cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mîtolojiya kurdî
Teyrê pepûkê
Xwişka wî kêr digire û zikê birayê xwe diqelêşe û bi qelaştina zikê birayê xwe dibîne ku ji xeynî gerenga ku wê daye birayê xwe mîda birayê vala ye, li ser vê derdikeve holê ku birayê wê kerengan nexwariye. Xwîşka wî bawer dike ku birayê wê rast gotiye. Xwîşk wî birîna birayê dipêçe û hewl dide ku wî ji mirinê xilas bike lê birayê wê di cih de jiyana xwe ji dest dide.
Xwişka wê jiber ku ji birayê xwe bawer nekir û dibe sedema mirina wî, ji vê êş û janê matmayî ma û li wir birayê xwe bi ava kaniyê şuşt û bi hêsiran veşart. Ji bo ku cihê definkirinê diyar bibe li kêleka tirba wî şitlek dar datîne. Dema ku ew vegeriya malê, bavê wê birayê wê dipirse. Xwîşka wî ji bavê xwe re dibêje: “ Birayê min hinekî westiya ye, bi darbiran re were”. Lê dem çiqas dereng dibe dîsa birayê wê nayê. Ji aliyekî ve tirsa bavê wê û ji aliyê din ve jî jibo birayê wê dilê wê diperite. Ji ber êş û jana birayê xwe di wî êvarê de bi Xwedê de fîzar dike, dibêje: “Ey Xwedayê min, min bike teyrê pepûk û bihêle ez herim van çiyayan, ku heta dinya bizivire, ez ji çiyayan ber bi çiyayan ve bigerim û pepûk birayê min" Daxwaza keçikê ew êvar ji aliyê Xwedê ve tê qebûlkirin û keçim dibe Teyrê pepûk û diçe ser dara li ber serê cihê ku birayê veşartiye disekine dest qêrîniya pepûkê dike. Li gorî mîtolojiyê heta îro jî ev keçik wek teyrekî pepûk li çiyayan digere û ji ber kuştina birayê xwe xwe ji her kesî re kuştina birayê xwe dibêje.
Her demsala biharê dema kereng ji erdê şin dibe dest bi qêrîna pepûkê dike heta demsala havînê ku kereng hişk dibe berdewam dike. Li gorî mîtolojiyê ev teyr di dema degewaziya xwe de wiha dibêje:
Selîm Silêman
Selîm Silêman (1586, Bedlîs/Xîzan) - ?) helbestvan, wêjevan û nivîskarê kurd bû.
Heya ku Rojhilatnasa sovyetî Margarita Borissowna Rudenko behsa destnivîsên kurdî kir, eşkere bû ku Selim Silêman jî helbestvanekî Kurd e û Yûsif û Zuleyxa bi Kurmancî nivîsiye. Ji xwe Aleksandr Jaba, rojhilatnas û dîplomatê rûs behsa Selim Silêman kiriye. Ew dibêje ku Selim Silêman hevdemê Şerefxanê Bedlîsî bûye (sedsala XVI-XVII) û bixwe helbestvan û dengbêjê Mîr Şeref (Mîrê Xizanê) bûye. Ji bilî van agahdariyan, em di derbarê Selîm Silêman de xwediyê zanîneke kêm in.
Aleksandr Jaba yê ku guman dikir ku Selîm Silêman dîwana xwe ji dîwana "Camî" helbestvanê farisî girtiye, Hewl nedabû lêbipirsê ka gelo şaxên Yûsif û Zuleyxayê di zargotina Kurdan de heye an na? Kurdnasa Sowyetî M.B. Rûdênko di dîsertasyona xwe de tîne holê û îsbat dike ku Yûsif û Zuleyxaya Selîm Silêman koka xwe ji zargotina Kurdan girtiye. Rûdênko dide nîşan ku çend şaxên naveroka destana Selîm Silêman û yên Firdewsî û Camî hevûdin digrin, Lê wekîdin çend şaxên naveroka destana Selîm Silêman di yên Firdewsî û Camî de tunene. Ji ber vê yekê Rudenko bawerdike ku Yûsif û Zuleyxaya Selîm Silêman, destaneke Kurdîyî serbixwe ye.
Olympia, Washington
Olympia paytextê federedewleta Washington û navenda îdareya parêzgeha Thurston County li DYAyê ye.
Bajar xwedî aboriyeke pêşketî ye. Navenda gelek fîrmayên bazirganiyê li Olympia ye. Beriya hatina Ewropiyan bereke çermesoran (kevnexwediyên Amerîkayê) bi navê Nisqually li herêmê dijiyan. Di sala 1850'î de Ewropî bicihbûn û bingeha bajêr avêtin.
Hejmara niştecihên bajêr 43.982 (1. tîrmeh 2004).
33 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Wartenberg-Rohrbach
Wartenberg-Rohrbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
33 b.z.
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Waldheim
Waldheim, Saksonya, bajarekî navçeya (Landkreis) Mittelsachsenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
33 b.z.
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Kerxane
Kerxane, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Qeretepe, Wêranşer
Qeretepe, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Xirbê Bigir
Xirbêbigir, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Ll (tîp)
ll ji bo nivîsandina dengê l yê cuda tê bikaranîn. Ev ne tîpeke serbixwe ye û di alfabeyê da cê nagrê.
Ev karakter boyê vî dengê /lˁ/ ku di alfabeya kurdî ya erebî da bi herfa ڵ tê nivîsandin, tê bikaranîn. Di alfabeya kurdî ya latînî da ev wek tîpekî tune, lê boyê nivîsandina wê niqaş heye. Gellek caran bi ll tê nivîsandin. Bo mînak binihêrre: alfabeyên kurdî
Kehê, Colemêrg
Kehê, gundekî girêdayî bajarê Culemêrgê ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin ûVêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Emrên Mezin
Emrên Mezin, Deh Ferman, Deh Gotin, Dekalog (bi îbraniya încîlî: עשרת הדברים \ עֲשֶׂרֶת הַדְּבָרִי, aséret ha-dvarím, bi wateya Deh Gotin), ji çend prensîpên ayînî pêk tê yên ku bi etîk û ayînê ve girêdayî ne û beşeke giring in di cihûtî û mesîhîtiyê de. Hem di Tewratê de û hem jî di Încîlê de tên dîtin. Li gorî çîrokê, Xwedê deh ferman dane rêberê gelê Îsraêlê Mûsa.
Çîroka deh fermanan
"Xudan gelê Îsraêl rizgar kir, bi rêberiya Mûsa ji Misrê deranî û di çolê de av û xwarin da wan. Piştî sê heyvan, ew hatin çola Sînayê û li wê derê li pêşberî Çiyayê Sînayê danîn.
Di roja sisiyan de çaxê bû sibe, xurexura ewran û birûsk çêbûn, li ser çiyê ewreke reş sekinî û dengê bilind ê boriyê hat bihîstin û hemû gel di war de lerizî. Lê Mûsa gel ji war deranî da ku biçin pêşiya Xwedê û li ber qûntara çiyê sekinîn. Ji tevahiya Çiyayê Sînayê dû diçû, ji ber ku Xudan di nav êgir de daketibû ser wî. Mûsa peyivî û Xwedê bi dengekî bilind bersîva wî da.
Hingê Xwedê ev deh fermanan dan Mûsa:
Telkerî
Telkerî, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mîzarê Pîjan
Mizarê Pîjan (1917: Yassı Mezar, ; ), taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax. Tax pêşengê êla (eşîr) pîjan e. Êla pîjan pêşenga konfederasyona berazî bû. Serkirdeya êlê Galib Beg bû, bi dawîbûna temenê Galib Beg, vêga serkirdaya êla pîjan lawê Galib Beg Şikrî Yuksel e.
