cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çiyayên Qefqasê
Çiyayên Qefqasê yên Mezin
Qefqasên Mezin ji wan çiyayan de pêk tê: Qefqazên Deryaya Reş 600-1.200 m bilind, Qefqasên Çiyabilind bi çiyayên xweya herî bilind Elbrus, Şara û Kasbek (heta 5.642 m) û Qefqazên Mazenderan (500-1.000 m).
Çiyayên Qefqazê yên Biçûk
Li 100 km başûr Qefqazên Biçûk li ser xakên Gurcistan, Ermenistan û Azerbaycanê dirêj dibin. Çiyayê Qefqazên Biçûk ên herî bilind Gyamyş (3.724 m) e.
Nehl
Nehl ji Qurana Pîroz sûreyek e. Sûreya Nehl li bajarê Mekeyê hatiye danin. Dirêjiya xwe 128 ayete. Sûre navê xwe ji ayeta 68 emin girtiye. Nehl di zimanê kurdî da tê mana "mêşa hungiv". Sûre qala delilên, ku yên di gerdûnê da hebûn û yekbûna Xwedê nîşan didin, dike. Wahîy û jiyana di piştî mirinê jî di sûreyê da derbaz dibin.
The Bad Guys (fîlm)
The Bad Guys fîlmekî anîmasyonî yê di sala 2022ê de ji aliyê Pierre Perifel ve hatiye hênandin. Tê de Sam Rockwell, Marc Maron, Craig Robinson, Anthony Ramos, Awkwafina, Richard Ayoade, Zazie Beetz, û Alex Borstein xwedî rolên sereke ne.
Keçele
Keçele navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Keçele 483 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 100 e.
Sydney, Nova Scotia
Sydney  bajarekî herêma Nova Scotia ya Kanadayê ye.
Wiltshire
Wiltshire wîlayetek Înglistanê ye.
Babaxanûç
Babaxanûç, cure çênc û herwiha xwarineke ji pêjgeha kurd e. Ereb, rom (tirk), suryanî û gelên din ên cîran jî dixwin. Derbasî pêjgeha Ewropayê jî bûye.
Dîroka xwarinê, wateya navê wê
Ji ber ku navê wê kurdî/îranî ye, bi texmîni ji kurdan an gelên din ên îranî belav bûye. Lêkolîn kêm in. Dibe ku eslê navê babaxanij be ku navê cihêkê be yan wextekê xwarina zadeganan bûye, ji ber wê gotine babaxanij.
Çêkirin (babaxanûça Serhedê)
Bacanreşk li ser agir tê pijandin û şêlandin. Hûr hûr tê tîkekirin an kutandin (li ser daxwazê). Hêk di rûnbirêşkê de tên qelandin û tevlî bacanê dikin. Bi hevre tên biraştin. Paşê sîra kutayê dixinê û tînin ser destexaneyê.
Li ser daxwazê bi taybetî ji rûnê zeytê tê amadekirin. Herwiha bexdenûs, ava lîmonê û cureyên biharbêhnê (biharat) tevlî çênca wê tê kirin.
Maf
Maf an jî heq bi ramana berxwerdarî ya kirin an nekirina karekî an tiştekî ye. Di civakên mirovan da, maf têkhilî û danûstana mirovan bi hev ra diyar dikin. Pir caran maf kesan ji kirina her karekê ko dilê wan dixwazit didit paş. Jibo mînak, dema kesekî mafê jiyanê hebit, ramana wê ew e ko kes nikarit wî bikujit an jiyana wî dawî bikit.
Piranî ya mafên evro gerdûnî û yeksanîxwazane ne. Du têgehên serekî yên mafan hene: yek ji wan baweriya bi mafên xweriskî ye ko dibêjit rêzik anko lîsteyeka mafan heye ko xwerisk wan didit mirovan û çi hêz nikarin bi rewayî wan mafan ji kesekî bistînin. Têgeha dî ya mafan ew e ko dibêjit maf qanûnî ne û mirov wan dadinin û hukmet wan bicih dikin û heye ko bihên guhartin.
Bervajî vê yekê, piraniya mafên berî-nûdem mafên bomayî anko sinsileyî, pişt bo piştî bûn.
Kevirê gilî û gazinan
Kevirê gilî û gazinan yek ji elementên çîroka Kurdî ye. Kê li ser vî kevirî rûnişt kivşe ye gilî û gazinên wê hene. Pirranî ev kevir li derê keyan, mîran, paşayan çikandiye.
Friedrichsruhe
Friedrichsruhe şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Lîpane
Lîpane, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Binaviya
Binaviya, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Yirik
Yirik yan jî Yewrik (bi tirkî : Yörükler; yewnanî : Γιουρούκοι, Youroúkoi; bulgarî : юру ци ; makedonî : Јуруци , Juruci), komekî etnîkî ya tirkan e ku bi eslê xwe oxizî ne, hinek ji wan barkiran in ku di serî li çiyayên Anatolyayê û beşek jî li nîvgirava Balkanê jiyan kirine. Yirikên Balkanê li herêmek berfireh ji rojhilatê Makedonyaya Bakur, beşên Bulgaristanê, ji bakur heta Larissa li Tesalyayê û başûrê Trakyayê belav bûne. Navê wan ji lêkera tirkî yürük (yürümek) ku tê maneya "meşin"ê, bi peyva yörük an yürük tê wateya yên kesên an komên ku li ser lingan dimeşin". Yirik di bin sancaqa Yirik de bûn, (tirkî : Yörük Sancağı) ku ne wek sancaqên din yekîneyeke rûerdî bû lê yekîneyeke rêxistinî ya cuda ya Împeratoriya Osmanî bû.
Li gorî hinekan ji wan eşîrên ku li rojhilatê çemê Qoserê rûdiniştin re Tirkmen dibêjin û yên li rojava jî dibêjin Yirik. Di çavkaniyên osmanî de ji bo Tirkmenên Dulkadirî yên li Gurgumê û derdora wê dijîn, her du têgeh bi hev re hatine bikaranîn. Têgînên etnodîrokî yên Tirkoman û Tirkmen di edebiyatê de ji bo destnîşankirina bav û kalên Yirik bi hevwate têne bikar anîn.
Andreas Vesalius
Andreas Versalius zanyarekî bijîşkiyê ye. Andreas bijîşkekî flemanî bu. Xebatê xwe yê De humani corporis fabrica ve hat nasîn. Li nav anatomîstan bi navê "Bavê Anatomiyê" tê nasîn.
Cemalê Mihê
Cemalê Mihê (jdb. 1957 li Kavilê Kalo, Dêrgul, Şirnex, m. 2020) dengbêjekî li herêma Cizîra Botan bû. Di sala 2020an de li nexweşiya penceşêrê lê girt û jiyana xwe ji dest da.
Gainneville
Gainneville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Axpînar
Axpînar, ango Aẍpînar gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Trabzonspor
Xwedî yarigehek e ku navê wê Yarigeha Avni Aker ye. Bi deh salan e, ev tîm bi Fenerbahçe, Beşiktaş û Galatasaray re di pêşbirka şampiyoniyê de ye.
