cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Symphorien, Gironde
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Mackenbach
Mackenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Yazixan
Yazixan (an jî Patrîkxan), 40 km li bakurrojavayê Meletiyê dikeve. Firehiya erdê wê 618 km² ye. Hejmara niştecihên navenda navçeyê 4285 (sala 2000´î), bi tevî gundan 20.614 e. Di sala 1990´î de bûye şaredarî. Li ser riya dîrokî ya "Riya hevrîşimê - Riya Îpegê" dikeve. Di sala 1936´î de riya hesinî hatiye vir. Bilindahî ji deryayê 900 m e. 27 gundê navçeyê û 64 mezreyê wê hene. Aborî li ser çandinî û xwedîkirina sewalan e. Deşta Patrîkxanê deşta herî mezin a Meletiyê ye. Mixabin axa herêmê avî nîne. Niştecihên herêmê ji eşîra Kurd a Dirêjan in. Xalîçeyên herêmê bi nirx in.
Dîroka herêmê pirr nayê zanîn.
Ropîn
Repin, gundekî girêdayî navçe Qileban a bi ser Şirnexê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Makêş
Makêş alava darivandinê, fîltrekirin, parzûnkirinê ye. Di gelek warên jiyanê de tên bikaranîn û di zimanê kurdî de gelek binavkirinên wê hene.
Qûcûr Sofla
Qûcûr Sofla, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Şerefhan
Şerefhan gundekî bi ser Komîşîra Adiyemanê ve ye.
Urûk
Urûk an Ûrûk (bi sumerî: Unug) bajarek li welatê Sumerê bû. Gilgameş Keyê Urukê bû. Xwedawenda Urukê Înanna (Îştar) bû. Navê Urûkê di Incîlê de Erex e û Sumerî jêre Unug dibêjin. Uruk, li ber firatê dimêne. Di deme xwe de, weke bajar-welatekî mezin û bi nav û deng bûya. Heta deme Babîilîyan jî, bi navê xwe re jîya ya. Tê gotin ku Xwûdayê urukê yê mezin Anu bûya.
Bajerê Urukê, demeka dirêk jîya ya. Li gorî ku tê gotin, weke bajarekî antîkî ê dema sumerîyan jî bûya.
Nîhat Yusufoglu
Nîhat Yusufoglu yan bi navê fermî yê bi tîpên tirkî Nihat Yusufoğlu, (jdb. 1974 - m. 28'ê berfanbarê 1990 li Hachenburg, Rheinland-Pfalz, Almanya) penaberekî kurd bû ji aliyê rastradîkalên nazîst-skinhead ên alman ve hat kujtin.
Malbata Nîhat ji ber pêkutiyên dewleta Romê (Tirkiye) reviyabûn, xwe spartibûn Almanyayê. Serî li mafê penaberiyê dabûn. Apekî Nîhat û bapîrê wî ji aliyê dewleta tirk ve hatine kujtin. Ji ber zilmê reviyabûn.
Mühlenfließ
Mühlenfließ şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Nîhat Yusufoglu
Beriya cinayetê malbata Nîhad ji aliyê naziyan ve hatine geflêxwarin. Malbatê gilî kirine lê ne saziyên almanan, ne jî balyozên tirkan xwedî li wan derketine.
Di 28'ê sermawezê 1990'î de 6 rastradîkal û skinhead li ber deriyê wan Nîhat diqefilînin. Heya birayê Nîhad tê hawarê bi kêran Nîhad dikujin. Tişta xerîb ew e ku komên nazîstan vê kujeriyê bi agahiya "me tirkekî barbar kujt" didin belavkirin. Kesê kêr bikaraniye dibêjin Alexander T. bûye.
Tûr
Tûr sûreyeke ji Qurana Pîroz de ye. Ew sûreya 52 yemîne û li bajarê Mekke nazîl bû ye. Ew ji 49 ayetan de pêk tê ye. Wê navê xwe wûşeya "Tûr"ê li ayeta duyemîn de derbaz dibe de girtiye. Tûr ew çiyayê Tewrat ji Mûsa pexamber re nazîl bû ye.
Seydawa
Seydawa, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Beyine
Beyine yek sûreyek ji Quran a Pîroz e. Va sûra li bajarê Medînê hatîye wahîh kirin û bi temamî ji 8 ayetan pêk tê. "Beyine" bi zimanê kurdî tê maneya "ayeta/delila eşkere/xweyayî". Sûre qala bawermendan û nebawermendan dike.
Tûr
Wê sûre de tê qala rewşa ew kesên bawera Xwedê nakin û ew kesên bawera Xwede kirinî dike hana fîrdewsê kirin.
Leipheim
Leipheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Günzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Yengîkend
Yengîkend gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 207 kes (40 malbat) bû.
Yiyang
Yiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.313.084 kesî
Muhemmed Emînê Heyderî
Bavê wî alim û şaîr ê bi nav Mele Ehmedê Heyderî ye. Mele Ehmedê Heyderî bi xwe ji hêla Wan û Bazîdê ji eşîra Asiyane. Li gor kesên ku di dema wî de jîyane, Mele Ehmed di wêje û ilmê tasawufê da û di ş’ir a diwanê da alimekî şareza ye. Mele Ehmed xwedî berhemên bi kurmancî, wek Dîwana Qasîde, Dîwana Aqîde-î Îman, Dîwana Munacata Heyderî û Pirtukek li ser astrolojî "feylosofî" psîkolojî ye. Mele Ehmed piştî şerê cîhanî yê yekemîn, bi Sediqa ya keça seyda yê xwe Mele Eliyê Koçerê Hevêdî re dizewice û ji vê zewacê Seydayê Muhemmed Emîn El-Heyderî tê dinê.
Seyda dersên xwe yên ilmî cara pêşîn ji bavê xwe digre û di 7 saliya xwe de Quranê xitm dike. Piştî bavê wî di sala 1937’a da wefat dike diya wî ew dişîne medreseya Şêx Ehmedê Xeznewî. Li ba Şex Ehmedê Xeznewî û li medrese yên din ilmên dînî û tasawufê dixwûne. Şêx Mahsumê Xeznewi, Şêx Aladinê Xeznewi, Şêx Abdulrezak ê Helêla û Şêx Abdulletif ê Dâlini çend ji seyda yên wî ne. Destûr a xwe ya ilmî ji xelîfê Şêx Ehmedê Xeznewi, Şêx Abdurezak ê Helêla digre.
Medrese ya Şêx Ehmedê Xeznewî di jiyan a seyda da cihek girîng digre. Piştî temamkirina xwendina xwe ji li wir dimîne û muderîsî dike. Bi vê awayê bi riya hevdudîtin ên bi alimê hemdemê xwe ra xe pêşve dibe û ji her tiştî girîngtir dibe xwedî dîtineke mutassawuf. Ev dîtina mutassawuf di hemî jiyana wî da jê re buyê wek rêber.
Li gundên ku lê meletî kirîye her medresê û feqî yên seyda hebûne. Ji 15 saliya xwe taa wefata xwe Seyda tu car bê feqî û şagirt nemaye û ew qet navber nedaye hînbûn û hînkirinê. Bi deh hezaran şagirt di ber tedrîsa wî de derbas bûne.
Di ilmên mutasawuf da gelek alim perwerde kirî ye û gelek alim destur a xwe (îcaze) ji ewî girtine. Seyda di hemû jîyana xwe da dev ji irşad, teblix, niqaş û şêwr ê berneda ye.
Seyda pisporê ilmên Îslamî yên wek tefsîr, hadîs, fiqih, eqaîd, sîyer, tecwîd, serf-nehûw, beyan, mentiq, munazara, belaxat, tesewûf, menaqib, rical, dirokê bu û di van ilman de wek otorîtek serta dihat naskirin. Ji bavê xwe felekiyet û aritmetikê hîn bûbû. Ji bilî Kurmancî ku zimanê wî yê zikmakî bu bi erebî, farisî û tirkî ji pir baş dizani bu.
Seyda di xebatên xwe yî di riya Xwedê û gel de her di nav gel ê xwe de maye. Tevî ku gelek caran lê teklîfên karên wek muftîtî, Waîzî û rayedariya dibistanên Quranê jî hatine kirin, ew yek ji wan qebul nekirî ye û evan karan wek astengî di riya xebatên xwe de dîtîye û xebatên xwe yên îrşadê her di nav gel, şagirt û murîd ên xwe de domandîye. Her weha bi hezaran kes li ber destên wî hidayet bune û çareserî ya derdên xwe yên manewî û dinyewî li ba wî dîtine. Seyda her di nav gel da bu ye û bi riya irşadê xwestîye ilm, aqil û exlaqê îslamî ji mirovên dora xe re bike murşîd û rêber.