34 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Nispasnê
Nispasnê, gundekî girêdayî bajarê Culemêrgê ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin ûVêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Schönwalde-Glien
Schönwalde-Glien şaredariyeke navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Winnweiler
Winnweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Champs, Aisne
Champs, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Bin Bêrz
Bin Bêrz, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Gunzenhausen
Gunzenhausen bajarokekî navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Walsrode
Walsrode, bajarekî navçeya (Landkreis) Heidekreisê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Kergax
Kergax (bi tirkî:Delikavak) gundekî Kebana Xarpêtê ye.
Şawazî
Şawazî, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Takeshi Obata
Takeshi Obata (bi japonî 小 畑 健, Obata Takeshi; bi îngilîzî Takeshi Obata; jdb. 11ê sibata 1969 li Niigata, parêzgeha Niigata, Japonya) xêzkarê manga yê japon e. Ji ber piraniya berhemên wî, yên ku dikarin ji janrê şonen re bêne peywirdarkirin, ew ji nîgaran berpirsiyar e. Çîrok ji hêla nivîskarên din ve hatine nivîsandin.
Daban
Daban, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Takeshi Obata
Kariyer
Takeshi Obata hilbijart ku bibe hunermendek manga ji ber ku wî her gav ji xêzkirinê hez dikir. Di zaroktiya xwe de wî Cyborg 009a Shotaro Ishinomori dîsa û dîsa xwend. Ew di destpêkê de di 1985 de hate hay kirin dema ku wî Xelata Tezuka ji bo One Shot a xwe 500 Kōnen no Shinwa stend. Wekî endamê tîma Weekly Shōnen Jump, ew şîretkarê Makoto Niwano bû berî ku dest bi rêzefîlma xweya yekem a mezin di 1989 de bike, ya ku wî Cyborg Jii-chan G., nivîsand û xêz kir. Piştî vê rêzê, Obata bi nivîskarên din re dest bi hevkariyê kir.
Jiyana kesane
Di 6ê îlona 2006an di demjimêra 12:30 ê evarê de Obata ji ber xwedîkirina neqanûnî ya kêrê 8,6 cm hate girtin dema ku ew li Musashino, Tokyo hate rawestan ji bo ajotina otomobîlê bi ronavêjên girtî. Hunermend angaşt kir ku wî kêr di otomobîla xwe de hişt ji bo dema ku ew diçe çadirgehê.
LTE (tora înternetê)
{{legend|red|Welatên ku tora LTE tê de tê bikaranîn}} {{legend|blue|Welatên ku amadekarî jibo tora LTE dimeşîne}} {{legend|grey|Welatên ku tora LTE tê de nayê bikaranîn}}
LTE (bi îngilîzî: Long-Term Evolution wate ya bêjeyê: pêşveçûna demên dirêj), bikaranîn a LTE an LTE-A  leza girêdana înternetê ya mobîlê bi giranî zêde dike. Sîstema LTE girêdana înternetê ya bi bingeha pergala IPyê bikartîne. Sîstem bingeha tora IPyê di teknolojiya 2G anjî 3G de nehatiye bikaranîn.
Dîrok
LTE, ji aliyê NTT DoCoMo ve li Japon di sala 2004an de hat pêşniyar kirin. Xebatên yekem di 2005an de dest pê kir. Guhertoya pêşdestê ya LTE / SAE di gulana 2007 de hate pêşve xistin. Di Kanûn 2009 de, modem yekem ji hêla TeliaSonera ve hat ragihand. Yekem telefona destek LTE (Samsung SCH-r900) di îlona 2010an de hate hilberandin. Standardê LTE di Adarê de 2011 hate dayîn. Di sala 2012an de, operatorên CDMA plan kir ku derbasê sîstema LTE yê bin. Bikaranîn a yekemîn ya sîstema LTE, di sala 2013an de dest pê kir.
Vol-TE
Vo-LTE, ji hêla din ve, teknolojiyek veguhestina bihîstwerê yê ye ku li ser sîstema girêdana tora înternetê ya IPa ye û li ser sîstema LTE û LTE-Advancedê dixebitê.
Rêjeya bikaranîna LTE ya welatan
Daneyên Adara 2019 an
Elî Merdan
Elî Merdan (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Ali Merdan) (jdb. 1904 - m. 24 tîrmeh 1981), hunermendekî kurd ê Başurê Kurdistanê bû. Merdan, di sala 1904an de li bajarê Kerkûkê li taxê Tekiyey Şêx Elî ji dayik bûye. Elî Merdan di 35 salên jiyana hunerî de ji 1000î zêdetir stran gotine.
Merdan di 24ê tîrmeha 1981ê de li Bexdayê çû rehmetê.
5G
5G, nifşa 5emîn a sîstema tora înterneta mobîlê ye. Leza înternetê ya sîstema 5G, ji nifşa çaremîn 4g (LTE) 10 carî zêdetir e. Ev leza hanê li gorî kategoriya cîhaza ku tên bikar anîn,  ji 1 heta 10 Gbps ê diçe tê. Yekîtiya Telekomînîkasyona navneteweyî û Yekîtiya Ewropa di sala 2020an de armanca bikaranînê pêşdibîne.
Bi teknoloji ya îro 5G,  di tora rastîn ya îro de  gihîştiye leza 4.7 gbit/s û di hawîrdanên laboratorî de gihîştiye bileziya 7,5 Gbit/s ê. Armanca sîstemê ewe e ku heta sala 2025an lezîya sîstemê derîne 10 Gbit /s.
Bîrik
Çar gundên bi vî navî hene :
Güsten
Güsten, bajarekî navçeya (Landkreis) Salzlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Bêtkar, Colemêrg
Betkar (bi tirkî: Cevizdibi), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Rehmanî
Rahmanî (erebî: الرحمانيه) terîqeteke misilmanan e ku ji aliyê alimên misilman yên bi eslê cezayirî Mhamed ben Ebdurahmanê Zawawî ve hatiye çêkirin.
Cezayîr
Li Cezayîrê ev biratiya sofiyan berbelav e û gelek peyrew jî pê ve girêdayî ne.
Mehmûdiye
Mehmûdiye, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Egeya Bakur (parêzgeh)
Egeya Bakur (bi grekî: Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, Periféria Voríou Eghéou) yek ji sêzdeh parêzgehên îdarî yên Yewnanistanê ye û ji aliyê gelheyê ve herêma îdarî ya herî biçûk e. Parêzgeh, ji giravên deryaya Egeyî ya bakur-rojhilat pêk tê ku jê re dibêjin giravên Egeya Bakur.
Jasmin Wagner
Jasmin Wagner, ( li Hamburg, Almanyaya Rojava) ku bi navê Blümchen jî tê zanîn, lîstikvan, stranbêja muzîka pop û dansê ya alman e. Her çend ew albûmên xwe yên îngilîzî bi navê Blossom derdixe jî lê navê wê yê almanî "Blümchen" ku wateya navê wê "gulet" yan jî "kulîlka piçûk" e.
Salên despêkê
Jasmin Wagner, li Hamburg, Almanyaya Rojava, ji bavek alman û dayikek krwatî hatiye dinyayê. Wê temenê ciwaniya xwe de dest bi lîstikvaniya fotbolê ji bo tîma Hamburg Blue Angels kir ku bi tîma futbolê ya amerîkî ya Hamburg Blue Devils re têkildar e.
