cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigurd
Sigurd ( Norsiya kevn: Sigurðr) an Siegfried (Almaniya navîn: Sîvrit) lehengekî efsanewî ya mîtolojiya germanî ye, ku Ejdehayek kuşt û paşê jî hate kuştin. Gengaz e ku ew ji yek an ji çend kesayetiyên ji xanedana Merovenjên frankî ve hati bûn guncan, ku Sigebert I namzedê herî populer bû. Zanayên kevin carinan wî bi Arminius, serfirazê şerê daristana Teutoburg re, girêdan kirin. Ew jî dibe ku ew bi jêdera kesek mîtolojîk e. Îroka Sigurd yekem carî li ser hejmarek necirandin, di nav de kevirên rûnîk ji Swêdê û xaçên kevirî ji giravên brîtanî, ku ji sedsala yazdemîn.
Xelîyan
Xelîyan gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 117 kes (23 malbat) bûn.
Erligheim
Erligheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigsburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Led Zeppelin II
Led Zeppelin II, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1969'an da albûm derket.
Germkirin, Hewakirin û Basarkirin
Enerjiya germkirinê
Hin feydeyên pergala hewayên bi zorê, ku niha bi berfirehî li dêr, dibistan û niştecîhên bilind têne bikar anîn, ev in.
Aignay-le-Duc
Aignay-le-Duc, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bîlcîş
Bîlcîş, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Korta şîn a mezin
Korta şîn a mezin hema hema gilawer e, dirêjbûna çapa xwe digihêje 300 metran û kûrahiya xwe jî 125 metre ne. Tê îddiakirin ku ev kortal di dawiya çaxa bestelek de di hundirê kevirê kirêc de çêbûye. Lêkolîner derxistin holê ku kortal têketina sîstemeke şikeftan e. Digel bilindbûna avê ev sîstema şikeftan ketiye bin avê. Piştî kûrahiya 90 metreyî ava mirî ya dengizê destpê dike ku tê de dîhîdrojensulfud heye.
Korta şîn a mezin di sala 1996'an de wek esera neteweyî hate hilbijartin û ji wir û pêde digel beşên din ên sîstema resîf a Belize Barrier Reef mîraseke xwezayî ya UNESCO'yê ye. Herwiha, di sala 2009'an de Belize Barrier Reef ji aliyê UNESCO'yê ve kete nav listeya mîrasên xwezayî yên ku bi windabûnê re rû bi rû ne.
Æthelfrith
Æthelfrith, keyaniya xwe û keyaniya Deirayê bi zewaca dotmîra Deirayê re bi yek kir û mîratgirê, Edwinê (585-632) şand sirgûnê. Æthelfrith ji bo parastina sînorên xwe bi şahê Skotî ya Dal Riatayê re û bi Seltên Strathclydeê Degassastonê re şer kir (603) û bi ser ket û dû re jî Anglîkan bi saya wî li başûrê Forth of Firthê de serwer bûn. Æthelfrith êdî Şahê Keyaniya Northumbriayê (bi yekbûna Bernicia û Deirayê) bû (619).
Kindenheim
Kindenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Dürkheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Rheineck
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Torfinnsvatnet
Torfinnsvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Hordalanda Norwêcê de ye. Li rojhilata golê, gola Hamlagrøvatnet cih digire
Elîbûciyan
Elîbûciyan,Elobociyan (1946: Alibociyan; ), gundekî ku bi navçeya Bismila Amedê ve girêdayî ye.Li derdora wê gundên weke Mirzebegan,Xincika Çiyayiyan he ne.
In Through The Out Door
In Through the Out Door, albûma şeşem a Led Zeppelin e. Li 'yê di 1979'an da albûm derket.
Teyran
Teyran, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Anne Hathaway
Jînenîgarî
Di navbera salên 1998 û 1999sm de, Hathaway bi stranbêjiya Koro yşya Rûmetê ya Dibistana Bilind a All-Eastern US li Carnegie Hall û di lîstikan de li Dibistana Amadekar a Seton Hall li West Orange, Nû Jersey de soprano digot. Di destpêka kariyera wê ya fîlmê de, şêwazê lîstikvanî û bedewiya wê bi Judy Garland re dihata qiyas kirin ku ew wê wekî yek ji lîstikvanên bijareyên fîlmê ye. Sê roj piştî performansa wê ya li Carnegie Hall, Hathaway, di rêzefîlma kurt a Fox Get Real de rol wergirt. Hathaway li gel Jon Tenney, Debrah Farentino û Jesse Eisenberg xorta Meghan Green lîst. Bi serkeftinên xwe ya destpêkê, Hathaway di ciwaniya xwe de ji depresyon û fikarê dikişand. Wê ji bo fîlmkişandina pêşandana xweya sînemayî The Princess Diaries ya sala 2001ê de perwerdeya xweya zanîngehê winda kir. Ew dibêje ku ew tu carî poşman nebûye ku zanîngehê neqedandiye, ji ber ku kêfa wê ji kesên din re ku di qadê lîstikvaniyê de "hewl didin mezin bibin" bi wan re bixebite.
Octavio Paz
Octavio Paz (bilêvkirina bi kurdî: Oktavyo Paz jdb. li Mixcoac, îro Ciudad de México; m.  li heman derê) nivîskar û dîplomatekî Meksîkanî bû. Sala 1990î de li gel gelek xelatan, guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê hate dîtin.
Bagirdanî xwarê
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştiya mirovan û malana Îranê ku di sala 2006 an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Bagirdanî xwarê 163 kese. Herwisa hejmara malbatên vê gundê 30 e.
Schwalbach am Taunus
Schwalbach am Taunus bajarokekî navçeya (Landkreis) Main-Taunus-Kreis li Hessen, Almanyayê ye.
Mundelsheim
Mundelsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigsburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Biweyhî
Serwerên Mezin
Branchaxê Iraqiraqî Ew di nav Selçûqî de bû.
Serwerên Biçûk
Zimanê farisî beşdarî Buyidan bû.
Dawid
Dawid di ayînên cihû, mesihî û îslamî de pêxemberek e. Ew li gorî Zebûrê di sedsala 10'an a berî zayînê de jiyaye. Lawê herî biçûk ê Boaz û Yeyê bû. Li seraya keyê Îsraêlê Şawûl bû û bi keça wî re zewicî. Piştî ku derbasî Filistînê bû, li wira keyaniyek ji xwe re ava kir. Paşê keyaniya Îsraêl jî xist bin destê xwe. Di dema keyaniyê de bû pêxember. Wehiyên Xwedê jê re jî hatin. Wehî di pirtûka pîroz Zebûrê de hatin civandin. Dawid Pêxember di sala 962'ê berî zayînê de wefat kir.
Thézan-lès-Béziers
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Lavalette, Aude
Lavalette, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Şevket Dursun
Şevket Dursun (jdb. 1914 Cizîra Botan - m. 8 çiriya paşîn 1976, Enqere), parêzer, hilbijartinên 1957 an de parlamenterê Mêrdîn ê a partiya CHP bû. Zimanê erebî û hindek fransî zanibû. Zewicî û bavê çar zarokan bû.
Aloxe-Corton
Aloxe-Corton, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Şevket Dursun
Jinenîgarî
8 ê çiriya paşîn a 1976 an de li Enqere çû ber dilovaniya Xwedê. Gora wî niha li Cizîrê ye û gorîstana malbatê hatiye veşartin.
Civyan
Civyan, gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye.
Ferhenga Kurdî-Tirkî
Ferheng di sala 2004an de, ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve hatiye weşandin. Ferheng 2132 rûpel e û ebadên wê jî 16x23,5 cm ye. Ferheng tevî hev ji 166 hezar madeyî pêk tê. Ji van madeyan 131 hezar jê madeya destpêkê û 35 hezar jî berdewama madeyê ne. Bi gotineke din, 131 hezar peyv û 35 hezar jî biwêj û berdewama serê madeyê tê de cih digirin.
