaroka Vartinîs a biser navçê Tîl a Mûşê, li dijî malbatek Kurd, ji aliyê artêşa Tirkiyê ve pêk hatiye. Di vî komkujiyê de, ji aliyê artêşa tirk ve agir bi avahiyê malbatê hate xistin û dêûbav 7 zarok bi şewata agirê hatin kuştin.
Martin Luther King
Eger hûn nikarin bifirin, naxwe birevin
Eger hûn nikarin birevin, naxwe bimeşin
Lîsteya gundên Nexedeyê
Navên gundên Nexede bi rêza alfabê:
30ê tebaxê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
31ê tebaxê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Çirçirka zevî
Şayes
Dirêjbûna nêr 19-23 mm e û ya mê jî 17-22 mm e. Li havînan çîreçîra nêrên çirçirkan tê bihîstin.
Kanî Birwarî
Kanî Birwarî, Kanî Berwarî, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Cobir
Li Kurdistanê, bi taybetî cureyê Gryllotalpa vulgaris bi berfirehî li erd û zeviyên avdanê tê dîtin.
Metroya Viyanayê
Metroya Viyanayê, (bi almanî: U-Bahn Wien), ku U-Bahn kurteya peyva almanî Untergrundbahn e, bi îngilîzî: underground railway) pergalek veguhastina bilez e ku jibo Viyana ya paytexta Awistiryayê re dixebite. Bi vekirina îlona sala 2017an a 4.6 kîlomêtre, dirêjkirina pênc-stasyonê ya xeta U1, tora U-Bahn ya pênc-xet ji 83.1 kîlomêtreyan pêk tê. Sîstem jibo 109 stasyonan dixebite. Sîstem li gorî UITP (Komeleya Veguhastina Giştî ya Navneteweyî) di hezîrana 2009an de yek ji çêtirîn pergalên veguheztina gelemperî li çaraliyê cîhanê ye.
Norxan
Serpêhatiya Norxanê
Navê wê bi Ermenî Norxan (ango Xan a nû) bû û dewleta Tirk kir "Yenihan - Xan a nû". Ango wergerand tirkî. Ji ber ku di Komkujiya Ermeniyan de li vir gelek Ermenî hatibû qirkirin û wargehên wan hatibûn rûxandin, dewleta Tirk navê Yenihan jî guhert û kir Yıldızeli.
Dukanî Rehîm
Dukanî Rehîm, Dukanî Reḧîm, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Pierrefiques
Pierrefiques, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Magny-sur-Tille
Magny-sur-Tille, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Pîzalok
Pîzalok, pîzag, pîzpîzonk, mozqirtik an mozeqirt (bi latînî, Vespula vulgaris) buxikeke reş û zer e di çîna mêş û mûran de. Dirêjahiya wê 17-20 mm e. Pîzalok hêlînên mezin çêdikin.
Mezopotamya TV
Mezopotamya TV televîzyoneke çandî a gelê kurd bû. Di roja 17 hezîrana 2000'an de fermî dest bi weşanên xwe kir. Heta 2006'an xebata xwe domand.
Dumîle
Dumîle, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Maxhütte-Haidhof
Maxhütte-Haidhof bajarokekî navçeya (Landkreis) Schwandorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bêhrûz Rûsta
Bêhrûz Rûsta gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Psîkotrop
Bikaranîna madeyên raxwarinê bi qasî dîroka mirovahiyê xwedî dîrokek dirêj in. Di zimanê bijîşkiyê de ji van madeyên kîmyewî re "psikotrop drug" tê gotin. Van madeyên kimyewî yên raxwarinê bi qasî demeke kurt organîzmayê dixin bin kontrola xwe, rehetiyê û kêfê didin. Heger mirov bi berdewamî raxwe, organîzmayê dîl digirin û ziyanên mezin didin.
