cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Les Billaux
Les Billaux, komuneke fransîaxiv a departementa Gironda ya Fransayê ye.
Étalondes
Étalondes, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Totme
Totme, gundekî bi ser Balîsan a navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Burgsponheim
Burgsponheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kreuznachê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
IPhone 8
iPhone 8 û iPhone 8 Plus rêzeya iPhone-ê telefonekî teknolojîk û multîmedî ku ji hêla Apple ve hatiye çêkirin, sêwirandin û bazarê ye. Di 12′ê Septemberlon 2017′de, piştî iPhone 7 û iPhone 7 Plus, CEO-yê Apple Tim Cook di dema destpêkirinê de li Steve Jobs Theater di kampusa Apple Park de, ku derê iPhone X-ê jî hat ragihandin, hatiye ragihandin. Pêşîn, di 22ê Septemberlon 2017 de bi têlefonê derketin û di 20′ê çiriya pêşîn a 2017′an de Tirkiye firot.
IPhone 8 xwedan kapasîteya barkirina bermayî ya standard Qi û pejirandina berxwedana avê û golê IP67. Her du modele jî vebijarkên bîra 64 GB û 256 GB hene. Vebijarka rengê li pêşiya modela 6, 6S û 7 kêm e; 3 reng: Zîv, Zîv Grek û Zêrîn. Her du model xwedan ekranek retina ne, 8 model xwedî dîmenderek 4.7 inch û rezîliya 1334 × 750px, di heman demê de modela 8 Plus xwedî çareseriya 5.5 inch û 1920 × 1080px. Ji ber ku pişta amûrê bi xalîçeyê ve hatiye girêdan, xetên antenna plastîk wekî modelên berê nayên navandin. Ew dikare vîdyoya 4K 24fps û 60fps bi kamera iPhone 7 re tomar bike 1080p 240fps di tevgerê de hêdî. Ji bilî moda portretê di modelên Plus de, ronahiya portreya ku di 7 Plus-ê de tune ye, di guhartoya beta de heye.
La Chaume
La Chaume, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Yang Xiaobo (siyasetmedar, zayîn 1963)
Jiyana wî
Yang di çileya 1963an de li Tianmen, Hubeiyê ji dayîk bû.
Qonsar
Qonsar, gundekî girêdayê navçeya Egîn a Erzînganê ye.
Abxorde
Abxorde gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Amt Grabow
Amt Grabow şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Abxorde
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (33 malbat) bûn.
Hêşmava
Hêşmava navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Ûrmiye ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Hêşmava 1024 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 184 e.
Vincy-Reuil-et-Magny
Vincy-Reuil-et-Magny, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Cureyên stranê
Cureyên stranê kategoriya adetî, ku dide naskirin hin perçe ji stranê wek mensûbê kevneşopiyeke parvekirin, an jî ji peymanan e. Ev ew e, ku ji forma muzîkê û awayê muzîkê hev bêne naskirin, tevî ku di pratîkê de ev şert û merc bi carinan heman wateyê tê bikaranîn.
Stran dikare bê nav cureyên cuda di gelek awayên cuda dabeş be. Xwezaya hunerî ya muzîkê tê wê wateyê ku van tesnîfkirin caran subjektîv û gengeşiyê de ne û hin cureyên dikarin tevîhev. Heta bi cur pênasên akademîk yên cûreyên term ji xwe heye. Cureyên stranê an bincure jî dikarin ji aliyê teknîk û mûzîkî, yê bi stîla, di çarçoveya çandî û naverok û ruhê mijarên kirin. Jêderka erdnîgarî ye, carna ji bo diyarkirina a cureyê muzîkê, tevî kategoriya cografîk de yek gelek caran di nav ên cîhêreng bincureyên wê ye. Timothy Laurie îddîa dike ku ji ber ku ji destpêka sala 1980ê, "curê hatiye, ji ber kumê xebatên muzîkê gel ji bo ku çarçoveyeke hema hema belav bûne ji bo rê û di pêşxistina tiştên lêkolîna muzîkê qedand".
Louisville, Kentucky
Louisville, bajarê herî mezin ya parêzgeha Kentucky ê ye û 17mîn bajara mezin a DYA ye.
Usman Efendiyê Babij
Usman Efendiyê Babij (1847 - 24.03.1929) Li taxa Camî-î Kebîr a Sêwregê hatiye dinyayê. Bavê wî Hecî Eyub Efendî ye. Ji alimekî Sêwregê yê bi navê Zulfîkar Zuhtî Efendî ders û îcazet stend. Di sala 1884an de tayina wî derket endamtiya Mehkemeya Bidayetê ya navçeya Sêwregê. Piştî mirina miftiye Sêwregê Zulfîkar Zuhtî Efendî, di sala 1903'yan de bu miftiye Sêwregê.
Usman Efendiyê ku zîrek û xwedî kesayetiyeke dilnem bû ji aliyê gel ve hate hezkirin û baweriya wan pê hat. Gelek gelemşeyên li dora xwe çareser kir. Gelek caran kesên ku jê hez nedikirin daxwazneme di deheqî wî didan û giliyê wî dikirin. Ev giliyê ku di derbarê wî dihatin dayin hemû vala derxist û pêşiya wan girt.
Li ser zaravayê zazakî yê kurdî sekinî. Bi Zazakî mewlida ewil nivîsand. Gava mewlid nivîsand him gihîşt kurahiya zimên û him jî gihîşt radeyeke estetîkê.
Celadet Bedirxan pêşekeke dûvedirêj ji mewlida ku Usman Efendiyê Babij nivîsandiye nivîsiye û li Şamê çap kiriye. Di kovara "Hawar"û de li ser girîngiya mewlida Usman Efendiyê Babij nivîsandiye û besnê wî daye.
Isny im Allgäu
Isny im Allgäu bajarokekî navçeya (Landkreis) Ravensburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Kirchberg im Wald
Kirchberg im Wald şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Étoutteville
Étoutteville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Usman Efendiyê Babij
Gotinake Wî
"Marifet ew e ku ji tunebûnê bête çêkirin. Kirina tiştên ku herkes dizane û herkes dike ne marifet e."
Ludwig Quidde
Ludwig Quidde (jdb. li Bremen - m.  li Genevre), aştîxwaz, weşanger, ramyar û dîroknasekî alman ê dema împeratoriyê û Komara Weimarê bû. Sala 1927an de Xelata Nobelê ya Aştiyê girtiye.
Ew bi tundî li dijî împerator Wilhelm II derdiket û ji her aliyê ve li azadî û bipêşxistina gelê Alman bingeh digirt. Wî serokatiya DGF (Civaka Azad a Almanî) kiriye û di gelek konferansên azadiyê de cihgirtiye.
Goma Mêrgê
Goma Mêrgê, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Tom Payne
Thomas Payne (jdb. ) aktorekî îngilîz e. Ew bi derketina diThe Dead Walking de wekî Paul "Jesus" Rovia, gelek hatiye naskirinê.
Goma Eynîbrîx
Goma Eynîbrîx, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Alkan
Alkan di kîmyaya organîk da bestinên karbonê ne ko tenê ji du hîman anko elementên Karbon û Hîdrojenê pêkhatine (anko hîdrokarbon in), bi awayekî ko her Karbonek bi bestekeka ket ve bi hîdrojenkê ra hatiye bestin (anko bestinên têrkirî ne) bê ko çi bazin an xirik (sîkil) têda hebin. Navê dî yê alkanan parafîn e. Alkan bestinên kîmyayî yên ji teherê rêzikên hevsan in, anko her endamek ji vê rêzikê bi bariste an masseka atomî ya rêjeyî anko nisbî ya neguhêr ya 14ê ji endamên dî cida ye.