Mohammad-Javad Azari Jahromi
Mohammad-Javad Azari Jahromi ( ji dayik bûye) siyasetmedar û efserê ku ji sala 2017 heta 2021 di rêveberiya Serokkomar Hesen Rûhanî de Wezîrê Teknolojiya Agahdarî û Ragihandinê ye.
Di de bi 152 dengên erê, 120 na, 7 bê alî û 9 dengên nederbasdar ji parlementoyê dengê pêbaweriyê stendibû. Ew niha ciwantirîn endamê kabîneya Îranê ye û herwiha yekem wezîrê Îranê ye ku piştî Şoreşa Îranê ji dayik bûye
Jaroslav Seifert
Jaroslav Seifert (bilêvkirina bi kurdî: Yaroslav Seyfert * 23ê îlonê 1901 li Prag; m. 10ê kanûna paşîn 1986 li heman derê) niviskarekî çekyayî bû. Sala 1984î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirt.
Ew yek jî navdarên rêbaza poetîzmê tê zanîn. Di demên şerê cîhanî yê duyemîn de, xwedî hest û helwestên neteweperwer e. Piştî şer jî bêhtir ramanên dij-komûnîst dihewîne û di berhemên xwe de lê dikole.
Kewê gozel
Dengê kewa gozel
Bi vî dengî Kewê gozel ji boy kombûne bang li hev dikin. Herwiha, Kewê gozelên nêr vî dengî bikartînin da ku kewên din ên nêr hişyar bikin. Dema ku kew ditirsin û difirin dengekî wek "fir-fir-fir" derdixin. Li gorî lêkolîneran ev deng fonksyona tirsandina dijminên li erdê digire.
Abdulla Herkî
Jînenîgarî
Abdulla Herkî di sala 2011an de zewicî û di sala 2012an de bawernameya lîsansê li Zanîngeha Dihokê wergirt û piştî wê çendê karî di warên çand, medya û ronakbîriya ciwanan de bidest bixe. Di sala 2013an de wek stranbêjekî herêmî hat naskirin û bi stranên xwe yên nû gavên baştir avêtin. Abdulla Harkî gelek strana dawetan bi Gotin û awazê xwe çêkiriye, bi dehan klîbên wî jî hene. Ne tenê li herêma Kurdistanê, li her çar parçeyên Kurdistanê, bi taybetî li bakur û rojhilatê Kurdistanê, heta li welatên Ewropayê jî, di dawetên kurdan de li dar dixe.
Felsefeya dadê
Dîrok û hizre dadî
Ji deme Sumeriyan pêşketina hizre dadî dest pê dikê. Şaristanî, deme ku mirov li ser dihizrê, mirov fahmdike ku di pêşketina xwe de xwediyê pergalakê ya. Bê pergal şaristanî pêş ne keve. Ji bo ku pergal ava bibe û bi rê ve herê ji dad û hizre wê lazima. Bi hizre wê di şaristaniyê de pêşketin çedibe. Di deme sumeriyan de ji ev yek heya. Di deme wan de hizre dadî mazin pêşketiya. Hizre ku weke zagonan bi kar tê û tê bi kar anîn pêşketiya. Di deme sumeriyan de hizre xwûde bi pêş dikeve. Ev pêşketin, hin bi hin di be bingihê rastkirin û pêşketinên hizre û hizre dadî ji. Bi vê yekê, divêt ku mirov bêje ku pêşî têgihiştin pêş dikeve. Bi têgihiştin re, wê çawa bê hewldan tê kifş kirin. Sumeriyan, teolojiya vê yekê mazin ava kiribûn. Sumeriyan hizre xwe, teolojiya wê avakiribûn. Deme ku mirov pêşketina wan pêşketina şaristaniya wan û pêre ji hizre pergala wan û hizre daditiya wan fahm bike, hingî, mirov vê yekê pir baş bibîne.
Herisa çewriyan
Çewrî, trîglîserîd, an jî rûnên nêtar
Sersheim
Sersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigsburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Tressan
Tressan, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Hansrudi Wäscher
Jêder û perwerde
Wäscher kurê mêrek alman û jinek swîsrî bû ku wî hemwelatiyê Almanya jî li ser zewacê girt. Wäscher salên pêşîn ên jiyana xwe li Swîsreya almanîaxêv derbas kir. Dûv re ew bi dêûbavên xwe re çû Lugano, ku ew cara yekem bi xêzeromanan re ket têkiliyê.
Wäscher piştî ku di 1940 de çû Hanoverê, piştî ku dibistana navîn xilas kir, li firoşgeha cilûbergan Sältzer dest bi şagirtiyê kir "sewînerê camên dikan ".
Gram (mîtolojî)
Çanda gelêrî
In Konosuba erhielt Mitsurugi Kyouya von Aqua das 'Cursed Sword Gram' und tötete damit einmal einen Drachen.
Weqfa Mezopotamyayê
Armanca bingehîn a Weqfa Mezopotamyayê
Armanca bingehîn a Weqfê ew e ku bibe saziyeka ku gelên Mezopotamyayê di zimanên xwe yên zikmakî perwerdeyê bikin, lêkolînên li ser çand, ziman û civaka xwe bikin. Weqfa Mezopotamyayê dixwaze zanîngeheke pirzimanî jî ava bike.
Sezaî Karakoç
Sezaî Karakoç  (jdb. 22ê kanûna paşîn a 1933, Erxanî - 15 Mijdar 2021), helbestvan, nivîskar û siyasetmedarê tirk e.
Seîdê Nûrsî
Jiyana Bedîuzzeman Seîdê Kurdî
Di kitêba xwe ya Munazeratê de, Bedîuzzeman gotiye "Mirin roja newroza me ye". Pirr balkêş e ku du roj piştî Newrozê û hem di sibeha şeveke Leylet-ul Qedrê de wefat kiriye.
Perwerdehî
Di hengama ku li bajarê Wanê ma, di qonaxa waliyê Wanê de kitêbên hemdem û yên li ser zanistên fenî dîtin û bi balkêşî ew zanistên hanê di demeke kurt de bidest xistin. Di jiyana xwe ya li bajarê Wanê de kitêbek li ser matematîkê jî nivîsandiye, lê mixabin ew kitêb di agirekî de şewitiye.
Dema Enqereyê
Bedîuzzeman di 25ê çiriya paşîn a sala 1922an de bi merasîmeka fermî hat meclîsa Enqereyê. Li Meclîsa Enqereyê bi piraniya dengan berdewamkirina avakirina Zanîngeha Zehra li Wanê da pejirandin. Lê dema raghiand endamên meclîsê ku bila ev nimêj bikin û girîngiya nimçjkirinê ji gel re bibêjin ew û meclîs ji hev qetiyan. Di dawiyê de ew têgihîşt ku daxwaza îslamnexwazan pêkhatiye.
Zanîngeha Cambridge
Zanîngeha Cambridge zanîngeheke lêkolînê ye ku li Cambridge, Keyaniya Yekbûyî ye. Di 1209an de hatiye damezrandin, li welatên inglîzî-axiv de duyem zanîngeha herî kevn e û li seranserê cîhanê seyêm zanîngeha herî kevn e.
Çêlêxanê Olya
Çêlêxanê Olya, gundekî ser bi navenda bajarê Şeboster li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011
Tîmên beşdar û grûbên wan
Agahî:
Ancey
Ancey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen (jdb. 1 nîsan 1815 − m. 30 tîrmeh 1898), dewletmedar û siyasetmedarekî Almanyayê bû. Ji 1862 ta 1890 - bi kurtahî di 1873 de - ew bû serokwezîr (Şansolye, ) li Prûsyayê, ji 1867 ta 1871 jî serokwezîrê Konfederasyona Almanyaya Bakur û ji 1871 ta 1890 yekem serokwezîrê Împeratoriya Almanyayê, damezrandina ku ew girîngî dabûyî. Wan jê re digotin "Şansolyeyê hesinî".