Kariyer
Jasmin Wagner, di sala 1995an de di temenê 15 saliya xwe de, bi navê Blümchen dest bi kariyera xwe ya muzîkê kir. Bi stranên xwe bi stranbêja jin a alman a herî serkevtî ya salên 1990an. Wê her weha single û albûmên li welatên din ên almanîaxiv, Skandînavya û Asyayê jî derxist.
Bayê Jêr
Bayê an jî Bayê Jêr gundekî girêdayî bajarê Culemêrgê ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
35 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
My Girl (rêzefîlma TVyê ji 2005ê)
My Girl (bi koreyî: 마이걸, lat. Mai Geol) 2005 rêzefîlmek televîzyonê ya Koreya Başûr e ku Lee Da-hae, Lee Dong-wook, Lee Joon-gi, û Park Si-yeon wek sereke-artîst dileyîzin. Berhemeke hevpar a Kallista Co. Ltd. û DSP Entertainment (niha DSP Media) ye, ew ji 14ê kanûna pêşîn a 2005ê heya 2ê sibatê ya 2006an rojên çarşem û pêncşeman di saet 21:55an de ji bo 16 beşan li ser SBS hatiye weşandin. Rêzefîlma komediya romantîk di dema pêşandana xwe de serketî bû - di dema xwe de di rêza yekem de cîh girt û bi %24,9 gihîşt dereceya herî bilind a temaşevanan. Di eynî demê de lîstikvan Lee Da-hae, Lee Dong-wook û Lee Joon-gi jî xist nav stêrka pêla Koreyî.
Xulase
Joo Yoo-rina ji Girava Jejuyê, bi bavê xwe re dimîne, ku mibtelayê qumarê ye. Ji ber deynên bavê xwe, Yoo-rin xisûsen di derewkirin û xapandinê de jêhatî bûye. Dema ku bavê wê ji giravê direve da ku xwe ji deyndaran veşêre, Yoo-rin bi biryar e ku ew bixwe piştgirî bide bavê xwe û deynên wî xilas bike. Rojekê, ew Seol Gong-chanê, yekane wêrisê serwetê L'Avenue Hotelê, nas dike.
Ji bo ku daxwaza dawî ya bapîrê xwe bi cih bîne, Gong-chan Yoo-rinê dixebitîne ku wekî neviya kalikê xwe yê wexteke dirêj windabûyî ye rol bike. Meaşek mehane û bonusek teklîfê wê dike û jê dixwaze ku ew rol bike, yanî wê tiştê bike ku ew bi awayê çêtirîn dike. Yoo-rin naxwaze derewan bike li zilamek ber mirinê, lê dîsa jî neçar dimîne ku bike, Yoo-rin teklîfê qebûl dike û dest bi rolkirina wekî neviya windabûyî dike. Lê belê, di nav qedereke xerîb de, dîtina neviya wî bapîrê ew qas kêfxweş dike ku ev yek li serê başbûneke tam peyda dike. Ji ber ku wan qebûl kirin ku pismam/dotmamê hev in, Gong-chan û Yoo-rin neçar dibin ku bi hev re di bin banekê de bijîn, û her ku wext derbas dibe, hevkêşiya di navbera wan de mezin dibe. Lêbelê eşq ji bo van herduyan heram e, ku divê wekî pismam/dotmam derbas bibin. ..
Xelat
2005 Xelatên Drama SBS
2006 Xelatên Drama SBS
Wustermark
Wustermark şaredariyeke navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Bennhausen
Bennhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Tazêkend Colfa
Tazêkend Colfa, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xankê, Oltî
Xankê, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Tepesofî
Tepesofî, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sofia Cucci
Sofia Cucci, berê Gucci, ( jdb. 9ê hezîran a 1986 Hunedoara, Romanya ) pornostêrkeke ya berê ya îtalyan  ku bi eslê xwe romanyayî ye.
Jiyana wê
Di 9ê hezîrana 1986an de li Hunedoara (Romanya) hatiye cîhanê, di deh saliya xwe de çûye Îtalyayê, di navbera Gallipoli û Napoliyê de dijiya.Di sala 2006an de, wê di filmê pornoyê Dirty dance de ku ji hêla Renzo Reggi ve hatî derhêner kirin, yekem car lîstikvaniya pornoyê kir. Wê bi gelek îkonên pornoya hişk ên wekî: Franco Trentalance, Rocco Siffredi, Milly D'Abbraccio, Fernando Vitale û Vittoria Risi re hevkarî kiriye. Du deqên wî hene: Trîbalek li ser pişta wê ya jêrîn û sêwîranek li ser milê wî yê çepê.
Di sala 2009an de wê di fîlma Moana li ser kanala Sky Cinemayê de, ligel Violante Placido, roleke piçûk hebû.
Ji sala 2012an vir ve, piştî gilîkirina pargîdaniya modeyê Gucci, navê wê yê hunermend wekî Cucci hate guherandin.
Wê dawiya kariyera xwe di pornografiyê de di 31ê kanûna pêşîn a 2015an de ragihand.
Allershausen
Allershausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freising li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kinyaniş
Kinyaniş, gundekî girêdayî navçeya Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê, Daretû û Geverê dijîn.
Ormek
Ormek, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Ebûrumman
Ebûrumman, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Sêvê
Sêvê, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve li xizîrana sala 1994 an de hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Kempa Hesenî, taxa Hewişkê li Dihokê, Kempa Mexmûrê û Gever ê dijîn.
Richmond, Virginia
Richmond paytextê federedewleta Virginia li DYAyê ye.Bi 204.214 gelheya xwe (Sala: 2010) û bi rûbera xwe ya 162 km² bajereke mezin e.
Navenda gelek fîrmayên mezin li Richmondê ne. Bo mînak Philip Morris, Qimonda hwd. Dîsa navenda gelek bankayan li wir in. Bajar di ber rûbara James River de ye.
Binesilawey Gewre
Binesilawey Gewre, Binesiławey Gewre, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Xankê, Sêmêl
Xankê an (Arabî: ناحیە خانک, bi Îngilîzî : Khanik an Khanek, Kurdish: خانکێ, romanized: Xankê) Nahiyeke ser bi qeza Sêmêl-ê ve ye, û bi qasî 20 kîlometre dikeve başûrê rojhelatî parêzgeha Dihokê de ya girêdayî herêma Badînanê (Başûrê Kurdistanê). Di sala 1985an de wek komelga hatbû dirûstkirin. Herwisa jiber zêdebûna Ava bendav Mûsilê, çend gondên derdor hatin veguhestin bo nav devarê. Herwisa di 15.8.2022 ji hêla serokê hikûmeta herêma Kurdistanê Mesrûr Barza ve biryar bi nahiyî kirinê jêra hat dan.
Dîrok
Zahiko bajarekî kevnar ê gelê Mîtanî ye, li gundê Kamona li aliyê rojhilatê çemê Dîcleyê li Xankê ya ser qaza Sêmêlê ve hat dîtin. Kavîneya bajarê Zahiko vedigere bêtir ji 3 hazar salên berê zayinê. Di lêkolîna tîmeke kurd-almanî de, bêtirî 100 berên nivêsandî yên serdema mîtanniyan hatin dîtin. .
36 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Horenek
Horenek (navê wê bi tirkî Kopuzlu lê kirine) gundekî Kebana Xarpêtê ye.
36 b.z.
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Lloydminster
Liyodminster, bajarekî herêma Albertaya Kanadayê yê.