Her karbonekê dibê çar bestek anko bond hebin (an C-C an C-H) û her hîdrojenek jî dibê bigehit karbonekê (C-H). Rêzikeka karbonên bihevra bestî heykel anko hestîbenda alaknê pêkdiînin û bi awayekê mînakî (tîpîk) hijmara karbonan meznahiya alaknê nîşa didit.
Destekeka alkîl destekeka erkanî an zincîreka aliyanî ye ko wekî alaknê tenê ji karbon û hîdrojenên ko bi bestekên tek ve bi hevra hatine bestin pêkdihêt (jibo mînak mêtîl an desteka êtîl).
Hîdrokarbonên têrkirî dikarin hêlanî anko lînear bin ko nijar anko struktereka wekî maran heye, an dikarin tadar bin ko hestîbenda karbonî ya wan dibit du an çend ta, an jî dikarin bazineyî anko sîklîk bin ko têda du serên hestîbenda karbonî bihevra digehin û bazinekê pêkdiînin. Li goreyê pênaseya IUPACê, d teherên berahiyê alakn in û tehera sêyê bazinalkan anko sîkloalakan. Bi gotineka dî, li goreyê hebûn an nebîna nijarên bazineyî, hîdrokarbonên têrkirî dibin du destekên alkan û bazinalkan. Lê bi awayekê teknîkî, bazinalkan ne alkan in. Lewma hindek dibêjin bazinalkanan "alkanên bazineyî" û dibêjin alkanên dî bi xwe jî "alkanên nebazineyî". Hîdrokarbonên têrkirî dikarin digel her bestineka hêlanî, tadar an bazineyî (anko çendbazineyî, polîsîklîk) bestinekê çêbikin û her alkan bimînin bi mercekî ko nebazineyî bimînin.
Sadetirîn alkana mumkin mêtan e (CH4). Çi sînor jibo bihevra bestina karbonan nîne madem bestin bestineka têrkirî a nebazineyî û hîdrokarbon bit. çevrî anko oil ên têrkirî û şema anko waks mînakên alkanên wesa ne ko hijmara karbonan di hestîbenda karboniya wan da ji 10an zêdetir e.
Alkan bestinên gelek karvdêr anko rîektîv nînin û ji aliyê jînewerzanistî ve gelek kêmçeleng anko kêmektîv in.
Du tonên alkanan hene: Tonê yekemîn ya n-alkan ya îso-alkan (carna jî şonê îso-alkan neo-alkan jî) ye. Direfşê wan her caran CnH2n+2 e. Tonekî din jî heye, ew alkanan gilokî ne. Navî wan sîkloalkan nin.
îso,n- û neo-Alkan
Eger bestin bi pir atomên C, yanî atomên karbonê, hebin, îsomêrên alkanan çêdibin. Ji çar atomên karbonê û pirtir îsomêr çêdibin, yanî ji Bûtan û jor da.
Li cem Bûtan du şeklên xwe bi bes direfşekê (C4H10) çêdibin. Her hejmarê atomên karbonê radibin, hejmara îsomêrên alkanekî jî radibin, lê pir îsomêr bes di laboran û ne di xwezayê da tên çêkirin. <br style="clear:both" />
Sîkloalkan
Şeklê sîkloalkanan gilokî ne. Direfşê her sîkloalkanekî CnH2n e. Ji ber ko sîkloalkan gilokî ne xalên helînên û xalên kelînên wan ji xalên alkanên tevayî mezintirin. <br style="clear:both" />
Partiya Herêmên Demokratîk
DBP (berê BDP), kurteya Demokratik Bölgeler Partisi, ango navê fermî yê tirkî yê Partiya Herêmên Demokratîk, partiyeke siyasî ya kurdan e.
Alkan
Navên alkananen be şax
Her alkanek navekî xwe heye, ew nav ji International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) tên gotin.
Her navekî alkanekî bi -an xelasdibe, pêş wê navî hejmarê yewnanî tê gotin yê dibêje, çend atomên karbon hene. Ev qanûna bes ne ji çar alkanên pêşî ne. Navên wan Mêtan, Êtan, Propan und Bûtan nin. Navên hejmarên yewnanî li vir netên bikaranîn ji ber ku dîrokê wan.
Ji alkanan bi bestinên din ra qanûnên din jî hene: <br style="clear:both" />
Étretat
Étretat, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Alkan
Hebûn
Alkan di erdê me û di exterên din yê pergala rojê da hene, lê bes nêzîkî alkanên yekemîn heta sedemîn. Li ser berçîs (0,1% M., 0,0002% Ê.), keywan (0,2 % M., 0,0005 % Ê.), ûranûs (1,99 % M., 0,00025 % Ê.) û neptûn (1,5 % M., 0,00015 % Ê.) pir Mêtan û Êtan hene.
Mêtan li ser erdê bes 0,0001 % heye. Alkan di neftê û gazê erdê da ne. Di gazê erdê da Mêtan û Êtan da heye, hên jî Propan û Bûtan tê da heye (lê bes ne pir wek Mêtan û Êtan). Di neft da alkanên ron û karbonhîdrojenên din heye. Herdu berî pir milyon sal çêbûn. Wê demê ajalên mirî yê deryan bi oksîjen di bin erdê da man û di pir milyon salan da ji ber ku xalên germ û fişarê mezin bûn neft û gazê erdê. Nîmûne: Gazê erdê bi vê rêaksyonê çêdibe:
Çunkî çêkirinê neftê û gazê erdê pir dirêjdike, herdu ê di çend salan da xelasbibe li erdê.
Bikaranîn
Neft ji benzînê ra tê bikaranîn. Propan û Bûtan wek benzînê tên bikaranîn, pir dîroktor hên bi wan alkanan tên ajotin. Alkan yê 35 atomên karbonan û zêdetir ji asfalt ra tên bikaranîn. Alkan, yê hên pirtir atomên karbonan radikin, bes ji perçekirinê ji alkanên çûçiktir ra tên bikaranîn.
Alkan di xwezayê da
Pir baktêr û arşaê Mêtan çêdikin. Ew karbondîoksîd dibin û bi alîkariya hîdrojen Mêtan û avê çêdikin.
Saint Albans
Saint Albans bajarekî Hertfordshire, Înglistan e.
Chaume-et-Courchamp
Chaume-et-Courchamp, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Viry-Noureuil
Viry-Noureuil, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Birac
Birac (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ya Fransayê ye.
Conflans-Sainte-Honorine
Conflans-Sainte-Honorine, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Paracaryum kurdistanicum
Paracaryum kurdistanicum, riwekeke endemîk a herêma Qerejdaxê ye.
FBI
Federal Bureau of Investigation (bi kurdî: Bûroya Lêpirsînên Federal) yanê navê wê bi kurtebêj FBI. DYAyê de herî mezin lijneya lêpirsînê ye. Girêdayê hûkumeta federalê ye û lêpirsînên taybet yên ku bin fermana hûkumeta fedaralê pêktîne. Agahiyên lêpirsînê yên ku bidest xistî vediguhêzîne Wezareta Dadê ya Dewletên Yekbûyî yên Amerikayê û Dadgeha Bilind re.
Buroya Lêpirsînên Federal ya DYA’yê FBI sal 1908an de ji aliyê Wezîrê Dadê ê DYA’yê Charles J. Bonaparte ve tê avakirin. Sal 1924an de ji hêla serokê giştî ya lijneya lêpirsînê J. Edgar Hooverê ve pergala lijnê ji nû ve tê sererast kirin.
FBI bin fermana Wezerata Dadê ya DYA’yê de ye. Navenda burorê li Washington (District of Columbia)ê ye. Ji bilî wê cihê gelek deverên DYAê û Porto Rîko yê jî şaxekî mezin ê wê heye.