Weinstadt
Weinstadt bajarokekî navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Îsra
Ayetên 26, 32, 33, 57 û 73-80. yên sûreya Îsra li Medîne û ayetên din jî li bajarê Mekkê hatine danin. Sûre bi temamî ji 111 ayetan pêk tê. Sûre navê xwe ji bûyera bi nav „Îsra“, yê ku di ayeta yekemin da derbaz dibe, digire. Manaya „Îsra“ yê bi kurdî „di şev da bi rêva çûn“ e. Bi gotinên din „Îsra“ rêwitiya Muhemmed pêxamber di şeva Mîraç de tinî ziman. Wî demê Muhemmed di şevekî da bi destûra Xwedê ji Mekkê çû bû Qudis ê û dîsa şunde hatî bû. Ji sûreya Îsra yê ra sûra „Benî Îsraîl“ jî tê gotin.
Louise Glück
Louise Elisabeth Glück (jdb. 22 nîsan 1943), helbestvaneke amerîkî ye.
Kleinich
Kleinich şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Louise Glück
Glückê di 1993an de xelata Pultitzer wergirt û di sala 2020an de jî ji aliyê Akademiya Şahane ya Swêdê ve bi xelata Nobelê ya Wêjeyê hate bexşandin.
Pradelles-Cabardès
Pradelles-Cabardès, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Gressey
Gressey, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Cormot-Vauchignon
Cormot-Vauchignon, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Linda Pastan
Lînda Pastan  (27'ê Gulan 1932) Helbestvaneke Emerîkî ye.
Evdilayê Goyî
Stranên wî
Lê lê canê
Hey yarê
Hey Sosin
Reze meran
Evdila bego
Hoy xamriye
Hey lowe
Eşnozeng
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 567 kes (104 malbat) bûn.
Broqueiran
Brouqueyran, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Warêmîra
Warêmîra, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Gneven
Gneven şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Belavê
Belavê an jî Bilava, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Çeqmas
Çeqmas, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Hebertsfelden
Hebertsfelden şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Gancourt-Saint-Étienne
Gancourt-Saint-Étienne, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kehf
Kehf ji Quranê sûreyek e ku li gorî baweriya îslamê li bajarê Mekeyê hatiye danin, lê tê gotin ku ayeta 28'em li Medînê dahatiye. Dirêjiya xwe 110 ayet in. Sûre navê xwe ji peyva „kehf“ girtiye. Va peyva di sûreya Kehf da di çend ayetan da derbaz dibî, lê cara yekemîn di ayeta 9'an da. Kehf di zimanê me da tê mana “şikeftê”. Di sûreyê da çîvroka “mirovên şikeftê” tê gotin: Çend hevalên cîwan ji bona baweriya xwe ji Xwedê ra di hêla mire wê demê bi mirinê tên gefandin. Ewna jî direvin dikevin şikeftekî û bi demekî pirr dirêj di şikeftê da ra dikevin û dîsa bi şiklekî mucizevî hişyar dibin. Di sûreyê da çîvroka Hz. Mûsa û Zulqarneyn jî ji mirovan ra tê agahdar kirin.
Berkshire
Berkshire wîlayetek Înglistanê ye.
Gumgumoka gawiran
Gumgumoka gawiran an sûsmarê keviran (Stellagama stellio), cureyekî sûsmaran e ku li ciyên germ dijî ye.
Şayes
Dirêjiya gumgumoka gawiran nêzî 30 cm. Serê gumgumokê sê goşe ye û pehn e. Dûvik û piyên dirêj in. Rengê gumgumokê qehewî vekirî an tarî ye, lê bi rengê gewr an komirê jî heye.
Etîmolojî
Navê wê ya latînî (Agama Stellio) an Laudakia stellio ji bêjeyên (stelliōn-, stēliōn-) ku wateya wê qirtîşê deqderî. Wateya bêjeyê stella, stêr e.
Reftar û hawidor
Gumgumoka gawiran an sûsmarê keviran dikane rengê xwe bi kêfa xwe biguhêre û gor hawidorê wê.Lê dema ku dikeve xeterê, rengê xwe diguhêre û bi lez vedişêre di nav keviran da ku bi rastî ciya jiyana wê ye.
Belavbûna erdnîgarî
Gumgumoka gawiran xwecihê welatên din: Kîpros, Tirkiye, Yewnan, Îran, Îraq, Sûrî, Libnan, Urdun, Erebistana Siyûdî û Misrê. Li her derê Kurdistanê tê dînê ku bi taybetî nêv qulikên zinar û latan dijî.
Binecure
Gelek binecureyên vê gumgumokê hene û S. stellio ku belkî mîna cureyekî aloz e. Pir lêkolînên zanistî wê çêbibin û ev cureyeya eger were dabeşandin û belavkirin.
Grosrouvre
Grosrouvre, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Bêbadê
Bêbadê, gundekî bi ser bajarê Amêdiya parêzgeha Dihokê (Badînan, Kurdistan) ve ye.
Beşiktaş
Beşiktaş taxeke Stenbolê di aliyê Ewropayê de ye. Tîma futbolê ya navçeyê Beşiktaş Jimnastik Kulübü ye. Serokên Rûmetî Suleyman Seba û Hakkî Yeten in.
Peyamlî, Dêrîka Çiyayê Mazî
Peyamlî, gundekî girêdayî navçeya  Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Şêxbûb
Şêxbûb, gundekî bi ser navçeya Bazîd a Agiriyê ve ye.
Gurê Manco
Ji vî gurê tirsnak û xeyalî re çewa Gurê Manco tê gotin, her wesa Gorê Mango jî tê gotin. Ev gur yek ji elementên çîroka Kurdî yê tirsandinê ye ku tenê ji bo tirsandina zarokan tê gotin, da zarok bi şev û bi tenê dernekevin derva, neçin çolê û li cihê tenha nemînin. Xasma jî dema zarûn di çaxê razana xwe de ku ranezên, dayîk wan bi Gurê Manco ditirsîne da zû rakevin. Heta van salên dawiyê jî, bêguman hemû zarûkên Kurd xasma yên li gundan, bi Gurê Manco hatine tirsandin û ketine xewê.
Gurê Manco qaşo di tarî û demên awarte de derdikeve holê, zarokan didize û ji xwe re dibe. Di hin şaxên çîrokan ên cuda de, Gurê Manco zarokan nadize lê wan dixwe.
Gurê manco koleyê Tirk Altay û Qirgizan e. Bi tirkî jê re dibêjin "Mankurt". Dema ku bixwazin yekê bikin Gurê Manco; Porên serî diqusînin, zilût dikin û postê deveyê ku nû serjêkirî, li serî dinixêfin. Dest û nigên wî girê didin û didin ber tavê. Ew post pêve dizeliqe û nahêle por derkeve derve û ew mûyên por ber bi qaqota serî de dizîvirin. Ew kes ji êşa serî hişê xwe wenda dike û xwediyê wî çi bêje bi gotina wî dike.
Pirê caran, Gurê manco wek leşkeran bikar anîne û wan li şeran asê kirine.
Ev Gurê Manco eger çi be, heta niha jî çu folklorîstekî Kurd bi awayekî zelal wî nedaye nasandin. Ji ber hindê mirov dikare bêje ku gurekî xeyalî ye.
Corpeau
Corpeau, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Katelyn Nacon
Katelyn May Nacon (, li Atlanta, Georgia, DYA) aktrîseke ciwan a amerîkî ye. Ew rola Elisia Brown di filmê Go90 tevna Tagged de (2016–2018) dilîze; her wesa rola Enid di rêzefîlmê tirsê yê The Walking Dead de jî (2015–2019) dilîze.