Hirobî
Hirobî, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Şoca
Şoca, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rêzan
Rêzan navekê kurdî ye. Gelek kes bi vî navî hene:
Bischheim, Almanya
Bischheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Adalet Ağaoğlu
Adalet Ağaoğlu, jidayikbûnê Sümer (jdb. 1929 li Nallıhan a parêzgeha Enqereyê - m. 14ê tîrmehê a 2020 li Stembol) nivîskareke romî (tirk) ye. Nêrîn û helwesta wê ya bo bicihanîna daxwazên kurdan, neyînî ye. Wekî oryentalîstan kurdan dinirxîne. Di hevpeyvînên xwe yên navneteweyî de tevahiya paşdemayînên Tirkiyeyê dike para kurdan.
Pakex
Pakex, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Adalet Ağaoğlu
Jiyan
Di saziya radyo-televîzyonê TRTê de dest bi kar dike (1951). Sala 1955 bi endezyar Halim Ağaoğlu re marî dibe (dizewice). Li DYAyê dimîne (1957–1959). Bi nasên xwe ve bi navê „Meydan Sahnesi - Dika meydanê“ şanoyekê vedikin. Heya sala 1970yê di TRTê de dimîne.
Berxê
Berxê, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Adalet Ağaoğlu
Jiyan
Piştre xwe dide romanê. Yekem romana wê sala 1973yê tê weşandin. Tevlî gelek konferansên navneteweyî dibe. Li wan deran pesnê kemalîzm-modernîzmê dide. Zanîngeha Ohio State University, ji bo xatirê wê konferansekê bi navê „Modernism and Social Change: In Honor of Adalet Ağaoğlu“ lidardixe. Di heman konferansê de kurd û daxwazên kurdan tên rexnekirin, gotûbêjkirin.
Mîkên
Mîkên, şaristanîyeke ji Yewnanistana kevnare de. Berî zayînê navbera salên 1600-1100 şaristaniyeke pêşketî li girava Krît û derdora wê avakirin.
37 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Çikçike
Çikçike (Actitis), celebek teyran e ku ji famîleya çikçikeyan (Scolopacidae) e.
Birya
Birya, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Kanî Kirmanc
Kanî Kirmanc, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Çiyayê Shasta
Çiyayê Shasta an jî Koyê Shasta (Úytaahkoo bi zimanê karukî ku tê wateya "Çiyayê Spî") yek ji çiyayên volkanîk ên bakurê California ya DYA'yê ye.
Bilindahiya çiyê 4.317 m ye û bilindtirîn çiyayê Californiayê ye. Herwekî duyemîn volkana herî bilind a DYA'yê ye. Volkan cara dawî di sala 1786'î de teqiya û ziyan da 5 km devedorê xwe.
Kemal Necim
Kemal Necim, di sala 1969an de hatiye dinê, nivîskarekî kurd e. Ji bajarokê Girkê Legê yê ser bi Dêrika Hemko ve li başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Kleve (navçe)
Kleve, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Kemal Necim
Berhevokên wî
Kemal Necim berhevoka xwe ya pêşîn a bi navê "Kezîzer" li Bêrûtê ji weşanxaneya Amerda di sala 2002an de weşand.
Berhevoka wî ya diduyan a bi navê "Bîstikek Guneh" di tîrmeha 2006an de li Şamê hate weşandin.
Berhevoka wî ya sisêyan a bi navê "Dilên Navser" di tîrmeha 2018an de ji aliyê weşanxaneya Şilêr ve li bajarê Qamişlo hate weşandin.
Anamur
Anamur (bi grekî:Ανεμούριον = Anemourion (aşê bayê), navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye
Tirkiya paqij
Tirkiya paqij an jî Tirkiya xwerû (bi tirkî: Öztürkçe) teşeyeke paqijkirina zimanî ya zimanê tirkî ye ku berevajî zimanê osmanî, bi giranî ji bandora farisî û erebî bêpar e. Tirkiya paqij di nûsaziya zimanê tirkî de armanceke çalak bû. Ev fikrê ziman a tirkkirinê bi nûsaziya nivîskî û ji sala 1932yan ve bi rêya Saziya Zimanê Tirkî hat meşandin. Ji bo vê yekê Saziya Zimanê Tirkî peyvên ji zimanên tirknîjadî yên di çavkaniyên dîrokî û zaravayên Anatolyayê de berhev kir. Li ser vê bingehê Saziya Zimanê Tirkî gelek nûbêjeyan çêkir, ku bi alîkariya çapemenî û pirtûkên waneyê belav bûn. Di sala 1937an de Atatürk bi xwe bi awayekî nenas pirtûkek geometrî ji bo xwendekarên dibistanê bi têgînên teknîkî yên ku wî bi taybetî bijartibû û îro jî têne bikaranîn nivîsîye. Ji salên 1940î pê ve Saziya Zimanê Tirkî ferhengên normatîv (Türkçe Sözlük) û rêberên rastnivîsê (İmlâ kılavuzu) hazir kiriye.
Kemal Necim
Girêdanên derve
https://www.helbestakurdi.com/helbestvan/kemal-necim.html
Tirkiya paqij
Bikaranîna tirkiya paqij nîşaneya bîrdoziya Kemalîzmê bû û vêga jî wisa ye. Ev çend deh sal in ku siyaseteke çalak a kontrolkirina ziman tune ye.
Anamur
Gelhe
Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe yanavçeyê
Erdnîgarî
Navçe li rojavayê parêzgeha Mêrsînê û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
Amt Friesack
Friesack şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Steven Yeun
Steven Yeun ( bi korêyî ; Yeun Sang-yeop Rojbûn  ; Kanûn 21, 1983) lîstikvanek Koreya Başûr-Amerîkî ye. Ew bi rola xwe ya bi navê Glenn Rhee di rêzefîlma The Walking Dead baş dihat naskirin.
=== RêzefîlmRola herî mezin a Yeun ya bi navê Glenn Rhee bû di rêza filma [[The Walking Dead de di drama tirsê ya li kanalê televîzyona AMC bû . Glenn  weka yek ji wan kesayetiyên sereke rol di hebû di wê rêza filmê de.   Rêzefîlm bi piranî ji rexnegirên televîzyona pîşeyî nirxandinên erênî wergirtubûn. Yeun  karakterê xwe ya bi navê Glenn di rêzafilma The Walking Dead gêrand hatanî di sezona 7 ya  2016 tê kuştin di rêzefîlmê de.
Nîlûfer
Gulsozan, nîlûfer, hengkuj, avrud, sosina avê (Nymphaea) ji cinsê gulsozanê yê famîleya nîlûferan (Nymphaeaceae) riwekek e. Bi qasî 50 cureyên vê gihayê hene. Ev famîle li ser koma nîlûferan (Nymphaeales) tê hejmartin ku ji riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) ye.
Mehmet Aktaş
Mehmet Aktaş di sala 1967'an de li parêzgeha Îdira Bakurê Kurdistanê hatiye ser dinyayê, derhênerê belgefîlman, nivîskar û rojnamevanekî kurd e. Li Almanyayê dijî, xwediyê Mîtosfilmê ye.
Li Stenbolê di fakulteya hiqûqê de dixwîne, di sala 1990'î de koçî Germanistanê dike. Sala 2002'yê li Almanyayê yekem festîvala fîlmên kurdî li dar dixe. Mehmet Aktaş ji xeynî belgefîlman fîlmên dirêj jî çêdike.