Jiyan a wî ya têr û tije bi zehmetî û tevger di 22 yê gulan a 2003’a da bi dawî buye û Seyda gihîştî ye heqî ya Xwedê.
Jiberderxistinên Quranê
Jiberderxistinên Quranê pirtûkek li ser Jiberderxistina ayetan bi ayetên din e, ku ji hêla Al-Hafiz Ibn Al-Cawzi ( 510 AH - 592 AH ) ve hatî nivîsandin, nêzîkatiya nivîskarê li pirtûka wî ev e ku navnîşa serokan, û rêziknameya wan li gorî aranjmanê Quranê ye, û ku ayet betal dibe an ne kopî ye lê ne dozek e. Heya ku belgeya rastîn ya veguhastinê tê.
Di heman demê de du rupelên destnivîsa Quranê hene   :
Gabo d'Hirutho d'Bethnahrin
Gabo d'Hirutho d'Bethnahrin (Partiya Azadiya Mezopotamyayê, GHB) partiyekê çepgir a Suryanî bû. Ji bo demekê, gerîlayên GHB û HPG bi hev re tevger kir. Navê şehîdê yekemîn a GHB di sala 1999'an de George Francis (Abgar) b yê duyemîn Mihayel Kulan (Cûdî) di 11.01.2002'an de şehîd ket.
Piştî 2004'an nakokiyan di nav GHB'yê de derketin û GHB ji rexistinên kurdan dûr ketiye. GHB pişt re hatiye fesihkirin û di sala 2007'an de Konseya Neteweyî ya Bethnahrîn (MUB) hat damezrandin.
Châteauredon
Châteauredon, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bista biraşteyê
Bista biraşteyê, caxik, izxare, bista ku pê biraşte tê çêkirin e. Bist ji saca goştqelînê re dibêjin. Mirov dikare hemwate bîkarbîne. Caxik, izxare jî tên bikaranîn.
Ji ber ku êdî bistên berê yên qeliyan nemane, teknîka biraşteyan (goştbiraştin) gelek bipêşketine, bista biraşteyê bo tevayiyan dikare bê bikaranîn.
Li hin deverên Kurdistanê bist di wateya şîşan de tê bikaranîn û hin jî ji şîşan re bîco dibêjin ku navê xwe daye kebabeke kurdî.
Pirranî ji metalê ne lê yên ferfûrî û ji darê jî hene. Izxare ne tenê di pêjgehan de yan ne tenê ji bo amadekirina xwarinan tên bikaranîn. Lê bista biraşteyê bo xwarinan tê bikaranîn. Ên pêjgehan hesinî ne, di çend awayan de ne.
Saint-Trojan
Saint-Trojan, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Şîvayar
Şîvayar, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Pêvir
Komika Sêwiyan, Perwîn (îng. The Pleiades) komika stêrkan, a di nav Komstêrka Ga de ye. Ji ber ku ew kesên ji ezmên dinêherin re hema bala merîv dikişîne, komika Sêwiyan ji berê de di nav xelkên dinê de bi nav û deng bûye. Ew him li nîvkada bakur, him jî ya başûr dîtbar e.
Necm
Necm sûreyeke ji Qurana Pîroz de ye. Ew sûreya 53 yemîne û li bajarê Mekke, bi tenê ayeta 32emîn li Medîne nazîl bû ye. Ew ji 62 ayetan de pêk tê ye. Wê navê xwe wûşeya "Necm"ê li ayeta duyemîn de derbaz dibe de girtiye. Necm tê wateyê stêr.
Ew sûreya qala vahîy kirinê Quraneyê ferîşteyê Cebraîlê Muhemmed pexamber, firehîyayê bexşa Xwedê dike. Dîsa tê qala qewmên Ad û Semûd jî kirin.
Clement Attlee
Clement Richard Attlee, Yekem , KG, OM, CH, PC, FRS, ( – ) siyasetmedarekî brîtanî ê Labour Party bû. Attlee di navbera û  de serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî bû.
Îlovank
Îlovank, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Planetal
Planetal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Pêşgîr
Pêşgîr perçek caw an kaxizeke vemêjok e ku ji bo ziwa kirin an paqijkirina laş an rûyî tê bikar anîn. Ew bi têkiliya rasterast nemê digire û pir caran bi tevgereke maliştin an paqijkirinê tê bikar anîn. Pêşgîrên cûrbecûr ên mîna destmal, pêşgîrên serşokê û pêşgîrên pêjgehê li malan têne bikar anîn. Li avhewa germ, mirov dikare pêşgîrên peravê jî bikar bîne. Destmalên kaxezê ji bo zuwa kirina destan di daşirên qadên bazirganî û kargehê de têne dîtin. Di heman demê de di nav malan de ji bo gelek karên maliştin, paqijkirin û hişkkirinê jî tê bikar anîn. Pembû bi gelemperî di pêşgîrên tevnî de tê tercîh kirin, ji ber ku ew piştî spîkirinê hêza wergiriya avê digirin.
Reichenbach-Steegen
Reichenbach-Steegen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Gûran (herêm)
Gûran anku Goran navê herêmeke li navînê Kurdistanê ye. Ev herêm ji mintiqa navbera Xaneqîn, Serpul-e Zihow û Çîyayen Hawraman tê hev.
Sîrme
Sîrme, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Evran
Evran ( an Yağcılar) bajarekî ku bi ser navçeya Mûşê ve ye.
Bor
Bor (ji ) metal û elementeke kîmyawî ye. Kurteya wê B ye.
Bor û mirov
Her mirovek gireke di her rojekê da bi nêzîkî 0,2 mg bor bixe. Eger 100 mg û zêdetir bor di rojekê da were xwarin, nîşanên jehrîbûnekê tên dîtin.
Baran Hussein
Baran Hussein boksorê amator (MMA) ye. Navê hunermendê wî "Black Tiger" e, bi kurdî "pilingê reş". Baran endamê komeleya werzîşê ya Swîsreyê "PlanetEater" e. Têkiliya Baran li Avusturya bi MMA CENTER Hohenems e.
Tiştê ku wî ji bokserên MMA yên din vediqetîne ev e ku ew bi gelê xwe û ola xwe serbilind e. Baran di gelek wêneyan de Ala rengîn girtiye. Di medyaya xwe ya civakî de jî alê bi kar tîne û li şûna stranan neşiyên Îslamî bi kar tîne.
Rabenstein
Rabenstein şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Thannhausen
Thannhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Günzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Saint-Vincent-de-Paul, Gironde
Saint-Vincent-de-Paul, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Moxindî
Moxindî an Muxundî, bajarokekî navçeya Mêzgirê li herêma Dêrsimê ye.
Merklingen
Merklingen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Fundamento de Esperanto
Fundamento de Esperanto (bi kurdî: Bingehên Esperanto), pirtûka Ludwik Lejzer Zamenhof e ku tê de rêsayên rêzimanî û rişte û peyvên zimanê esperanto yê çêkirî dide xuyakirin.
Chaudon-Norante
Chaudon-Norante, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Kêzxwer
Çûkên kêzxwer, kêzxur, kêzxwar an jî kîrkok (Laniidae), famîleyekî fîkarên bera an passarî di nava gezik û dirrikan de dihên dîtin.Çûkên kêzxwer an kîrkokan,fîkarên goştxwer in û bi granî bi kêzikan xwedî dibin û seyda xwe bi firînê dikin.
Şayes û reftar
Hêlîna xwe axilbe li nav dirrikan bi hawê têfikan çêdikin. Cihêtiya wan ya ji çûkên din ji kêzikxweriyê pirtir hebûna mûyan a di bin nikulê wan de ye. Dîsa firnikên (qulikên poz) wan jî nenuxumandî ye. Nikulê wan bi serbejêr ve tewandî ye. Di nikulê jor de yek li çep yek li rast du diranên neynûkî he ne.
Penbegî
Penbegî, yan jî Pembegî gundekî bi ser Sergola Adiyemanê ve ye.
Montgomery
Montgomery paytextê federedewleta DYAyê Alabama ye.
Gorî hejmartinên sala 2004î hejmara niştecihen we 200.983 Einwohner e. Navê xwe ji General Richard Montgomery digire, ku ew di şerê serxwebunê de navdar bûye.
Rûbera parêzgeha wê 215,7/km² ye. Niştecihen wê 47,67% ji çermespiyan pêk tê. Pirraniya wan Afroamerîkaner in.
Şîrelî, Çaroymaq
Şîrelî, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hola Hecî Qado
Hola Hecî Qado, gundekî Bismilê ye. Mezreyek Girê Fariz e, li navbera Dêrbendê û Girikê Fariz de ye.