Gelek deverên cîhanê de ofîsên rêxistinê heye. Ji bilî sûcên federal ên hundirî, sûcên navneteweyî yan jî dinêre lê bin fermana Wezerata Dadê ê DYA’ê wan karan dike.
Karên ku dike hemû jî li gor zagonên cezayê ye û bi ya wan zagonan tevdigere û lêpirsînên xwe dimeşîne. Cihên xwe nava lîjneyên saloxgeriya DYA’ê de jî girtiye.
Goma Eyndar
Goma Eyndar, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Leutkirch im Allgäu
Leutkirch im Allgäu bajarokekî navçeya (Landkreis) Ravensburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Pez
Pez (bi latînî, Caprinae) navê malbata mih, bizin û pezkovîyan e. Pir cure tê de hene.
Dalberg, Rheinland-Pfalz
Dalberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kreuznachê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Babekirawa
Babekirawa gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (23 malbat) bûn.
Mih
Mih, mî, mihî (Ovis aries), cureyekî pezan (Caprinae) e.
Şayes
Piraniya cureyên mihan bi qiloç in. Navê nêr beran e û çêjikê wan jî berx in.
Reftar
Mih giya û şînahiyê dixwe û dikaye
Åbjørvatnet
Åbjørvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol, beşek ji Çemê øbjøra ye û bi qasî 8 kîlomêtreyan li rojhilata gundê Åbygdayê cih digire.
Mih
Kedîkirin
Mih yek ji wan ajalên kevntirîn. Tê gotin ku mih cara yekem li Mezopotamya hatiye kedîkirinê.
Bikaranîn
Mirov ji goşt, şîr, çerm û hêrîya mihan fêdeyê dibînê
Înkara nîjadkujiya ermeniyan
Osmanî di dema nîjadkujiyê de jî van qirkirinan înkar dikirin. Wan îdîa kir ku ermenî nehatine qirkirin, lê ji ber sedemên leşkerî cihên wan hatine guhartin. Piştî jenosîdê, belgeyên ku wan sûcdar dikir bi awayekî sîstematîk hatine tunekirin. Ji hingê ve siyaseta înkara nîjadkujiyê ji aliyê her hikumeta Komara Tirkiyeyê ve hatiye dubarekirin.
Mih
Navkirin
Zimanê kurdî de bi dehan navên pezên mê û nêr heye. Bi wî awayî ew ajalên kedî yek saliya xwe de navek hildide û du saliya xwe de ew nav diguhere û navekî din hildide. Ji çêjikên mihan ra dibêjin berx. Berxên yek salî re dibêjin berindir (ya mek ku tu caran nehatî beran) û kavir (yê nêr). Bi mihên mêk yê qert ra jî dibêjin beran. Beran bi giştî ji mihan gir dibin.
Holistane
Holistane navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Holistane 555 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 81 e.
Amt Neustadt-Glewe
Amt Neustadt-Glewe şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Eu, Seine-Maritime
Eu, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Boliş
Boliş, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Kazaxzinî
Kazaxzinî, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Xirbê Kêryanê
Xirbê Keryanê gundekî navça Kerboran a ser bi Mêrdînê ve ye.
Rewşa Erdnîgariya wê
Xirbê Keryanê, di koordinatên hevêrkên berahî 37.549999 û hevêrkên qaymê 41.73’de cih digire. Bi bajarokê Kerboranê ve girêdayî ye. Dûratiya Xirbe Keryanê ji navenda bajarê Mêrdînê 111. km yeduratiya wê ji bajarokê Kerboranê 3 km. ye û ji Midyadê jî 40 km. ye. Li rojhilatê gundê me, gundê Deywanê heye. Gundê me bi gelemperî deşt û çiyan e. Di gundê me de darên berûyan zahf in. Zivistan bi berf u serma, û havîn jî germ û zuwa derbas dibin. Mehên germ Tîrmeh û Tebax in. Ji ber vê yekê xelkê gundê me axlebe di xaniyên ku bi kevirên kilsinî çêkirine de dijîn.
Rewşa wê ya aborî
Axlebeyê gundiyan bi cot û xwedikirina heywanan debara xwe dikirin. Ji xeynî van, malbatên ku li bajarê mezin ameletî dikirin hebûn. Di gundê me de ji xeynî tirh tu fêkî û şînahî ne dihate çandin. Her malekî bi qasî ku têra wan bike fêkî û şinahî diçandin. Di gundê me de tu dikan û cihê dan û standinê nebûn. Gundiyên me jî pêdiviyên xwe ji Kerboranê peyda dikir.
Rewşa wê ya civakî
Gundê me xwedî rewşeke pederşahî bû. Axlebe jin di mal û li erdan dihate şixulandin. Zilam ji reîsê malê û xwedî heqê şitexaliyê bûn. Xortên ku dizewicin jî ji dela ku wê cê bin, di nav malê de diman. Xortên gundê me li gora gundên derdorê cilên moderntir li xwe dikirin. Jinan ji kiras li xwe dikirin. Di gund de ji xeynî civatên êvaran cihekî ku gundî werine cem hev nebû. Axlebe yên pîr li ber dîwaran digahene hev û behsa rojên berê dikirin. Pîrekan jî li ber tenûran behsa karên xwe yên rojane dikirin.
Rewşa wê ya tendurîstî
Di gundî de cihê tenduristiyê nebû. Gundî li Kerboranê tedawiya xwe dikirin.
Rewşa wê ya perwerdehiyê
Rêjeya xwendin û nivisandinê di kesên nav ser û ser re de zahf kêm bû. Yên ku xwendin u nivisandinê zanîbûn ji li eskeriyê elimî bûn. Li Xirbe Keryanê dibistan nebû û perwerdehî li Kerboranê dihate dîtin
Kollnburg
Kollnburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kulekan
Kulekan, gundekî bi ser navçeya Mêrgesor ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gundên eşîra Şêrwanî ye.
Blanhac
Blanhac (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ya Fransayê ye.
CBS
CBS tevnek televîzyon û radyoya bazirganî ya amerîkî ku xwedan Paramount Global ye bi navgîniya dabeşa xweya Koma CBS Entertainment Group. Navenda torê li CBS Building New York City ye.
Remezan Alan
Di sala 1968an de li Şêrwan a Sêrt ê hatiye dinyayê. Beşa Edebiyat û Zimanê Tirkî ya Zanîngeha Dîcleyê qedand. Di 2013 an de li ser Ziman û Çanda Kurdî mastera xwe li Zanîngeha Artukluyê kir. Di gelek kovarên bi kurdî û tirkî de li ser folklor, teoriya edebiyatê û edebiyata kurdî rexne, lêkolîn û ceribandinên wî weşîyane. Li Enstîtûya Zimanên Zîndî ya Zanîngeha Artûklûyê di beşa Ziman û Çanda Kurdî de mamostetî kir her wiha di beşa Edebiyat û Zimanê Kurdî de dersên edebiyata kurdî ya nûjen, rexneya edebî, vegotinnasî û edebiyata berawirdî da. Romana wî ya yekem Saturn di 2002an de hate weşandin.
Alan vê gavê li Zanîngeha Zaxoyê di Kolêja Edêb de li ser edebiyata kurdî doktorayê dixwîne.
Preston
Preston bajarekî Lancashire, Înglistan e.
Vivières
Vivières, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Courgent
Courgent, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Roj Linux
Roj Linux distribusiyoneke Linux a kurdî a Steven Kurt e. RC-1 di 11'ê gulanê 2007'an de hat weşandin.
Bingeha Roj Linuxê Ubuntu 7.04 e. Roj Linux 1 bi GNOME'yê tê, lê armanc ev e ku bi KDE'yê bixebite.