Aleksandros II Zabinas
Aleksandros II Theos Epiphanês Nikêphoros, nasnav Zabinas , şahekî Împeratoriya Seleukidî bû ku di navbera salên 128 û 123an b.z. de serwerî kiriye. Aleksandros şahê bîstem ê Împeratoriya Seleukidî yê serdema helenîstîk bû.
Ariadnê
Ariadnê, di mîtolojiya yewnanî da dotmîrek e. Dotmîra keyaniya Mîkenê bû. Bavê wî nîvxwedand key Mînos, diya wî xwedawend Pasîfaê bû.
Çaxê ciwaniya xwe da girava qesra Mînosê dijiya. Têseûsê qehreman, ji bo qurbaniya canewar Mînotor bibe hatibû Mîkenê. Lê Arîadnê nedihişt Têseûs bimire şûrek da wî. Têseûs pê wê şûrê canewar kuşt. Lê Têseûs nekarî ji Labîrîntosê derkeve, zindana Mînotaur de heps ma. Ariadnê gilokek ta dabû Têseûs. Gilokê vedikir û wisa nav labîrentê digeriya. Serê tayê şopand û labîrentê derket.
Têseûs û Ariadnê ji hev ra reviyan. Daxwaz dikirin ku bizewicin. Lê xwedawend Dionîsos nehişt. Kete xewna wan û wan anî girava Neksosê. Têseûs li wir Ariadnê Dionîsos ra hişt û çû.
Picoklî
Picoklî, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Ariadnê
Ariadnê bû jina Dionîsos ,ji wî re derkete Çiyayê Olîmpêyê û bû nemir.
Esslingen (navçe)
Esslingen, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Baden-Württembergê ya Almanyayê ye.
Dibistana Kurdî
Dibistana Kurdî malpereke kurdî ye.
Armanc û Danasîn
Dibistana Kurdî beşek ji malpera Dayreya Karûbarên Pêşvebirina Dibistanan ya Swêdê (Myndigheten för skolutveckling) ye û xwediyê wê Şaredariya Vesteros (Västeråsê) bû.
Armanca sereke ya malperê, hînbûn û pêşvebirina zimanê kurdî ye. Di pêvajoya perwerdeya kurdî de rola peywendiyên mamoste, şagird û malbatên kurd girîng e. Lewma ji vê projeyê hêvî ew e ku peywendiyên van aliyan hêsantir bike.
Ev grûb berpirsiyara naverok û pêşxistina malperê ye. Grûb, karûbarên xwe li gor protokola ku di navbera Şaredariya Vesterosê (Västerås) û Dayreya Karûbarên Peşvebirina Dibistanan de hatîye morkirin dimeşîne. Dayreya Karûbarên Pêşvebirina Dibistanan ya Swêdê vê projeyê fînanse dike.
Mamosteyên kurdî bi şagirdên xwe re dikarin di dersxaneyan de, malbat li malê bi zarokên xwe re, zarok li ser komputerên xwe, xwe bi xwe û komeleyên kurdan li komeleyan li gel endamên xwe yên biçûk û mezin dikarin ji malpera Dibistana Kurdî sûdê werbigirin.
Paşbingeh
Malpera Dibistana Kurdî di sala 2000î de ji aliyê Haydar Diljen ve bi navê “DILJEN-Dibistana Kurdî” hat amadekirin. Paşê Dayreya Karûbarên Dibistanan ya Swêdê (Skolverket) ev proje wek projeyeke pîlot pejirand û biryara geşkirina wê da. Şaredariya bajarê Vesteros (Västeråsê) jî xwedîtiya vê projeyê girt ser xwe. Bi vî awayî projeya “Dibistana kurdî” bû bingeha projeya “Temaya Zimanê Zikmakî” (Tema Modersmål) ku projeyeke girîng ya Dayreya Karûbarên Pêşvebirina Dibistanan e û ji malperên 29 ziman û zaraveyan pêk tê.
Di destpêka avakirina malperê de, di warê teknîka înternetê de, Mehdî Çilgin alîkarîyeka gelek hêja kir. Mehdî Çilgin, piştî demeke kin, dev ji webmasteriyê berda bi şûn de, Kamal Mavane ev kar hilgirt ser xwe û heta niha dimeşîne. Kamal Mavane, bi taybetî di warê desing de, rengekî gelek bedew da malperê. Lê niha êdî hin endamên grûbê yên din jî gelek xebatên malperê yên teknîkî bi cih tînin. Malper di navbera 2000-2005an de çar caran “design”a malperê guhert.
Dibistana Kurdî di tebaxa 2003an de teknîka malperê guhert û derbasî teknîka "php" bû. Xebatkarên projeyê ji sîstema "php" versiyoneka ku bi kêrî bikarhênerên malpera Dibistana Kurdî tê afirandin. Bi sîstema “php” peywendiyên malperê yên bi endam û mêvanan re, bi awayekî înteraktîf ango dualî û pir bi lez dimeşin.
Asteyax
Asteyax, (593-559 berî zayînê) padişayê dawî yê Împeratoriya Medan bû.Herodot di dîroknameya xwe de bas wî dike û dibêje ku Astiyages rojekê di xewna xwe de dîtiye ku tiştekî ji xwîşka wî peyde bûyî her deverê împeretoriya wî pêçaye. Diçe cem Koçekan û ew dibêjin ku dê xwarziyê wî li şûna wî dê bibe keyê împeretoriyê. Ji ber vê yekê ew wezîre xwe Harpages vedixwîne cem xwe û wî ji meselê agahdar dike. Dema kurekî xwîşka wî tê dinê, dîsa fermanê dide Harpages ku xwarziyê wî bikuje. Ew vî zarokî nakuje û dide malbatekê. Dema zarok mezin dibe piştî dehsalan êdî xuyaye ku ew dê bibe key rojekê. Astiyages pê agahdar dibe ku xwarziyê wî zindî ye. Ji ber vê yekê kurê Harpages dikuje û ji goştê wî xwarinekê dide Harpages. Paşê jî ji bo ku bizanibe serê kurê wî datînine pêşiya wî. Di encamê de Harpages sûnd dixwe ku heyfa xwe hilîne! Ew heyfa xwe wisa dihilîne ku di şerê girîngî di navbera Astiyages û Kûruşê xwarziyê wî de ku êdî bûbû keyê Farisan de xiyanetê li Astiyages dike û dihêle têk biçe. Di encamê de desthilatdariya Medan bi dawî dibe û Astiyages dibe dîlê Kyros (b.z. 550). Astiyagesê ku 35 salan Keyê Medan bû heya dawiya jiyana xwe li cem Kyros ma lê Kyros tu xirabiyên din li wî nekirin.
Actophilornis
Actophilornis, celebek teyran e ku ji famîleya jakanayan (Jacanidae) ye.
Cerdo
Cerdo, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Merge (traffic)
merge an rêbaza zipper an Dû-rê-yek bigirin û bibin yek. dema dû rê dibin yek yan reyek teng dibe, û şofêrên erban xwe bigihînin xala kêmkirina rê û li wî cîhî dibine yek.
Çavkanî
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Merge_(traffic)
Şukê
Şukê, gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Geverê di nav Qampa Şukeyanda dijîn.
Süleyman Tekin
Süleyman Tekin (z. 1979 li Nisêbînê) rojnamevanekî kurd e.
Di heman demê de berpirsyar û xwediyê rojnama Mavi ve Kent ê ango Şahr-î Şîn e.