6ê îlonê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Reqe (anatomî)
Reqe an jî spîka çav (bi îngilîzî: sclera, white of the eye) çîna derva ya çav e. Çavê mirov ji sê çînan pêk tê. Çîna derve reqe û korniye lixwe digire. Çîna naverast ji koroyîd, tenê kûlkdar û rengîneyê pêk tê. Çîna navî jî toreyê lixwe digire. Reqe ji bestereşaneya rîşalî yên spî û rîşalên qaîşokî pêk tê. Çîna rîşalî çînek req (zexm) e, ev çîna zexm ji bo girêdana masûlkeyên çav tê bikaranîn. Reqe ji xeynî aliyê pêşîyê, goga çavê ji alîyê paşî, herdu kêlekê û ji aliyê jêr ve dipêçe. Li aliyê pêşiya goga çav de reqe diguhere, dibe wekî perdeyek ron (şefaf) ev beşa reqeyê wekî korniye tê navkirin. Ronahi pêşî ji korniyeyê derbas dibe ko bikeve nav çav. 5 ji 6 parên (5/6) rûyê derva yê goga çav ji aliyê reqeyê ve, 1 ji 6 parên ( 1/6) rûyê goga çav jî ji korniyeyê pêk tê. Li aliyê paşîya goga çav de reqê tenik e, demarên bînînî ji vê beşa tenik a kunikî de derbas dibin. Reqê pêkhateyên nav çav diparêze, herwisa ji ber zexmiya reqeyê, şeweyî (şikil) gogî ya çavjî tê parastin. Palikên çav, bijang û birû reqeyê diparêzin ko ji derva toz û pirtik nekevin çav.
Nizamettin Ariç
Nizamettin Ariç hunermendekî kurd e. Bi muzîk û fîlmên xwe tê nas kirin.
Di sala 1956 ji ber sedemên aborî malbata Ariç ji Agirî bar dike Enqerê. Di sala 1976 de jî ew bi awayekî çalek di radyoya TRT ya Enqereyê de programên hunerî amade dike. Ji ber ku ew di sala 1979 de li Agirî konserekê bi zimanê Kurdî pêşkêş dike, ji TRT tê avêtin. Piştre di navbera salên 1979-1980 de cara yekemîn bi navê Feqiyê Teyran albomên bi navê Bêrîvan, Dîlan û Diyarbekir derdixe.
Nizamettin Ariç, xwediyê awayeke taybet e, ew hunermendekî dengxweş, deng bilind û gotin şêrîn e. Bi giranî wî stranên folklorîk gotine, lê belê gelek helbestên Cegerxwîn jî bi dengê xwe pêşkêş kirine.
Starzach
Starzach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Tübingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Milîrkê
Milîrkê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Bouville, Eure-et-Loir
Bouville, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Albert Fert
Jînenîgarî
Bavê wî jî fîzîknas bûye. Piştî bidawîkirina dibistana amadeyî li Toulouse, ji sala 1957 heya 1962î perwerdeya Matematîk û fîzîkê li École normale supérieure ya li Parîsê dibîne. Ji sala 1962 heya 1964 li zanîngeha Grenoble asîstaniyê dike û bi angaştnameya xwe ya bi navê Résonance magnétique nucléaire de l'hydrogène absorbé par le palladium (Berevaniya dendikî ya oksîjenê ya palladîûm mijandiye) dibe doktorê fîzîkê. Bi hin komên lêkolînê tevlî xebatên zanistî dibe. Gelek xelatan werdigire. Li ser nîkel û hesinê lêkolînên zanistî dike. Sala 2007î bi tevî Peter Grünberg, Xelata Nobel werdigire.
Danaê
Danaê, li gorî mîtolojiya yewnanî dotmîra keyaniya Argos e. Diya Perseûsê efsaneyî ye.
Shishi City
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 313.500 kesî
Çiyayên Pontî
Ekolojî
Li herêmê jîngehên kovî yên Avrasyayê yên wek çivîka Ewrasyayê, ajelê zêrîn, ajelê împaratorî yê rojhilatî, ajelê biçûk ê xalî, kêzika reş a Kafkasyayê, serinê eniya sor, û ajelê dîwarê ye.