Şevên Spî (pirtûk)
Şevên Spî (bi rûsî : Белые ночи ) romaneke nivîskarê rûs Fyodor Dostoyevskî ye ku cara yekem di sala 1848an de bi sernavê orjînal Белые ночи. Сентиментальный роман (Из воспоминаний мечтателя) (Rûsî ji bo Şevên Spî. Romaneke bihes (Ji Bîranînên Aşopbazekî) derket. Çîrok li ser kesekî ku dilê wî ketiye jineke ciwan  û di çar êvaran de pê re hev nas dike.
Wergera kurdî
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Firat Cewerî ve hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .Pirtûk di sala 1993an li Weşanên Nûdem de derket.
Bilûxan
Bilûxan, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Orlando, Florîda
Orlando, bajareke parêzgeha Florîda ye û bajarê rêveberiya wîlayeta Orange County yê ye.
Alsvågvatnet
Alsvågvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol, bi qasî 1,3 kîlomêtre li rojavayê gundê Alsvågê û li kêleka rêya Myre cih digire.
Fallencourt
Fallencourt, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kurdên Ermenistanê
Kurdên Ermenistanê an jî Kurdên Rewanê yek ji gelên kêmjimar li Ermenistanê ne. Li Komara Ermenistanê kurdên êzîdî û yên misilman cûdayî têne hijmartin. Baweriya fermî ya dewleta Ermenistanê ew e ku êzîdî ne kurd in û zimanê ku pê diaxivin, kurmancî, bi pêkenî wek  êzdîkî  tê binavkirin. Kurd bi giranî li rojavayê Ermenistanê bicîh bûne. Gava ku hukumeta Sovyet hate damezirandin, kurdan ewil alfabeyên xwe li ser elfabeya ermenî berhev kirin. Piştra, di 1927 de, wan veguheztin alfabeya Latînî. Di 1945 de, guhertinek din a alfabeyê pêk hat. Di vê demê de, ew berê jî Kirîlî bikar tînin. Todayro jî kurd alfabeyên Erebî, Kirîlî û Latînî bikar tînin. Yekem dibistanên idizdiyan li Ermenistanê di sala 1920-an de xuya bû. Yekem radyo û rojnameya bi zimanê Kurdî Riyta Teze bû. Li Fakulteya Rojhilatnasiyê ya Zanîngeha Dewletê ya departmentrîvanê beşa zimanê Kurdî heye.
Yaser Erefat
Yaser Erefat (bi transkrîpsyona îngilîzî: Yassir Arafat, jdb. 4ê, 24ê an li Qahîre, Misir; m.  li Clamart, li parêzgeha Hauts-de-Seine, Fransa), bi erebî: ياسر عرفات, Yāsir ʿArafāt, navê kevn: Muhammad ʿAbd ar-Rahmān ʿAbd ar-Ra'ūf ʿArafāt al-Qudwa al-Husaini, bi erebî: محمد عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني, kodnav: Ebû ʿEmmar (bi erebî: أبو عمّار, ʾAbū ʿAmmār), siyasetmedar, dewletmedar û yek ji serokên gelê Filistînê bû.
Keith Haring
Keith Haring (z. 4ê gulana sala 1958an Pennsylvania - m 16ê sibata sala 1990î New York), wênesaz û hunermendê grafîtî yê.
Kurdên Ermenistanê
Niştecihbûna Kurdan li Ermenistana îro
Li gorî Robert Hevsen, piraniya van deveran çol bûn. Berî serdema hevpar, Med li van deveran bi cîh bûn. Beriya Worlderê Cîhanê yê Yekem, li van deveran Kurd dijiyan. Wekî din, zanyar dibêje ku Kurd û Med heman reh hene, wan wekî Procurs, bav û kalên Kurdan bi nav dike. Vêga, deverên ku Med lê serdest in Tirkiye, Azerbaycan û Iranran digire nav xwe.
Yaser Erefat
Ji heya mirina xwe serokdewletê Otonomiya Filistînê bû. Sala 1994î de Xelata Nobel a aşitiyê girtiye. Damezrênerê Al Fatîh û Rêxistina Azadiya Filistînê bû. Bi xwe perwerdeya endazyariya avakirina xaniyan dîtibû.
Keith Haring
Salên wî yên pêşîn û perwerdehiya wî
Keith Haring li Reading Pennsylvaniayê ji dayik bû û li cem diya xwe Joan Haringê li bajarê Kutztownyê mezin bû. Bavê wî Allen Haring karîkaturvanek bû. Her wiha bi navên Kay, Karen û Kristen sê xwişkên wî hebûn. Destpêkirina hemû navên zarokan ya bi tîpa Kyê dest pê dibû ne tesadufek bû. Ji sala 1976ê heta 1978an li The Ivy School of Professional Artê (Dibistana Hunerên Dîtbarî yên Profîşonal) ku li bajarê Pittsburgh ye li ser bazirganiya hunerê xwend. Piştî demekê derbasî beşê hunerên bedew bû.
Yaser Erefat
Li ser mirina wî ya li nexweşxaneyeka fransî, gelek guftûgo hate kirin. Gorî hinekan ew hatiye jehrkirin lê ti delîlek jî nehatiye dîtin.
Yaser Erefat dîplomasiya rojavayiyan dimeşand. Têkiliyên wî bi dagirkerên Kurdistanê re baş bû. Wî ticarî behsa bindestî û hemançarenûsiya Kurdan nedikir. Ev yeka han dilê gelê Kurd lê sardikir û rexne lê dihate kirin.
Kurdên Ermenistanê
Niştecihbûna Kurdan li Ermenistana îro
Civata idizdî di salên 1877-1878-an de li Ermenistana nûjen dest bi damezrandinê dike. Di dema şerê Rus-Tirk de, bi hezaran Kurdên idizidî reviyan rojhilat. Koça duyemîn di dema Worlderê Cîhanê yê Yekem de pêk hat. Ew bi giranî koçî deverên derdora Aragachotn, Armavir, Ararat, kîraz, Erîvan, Gumrî, Vagadnazor, Abovyan, Dilijan û Tashir kirin. Kurdên êzdî bi giranî bi xwedîkirina dewar, pez û cotkariyê ve mijûl dibin. Di nav thezîdiyan de, yên ku li bajaran karker, teknîsyen û zanyar dixebitin hene.
Kurd di Sovyeta Ermenistanê de :
Çanda Kurd bi saya piştgiriya dewletê di salên 1930 û 1980-yî de li Sovyeta Ermenistanê geş bû. Di sala 1925-an de, li Ermenistanê yekemîn kongreya Kurdên Kafkasya Başûr hate li dar xistin. Di kongreyê de biryar hate girtin ku alfabeya Kurdî were organîzekirin. Koleja Pedagojî ya Kurdî di sala 1928-an de hate damezrandin. Tevî ku di 1920-an de dibistanên yekemîn ên bi zimanê Kurdî hatin damezrandin, pirraniya berbiçav a gel di 1920-an de nexwendewar ma. Di dema Sovyetê de, li Yêrêvanê yekemîn bernameyên bi Kurdî hatin weşandin. Li Yêrêvanê rojnameyek bi zimanê Kurdî bi navê Riya teze tê weşandin. Piştra, rojnameyek bi navê Botan hat weşandin. Sala 1969-an, li Akademiya Zanistî ya Neteweyî ya Ermenîstanê beşek ji bo lêkolîna çanda Kurdî hate damezrandin.
Di sala 1937-an de, wekî beşek ji paqijkirina tixûbên başûr, kurdên "bêbawer" ji Kafkasyayê, Ermenîstan jî tê de, hatin birin Asyaya Navîn.