50 Cent
Featuring 50 Cent
Chicken and Beer (yê Ludacris)
Grand Champ (yê DMX)
The Streetsweeper Vol. 2 (yê DJ Kaslay)
Rhythm & Gangsta-The Masterpiece (yê Snoop Dogg)
The Documentary (yê The Game)
Veqaslûyê jorîn
Veqaslûyê jorîn gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Lézignan-Corbières
Lézignan-Corbières, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Dunya TV
Dunya TV kanaleke televîzyonê ya taybet e ku li Tirkiyeyê weşanê bi zimanê kurdî dike. Dunya TV ser bi Koma Weşanê ya Samanyolu ve ye.
Emsdetten
Emsdetten bajarokekî navçeya (Landkreis) Steinfurt li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Dêmqosnî
Dêmqosnî gundekî girêdayî navçeya Wanê ya Payizavayê ye. Nêzî 70 xane li vir gundê heye.Eşîrên gundê de rûspî jî OsmanBegi(Pinyanişî) ne
Çêşmekenan
Çêşmekenan, gundekî ser bi navenda bajarê Şeboster li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Feleknas Uca
Jînenîgarî
Feleknas di sala 1976an de li malbateke kurd a êzidî ji Bakurê Kurdistanê li Celle ya Saksonya jêrîn li Almanyayê ji dayik bû. Birayek û şeş xwişkên wê hene.
Osmanbegî
"Osmanbegî an jî îsmanbegi, Mîle eşira Pinyanişî."
Girtî (pirtûk)
Hemû çîrok di salên '80an de hatine nivîsîn û di kovarên cûr bi cûr hatine weşandin. Mijarên çîrokan li ser rewşa zarokên kurdan, rewşa welêt, tirs û zilma leşkeran in.
Velînede jorîn
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1514 kes (222 malbat) bûn.
Mêzgir
Mêzgir an Mazgêrd (Mazkêrd) yek ji navçeyên Dêrsîmê ye. Gelê wî Kurmanc ne. Gelê herêmî bi piranî zaravayê Kurmancî qise dike, belê Kirmanckî jî li bakurê navçeyê tê axaftin. Zaravayê Kirmanckî hinek li bakurê Mêzgirê tê qise kirin.
Bayrek
Bayrek, gundekî ku bi ser navenda navçeya Wanê ve ye.
La Vacquerie-et-Saint-Martin-de-Castries
La Vacquerie-et-Saint-Martin-de-Castries, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Moldevatnet
Moldevatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Møre og Romsdala Norwêcê de ye.
Retheuil
Retheuil, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Dûpişk (kêzî)
Belavbûna erdnîgarî
Dûpişk li hemû pazemînên Cîhanê dijî ji xeynî Brîtanya, hinek giravên Okanûsiya, Nû Zelenda û parzemîna Antartîkta yê. Li hinek herêmên Kurdistanê jê re dûvpişk, dolpî, tûpişk û hin navên bi vî rengî nêzîkî hev jî tên xebitandin.
Gabriel García Márquez
Perwerdeya dadnasiyê dibîne, lê bidawî nake. Dest bi nivîskariya birêkûpêk û pisporî dike. Ji aliyekî ve jî di nava refên pêlên çepgiriya Amerîkaya Latînî de cihdigire. Di bin bandora nivîskarên wekî Ernest Hemingway, James Joyce, Virginia Woolf, William Faulkner û Franz Kafka de maye. Di sala 1954'an de bi pisporî dest bi xebata rojnamegeriyê dike. Helbest û çirokên xwe di rojnameyan de diweşîne. Derdikeve gerên mezin û cîhana xwe berfireh dike. Romanên wî ji çar aliyên cîhanê, bala ciwanên kedkar û bindestan dikişîne. Sala 1997'an ji bo xatirê 70 saliya wî, "Sala Gabriel José García Márquez" hat binavkirin.
Weke va gotinê Marquez jî ew nivîskarekî di nav civakê de bû. Tu caran ji civakê qut nebû. Di çîrokên xwe de di gotinê xwe de herdem bi civaka xwe re bû. Fikrên di nav serê wî de li ser zimanê xisletên wî di bûne xwedî deng. Marquez carna di bû cotkar carna jî şagirt. Carna di bû mirî û carna jî sax. Di nav civaka wî de cî hebe di nav fikrê Marquez de şîn di hat, fikir di bûn xislet û bi wan xisletan jî çîrok di hatine holê.
Gaxand
Kalgaxend kalê mîtolojîke ku tê bawerkirin di Noelê de bi erebeya xwe ya ku ji aliyê xezalan ve tê kişandin û ji mirovan re xelatan tîne.
Şêx Muhemmedê Xazînî
Li ser hizre wî ji ku mirov sê çar gotina bêje, mirov dikarê bêje. Ew li ser felsefe rasttqîniyê bi hizir bû. Li ser hertimî di rawastaha. Hizre wî ya perwerde kirinê pir mezin bû. Wî pir girîngî dide perwerde û perwerdekirinê. Ji ber vê yekê, piştî ku demekê li cem Heyderê Soranî dimenê, êdî piştre divegerihê Sêrtê û bi navê xwe bavê xwe medreseyeke diveke. Car bi car bi navê wî ji tê tê binavkirin. Bi vê yekê, ew weke qandacekî kurdan tê naskirin. Dengê wî ji, tê gotin ku pir xweş bûya. Hertimî di nav faqa û sofiyên li dore xwe de qasîde digotin. Seîdê Kurdî ji pir li ser wî di sekinî Pişt wî re Seidê Kurdî tê gotin ku xwestiya ku di deme xwe de zanistgaha kurdî veke. Tê gotin ku deme ku saidê kurdî li ser vê yekê bi mirovên li dore xwe re diaxift, hertimî ku bahsa zanistgaha ku xwest ku veke dikir û li ser diaxift, behsa wî Şêx Muhemmedê Xazînî ji dikir. Digot ´meyîzenên, wî ji bo ku mirovan perwer bike, bixwe medrese vekir. Îro em ji emê weke wî bikin û zanistgehakê vekirin. Bi vê yekê re, tê gotin ku Saidê Kurdî bidest nivîsandina pirtûkne ji bo zanistgehê ji dike. Tê gotin ku li ser matematîkê pirtûkeke mezin nivîsandiya. Li ser gelek beşên din ji nivîsandiya. Lê belê ew berhemên wî yên ku ji bo zanistgehê nivîsandina yan ji aliyê nurciyan ve hatina şawitandin û yan ji haya roje me, veşartî hatina hiştin.
Pirtûkxaneya bîranînê ya amerîkî
Xwediyên pirtûkxaneyê
Ji bilî pirtûkan, pirtûkxane ji bo her temenî gelek CD-ROM, DVD, CD, kaset, vîdyo û rûpelên muzîkê jî pêşkêşî dike.Taybetmendiyek taybetî îmkana deynkirina wêne û peykeran ji artotek e. Dema ku pirtûkxane vebû, sêlikan yek ji nûbûnên sereke bûn.
Berhemên Pirtûkxaneya Navendî û Dewletê ya Berlînê li gorî mijarê di navbera Pirtûkxaneya bîranînê ya amerîkî û Pirtûkxaneya Bajarê Berlînê de têne dabeş kirin. Dezgehên jêrîn li Pirtûkxaneya Bîrdariya Amerîka hene:
Mele Musayê Celalî
'Alim û nivîskarekê Kurd e. ta niha gelek berhem vi zimanê Kurdî nivîsandine.
Juan Ramón Jiménez
Juan Ramón Jiménez Mantecón (jdb. li Moguer, Andalusien, m.  li Santurce, taxeke San Juan, Puerto Rico) yek jî lîrîker û nivîskarên Spanî bû di sala 1956î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtibû.
Kêlespî
Kêlespî, gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Raisting
Raisting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weilheim-Schongau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kurd û leşkerî (pirtûk)
Kurd û Leşkerî navê pirtûka berhevkarê çîrokan Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê pêkenok e.