Debara gund bi çandinî û bi xwedîkirina heywanan e.
Etelan
Etelan, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Hîwa
Hîwa kovareke hefteyî ye. Li gel rojnameya Özgür Politika derdikeve.
Binihêre: Hejmarên kovara Hîwa
Piperales
Koma bîberawayan, koma bîberkiyan (Piperales) yek ji komên riwekan e, di nava Magnolîdiyan de cih digire. Di vê komê de 5 famîle hene. Riwekên wan darokî yan giha ne.
Sîstematîk
Koma bîberawayan (Piperales) ji 5 famîlean pêk tê:
Girmalik
Gundekî Bismilê ye. Li ber Çemê Caferî nêzî Seledûna Jêr û Meterê ye.
Şikêra
Şikêra gundekî Bismila Diyarbekirê ye. Li derdora wê Tilşamê, Zêwê, Şêxûsivê û Mezra Ehmed hene.
Makedonyaya Rojava (parêzgeh)
Makedonyaya Rojava', (bi grekî:Δυτική Μακεδονία) yek ji sêzdeh parêzgehên îdariya Yewnanîstanê ye, ku ji beşê rojavayê Makedonya Yewanistanê pêk tê. Parêzgeh, bakurê rojavayê Yewnanistanê cîwarbûye û bi yekeyên herêmî yên Florina, Grevena, Kastoria, û Kozani de hatiye dabeşkirin. Nêzîkî 280.000 kes ve, di sala 2017an de li herêma Yekîtiya Ewropayê de yek ji rêjeya bêkariyê ya herî bilind bû.
Saint-Vincent-de-Pertignas
Saint-Vincent-de-Pertignas, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Leşker (leşkerî)
Leşker, serbaz, esker di artêşek klasîk de ji kesên herî payenizm re tê gotin. Lê artêşên nûjen cuda ne, bi pere ne û di wan de tevahiya rûtbeyan bi vaca (mentiqa) kolektîvîzmê hatine sazkirin. Bind û ser wekhev in.
Leşkerê kurd
Hin binavkirinên leşkeran (dîroka Kurdistanê):
Yeherlû
Yeherlû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 145 kes (44 malbat) bû.
Yongzhou
Yongzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Hecklingen
Hecklingen, bajarekî navçeya (Landkreis) Salzlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Yongzhou
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.180.200 kesî
Wollin, Brandenburg
Wollin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Juneau
Juneau [Cûnou] navê paytexta federedewleta DYAyê Alaska ye. Herwekî navenda parezgehê ya bi heman navê ye.
Ereb (Agirî)
Ereb, gundekî girêdayî bajarê Kurdistana bakur Agiriyê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Roj TV
Televîzyona kurdî Roj TV di sala 2004an de hat saz kirin. Bi kurdî, tirkî, erebî û farisî weşanê kir. Bi riya satelitê Roj TV li tevayê Kurdistanê, li Rojhilata Navîn, li Ewropayê û li Afrîkaya Bakur dikarbû were temaşe kirin.
Qedr
Qedr yek sûreyek ji Quran a Pîroz e. Va sûra li bajarê Mekkê ji Mihemmed Pêxamber ra hatiye wahîy kirin û bi temamî ji 5 ayetan pêk tê. Sûre qala Şeva Qedr rê dike û ji bona vî yekê va nava hatiye danîn. Qedr navê şevekî pîroz di nava meha Remezan ê da ye. Di vî şevê da bawermend ji Xwedê borandinê daxwez dikin. Qedr bi zimanê kurdî tê mana "pirr mezin, rûmetî".
Roj TV
Bingeha ROJ TV li bajarê Kopenhag a Danîmarkayê hatiye danîn. Kompaniyeka mediya ye û li ser bingeha pêdiviyên netewa kurd, li Kurdistan û Mezopotamyayê hatiye damezirandin. Ev televîzyon li ser bingeha objêktîvbûn û serxwebûnê kar û xebata xwe pêş de dibe. Bernameyên ROJ TV li gor pîvanên weşana Danîmark û pîvanên Ewropayê tên çêkirin.
ROJ TV di 21ê Sibatê de dest bi weşana testê û di 1ê Adara 2004an de bi resepsiyoneke vekirinê bi fermî dest bi weşanên asayî kir. Ji gulana 2004an û şûnda Roj TV di înternetê de zindî tê temaşe kirin (Weşana zindî - kEditor).
Prodîksiyona ROJ TV li bajarê Belçîka Denderleuw e.
ROJ TV rojane rêze bernameyan pêşkêş dike. Ji nûçeyan bigir ta bernameyên dokumanter, fîlm, şahî, çandî û yên zarokan. Ev bername bi sê zaravayên sereke yên Kurdî; Kurmancî, Soranî û Dimilkî û bi zimanên Suryanî, 'Erebî û Tirkî tên pêşkêşkirin. Mebesta sereke ya naveroka hemû bernameyan baldayîna ser pêşketina civakî ye.
Profîla Temaşevanên Kurd ên ROJ TV, 40 mîlyon e ku tenê Kurdin. Ev kanal bi rêya satelaytê digehêje Kurdên li 77 welatan.
ROJ TV, di heman demê de ji reklam û peyamên bazirganî re vekiriye. Her wiha di warê tenduristî, tevgera mirovanî, dîrok, şêwaza jiyanê, zanist û teknolojî, xoza, perwerde û wekî din de derfeta rêklam kirinê maqûl dibîne. Wekî din di warê sponsor kirinê jî de derfet û mecal hene.
ROJ TV, di 22´ê Çile de, weşanên wê ji ser seteleyte Eutelsat´ê û Eurobird´ê hat birrîn. Balyozê giştî yên DYA'yê li Enqereyê Francis Ricciardone, Got ku "Me ji dostên xwe yên ewropî rica kir ku weşanên Roj tv were girtin." Lê ROJ TV, dîsa weşanên xwe da domandin. ROJ TV, televizyona kurd, ya netewî ya. Lê li gorî hemû komên civakê ûcudahîyên civakê ên ku li Kurdistanê hene weşanê dike. ROj TV, qedaxaya li ser zimanê kurdî şikand. Ji ber vê yekê jî, hertimî herîşên dewletê lê bûn. Roj tv, piştî wê birrîna weşanên wê ji ser Eutelsat û Eurobird, piştre bi hefteyekê li ser peyka Intelsatê bidest weşanên kir. Lê çend ku weşanên wê ji ser pyekê hatin birrîn jî, bênavber roj tv weşanên xwe li ser Internettê domand, heta ku carek din çû ser peykê û weşanên xwe domand.
Li Kurdistanê, televizyona ku herî zêde tê temaşa kirin a. Ji ber ku dîrok, çand, komelgerîya kurdistanê diihê berçav, ji bo kurdan bû televizyona yekem, Lê bi heman sedemê ji ber ku çand û dîroka kurdistanê weşana wê kir, bi hedefa hêrîşên dewletê ku lê dibin jî. Ji ber ku pêşî li pêşketina kurdan û çanda were girtin, herîş lê bûn.
Rodenbach, Rheinland-Pfalz
Rodenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Enver Ata
Enver Ata (jdb. 1959 Êlih - m. 20 hezîran 1984 li Uppsala, Swêd) yek ji têkoşerên doza azadiya kurdan bû. Bi awayeke nediyar hate kuştin.
Hewêdî
Hewêdî gundekî bi ser Sergola Adiyemanê ve ye.
Nîrê
Nîrê yan Nîreh, (bi tirkî:Bulakbaşı) gundekî ser navçeya Qilabana Şirnexê ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Şehnevaz Vesetî
Şehnevaz Vesetî, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Enver Ata
Ew piştî terapiya xwe ya pêşîn derbasî wargehên PKK yên li derveyî Bakurê Kurdistanê ne bû. Bo terapiyê wî şand Swêdê. Di avabûn û nivîsandina Berxwedan (kovar)ê de cih girt.
Di 20 hezîrana 1984an li qada Stora Torget a bajarê Uppsalayê hat kuştin. Çapemeniya Tirkiyeyê cara pêşîn kuştinê xist para PKKê. Gelek kes û kom jî di heman baweriyê de ne ku PKKê ew kuştiye. Dewleta Romê ji vê kujtinê sûdê werdigirt û îmaja kurdan li Swêdê diguherand, dilê swêdiyan li kurdan reş kir.
William Harvey
William Harvey (Wîlyam Harvey, 1578-1657) pizişk û zanistvanê Înglîz ko gera xwînê û dewrê dilî di wê da vedîtî. Bi vê vedîtinê, bingehê erkzanist anko fîzyolojîyê hat damezrandin.