Jiyana kesane
Nacon dibistana amadeyî xwe li Woodstock, Georgia, xwendiye. Her wesa ew niha karê xwe li ser YouTubeê dike
Kommen
Kommen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Bruge
Bruges, Gironde, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Psîkoanalîz
Psîkoanalîz rêmaneke grekî ye û ji du gotinan pêk tê, psîko (giyanê mirov, rewan) û analîz (dewiyandin, dahûrandin).
Yek ji rêbazên şîrovekirina nexweşiyên derûnnasiyê û dermankirina wê ye. Avakarê vê rêbazê Sigmund Freud e. Bingehên nexweşiyên derûnnasiyê pirranî, di jiyana zaroktiyê tên avêtin. Heger mirov sedaman nas bike nexweşî ji holê radibe. Mixabin dinya hundirîn a mirov pirr tevlîhev e. Nexweş bi serê xwe nikane ji bin vî barî derkeve. Pêwîstiya wê bi psîkanalîstan heye.
Psîkoanalîst rewşeke hêsan û bêalî (notr) amade dike. Bi rêbazên zîrek û plankirî pirsan li nexweş dike. Ji pirsên rojane û hêsan berî bi jiyana zaroktiyê û tarî ve diçe. Heger nêzîkayî bi sedemên nexweşiyê were, nexweş reaksiyonan nîşan dide û naxwaze bijîşk zêdetir bimeşe. Wê gavê seans tê qutkirin. Ji her seansê bijîşk gelek tiştan bidestdixe.
Psîkanalîz ne tenê bi pirsan dibe, herwekî bi hîpnotîzma (hîpnoz), bi bikaranîna hin dermanan hwd jî dibe. Bi têgîna psîkoanalîzê, bi giranî Freud tê bîra mirov.
Wekî şaxekê zanistiyê pîkoanalîz
Psîkoanalîz angaşt û konsepteke ji bo têgihîştina cîhana binhişarê (derbîr) ye. Ji bo mirov cîhana kûraniya kesayetiya yekê rohnî bike, pewîstî bi gelek aliyên zanistiyê heye. Bo mînak civaknasî, biyolojî, fîzyolojî ûêd. Lewra mirov parçeyek ji xwezayê û civakê ye.
Piştî Freud, Jung, Adler, Lacan û pêşengên din, psîkoanalîstan ev konsepta han bipêş xistin.
Psîkoanalîz, wekî rêbazek
Psîkoanalîz metodek bo fêhmkirin, têgihîştin û rohnîkirina kûraniya rewanê (ruhê) mirovan e. Hevaxavtin, hîpnoz, testên pîvanê, şîrovekirina zimanê laşê mirov û gelek aliyên vê rêbazê hene. Dehsalên dawiyê, gelek aliyên nû jî geş bûne.
Psîkoanalîz wekî terapiyê
Armanca psîkanalîzê çareserkirina pirsgirêk û nexweşiyên derûniyê ye. Doktor nexweş an rawêjkar, rawêjer, şêwirdar bi xwe ye. Psîkoanalîst bi rêbazên hêza xwe ji zanistiyê digirin, alîkariyê û birêveberiyê dike. Psîkoanalîz bi sedan nexweşiyan sax dike.
Hin şaxên psîkoanalîzê
Mirov dikare hejmara dibistanan zêdetir bike. Bingeha wan bi giranî yek e. Her dibistan bala xwe dide aliyekê û wê ji ya din girîngtir dibîne.
Psîkoanalîz bo dewlemendan e?
Mixabin psîkoterapî gelek biha ye. Li Kurdistanê jî wekî lûksekê ye. Pirraniya kurdan ji ber şer, xwedî psîkotrawmayan in. Lê xwediyê wan nînin. Li Bakurê Kurdistanê kêm kes diçin cem psîkoanalîstan, pirsgirêkên xwe parve dikin.
Li gelek welatên cîhana sêyemîn psîkoterapî rûneniştiye. Psîkolog an psîkoterapîst bi salan pereyê xelkê dixwin, wan dixapînin an bilî dikin.
Psîkolog an psîkoterapîst bi qasî 4- 10 salan li zanîngehan perwerdeyê dibînin. Li Ewropa û Amerîkayê derfetên perwerdeyê gelek in. Ne tenê perwerdeya terorîk, a praktîkî jî tê dayîn.
Hesenava
Hesenava navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Hesenava 372 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 61 e.
Îgnîmbrît
Îgnîmbrît, (bi îngîlîzî ignimbrite) xweliya ku ji volkana derdikevê wek çemento bihev digire û dibe kevir.
Madalyaya Carl von Ossietzky
Madalyaya Carl von Ossietzky xelateke navneteweyî ya mafên mirovan e ku ji sala 1962an vir de bo kes û saziyan tê dayîn.
Xelat li kes an saziyên ku bo aştiya herêmî yan navneteweyî xebitîne tê dayîn.
Guernes
Guernes, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Welzheim
Welzheim bajarokekî navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Langen Brütz
Langen Brütz şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Emînawa
Emînawa gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 165 kes (24 malbat) bûn.
Winnenden
Winnenden bajarokekî navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Tahe
Tahe sûreyek ji Qurana Pîroz e. Sûreya Ta Ha, li gorî baweriya îslamê li bajarê Mekeyê dahatiye. Bi temamî 135 ayet e. Sûre navê xwe ji herdu tîpên erebî bi navên Ta û Ha yên ayeta yekê girtiye. Sûre qala rastiya ola Xwedê dike. Ew ola ku Xwedê yê dilovan bi rêya pêxamberan ji mirovan ra nişan daye. Dû ra di sûreyê da Xwedê xema Muhemmed Pêxember direvîne û jê ra serkeftin tê mizginkirin.
Puginier
Puginier, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Şînek
Şînek, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Montreal
Montreal bajarê herî mezin ê herêma Quebec a Kanadayê ye.
Nîvgirava Taman
Nivgirava Taman nîvgirava li navçeya Krasnodarê ya Rûsyayê ye. Ew li bakur bi Deryaya Azov, rojava Tengava Kerçê û başûr jî Deryaya Reş tê sînorkirin. Di rojava-rojhelatî de 30 km dirêjahî û bakur-başûrî jî 12,9 km firehiya wê he ye.
Dacirak
Dacirak, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Alkilados
Alkilados koma muzîkê/band a bi cureyên reggîton, reggî û pop e, ku di sala 2010'an de li Pereira, Kolombiya ava bû. Kom ji aliyê Juan David Galvez (dengekî duyemîn û ukulele), Lucho Torres (klavye û dengekî duyemîn), Eche (bass û dengekî duyemîn bi hengavekî), Xavi (gîtar û dengekî duyemîn) û Kato (Baterya/Pîl) hate avakirin. Herwiha nêzikî sala 2013'an de Kato ji koma xwe vedikişe û di şûnê de Juan Manuel tê nava komê.
Rêbaz
Koma bandê kariyera muzîka xwe di destpêkê de bi kirêkirinê kir. Piştî kirêkirinê, navê Alkilados hate dayîn. Ev di sala 2011'an de li herêma Eje cafetero û di beşên Kolombiyayê, bi strana "Sola" û bi bandora ji cureyên muzîkê cuda wek reggîton, reggî, soka, dancehall û pop serbest hate berdan. Paşê ew strana xwe ya "Esto Es Amor", ku remixa ji aliyê J Balvin amade bûn serbest berdan.
Dîskografî
Albuma Alkilados a yekem di sala 2014'an de serbest hate berdan. Ji aliyê taybetîyên hevkariyên bi hunermendên wek Farruko, J Balvin û Pasabordo re di sala 2016'an de dê albuma duyem xwe ya "Más playa" hev xebitîn.