Keşe Brown
Keşe Brown (bi îngilîzî: Father Brown) keşeyekî romayî-katolîkî û aşopî ye ku di navbera salên 1910 û 1936 di 53 kurteçîrokan de weşandî bûn û ji aliyê nivîskarê îngilîz Gilbert Keith Chesterton ve hatibûn nivîsandin. Keşe Brown bi pejn û têgeheştina xwe ya mezin sir û tawanan çareser dike. Kesê Keşe Brown hinek li ser keşeyê John O'Connor binyatkirî ye û ku bandorekî mezin dilîst ji ber ku Chesterton guherand di xaçxaneya katolîktiyê.
Kildanî
Nasname û nav
Şopînerên Dêra Katolîk a Kildanî her tim xwe wekî "Kildanî" bi nav dikin û lê belê mîna bawermendên Dêra Ortodoks a Suryanî, Dêra Katolîk a Suryanî, Dêra Rojhilat a Suryanî û Dêra Kevnar a Rojhilatê ku ew jî li Mezopotamya jorîn dijîn, ji zimanê xwe re dibêjin "suraye" (suryanî: ܣܘܪܝܐ). Gava ku civaka wan bi Vatîkanê re ketiye têkiliyê, Dêra Katolîk wan navê kildanî li bawermendên nû kiriye ku ji Nestûriyan cuda bin. Bi vê jî nestûriyên ne aramî jî navê kildanî hildan  Wekî mînak Dêra Suryanî ya Kildanî a Hindistan ê ku ne aramî ne, bi Dêra Aşûrî ya Rojhilatê re hevparê yekîtiyê ye.
"Ez dixwazim bêjim ku em kildanî, aşûrî û suryanî yek gel in ku wekî gelê aramî tê zanîn. Bila Iraq bi hemû komên xwe yên etnîkî, ereb, kurd, aramî, êzdî, mandaî û şebek re jiyana xwe bidomîne."
Dîrok û reh
Keskê tîr (6): Aşûrî (Nestûrî)
Sedsala 20an
Bi ya rapora CIA ya 1950an, hejmara kildaniyan li Iraqê 98,000 kes bûn û di nav kêmaniyên xiristiyanan de ya herî mezin ew in. Bi ya heman raporê li Iraqê 30,000 nestûrî, 25,000 katolîkên suryanî û 12,000 suryaniyên ortodoks hene.
Sedsala 21an
Di 2019an de, Komîsyona Dewletên Yekbûyî ya Azadiyên Dînî yên Navneteweyî ragihandiye ku bi ya Weqfa Xiristiyanên Iraqê nêzîkî ji % 80ê xiristiyanên Iraqê girêdayî Dêra Katolîk a Kildanî ne. Bi ya rapora azadiyên dînî ya Wezareta Karên Derve ya Dewletên Yekbûyî a 2018an di nav xiristiyanên Iraqê de para katolîkên kildanî ji % 67 e. Di 2019an de Ofîsa Piştgiriya Penaberiya Ewropî (European Asylum Support Office) heman rêjeyê dide.
Bahoza tropîkal a Hermine (2010)
Amerîkaya Navîn
Li seranserê Guatemalayê, barana zêde ya ku bi herikîna mûsonal û Depresyona Tropîkal Elon-E re têkildar e, li seranserê welatê li gelek cihan bû serdema şemitînên erdê. Li ser rêya Îmter-Amerîkan, otobusekî ku tê de gelek rêwî hebû ma di ava axa şemitandî de. Xebatkarên rizgarkirinê yên hewl didan ji wesayîta asê mayî bikişîne, di vî bûyerê de 41 xebatkarên rizgargirinê û yên din û 12 kes jî ji rêwîyên ku di otobusê de bûn jiyana xwe ji dest dan. Ev bûyer bi giştî bû sedema mirina 53 kesan. Bi sedan rizgarker hatin cihê bûyerê ku hewl bidin ku heta ku ji destê wan tê xilas bikin; lê belê, şemitîna axê ya duyemîn jî li heman cihî qewimî, bi sedan kes di şemitandinê de winda bûn. Li seranserê welat rayedaran diyar kirin ku li 30 cihan şemitandina erdê qewimiye. Yek ji çar kesên din jî piştî ku xaniyê xwe yê li Quetzaltenango ku maye di nava axa şemitan dî de jiyana ji dest daye. Li Kosta Rîka ji ber barana ku zêde bariya lehî rabû, di jiber lehiya zêde erdşemitandin pêk hat di bûyerê de 3 kes jiyana xwe ji dest dan û bi sedan kes jî koç bûn. Li gelemperiya welêt, xisar bi 500 mîlyon dolarê Amerîkayê hate texmînkirin.
Vailhauquès
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Gula niştiman (pirtûk)
Gula Niştiman navê pirtûka berhevkarê çîrokan Hîlmî Akyol e.
Yengce, Telatepe
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 90 kes (25 malbat) bûn.
Sofia Carson
Kariyera wê
Di sala 2018an de, Sofia Carson beşdarî dastana dubare ya rêza televîzyona Famous in Love bû ku Sloane, keça mogulê fîlimekê li rex Bella Thorne, Vanessa A. Williams û Danielle Campbell bilîze.
Aleksey Navalnî
Wî xwenîşandanên li dijî hikûmetê organîze kir û ji bo piştgirîkirina reformên li dijî gendeliyê li Rûsyayê xebitî. Wî her weha dijberiya serok Vladîmîr Pûtîn, yê ku naxwaze rasterast navê Navalny bîne ziman, û hikûmeta wî kir. Navalny endamê Konseya Koordînasyona Opozîsyona Rûsyayê bû. Ew serokê partiya Rûsyaya Pêşerojê û damezrênerê Weqfa Dijî Gendeliyê (FBK) ye. Ew ji aliyê Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ve wekî girtiyê wijdanê tê naskirin û ji ber xebatên wî yên li ser mafên mirovan xelata Saxarov wergirtiye.
Elîzera
Elîzera, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Pazarcix, Dîxor
Eşîrên herêmê
Gelê herêmê hemû kurd in. Navê eşîran ev in: Birimî (Sipîkan), Badikan, Simaîl, Torîn, Cemaldîn.
Analîza lîtîk
Analîza lîtîk di arkeolojiyê de analîzkirina amûrên kevirî û objeyên din ên kevirî bi riya teknîkên bingehîn ên zanistî ye.
Beipiao
Beipiao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Lazistan
Îro herçendî pirraniya wan hatibin asîmîlekirin jî ji Trapezonê heya Artvînê ango li welatê Lazan, gelê Laz dijî. Ziman û çanda wan di bin xetereya windabûnê de ye.
Spyware
Çend hevpariyên Spyware ev in:
Pan Entertainment
Şirketa Pan Stars
Şirketa Pan Stars saziyek rêveberiya hunermendan e ku xwediyê wê Pan Entertainment e.
Îbrahîm Heqiyê Erziromî
Mele Osman ji Pasîna çûye navçeya Tiloya Sêrtê û li wirê bûye salikê İsmail Feqirulah, li wirê ketiye silûkê. Piştre kurê wî Îbrahîm Heqî û birayê wî Mele Elî jî çûne Tiloyê.
Maraşlı (rêzefîlm)
Maraşlı (tê wateya Mereşî) rêzefîlmekî bi cureya detektîv, aksiyon û drama li bajarê Stembolê ya Tirkiye di kanala Atv de ji dema 11ê kanûna paşîn a 2021ê dest bi weşanê kiriye. Arda Sarngün derhêneriya rêzefîlm kiriye û ji hêla Ethem Özışık, Pelin Gülcan û Ercan Uğur ve hatiye nivîsandin. Burak Deniz û Alina Boz rolên sereke dileyizin.