Deşta Anadoluyê ya ku dikeve başûrê rêzeçiyê, ji ber bandora siya baranê ya çiyayan li gor peravên şil û nermik xwedî avhewayeke zuwatir û parzemînî ye.
UTC+6:30
UTC+6:30 yek Beşên Demjimêrê ye. Li Awûstralya ji bo Giravên Coco û li Myanmar tê bikaranin;
La Poterie-Cap-d'Antifer
La Poterie-Cap-d'Antifer, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
10ê îlonê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Briconville
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Peymana Kadeşê
Peymana Kadeşê, peyameke dîrokî ye. Di sala 1274an berî zayînê de di navbera Fîrawinê Misirê Ramses II û Keyê hîtîtan Muwatallî de li Sûriyê li bajarê Kadeşê şerrekî mezin diqewime. Ev şer mîna Şerê Kadeşê derbasî dîrokê dibe. Şer bi Peymana Kadeşê bi dawî dibe. Gorî vê Peymanê Ramsesê II xwe ji cihên ku berî şer bi dest xisti bû, vedigşîne û bajarê Kadeşê ji hîtîtiyan re dimîne.
Koma Dengê Azadî
Koma Dengê Azadî komeke muzikê ya ji Bakurê Kurdistanê ye. Di muzîka kurdî de yek ji komên kurdî yên herî navûdeng û kevin e. Di sala 1990î de li bajarê Stembolê hate sazkirin. Vê muzîka kurdî bi awayekî modern pêşkêş kirin. Çar albûmên vê komê derketine.
Marcellois
Marcellois, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Preuseville
Preuseville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Hîlmî Akyol
Jiyan
Akyol di sala 1977 an de kasetên dengbêjan berhev dike. berhevkirina kasetan heya sala 1979 an didomîne. Di sala 1979an hem berhev dike û hem jî deşîfrekirina çîrok, stran, destanên fabl û pêkenokên kurdî dike. Wekî ajokarê kamyonê kar dike. 7 salan bi tankêran neftê ji bajarên başûr dikişîne Batman û Mersinê. Di dema ajiwiyê de jî berhevkariya xwe didomîne. Heya niha 113 pirtûkên wî, 3 cîldên Antolojiya Dengbêjan, pirtûkek ji devê jinan stranên dawetê, pirtûkek ântolojiya çîrokbêj û destanbêjan, du pirtûk bi Rojîn Zargê re Amade kiriye. Pirtûka "Ez Eyşe Şan im" jî bi Zeyneb Yaş ê re amade kiriye, bi tevahî 113 pirtûk hatine weşandin. Sê pirtûk ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve hatine weşandin. Sê pirtûk ji aliye Enstîtuya Zimanê Kurdî ya Amedê ve jî hatine weşandin. Çar pirtûk ji aliyê weşanxaneya bi navê Elma, çar pirtûk jî ji aliyê - Weşanxaneya Do ve hatine weşandin.
13ê îlonê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Agirê Mezin ê Londonê
Tê bawerkirin ku malên 70 000 kesî, ji 80 000 mirovên ku li bajar dijiyan wêran kiriye. Nayê zanîn ka çend kes di şewatê de mirin. Tenê mirina çend kesan diyar e, lê ji bo gelek qurbanan ti keyd tune ne. Agir, taxa arîstokrata Westminster, Qesra Charles II ya Whitehall tehdît kir. Lêbelê, ew negihîşt van cîyan.