Giştpirsiya Serxwebûna Ketelonyayê, 2017
Giştpirsiya Serxwebûna Ketelonyayê, 2017 bi Hikûmeta Herêmî ya Ketelonyayê ji bo serxwebûna Ketelonyayê ve di 1ê çiriya pêşîn 2017an de giştpirsiyek damezrandin. Ev giştpirsî cara yekem bû, ku di hezîrana 2017an de hatibû danîn û di rûniştina 6ê îlonê 2017an de di parlamena Ketelonyayê de hatiye destnîşankirin. Partiyên opozîsyonê ji bo beşdarî rûniştinê nebûn û li ser dengdêrên xwe ji bo dengdana boykotê, ji bilî digotin Catalunya Sí que es Pot, ku dest pê kir û tevlîbûna beşdarî piştgiriyê dike. Li gorî qanûna Destûra Xweseriya Ketelonyayê pêwîstî bi piraniya sêyemîn di meclîsa Ketelanan de ji bo her guhartina li rewşa Ketelonyayê neqanûnî ye. Di referandûmê de xwe li gorî Destûra Spanî bi neqanûnî ye. Ev ji aliyê Dadgeha Makezagonê, di 7ê îlonê 2017an de hatibû rawestandin, bi hikûmeta Ketelan re diyar kir ku biryara dadgehê Ketelonya ne derbas bû û piştgiriya 750 şaredariyên of 948 municipalities of Catalonia,  Katalonyayê, tevlî piştevaniya bi Barselonayê re parçeyek partî ye. Ev ji bo krîza destûrî de li Spanyayê birin û dest bi operasyoneke polîsan ji bo rawestandina referandûma bû.
Arnstorf
Arnstorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Giştpirsiya Serxwebûna Ketelonyayê, 2017
Hikûmeta Spanyayê ji bo referandûmek jixweberkirina xweseriya ketelonî dijber kir, ji ber ku li gorî destûra spanyayê serxwebûnekî herêmî ya spanyayê destûr nabe  û herwiha ev bêyî destûra spanî qedexe ye. Ev şîrove ji aliyê Encûmena Mîsogeriya Ketelanî hatiye piştgirîdan. Lêbelê, Hikûmeta Ketalanî mafê xwe ya rastiyê kir û banga dengdêran da ku referandûmê de dengên xwe bidin.
Li gorî Makezagona Hikûmeta Spanyayê xwestiye, ku Dadgeha Destûra Spanyayê biryara Parlamena Ketelonyayê da, ku ew dengdana xwe bigire. Hikûmeta Katalonyayê, parastin ku dê dengdan hê li ser 1ê çiriya pêşîn 2017an were lidarxistin.
Hikûmeta Katalanê li ser navê Hikûmeta Spanyayê ji hêla piraniya hêsan bi hiqûqa xwe referandûmek rûbirû ve hatibû destnîşankirin, ku di îlonê de ragihandin ew dê bi riya "tenê-ketelanî" yekta bikin. Serokwezîrê Spanyayê Soraya Sáenz de Santamaría ragihand, ku hikûmet û dewlet wê piştî derbasbûna hiqûqa referandûmê bigire.
Firlaz
Firlaz gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Best, Mirgewer
Best navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li bexşa Silîvanayê ye. Silîvana girêdayî şaristana Ûrmiye ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Best 44 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 8 e.
Alabama
Alabama yek ji 50 dewletên DYAyê ye. Paytexta wê Montgomery ye.
Alabama bi eyaletên Florîda, Mîsîsîpî, Tennessee û Georgia re sînordar e, bi tevahî 135.765 km2 erd û avê ew eyaleta 30em a herî mezin e.
Keşifên spanî yekem car di salên 1500î de hatin. Herêm di demên cûda de ji hêla Înglistan, Fransa, paşê dîsa Spanya ve hate kontrolkirin. Di dawiyê de ew ji Dewletên Yekbûyî re hate îmze kirin - digel tiştê ku niha Mîsîsîpî ye - di Peymana San Lorenzo ya 1795an de. Di 1819 de Alabama bû dewleteke Dewletên Yekbûyî. Ew ê di 1861ê de ji Yekîtiyê derkeve û piştî Şerê Navxweyî dîsa tevlê bibe.
Deryaya Azov
Deryaya Azov an Deryaya Azak (bi ûkraynî: Азовське море, Azovske more, birûsî: Азовское море, Azovskoye more) deryayeke li rojhelata Ewropayê bakura Deryaya Reş e. Azov bajerekî di devikî çemê Don de navê xwe daye wê deryayê ye. Ew deryayeke kêlekê Deryaya Reş e.
Erdnîgarî
Li rojavaya Deryaya Azov Ûkrayna li rojhelat jî Rûsya heye. Nîvgirava Kirim û Nivgirava Taman Deryaya Azov ji Deryaya Reş vediqetî ne û di ser Tengava Kerş re digêhî ne hev.
Çemên talê dibin
Du çemên girîn tala wê dibin: Don û Kuban. Ji bo ew deryayeke biçûk e û ew çeman talê dibin şorahî xwe enca ji çaran yeka Deryaye Reş e.
Heinrich Albertz
Heinrich Albertz (jdb. 22ê kanûna paşîn 1915 li Breslau; m. 18ê gulanê 1993 li Bremen) pastorekî evangelîk û polîtîkerekî sosyaldemokrat ê Alman bû. Sala 1966 heya 1967î serokatiya şaredariya Berlînê kiriye.
Ew xwedî xelata Carl-von-Ossietzky-Medaille bû.
Omerîn
Mezreya girêdayî Cizîra Botan e 2.609 kes lê dijîn parlementerê HDP yê berê Faysal Sariyildiz  ji gundiyê
Édith Piaf
Édith Piaf (* Édith Giovanna Gassion; 19'ê berfanbarê 1915 - m. 10'ê kewçêrê 1963) stranbêj û lîstikvana fransî bû ku wekî şanogera neteweyî ya Fransayê hatiye destnîşan kirin û yek ji stêrkên navneteweyî yên herî berfireh ên welêt bû.
Yekmele
Yekmele, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Édith Piaf
Muzîka Piaf bi gelemperî otobiyografîk bû, û ew di stranên realîst û bilûkên meşaleyî yên li ser evîn, windabûn û xemgîniyê de pispor bû. Stranên wê yên herî naskirî ev in "La Vie en rose" (1946), "Non, je ne regrette rien" (1960), "Hymne à l'amour" (1949), "Milord" (1959), "La Foule" (1957), "Accordeonist" (1940), û "Padam, padam..." (1951).
Ji mirina wê di 1963 de, çend biyografi û fîlim li ser jiyana wê lêkolîn kirin, di nav de La vie en rose ya 2007. Piaf bûye yek ji hunermendên herî navdar ên sedsala 20an.
Kurtejiyan
Piaf li Parîsê wek keça Léontine Louise Descamps û stranbêjê bar û akrobat Louis Alphonse Gassion ji dayik bû. Ew ji hêla dapîra xwe ve, ku li Normandiyê bordeleyek dimeşîne û bi eslê xwe ji Fasê bû, mezin bû. Wê di temenê panzdeh saliya xwe de wekî stranbêjek kolanan dest bi kar kir. Dema ku Piaf 17 salî bû, keçek wê (Marcelle) bû, bavê wê Louis Dupont bû, kuryeyekî Parîsî yê ku ew jê hez dikir. Zarok di du saliya xwe de ji ber nexweşiya menenjîtê jiyana xwe ji dest da.