Şahmaran
Kevneşopiya Şahmaran
Li Kurdistanê, divêt ku mirov bêje ku kevneşopîyeka Şahmaran, ku ji gelek aliyan ve tê ser ziman heya. Ne tenê weke mîtolojiyekê tê ser ziman. Ji wê zêdetir û maztir tê ser ziman. Di her malên kurdan de wêneyên Şahmaran, ku li ser Xaliçeyên Şahmaran ên hêtan hatina çêkirin û bi hêtan ve hatina dalaqandin hene. Ev alî, alieykê vê kevneşopiyê têne ser ziman. Di jiyanê de, li gor her komên civakê Şahmaran binirx hatiya kirin. Ev yek jî dide nîşandin ku Şahmaran ne tenê bi nirxekê heya, ne tenê weke kevneşopîyekê heya. Ev yek dide Nîşandin ku weke hizreke pîroz di nav xakê de heya. Bi vê yekê Şahmaran li ser lingan maya. Li Kurdistanê naqşkirin bi çêkirine wêne Şahmaran re nirx dibe.
Century Child
Century Child, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2002'an da albûm derket.
Simple Dictionary Application
SDA di malpera ferheng.org de ji bo ferhengên kurdî tê bi kar anîn. SDA bi zimanê Java hat nivîsandin û gelek biçûk û bilez e.
Once
Once, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2004'an da albûm derket.
Weşanên Sî
Weşanên Sî yek ji weşanxaneyên kurdan ên li Stembolê ye. Edîtoriya weşanxaneyê ji aliyê Müslüm Yücel ve tê kirin.
Sat
Sat, gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye.
Dark Passion Play
Dark Passion Play, albûma şeşem a Nightwish e. Li 'yê di 2007'an da albûm derket.
Anglada
Anglada (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ya Fransayê ye.
Assamstadt
Assamstadt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Main-Tauber-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Parka Sumerê
Girêdanên derve
Ji malpera Şaridariya Bajarê Mezin ê Amedê.
Astiyag
Lem law ewla supayek ko dekatewe û be siyasetîş xoy le babiliyekan nizîk dekatewe û dawayan lê deka ke pêkewe helmet berne ser împiratorî mad. Babiliyekanîş ke demêk bû le hesretî Haranda bûn ke rêgay hatuçoy nêwan Sûriya û Babil bû û lejêr destî Madekanda bû, debin be hawpeymanî parsekan û dû qolî hêriş debene ser wilatî Mad û paş gelê şerî qurs û giran, Astiyag ke zorîş betemen bû upatşa û serkirdey supay Mad bû, le layen parsekanewe be dîlî degîrê û çemeserî zor debînê. Bew cor e deselatdarî Madekan dekewête destî parsekan û Kûruşê Mezin detwanê hukûmetî hexamenşiyekan bo yekemcar damezrênê.
Xola Arjentînî ya Futbolê
Lîstikvanên tîma netewî
Hejom:
Xeto
Peykerê Xeto û Remo li Dêrika Çiyayê Mazî
Li Meydana Cumhûriyetê ya Dêrikê peykerekî Xeto û birayê wî Remo heye ku di 2003an de ji hêla peykervan Şehabettin Nebioğlu ve hate çêkirin.
Mirina Xeto di 2014an de
Xeto di 19ê şiwata 2014an de çû ber dilovaniya xwedê û di goristana Şêx Hesen a Dêrikê de hat veşartin.
Qeranix
Qeranix, gundekî li ser navçeya Qulpa Îdirê ye. Gelê gund hemû kurdên ji eşîra celaliyanin.
Parka Bîrdariyê
Parka Bîrdariyê yan jî Parka Anitê (bi tirkî: Anıt Park), parkeke taxa Bajarê Nû (Yenîşehir) a Amedê ye. Ev park ji bo xelk di 1988an de hate vekirin. Qada parkê 35 donim (35.000 m2) e.
Girêdanên derve
parklarimiz.com/anit-park.html
Şîlan Aliş
Di sala 1997 de li Stockholmê ji aliyê Federasyona Komeleyên Kurdistan Li Swêdê (FKKS) ve Festîvala Muzîka Kurdî hatibû amadekirin û di wê Festîvalê de di nav 26 beşdaran de Şîlan xelata yekem wergirt.
Şîlan di jiyana xwe ya normal ya li Swêdê de wek Make Up Artist kar dike.
Chaoyang, Liaoning
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.044.641 kesî
Melqart
Perestgeh û perestîyên Melqartê
Li bajarê Tîreyê de perestgehekî wî hebû. Ew perestgeh bz. ss. dehem de hatibû avakirin. Beriya wê perestgehê agahîyên derheqê wî tinne bû ji ber wê tê texmîn kirin ku ew mît di wê çaxê da derketye holê. Li vê perestgehê pêştir, gorîgehek hebû. Mirovan li wir goşt an go şerabê dikir goriyê Melqartê. Di rojên şer an go atafan de ji bo hewandina Melqartê li cihê topetê de ajalan car na jî mirovan (piranî zarokan) gorî dikirin. Lekolînên arkeolojîk de cihê topetê nehatiye dîtin lê çavkanîyên duyem de ew der hatiye nivîsandin.
Min perestgeh dît; Du stûnên wan ên ku bi goriyan bi dewlemendî hatibûn xemilandin, hebûn zêr, yê din ji eqatê kesk, bi şev bi şewq dişewite. Îskenderê Mezin jî xwestiye goriyek pêşniyaz bike ji bo wî lê remilvan vê yekê qebul nekirine. Ji bo ku Îskender xerîb bû.
Guhê navî
1.dalan ( bi îngilîzî: vestibule)
Heyber
Di zimanê kurdî de gelek pêyvên wateya tiştê didin hene. Her yek ji wan di kurdiya kevn de bo cure, fonksiyon an astekê hatine bikaranîn. Bo heyberên candar, ên bêcan, bo fîlozofiyê, bo zanistiyên hejmarî ûêd cuda hatine bikaranîn. Mixabin ji ber ku dûr û dirêj e bi zimanê kurdî perwerde nehatiye kirin, qedexe bûye, niha her yek ji wan wekî peyveke nû hatine dîtin û tevlîhevî heye.
Ker
Dîrok
Li hin deverên Kurdistanê jê re çarpê jî dibêjin. Yek ji canewerên alîkarê mirovan e. Ji kerên mêr re maker an maher tê gotin. Ji pehîna kerê re zîtok tê gotin. Carinan dema mirovek jî pehîneke paşpaşokî bavêje, jê re zîtok dibêjin. Herwekî ji kerên çêlik re kurrîk tê gotin. Li hin deveran ji keran re, çarpê û guhdirêj jî dibêjin lê evana di axavtinên civakî de bo rêzgirtinê tên bikaranîn.
Niccolò Machiavelli
Niccolò Machiavelli (bixwîne: Nîkolo Makyavêlî) anjî bi navî wî ê rast Niccolò di Bernardo dei Machiavelli fîlosof, muzîkvan, helbestvan û şanonivîsekî îtalî bû. Ew di 3'ê gulanê 1469'a li San Casciano li devera Val di Pesa ji dayîk bû û di 21'ê pûşperê 1527'a li Florenzê mir.
Machiavelli herî zêde bi pirtûka xwe Il Principe (Mîr) tê naskirin, ku yek ji giringtirîn berhema fîlosofiya dewletê ya serdema nû û pendnameyek jibo birêveberên dewletê ye. Berhema wî ya herî giring di warê polîtîk de Discorsi (Raman li ser Polîtîkayê û rêvebirina dewletê) hinekî di siya berhema wî Mîr de maye.
Polat Can
Ew bi zimanên kurdî, erebî û tirkî dinivsîne.
Berhemên Polat Can
Herwiha jî celebeka wî ya helbestan bi navê (dema dil diweşê) bi erebî derketiye.
Jonathan Swift
Jonathan Swift (jdb. 30ê çiriya paşîn a 1667 li Dublînê, Keyaniya Îrlendayê; m. 19ê çiriya pêşîn a 1745 li Dublînê, Keyaniya Îrlendayê), nivîskar û rexnegirekî îrlendayî bû. Swift herî baş bi pirtûka xwe Ger û Geştên Gullivero têt nasîn.
Kulî
Kulî an kuleh an jî çîncirk (Caelifera), sernavê binekomek hinek kêzikên ku bi çengbûnê dimeşin e.