Albert Einstein
Jiyana wî
Dema ku dibe destûrdar ango mezûn dibe, ji bo ku debara xwe bike pêdiviya wî bi karekî çêdibe û wî zorî û zehmetî dikişîne ku karekî peyda bike. Di destpêkê de weke mamosteyê yêdek kar dike û dersên taybet ên fîzîkê dide. Di 1902an de, li Daîreya Patentê ya li Kantona Bernê karekî dilnizm dibîne. Di wan deman de mehra xwe bi Mileva Mariç re dibirre. Ji malbata Einstein du zarok çêdibin. Piştre yek ji van zarokan, di paşerojê de, di Zanîngeha Kalîforniya a li Berkleyê de, dibe profesorekî pir bi bandor yê endezyariyê. Karê li ofîsa Patentê gelekî li gorî Einstein bû. Dema ku li ofîsa xwe îcadên dihatin şandin lêkolîn dikir, di nav karê xwe de bêyî zêde xûya bike, ji xwe re wext peyda dikir. Wê demê, dest bi nivîsandina gotarên fîzîkê kir. Nivîsên xwe ji Annalen der Physik a di rêveberiya W. Wien ku bi cismên reş namdar bû re, dişand. Di 1901ê lêkolînek, di 1902an de du, û di 1903`an de û 1904`an de lêkolînek pêşkêş kir. Hemû jî di warên dînamîkzanî û dînamîka germ de, lêkolînên kûr bûn.
Einstein ku li hemû cîhanê gîhîşt navdariyekê, bi desthilatdariya Naziyan re, di sala 1933`an de Almanya terk kir. Emrê mayî li DYEyê derbas kir. Einstein salên dawî yên jiyana xwe, bi lêgerîna gumlatkêşî û teoriya elektro-magnetîk derbas kir. Lê belê di vê yekê de bi serneket. Hîn jî ev problem li benda çareseriyê ye. Einstein di sala 1955an de li Princetonê çû ser dilovaniya xwe. Li gorî anketên kovara Timeyê, weke kesê herî mezin ê sedsala 20emîn hate hilbijartin.
Biçûkbûn û serhevdahatina Lorentzê ku heman daketina dirêjahiya cism di riya ku diherike da ye.
Hîtît
Zimanê hîtîtî endamê zimanan Hindûewropî ne.
14ê îlonê
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Bubsheim
Bubsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Tuttlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Asîhê
Azîhê, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Buchheim
Buchheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Tuttlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Merzîle
Merzîle yan jî Merzîlî (bi tirkî: Erbağı), gundekî bi ser navçeya Qerebaxana Xarpêtê ve ye.
Sone Golê
Sone Golê, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Quièvrecourt
Quièvrecourt, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Rhein-Pfalz-Kreis
Rhein-Pfalz-Kreis, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Rheinland-Pfalzê ya Almanyayê ye.
15ê îlonê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Challet
Challet, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Nazlı Tolga
Nazlı Tolga (jdb. 8ê çiriya paşîn a 1979an) rojnamevan û televizyoneke tirk-holendî ye. Tolga jina sereke ya bernameya karên herêmî û derve Fox Ana Haber û Nazlı Tolga ile Haber Masası bû.
Wustrow, Mecklenburg-Strelitz
Wustrow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Pontos
Di damezrandina Komara Tirkiyeyê de (1923), gelê pontî rastî komkujiyeke hovane bû. Li seranser welatê Pontos (bi tirkî: Pontus Cumhuriyeti) bi fermandariya Mustafa Kemal Atatürk û serdariya Topal Osman komkujî pêk hat. Pontiyên ku li jiyanê man jî reviyan Yewnanistan, DYA û hin herêmên Rûsyayê.
Emmingen-Liptingen
Emmingen-Liptingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Tuttlingen li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Hozan Xemdar
Bi hatina xwe re pêwendî ligel "Yekitiya Hunermenden Welatparêzên Kurdistan" (Hunerkom) çêdikê û di navê Koma Berxwedan de cih digire.