Li Ermenîstana nûjen Kurd û idiszdî
Vêga, Kurd-idiszdî di 4 civatên giştî yên Ermenistanê de: Civata Rewşenbîrên Kurd, Komîteya Kurdistan, Civata Dostaniya Ermenî-Kurd û Yekîtiya Neteweyî ya idiszîdiyan, yek in. Li Enstîtuya Rojhilatnasiyê ya Akademiya Zanistî ya Neteweyî û li Zanîngeha David Anakhta beşek Kurdî heye. Wekî din, di Yekîtiya Nivîskarên Ermenîstanê de beşek nivîskarên Kurd heye.
Ravensburg
Ravensburg bajarokekî navçeya (Landkreis) Ravensburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Li Dinê
Li Dinê pêhesiya ji sê endaman (Gara Sazkar, Rewan Riko û Samuel B. Sindî) ye. Mix nûjen û pêşengên xwe yên kevneşopî strana rojhilat û rojava jî rengekî nû di cîhanê de ji stranan diafirîne. Esasgirtina "root" di (Kurdî) mûzîka gelerî rojhilata-navîn, ew alîyêkî rojhilatî bi guhêrbar û melodiyên, besteyên muzîkê bi hip hop herikîna tenetiyê û berhemên R'n'B modern bi hêmanên mala û rock mix. Hemû ev rê li genre tevahiya nû bi navê Hemereng.
Pad
Pad, gundekî girêdayê navçeya Egîn a Erzînganê ye.
Li Dinê
Hemereng an ramanê tenetiyê, kevnarê kurdî tê wateya yek ji hemû rengên e. Li Dinê di bikaranînê jî geţ hatiye û têgihiştineke muzîkê dayîn, ew jî wiha dikin. Bi vî rengî ya nû music Li Dinê me li ser rê bi rêya çiya, çiyan û newalan û ew jî bi şîrovekirina wan ji folklora kurdî û çîrokên ku hatine xwarê nifşekî derbasî dîtin do.
Li Dinê tê wateya "dinya, li vir em bên". In Li Dinê du nifşên ji muzîkvan hatine ba hev. Gara Sazkar a meşiya û li ser cihê bûyerê kurdish music e, dema bestekarê Rewan Riko û nivîskar Samuel B. Sindî nifşa ciwan pêk tînin. Kevneşopiya pêşwaziya music nûjen. Rojhilata digel rojava.
Badînaway Pîran
Badînaway Pîran gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 518 kes (84 malbat) bûn.
Berbûş
Berbûş, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Chaume-lès-Baigneux
Chaume-lès-Baigneux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Duchroth
Duchroth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kreuznachê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Emînê Evdal
Emînê Evdal (1906-1964), nivîskar, zimannas û helbestvanekî kurd bû. Ew li gundê Yamançayir nêzî bajarê Qersê kû di wan demê de li bin destê Rûsya bû, hate dinê. Di encamê şerê navbera tirk û ermenî de, wî gundê hate kavil kirin û Emîn malbata xwe ji dest da. Di sala 1924ê, wî beşdariya xwendingeha karkeran li Tiflîsê kir û di sala 1926 wî dest bi mamostetiyê kir li gundên Êzidiyên ser bi devera çiyayê elegezê. Di sala 1931ê de, ew bûye xwendkarek li pişka zimannasiyê ya Zanîngeha Êrîvan û di wê salê de jî, xebatê xwe li rojnama kurdiya Riya Teze dest pê kir. Wî yekem pirtûka kurdiya xwe, bi navê Casim û Tosin di sala 1924ê belav kir.
Di nav salên 1933-1937 an de, wî hinek pirtûkên xwe li ser hînkirina zimanê kurdî li çap da. Sala 1944 ê, bi babeta vekolîna li ser rolê jin di malbata qedîma kurdî, têza doktoraya xwe xweyî kir. Sala 1959 ê de, li pişka rojhilatnasiyê ya Akademiya Zanistiya Ermenistanê hate damezrandin û di sala 1960 ê, ji aliyê parleminta Ermenistanê ve bi navê Mamostayê emekdar hate xelat kirin. Wî hinek gotar û pirtûk bi zimanên din wek Ermenî û Rûsîyê jî bilav kiriye, bi taybet pirtûkên Gulîzer (1956), Çîrokên gelê kurd (1957) û Bihara ewlin wî bi zimanê ermeniyê nivîsandiye. Dewleta ermenistanê ji bo rêz girtin ji xizmeta wî, dibistana kurdiyê ya gundê Qundesaz (ku li wir ji bo hinek salan wî ders gotibû), kiriye ser navê wî.
Çavkanî
Emînê Evdal, Eskerê Boyîk, Govara Dema Nû, 2006.( herwisa li vir ).
Xewna Jiyan (albûm)
Xewna Jiyan, albûma pêşîn a hiphopbêjê kurd Serhado e û di sala 2007'an de derket.
Li "Xewna Jiyan" Serhado bi jiyana kurdan li her derên dinyayê têdigihîne.
Kanî Ebdî
Kanî Ebdî, anku Kanî 'Ebdî, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Pî (herf)
Pî (bi herfê mezin Π, bi herfê biçûk π) herfê şeşdehem ê alfabeya yewnanî ye.
Transkrîpsiyona kurdî p ye.
Vivaise
Vivaise, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Jarava
Jarava navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Jarava 1017 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 164 e.
Banêhebanê
Banêhebanê an jî banheban, gundekî girêdayî Kerboranê ye...dibêjin ji musîl hatinê ü eslêxwê ezidine...
Ji yekane zêdebune...dibêjin yeki pir mêr u jehatbi..
Eşira basqil vi awakiriye..
Gundeki biçûk lê pir şîrîn bû, dahl û av û birkêvê zehf xwêş bûn. Çiya ye ve bi dare mazî û bi dare sımaqe şên bû. Navê dehlikame deve beruwêbu...Tama tirhê vê î taifi 40 sala he di ber dinanemindeye. Dı neqebeyna şikeftika û qavaqa u küpras deye li doravê gülbiş û botijê heye. Bi eşîra basqiliva te naskirın. Lê mixabin geleki balkêşe iroj gündeki virankiri û xerabuyi mayê liholê. Ji ber ku her nimet bi mirova hene ,ku mirov ji vê dere hata koçberkirin nimet ji pire koçber bûn û hebûna xwe winda kirin. wexte mihov ji Kerboran derdıket ji aliyê serê kiryava ber bi midirsafa va û ber bi aşê kevir, ber bi nuvala aşava diçûvi, ev sipindare bilind ev hejire binati û ye ezraqi u bihneke xweş u hinik leruve mihov dixist mihov xwe de bûhûştêde didît. Li ser ve reya nuvala aşa 6 7 aş di şixûlin.Jı serê kahniyê aşe mala ağê, aşe mala kose aşê sope, aşê kevir, aşe mala sıloğero... Ji vê ra dihatê gotin. Hê kavile hinek ji va aşa hene. Mihov li sere kahniye xêlas dike duvre digihe gündê awa dore cîhe şahlulu bilbila, qeb qeba kevê ribat, duvre gunde şikeftika ava lata gevri... Gundê Banêhebanê gunde bav û kalê me, cîhê şêr û agit û veliya. Gundê berxwedanê, bîngeha şehîdan, li hembere zilm û koledara cîhe cengevara ye. Di dirokê de tû carî li serê xwe li ber zilm û neheqiyê netevandiye.
Ne cerdavanî ne hilevanî ne jî koledarî kebulnekikiriyê. Gelê wê her wext xerxwazî û jir u zaneye. Şiğûl kerê xwe mahbube dile gelê xweye û her tim li ser piyaya. Le mixabın hata welatê me xweş nebê Banêhebanê ji nema te sihra berê. Heta aşitî çê nebê dengê romiya û çekdari neseknê tider xweş nabê. İdrisê mele Ekrem yê mala mele ferhat...