Dabeşandina jorefamîle û famîleyan
Famîleya jor: Acridoidea
Bersîvdana hewdanî
Birîndarbûna şane û xaneyan
Xaneyên ziyangirtî (birîndarbûyî) hin madeyên kîmyayî (sîtokîn) der didin, ev made xaneyên mastê han dikin. Xaneyên mast, yek ji corên xiroka spî ye, madeyen kîmyayî yên wekî hîstamîn, serotonîn û prostaglandîn der didin. Hîstamîn lûleyên xwînê yên derûdora birînê fireh dike, bi vî awayê herika xwînê zêdetir dibe. Ji ber hîstamînê, xaneyên epîtelî (rûkeşexane) yên dîwarê mûlûleya xwînê girj dibin û dîwarê lûleyên xwînê tenik dibe. Bi vî awayê diwarê mûlûleya xwînê delînbar dibe. Plasma ji xwînê derbasî nav şaneyan dibe, ev rewş derûdorê cihê birîndarbûyî diwerimîne. Prostaglandîn û lêkotrîenan (leukotrienes) navbeynkarên bersîvdana hewdanî ne. Lêkotrîen xaneyên nêtrofîlê ji xwînê arasteyê beşa birîndarbûyî dike. Her wisa lêkotrîen lûleyên xwînê he pirtir delînbar dike. Prostaglandîn bi xavkirina lûsemasûlkeyan, lûleyên xwînê fireh dikin. Sedema sereke ya êşa ji ber hewdaniyê jî prostaglandîn in. Dermanên wekî aspîrîn rê li ber derdana proglastînan digire, loma êşê kêm dike.
Teorî
Teorî bi giştî
Her teorî pêkhatiye ji komek ji hevokan ku hinek agahdarîyên rast li xwe digrin sebaretî vê mijarê ku li jêr serincê da ye. Ligel vê yekê, herdem rastbûna her yek ji van agahdarîyan girêdayîyê hemû teoriyê ye.
Nebza avê ya helandinê 1B
Meltwater pulse 1B ( MWP1b ) navê ku ji hêla erdnasên Quaternary, paleoclimatologist, û okyanûsnasan ve ji bo heyamek bilindbûna asta deryayê ya bi lez an jî bilezkirî ye ku hin hîpotez dikin ku di navbera 11,500 û 11,200 sal berê de destpêka Holocene ê û piştî dawiya Dryasên Ciwan de qewimiye. Nebza avê ya helandinê 1B wekî bûyera bilindbûna karesatê ya 2yan( CRE2 ) li Deryaya Karîbê jî tê zanîn.
Şanghay
Dîn û Bawerî
Ji ber dîroka wê ya zengîn gelek baweriyên cuda li vî bajarî peyde bûne. Di serî de Taoîzm heye ku heft perestgehên sereke li vî bajarî ne û yek ji wan perestgeha Yezdanê Bajêr e. Di navenda bajêr de perestgeheke ji bo generalê Sê Keyaniyan heye. Perestgeha Wen Miao ji bo Konfîçyûs e. Budîzm jî ji demên kevnare ve li vî bajarî dijî. Herwiha baweriya Mahayanayê xwediyê bandoreke mezin e. Berî niha bi 700 salan îslam gihaye Şanghayê û di sala 1295an de li Songjiangê mizgeftek hatiye avakirin. Li bajêr hejmareke Katolîk û Ortodoks û Protestanan jî heye. Herwiha bi Şerê cîhanî yê duyem re gelek cihû têne vî bajarî.
Oblasta Jitomirê
Oblasta Jitomirê (bi ûkraynî: Житомирська область, Zhytomyrs'ka oblast' ) parêzgeheke Ûkraynayê ye.
Dûseyd
Dûseyd, navê yek ji gundên gundistana Mengurrî Rojhilat, li navçeya Xelîfan, ser bi şaristana Mehabad e.
Mongol
Mongol an moxol û moxil ji gelê Mongolya (Mongolistan) re tê gotin. Ji zimanê mongolan re mongolî tê gotin.
Tirk û mongol bi êrîşkariyên xwe yên talanker û bi xwîn di dîroka mirovahiyê de cihdigirin. Helbet mongol ên serdema han ne wisa ne. Cengîz Xan, Tîmûrleng, Atîla, hwd., keyên tirk û mongolan heya Ewropayê seferên mezin lidarxistine û şarezeyiya wê demê rûxandine. Navê mongolan xirabkirine.
Oblasta Poltavayê
Oblasta Poltavayê (bi ûkraynî: Полтавська область, Poltavs'ka oblast' ) parêzgeheke Ûkraynayê ye.
Aspell
Aspell bernameya kontrola rastnivîsê GNU ye. Ferhengên Aspell û MySpell bi hevre tên pêşxistin. Naveroka ferhenga kurdî ya Aspell û MySpell wekhev e. Aspell ji aliyê bernameyên wekî AbiWord tê bi kar anîn. Guhertoya niha 0.60.8-ê ya 15-ê cotmeha 2019-an e.
Rifte
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştiya mirovan û malana Îranê ku di sala 2006 an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Rifte 68 kese. Herwisa hejmara malbatên vê gundê 9 e.
Finnvollvatnet
Finnvollvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nord-Trøndelaga Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 18,92 kîlomêtre û bilindahiya ji asta deryayê 179 mêtre ye.
Dapak
Dapak an Dapag (bi romî kirine: Sağlıcak) gundekî girêdayî Gimgima (Varto) Mûşê ye.
Bahoza tropîkal a Beta 2020
Dîroka meteorolojî
Navenda Niştimanî ya Bahozê (NHC) di 10ê îlonê de saet di 12:00 (UTC) de dest bi şopandina bahozê kir. Ji ber ku hêdî hêdî ber bi başûrê rojava ve dest pê kir û heta 14'ê Îlonê, ji ber bayê xurt ê asta jor ku ji hêla Hurricane Sally ve hatî çêkirin, ne dihat nirxandin ku bibe sikloneke tropîkal. Tevî vê yekê, alozî berdewam kir û ber bi başûrê rojavayê Kendava Meksîkayê ve çû û dema sally di destpêka 16ê Îlonê de derbasî Dewletên Yekbûyî yên Başûr rojhilatê Amerîkayê bû, dest bi rêxistinkirina wê kir. Roja din, çavderên bahozê tîrêjên girtî dîtin û her ku diçe li nêzî navendê bahoz berdewam dike. NHCyê di 17ê Îlonê de saet di 23:00an de li ser Depresyona Tropîkal a Bîst -Du şêwirmendî da destpêkir Lê belê, analîza piştî demsalê derket holê ku sîstem berî çend saetan, saet di 12:00an dwekî e saet di 12:00 dedegeşedan bûyeî Roja 18ê îlonê saet di 21:00 de (UTC) sîstema bi navê Bahoza tropîkal a Beta hate binavkirin û pergal ji nû ve bi hêz bû. Di dansal a bahoza Atlantîkê de, ku ji markeya kevin a 22ê cotmehê derbas bibû û ji aliyê Bahoza tropîkal a Alpha ve hatiye damezirandin, bahoz di asta tomarê de bahoza 23emîn tropîkal an subtropîk pêk tê.
Zedelû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (27 malbat) bûn.
Basnews
BasNews, ajanseke nûçeyan a bêalî û pir ziman e û ji Kurdistan, İraq û Rojhilata Navîn nûçeyên siyasî, aborî û civakî dighîne raya giştî.
BasNews, ligel wan ajans, rojnamevan û dezgahên navdewletî ku girîngiyê bi herêmê didin di têkiliyê de ye.
Zehawî
Zehawî kurrê Emîr Ehmed e, navê kalikê wî jî Hesen e. Malbata Zehawî ji Emîr Silêman Paşa aciz bûbûn ji ber wî koçî cem Mele Ehmedê Zehab kirin wê demê sala 1834an de Zehawî tê dinyayê loma navê wî Zehawî lê dikin.
Mele Husên Peşderî, Şêx Ebdulwehab en-Naîb û Ebdurehmanê Qeredaxî li cem wî xwendine.
Bad Kreuznach (navçe)
Bad Kreuznach, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Rheinland-Pfalzê ya Almanyayê ye.