Kakao
Welatê wê başûrê Amerîka, rojavayê Afrîka û herêmêm tropîkal e. Ji kevnexwediyên parzemîna Amerîkayê (îndiyanayî, çermesor) derbasê ewropayiyan bûye. Li Kurdistanê çandiniya wê gengaz e yan na, ne diyar e.
Aichen
Aichen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Günzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Munderkingen
Munderkingen bajarokê herî biçûk ê navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Pîrosa
Gelhenasî
Eve bo vê rastiya em dibêjim ku Mela Hisênê Bateyî yî Pîrosî ye berê xwe bidene va çend nuqtêt jêrîn:
Zereşoran
Zereşoran gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Wenzlow
Wenzlow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Pîrosa
Gelhenasî
2- MAMOSTE NECATÊ ZİVİNGÎ Dİ KİTÊBA XWE ‘’STÊRKÊN EDEBİYATA KURDÎ’’ da di berperê 124 ê da dibêjît: (Navê Melayê Bateyî, ‘Huseyn e. Navê bavê wî Mistefa ye. Navê kalê wî jî Mela E’hmed e. Bi eslê xwe ji gundê Pîrûsan in, ku ev gund girêdayî bi Bêşebabê ve ye). Herdîsa ‘eynî di wê kitêba xwe da ew pê da diçît û dibêjît: (Mela ‘Huseynê Bateyî li cem birayê xwe yê mezin, Mela E’hmed dest bi xwendina xwe kiriye, ku Mela E’hmedi wê demê melayê gundê Pîrûsiyan bûye). 3- Di malpera: Kurdpress/ کوردپرێس News Aganecy - Melayê Bateyî hosa ya hatî û dibêjît: Li gor agahiyên mirovên wan piştî ku Mela Ehmed îmamtiya gundê Pîrosan ya axa beg kiriye, bi malbatî li wî gundi de bi cîh dibin. October 18, 2016. 4- M. XALID SADINÎ jî di kitêba xwe da ewa bi navê ‘’MELA HUSEYNÊ BATEYÎ’’ da di berperê 30ê da dibêjît: Dema Mela Huseyn hatiye dinyayê birayê wî Ehmed mezin bûye û melayê gundê Pirûsiyan bûye.
5- Di malpera http://www.hakkarikulturturizm.gov.tr T.C KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI HAKKARİ İL KÜLTÜR VE TURİZM Hakkari Şairleri ve Yazarları ya hatî û dibêjît: KÜRDÇE MEVLİD’İN YAZARI MELE HUSEYNÊ BATEYÎ TANIYOR MUYUZ? Melayê Bateyî (1675-1755) Mela Huseyin Bateyî 1675 yılında Hakkari’nin Batê köyünde doğdu. Babasının ismi Mustafa’dır. Koçer bir aileden geldiği ve ağabeyi Mela Ehmed’in Piros’an köyü imamı olmasından sonra ailecek oraya yerleştiklerini diğer akrabaları belirtiyorlar. Mela Huseyin, ağabeyi Mela Ahmed’in yanında Kur’an’ı Kerim ve diğer kitaplarını okuduktan bir süre sonra Hakkari Zeynel Bey medresesine girdi ve orada eğitimini tamamladı.
Zereşoran
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 362kes (108 malbat) bû.
Pîrosa
Gelhenasî
6- Beytüşebap'ta Molla Hüseyin Batevi Uluslararası Sempozyumu KÜLTÜR & SANAT / ŞIRNAK - 20.09.2014 09:18 Molla Ahmed onun dedesidir. Babasının adı Molla Mustafa’dır. Molla Ahmed, soyundan gelenlerin ifadesine göre, ailesi aslen Irak Kürtlerinin Mizurî aşiretinden olup Beytüşşebab’ın Pirusan/Piruşan köyündendir. Onun ve oğlu Molla Mustafa’nın kabirleri Pirusan/Piruşan köyündedir. Sonra, torunu ve Mevlid yazarı Molla Hüseyin, Bâte köyü sakinlerinin talebiyle kardeşleri, Osman, Ahmed ve Mehmed’le birlikte bu köye göçmüş ve burada imamlık yapmıştır. Aile bundan sonra Batevî olarak anılmıştır.
Malxwê neviyê mezun yê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî ye, mala Malxwê ji va herpênç babik û binemaêt jêrî pêk têt: -Mala Keleş -Mala Xêveyî -Mala Nezoyî -Mala Teyîb -Mala Tahir
a. Mala Keleş:
Mala Keleş mala Malxwê ne… Salihê rêhsipî du kur hebin: ‘Elî Naza û Îsma’îl, Îsma’îl babê Silêmane, Silêman babê Keleşe. Keleşê kevin du (2) kur û pênç (5) kiç hebin: Îsif û Salih, Qaz, Gerdo, Xezo, ‘Eyşa û Amîna. ‘Eyşa (‘Eyşo): Dabû Binyamê Elkî. Ehmet, ‘Elî, ‘Emer, Mihemed û Por yê bidûv ketîn, eve xarzayet mala Keleşê kevnin. Amîna: Dabû Dolmezê Jirkî li gundê Bîşî, kurêt wê (Şexmûs,Xurşîd, Mistefa û ‘Elî…) xarzayet mala Keleş in. Qaz : Dabû Müsayê Hisênê Bilelî, kurêt wê (Selman, Hecî û Müsa…) xarzayet mala Keleş in. Gerdo: Dabû Îsifê Muquriya, kurêt wê (Mela Mistefa û ‘Elî ) xarzayêt mala Keleş in. Xezo: Dabû ‘Eliyê ‘Ezoyî, kûrêt wê (‘Ezo u ‘Elî) xarzayet mala Keleş in. Îsifê kurê Kelşê kevn sê kiç bitinê yê bidûv ketîn: Gozel, Zeyneb û Kitan bin. Salihî kurê Keleşê kevin pênc kur yê bidûv ketîn: Keleş, Mihemed, Silêman, Îsif û Ehmed. Kurê Keleş Feyselî (Rehma Xudê lê bît) mala kurêt wî ya li Edena. Kurêt Mihamed: Salih mala wî ya li Colemêgê û mala birayêt wî: Se’îd û Xelîlî ya li Elkî. Kurêt Silêman: Kimal, Îsma’îl û Şe’ban malêt wa yê li Edena. Mala Îsifî ya kurêt wî yê li Silopiya û ya ‘Emerê kurê wî ya li Edena. Kurêt Ehmed mala wa ya li Geverê. Hejî gotinêye bêjîn: Salihê Rîhsipî li dem û çaxê xwe da gelek sala mezunatî û rêberiya Pîrosetiyê hemiya ya kirî, di hîngê da gava di got: Pîrosetî anku re’iyeta mîrê Hekarê: Pîrosa, Bate, Hemka, Melêsê, Zevya, Elkî, Bilbês û Gelejêr, ev gunde hemî gundêt Pîrosetiyê dihatine hejmartîn û hisab kirin. Piştî Salihê Rîhsipî kurê wî Keleşê kevn jî mezunatî û rêberiya Pîrosetiyê hemiya ya kirî, heta vî Keleşî gelek sala bideh û erdane ya ji kuçeratî wergirtî û sitandî. Dibêjin li şerê geliyê Mamxora demê Axayêsor ji Şernexî hacîbeyra hemî pêkeve înadîne ser geliyê Mamxura da ku talan û xirab biken. Hîngê heta Keleşê Pirosî (anku Keleşê kevin) bi Pîrosetiyê ve, bi dahol zirna û hereboşiyeka mezun ve di hawara wa neçûyîn Axayêsor û hacîbeyra gelî berneda. Heta nihe jî li geliyê Mamxura çeperêt Pîrosetiyê; nexasima çeperê Keleşê kevn hêjî diyar û xoya ye li wêrê. Piştî Keleşê kevn kurê wî Îsfî jî mezunahî ya li Pîrosiya kirî. Li sala 1915ê li demê fermana fila rabî, Îsifê Keleşê kevin li gel mirovêt xwe (Pirosetiyê) pêkve radibin diçine ser gundêt fila li şerê Geliyê Tiyarê, Îsifê Keleşê kevin li gel çend mirovêt xwe wekî: ‘Ebdullahê babê Qadirê mala Avdel, Simaîlê Xalidê mala Merwan, ‘Ebdoyê mala Hesê Xaziya, Gula mala Keleş û çendekêt dî li wî şerê yêt hatîne kuştin, heta gorêt wa hemya yê li devêk di nav goristana gundê Derava Seyîda da. Hîngê di wî şerî da ‘Ebdullahê mala Xêveyî û Hisên Guharê bîrîndar dibin. Hisênê Guharê ji destê xwe birîndar dibît û (bapîrê min jî) anku ‘Ebdullahê mala Xêveyî di gundê fila Deravê da li ber deryê qesra melik Çikoyî bi dûrbînê berê xwe dida wa çiyayêt rex û doranêt gundî, fila ji wa çeperêt hindavî gundî tifengek berdabê çavekî dûrbînê di gel çavekî wî û bi rexekî difna wî ve pêkve bi timamî rakir bin.