Fécamp
Fécamp, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Îndra
Îndra (Sanskrît, nêr, इन्द्र) xwedayekî Hindî ye, lê di jiyana îro ya olî de zêde dewr û bandora wî nîne. Di ola beriya Hindûîzmê ango Vedî de Îndra mezintirîn xwedayê şer, bahoz û baranê yê ezmanan e. Li gor vê olê bêyî Îndra serketina di şer de ne mumkin e. Ew xwedayê çîna şervanan Kshatriya bû. Li gor Vedayê ew e yê dikuje (hantá vrtásya), ew e yê ku avê radiwestîne (digewimîne), ew mar e (ahî) û ew têkbirê hemû berxwedanan e (hantá vrtásya). Ew bi gewriya xwe hût dikuje û mangeyan (çêlekan) ji latê rizgar dike (vala). Îndra cîhangîr mezin e û herdem somayê vedixwe, soma vexwarinek e ku serxweş dike. Ew dewlemendiyê peyda dike, dewlemendiyê weke xelatê belav dike û derewan ceza dike. Xwedayên din ên Vedî Agnî û Varûna ne.
Podolsk
Podolsk (bi rûsî: Подо́льск, Podól'sk) bajarekî oblasta Moskowê ya Rûsyayê ye. Li kêleka rûbarê Paxrayê ye. Di sala 2010'an de hejmara akinciyên bajêr 183.100 kes bû.
Pezkovî
Pezkovî an bizina kovî (Rupicapra), cinsek e guhandarên giyaxwerin ji binefamîleya Caprinae ji famîleya Bovidae ne. Bi giştî ji mih û bizinan girtir dibin. Kayîn, qiloçî û guhanî ye, pirtirîn li deverên çiyayî û gundewarî dijîn. Cî û warên wan yên sereke daristan in.
Parêzî
Êmê wan giha ye, nêçîra wan zêde ye.
Şayes
Bejna wan digihêje 1,5 m. Pezkoviyên nêr bi qiloç in, qiloçên wan dirêj û çetelî ne.Hi cureyên xwe yên qoç gir in û wek ku meriv ji navên wan fehm dike ew ne yên kedî ne û yên kovî ne.
Honor 8X
Honor 8X telefonekî teknolojîk û multîmedîye ku ji hêla Huawei ve di bin-binavê Honor′ê de hatî çêkirin. Ew di nav rêza Huawei Honor de serwerê Huawei Honor 8X ye.
dîmen û Kamera
Honor 8X xwedî dîmenek 6.5-inch FHD + bi dîmena çareseriyê ya ekranê 1,080 × 2,340 pixel, dîmendêrê 396 PPI pixel û rêjeya pîvana [19.5: 9] bi hev re ezmûnek dîtbar têr dike. Vê têlefonê xwedî kamerayên dualî yên 20MP + 2MP bi PDAF û bloka dualî ku wêneyên hişk, zindî bi hilberên rengîn ên xweş ên bitikîne bikêrîne ew jî moda AI-ê ji bo wênekêşiya wêneya zindî ye. Kamera pêşîn 16MP e û selfiesên berbiçav digire.
Stêrbûn û mîhengkirin
Honor 8X xwedan hûrguliyek navînî ya 64 GB digire ku dikare bi qasî 400 GB were berfireh kirin. Vê cîhazê ji hêla Huawei ve ji hêla chipset HiSilicon Kirin 710 ve tê xwedan du quad-core Cortex A53 pêvajoyên ku dikarin bigihîjin bi lezgîniya demjimêr heya 2.2 GHz. Bi Mali-T830 MP2 GPU û RAM 4 GB, ev têlefon ji bo serlêdan an lîstikan performansek laş peyda dike. Di heman demê de ji bo ewlehiya baştir pêvek pêvekên tiliyên tililî jî heye.
Baterî û Têkiliyek
Honor 8X hucreyek Li-Polymer 3,750 mAh bikar tîne û bi vê hêlê di tevahiya rojê de vê têlefonê dike. Ev smartphone 4G Volte-a bihevra dual-nano-slots e, slot duyem hêjayî ye, lewra divê hemî tora bê pirsgirêk dixebite. Vebijarkên torê yên din WIFI û Bluetooth tê de hene, piştgirî cîhê A-GPS û Glonass-ê tête alîkar kirin. Li bendera wargeh a micro USB-yê standard û 3,5 mm jack-yê heye. Telefon bi 64 - 128 gigabytes hilanînê û 4 - 6 GB RAM ve girêdayî ye, li ser herêmê ve girêdayî. Ew ekranek 6,5-inch (17 cm) bi çareseriya pixelê 1920 × 1080 û dendika pixel ya 397 ppi. Honor 8x xwedî kamerayek li pêşberî 16 MP ye û sazkirina kamera pişta wê ya dual ji 12 lensên RGB-yê MP û lensek monochrome ya 20-megapixel pêk tê. Ew dikare vîdyoyê di 1080p de tomar bike û ji bo vîdyoya 1080p ji bo stasyona wêneyê elektronîkî heye.
Nermalav
Honor 8X bi Android (Oreo) (guhertoya 8.1) û EMUI 8.0 a Huawei dest pê kir, nûvekirî ya Android 10.0 (Android Q) bi EMUI 10.0 re kar dike.
Beloxan
Beloxan, gundekî bi se navçeya Hezroya Diyarbekrê ve ye.
Leeds
Leeds bajarekî Yorkshire, Înglistan e.
Amt Parchimer Umland
Parchimer Umland şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Kuleka
Kuleka, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gundên eşîra nizarî ye.
Dêrsil
Dêrsil, gundekî girêdayî navçe Hezro ya ser bi Amedê ve ye.
Wangen im Allgäu
Wangen im Allgäu bajarokekî navçeya (Landkreis) Ravensburg li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Mişk û mirov (pirtûk)
Mişk û mirov ( bi inglîzî: Of Mice and Men) romaneke nivîskarê amerîkî John Steinbeck e. Berhem di sala 1937an de hate weşandin û çîroka George Milton û Lennie Small, du karkerên koçber ên jicîhûwarkirî vedibêje, ku di dema Krîza Mezin a Dewletên Yekbûyî de ji cîh bi cîh li Kalîforniyayê ji bo lêgerîna derfetên kar ên nû digerin.
Wergerên kurdî
Pîrtûk ji aliyê nivîskar û wergêr Firat Cewerî ve cara yekem hatiye wergerandin bo zimanê kurdî .Ew pirtûk di sala 1993an li Weşanên Nûdem de derket. Di sala 2010an de pirtûka bi heman sernavî ji aliyê Xalis Xerzan ve dîsa ji zimanê înglîzî bo zimanê kurdî hatiye wergerandin.Ev werger ji aliyê Weşanxaneya Lîs ve hatiye weşandin.
Badînaway Mengûr
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (15 malbat) bûn.
Ferrières-en-Bray
Ferrières-en-Bray, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cravent
Cravent, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
San
San (bi herfê mezin Ϻ, bi herfê biçûk ϻ) herfekî alfabeya yewnanî bû. Dengkirinê San [] bû. Şonê San herfê Sigma dihat bikaranîn, ji ber ku wê jî carê dawî yê bikaranînê herfê San di 5. sedsala b.z. bû.
Andfiskvatnet
Andfiskvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol bi qasî 3 kîlomêtre li başûrê rojhilata gundê Hauknesê û bi qasî 6 kîlomêtre li başûrê bajarê Mo i Ranayê cih digire.
Blanhan e Prinhac
Blanhan e Prinhac (navê fermî ), komuneke departementa Gironda ye li herêma Akîtanya Nû (Nòva Aquitània, Nouvelle-Aquitaine) ya Fransayê.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê tê diyarkirin:
Tavdî
Tavdî, gundekî girêdayê navçeya Egîn a Erzînganê ye.