Peymana Nû
Peymana Nû bi kurdî
Wergereke Peymana Nû tevî Peymana Kevin ji aliyê weşanxaneya GBV-DILLENBURG li Eschenburg, Almanya hat pêk anîn. Wergêr Mehmet Sait Alpaslan (Seîdê Dêwreş) û Resul Yildirim (Resûlê Qereqoçanî) bûn. Pirtûk di tebaxa 2004'an de derket û ji 1340 rûpel pêk te.
Tekûrava
Çavkanî
Ji navenda bajarê Colemêrgê 60 km û ji navçeya Geverê jî 35 km dûr e. Sînorê wê yê bi başûrê gundikê Birifkan re jî tixûbê Colemêrg-Wanê ye.
Sırrı Sakık
Sirri Sakik yek ji damezrênerê partiyên DEP û DTPê bû û niha parlamenterê DTPê yê Mûşê ye. Di vegera 19'an parlamenterê Mûşe û di vegera 23'an amîrê îdare ya dîvana serokatiya Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê (TBMM). Sakik bave 3 zarokan e.
Aydın
Aydın (bixwîne Aydin), (bi Grekî: Tralles navê parêzgehekê Tirkiyeyê ye û serbajarê wî jî heman e.
Gelhenasî
Hêjmarek zêde Kurd li vê bajarê dijîn. Hejmara Kurdan baş nayê zanîn. Pirranî di salên 1990'î de ji ber pêkutiyên Dewleta Romê (Tirkiye) mecbûr mane werin. Car caran ji aliyê hêzên paramîlîtar ên Tirkan ve êrîş li dijî Kurdan tên lidarxistin.
Berot
Berot, gundekî girêdayî navçeya Amedê Çêrmûgê ye.
İbrahim Binici
İbrahim Binici siyasemedarekî kurd e.
Oberzent
Oberzent bajarokekî navçeya (Landkreis) Odenwaldkreis li Hessen, Almanyayê ye.
Mîlad Nûrî
Bertek li ser plana sînordarkirina înternetê li Îranê
Mîlad yek ji wan kesan bû ku hûrgiliyên plana sînordarkirina înterneta Îranê ku li parlamenê tê nirxandin, eşkere kir û bi tundî ev plan protesto kir.
Prostat
Girbûna prostatê
Di temenê kaltiyê de, bi taybetî piştê temenê 60 saliyê prostatê hin mirovan gir dibe û diwerime. Prostatê werimî mîzerêyê dişidîne, mîz di nav mîzerêyê de bi dijwarî derbas dibe. Mîrovên bi prostatê werimî li gor mirovên din hê pirtir derdikevin destavê. Herika mîza mîrovên bi nexweşiya prostatê hêdî ye. Ji ber ko prostatê girbûyî rê nade mîzdankê ko bi têra xwe mîz embar bike, hestê mîzkirinê li ba van mîrovan zû peyda dibe, lê her carê bi qebareyek hindik mîz dikin.
Erasmus Darwin
Erasmus Darwin (jdb. 12ê kanûna pêşîn a 1731 - m. 18ê nîsana 1802) bijîşkekî îngilîz e. Yekê muhimtirê fikirdarê Ronîbuna birminghamê ye û jixwe him fîlozofê xwezayî him endamerkzan him dahêher û helbestvan him jî xebatkarê rakirina tîcareta koletî, bu. Zefê helbestên wî li ser dîroka tabîatê ye û ramanê xwe li ser Pêşveçûn û hemû formên jiyan dihundirîne. Darwin endama Malbata Darwin–Wedgwood bu ku ew malbat Charles Darwin û Francis Galtonê dihundirîne. Li ser daxwaznameyê George III Darwin bijîşkê qralê bu.
Apîqe
Apîqe, gundekî girêdayî navçeya Amedê Çêrmûgê ye.
Verreries-de-Moussans
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Özcan Deniz
Wî jî awazên Kurdî tirkîze dikir
Wekî gelekan Deniz jî awazên kurdî bi tirkî derdixist bazarê û difirot. Hin ji van awazan ne gelêrî, yên hunermendên Kurd bûn ku Deniz bêî destûra wan ew bikardianî. Bo mînak strana Leyla ya Şivan Perwer bi navê Çavuş kizi Leyla derxistibû bazarê.
Berfa germ (pirtûk)
Berfa Germ (Çîrok û Pexşan), navê pirtûka Polat Can. Pirtûk ji 140 rûpelî pêk tê.
Özgür Doğan
Jînenîgarî
Li gundekî Gimgimê tê jiyanê. Beriya zanîngehê perwerdeya xwe li Trabzon û Konyayê bidawî dike. Sala 2001'ê ji beşa ragihandinê ya zanîngeha Enqereyê destûrnameyê digire. Heman salê wekî lêkolîner di zanîngeha teknîkê ya Ortadogu (ÖDTÜ) dest bi kar dike. Sala 2004'ê ji şaxa medya û xebatên çandî ya heman zanîngehê destûrnameya perwerdeya bilind digire.
Selahattin Demirtaş
Salên destpêkê û xwendina wî
Selahattin Demirtaş di sala 1973an de li navçeya Palo ya bi ser parêzgeha Xarpêtê ve jidayik bûye.
Demirtaş, dibistana seretayî û dibistana navîn li Amedê xwend û di ciwantiya xwe de li dikana a bavê xwe Tahir Demirtaş bi bavê xwe re karê tesîsatiyê dikir. Piştî ku di sala 1990an de dibistana navîn xilas dike beşdarî ezmûna zanîngehê ya sala 1991an bû û Zanîngeha 9 Eylül a Îzmîrê Beşa Birêvebiriya Karsaziya Deryayî qezenç kir. Demirtaş di sala 1993an de dîsa ket ezmûna zanîngehê û vê carê jî Fakulteya Hiqûqê ya Zanîngeha Enqereyê qezenc kir.
Serokatiya komeleya ÎHDê
Di axaftina xwe de ku wî di 2006an de, Demirtaş, ku bi têlefonê beşdarî bernameyek nîqaşê ya Roj TV bû û jiber " jibo serokê PKKê Abdullah Ocalan anî ziman "divê rola wî di çareserkirina pirsgirêka kurd de were nirxandin" lêpirsîn hate vekirin.  Doz di 2010an de hate bidawîkirin û 1 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn, lê dadgehê "bi biryara taloqê çevderiya ya 5 sala" da Demîrtaş ji vê dozê taloq kir.
Hilbijartina sala 2014an
Di dema kampanyaya hilbijartinê de TRT 1, TRT Turk, TRT Avaz û TRT Avaz û RTUK'ê serî li dadgehê da TRT Haber, TRT 1, TRT Avaz û RTUK'ê, Demîrtaş ani ziman ku di dema kampanya hilbijartinê de bi têrkerî wext jê re veneqetand, rexne kir. Di dema xebatên hilbijartinê de rexneyên xwe yên li ser dema TRT'ê ya ji bo namzetan bi gotinên "TRT xulamê we ye, bila bi şev û roj bixebite" anî ziman û rexne li Recep Tayyîp Erdogan kir ku jibo pêşniyara xwe ya ji bo bernameya televîzyonê ya zindî neda û got, "Eger hûn vê zilm dibînin ku destên xwe bidin destê me, silavê bide me, hûn ê çawa bibin serokê her kesî?" Jiber ku HDP bi awayekî diyarî mafê jinan diparêze, yek ji axaftinên Demirtaş ya balkêş ev bû; "Nîvê hilbijêran jin in. Ew ê ji sedî 50 û 1 ê qezenc bike. Pêdiviya me bi zilamekî heye. Ez ê dengê xwe bidim xwe" Ev gotin bû gotina herî navdar ên kampanya wî
Nexweşiya Koronayê 2019-2020
Xweparastin
Rêya herî baş ya xweparastinê xwedûrgiritna ji peşikên ava dev û difinê û koxika kesên tûşbûyî ye. Bi karînana demamk anko maskan dikare piçekê pêşiyê li ber belavbûna nexweşiyê bigire, nemaze heker kesên tûşbûyî wê bi kar biînin. Şuştina destan ya zûbizû û xwedûrgirtina ji cihên ko xelik zêde lê hene rêya herî baş e.