Ew wek stranbêj di bîst saliya xwe de ji aliyê xwediyê Cirque Médrano ya Parîsê ve hat dîtin. Di sala 1936an de cara yekem di wê şanoyê de derketiye pêş. Piaf di derketinên gelemperî de pir aciz bû. Xwediyê klûba şevê Louis Leplée wê teşwîq kir ku berdewam bike û navê wê jî kir La Môme Piaf (Çivîka Piçûk). Leplée piştî demek kin hat kuştin. Piaf bi hevkariyê gumanbar bû, lê ew beraat bû.
Stranbêj bi çend kesên navdar re bû heval, wek stranbêj Maurice Chevalier û helbestvan Jacques Borgeat. Di sala 1940 de Jean Cocteau ji bo wê lîstika Le Bel Indifférent nivîsî.
Di dema dagirkeriya Alman de di Şerê Cîhanî yê Duyemîn de, Piaf strana xwe ya navdar La vie en rose nivîsî. Di wê demê de, ew di nav dagirkerên Alman de û hem jî di nav gelê Fransa de stranbêjek populer bû. Piştî şer, wê li seranserê Ewropayê performansa xwe kir û navûdengê wê li derveyî Fransa belav bû. Jiyana wê ya trajîk di muzîka wê de xuya dike, ku taybetmendiya wê strana tûj e ku bi dengek dilşewat tê xwendin.
Boksor Marcel Cerdan evîna Piaf bû. Cerdan zewicî bû û sê zarokên wî hebûn. Piaf mîrê wî bû. Cerdan di sala 1949an de di qezaya balafirê de mir. Piaf têkoşiya ku xemgîniya xwe derbas bike. Lê dîsa jî piştî wê du caran zewicî. Ji 1952 heta 1956 ew bi stranbêj Jacques Pills re zewicî ye û di 1962 de ew bi Theophanis Lamboukas (bi navê Théo Sarapo tê zanîn), stranbêj û lîstikvanek 20 sal jê piçûktir re zewicî. Lamboukas hate guman kirin ku bi Édith re tenê ji bo navûdeng û dravê xwe zewicî ye. Wê bi eşkere doza mafê xwe yê hezkirina wî kir û strana Le droit d'aimer ji delalê xwe re got.
Olympia li Parîsê ew der e ku Édith Piaf li wir navdar bû û çend meh beriya mirina xwe konserek bîranînê da.
Di dawiya jiyana xwe de, wê çend serketinên wê yên muzîkê yên herî mezin hebûn, di nav de chanson Non, je ne regreette rien. Di 7ê Avrêl 1963 de wê strana xwe ya dawîn tomar kir: L'homme de Berlin. Heta bi salan piştî mirina wê nehat belaw kirin.
Budòs
Budos, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Mistefa Hîcrî
Mistefa Hîcrî (1945 li Nexedeyê) sekreterê giştiyê Partiya Demokratik a Kurdistana Îranê (PDKI) ye. Wî di Nexedeê de ji dayik bûye, di rojhilatê Kurdistanê de. Wî di sala 1963an de ji fêrgeha çandinê li Zanîngeha Wirmêyê derçû û wekî mamoste li bajarê Seqizê dest bi karê xwe kir. Direngtir, li Zanîngeha Tehranê wêjeya Farisî xwend.
Di sala 1979an de tevlî Partiya Demokratik a Kurdistana Îranê dibe.
Guerville, Yvelines
Guerville, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Tabaxila Jorîn
Tabaxila Jorîn, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Apapik
Apapik an mêrgîsa malan (Gekkonidae), famîleyekî qirtîşan (Lacertilia)e.
Reftar û Hawidor
Li malan tên dîtin. Bi Quncikên malan da xwe digirin bi kelmêşan û kurmikên biçûk xwe xwedî dikin. Cureyên xwe pirin. Li Kurdistanê ter pir cureyekî xwe yî reşik tê dîtin.
Cins
Nêzî 51 cins û 945 cureyên apapikan hatine danasîn ta dema niha     :
Turûş
Turûş, Tirûş gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Gerponville
Gerponville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Alfdorf
Alfdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Corpoyer-la-Chapelle
Corpoyer-la-Chapelle, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bacihesar
Bacihesar (bi romî: Balçıkhisar) gundekî navçeya Haymanaya ser bi Enqereyê ve ye. Ev gund yek ji gundên kurdên Anatoliyaya Navîn e. Gundekî mezin e û niha şaredar e. Bi destê Kazım Ergen belediye hatiye damezirandın. Jimara nîştecihan nêzîkî 4000-4500 kesan e.
Bacihesar ji bajarê Enqere 95 km dûr e û ji navçeya Haymaneyê jî 46 km dûr e. Xelkê Bacihesarê li Enqere ticaret u tışt fırotıni dıkın. Gelek ji xelke wi gundi lı Evrupa dıxebıtın. Dı dirokê Bacihesar gundekî navdar e û mezın e. Navê vi heta nıha neguheriye, navê xwe ji çiyayê Hesarê gırtiye lı rojavayê gund e. Dı arşiva Osmani da ji ji Bacihesar behs dıke.
Bacihesar û şêxbizinî
Niviskarê navdar Abdullah Varlı jı arşiva Osmaniyan belgeyek jı bo me ani dı vê belgêda jı Şêxbızıniyan behsdıke. Ew name jı begê Şêxbızıniyan ra hatı bu nivisandın. Ew belgê dı sala 1606 da hatı bu nıvısandın. Ew ji nişan dıde ku şêxbızını dı devre Yavuz Selim Hatıbun. Niviskarê navdarê kurd Mıhemed Zeki Beg dı Diroka Kurd û Kurdistan, ji kurden Şêxbızıni behs dıke. Wan ji dıbersiva xweda dı wextê padişah Yavuz Selim hatıbun, dıbêjın.
Puichéric
Puichéric, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Lieser, Almanya
Lieser şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Anhui
Anhui (çînî: 安徽 "Ānhuī") parêzgehek ku li herêma navîn a Çîn e. Ew li herêma rojhilatê Çînê, di navbera çemê Yangtze û çemê Huaihe da ye. Paytexta parêzgehê Hefei ye. Ew yek ji parêzgehên piçûk ên Çîn e.
Navê "Anhui" ji bajarên Anqing û Huizhou (naha Huangshan) tê. Kurtkirina ku ji bo Anhui tê bikar anîn "Wan" e. Ji ber ku berê welatekî bi navê "Dewleta Wan" li vir hatîye damezrandin, ev kurtkirin tê bikar anîn. Çîyayê Wan û çemê Wan li vê parêzgehê cih digire. Rûerdê parêzgehê 139.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 64.610.000 kesî.
Beşên îdarî yên Anhui
17 bajarên parêzgehê heye.
Endîze
Endîze gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 876 kes (139 malbat) bûn.
Hertfordshire
Hertfordshire wîlayetek Înglistanê ye.
Enbiya
Enbîya sureyeke Quran a Pîroz e û li bajarê Mekkê hatiye danin. Ji 112 ayetan pêk tê. "Enbiya" bi kurdî tê mana "pêxamberan". Ji ber ku sûre bi giştî qala pêxamberan û doza wan yê ji bona yekbûna Xwedê dike, va nava hatiye dayin.