Mala Weysiyê Reşîd: Silêmanê kurê Îsma’îlî du bira hebin: Avdel û ‘Ebdullah, Avdelî du kiç hebin: Fatma û Mîran. ‘Ebdullahî kurekî bitinê hebû navê wî ‘Ebdullah bû, ‘Ebdullahî du kur hebin: ‘Elî û ‘Ebdullah, ‘Elî kiçek bitinê hebû navê wê Zelo bû, ‘Ebdullah babê Reşîde, Reşîd babê Weysî ye. Weysî babê Şukrî ye. Mala Şukrî û kurêt wî ya li Geverê. Mala Weysî di gehîte Mala Keleş.
b. Mala Xêveyî:
Mala Xêveyî mala Malxwê ne, Mala Xêveyî ji va hersê binemala pêktêt: Mala ‘Ebdullahê mala Xêveyî, Mala Hesenê Unisê mala Xêveyî û Mala Mûsayê Ehmoyê mala Xêveyî
I-Mala ‘Ebdullahê mala Xêveyî:
… ‘Elî Naza kurê Salihê rêhsipî ye ‘Elî Naza babê Haciye, Hacî babê Ûnise, Ûnisî babê Îbrahîmî ye. Rîhspî û mezunêt mala Xêveyî dibêjin: Ev Îbrahîme êkane û nexriyê deyk û babêt xwe bû, li demê Xudê Te’ala ew dayî xuşkêt wî got eve xêvehiyê me ye. Ji ber hindê ev navê Xêveyî yê ketiye ser vê binemalê, berî vî Îbrahîmî navê mala Xêveyî mala Malxuyê bû, çunku ew jî ji babkalêt xwe da digehine Malxwê kurê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî yê mezun. Mala Xêveyî, Mala Keleş, Mala Nezoyî, Mala Teyîb û Mala Tahir eve hemî mala Malxuyê ne psmamêt êkin ji babkalkêt xwe yêt kevin da digehine êk, çunku ev herpênç binemale digehine Malxwê kurê şêx ‘Eliyê Pîrhesinî yê mezun. Vî Îbrahîmî ewê neqilnav digotê (Xêve) sê kur û sê kiç hebin: Tahir, Hesen, Miho, Gerdo, Xemrî û Mîran. Tahirî: ‘Ebdullah û kiçek yê bidûv ketîn. ‘Ebdullah babê: Ehmed, Tahir, Îbrahim, Se’îd, Esma yê û Fatmayê ye. Kurêt Ehmed: Mela Mihemed û kurêt wî malêt wa yê li Silopiya. Mala birayê wî: Salihî ya li Edena, ya ‘Elî û Remezanî jî yê li Geverê û ya Keser ya li Sitembolê. Tahir babê: Mihyedîn, Dîndar û Qasimiye. Kurêt Tahir: Mihyedînî mala wî ya li Zaxo û mala birayê wî: Dîndarî ya li Cizîrê. Kurê Îbrahimî: Mirad mala wî ya li Silopiya. Kurêt Se’îdî: ‘Ebdullah û birayêt wî mala wa ya li Edena. Esma dabu ‘Îsma’îlê kurê Îbrahîmê mala ‘Îsakê ewê ku digehîte qebîla Bilêliya. Esma deyka Îbrahîm, Hecî, Hesen, Îsif, Remezan, Qadir, Weysî û Xelîlî ye (Rehma Xudayê Jorî lê bît). Fatma jî ya daye Sadiqê kurê Heciyê Sadiq. Fatma deyka: ‘Ebdusselam, Sefer û mes’udî ye.
Lîsteya Xelatên Grammy yên 2008
Performansa herî Baş ya Metal
"My Apocalypse"- Metallica
Ülkü Bingöl
Ülkü Bingöl (jdb. 1981 - Erxenî) nivîskar, helbestvan û weşangerekî kurd e.
Jiyan
Di sala 1981an de li gundê Pîrahmedê yê Erxeniya, Amedê ji dayik bûye. Li zanîngeha Marmarayê beşa erdnîgariyê xwendiye. weşanxaneya zarokan a HÎVA di 2014an de ava kir. Ev weşanxane li bakurê welêt yekemin weşanxaneya zarokan e. Hê jî wek edîtorê vê weşanxaneyê kar û xebatên xwe didomîne.
Pîrosa
Gelhenasî
Îbrahîmî ewê neqilnav digotê (xêve) kiçêt xwe: -Gerdo dabû Sofî ‘Ebdurehmanê kurê Xalidê Elkî. Binyamê, Xalid, Feteh, Fatma û Xanim yê bidûv Sofî ‘Ebdurehmanê ketîn. Binemala Binyamê anku dûndeha Sofî ‘Ebdurehmanê li Elkî ewêt ku dibêjinê: Mala Mêhrab xwarzayêt mala Xêveyî ne. -Xemrî dabû Mistoyî ewê ku digehîte babkê Muqurya li Melêsê. -Mîran jî dabû Salihê mala Mijdê li gundê Pîrosa, ewê ku digehîte Muqurya. Kiça vê Mîranê anku Miryem dabu Îsifê Elkî, ‘eyalê vî Îsifî Mihemed (Mihemedê Miruyê) ew xwarzayêt mala Xêveyî ne. Tahirê babê ‘Ebdullhê mala Xêveyî zavayê Bilbêsiya ne; kabaniya wî Fatma kiça Miradê Bilbêsî ye ewê ku di gehîte wê binemala dibêjinê: Mala Mûsakê ji mala Mustoyî. Hejî gotiniye bêjîn evî Miradê Bilbêsî sê kiç hebin: Fatma, Duhokî û Henîf. 1- Fatma ji rêve dabû ‘Ebdullhê mamê Weysî, ewê ku digotê ‘Ebdullhê Xifşê, paşê piştî mirna wî Tahirê babê ‘Ebdullhê mala Xêveyî ew Fatma ya li xwe mehir kirî. Heta ‘Ebdullhê Xifşê berî Tahir çar kiç ji vê Fatmayê hebin: Sariya, Zeho, Ferman û Eyşê. Ev herçar kiçêt ‘Ebdullhê Xifşê nevisiyêt Tahirê babê ‘Ebdullhê mala Xêveyî ne, anku xuşkêt ‘Ebdullhê mala Xêveyî ne ji dayê da. -Sariya dabû Weysiyê babê Şukrî. -Zehra (Zeho) dabû ‘Îsayê babê Cibrailî. -Ferman jî dabû Têcoyî babê Hisînê Têcoyê Muqurya. -Eyşê jî dabû Sofî ‘Ebdurhmanê Bersûlavê ewê digehîte mala Hîmê ji Bilêliya. ‘Eyalê vaherçara anku ‘Eyalê Weysî, ‘eyalê ‘Îsayî, ‘eyalê Têcoyî û ‘eyalê ‘Ebdurhmanê Bersûlavê kurmetêt ‘eyalê ‘Ebdullhê mala Xêveyî ne ji dayê da. 2- Duhokî dabû Mihemedê babê Hisênê babê: Mihemed û Ferhanî ewêt ku malêt wa li Zaxo. ‘Eyalê Hisênê Duhokiyê ji dayê da xwarzayêt ‘eyalê ‘Ebdullahê mala Xêveyî ne. 3-Henîfa deyka (‘Eyşoyê) dabû ‘Ebdullahê ‘Ebdoyê mala Heydoyê Bilbêsî, ‘Ebdullah babê: Mirad û Musa ye. Henîf deyka ‘Eyşoyê kiç xaleta ‘Ebdullahê mala Xêve ye, ‘eyalê Eyşoyê û ‘eyalê ‘Ebdullhê mala Xêveyî pisxaletêt êkin. Dibêjine dûndeha va hersê kiçêt Miradê Bilbêsê, anku dûndeha Fatmayê, Duhokîyê û Henîfê dûndeha: (Mirad). Mala ‘Ebdullahê mala Xêveyî, mala Hesenê Unisê mala Xêveyî û mala Mûsayê Ehmoyî mala Xêveyî pismamêt êk yêt îllehin; çunku hemî li Îbrahîmî ewê ku neqilnav digotê (xêve) digehne êk.