Jînenîgarî
Biyografî dikare bi nivîskî yan gotinî be. Cureyek wê jî xwejînenîgarî (otobiyografî) ye. Otobiyografiyê mirov bi xwe, li ser xwe çêdike. Yan jî qet nebe pirraniyê bi xwe dike.
Wargeniman
Wargeniman, gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye.
Vias, Hérault
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Brombachtal
Brombachtal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Odenwaldkreis li Hessen, Almanyayê ye.
Xala Brazil ya Futbolê
2009 (1 December 2009)
Hejom:
Fjergen
Fjergen, goleke di nava sinorê parêzgeha Nord-Trøndelaga Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 35 kîlmêtre ye û bilindahiya ji asta deryayê 507 mêtre ye.
Marvin H. Albert
Marvin H. Albert (jdb. 22ê kanûna paşîna 1924 li Fîladelfiya, m. 24ê adarê, 1996 li Menton, Fransa) nivîskarekî amerîkî bû ku zêdetirî 100 pirtûk nivîsand. Digel bernavkê xwe, wî navên wekî Albert Conroy, Al Conroy, Nick Quarry, Anthony Rome, Ian MacAlister û J. D. Christilian bikar anî.
Çavkanî
https://www.nytimes.com/1996/03/31/nyregion/marvin-h-albert-73-an-author-of-mysteries-and-biographies.html
Navnîşana IP
Navnîşana IP (bi Îngilîzî: IP address) mork u navekî hejmarî ye ku li pal van amûran didin ku di toreka komputerî de cîh girtine. Peyva IP  kurtkirî ya Internet Protocol e.
Kelaş, Şeboster
Kelaş, gundekî ser bi navenda bajarê Şeboster li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kemal Tolan
Di van salan de rewşa xwandina zarokên Êzdiyan gelekî çetîn bû. Dewleta Tirkan û olperestên Kurdan ti mafê azadî û baweriya Êzdîyan nas nedikirin. Lewma jî gelek neheqî li zarokên Êzdiyan dibû û ji ber vê zilma wan gelek hevalên wî yên Êzdî dev ji xwandina xwe berdan e. Lê Kemal Tolan her zahmetî da ber çavan û di nava sê salan (1970-1973) de xwandina xwe ya dibistana navîn li Qubînê xelaskiriye. Dûre Kemal Tolan fêhmkirîye ku, ew ji ber neheqîya dînî nikare li vê herêma wîlayeta Sêêrtê de biçe xwandina xwe berdewam bikim. Lewma jî Kemal Tolan ji wê herêmê derdikeve û diçe bajarê Wêranşarê-Riha. Kemal Tolan li Wêranşarê xwandina xwe ya Lîsa (Gymnasium) di sala 1973- 1976 de qedandîye û di eynî salê de jî hatiye Almanya rojava.
Dûre Kemal Tolan neçarbûye ji ber hinek pirsgirêkên tendûristî û nêrînên xwe yên cûde dev ji piştevaniya KÇDÊ û WDÊ `ê berde.
Vic-la-Gardiole
Vic-la-Gardiole, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Sûrxaw
Sûrxaw, navê yek ji gundên gundistana Mengurrî Rojhilat, li navçeya Xelîfan, ser bi şaristana Mehabad e.
Dîroka Rojavaya Kurdistanê
Dema hûrî û mîtaniyan
Serêkaniyê, weke herêmek navend a ji herdû serdeman re jî. Ji ber ku li ber Firatê ya û avî ya. Şînahiya wê pirr zêde heya. Daristanên wê pirr hena. ev herêm, wê çi pêşveçûn û pêşketin lê bibin, wê bandûra wan li herêmên ber bahre sipî û ya reş jî bibin. Yanî, hemû pêşveçûnên vê herêmê kifşkar in. Di dema mîtaniyan de, piştî Mîtra re wê êdî demeka nû li herêmê bi aqil û felsefe destpê bike.
Demên dîrokî ên piştî dema mîtaniyan
Demên piştî dema mîtaniyan, wê heta dema Mediya, li ser temen nirxên wan weke van bê jiyîn. Piştre jî, pêşveçûnên nû li herêmê bi desthilatdarî rû didin. Piştî dema Mediya dibe, Medî, li herêmê serdest in. Piştî dema mediya, wê li herêmê sefera Îskenderê Mekedonî bibe. Wê bixwezê ku li herêmê serdest bibe. Li herêmê di dema sefera wî de, wê herêm ji gelek aliyan ve bikeve bin hêrîşên ku lê dibin. Piştî sefera Îskender, wê êdî piştre jî, hêrîşên li herêmê nesekin in heta dema Hatina romiyan û hêrîşên wan jî.
Dema Merwaniyan
Di vê dema Merwaniyan de, zaneyên kurd ên weke Eliyê Hêrîrî û hwd, dijîn. Bandora wan jî, li ser aqil û pêşketina dema Merwaniyan pirr zêde heya. Dewleta kurd a Merwaniyan, wê serdemeka xwe ya zêr bijî di nava salên 895-1077´an de. Lê piştî van salan re wê dewleta merwaniyan, cihê pêşveçûn û pêşketina xwe ji derketin, pêşveçûn û pêşketina Eyûbiyan re bihêle.
Hewlên rewşenbîrên kurd li Stenbolê
Cemiyeta Tealiya Kurd li sala 1921ê ji aliyê Meclîsa tirkan ve hate girtin.
Peymana Sykes Pycot-16 gulan 1916
Di proseyeke wiha de kurd jî betal neman. Berpirsiyarê kurdan li Ewropa Şerîf Paşa, têkiliyên dîplomatîkî dikir. Bi rêyên dîplomatîkî nameyek ji Brîtaniyan şand ku miletê kurd dixwaze li gel Brîtanyayê hevkariyê bike. Şerîf Paşa digot ku ew dikare bi hezaran kurdan bike leşker û li gel Brîtanyan bixebitin. Dixwast Kurdistan dibin rêvebirina prensekê Hînd de bibe, çûnkî Hînd jî wekî kurdan gelekê Aryanin.
12ê kanûna paşîn a 1918ê Sir Mark Sykes di manîfestoya xwe de diyar kir divê Mîrektiya Kurdistanê were ava kirin û navenda wê jî parêzgeha Mûsilê be. Şerîfê Mekeyê jî ev fikr pejirand. Lê ev tenê wek fikr ma.
Konferansa San Remoyê(18-26 nîsan 1920)
Konferansa San Remoyê, gelek li ser mijara kurdan sekinî. Her çend gelek biryarên têkildarî kurdan wergirtibin jî, gelek rexne li civaka kurd jî hate kirin. Lord Curzon digot ku şexsiyetek tine di nav kurdan de ku rêberiya kurdan bike, her wisa digot her kurd tenê berpirsiyaretiya eşîra xwe dike
Hewlên rêxistina Xoybûn
Li 5ê adara 1941ê de jî heftiyê 2 caran Kamûran Bedirxan weşana radyoyê dikir bi kurmancî di Radio Levantê de.
Aubiac
Aubiac (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ya Fransayê ye.
Çiya Mazî
Xelat
Di sala 1997an de, di pêşbazşiya çirokan a TUHAYDERê de xelata yekê, di sala 1997an de pêşbaziya çirokan a NÇMa (Navenda Çanda Mezopotamya) li Stenbolê bi çîroka "Agir jî dîl bû" xelata teşvikê, di sala 1999an de pêşbaziya NÇM ya çîrokan de jî bi çîroka "Mistek jiyan dixwazim" xelata yekem stendiye.
Peterîç
Peterîç, gundekî girêdayê navçeya Cîmîn ya Erzînganê ye.
Xwrekana Temo
Xwrekana Temo, gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye.
Hencîrokî Taze
Hencîrokî Taze, anku Hencîroka Taze, gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.