Li Nisêbînê ji dayik bûye. Gelek salan ragihênderiya ajansa Dîcle kiriye. Ji ber gelek sozên xwe neçar maye ku di sala 2012an de ji welat derkeve. Niha li welatê Austirya, li paytexta wê Viyana dijî.
Ayetên şeytanî (pirtûk)
Ayetên şeytanî (bi navê îngilîzî: The Satanic Verses) romaneke nivîskar Salman Rushdie ye ku li ser koçberên misilmanên Hindistanê yên li Brîtanyayê ye, ku beşek ji jiyana pêxemberê îslamî Mihemed îlhama xwe girtiye. Weşandina pirtûkê ji aliyê Viking Press ve di 26ê îlona 1988 an de bû sedema rêze protesto û kiryarên tundiyê yên misilmanan. Di 14ê sibata 1989an de rêberê şoreşa Îranê Xumeynî fetwayek da û bang li hemû misilmanan kir ku Ruşdî bikujin. Ji aliyê gelek rêxistinên taybet ve xelatek ji bo kuştina Ruşdî hate danîn, ku çend caran hate zêdekirin, herî dawî di sibata 2016an de. Hikûmeta Îranê ya di bin serokatiya Xatemî de di sala 1998an de xwe ji banga kuştinê ya Xumeynî dûr xist.
Naverok
Çîroka sereke jiyana du misilmanên ji Hindistanê vedibêje û dema ku çarenûsa wan di nav hev de diqewime dest pê dike: Her du jî ji ketina balafira teqemeniyê li dijî hemî îhtîmala maqûl xilas dibin û ji wê hingê ve bi mûcîzeyî têne guhertin.
Bûyerên paşerojên berê yên van her du mêran û bîranînên çend karakterên din bi rêkûpêk çîroka bingehîn dişkînin. Sê çîrokên binxet bi hev ve girêdayî ne, ew di rêzikên xewnên qutkirî de têne vegotin. BI vî havî çîroka sereke bi gelek çîrokên piçûk û xêzên hundurîn ve bi hev re girêdayî ye.
Du karakterên sereke
Selaheddîn Çemçewala (ku li Brîtanyayê ji xwe re dibêje Selahedîn Çemçe) lîstikvanek ji malbatek misilman a dewlemend e ku di zarokatiya xwe de ber bi Îngilîstanê ve hatiye şandin, hema bêje bi fanatîk bi çanda bilind a Îngilîstanê re bûye yek û eslê xwe yê hindî red kiriye. Zewaca wî ya bi jineke îngilîz re ne bi bextewar e, lêbelê ji hêla pîşeyî ve, ew di rêzefîlmek televîzyonê de wekî dengbêj û qehremanek pir serfiraz e, her çiqas di fîlmê de tenê di maskek de tê dîtin. Têkiliya wî bi bavê xwe yê zalim re dijwar e û berî ku li balafirê ji Bombay berbi Londonê siwar bibe dîsa sar dibe. Dema ku hê di balafirê de ye, ew pê dihese ku wê vegere nasnameya xweya Hindî ya kevn.
Îsmaîl Necmeddîn (di romanê de hema bi taybetî bi navê xwe yê şanoyê Gibrîl Ferişta tê naskirin), ji aliyekî din ve, ji malbateke misilman a feqîr tê, lê piştre wekî lîstikvanek di fîlimên Bollywood de navdar û dewlemend dibe ku tê de xwedayên Hindu nîşan dide. Ew dilkêş tê hesibandin û ji xwe û bextewariya xwe ya jiyanê pir bawer e. Ji ber hezkirina çiyagereka îngilîz yê bi eslê xwe cihû, wî biryarek spontan daye ku jiyana xwe ya kevn li dû xwe bihêle û bifire Londonê. Xewnên wî li ser balafirê dest pê dikin, ku tê de ew wekî melekê Gabriel xuya dibe. Ji van xewnan ditirse û hewl dide bi xew nekeve, lê bi ser nakeve.
Çîroka sereke
Dema ku polîs fêhm dikin ku Selahedîn ne koçberekî neqanûnî ye, lê lîstikvanek televîzyonê ye, ew bêhiş e û polîs wî bi nexweşiya pneumoniyayê din nexweşxaneyek ku tê de mirovên din ên "guhertî" dijîn. Bi alîkariya hemşîreyekê, ew direve. Ew li jina xwe Pamela digere, ya ku nuha bi hevalê Selahedîn Jumpy Joshi re têkiliyek heye. Jumpy, Selahedînê dixe otêlek piçûk û xwediyê otêlê hevalên wî yên Bengladeşî Mihemed û Hind Sufyan in, ên ku hevjînên hev in. Her du keçên wan heyranê xuyabûna Selahedîn in, her çiqas ew qîrêj xuya bike jî. Ji ciyê xwe yê veşartinê, Gibreel niha bi nezanî bandorê li xeyalên mirovan dike. Di nav koçberan de celebek "olê şeytan" pêş dikeve, ku bi nerazîbûna wan re tevliheviyek teqemenî derdikeve holê, ku di dawiyê de werdigere serpêhatiyên nijadî. Selahedîn gelek ji Gibreel nefret dike, yê ku li pêşberî rayedarên koçberiyê xiyanet li wî kiribû. Ev nefret ji wî re dibe alîkar ku xwe vegerîne mirovek normal. Êdî dixwaze jiyana xwe ya kevn bidomîne, lê ev ne mimkûn e: jina wî - ji evîndarê xwe ducanî - dixwaze xwe ji wî veqetîne, û di warê pîşeyî de, ew nikare serkeftinên xwe yên berê ava bike. Niha jî dixwaze tola Cebraîl hilîne.
Gibreel, di heman demê de, piştî mirina xwezayî ya Rosa berê xwe dide Londonê. Digel xewnên wî yên wekî Gabriel, ew naha dema ku hişyar e jî xewnan dibîne. Tê de ew wek sermilyaketek xuya dike. Ew, digel vê yekê, ji aliyê evîndara xwe ya berê Rekha Merchant ve tê şopandin, ya ku piştî çûyîna wî ya bilez xwe bi zarokên xwe re ji avahiyeke bilind avêtibû ber mirinê. Gibreel ji hêla Alleluia Cone, ku sedema reva wî bû, tê dîtin û pêşwazî kirin. Lêbelê, evîna di navbera her duyan de dibe qurbana tevgera macho ya Gibril û çavnebariya wî ya dîn. Cebraîl her ku diçe bêtir dîn dibe. Berevajî Selahedîn, ew di destpêkê de dîsa serkeftinên pîşeyî pêk tîne. Bi gelemperî, her tişt ji wî re sivik xuya dike, û Selahedîn bêhêvî dibe. Lê paşê pêl dizivire. Ew têkiliya xwe ya bi Alleluja re dixe xetereyê û serkeftina wî ya lîstikvaniyê wekî ku tê xwestin pêk nayê. Ew her ku diçe di nav alter egoya xwe de wekî sermilyaketek tevlihev dibe.
Gibreel direve Hindistanê û dîsa hewl dide ku kariyera xwe ya kevn ava bike. Lê belê di vê yekê de bi ser nakeve. Di şûna wê de, ew pereyê xwe winda dike û bi îflasê re rû bi rû dimîne. Selahedîn jî ,dema hay dibe ku bavê xwe di rojên xwe yên mirinê de ye, diçe Hindistanê. Di nivîna mirinê de ew bi bavê xwe re re li hev dike, bi eslê xwe re jî li hev dicive û riya xwe vedigere ber evîna xwe ya yekem Zeenat Vakil a bi navê Zeeny. Gibreel piştî kuştina hevjîna xwe ya berê Alleluia û evîndarê wê yê gumanbar "Whisky" Sisodia, dikeve pêşiya Selahedîn. Ji ber nexweşiya xwe ya derûnî, bi awayeke bêhêvî, li ber Selahedîn xwe dikuje.