Şîmon Peres
Şîmon Peres (îbranî: ‏שמעון פרס‎, erebî: شمعون بيرس, navê berê Szymon Perske; z. 2'ê gelawêja 1923 li Vîşneva, berê di axa Polonyayê, îro Belarûs - m. 28ê îlona 2016) siyasetmedarekî Îsraîlî ye û yek ji serokdewletên vî welatî bû. Di gelek meqamên dewleta Îsraîlê de cihgirtiye. Serokkomarê Îsraêlê bû.
Ji damezrandina Îsraîlê heya niha, xwedî roleke girîng bûye. Sala 1994'an bi tevî Yaser Erefat guncavê Xelata Aştiyê ya Nobel tê dîtin. Polîtîkayên sosyaldemokrat dimeşîne lê pirr caran radîkalên rastgîr lê bandora xwe dikin. Ji bo kurd û Kurdistaniyan ti polîtîkayeke wî yê berbiçav nîne û di gelek qadan de piştgiriye dijberên kurdan jî kiriye.
Şîmon Peres di 28ê îlona 2016an de mir.
Mele Ebdurehmanê Melekendî
Mele Ebdurehmanê Melakendî di sala 1793'an de li Xîzanê ji dayik bûye, navê bavê wî Mele Ebdullah e. Zanyarekî ola îslamê bû.
Mele Ebdurehman ji piçûktiya xwe ve dest bi xwendinê kiriye û li ber destê zanayên navçeya xwe xwendiye, wek Mele Xelîlê Sêrtî û kurê wî Mela Mistefa û wî îcaza xwe ya meletiyê ji wan wergirtibû û piştî wergirtina îcazê wî dest bi melatiyê kiribû, Mele Ebdurehman di sala 1874'an de mir.
Jereji
Jereji navê yek ji gundên gundistana Mirgewera li navçeya Sîlvanayê ye. Sîlvana girêdayî şaristana Wirmê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirovan û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Jereji 642 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 113 e.
Gebroth
Gebroth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kreuznachê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Voharies
Voharies, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Hesperis hedgei
Hesperis hedgei, navê zanistî yê riwekeke endemîk a herêma Qerejdaxê ye.
Chelmsford
Chelmsford bajarekî Essex, Înglistan e.
Herran
Herran an jî Heran li bakorê kurdistanê ye u yek ji navçeyên Rihayê ye.
Herêm xwedî dîrokeke gelek kevn û dewlemend e. Ev bajar weke bajarê kevnar ê Herranê tê zanîn ku gelek bermahiyên wî yên dîrokî hê jî peyda ne, bi taybetî li nêzî sînora Sûriyê. Bajar bi malên xwe yên celbî ku xwediyê xuyabûneke cuda ne - wek hêlînên mêşên hingivan - bi nav û deng e. Di sala 1270'î de Mongolan hemî dewlemendiya herêmê rûxandine û talankirine.
Herran 44 km li başûr-rojhilatê bajarê Rihayê disekine. Jimara gelheya bajêr 7'370, ya navçê jî 61'520 e (sal 2008). Pirraniya rûniştvanên Herranê ereb in. Bajar û dora xwe di sala 1987'î de bûne navçe. 76 gund û 14 mezreyê wê hene.
Di pirtûkên pîroz de
Li gorî Încîlê, pirtûka pîroz a xirîstiyanan malbata Terach xwe li Herranê bi cih kiriye, piştî ku ew ji bajarê Ûr koç kirine. Pêxember Îbram Xelîl li wir jiyaye û pişre ji wir ve derbasî bajarê Kanaan bûye. Nêviyê wî Yaqûb jî ji birayê xwe yê cewî Esau reviyaye Herranê.
Berî zayînê
Ji ber ku ev herêm beşek ji Mezopotamyaya şîn bû, civakên kevnar heta 3000 sal B. Z. xwe li wir bi cih kiribûn.
Navê bajêr ê akkadî 'Harranu' tê wateya 'seyran' û 'kerwanê'. Li gorî dîroknasan navê bajêr ê herî kevnar cuda bûye û bi derbasbûna demê ji aliyê gel ve wek 'Herran' hatiye guhertin.
Di dema Babîlona kevnar de Herran navendeke girîng a seyran û dan û standinê ya di nava bajarên Qarqamiş (li ber çemê Ferêt) û Nînîvê (li ber çemê Dîclê) bû.
Navê bajêr cara ewil di çavkaniyên dîrokî yên Ebla de an wek 'Ha-ra-an' an jî 'Ha-ra-anu' derbas dibe. Herwiha, di 'nameyên Marî' yên Zîmrî-Lîm de ev bajar wek beşeke federasyona bajarên Zalmaqqum derbas dibe. Hê di wê demê de qala perestgeha xwedayê heyvê Sîn tê kirin. Di wê perestgehê de kevira pîroz a Sîn dihate veşartin.
Ji 18'mîn sedsala B. Z. gelê hûrrîtî ji çiyayên Zagros û Taurusê derbasî bakurê Mezopotamyayê bûn û herêmê xistin bin kontrola xwe. Di sedsala 15'mîn û 14'mîn ên B. Z. de Herran kete nav împaratoriya mîtannî.Ber bi dawiya 14'mîn sedsala B. Z.'ê ve Herran ji aliyè hetîtên di bin 'emra Šuppiluliuma I. de hate wêran kirin. Dûvre herêm kete bin kontrola asûriyan.
Salmanassar III. li dora sala 850 B. Z. perestgeha pîroz a heyvê ji nu ve avakir û bajar wergeriya yek ji navendên herî girîng ên împaratoriya asûrî.
Chaumont-le-Bois
Chaumont-le-Bois, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Kanî Sarik
Kanî Sarik, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Herran
Berî zayînê
Heta sala 610 B. Z. Harran bajarê keyaniya asûrî bû: di wê demê de qiralê Aššur-uballit II. li vî bajarî dima. Lê dûvre bajar ji aliyê medî û babîloniyan ve hate fethkirin. Dayika Nabonîd (555 - 539 B. Z.), keyê dawî yê babîlonî, rahîba perestgeha Sîn a li Herranê bû. Nabonîd bi xwe di sala 542 B. Z. de perestgeheke din a heyvè ya bi navê Ebulhul da lêkirin û hewl da Sînê bike xwedaya herî girîng a îmaratoriya xwe. Lê rahîbên Babîlonê nerazîbûna xwe li vê yekê nîşan dan û evya bû sedema dawiya împaratoriya wî.
Çaxa antîka klasîk
Di sedsala 6'mîn a B. Z. de Herran beşeke împaratoriya axemanîd a farisan bû. Di sala 331'a B. Z. de bajar ji aliyê Îskznderê mezin ve hate feth kirin û bi vî havî derbasî hikmdariya Seleukîdên makedon bû.
Di dawiya sedsala 2'mîn a B. Z. Herran bû bajareke parthî û - piştî Edessa - wergeriya dûwemîn bajarê girîngtir a keyaniya Osrhoene.
Romayîyên kevnar bajêr wek Karrai bi nav dikirin. Triumvirê romayî Crassus piştî ku di sala 53 B. Z. xwest bajarê Karrai ji destê parthiyan bistîne şerê Karrai destpê kir û digel 25'000 leşkerên romayî jiyana xwe ji dest da. Zanistvanê kevnar Plutarch di nivîsên xwe de bi awayeke berfireh qala vî şerî dike. Ev şer yek ji têkçûyînên herî giran ên dîroka romayî bû. Di bin hikmdariya împarator Septîmus Severus ev herêm di dawiya 2'mîn sedsalê de bû beşeke Împerium Romanum. Kurê wî, împarator Caracalla, di sala 217'an de li ser rêya warê pîroz (Orşelîm?) hate kuştin.