Xêza navneteweyî ya guhertina demê
Gerek bûna xêza navneteweyî ya demê ya herî pêş de, paş Ferdinand Magellan derûdorê dinê re zivirî şinda derket. Ew 1519an de li Spanyayê derket û 1521an de dîsa hata Spanya. Kingê ewna gihîştinê Spanya dema wan di gerê xwe de berisandînî û dema li spanya de ciyawazî he bû. Lê gorî wan pir baldar dem berisandi bûbû gerek tu ciyawazî tune bû ye. Ji bo dinê gindor bû, û him rojava de him jî rojhelat de mirov dikane dor dinê re bizivîre ew xêzedema girîng e. Jules Verne jî di pirtûka xweya navdar de Le tour du monde en quatre-vingts jours (80 rojan de derûdorê dinê re zivirîn) li wê gelşe behs dikê.
Cihê Xêza navneteweyî ya guhertina demê
Hin Komgiravên di Okyanûsa Mezin de bi qincoka 180an tê par ve kirin. Giravên Aleuten li herdu hêlan xêzedema guhertinê dikevin. Lê ji bo ewna bi gîşkê UTC-10 de ne, li rojhelatê xêza navneteweyî ya demê dikeva ye. Wek wê hin Komgiravên Zelanda Nû de hat avêtina rojavaya xêzê.
Vulkaneifel
Vulkaneifel, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Rheinland-Pfalzê ya Almanyayê ye.
Şane (biyolojî)
Şane, ji komek xaneyên hevşêwe û hevbeş pêk tê. Anko xaneyên şaneyê bi erk û pêkhatiyên xwe de nêzî hev in. Ev xaneyên hevşêwe ji bo cihanîna erkek taybet di nav laş de kar dikin. Wekî mînak komên xaneyên lûsemasûlke ya gedê, şaneya masûkeya gedê pêk tînîn. Gede endam e û ne ji yek lê ji pirtir cure şaneyan çêbûyî ye. Herwiha gede û hin endamên din ên wekî ziman, diran, rûvî, kezeb jî ji bo karê herisînê dixebitin. Çalakiya komek endaman ji bo karek diyarî wekî koendam(sîstem ) bi nav dibe. Laşê mirov ji koendamên wekî, koendama herisê, koendama demarî, koendama bergiriyê, koendama gera xwînê, hwd. pêk tê. Ango bi kurtasî ji boy rêkxistina laşê mirov em dikarin wiha bibêjin; koma atoman dibin gerde (molekul), koma gerdeyan endamokan çê dikin, endamok bi hev re kar dikin û dibin xane, koma xaneyên hevbeş dibin şane, koma şaneyan dibe endam, koma endaman dibe koendam, koma koendaman jî laşê mirov pêk tîne. Şane ji komek xaneyan pêk tê lê ne pewîste ku ev kom ji yek cure xaneyan pêk were. Hin caran dibe ku çendin cureyên koma xaneyan jî bibin şane. Wekî mînak bestereşane ji gelek cureyên xaneyan pêk tê. Xaneyên xwînê, xaneyên hestî, xaneyên çewrî beşên bestereşaneyê pêk tînin, lê şeweya van xaneyan naşibin hevdu. Zanista ku li ser şaneyên zîndeweran dixebite ,jê re şanezanist (bi înglîzî:histology ) tê gotin. Ji ber ku şane ji komek xaneyên hevşêwe pêk tê, şane di laşê gelemperiya zîndewerên firexaneyî de hene. Ajalên wekî Îsfenc(bi îngilîzî: sponge) û bûka deryayê(bi îngilîzî: jellyfish) jî firexaneyî ne, lê tu şaneyên îsfenç tune ye, herwiha bûka deryayê hinek cureyên şaneyan lixwe digire lê ne hemû cureyan. Zîndewerên yekxaneyî yên wekî bakterî û amîb ji ber ku ji xaneyek pêk tên, şane lixwe nagirin. Pêkhateya xaneya ajal û a riwekan ne yek e, herwisa Şaneyên ajal û yen rîwekan jî ne wek hev in.
18ê îlonê
Kurdistan
Di 18ê îlona sala 1988an de Dewleta tirk a dagirker ragihand ku ew ê tirkî fêrî kurdên ku ji ber zilma saddam reviyane û hatine tirkiyê bikin.