II- Mala Hesenê Unisê mala Xêveyî:
Îbrahîm ewê neqilnav digotê (xêve) babê Hesene. Hesen babê Ûnis, Ehmoyî û Amînayê ye. Ûnisî du jin yêt înadîn: Selîma û Amîna, ji Selîmayê Hesen, Pîroz û ‘Eyşo yê bi dûvketîn. Hesenê Ûnis: Ûnis û Mihemed Salih Qudret û Besna yê bidûv ketîn. Kurêt Hesenê Ûnis: Ûnis û Mihemed Salihî malêt wa yê li Edena. Qudret ya daye ‘Eliyê mala ‘Îsakê Bilêlî. Qudret deyka Şêxmûse. Besna jî ya daye Mihemedê kurê Ya’qûbê mala ‘Îsakê Bilêlî. Besna deyka Mihemed Letîf, ‘Etem, Nizar û Cemaliye. Selîma ji mala Heyder bû, jirêve ‘Ebdullahê babê Cum’eyî ew mehir kirbû, paşê piştî mirna wî Ûnisê babê Hesen ya mehirkirî. Ji Amînayê jî: ’Umer babê: Mihemed ‘Elê û Mihemed Se’îdî (Rehma Xudê lê bît) û Bedrî yê bi dûvketîn. Pîroz dabû ‘Ebdullahê mala Xêveyî (bapîrê min yê babê), ‘Eyşo (A’îşa) dabû Mûsayî (bapîrê min yê dayê). Bedrî jî dabû Hacoyê Marûnisî li Duhokê. Bedrî deyka: Tahir, Emîn, Selîm, Hesen û Hîsênî ye. Mala ’Emerê Ûnis û nevyêt wî anku Kurêt Mihemed Se’îdî (Rehma Xudê lê bît): ’Emer û Mihemed Se’îdî yê li Duhokê û mala Mihemed ‘Elî û kurêt wî: Mirad, Dilovan, Bêwar… ya li gundê Kura. Fatma kabaniya Silêmanê birayê mela Mehmûdê Bilêlî kiça Amîna Hesenê kevne, Amîna meta mala Xêve yî hemiyane. ji Selîmayê Cum’e Hesen, Pîroz û ‘Eyşo xuşik û birayêt ji dayê dane.
III-Mala Mûsayê Ehmoyê mala Xêveyî: Îbrahîm ewê neqilnav digotê (xêve) babê Hesene. Hesen babê Ûnise, Ûnis babê Hesen û Ehmo ye, Ehmo babê Mûsayî û Xemê ye. Musayî: Yasîn û Mihemed, Helima, Sînem û Hawa yê bidûv ketîn. Helima dabû Ehmedê kurê ‘Ebdullahê mala Xêveyî. Helima deyka mela Mihemed, Salih,’Elî, Çûrê û Amînayê ye (Rehma Xudayê Jorî lê bît). Sînem dabû Silêmanê birayê Keleş. Sînem deyka: Kimal, Îsma’îl û Şe’banî ye, (Rehma Xudayê Jorî lê bît). Hawa dabû Xurşîdê birayê Reşîdê Pîrozê, piştî mirna wî birayê wî Ehmê ya li xwe mehirkirî. Kurêt Yasîn: Hisên û ‘Elî û kurêt Mihemedî: Mehdî û Ehmed malêt wa yê li Cizîrê. Xem dabu wê binemala dibêjinê: Mala kêstê li Aşka, ev binemala kêstê xwarzayêt mala Xêveyî ne. IV- Kurê Îbrahîmî ewê digotê (Xêve) yê dî: Anku Mihemed ewê neqilnav di gotê (Miho), wî du jin înadibin: Safiya û Fetîha, ewî Mihoyî pênç kiç yê bidûv ketîn: Son û Asya ji Safiyayê, Miryem, Fatma û Bazxa jî  ji Fetîhayê. Ev herpênç kiçe anku Son, Asya Miryem, Fatma û Bazxa kiçmamêt îlleh yêt ‘Ebdullhê mala Xêveyî ne. Miryem dabû ‘Umerê Hesê babê: Hecî Musayê mala Hesê. Ev binemala Musayê mala Hesê xwarzayêt mala Xêveyî ne. Son dabû Hesenê Ûnisê mala Xêveyî. Fatma dabû mela Elî yê babê Mihemed Se’îd, birayê mela Mehmûdê Bilêlî,’eyalê mela Eliyê babê Mihemed Se’îd li gundê Makîta xwarzayêt mala Xêveyî ne. Bazxa dabû ‘Ebdullahê babê Qadirê mala Avdel. ‘Eyalê ‘Ebdullahê babê Qadirê mala Avdel xwarzayêt mala Xêveyî ne. Asya jî dabû Îbrahîmî (Îboyê) Bilêlî ewê ku digehîte mala Şêxê. ‘Eyalê Îboyê mala Şêxê jî xwarzayêt mala Xêveyî ne.
e. Mala Nezoyî: …Nezo babê Hesene, Hesen babê Salihe, Salihî çar kur yê bidûv ketîn: ‘Elî, ‘Emr, Hebîb û Avdel. Kurêt ‘Elî: Mihemed Emîn mala wî ya li Wanê, Malêt birayêt wî: Hesen, Salih û Hisênî (Rehma Xudê li wa bît) yê li Colemêrgê. Kurêt ‘Emr: Ehmed, ‘Arif û Bedel malêt wa yê li Colemêrgê. Mala kurê Hebîb: Remezanî ya li Duhokê. Mala Avdel û kurêt wî ya li Colemêrgê, mala kurê wî: Selimî ya li ‘enqerê. Mala Remezanê kurê Hebîbê Nezoyî ya li Duhokê. Teyîb, Nezo û Tahir birayêt êkin.
d. Mala Tahir: …Tahirî sê kur û kiçek hebin: ‘Ebûzêd, Şahîn, Mihemed û Por. Kurêt ‘Ebûzêd: Mihemed, Tahir û Şahînî malêt wa yê li Geverê. Por ya daye mela Hesenê Hemka. Şahînî sê kiç bitinê yê bidûv ketîn: Ruhan, Zeyneb û Gula deyka Feyselî (Rehma Xudê lê bît). Mihemedê birayê ‘Ebûzêd û Şahîh bê dûndeh yêt mirî.
Hejî gotinê ye bêjîn: Hêj heta vê gavî jî sê cih û dûrîngehêt mala Keleş, mala Xêveyî, mala Teyîb, mala nezoyî û mala Tahir anku Hersê guhorêt Baskêserî û guhorêt Berderyûka mîratê bab û kalane yêt navêk da mayîn li xwe lêkvenekirîne û Merşeqa, belê zevî têne ewa ya hemî Pîrhesiniya ye.
2- Mala Renda:
a.Mala Salihê Beybûnê: … ‘Elî kurê Rendo ye, Rendo neviyê Şêx ‘Elîpîrhesna ye ‘Elî babê Şêxoye, Şêxo babê Cangîre, Cangîr babê Salihe, Salih babê Findoye. Findoyî du kur hebin: Salih û Mistê, Mistê babê ‘Emere. Kurêt ‘Emer: Şahîn,’Elî û Hecî malêt wa yê li Silopiya. Salihî du kur hebin: Mihemed û ‘Ebdurehman, ‘Ebdurehman babê ‘Ewniye, Mihemed jî babê Tehsîn wa ye. Malêt kur û neviyêt Mihemed û ‘Ebdurehmanî yê li Duhokê. Mala Mihê Gulanî û mala Salihê Beybûnê anku mala Mistê li Cangîr û ‘Usman digehine êk. Heta gora vî Şêxoyê babê Cangîrî ya li wê tengaviya di ser gundê Bate da dinav şûrhekê da ya diyar û berçave.
b. Mala Mihê Gulanî:
3- Mala Tajda:
a. Mala Salihê Xidrê: … Ehmed babê ‘Umere, ‘Umer babê ‘Elî ‘Utmana ye, ‘Elî ‘Utmana babê ‘Ebdullahiye, ‘Ebdullah babê Xidrêye, Xidrê babê Salihe. Kurêt Salih: Hecî Ehmed, Mihemed û ‘Emer malêt wa yê li Colemêrgê, mala Hecî ya li Şemzîna. Mala Sebrî ya li Mêrsînê. b. Mala Cum’eyî: … Avdel babê ‘Ebdullahiye, ‘Ebdullah babê Cum’eye. Kurêt Cum’eyî: ‘Ebdulkerîm mala kurê wî Cemal ya li Pîrosa ya Mecîd ya li Silopiya û ya Mihemed ya li Kawaşê. Mala Mihemed Se’îd ya li Silopiya û mala Nûrî ya li Pîrosa. (Selîma ji mala Heyder bû, jirêve ‘Ebdullahê babê Cum’eyî mehirkir bû, paşê piştî mirna wî Ûnisê babê Hesen ya xwe mehirkirî). Ji Selîmayê Cum’e Hesen, Pîroz û ‘Eyşo xuşk û birayêt êkin. Mala Cum’eyî û mala Salihê Xidrê digehine êk. ‘Ebulkerîm, Helîma û Xezêm yêt Miryema Şerefa ye.