Renaissance (albûma Beyoncé)
Renaissance (bi navê Act I: Renaissance jî tê binavkirin) albûma heftemîn a stûdyoyê ya hunermendê Amerîkî Beyoncé ye, ku di 29'ê Tîrmeha 2022'an de, ji aliyê Parkwood Entertainment û Columbia Records ve hate berdan. Yekem serbestberdana wê ya solo ji Lemonade (2016) û beşa yekem a projeyek trilogy, Beyoncé bi Nova Wav, The-Dream, Symbolyc One, AG Cook, Honey Dijon, Beam, Tricky Stewart, BloodPop, Skrillex, Hit-Boy, Na ID, P2J û cûrbecûrên din re nivîsî û hilberand. Beam, Grace Jones û Tems wekî hunermendên mêvan xuya dikin.
Beyoncé di dema pandemiya COVID-19 de Renaissance fem kir û tomar kir, xwest ku îlhama azadî û şahiyê bide guhdarên tecrît dîtine. Ligel stranên xwe yên bêkêmasî mîna tevliheviyek DJ hatine rêz kirin, albûm şêwazên muzîka dansên reş ên piştî salên 1970an ên wekî dîsko û xanî li hev dike û rêzê dide pêşengên reşik û qeşengên celeban. Naveroka lîrîk mijarên revîn, hedonîzm, xwebawerî û îfadeyê vedikole.
Cemil Oğuz
Cemil Oğuz di sala 1975’an de li gundê Zengê ya Licêya Amedê hat dinê. Oğuz di 4’ê tîrmeha 1998’an di rojnameyê Azadiya Welat de dest bi xebatê kir û heta 12’yê tîrmeha 2003’yan di rojnameyê de karê nûçegîhanî, edîtorî û gerînendetiya weşanê girt ser milên xwe.
Heta niha di gelek rojname, kovar û malperên înternetê de nûçe û nivîsên Oğuz hatin weşandin. Oguz digel karê xwe yê rojnamegerî, bi belgefîlman re jî eleqedar e û vê xebata xwe jî didomîne.
Ennab
Ennab, ango  'Ennab gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Xêrkonet
Xêrkonet, gundekî girêdayê navçeya Melkişî ya Dêrsimê ye.
Cemil Oğuz
Oğuz demek di ANFê de xebitî, her wiha edîtoriya kovara Tîrojê û kovara Dîwar kir.
Cemil Oğuz ji 21.04.2005'an ve edîtoriya malpereke bi navê Diyarname.comê dike ku ev karê wî hê didome. Ew di heman demê de di Diyarnameyê de quncekên "Diyarê Me" û "Dewey Ma" dinivîse.
Fîlmên wî
Ji bo agahiyên berfireh: www.aftfilm.com
Leezen, Mecklenburg-Vorpommern
Leezen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
William Randall Cremer
Sir William Randal Cremer (jdb. li Fareham; m.  li London) polîtîkerekî Brîtanyayî bû. Sala 1903î de Xelata Nobel a aşitiyê werdigire.
Wî bi tevî Frédéric Passy sala 1889î de konseptek bo hêsankirina têkiliyên parlamanên welatan bo dadmendiya navneteweyî sazkiribû. Ew diravê ku bo xelatê didinê jî bo heman armancê terxan dike. Bi fîlozofê navdar Karl Marx re di sala 1864î de organîzasyonekê bo karkeran dadimezirînin û ji sala 1865 heya 1867 jî berpirsiyariya wê dike.
Tacdî
Tacdî, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Tengava Kerçê
Tengava Kerçê tengaveke navbera Rûsya û Ûkrayna de ye ku Deryaya Reş û Deryaya Azov digêhîne hev.
Nîvgirava Krîmê di xakên Ûkrayna de û Nîvgirava Taman di xakên Rûsya de ji hev vediqetî ne. Dirêjahî ye wê nêzî 40 km û firehbûna xwe di dera herî teng de 4 km ye. Tengav bi navê bajarê ûkraynî Kerç binavkirÎ ye.
Pollyanna McIntosh
Pollyanna McIntosh (jdb. 15ê adarê 1979an) nivîskar, derhêner û aktrîsek skotlendî-amerîkî ye. Di gelek fîlm û rêzefîlman de wekî Exam (2009), The Woman (2011), Let Us Prey (2014) û The Walking Dead (2017–2018) lîstikvanî kiriye.
Binavî
Binavî gundekî li devera Berwarî Bala li Kurdistana jêrî ye. Dikevît dinav cîyanda li sivistanan gelek befrîne li havînan geleka hîne u xoşe.
Navê Binavî yê hatîye ji bin avê, weko diyar binê gundî gelek av heye. Jîyana xelkê vî gundî pitir liser cutyaryê ye.
Fêqiyê vî gundî, sêv, xox, mijmij, bih, guiz, holîk, hirmîk, tirî u bahîv gelek le di missene. Herwesa zerzewat ji gelek lê dihêt çandin wedi, pitat, bacan, xîyar, kolind, kelemî, pîvaz, silk şêlim u geleken dî.
Mehcûn
Mehcûn, gundekî Xelfetîyê (di parêzgeha Rihayê) ye.
Gerville
Gerville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Puilaurens
Puilaurens, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Tapiyan
Tapiyan, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Marê reş (ajal)
Marê reş marekî pişt reş e. Nav maran de li Kurdistanê marên reş ter pir hene. Ku çiqas hin dibêjin ev mar yî ne bi mitik (jehr) e jî lê ne bawer e.
Corrombles
Corrombles, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Evxen
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (21 malbat) bûn.
2019
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Taxilkî
Taxilkî, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Alaska
Alaska yek ji dewletên DYAyê ye. Paytexta wê Juneau ye.
Semsî (Egîtê Hesenê Semo)
Semsî (Egîtê Hesenê Semo) (jdb. 1933 m. 2002) helbestvan û nivîskarekî kurd bû.
Şaîrê kurd ê bi nav û deng Egîtê Hesenê Semo, ku weke şaîr deng daye bi navê lîteratûrî yê Semsî, di sala 1933an de li zozanekî çiyayê Elegezê (Ermenistanê) hatiye dinyayê. Ji sala 1955an heta sala 1959an ew di xwendegeha kurdî ya pedagojiyê de li paytextê Ermenistanê Êrîvanê fêr dibe, ku ji bo amadekirina mamostayên ziman û edebiyeta kurdî hatibû vekirin. Piştî çend salên dersdariyê li gundên navça Hoktêmbêryanê ew dibe berpirsiyarê beşeke rojnama eynî navçê ya bi navê »Komûnîzmî hamar« (Ji boy komunîzmê), ku bi zimanê ermenî dihate weşandin. Di sala 1969an de Semsî fakulteya ziman û edebiyetê ya Zanîngeha Êrîvanê xelas dike û xwendina bilind bi dest tîne. Piştre dîsa ew karê xwe heta destpêka salên 90î dewam dike. Ji bilî rojnamên kurdî û ermenî gelek berhemên wî di berhevoka bi navê »Bihar« de hatine çapkirin, ku wek antolojiyeke afirandinên saîr û prosaîstên kurd hersal li Êrîvanê dihat wesandin. Sala 2000î diçe bajarê Rûsyayê Vladîmîrê û li wira havîna sala 2002an wefat dike.
Limendan
Limendan, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sîma Semend
Sîma Semend (jdb. 1933an li Axbaranê, Sovyeta berê) çîroknivîseke kurd e.