PayPal
Bikaranîna sîstemê
Pêwiste ku mirov li joriya çepê li ser girêdana Sign Up bitikînin û destpê bike. Di vê beşê de divê hûn yekem cûreyek hesabê xwe diyar bikin. Her çend van celebên hesabê di kesane û karsaziyê de têne veqetandin, lêbelê celebê hesabê kesane dikare paşê derbasê hesaba Premiumê bibe.
Celebê hesabê kesane (Personal) ji bo karanîna kesane hatîye sêwirandin. Pi vê hesabê mirov dikare li ser tora internetnternetê danûstandina bike û vê yekê bi navnîşanên e-posta yê jî mirov dikarê bikar bîne. Ger hûn bi xawzin bi rêya e-postayê an jî qertên krediyê drav bistînin, ev dem pêdivî ye ku mirov derbasê Hesabê Premiumê bibe. Jibo kar û danûstandinên karsazê û jibo hemî danûstandinên bazirganiyê pêdivî ye ku mirov hesaba Business, yanî hesaba Karsaziyê hilbijêre.
Demarekoendama xweyî
Erk û pêkhate
Demarên livîne (demarên derketî) yên demarakoendama xweyî ji demaxê dirêj dibin. Evan demaran ji qedê demax bigire heta beşa sêbendeyê dirkepetikê, gurze bi gurzê ji dirkepetikê derdikevin û belavê lûsemasûlke û rijênan dibin. Demarekoendama xweyî ji sê beşan pêk tê; beşa sîmpasawî, beşa parasîmpasavî û beşa enterî. Her sê beşên DKX jî bi alîkariya du cure demarexaneyên derketî ji demarekoendama navendî (DKN) dirêjê endam û rijênan dibin. Laşê demarexaneya yekem li demax an jî li dirkepetikê ye û tewereyê wê dirêjê girêkê dibe. Ev demarexane wekî demarexaneya pêşgirêk (bi îngilîzî:preganglionic neuron) tê navkirin. Tewereyên van xaneyan maylînî ye. Madeya demareguhêzer a xaneyên pêşgirêkê  asetîlkolîn e. Laşê demarexaneya duyem di nav girêkê de cih digire û bi tewereyê xaneya pêşgirikê ve girêdan ava dike, tewereyê wê jî ber bi lûsemasûlke, dilemasûlke an jî rijênan dirêj dibe. Ev xane wekî xaneya paşgirêk tê navkirin. Tewereyên van xaneyan nemaylînî ye. Demareguhêzera xaneyên paşgirêk ên beşa sîmpasawî norepînefrîn, ên başa parasîmpasavî jî asetîlkolîn e.
Beşa parasîmpasawî
-Çêkirin û derdana lîkê zêde dibe.
Ebas Kemendî
Ebas Kemendî (jdb. 1952 - m. 21ê gulana 2014an) stranbêj, helbestvan, nivîskar, wênesaz û derhênerê fîlmê kurd bû. Ew li Sineyê ji dayik bû û kurê Elî Kemendî bû.
Katie Holmes
Kate Noelle Holmes (z. 18'ê berfanbarê, 1978) lîstikvan û hilberînera amerîkî ye. Wê yekem car wek Joey Potter di rêzefîlma Dawson's Creek (1998–2003) lîstikvanî kir ye.
Marey-lès-Fussey
Marey-lès-Fussey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
19ê îlonê
Cîhan
Di sala 1985an de li paytexta Meksîka Meksîko erdhejek çêbû. Di erdhejê de zêderitîrî 35 hezar kesî jiyana xwe ji dest dan.