c. Mala Heyderê Mihoyî: …‘Usman babê ‘Eliye, ‘Elî babê Heydere, Heyder babê Mihemede, Mihemed babê Heydere. Kurêt Heyder: Selim û birayêt wî malêt wa yê li Silopiya, mala Ferxî ya li Pîrosa û mala kurêt Mihemed ya li Cizîrê. Mala ‘Eliyê Qentarê û mala Heyderê Mihoyî li ‘Eliyê kurê ‘Usman digehne êk. ‘Eliyê Qentarê kurê ‘Ebdurehmane, ‘Ebdurehman pismamê Mihoyê Heydere. Mala kurê ‘Eliyê Qentarê: Yêlmazî ya li Wanê. Mala Heyder û mala Xêveyî ji deyka Mihoyê babê Heyder ve dibine xal û xwarzayêt êk.
d. Mala Gencoyî: … Hecî ‘Elî kurê genco ye, mala wî li Duhokê bû, dibêjine mala wa (mala ‘Eloroxa). Çu ‘eyalê nêrîn bidûv Hecî ‘Elî neketiye, hema kiçek bitinê ya bidûvketi navê wê Fatma ye ya daye Hesenê Muzûrî. Fatma dabû Hesenê Etrûşiyê Muzûrî li Duhokê. Mala Gencoyî û mala Hisênê Guharê digehine êk.
e. Mala Hisênê Guharê: … Pîro babê Hisêne, Hisên babê Qadire, Qadir babê Hisênê Guharê ye. Hisên babê Qadire, Qadir babê Mistefaye. kurêt Mistefayî: Emîn û Qadir malêt wa yê li Mêrsînê, mala bazî ya li Wanê û mala Îslam Hisên yê li Silopiya.
4- Mala Xemuşîna:
a.	Mala Salihê Xemuşîna: Ev binemale yê li gundê Sûrmanê li rex bajêrê Colemêgê. … Xemuşîna, neqilnav digotê: Şîno Belê navê wî Hemo bû. Hemo babê Salihe, Salih babê Mihoye, Miho babê Salihe, Salih babê Resule, Resul babê Mihemede, Mihemed babê Îbrahîm û Îsifi ye, Îsif babê: Xenî, Mihemed, Şe’ban û Şukriye, malêt wa yê li Colemêgê.
b. Mala ‘Elîzeba: … ‘Elîzeba babê dirbaze, dirbaz babê Salihe, Salih babê Hemoye, Hemo babê Findoye, Findo babê: ’Eliye, ‘Elî babê: Findoy, Hemoy û Şekire. Mala kurêt Findoyî:’Elî, Şefîq û Ferîq yê li Cizîrê. Kurêt Hemoyî: Salih, Risqî û Derwêş malêt wa yê li Pîrosa û malêt Rehmî û Kerîm yê li Cizîrê, mala Fehmîyê birayê wa ya li Silopiya.
5-Mala Sofî:
Binemala Sofî anku dûndeha Sofî Mehmudê Kêste yî, ev Sofî Mehmude kurê Ehmede, Ehmed neviyê Şêx ‘Elîpîrhesna ye, ev binemale ji va herçar binemalêt jêrî pêk têt:
a. Mala Hisênê Sincoyî: … Nebî babê mela Se’diye, mela Se’dî babê Îsma’île, Îsma’îl babê Hisêne, Hisên babê Sincoye, Sinco babê Hisêne, Hisên babê: Hecî Se’îd, Me’ruf, ‘Etem, Hecî û Hesenê babê Sinco ye (Rehma Xudê lê bît). Mala kurêt Hesen ya li Cizîrê, Mala Hecî Se’îd û Hecî yê li Silopiya. Mala Me’ruf ya li Mêrsînê û mala ‘Etem ya li Wanê.
b.	Mala Nebî: … Nebî babê mela Se’diye, mela Se’dî babê mela Îsma’île, mela Îsma’îl babê Nebiye, Nebî babê: Mihemed ‘Elî, Hemîd û Îsife. Kurêt Mihemed ‘Elî: Necmeddîn û Nesreddîn malêt wa yê li Silopiya. Kurêt Hemîdî: Hemze, Sima’îl û Remezan malêt wa yê li Silopiya. Mala Îsifî ya li Stenmbolê û ya kurê wî Fadilî ya li Edena.
c. Mala Hisên Helebî: … Leşker babê Mistefaye, Mistefa babê Ehmede, Ehmed babê ‘Eliye, ‘Elî babê Hisêne, Hisên babê: Ehmed, Mihemed, ‘Elî û Hesene. Mala Ehmed ya li Silopiya, mala Mihemed ya li Mêrsînê û ya’Elî ya li Edena.
d.Ucaxa malbata Hacî Li gundê Kêste li devera Berwariya, ewê ku ser bi qeza Amêdiyê ve. Ji dûndeh Ehmedê kurê Şêx ‘Elîpîrhesna, ewê gora wî di nav goristana gundê Pîrosa da, ucaxeka heyî dibêjnê: Ucaxa malbata Hacî. Ev ucaxe ji va hersê (3) babka pêktên: a. Babkê mala Sofî ku nûke praniya wa yê li welatê Hollenda û Keneda. b. Babkê Feq Mehmûd, ew yê li vahersê welata anku Emerika, Keneda û Ferensa. c. Babkê mala silêman û Muhemmed ew jî yê li başûrê welatî û welatê Keneda. Evêt dî jî yê li Duhok, Zaxo û gundê Kêste. Li gundê Kêste ew binemala bi navê binemala Sofî hatiye navkirin, ew digehne Sofî Mehmud, ev Sofî Mehmudê kurê Ehmedê Şêx ‘Elîpîrhesna gelekî teqwa û dîndar bû, heta dibêjin wî gelek sala mezunatî û rêberiya xelkê gundê Kêste û wa gundêt rex û doranêt Kêste jî ya kirî. Ev herçar binemalêt me gotîn anku: Mala Hisênê Sincoyî, mala Nebî, mala Hisên Helebî û ucaxa malbata Hacî ewêt ku li gundê Kêste hemî Pismamêt êkin. Mala Hisênê Sincoyî, mala Nebî û mala Hisên Helebî bapîrkalkêt wa ji gundê Kêste ji başûrî welatî yêt hatîne gundê Pîrosa li nav mirovêt xwe yêt xwecih û akincî bîn.
Mala Heciyê Sadiq:
Ev bine male ji nav Pîrosêt Boselê yêt hatîne nav Goyan, çend saleka li gundê Bêjohê yêt mayîn, heta li gundê Bêjohê zeviyek û binekî gûzê jî bi navê bine mala wa hebin, paşê ew ji wêrê yêt rabîn û hatîne nav mirovêt xwe, li ser gundê Pîrosa yêt mayîn û akincî bîn. …Tîtan babê Geve ye, Geve babê wî Mihemediye ewê neqilnav digotê (Hemedînk), wî Mihemedî du jin înadibin êk kiça Musayê Ehmoyê Mala Xêvey bû û yadî dîjî navê wê Guhar bû, evî Mihemedî du kur hebin : ‘Emer û Sadiq, ‘Emer bê dûndeh yê mirî. Sadiq babê Hecî ye, Hecî babê: Mela Hesen, Cind, Sadiq, Mihemed, Ehmed Hisên û Salihe. Zêrîn kiça Sadiqe, anku xûşka Heciyê kurê Sadiqe. Zêrîn dabu Salihê kurê Ne’muyê Avdelzêra. Salihî çu dûndeha nêrîn bidûv neketiye, wî hema kiçek bitinê ji Zêrînê hebû navê wê: Hûr bû dabû Se’diyê babê Mîrxanê remetî. Kurêt mela Hesen: Mela ‘Ebdulwahid mala wî ya li Silopiya û mala birayê wî: ‘Ebdulhekîmî ya li Elkî. Kurêt Cindî: Fuad û Tariq malêt wa yê li Şernexê û mala Hecî û ya fewzî yê li Elkî û mala ‘Emerî ya li Silopiya. Kurêt Sadiq: ‘Ebduslam mala wî ya li Cizîrê û mala Sefer û ya Mes’ud jî yê li Silopiya. Mala Mihemedê babê: Cebarî (Rehma Xudê lê bît) û ya kurê wî Muslimî yê li Elkî, mala kurêt wî yêt dî, ya ‘Ebasî û ya Eyubî yê li Silopiya. Mala Ehmed û kurê wî: Keremî yê li Elkî û ya Îslamî ya li Silopiya. Mala Salih û kurê wî û mala kurê Hisên: Mizgînî yê li Elkî. Dibêjin ev (Hemedînke) anku Mihemed mirovekî gelekî bisteh û zengîn bû ji berhindê yê gotiyê (Hemedînk). Ev binemala dibêjinê mala Heciyê Sadiq û mala Avdelzêra xal û xwarzayêt êkin. Sadiqê babê Hecî û keleşê kevin biramakêt êkin, navê deyka wa Guhar bû. ‘Emerê birayê Sadiqê kevin xwarzayê Musayê Ehmoyê Mala Xêve ye. ‘Eyalê Sadiqê kurê Heciyê Sadiq jî xwarzayêt Mala Xêveyî ne.