Sîma Semend sala 1933an li Ermenistanê ji diya xwe bûye. Kal û bavên wê mihacirên ji welatê kal û bavan — Kurdistanê bûne. Eşîra wan ya Rojkiyan berî 180 salan ji Bidlîsê xwe li riya mihaciriyê girtin, gelek zehmetî û dijwarî dîtin, heta xwe gîhandine Ermenistanê, ku wê demê di bin desthilata Împeratoriya Rûsyayê da bû. Hema li vî welatî şên û aza da wê dest bi xwendinê kir, di sala 1958an de fakulteya fîlolojiyê li Zanîngeha Êrîvanê xelas kiriye û heta dawiya jiyana xwe, di meha kanûna paşîn ya sala 2008an da, xizmeta gelê xwe kir.
Ewê gelek berhemên edebî, xwesma serpêhatî nivîsîn û bi berevokên cuda dane çapkirin. Yek ji wan ya bi sernavê Xezal ewqas li serokê weşanxaneya Nûdemê, nivîskar Firatê Cewerî xweş hat, ku ewî ew pirtûk ji alfabeya kirîlî guharte ser tîpên latînî û ji nû va bi kurdî daye çapkirin.
Sîma Semend bi van karên ji bo miletê kardar û kêrhatî ra, bi tevayî çar keçên kurdan yên delal mezin kirin, wek dibêjin, firê xistin, da ber xwendinê. Mala wê bi mêvanhiziyê va deng dabû. Dergehê wan xwesma ber wan hemû kurdên ronakbîr vekirîbû, ku ji welatê kal û bavan dihatin. Hemû neferên malê bi kurdî hatine perwedekirin, bi kurdî mezin bûn.
Sîma Semend gelek caran nivîsên xwe, bi xwe radyoya Rewanê dixwendin. Xwesma ew bûbû hizkiriya zarokên kurd, dema ewê di heftêyê da carekê bernameyek ji bo wan hazir dikir.
Lösnich
Lösnich şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Zaxnîk
Zaxnîk, Zaẍnîk, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Berwarî (eşîr)
Berwarî navê hozekê ye.
Berwarî Bala yan ko Berwarî jurî, ji 75 gundan pêk hatî ye. Herwesa Berwarî Jêrî jî 5 gundan pêrhatî ye. Devera Berwarî Bala dikevîte ser tuxîbê parêzgeha Duhokê. Berwarî jurî, dikevît dinav cîyanda li zivistanan hindek gund gelek di befrînin u li havînan geleka hîn u xoşin. Gundên jimara xelkî li zor evene: Bêduh, Hiror, Tirwanishî u Binavî.
Hozên dikevine ser tuxîbên Berwarî Bala eve ne: Hekarî li Kurdistana jurî, Gulî rojhelat, Doskî jêrî, Mizûrî rojavayê devera Berwarî Bala.
Hec (sûre)
Hec sûreyeke Qurana Pîroz e. Li gorî baweriya îslamê pirraniya ayetên vê sûrê li Mekeyê û hinek jî li Medîneyê ji pêxamber ra dahatiye. Bi temamî 78 ayet e. Mijara yekê yê sûreyê îbadeta hec yanê serlêdana Kabê ye û ji ber vî yekê va nava hatiye dayin. Dû ra sûre qala erjengiya û bûyina roja qiyametê, cihadê û tune bûna gellên/komelên belê yên sîtemkar dike.
Memê Zirav
Memê Zirav romaneke sereke ya nivîskarê mezin Yaşar Kemal e û ev roman ji aliyê Zeynel Abidîn hatiye wergerandin û di sala 2003 de ji aliyê Weşanên Havîbûnê hatiye weşandin.
Qaqûrtlî
Qaqûrtlî gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Gangkofen
Gangkofen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Fujian
Fujian (çînî: 福建, Fújiàn) parêzgeheke Çînê ye. Li ser peravê başûr-rojhilatê Çînê ye. Li rojhilatê parêzgehê tengava Taywanê û Taywan heye. Navê Fujian ji navên du bajarên vê parêzgehê, Fuzhou û Jian'ou pêk tê. Nav ji dema xanedana Tang tê. Rûerdê parêzgehê 121.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 35.110.000 kesî.
Auguste Beernaert
Wî ji bo damezirandina dadgeha navneteweyî û çareserkirina pirsgirêkên dadmendî yên navneteweyî gelek xebat kirine. Herwiha, wî ji bo qedexekirina şerê esmanî jî hin angaşt amadekirine û qedexeyeke navnetweyî ya wiha gengaz dîtiye.
Fujian
Beşek mezin a Fujian ji hêla Komara Gel a Çînê ve tê rêvekirin. Lêbelê, du girav, Kinmen û Matsu, di bin rêveberiya Komara Çînê (Taywan) de ne. Ji ber vê yekê, di dabeşkirina îdarî ya Komara Çînê de jî parêzgeheke bi navê Fujian heye.
Volkswagen AG
Volkswagen Aktiengesellschaft (bi kurte VW AG an Volkswagen AG) li bajarê Wolfsburg, Saksonya Jêrîn e, hilberînerekî otomobîlê ya Alman e. Ew nerasterast piranî ji aliyê malbatên Awistiryayê Porsche û Piëch ve tê kontrol kirin. Volkswagen di warê firotinê de hilberînerê herî mezin ên otomobîlên li cîhanê ye. Volkswagen di heman demê de ji aliyê hejmara wesayîtên firotinê ve ji bo demek dirêj hilberînerê otomobîlên herî mezin bûye, ku heta sala 2020'an ji aliyê Toyota ve hat girtin. Li kêleka Toyota, General Motors yek ji mezintirîn hevrikên sûka cîhanê ye. Ew di 28'ê Gulanê 1937'an de, wekî pargîdaniyekî amadekariya Volkswagen GmbH dike. Li Berlînê di sala 1938'an de navê Volkswagenwerk GmbH hate guherandin û di sala 1960'an de wekî pargîdaniyek kompanyaya pardarî ya hevbeş veguherî. Civata giştî biryara di sala1985'an de guherandina navê Volkswagen Inc. da.
Teperîz
Teperîz, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Volkswagen AG
Binesazî, Marqe û Pargîdanî
Koma Volkswagen di warên otomobîl, seferberî û karûbarên darayî de tê dabeş kirin. Dabeşkirin û xwedîkirinên din jî hene.
Berpirsiyariya herêmî
(Rewş: 22. Hezîran 2018, Çavkanî: )
Komên marqeyên Volkswagen AG
(Rewş: 6. Kanûn 2021, Çavkanî: )
Cabanac e Vilagrans
Cabanac e Vilgrans (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ye li herêma Akîtanya Nû (Nòva Aquitània, Nouvelle-Aquitaine) ya Fransayê.
Volkswagen AG
Dabeşkirin û xwedîkirinên din
Arşîva pargîdanî
Cabanac e Vilagrans
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê tê diyarkirin:
Volkswagen AG
Dabeşkirin û xwedîkirinên din
Mînakkirin
Muminûn
Muminûn sûreyeke Quran a Pîroz e. Li bajarê Mekkê hatiye danin û ji 118 ayetan pêk tê. Sûre navê xwe ji peyva "el-Muminun" yê ayeta yekemin girtiye. Peyva "el-Muminun" di zimanê kurdî da tê mana "bawermendan". Va sûra ji bona şîrkdaran îkazekî dawî û ji bona misilmanan ra jî mizginiyek mezin bû. Di sûreyê da serfiraziya bawermendan û ceza kirina mirovên xiraw di demekî kurt da derbaz dibî.
Arîzona
Arîzona yek ji dewletên DYAyê ye. Paytexta wê Phoenix e.