Cami'e elhikayet
Çîroka Yanzdeh
Ev çîrok du tişt berewird dike hêza sîyasî û hêza pare. Paşayek heye çikas xwedîye heza sîyasî be jî feqîr e. Axa û begên derdor ji wî dewlettir(zengîntir) in. Jina paşa, jinên Axa û Began diheside û diçe dibeje paşayê mêrê xwe: Tu paşayî lê zer û zîbên xelkê ji min zêdetir in. Lîbasên wan ji min çêtir in. Ev çawa paşatîye. Paşa ji bo jina xwe lîstokek çedike. Dibeje Axa û Begên derdorê xwe: Sibe werin domedorê kelê bigirin. Dibe sibe jina Paşê radibe ji pencere dinêre siwaran domedorê kelê girtine diçe paşa hişyar dike û mesele jê re dibêje. Paşa dibêje here zer, zîb û lîbasên xwe bide wan bila herin. Jinik dibêje: Ew bi van tiştan naçin. Bi vî avayî Paşa şîretek dide jina xwe. Encama çirokê hêza sîyasî her tim ji hêza pare mêzintir e.
Rebets
Rebets, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cami'e elhikayet
Çîroka Sîh û Dû
Çîrok derheqê tecrûbeya hekîmek e. Navê hekîm Mîr Elî ye. Mîr Elî hekîmê Huseyîn Qulîxan e. Navbera Huseyîn Qulîxan û Paşayê Bazîdê Îshaq Paşa gelek baş bûye. Huseyîn Qulixan hekîmê xwe Mîr Elî virekiriye nik Îshaq Paşê da ku bibe xîzmetkarê wî. Mîr Elî qasê penc mehan li wir maye û hin bûyer çebûne lê kesek li wir nexweş neketiye. Peyama çîrokê ev e; Beden û sihheta ehaled Kurdistanê gelek xurt e. Nexweş nabin. Hewceyê dermanê nabin. Heta ku jehr jî tesîra bedena wan nake.
Çîroka Çil
Çîrok derheqê komek leşkerên Romê(Osmanî) ye. Ev kom serbixwe hereket kiriye û gelek zerar daye gelê heremên Romê. Navê vê komê 'Leşkerên Londan' e. Ser leşkerê Londan Hafiz Axa bûye. Şûnde ev kom fermanlo bûye. Paşê ev leşker çûne Akrê û hezkirine du şevan bibin mêvan. Wê demê Akrê li destê Mîr Şemdîn bûye. Mîr Şemdîn serê ewil ketiye dudiliyê lê paşê bi rihspîya re biryara telefkirina van leşkeran dane. Lê vê bûyerê karê herî mezin Melîke Xanimê keça paşayê Îmadiyeyê kiriye. Melîke Xanim bêkemasî rol kiriye û bi xêra wî karîne Leşkerên Londan têk bibin.
Pûlhezî
Pûlhezî lêkolîna pûlên posteyê û dîroka postayê ye. Her wiha behsa çalakiyên berhevkirin, texdîr û lêkolînên li ser pûl û hilberên din ên pûlheziyê dike. Pûlhezî ji berhevkirina pûlan an lêkolîna posteyê pê ve tiştekî din digire, gengaz e ku meriv bê xwediyê pûlekî be pûlhez be. Wekî mînak, pûlên ku têne lêkolîn kirin dibe ku pir kêm bin an tenê li muzexaneyan bimînin.
Fensterbach
Fensterbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwandorf li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sasha Grey
Xelatên wergirtî
Gotara sereke: Navnîşa xelat û namzedên ku ji hêla Sasha Grey ve hatine wergirtin
Çerxa
Çerxa, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
21ê îlonê
Cîhan
Di sala 1938an de di kanal BBC de yekem car bernameya nûçeyan hatiye weşandin.
Sorawan
Sorawan, gundekî bi ser navçeya Elbaka Wanê ve ye.
Koroyîd
Koroyîd beşa serekî ya çîna naverast a çavê mirov e.
Teletoon
Teletoon kanaleke ji bo zarokane ku li Kanada ragihandin dike.