Bandorên pirtûkê
Roman di Mijdara 1988 de xelata Whitbread wergirt. Çend roj piştî çapbûna pirtûkê, derketina wû ya nav Komara Hindistanê hat qedexekirin.
Di 14ê çileya 1989an de, pirtûk bi awayekî sembolîk di xwepêşandaneke misilmanan de li Bradfordê hat şewitandin. Di xwenîşandaneke 27ê heman mehê de li Hyde Parka Londonê, misilmanan daxwaznameyek pêşkêşî koma weşanxaneya Penguinê ya ku Viking tê de ye, kirin. Di 14ê Sibata 1989an de, Ayetullah û rêberê şoreşger yê Îranê Ruhollah Xumeynî fetwayek derxist ku tê de ji bo kuştina nivîskar xelat jî hebû. Die Fatwa war auch Todesurteil für alle, die an der Veröffentlichung beteiligt waren und den Inhalt des Buchs kannten, das gegen den Islam, den Propheten und den Koran sei. Rêxistina ne-hukûmî ya ku bingeh li Londonê ye, Article 19, Komîteya Parastina Rushdî ava kir, ku di 2ê Adara 1989an de ji bo parastina azadiya derbirînê bangek bi îmzeya zêdetirî 1000 nivîskarên cîhanê derxist. Di 7’ê Adara 1989’an de Îranê têkiliyên xwe yên dîplomatîk bi Brîtanyayê re qut kir. Piştî mirina Xumeynî di Hezîrana 1989an de, rêberê misilmanên Brîtanyayê Kalîm Sidîqî got ku fetwaya li dijî Ruşdî berdewam dike. Di yekemîn weşana Ruşdî ya piştî fetwaya 4ê Sibata 1990î de di rojnameya The Independent de, wî kufr red kir û diyar kir ku ew ne misilman e. Îran û Brîtanyayê di 28ê Îlonê de dîsa dest bi têkiliyên dîplomatîk kirin. Die Fatwa war auch Todesurteil für alle, die an der Veröffentlichung beteiligt waren und den Inhalt des Buchs kannten, das gegen den Islam, den Propheten und den Koran sei. Her wiha ev fetwa ji bo her kesî bû, yê ku di weşana pirtûkê de cih girtibûn.
Êrîş li gelek wergêrên pirtûkê hatin kirin. Wergêrê Îtalî Ettore Capriolo di 3ê tîrmeha 1991ê de li mala xwe li Mîlanoyê hat kuştin û wergêrê Japonî Hitoshi Igarashi di 11ê tîrmeha 1991ê de li avahiya ofîsa xwe ya li Zanîngeha Tsukuba bi kêrê hat kuştin. Weşangerê Norwêcî William Nygaard bi guleyan bi giranî birîndar bû.
Di sibata 2016an de, Independent ragihand ku çil dezgehên ragihandinê yên dewleta Îranê ji bo salvegera fetwayê 600,000 dolar xelata mirina Ruşdî zêde kirine û bi giştî gihaye nêzîkî çar milyon dolaran.
Chaourse
Chaourse, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Yûsif û Zuleyxa
Yûsif û Zuleyxa berhemeke bi nav û deng a wêjeya Rojhilata Navîn e. Bi Dîwana helbestvanê farisî Camî ev serpêhatiya evînî yekcar li nav gelên herêmê hatiye nasîn. Helbestvanê kurd Selîm Silêman jî ev serpêhatî bi kurmancî nivîsiye û xelkeyekî zêrîn tevlî wêjeya kurdî kiriye.
Destpêka destanê: Bûna Yûsif û wesifdana wî
Emma bi seadet û bi înwan Behsê bikin em pîrê Kenan
Yaqûp hebû ji burca refet Çend ixterî mutlea nibowet
.... Rahil ku dibû dema weladet Du kur dibûn we pir seadet
Emma herdu jî ziyade seng in Yek Yûsif û yê dî binê Yamîn
Ew herdu jîne ziyade nadîr Ismê wan bikin ji bo we zahîr
Ew herdu emma bi îz û înwan Tewlîd dibûn bi erdê Kenan Ewladê dîwan bi namê zakîr Dano Yexsaî Wecado asîr
Ew reng e ji exterê di mezbor Yûsif bi cemalê husnê meshûr
Barî weha dabû wî cemalek Mudrîk ne dibû li wî xiyalek
Telet qemer û munîr û mehrû Qamet elîf û siyah û ebrû
Tesbîhê meh û nezîr û xursîd Sedarê nicûm û necm û nahîd ....
Yûsif û Zuleyxa bitenê ne: Zuleyxa şerm dike ji dilxeraban
Perde me kisa ji boyê potan Ez serm dikim ji wan mutleqan
Karî tu bibînî talib im ez Da zen nebin ew ku raxib im ez
Lew perde me kir ji bo xwe haîl Ew jî ku bibin ziyade xafil
Pasî bi vî dengî mahê Kenan Ev renge dikir ji bo xwe efxan
Sermê tu dikî ji bê sifatan Bê izz û keramet û hevatan
Aya me nehin heya ji barî Ev reng kiriye cîhan diyarî
Qeyyom û qedîm û bê niyaz e Rehman û rehîm û karesaz e
Min be'du çisan bidim cewabê Bandî ku biket li min îtabê
Pasî perî bi hîlesazî Teqrîru kiru bi dilnewazî
Gotê tu çira dikî buhane Ev renge çi ye dikî fîxane
Hindî ku me kir ji bo te izzet Carek me nedîtî ji te çu sefqet
Yûsif ku bihîstin ev deqaîq Goya geriya li wê muwafiq
Weqtê ku gihaye wê nigarê Destê xwe bire serê izarê
....
Mirina Yûsif û Zuleyxayê
Lazim ew e em bikin teessuf Behsê bikin em ji halê Yûsif
Rojek wehe reng bi izz û inwan Rabû ku biçite gest û seyran
Sahdano bi behecet û û surorê Hespî wî kisandiye huzorê
Lingê xwe gihandine nêv rakabî Da seî biket ji wî meabî
Qelbê wî vebûbi vî mealî Cebrîlê emîn gihaye balî
Ey peyxemberê mezherê heqaîq Ey mursîdê kamilê deqaîq
Izna te neda xwudaê ekber Lingê xwe meke rikabî dîger
Dunya di fena ye bê meal e Baqî tu bizan ku zulcelal e
....
Weqtî ku bihîstu ev Zuleyxa Sed ahu kiru du sed dureyxa
Emma kete me'reda girînê Nalîn kiru digel enînê
Windows 10
Microsoft Windows 10 navê guhertoyekê Windowsê ye. Piştî Windows 8 û Windows 7 derketiye. Tê de zaravaya soranî jî heye.
Yûsif û Zuleyxa
Mirina Yûsif û Zuleyxayê
Ew jî wehê reng ji darî dunya Rihlet kiru çû seraê uqba
Dunya ye fena ye bê beqa ye Baqî ebed e ebed xuda ye
Girêdanên derve
Ji Kulturname.com
Berivan İçen
Berivan İçen, ankû Bêrîvan Îçen (bi tirkî: Berivan İçen) (jdb. li  Şemrex, Mêrdîn, Bakurê Kurdistanê),  gogbazeke kurd e ku di tîma lîga yekem a jinan a Tirkiyeyê Beşiktaşê li yarîgeha navîn dilîze. Ew endama Tîma gogbazê ya Jinan a Tirkiyê ya di bin 17 salî de bû û niha nûnertiya tîma neteweyî ya jinan a Tirkiyeyê dike.