Ehmedê Merwan
Ehmedê Merwan, an Nasiruddewle Ehmed ibn Merwan an (Ehmedê kurê Merwan) li gundê Kormasê yê girêdayî Şêrwanê hatiye dinyayê. Ji eşîra Humediyye, milê Charbuhtiyye ye. Zavayê Mervan ê bi navê Baz bîn Dostek lawazketina nifuza Hamadiyan ya li Amedê û Cizîrê wekî firsandekê dibîne û gelek eşîrên kurd ên wekî Beşneviyye Buhatiyye ve Hakkariyye li dora xwe dicivîne. Li ser kuştina Baz a di şerekî li Mûsilê, birayê Nasruddewle yê mezin Ebû Elî Hesen Merwan hate Heskîfê û bingeha dewleta Merwanî avêt. Piştî mirina Ebû Elî birayê wî Sa'd ket şûna wî. Piştî ku Sa'd li Licê bi êrîşekê hate kuştin, Nasiruddevle çûye Farqînê û li ser serê dewleta Kurdan Mervanî rûniştiye.
Herran
Çaxa antîka klasîk
Bajarê Edessa hê di wê demê de wergeriyabû navendeke olî ya xirîstiyantiyê, lê Karrai bi xwe navendiya xwe ya bona ola kevnar diparast. Heta sedsala 4'mîn olperestên romayî yên xwedawenda heyvê Selênê (Sîn) hebûn, wek împaratorê Julian. Wek mînak: Di çavkaniyên dîrokî yên ku qala çûyîna heca xirîstiyan Aetheria dikin (ku ew di sala 385'an de hatibû Karrai), Aetheria bi giranî behsa 'pûtperedtan' dike û bal dikişîne ser vê yekê ku di wê demê de jimara oldarên xirîstiyan gelek kêm bû. Dîsa li gor hinek çavkaniyên din perestgeha heyvê di bin hikmdariya Theodosius I. de hatiye şaetandin. Lê hê di sedsala 6'mîn de Prokopiosê Kaisarea aniye ziman ku di bajarê ku ji aliyê xirîstiyanan ve wek 'Hellenopolîs' (bajarê pûtperestan) dihate bi nav kirin hema hema tevahiya gelheya bajêr ji oldarên ola kevnar ve pêk hatiye. Îro, mirov kare hebûna olperestên heyvê heta sedsala 9'mîn tespît bike.
Li gorî îddiayekê Karrai ev der e ku platonîsiyenê nujên û heyvperest Sîmplîkios di sala 532'an de zanîngeheke felsefeyê damezirandiye û tê texmîn kirin ku zanîngeha wî heta sedsala 7'mîn hebûye.
Ehmedê Merwan
Nasiruddevle Piştî ku li welatê xwe aramî pêk anî, îcar dest bi xebatên îmarê kir. Parastina xwe xurt kir. Li Farqînê nexweşxane, xan hemam, sûk, pir, kuleya saetê û camî ava kir û pê ra cihokên mezin ên avê vekir. Bajarê Nasriyyeyê ava kir. Bi devletên cîran aşîtî pêk anî.
Herran
Çaxa navîn û dema îroyîn
Du sal piştî ku xelîfe Omar di sala 637'an de Orşelîm û Edessayê feth kir, dûvre Herranê jî bi dest xist. Xelîfeyê dawî yê ûmayyandan Maerwan II. Herranê di sala 745'an de wek navenda xwe ya hikûmetê hilbijart. Di heman sedsalê de yekemîn mizgefta bajêr hate lêkirin. Dibe ku ji akademiya neoplatonîk medrese ya ku wek zanîngeha herî kevnar a cîhana îslamî tê zanîn pêşkeyiye. Her çiqas medreseyên din ên wek ya Bexdayê hatibin damezirandin jî, medreseya Herranê demeke dirêk wek navenda stêrnasî û alşîmiyê dihate qebûl kirin. Li gorî ayeteke erebî Herran welatê Cabir îbn Hayyan bû.
Ehmedê Merwan
Li welatê xwe xweşdîtina di navbera olan de derxist pêş. Farqîn bû navendeke girîng a zanînê ya wê serdemê. Gelek lêkolîner, wêjekar û oldaran li wir şert û mercên xebata bi azadî dîtin.
Herran
Çaxa navîn û dema îroyîn
Di sala 830'an de xelîfeyê ebasî El Me'mûn bi zorê ola îslamê li rûniştvanên bajêr yên ku ne misilman in daye qebul kirin. Lê hinekan xwe weke sabî bi nav kirine da ku ola xwe ya kevnar biparêzin (sabî yek ji ew olan e qur'an wek oleke serbixwe qebûl dike).
Ehmedê Merwan
Gotinên ji bo wî
Gotina Mesûd Berzanî ji bo Nasiruddevle Ehmed Îbn Merwan gotiye;
Herran
Çaxa navîn û dema îroyîn
Piştî fethkirina Edessayê ji aliyê bîzantînan ve fadîmîdan di bin hikmdariya qalif Az-Zahîr de di sala 1032'an de li Herranê kelekê avakirin. Perestgeha heyvê ya kevnar a ji dema babîloniyan di bin dîwarên vê avahiyê winda bû.
Ehmedê Merwan
Gotinên ji bo wî
"''Ji nav gelê me pêşengên mezin û zilamên têkoşînê derketine, vana ji bo heqê gelê Kurd bi qehremanî têkoşiyane. Her Çiqasî ji bo van heqan ji fedakariyê nereviyane jî, di mijara binpêkirin, talankiriana van heqe de qet tiştek neguheriye. Bi ya min sedemên bingehên yê wê ev tişt in:
Herran
Çaxa navîn û dema îroyîn
Di dema yekimîn sefera xaçê xaçperestan Herranê xistin destê xwe, lê di sala 1104'an de li hemberî selçûkan têk çûn. Di sala 1187'an de siltan Seleheddîn mizgefta Herranê da restore kirin. Di sala 1260'an de moxolan mizgeft û perestgeha dawî ya sabiyan şaetandin: perestgeh piştî ku hatibû şewitandin êdî negihîşte prestîja xwe ya berê. Tenê dîwarên sîtadela kevin a bajêr ber ma.
Di dema osmaniyan de Herran wergeriya gundeke bê prestîj. Gava di sala 1915'an de komkujiya ermeniyan pêk hat, gelek ermeniyên ku berva çola Sûriyê hatibûn koç kirin ji Herranê jî derbas dibûn.(2) Rûniştvanên ereb ên bajêr xwedî li gekek zarokên ermenî ketin û wan xilas kirin, lê ew zarok mecbûr man ola îslamê qebûl bikin. Lewra neviyên wan îro giş misilman in.
Ehmedê Merwan
Gotinên ji bo wî
Her tim dijminan wextê despêkirina tevgera Kurdan diyar kirine. Ez bawer nakim ku Kurdan carekê jî ji bo serhildanên xwe wexta rast hilbijartibin.
Ji ber ku şert û mercên objektîv û subjektîv baş nenirxandine, Kurd ji dê la ku serî hilbidin, şerê çekdarî bikin, ketine nav têkiliyên dîplomatîk, ji dêvla ku li rêya aştiyê bigerin jî şer kirine.
Dijmin timî dewlemendtirin, xurttir û fetbaztir bûne.''"
Raúl González
Raúl González kurake spanieya le Madrid jue dayboa amre wi 31 sale ava 16 sale bo Real madrid de kat.Raul 313 goal bo Real madrid de kera.Raul bo meta xabe Spanie de ker hate 2006/2007 u 44 goal de kera
Bazbend
Bazbend, gundekî girêdayî navçeya Amedê Pîranê ye.
Bazirgan, Pîranşar
Bazirgan gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 129 kes (29 malbat) bûn.