Girêdanên Derva
Malpera Fermî
Şîrîndiriq
Şîrîndiriq, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mem Bawer
Pirtûkên Zarokan
8-Batirsok, Weşanxaneya HÎVA, 2015, AMED
Saarpfalz-Kreis
Saarpfalz-Kreis, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Saarlandê ya Almanyayê ye.
Akadî
Derketin û welatbûna akadîyan
Akadî, bi levkirina wan ya bi bajar-welatên sumerîyan re, pêş dikevin. Akadî, hem bi nirx û hem jî bi çandî û hem jî bi fêr û cerba welatî, ji sumerîyan fêrbûn û pêşketin. Nirxên Sumerîyan, di dema wan de jî jiyan. Lê pêşketina teybet ya Akadîyan, ew bû ku wan sînorê welatîtîyê ji yê bajartiyê buhurandin. Welatê ku avakirin, derxistina wê asta Împaratoriyê. Sargonê Mezin, piştî ku bi konfaradasyonî li Mezopotamya, bi sumerîyan re dijî,û ku bi wê serderst jî dibe, êdî berê xwe dide axên Anatolia bixwe jî. Dixwezê ku wan bike bi destê xwe de. Piştî Sargon re, ku bû keyekî mezin neviyê wê Naram-Sîn, wê xwe weke "keyê çar herêmên cihanê" bidenezêne û weke Sargon ku xwûdayê di wê demê de û yê hemû deman yê herê mezin a ji Şamaş re bawerîya xwe têne û dibe key. Şamaş, çanda wî, li Zagrosan û dora wê bicih bû. Naram-Sîn jî, weke Sargon û tê wir û bawerîya xwe bi wî têne. Bi wê, êdî pişgiriyê distêne û mezin dibe.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Sûrî
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Sûrî hemû peywendiyên dewleta Sûrî û Başûrê Kurdistanê dihundirîne.
Nêrîna dîrokî
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Sûrî digehe salên 1970yan. Wî wextî li Sûrî Hafiz Esad serokê Sûrî bû. Di kongreya 11emîn ya Partiya Bees ya Sûrî de biryar hat girtin ku wê otonomiya Başûrê Kurdistanê were piştgirî kirin
Dewleta Sûrî wî wextî bi çavekê erênî li kurdên başûr dinêrî, heta ku Celal Telebanî gelek têkiliyên xwe li ser axa Sûrî dikirin. Jixwe li sala 1975ê bi pêşengiya Celal Telebanî li Şamê YNK hate damezrandin.
24ê îlonê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
25ê îlonê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Charbonnières, Eure-et-Loir
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Richemont, Seine-Maritime
Richemont, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Xirbelbis
Xirbelbis gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Marsannay-le-Bois
Marsannay-le-Bois, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Hohenzieritz
Hohenzieritz şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Mexter
Mexter gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Nazım Paşa
Hüseyin Nazım Paşa (1848 – 23'ê rêbendanê 1913) generalekî osmanî bû ku di Şerê Balkanê yê Yekem ê 1912–13 de serfermandarê artêşa esmanî bû. Di derbeya dewleta Osmanî ya sala 1913an de ji aliyê Yakub Cemîl hatîye qetilkirin.
Balî
Dîroka hemdem
Teqîna Çiyayê Agungê ya sala 1963-an bi hezaran kes kuştin, wêranbûna aborî çêkir, û zor da ku gelek Balînî yên jicîhûwarkirî koçî deverên din ên Endonezyayê bikin. Di salên 1950-an û destpêka 1960-an de berfirehbûna dabeşên civakî li seranserê Endonezyayê, Bali di navbera alîgirên pergala kastê ya kevneşopî de, û yên ku vê pergalê red dikin, nakokî dît. Di warê siyasî de, muxalefet ji aliyê alîgirên Partiya Komunîst a Endonezyayê (PKI) û Partiya Neteweperest a Endonezyayê (PNI) ve dihat temsîlkirin. Li Jakartayê hewldana derbeyê ji aliyê hêzên bi pêşengiya General Suharto ve hat şikandin.