Jiyana kesane
Bêrîvan Îçen di de li navçeya Şemrexa Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê ji dayik bûye. 9 xwişk û birayên wê hene.
Kariyera yaneyê
Îçen di 6 saliya xwe de di sala 2010an de dest bi lîstika gogbaziyê kir. Dema ku wê bala serokê yaneya amator Cennet Barbarosspor a li Küçükçekmece ya navçeya Stembolê kişandibû ew hat vedîtin. Wê li xeta kêlekê pêgogê lîst. Serokê yaneyê bavê wê razî kir ku bila ew tevlê bibe û soz da ku lêçûnên perwerdehiya keçikê fînanse bike. Di sala 2012an de, ew ket tîmê koma temenê xwe, ku tenê ji kuran pêk dihat. Wê salê, keça ku bi lingê çepê dilîze di tûrnûvaya ku ji aliyê Şaredariya Küçükçekmeceyê ve di çarçoveya Roja Serweriya Neteweyî û Zarokan de hat organîzekirin, bû amûrek ji bo pêşkeftina tîma xwe ya çaryek fînalê. Îçen di de lîsansa lîstika Galatasarayê wergirt. Wê di maça tûra 7em a Lîga Keçan a binê 13 salî ya 2016an de (Minik Kızlar Ligi) ku ji bo tîma wê Galatasaray 15–0 qediya, yanzdeh gol avêt. Di çiriya pêşîn a 2016an de piştî Galatasarayê beşa pêgogê ya jinan girt, tevlî Beşiktaşê bû. Di sezona 2018/19an de di Lîga Duyem a Jinan de li Küçükçekmeceyê di tîma Akdeniz Nurçelik Sporê de lîst. Ew di 14 lîstikan de 15 gol avêt. Di sezona 2020–21ê de, ew vegeriya yaneya xwe ya berê Beşiktaş, ku di neh lîstikan de du gol avêt. Piştî sernavê şampiyoniya tîmê xwe di sezona Lîga Turkcell 2020-21 de, wê di du maçên 2021-22 Lîga Şampiyonan a Jinan a UEFAyê de lîst.
Kariyera navneteweyî
Îçen ji bo Tîma pêgogê ya jinan a neteweyî ya Tirkiyeyê di bin 17 salî de hat gazîkirin, û di 21ê kanûna pêşîn a 2017an de di maça dostane ya bi Rûsyayê re derket pêş.Wê di du pêşbirkên Şampiyoniya 2018 ya Jinan a UEFAyê ya bin 17 salî de lîst. Ew beşdarî sê pêşbirkên Tûrnûvaya Pêşketinê ya Jinan a UEFA ya binê 16 salî ya 2018an bû.Wekî din, wê di sê pêşbirkên Şampiyoniya UEFA ya Jinan a binê 17 salî a 2020an de lîst. Ew di tîma jinên bin 17 salî yên Tirkiyeyê de 25 caran beşdarê maçê kir û bi giştî 12 gol avêt.
Di îlona 2020an de ji bo Tîma Neteweyî ya Jinan a Tirkiyeyê hat gazîkirin. Wê di de di pêşbirka UEFAya Jinan a Euro 2021ê de li hember Slovenyayê derket pêş.
Reşreşk
Reşreşk an hebreş (Nigella sativa), cureyek e hêşînahî ye ku ji famîleya giyaziviran (ranunculaceae) kulîlka dawetê) tê hesibandin.
Şayîs
Bejna wê 20 – 80 cm bilind dibe. Pelên wê li ber navtengê derdikevin, kesk an jî hinekî zerane bi awayek guherbar derdikevin û dişibin yên sibitê (Lepidium sativum). Kulîlkên wê spî, peyaziyane yan jî binevşî ne. Pelên kulîlkan dilane yan jî hêkane ne. Di derdorên nava kulîlkê de 30 -50 tozdankên dolkirinê hene. Fêkiya wê wek qapsûlek girover, ji 5-6 dûzî, di serê her dûzî de tîrikek wek antênên radyoyan heye û dişibe ya xaşxaşê. Di nava wê qapsûlê de bizrek hûr û reş heye. Ji wî bizrî re “reşreşk” (an jî kunciyên reş) tê gotin.
Gelek cûreyên reşreşkan hene. Lê yên herî navdar misrî, şamî, afrîkî û yên kûvî ne (çolî-bejî). Têdahiyên wan heme-heme wek hev in. Tiştên wan ên ji hev cuda, rengê kulîlkan û bilindahiya bejna wan in.
Bikaranînên bijîşkî
Ji reşreşkê rûn tê derxistin û ji bo gelek cûreyên dermanên xweristî di sanayiya dermanan de tê bikaranîn.Rûn an zeyta reşreşkê ji aliyê kîmyayî ji elementên din peyda dibe: tirşiyê linoleyîk(18.2), thymoquinone, dithymoquinone, melansîn, nigelîn, damasenîn û tanînan. Melansîn dibe jehrî ku bi qasiyên pir were bikaranîn. Herwiha wek biharbêhn (biharat) ji bo çêjin û tamxweşkirinê li ser hemû cûreyên xwarinên hevîrî tê reşandin.
Qozexor
Qozexor, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Xirbê Ariyê
Xirbêariyê, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Bekpar (kirmanckî)
Bekpar yew dewa Sêvazo u gridiyey qezay Zera.
Glort
Glort, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Sehcik
Sehcik, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
38 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Xelat (pirtûk)
Xelat pirtûka pêşîn a kurteçîrokan a Sedat Yurtdaş e.
Rexne
Rexneya sereke weke hemû pirtûkan, encama lêkolîna li ser aliyê rêzimanê ye. Ev rexne hem ji weşanên SÎ re ye, hem ji nivîskar re.
a- Dema li dawiya her çîrokekê dîroka nivîsa çîrokê hatiye nivîsîn, navê mehan "êlûn", "hezîran" hatine nivîsîn. Ên din rast in. Divê hejmar, navê mehan, rojan û tiştên wiha qet ji bin destê redaqsiyonên nefilitin.
b- Kumika (ê, î, û) dema kêm dimînin, mirov difikire; gelo xwestine çi bêjin.
d- Di vê pirtûka çîrokan de "rengê dewrê" gotareke xweş û balkêş be jî, ne di cih de ye ku di nav kurteçîrokan de bê weşandin. Jixwe pirtûk bixwe bi teknîkên cuda tevlihev e, ev jî zêde ye.
Nirxandin
,, , 2 kanûna pêşîn 2001, , ,
Rêzkirina wan çima? Em ê çima wan li gor vê rêzê bixwînin û li gor rêza dîroka wan a nivîsandinê nexwînin? Weşanxane û nivîskar nivîs ligor xweşiya wan rêz kiriye, an li gor teknîka wan? Gelo li gor teşeyên wan, an jî li gor mijara wan kirine rêzê?
Di pirtûkên wisa de, heke wê çîrok ne li gor rêza dîroka afirandinê be, divê li gor nihêrîneke wêjeyî be.
Du çîrok; "Ez" û "Tu". Teşeyê vegotina "Ez"ê ji hemû çîrokên din çêtir, balkêştir nûtir e. Lê "Tu" ne wisa ye.