Puivert
Puivert, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Bertha von Suttner
Bertha Sophia Felicita Baronin von Suttner (jdb. 9ê tîrmehê 1843 li Prag, navê berê Gräfin Kinsky von Chinic und Tettau - m. 21ê hezîranê 1914 li Viyana) aştîxwaz, rojnamevan û nivîskareke awistirî bû.
Ejdeha
Ejdeha an jî ejdî di kurdî de bi marên pir mezin ra dibêjin lê bi rastî cinawirek ajalekî çîrokî ye. Pênasiyeka xwe ya tenê tuneye wê lomê di demên berê de gelek kesan bawerî bi hebûna ejdehayan dianî. Di hin çîrokan de ew marekî pir mezine di hin çîroakn de merekî bi heft ser e. Di çîrokan de bi piranî ejdeha ne baş in yan nobedarên xezîneyan in, yan jî merivan direvînin. Tenê mîr an jî siwarekî mêrxas dikare wan bikuje.
Etîmolojiya peyvê
Ter siftê ew di zimanê avesta da wek azhi derbas dibe. Bi pehlewî az an Azdahag; bi farisî ejdha ye. Ew peyv wek ejderha derbasî tirkî jî bûye. Marê Zîha an jî Marê Ziya tê qal kirin di çîrok û merseleyên kurdî de.
Bertha von Suttner
Yek ji navdartirîn jinên dema xwe bû. Sala 1905an de Xelata Nobelê ya Aştiyê wergirtiye. Di gelek konferans û çalakiyên aştiyê de cih girtiye û bo aştiyê xebitiyê.
Corsaint
Corsaint, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Longkamp
Longkamp şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Goderville
Goderville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Gola Zirêbarê
Gola Zirêbarê, li nêzîkî bajarê Merîwan e. Dor û berê wê deşt û çiya ne. Bi dar û devî ne. Dirêjiya wê 5km û firehiya wê jî 2 km ye. 15 metre kûr e. Ava gola Zirêbarê şêrîn e û masî tê de dijîn.
Pinnow, Mecklenburg-Vorpommern
Pinnow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Quebec City
Quebec City, bajarekî herêma Quebec ya Kanadayê ye.
Maroko
Maroko, Merakeş, Meẍrib (bi erebî: المغرب al-Maghrib) an jî bi navê xwe yê fermî Keyaniya Meẍribê (bi erebî: المملكة المغربية al-Mamlaka al-Maghribiyya) welatekî ereb ye û bakurê Afrîkayê ye. Perava wê li ser Okyanûsa Atlantîk e û bi rêya Dertenga Çiyayê Tariq digehit Deryaya Spî. Hevsiyên Marokoyê ev in: li rojhilatê Cezayir, li bakur (bi rêya Dertenga Çiyayê Tariq) Spanya û li başûr Sahraya Rojava (navçeya xetxetî li ser nexşeyê) û Morîtanya. Ji tevaya welatên Afrîkayê tenê Maroko endama Yekîtiya Afrîkayê nîne. Ew ne endama Rêkxistiya Konferansa Îslamî ye jî. Paytextê welatî bajarê Rabat e. Rûniştvanên Marokoyê ereb in û welatê Marokoyê bi zimanê erebî fermî ye. Diravê wê Derhemê Mexribî ye.
Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant
Paul Henri Benjamin Balluet d'Estournelles (jdb. li La Flèche; m.  li Parîs) polîtîkerekî Fransayê bû û sala 1909î bi tevî Auguste Beernaert Xelata Nobel a aşitiyê wergirtibûn.
Wî di parlamena fransî de bo cara yekemîn grûba sazkirina dadmendiya navneteweyî birêxistinkiribû. Keda wî di damezirandina dadgeha navneteweyî de gelek e.
Hozirîn
Hozirîn gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Hargeville
Hargeville, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Callan McAuliffe
Callan Ryan Claude McAuliffe (z. 24 Çile 1995) lîstikvanek Avusturalya ye, ku bi rolên xwe wek Bryce Loski di  Flipped. û di rêzefîlma The Walking Dead wekî Alden pirr hatiye naskirine.
Faysal Sarıyıldız
Faysal Sariyildiz di de li Cizîra Botan ji dayik bûye.
Tewleya Jêrîn
Tewleya Jêrîn, gundekî bi ser navçeya Bazîda Agiriyê ve ye.
Nûr
Nûr sûreyekê ji Quran a Pîroz e. Li bajarê Medînê hatiye danin û dirêjiya xwe 64 ayete. Navê xwe ji peyva "nûr" di ayeta 35 emin girtiye. "Nûr" bi kurdî tê mana "ronayî". Di sûreyê da bi pirranî fermanên û destûrên cûr be cûr di der barê jiyana ferdî û civakî derbaz dibin. Bi taybetî bingehiyên li ser jiyana malbatê jî tê da bi cîh digirin
Orsor, Baybûrd
Orsor, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Massing, Almanya
Massing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rottal-Inn li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Oxfordshire
Oxfordshire wîlayetek Înglistanê ye.
Gommerville, Seine-Maritime
Gommerville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Maring-Noviand
Maring-Noviand şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Aspach, Baden-Württemberg
Aspach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rems-Murr-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Çat, Semsûr
Çat gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Saint Vincent û Giravên Grenadîn
Saint Vincent û giravên Grenadîn dewleteke ji giravan pêk hatiye û endama Commonwealth Realm e.
Erdnîgarî
Ew dewletê di Karîbîk de di Giravên Îndiya Rojava de ji girava Saint Vincent û 32 giravên li bakura Grenadan, di Antîlên Biçûk de pêk tê ye. Grenada bixwe ne di giravên Antîlên biçûk de ye. Paytext û bajarê welatêyê herî mezin Kingstown e.
Gel
Nifûsa dewletê 113.000 kes e.
Arkansas
Arkansas bi 3.011.524 niştecîh (2020) yek ji dewletên başûrê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. Nasnavên Arkansas The Natural State ("Dewleta xwezayî") û Land of Opportunity ("Welatê îmkanan") in. Paytexta Arkansas Little Rock e.
Navê Arkansas ji bilêvkirina fransî ya peyva Quapaw tê ku tê wateya "welatê mirovên ku li jêrzemînê dijîn". Bilêvkirin bi fermî di sala 1881 de bi biryara dewleta federal - li ser bilêvkirina koçberên fransî an îtalî hate damezrandin.
Plate, Almanya
Plate şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Hardricourt
Hardricourt, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Yekîtiya Afrîkayê
Avriyek
Bilindtirîn dameziryayî ya YAyê jibo biryardanê Civîna Serokên welat ên Afrîkayê ye. Serokê vê civînê niha serkomar Kufour, serkomarê welatê Ganayê ye.
Tobias Asser
Wî li ser mafên sîvîlan ê navneteweyî xebat dikir û angaştên wî hebûn. Di dema xwe de bo standardîzekirina hin mafên hevwelatiyan ên navneteweyî gavên wêrek avêtiye,
Couchey
Couchey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Kanîxezal
Kanîxezal, gundekî bi ser Basirmeya navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Baregehên leşkerî yên Tirkiyê li Başûrê Kurdistanê
Eva ha lîsteya baregehên leşkerî yên dewleta tirkî li Başûrê Kurdistanê ye. Di 2019an de pirraniya baregeh û serbazgehên tirkî  li parêzgeha Dihokê (Dihok, Zaxo, Amêdî) ne.
Çençen, Semsûr
Çençen gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.