Mala Avdelzêra:
Ev bine male ji nav Şikakêt Îranê yêt hatîn û ew jî li ser gundê Pîrosa yêt mayîn û xwe cihbîn. Mala Avdelzêra piştî hatîne gundê Pîrosa Avdelzêra milkê bine mala Tajda û Beytoyê Muqorya bo xwe yê kirî. … ‘Emer babê Pîroye, Pîro babê Avdelî ye Avdelzêra çar kur yê bidûv ketîn: Ne’mu, ’Ezo, ‘Ebdullah û Miho. Ne’muyî pênç kur yê bidûv ketîn: Îbrahîm, Îsif, Hebûb, Hesen û Salih. Kurêt Îbrahîmî: Cemîl û kurêt Tahirî (Rehma Xudê lê bît) malêt wa yê li Şernexê. Kurêt Mûsayî: N’manî mala wî ya li Şernexê û mala birayê wî ya li Duhokê. Kurêt Îsifî: ‘Emer û Şeref malêt wa, anku mala Şeref û birazayêt wî yê li Şernexê. Mala Mihemedê kurê Hebûb ya li Edena. Kurêt Hesenî: Remezan û birayêt wî malêt wa yê li Melêsê taxê Aşêçavşîn. Salihî çu dûndeha nêrîn bidûv neketiye, wî hema kiçek bitinê ji Zêrînê hebû navê wê: Hûr bû dabû Se’diyê babê Mîrxanê remetî Zêrîn xûşka Heciyê kurê Sadiq bû. ’Ezo babê ‘Eliye, ‘Elî babê ‘Ezo ye. Kurêt ‘Ezoyî: Celat û birayêt wî malêt wa yê li Melêsê taxê Aşêçavşîn. ‘Ebdullah babê Qadire. kurêt Qadir: ‘Ebdullah mala wî ya li Şernexê, malêt birayêt wî: Avdel, Mihemed û Ehmed yê li Silopiya. Miho babê Fetehe. Kurêt Fetehî: Hisên û Emîn malêt wa yê li Pîrosa, mala birayê wa: Mihemed Selimî ya li Geverê. Di nav meqbera ‘Elîpîrhesina da sê gûzêt mezun yêt heyin êk yê mala Malxwê hemiyane êk yê mala Avdele û yêdî jî yê mala Gencoyî wa ne.
Mala Melayî:
Babkê mala melayî Botîne, bapîrkalkê wa yê ji Dêrgulê hatin li ser gundê Pîrosa yêt cihwarbîn û mayîn. Mala melayî sê bira bin: Hemed, Qado û ‘Emer. Mala Hemed li gundê Pîrosa yêt xwech bîn, dibêjinî mala mela Hemeavdela anku (mala melayî), dibêjin ev mela Hemede mirovekî gelekî dîndar û hindî bêjî yî xêrxwaz bû. Mala melayî ji va binemalêt jêrî pêk têt:
a.	Mala Baroyî: Hemomelek, babê Hemoavdelaye, Hemoavdel babê Hemoye, Hemo babê mela Hemede, mela Hemed babê Hemede, Hemed babê Se’doye, Se’do babê Baraniye, Baranî babê: Mela Hesen, Ehmed, ‘Îbrahîm, Hisên, ‘Umer, Heyder û Se’dulahî ye. Ehmed, Baranî, Hecî û Kelo birayêt êkin, Hecî babê Hekîm û ‘Ebabekre û Kelo babê Mihemed û ‘Elî ye.
b. Mala Hemo Bihara: Anku mala Şerîfê Qadoyî ewêt ku berê mala wa li Aşka: Qado babê Hesene, Hesen babê: Şerîf, Welî û Îbrahîmî ye. Mala Şerîf û kurêt wî: Kerem, Qadir, Sebrî, Azad û Îsifî yê li Wanê, mala Ehmed û Mihemed yê li Kawaşê. Mala Feyselê kurê Îbrahîmî ya li Wanê û ya birayêt wî: Ehmed û Salihî ya li Edena. Mala Welî û kurêt wî ya li Dêzê Ev bine male digehîte mala Melayî.
c.Mala Salihê Mîhê: Hemed babê Sofiye, Sofî babê Mihê ye, Mihê babê Salihe, Salih babê: ‘Arif û mela Mihemede (Xudê jê razî bît). Mala ‘Arif û mela kurê mela Mihemed: Mela Qasim yê li Cizîrê. Sofî û Se’doyê babê Baranî birayêt êkin. d. Mala Xazîkê: Findo birazayê Se’doyê kurê Hemede, Findo babê Xaziye, Xazî babê: Binyamê, Ehmed û Silêmane. Malêt kurêt Binyamê, Ehmed û Silêmane yê li Edena. Ev herdu binemale anku: Mala Salihê Mihê û mala Xazîkê digehine mala Baroyî.
e. Mala Sofî: Hindek yê li Colemêrgê li gundê Kehakilîla, ew jî digehine mala Melayî.
Mala Salihê Mîhê: Hejî gotiniye bêjîn: Dûndeha ‘Emer ewêt ku di bêjinê Mala Umerkê ji va herçar binemalêt jêrî pêk têt:
a.	Mala Îsivê ‘Ebduyê (mala Tehlê): Seydo babê Tehlo ye, Tehlo babê ‘Ebdo ye, ‘Ebdo babê Îsife. Kurêt Îsifî: ‘Ebdullah mala kurê wî: ‘Adil û birayêt wî yê li Edena. Mala Mistefayê babê: Hacî û Îsfî (Rehma Xudê lê bît), û ya kurê wî Xelîlî ya li Cizîrê.
b.Mala Bironasira: Yê li Çolemêrgê û başûrî welatî: Li Zaxo û li gundê Sipindarokê.
c.Mala Hacî: Yêt çûyine Kespiyanişê nav Jîrkiya û li çemê ‘Ezoyî yêt xwe cih bîn.
-Mala Binyamê: Ev binemala Binyamê yê li gundê Hedrîşê cihwar û akincî bîn.
-Mala Hesoyî: Yê li Silopiya, Mêrsînê û Dörtyolê. Mala Îsivê ‘Ebduyê (mala Tehlê), mala Bironasira, mala Hacî, mala Qadoyê Sefoyî, mala Binyamê û mala Hesoyî eve hemî pismamêt êkin.
Babkê Xaziya:
Ev binemalêt babkê Xaziya hemî ji bab û kala da digehine êk anku bab û kalêt wa bira û pismamêt êkin. Heta Mela Hisên û Babkê Xaziya digehine êk çunku bine mala Mela Hisên û Babkê Xaziya di eslê xwe da ev herdu binemal di gehne Mizûriya ji kevn da ew yê ji başûrî welatî ji Gundê Çemankê nêzîkî Duhokê yêt hatîn. Hejî gotiniye bêjîn. Mizûrî anku Çemankî di ‘eslê xwe da digehne Barzaniya. Du bira binavê: Xelîl û Gewro yêt hatîn li gundê Pîrosa yêt xwecih bîn, Xelîl li taxê Meyşê û Gewro jî li taxê Aşka yêt xwecih bîn. Heta dibêjin Qaqaniyêt va Xaziya yêt gundê Çemankê di mala Hesê da li gundê Pîrosa li demê xaniyê wî sotî yêt hatîne sotin! Gelecara Simê digot Hecî Meloyî anku mezunê Mizûriya her digot: Hinde mirovêt me ji gundê me anku ji Cemankê yêt çûyne herêma Hekariyê li gundê Pîrosa yêt xwecih bîn. Heta ji ber vê mirovahiniyê zivistanekê ‘Ebdullahê babê hecî Mûsayê Xaziya û Baroyê Se’doyê mala melayî pêkve pezê xwe yê birye ser kozê li rex û doranêt gundê Cemankê. Babkê Xaziya ji va çend binemala pêktêt: