cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rohrdorf, Bavyera
Rohrdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Wonnegau
Wonnegau şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Kerkût
Kerkût (bi tirkî: Boğaziçi), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
1994
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Kîsan, Patnos
Kîsan, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Taonan
Taonan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 420.000 kesî
Fritz Heider
Fritz Heider yek ji weşanger û rexnegirekî Awistiryayî ye. Lê piranî li ser derûnnasiyê dixebitî. Di 1896 li Vîyanayê ji dayîk bûye û dîsa li wir di sala 1988 jiyana xwe ji dest daye.
Bi navê "Attributionstheorie" angaşteke nûjenî pêk aniye û bi çavên rexnegîriyê psîkologiya heyî nirxandiye. Li ser derûnînasiya komî xebatên wî hene.
Teteristan
Teteristan, anku Komara Teteristanê (bi teterî: Татарстан Республикасы, Tatarstan Respublikasy; bi rûsî: Республика Татарстан: Respublika Tatarstan) yek ji saziyên federal ên Rûsyayê ye. Ew li qûntarên rojavayê çiyayên Ûral Asya û Ewropa ji hev vediqetîne, bi qasî 70 hezar km² rûberê herêmê ye û nifûsa wê nêzê çar milyon mirovan e.
Peyva Teteristan dibe du beş: "Teter" (koma etnîkî) û "-istan", ku bi aryayî tê wateya erd. Destpêka avakirinê li Teteristan vedigere sedsala heştemîn berî zayînê. Ku piştî dewleta bulgarî rabû û dûv re mongolan di sedsala sêzdehê de welat xistin bin destê xwe. Hebûna îslamî li Teteristan vedigere sala 922, ku ew sal e ku alim û gerok, Ahmed bin Fadlan, serdana wî di "Rêwîtiya Ibn Fadlan" a navdar a siyaseta olî û siyasî ya Rûsyayê de kir, ku tê de pênc hezar kes tê de hebû piştî vexwendina Melîk Jaafar bin Abdullah berî Damezrandina Keyaniya Islamî ya Balkarê ji hêla xelîfe ebasî Al-Muqtider Billah ve hatî şandin.
Roqueredonde
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Monthenault
Monthenault, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Besta Sos
Besta Sos an Besta Sûs an jî Besta Sîs, gundekî navçeya Dêrika Hemkoyê ye Gundek ji gundên Rojavayê Kurdistanê ye, dikeve başûr rojhilatê Bajarê Dêrikê, ji derdora 100 malan pêk tê û hemî koçerin, li rojhilat Gundê Himzebegê ye û li rojava Gundê tepkê û li başûr Gundê siwêdiyê û bakurê wê jî Çiyayê Qereçox. Di gund de dibistaneke seretayî û mizgevtek heye, û jiyana piraniya şêniyên gund li ser çandinî û xwedîkirina lawirane, li derdora gund gelek bîrên petrolê hene, û zeviyên gundiyan li pêşiya gundin, Gundê Besta sûs girêdayî rêveberiya xwesere, 21 Şehîdên tevgera azadiyê di gund de hene.
Lewheya Anatolyayê
Li gorî Muzeya Dîroka Xwezayî ya Amerîkî, pergala veguherînera Anatolyayê "dibe ku di cîhanê de ya herî çalak e". Şikesteka rojhilatê Anatolyayê sinorê bi Lewheya Ereban çêdike. Li aliyê başûr û başûrê rojava ve bi Lewheya Afrîkî re sinor e. Ev sinor bi taybetmendiyên pêçandî yên di nav qalika okyanûsê ya li binê Deryaya Navîn û hem jî di nav qalika parzemînî ya Anatolyayê de diyar dibe. Li qiraxa bakur bi Lewheya Ewrasyayê re xwedî sinorek veguherîner e ku qada Şikesteka bakurê Anatolyayê pêk tîne.
Cascastel-des-Corbières
Cascastel-des-Corbières, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Tengava Sîsîlyayê
Tengava Sîsîlya tengava di Deryaya Navîn de di navbera Sîsîlya û Tûnisê de ye û li dera herî teng 145 km ye.
Ew Deryaya Tîrenê û rojhilat û rojavaya Deryaya Navîn li hev vediqtine.
Di tengavê de di bin avê re rojhilat de berva rojava, di ser de jî rojava de berva rojhelat şip he ye.
.cy
.cy navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Komara Kîprosê ye. (ccTLD)
Gêncelî
Kincelî, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Derbêstan
Derbêstan, gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Lincvan
Lincvan, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Eynelqudatê Hemedanî
Eynelqudatê Hemedanî (farisî: ابوالمعالی عبدالله بن ابی‌بکر محمد میانجی‎), z. 1098 Hemedan - m. 1131 Hemedan) fîlozofekî kurd yê felsefeya îslamê bû.
Navekî giranbiha û navdar yek jî Eynelqudatê Hemedanî ye. Eynelqudat navnasê wî ye, navê wî yê berastîn Ebdullah e. Ebdullahê kurê Muhemmedê Elî. Weka ku ji kunyeya wî jî tê fehm kirin ji kurdekî Hemedanî ye di 1098'an de li Hemedanê hatiye dinyê. Ji ber ku di fiqiha Îslamê de pêşketî bûye û hê di bîst û du saliya xwe de di 1120'an de dest bi qazîtiyê kiriye jê re gotine Eynelqudat ango çavê qaziyan. Eynelqudatê Hemedanî birastî jî xwediyê hişekî hêja bûye. Lewra digel ku wê demê ewqas zanyarên mezin û jêhatî di Hemedanê de dijiyan, qazîtiya wî bajarî ango hakimtiya wî bajarî di dest Eynelqudatê Hemedanî 22 salî de bû.
Eynelqudatê Hemedanî ji ber fikr û ramanên xwe ciwanî hat kuştin. Wî jî weka Xellac felsefeya Wehdetul wucûdê di parast û ji ver van ramanên xwe ji alî desthilatdaran ve bi xedarî hate kuştin. Feqîtiya xwe ji dest seydayên mezin ên weka Omer Xeyam, Ehmed Xezalî û Şêx Muhemmed Hemayî derbas kir. Di avakirina felsefeya xwe de ji du navên mezin bandor girt: Xellacê Mensûr û Mihemedê Xezalî. Di felsefeya wî de tenê rêgezên Îslamî tuneye di heman demê de ji felsefeya yewnanan jî bandor girtiye û bi vî rengî felsefeya yewnanan xistiye nava felsefeya îslamê. Wekî ku me li jor jî hanî ziman wî jî weka Xellac di felsefeya xwe de wehdetul wucûd parastiye. Serqisê ev gotin ya wî ye “ Ew ê ku hûn wî xwedê dizanin, ew Muhemmed e. Ew ê ku hûn wî Muhemmed dizanin ew Xwedê ye.” Ev gotin dibe ku di halê sekrê de hatibe gotin. Lewra aliyê wî yê tesewwûfî gelek mezin bû. Lê dîsa jî, ji vê gotina wî nayê fehmkirin ku Muhemmed û Xweda yek in an Muhemmed xweda ye. Bi vê gotinê armanca wî yekîtiya afirîner û yên afirî ye. Jixwe wehdetul wucûd jî li ser vê yekê ava bûye.
Pirtûkên wî
Eyn el-Qudat di gel ku di 33 saliya xwe de ango temenekî ciwan de hatiye kuştin jî, li dû xwe berhemên hêja hiştine û di van berhemên xwe de felsefeya xwe bi awayekî diyar haniye ziman. Berhemên wî ev in:
.cz
.cz navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Çekya ye. (ccTLD)
Sakan
Sakan gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 161 kes (40 malbat) bûn.
Sînemxan Bedirxan
Sînemxan Bedirxan keça Celadet Alî Bedirxan e.
Zimanê serbî
Serbî yan jî sirbî yek ji zimanên slavî yên başûr e ku nêzîkî 12 milyon kes li başûr-rojhilata Ewropayê pê deng dikin. Serbî li Bosniya û Herzegovîna, Montenegro û Serbistanê zimanê fermî ye. Serbî hem bi tîpên latînî û hem jî bi tîpên kirîlî tê nivîsandin.
Alfabeya serbî
30 tîpên serbî hene. Serbî kanê bi kirîlî û latînî were nivîsandin.
Eve herfên kirîlî yên zimanê serbî ne:
Komelgeha Şikerte
Şikerte (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Shkarta), komelgeheke Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1987an de hatiye avakirin.
Zimanê serbî
Alfabeya serbî
Eve tîpên latînî yên serbî:
Komelgeha Şikerte
Di sala 1987an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 6.685 kesan.
Stranbêj
Stranbêj kesek e ku stranan dibêje. Navekê din ji bo stranbêjan jî "hozan" e.
Monthiers
Monthiers, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Hesendûlî
Hesendûlî, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Pfinztal
Pfinztal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Tolan
Tolan (bi tirkî: Yeşilyurt), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Haydar Işık
Haydar Işık  (carina navê xwe wekî Haydar Işik dinivîse, jdb. 1 çiriya paşîn 1937, li Mamekiya Dêrsimê - m. 17 kanûna pêşîn 2021, li Munîh, Almanya ) nivîskarekî bi zimanên tirkî û almanî bû.
Işik serokê kevn ê Navenda PEN a Kurd bû. Pirtûkên wî bi almanî û tirkî hatine çapkirin û bo hin zimanên din (wekî kurdî) jî hatine wergerandin. Ew li Almanyayê dijiya.
Mirina wî
Işık di 17ê kanûna pêşîn a 2021ê de ji ber şêrpence li Munîha Almanya koça xwe ya dawî kir. Ew 84 salî bû.
1995
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Bostanciyê Jor
Bostanciyê Jor an Bostancî, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
1995
Zayîn
(Kesen ku di vê salê de ji dayîk bûn)
Flensjøen
Flensjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Gol, 30 kîlomêtre dikeve aliyê başûrê rojhilatê bajarê Rørosê û li navbera golên Korssjøen û Femunden de cih digire.
1995
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Kendava Genovayê
Kendava Genovayê (bi îtalî: Golfo di Genova) bakura deryaya Lîguryayî ye. Ew bi firehiya 125 km li rojava bajarê Imperiayê de dest pê dike li bakur bi bajarê La Speziayê jî dawî dibe. Bajarê herî mezinî li beravên wê, yê ku navê xwe jî daye kendavê, Genova ye.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (bi kurdî: Mistefa Kemal Atatirk) (jdb. 1881 li Tesalonîkî - m. 10ê çiriya paşîn a 1938 li Stembolê) yek ji avakarên Komara Tirkiyeyê û serkirdeyekî siyasî yê bijarte yê di dema avakirina komarê de bû.
Serokê yekem Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê ye. Ji sala 1923an heta mirina wî di 1938an de serokkomarê Tirkiyê bû. Wî xwe wekî neteweperestekî tirk destnîşan kiriye.
Atatürk û mafên sivîl û siyasî yên kurdan û kêmneteweyên di komara tirkî de
Di dema wî de şerên tund li dijî kurdên Tirkiyeyê rû dane û dewleta tirk dest bi siyaseteke asîmîlasyona aborî, çandî û zimanî ya beremberî kurdan kiriye. Di 1931ê de bi awayekî fermî hatiye ragihandin ku dewleta tirkî li bin rejîmeke yek-partiyê bû. Ev îdeolojiya dewleta tirk a Atatürk "kemalîzm" an jî "etatirkîtî" (bi tirkî: Atatürkçülük) tê navlêkirin.
Atatürk û mafên sivîl û siyasî yên jinan
Li aliyê din jinên tirk di pêşiya serokatiya Atatürk de li pêşberî gelek welatên rojavayî mafên sivîl û siyasî wekhev wergirtin. Bi taybetî, di hilbijartinên herêmî de ji hêla Actêra No. 1580 di û çend sal şûn da, di 1934an de, destûrnameya tevahî ya gerdûnî, zûtir ji piraniya demokratên din ên cîhanê.
Mirina wî
Mustafa Kemal Atatürk di 10ê çiriya paşîn a 1938an de li seraya Dolmabahçe ya Stembolê ji ber kezebreşiyê (sîroza kezebê) mir.
Şivira kedî
Şivira kedî, pezkoviyê bakur yan jî aska renê (bi latînî: Rangifer tarandus) cureyekî şiviran e. Pirça wan gelek gur e û simên wan fireh û dikarin bi hêsanî di nav berfê de herin. Şivirên kedî yên nêr jî û yên mê jî bi qiloç in. Şivira kedî bi keriyan dijîn.
Laponiyên ku li bakurê Norwêc, Swêd û Fînlandê dijîn û şivirên kedî xwedî dikin, navê wî ren lê kirine. Ajeleke kedî ye gelê laponiyan e. Lêbelê, şivirên kedî ku li Bakurê Amerîkayê dijîn bi gelemperî jê re karîbû dibêjin.
Di çîrokên Senîkolaws (Nîkolaus, kalikê gaxan) de, çend cot şivirên kedî taxoka wî xîj dikin û alîkariya wî dikin.
İbrahim Halil Baran
Di 1981'ê de li bajarê Kurdistana Bakur Rihayê (Urfa) li gundeke navçeya Pirsûsê (Suruç) ji dayîk bu. Pistî dibistana xwe ya serî di sala 2003’an de li Zaningeha Dicle ya Amedê beşa Mamostetîya Zimanê Tirkî xelas kir. Dû re salekê li ser Weje û Zimanê Tirkî li Zaningeha Bîlkent xwend.
Îbram Xelîl Baran, gava deh salî bû dest bi nivisandinê kir û digel vê yekê nivis, helbest û gotûbêjên wî di kovaran de hatin weşandin. Pê re di kovara Yom Sanat de editorî kir. Di weşanxanê de li ser pêşnumayê xebitî û bû derhênerê hûnerî. Di sala 2004’an de Weşanxana Yom ava kir û li ser wêjeyê pirtûk derxistin. Di îlona 2004’an de di Antolojiya Mezin ya Wiyo’yê de hate hilbijartin û kete nav helbestvanên hilbijartî.
Pirtûkên wî
Îbram Xelîl baran di sala 2002’an de yekemîn pirtûka wî ya bi navê Esmer Tenli Irmak Düşleri (Xeyalên Rubarên Esmer) ji Weşanxana Sî derket. Di sala 2005’an de jî pirtuka wî ya duyemin nav bi Sular Divanı (Dîwana Avan) derket. Gellek helbestên wî hatine vergerandin û bi çend zimana anîne weşandin.
Girêdanên derve
Malpera şexsî ya Îbram Xelîl Baran
Şêx Elî Elyas
Şêx Elî Elyas Şêxê Êzdiyan e ku di sala 1979an de ji dayîk bûye.
Lou Ottens
Lodewijk Frederik Ottens (2ê hezîrana 1926an - 6ê adara 2021an ) endezyar û dahênerekî holendî bû, ku herî baş wekî dahênerê kasetê tê zanîn û ji bo xebata wî ya di alîkariya pêşxistina dîska kompakt de. Ottens ji hêla Philips ji bo tevahiya kariyera xwe hate xebitandin.
Jiyana berî
Ottens di 21ê hizêrana 1926an de li Bellingwolde ji dayik bû. Di xortaniya xwe de, di dema dagirkirina Almanyayê ya li ser Holendayê di Şerê Cîhanî yê Duyem de, wî radyoyek çêkir da ku ew ê bi dizî guhdariya weşanên Radio Oranje bike. Ji bo ku xwe ji jammerên nazî dûr bixe, Ottens radyoya bi antena rêwerzeke prîmîtîv çêkir. Piştî şer, Ottens dest bi xwendina Zanîngeha Teknolojiyê ya Delftê kir, ku li wir endezyariya mekanîkî xwend. Di dema xwendina xwe de, Ottens part-time wekî teknîsyenekî xêzkirinê ji bo kargehek teknolojiya rontgenê xebitî.
Kariyer
Di sala 1952an de, Ottens ji hêla Philips ve hate xebitandin. Wî di beşa mekanîzasyonê  Koma Pîşesaziya Sereke ya li Eindhoven de dest pê kir. Di 1957an de, ew veguhezîne kargehek Philips ya nû vebû li Hasselt, Belçîka. Wê demê, vê kargehê bi giranî alavên dengî hilberandin, di nav wan de pişk, tomargirên kasêt û hoparlo.
Sewze
Sewze gelek cure şînahî ne ku mirov wan dixwe. Wek mînak xiyar û firingî,pelên xas û keleman sewze ne. Sewze dikarin wek bezelyeyê bi lib bin yan jî wek tivir û gêzeran bi reh bin. ji bo laşî mirovan pir bi fedê.
La Cassaigne
La Cassaigne, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Sulzfeld, Baden-Württemberg
Sulzfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Gerhart Hauptmann
Gerhart (Gerhard) Johann Robert Hauptmann (jdb. 15ê çiriya paşîn a 1862an li Obersalzbrunn, Niederschlesien - m. 6ê tîrmeha 1946an li Agnetendorf, îro girêdayî Hirschberg/Jelenia Góra ye) nivîskarekî alman bû. Wekî mezinekî almanan ê natûralîzmê tê naskirin. Wî di sala 1912an de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirt.
Şileme
Şileme (bi inglîzî: fluid) yek ji doxên serekî yên madde ye. Şileme van vedigirit: şilik (bi inglîzî: liquid), gaz û plasma heta heddekî jî peyteme yên plastîkî.
Şileme keristeyek e ko bi her hêzeka berkevtinê (bi Inglîzî Tangential) bê guhdana bi xurtî ya wê hêzê bi awayekê berdewam forma xwe diguhêrit.
Saloxeta hevpişka şilemeyan formguhartina bêbergirê û şîyana rewanbûnê ye (ev şiyan bi navê wergirtina şeklê amanê xwe jî dihêt niyasîn). Ev saloxet karê şîyana wan bo bergirîkirina li hêzeka vebir di hevrewşîyeka neliv da ye. Di peytan da, stres karê rakêşanê û bertengkirinê ye, lê di şilemeyan da stres karê rêjeya rakêşanê ye.
1996
Zayîn
17ê sibatê – Sasha Pieterse, lîstikvan, stranbêj û strannivîseke amerîkî ku li Afrîkaya Başûr dayik bû.
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Samsalû
Samsalû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Samerberg
Samerberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Samsalû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 88 kes (19 malbat) bûn.
Kîvic
Kîvic, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xaçûlî
Hacî, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Tîpên kurdî yên dema hûriyan
Tîpên kurdî yên dema hûriyan, ev tîp in ku di wê demê de hatine bikarhanîn. Ev tîp, ji 37 tîpan pêk tên. Tîpên kurdî yên dema hûrîyan, li gorî ku tê bawerkirin û gotin ku di dema gûtiyan de jî hatine bikarhanîn. Li gorî hin dîrokzanan, bi demê re di wê de guharîn bûne. Bi kurdiya dema hûriyan, bi tîpên wê demê de hin nîvîsên ku hatine dîtin, tên gotin ku li muzexaneya Londonê tên girtin. Di wan de, ji dema Nûh bahs tê kirin.
Çavkanî
http://www.kurdistan-post.eu/tr/tarih/kurdlerin-kullandigi-alfabeler-fikret-yasar
Ûsmanelek
Ûsmanelek, gundekî Qerehesenê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Romain Rolland
Romain Rolland (jdb. li Clamecy (Nièvre), Département Nièvre; m.  li Vézelay) nivîskarekî fransî bû. Wekî sêyemîn kesê fransî di sala 1915î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye.
Dînaran, Berdereş
Dînaran, gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Trajanus
Traianus, nav bi tunî , (53 li Italica, Hispanya, 8ê tebaxê 117, Kîlîkya) di navbera 98an de heta 117an împaratorê Împeratoriya Romê bû. Bi dagirkirina Mezopotamya, Kîlîkya û împeratoriya Dakya re wî firehkirina împeratoriyeyê herî mezinê dîroka Roma de pêkanî bû.
Taekwondo
Taekwondo (bi koreyî (hangul): 태권도, bi hanga: 跆拳道), werzişeke şerî ye ku li başûrê Koreyê hatiye çêkirin.
Trajanus
Jiyan
Bavê Traianus, yê dîsa bi navê hevşêwe, li navbera 70an û 73an de de li Sûrî wek endamê Konsule karbidestî kir. Wê demê Traianusê biçûk jî li Sûrî serdarî kir û di 84an de bû Praetorê Roma ye.
Taekwondo
Taekwondo yek ji hunerên şerî yên kevneşopî yên Koreyî ye û ji hêj bêtir hunereke tekane ya laşî ye. Û ev werzeşa li koreyê xuya bû û zêdetirî 2000 sal hatiye naskirin û xelkê wê afirandin û wê bi pêş xistin wek amûreke xweparastinê bi sedema pirrbûna şerên navxweyî û zehmetiya jiyanê di nava canewerên dijwar de, da ku mirovê koreyî neçar ma di amûreke de bifikire, da ku li dijî êrîşkeran û li dijî caneweran, yên ku dest pê kirin ji wan şêweyên xweparastin û bicegera lezgîn fêr bibin xwe piparêzin Û tevlî ku werzeşa Taekwondo bi pênan bi awayekî mezin xwe pişt rast dike, lê çawa be bikaranîna kulman jî paşguh nake. Û bi borîna salan re karîbû bibe werzeşek olîmpî ya fermî di Lîstikên Olîmpî de li sala 2000,'an, ya ku li bajarê Sydneyî ya Australyayê pêk hat, piştî ku werşeşek pêşbirk di olîmpiyatên berê de bû, ya ku her bajarê Siyol a Koreyî Berşelona Ispanî û Atlenta Amrîk wê himbêz kir.
Trajanus
Jiyan
Dema împerator Nerua di 97an de Traianus bû kergarê Germanya. Nerva di hevşêwe salê de ew wek (Caesar) da zanîn. Tu zarokê Traianus tune bûn û bi vê gavê Nerva paşwerê xwe diyar kirî bû. Bi Nerva mir re ew di 28ê kanûna paşîn 98an de derbaza textê bû.
Taekwondo
Dîroka werzîşê
Taekwondo bi eslê xwe ji dînastiya desthilatdar a li bajarê Koguryo ve diçe, li wir hunera taekwondo ji bo parastina xwe bi xwezayê kevneşopî digire ku di rêûresmên olî de li ser rîtmên muzîkê ku di wan deman de têne naskirin û di mêr û zarok, jin û kal û pîr de di hezkirina tevgerên xwe de ji yek alî ve û ji bo parastina xwe-parastinê ji hêla xwe ve tê de kişandiye. Aliyek din.
Trajanus
Împeratorî
Di 101an de Traianus bi 100.000 leşkeran çû ser Dakyan. Lê di Cenga Dakya pêşin de wî nekanî Dakyan bin xistî ye. Li pê çend salên bi aşitî şunda di 105an de Cenga Dakya yê duyem der ket û Traianus vê carê ewna bin xistin û Dakya (Trakya, rojhleta Tuna) dagir kit.
Tarîxî meşahirî kurd (pirtûk)
Tarîxî meşahirî kurd (navê esasî: تاريخ مشاعر كرد, Tarikhi mesha'iri kurd), pirtûka Baba Merdûxê Rûhanî a biyografiyê ye.
Trajanus
Cengên Eşkaniyan
Pê Împeratoriya Eşkanî êrîşa Ermenistan kir û ew dera dagir kirin re Traianus berve rojhilat bi 113 lejyonan derketa sefere. Ew di destpêkê 114an de gehişta Antîoxeia (, iroj: Antakya) û li ser Samosata (Semîsad) re derbaza Ermenistanê bû. Wî di demeke kurt de Ermenistan dagir kir û împeratorê Eşkaniyan bin xist.
Bamerd
Bamerd navê herêmeke Kurdistanêye ku girêdayî Misircê ye. li başûrê Misircê li ser keviya çemê Dicle bicîye. Herêma Bamerd ji van gundan pêk tê: Awta xwar, Awta jor, Tilê, Bêleka Jor, Bêleka Jêr, Cefanê, Rikniyê, Gozikê, Qubanê.
Hilweşandina Pira Morbî 2022
Di 30'ê Cotmehê 2022'an de, pira Morbî (Gujarati: Jhulto Pul an jî "pira daleqandî"), pira daleqandî ya peyayan a li ser Çemê Machchhu ya bajarê Morbî ya Gujarat a Hindistanê hilweşiya û bû sedema mirina herî kêm 141 kesan.
Taekwondo
Dîroka werzîşê
Gava ku hunera taekwondo di Padîşahiya Koguryo de derketiye holê, hûn di Padîşahiya Silla ya li başûrê rojhilata Koreyê de 20 sal berê ji Koguryo derketin, ku li paytext, Kungo, Sella du statu yên Buddha dîtin di rewşek şer de li ser gewra gîştî (Ko Makeng), û belgeyên kevnar îsbat kirin Hawaringdo bi werzîşê taekwon ne tenê wekî qurmek ji bo berevaniya xwe lê belê wekî çandek kevneşopî û çalakiya werzîşê ya rojane eleqedar bû.
Trajanus
Cengên Eşkaniyan
Di 115an de Traianus dewama seferê xweya rojhilat kir û Nisêbîn dagir kir. pê re ew çerxa ser xakên Mezopotamya yên jêrîn bû. Ew bi peyçûnê Dîcle hate paytexta Eşkaniyan Tisfun hat. Pê wî Tîsfûn dagir kir re, vê carê çerxa ser xakên asûr bû û di 116an de gehîşte kendava Farsê û rojhilata navîn bi piranî dagir kir.
Dema Traianus li sefera rojhilat vedigerîye di 8ê tebaxê 117an de li Kîlîkya mir. Ji pê wî re Hadrianus derbaza textê bû.
Hilweşandina Pira Morbî 2022
Bersiv
Hikûmetên Hindistan û Gujaratê ji bo her kesên ku mirine bi rêza ₹2 lakh ($2,500) û ₹₹4 lakh ($5,000) ji birîndaran re xizmet danîne.
Tarîxî meşahirî kurd (pirtûk)
Baba Merdûxê Rûhanî di vê berhemê de jiyana alim, wêjevan û zanyarên kurd nivîsiye.
Hilweşandina Pira Morbî 2022
Bersiv
Serokwezîr Narendra Modi û Wezîrê Navxweyî yê Yekîtiyê Amit Shah sersaxî xwestin. Modî û serokwezîr Bhupendrabhai Patel di 1'ê Mijdarê de serdana avahiyê kirin.
Ubstadt-Weiher
Ubstadt-Weiher şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Taekwondo
Wateya peyva Taekwondo:
Yekem pêşgotinek (Tai), ku lingê vedibêje, û ev rêwîtî di nav pêlavên lîstikên din ên xwe-parastinê de tête kirin, û ew behremendiya karanîna lingê, ku Taekwondo ji hevûdu ve tête diyar kirin.
Rêzeya duyem (kwan) tê wateya gripê destan. Pêla sêyemîn (du) tê wateya rêbazê wê û navên lîstokên din ên wekî Judo, aikido, kendo û yên din tête nav kirin.
Ronnenberg
Ronnenberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Hanoverê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Taekwondo
Têgeha wê
Li gorî navgîniya orîjînal, wergera tewangê ya erebî ya vê peyvê ev e: awayê lingê û fistiqê .. Wekî ku diyar e, wergera wêjeyî nayê wateya pir. Wekî ku ji bo wergerandina armanckirî ya vê peyvê, wekî termek matematîkî ew tê wateya şêwaza gulebarankirin û lêdanê û bi gelemperî ev tê wateya hunera xweparastinê bi karanîna ling û fistiqê. .
Kerpedîl
Kerpedîlê yan Gerpedîlê, gundekî ser navçeya Qerqeliya Wanê ye.
Taekwondo
Rêbaza Taekwondo, şêweyê û taybetmendiyên
Ev sporê piraniya taybetmendiyên xwe ji dibistana Koreyî di şer de digire, û ev taybetmendiyên hanê dikare di taybetmendiyên jêrîn de werin kurt kirin:
Feylî
Feylî yek ji devokên sereke yên zimanê Kurdî ye. Kurdên ku feylî diaxivin bi giranî li Bexda, Bedra, Mandalî, Îlam, Pahla û li bakurê Loristanê dijîn. Lê belê li Başûrê Kurdistanê ji hemî kurdên - Şî yên bi Kirmaşanî û Lekî diaxivin re, Feylî tê gotin.
Taekwondo
Dabeşbûn
Mîna hemû lîstikên xweparastinê, ew gelek jêhatî, huner û tiştên din hene ku lîstik lîstikê ji lîstikên pêşbazger ên din re cûda dikin, û taekwondo di pênc beşên girîng de dabeş dibe:
Pêşîn: zanebûnên bingehîn an bingehên Taekwondo.
Duyem: komên şerker ên xeyalî, an baskên. Ya sêyemîn: Maçên pêşbazdest, an şer di pêşbaziyan de. Ourtharemîn: Streeterê kolanan. Ya pêncemîn: Taekwondo show.
Cilên Taekwondo
Proteccionestkd.JPG
Pêşbazkar cilûbergek taekwondo bi navê (dopec) vedihewînin, û pêşbazkar pêdivî ye ku pêvekî pêvegir bipeyivin ji bo wê:
Monthurel
Monthurel, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Taekwondo
Cilên Taekwondo
2- parêzgera lingan
3- parpzgera bin qayîşê
4- parêzgera milan
5- parêzgera serî
6- parêzgera diranan
7 - Parêzgerên destan ên destan, û amûrên parastinê yên jorîn pêdivî ye ku bi taybetmendî û rêzikên lihevhatî yên ji hêla Federasyona Taekwondo ya Cîhanê ve were pejirandin bikin.
Qanûn
Qanûnên taybetî di lîstgehê de
Dibê ku lîstikgeh ji astengan xalî be û rasterd be û bi textan yan jî cilik yan jî tişkî nermik nixumandî be. Zeviya Lîstikgehê dibê ku 12*12 metran be û ew jî dabeşî: cihê lîskê û hekem û du lîstikvan li ser in û zeviya wê 8*8 metran û bi xîzeke sipî tê sînorkirin pe´inbûna wê 7,5 sm cihê ewleyiyê 2 meter ji her alî kî ve ketina erdê di dema lîskê de qedexe ye
Zeviya stadyûmê 12 * 12 metre dabeş dibe: Qada lîstikê cîhê ku судиer û lîstikvan lê dijîn e. Qada wê 8 * 8 metre ye û ji hêla xeta spî ve tête gotin ku bi dirêjahiya 7.5 cm ye. Herêma ewlehiyê ji her aliyî 2 metre ye. Dema ku lîstin ne ket erdê
Grades
1. Spî
2. Zer li du pileyan tê dabeş kirin 3. Kesk di du astan de dabeş dibe 4. Blueîn li sê polan tê dabeş kirin 5. Sor di sê polan de tê dabeş kirin 6. Reş di 9 pileyan de tê dabeş kirin
Hewcedariyên serkeftinê di werzeşa Taekwondo de
laşnermî, lez, hêz, xwebawerî, xweragirtin, terkîz, û lezbûna zûvegerê û mubare lîstin û lezbûna bêhemdî
Yekîtiyên fermî yên werzeşa Taekwondo
Du federasyona herî girîng ên lîstikê ev in:
Cîhanê : WTF : Komeleya herî populer û naskirî ya cîhanê, ku wekî endamê Komîteya Olîmpiyadê ya Navneteweyî tê naskirin.
ITF : Federasyona Taekwondo ya kevnar a Taekwondo ye û wekî endamê Komîteya Olîmpiyadê ya Navneteweyî nayête qebûl kirin.
Monsheim (Verbandsgemeinde)
Monsheim şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xaltan, îslahiye
Xaltan (bi tirkî: Altınüzüm), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
1997
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Kirekom
Kirekom (?), Girakom (?), Aciniya Ortê (?) an Goma Giran(?), gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Roquessels
Roquessels, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Fundin (gol)
Fundin (gol), goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Gol 25 kîlomêtre li aliyê başûrê gundê Oppdal cih digire û bilindahiya ji asta deryayê 1 021 mêtre ye.
Cassaignes
Cassaignes, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Susinî Gewre
Susinî Gewre, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
1998
Zayîn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Saint-Nazaire
Saint-Nazaire, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Stanley Milgram
Milgram bi pirranî li ser derûnnasiya civakî (sosyalpsîkologiyê) sekiniye. Têkilî û nakokiyên di nava koman, avabûna otorîteyê, dijrabûna otorîteyê, îtaetkarî, bandora îdeologiyan li ser derûniya mirov û li ser koman hwd mijarên xebatên wî bûne.
Milgram di wê baweriyê de bûye ku temenê mirov ji bi avakirina îteatkariyê û dijrabûna otorîteyê derbas dibe. Bi navê "Fenomenên dinyaya pîçûk" rêzexebatên wî hene. Ew di 51 saliya xwe de bi krîza dil miriye.
Kehdêlan
Kehdêlan, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sipûrxan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 216 kes (66 malbat) bûn.
Xijendeyan
Ajalên birbiredar yên kû birêka hêk kirnê zêdedibe pêktîne.
Çînên Xijendeyan
Xijendeyan li va çînên da têna lêkolîn.
Montigny-en-Arrouaise
Montigny-en-Arrouaise, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Dizgînqele
Dizgînqele, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Antropomorfîzm
Antropomorfizm, ramaneke felsefê ye. Gorî Antropomorfîzmê xweda di şemala mirovan de ye.
Rosbach vor der Höhe
Rosbach vor der Höhe, bajarekî navçeya (Landkreis) Wetteraukreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Bûbava
Bûbava, gundekî Oremariyan ê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva rûbarê Şîn. Niha jî ava ye û xelkê wê mijûlî jiyana çandinî û terşûtewalî ne.
Komelgeha Tiwasoran
Tiwasoran (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Tuasoran), komelgeheke Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1978an de hatiye avakirin.
Di sala 1978an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 450 kesan.
Çemê Bêdana
Çemê Bêdana, gundekê Oremarîyan yê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva rûbarê Bazê. Li sala 1994'ê ve gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hatîye valakirin û xelkê wê li Geverê dijîn.
Waldbronn
Waldbronn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Kenan Berekat
kenan Berekat, serokê desteya hundirîn ya kantona Cizîrê a rêveberiya xweser a rojavayê Kurdistanê ye.
Çerçîlî
Çerçîlî (bi tirkî: Çerçili), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Dericak
Dericak, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
İkram Oğuz
İkram Oğuz (z. 20'ê Tîrmeh, 1962 Xanbegiya Jêrîn, Tatos (Tekman)) nivîskarekî kurd e.
Jiyan
İkram Oğuz (bixwîne: Îkram Oẍuz) nivîskarekî kurd e ku di sala 1962an de li gundê Xanbegiya Jêrîn a Tatosê ji dayîk bûye. Di pênc saliya xwe da dersa Quranê ji bavê xwe girtiye û di zarokatiya xwe da bi tîpên Erebî Mewlûda Mele Ehmedê Batê û Nûbar a Ehmedê Xanî xwendiye.
Dibistana ewil li gund, ya navîn û lîse jî li Erzîromê qedandiye.
Di dema 12ê Îlonê (1980) de hatiye girtin û demek di girtîgehâ Erzîromê da da ma ye. Di navbera salên 1984-88an da li Zanîngeha Stembolê Fakulteya Aboriyê xilas kiriye. Piştre çend salan li Stembolê di fîrmayeke taybet de wek rêvebir xebitiye.
Saint-Nicolas-de-Redon
Saint-Nicolas-de-Redon, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Çemî
Çemî, gundekê Oremarîyan yê ser bi navçeya Geverê ya Culemêrgê ve ye. Ew dikeve ber lêva Rûbarê Şîn. Li sala 1994'ê ve gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hatîye valakirin û xelkê wê li Geverê dijîn.
İkram Oğuz
Jiyan
Bi destpêka sala 1992an da dest bi karê çapemeniyê kirîye. Di nav dameyranêrên Rojnama Azadî da cîh girtiye û wek berpirsiyarê giştî yê weşanan rojname bi rê ve biriye. Wek xediyê weşanxaneya Deng, ji bilî Rojnama Azadî û Kovara Deng bi dehan pirtûkên bi Kurdî û Tirkî weşandiye. Di navbera salên 1992-94an da ji alî Dadgehên Parastina Dewletê di derheqê wî da bi sedan doz hatine vebûn û di Gulana 1994an da bi girtin û qedexekirina Rojnama Azadî va ew jî sedem hin nivîsên xwe û xwedîtiya rojnamê bi cezayê girtîgehê hatiye sizakirin.
Naçarava
Naçarava, gundekî ser navçeya Qerqeliya Wanê ye.
Tengava Bunifaziuyê
Tengava Bunifaziuyê (bi korsî: Bocche di Bunifaziu, bi fransî: Bouches de Bonifacio, bi gallurezî: Bocchi di Bunifaziu, bi îtalî: Bocche di Bonifacio) tengava navbera Korsîka û Sardînya de ye û bi navê bajarekî beravên Kosta Rîka Bonifacio hatiye binavkirin. Di dera herî teng de 12 km firehî û heta 70 m kûrahiya wê he ye.
PDFCreator
PDFCreator bernameyeke nivîsbariya azad e. PDFCreator ji bo mirov dosiyên xwe yên Writer an jî Microsoft Word bike e-pirtûkeke PDF hatiye amadekirin. Bi kinasî PDFCreator ji mirov re E-pirtûkên PDF diafirîne. PDFCreator niha bi kurdî jî heye.
Gelibolu
Gelibolu (bi yewnanî: Καλλίπολις, Kallîpolîs) nîvgiravek e li Trakyayê (Tirkiye). Navê wê yê antîk Χερσoνησoς Θραικια, Chersonesos Thraikia bû. Ew Deryaya Marmara û Kendava Saros dike du paran.
Bajarê li ser nîvgiravê yê herî mezin, navçeyeke Çanakkaleyê, Gelibolu ye.
Dîrok
Îskenderê Mezin di 334 b.z. de li ser Gelibolu û Tengava Çanakkale re derbaza sefera xwe ya mezin a ser Persan bû. Wê demê de 30.000 kes û 5.000 siwarî di tengavê re derbazan Anatoliyayê bû bûn.
Di Şerê cîhanî yê yekemîn ê 1915an de di Cenga Gelibolu de Împeratoriya Osmanî ji pê cengake gelek xwînî re Dijwarên Dubendî rawestandin.
1999
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Ksenofanês
Ksenofanês fîlozof û helbestvanê Yewnan, li gor Platon damezrênerê dibistana eleyatîk di salên 570 b.z. de li Colophona Iyonyayê (îro Tirkî) ji dayîk bûye, û di salên 470 b.z. de jiyana xwe ji dest daye. Dîroka jiyana wî tê niqaşkirin. Wî ramana antropomorfîzmê (ramana ku xweda di şemalê mirovan de ye) bi awayekî tûnd red kiriye. Ji vê yekê jî navê "nakokvanê derûyên Omer" lê kirine. Ksenofanes yekbûna xwedê qebûl dikir û xweda di şemalek grover wek cîhanê de didît.
İkram Oğuz
Jiyan
Di dawiya sala 1994an da bi awayekî xeternak derketiye derveyî welat û karên xwe yên siyasî li Ewropayê domandiye. Di dawiya salên 90î de dest ji siyaseta hizbî berdaye û di fîrmayeke taybet de wek rêvebir xebitîye.
Di sala 2004an bi hinek hevalên xwe ra malpera http://www.navkurd.eu damezrandîye. Ji wê demê û vir de berpirsiyartiya malperê dike û di malperê de bi kurdî dinivîsîne.
Berhemên wî
Bi navê Mîro û Rêwî du roman û Jîyan bi kurdi xweş e! (nivîsên bijarte) sê pirtûkên wî hatine weşandin.
1999
Zayîn
23ê sibatê – Warina Hussain, lîstikvan û modela efxan - kurd
Schechen
Schechen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şêrê îranî
Şêrê îranî an şêrê arî an jî şêrê asyayî (Panthera leo persica) yek ji cinsên şêran e. Li çaxên berê warê vî şêrî ji Ewropayê heta Hindistanê bû, lê niha bi tenê li nîvgirava Kathîyawarê (Hindistan) dimîne.
Jiyan
Şêrê îranî ji mînak Şêrê Afrîkayê di nav koman de dijî. Hema koma wan li koma ya afrîkayî da biçûktirê. Şêrên mê ya Nationalpar-Gir ji nav dwudwu - şeş ferdan da û çelakan da dijîn.
Jîngeh
Jîngeha şêrê îranî ji him daristanê dirî da ye him jî cihê hişkan ê mînak savanan.
Xwerin
Şêr li mê ye xwe nêçir dikin. Zafikî tarîye da an jî serê sibe derdikevin qewo nêçirê.
Nêçirên wan jî;
Kûşiq
Kûşiq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mentefar
Mentefar, Mendefar, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Hereke
Hereke di alfabeya erebî da nîşankên ku di şûna dengdêran de têne bikarhanîn. Jixwe di alfabeya erebî de, herf dengdar in.
Fêz
Fêz ev der an jî şûna ku heywan lê mexel dibin. Bo minak, fêza şalûran, fêza devan û hwd.
Hereke
Bikarhanîna herekeyan di Quranê de û di hînbûna zimanê erebî de tê bikarhanîn. Ji bilî vî, di pirtûk û rojnameyan da bi gelemperî hereke bikar nahên. Di metnên bê hereke da divê meriv zimanê erebî baş bizanibe ta ku bikaribe bixwîne û fehm bike.
Sîstema herekeyan
Sîstem di sedsala 11an de ji aliyê Xelîl ibn Ehmed (el-Farahidi) ve hatiye sazkirin.
Di sîstema herekeyan da 8 işaretên bingehîn hene: fethe (ser), kesre (jêr), demme (ber), tenwîn (du ser, du jêr, du ber), sukûn (cezm) û teşdîd (şedde).
Fethe
Fethe (فتحة‎‎) (bi kurdî wek ser tê zanîn) nîşanka ku li ser herfê tê xêz kirin û hinekî xwar e.
Herfa ku fethe li ser e, bi dengê eya kurdî (aya kurt a erebî) dide xwandin.
Kesre
Kesre (كسرة) (bi kurdî wek jêr tê zanîn) nîşanka ku li binê herfê tê xêz kirin û hinekî war e. Herfa ku kesre li bin e, bi dengê i dide xwandin.
Demme
Demme (ضمة) (bi kurdî wek ber tê zanîn) nîşanka ku li ser herfê tê xêz kirin û mîna fiyonkê ye.
Herfa ku demme li ber e, bi dengê u dide xwandin.
2000
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Dêrik, Patnos
Dêrik, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Montigny-l'Allier
Montigny-l'Allier, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Sardirûd
Sardirûd gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 476 kes (79 malbat) bûn.
Les Cassés
Les Cassés, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Rosenthal, Hessen
Rosenthal bajarokekî navçeya (Landkreis) Waldeck-Frankenberg li Hessen, Almanyayê ye.
.de
.de navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Almanya ye. (ccTLD)
Walzbachtal
Walzbachtal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Heja
Heja Dindar (jdb 21, Pûşper, 1991 li Stembol) muzîkvan û rapvane kî bi eslê xwe kurd e.
Jiyan
Heja Dîndar di 21 hezîrana 1991ê de li Stembolê ji dayik bûye. Bi eslê xwe Şirnexî ye û bi eslê xwe kurd e. Ew jî kurê karsazê kurd Selîm Dîndar e. Bavê wî di 2'ê Kanûna 2009'an de li Bakirkoya Stembolê di êrîşa çekdarî ya li dijî Komeleya Cizîrîler de bi 7 guleyan hat qetilkirin. Niha jî li Stembolê dijî. Bi rastî, di sala 2020an de, wî strana '7 Kurşun' ku bi Cem Adrian re bi hev re got, wekî pesnek ji xwe re çêkir.
Kariyer
Di sala 2009an de, bi eleqeya muzîka rapê, albûmên înternetê yên "Telaş" û "Gayet Sade" derxist. Bi van albûmên xwe karî navê xwe bide zanîn. Di sala 2012'an de ligel muzîkjenê rap yê Tirk Sansar Salvo ji bo bîranîna bavê xwe Selîm Dîndar albûma 'Bêje' derxist. Heja ku bi strana Tell navdar bû, di beşa rêzefîlma Çukur a ku di sala 2019an de li ser ekrana Show TVyê bi rapvanê tirk-alman Eko Fresh hat weşandin, strana "Ich bin Çukur" got. Di heman salê de, wî bernameyek înternetê ya bi navê 'Purplehej' ava kir. Paşê O Ses Tirkiye Rap' server bûye. Di heman demê de ew endamê koma muzîka rapê ya tirkî Istanbul Trip e.
Dîskografî
Albumên studyoyê
single
Komelgeha Jarawe
Jarawe (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Zharawa), komelgeheke Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1978an de hatiye avakirin.
Di sala 1978an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 416 kesan.
Rosis
Rosis, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Bujumbura
Bujumbura navê paytext û bajarê herî mezin ê Bûrûndî ye. Herwiha bendera Bûrûndî ya sereke li vî bajarî ye. Bi rê ya bazirganiya keştiyan qehwe, pembû û tiştên din dişînin welatên din. Bajar dikeve bakur-rojhilatê gola Tanganyîka.
Saint-Père-en-Retz
Saint-Père-en-Retz, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Weingarten (Baden)
Weingarten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Okyanûsa Hindî
Okyanûsa Hindî, di nav pênc beşên okyanûsê yên cîhanê de okyanosa sêyemîn mezintirîn cîhanê ye. Rûava okyanosê 70.560.000 km² (çarçik) e. Ji sedî %19.8 ji ava li ser rûyê erdê digire û xala herî kûr a okyanûsê 8.047 mêtre ye. Okyanûs, ji aliyê bakur ve Asya, li aliyê rojava ve Afrîka û li aliyê rojhilat ve Awistiralya ve hatiye dorpêç kirin. Li gorî pênaseya ku tê bikar anîn, li başûr bi Okyanûsa Başûr an Antarktîkê ve girêdayî ye.
Erdnîgarî
Sînorên Okyanûsa Hindî, wekî ku ji hêla Rêxistina Hîdrografî ya Navneteweyî ve di sala 1953an de hatî destnîşan kirin, Okyanûsa Başûr dihewîne lê ne deryayên marjînal ên li ser çemê bakur ku di sala 2000an de IHO Okyanûsa Başûr ji hev veqetand ku avên başûrê 60°S ji Okyanûsa Hindistanê lê deryayên marjînal ên bakur tê de bûn. Meridyonal, Okyanûsa Hindî ji Okyanûsa Atlantîk ve bi 20° merdîdyana rojhilatî ve, li başûr ji Cape Agulhas û ji Okyanûsa Pasîfîkê bi merîdyana 146°49'E, ji başûr ji xala herî başûr a Tasmania dimeşe, tê veqetandin. Rêjeya herî bakur a Okyanûsa Hindî (di nav de deryayên marjînal) bi qasî 30° bakur li Kendava Farisî ye.
Tevahiya Okyanûsa Hindî li Nîvkada rojhilatî ye û navenda Nîvkada rojhilatê, 90emîn merdîdyana rojhilat, di xala 90emîn a rojhilat re derbas dibe.
Avhewa
Gelek taybetmendiya Okyanûsa Hindî wî cûda dike. Okyanûs Hindî bingeha Ava Germ a Tropîkî ya mezin pêk tîne, ku dema bi atmosferê re têkildar dibe, hem li herêmê hem jî li gerdûnî bandorê li avhewa dike. Asya hinardekirina germahiyê asteng dike û rê li ber venekirina termokîna Okyanûsa Hindî digire. Ew parzemîn di heman demê de mûsona Okyanûsa Hindistanê, ya herî bihêz a li ser Dinyayê dimeşîne, ku dibe sedema guherînên demsalî yên mezin di herikên deryayê ku di nav de berevajîkirina Pêla Somalî û Herika Mosonê ya Hindî heye. Ji ber gera Walkera Okyanûsa Hindî, rojhilatên ekvatorî yên domdar tine. Bilindahiyên avê li nêzîkê Kevana Afrîka û Nîvgirava Erebî li Nîvkada Bakur û li bakurê bayên bazirganî li Nîvkada Başûr pêk tên.
Avhewaya bakurê ekvatorê di bin bandora hewaya mûsonê de ye. Bayên bakur-rojhilat ên xurt ji cotmehê heta nîsanê dewam dikin. Ji gulanê heta cotmehê bayê başûr û rojava serdest dibe. Li Deryaya Ereban, Mûsona tund baran dibarîne ser parzemîna Hindistanê. Li nîvkada başûr, ba bi gelemperî nermtir in, lê bahozên havînê yên li nêzî Mauritius dikarin dijwar bin. Dema ku bayê mûsonê diguhere, carinan bager li peravên Deryaya Ereban û Behra Bengalê dikevin. Nêzîkî ji sedî 80 ji barana salane ya giştî li Hindistanê di havînê de diqewime û herêm ew qas bi vê baranê ve girêdayî ye ku di pêşerojê de gelek şaristanî jiber van baran ên zêde winda bûne.
Guherbariya mezin a di Monsona Havînê ya Hindistanê de jî ji pêş-dîrokî de qewimiye, bi qonaxek bihêz, şil a bi 33.500–32.500 BPyê; qonaxek qels û hişk 26.000–23.500 BZ; û qonaxek pir qels a bi 17.000–15.000 BPyê, ku bi rêzek bûyerên gerdûnî yên dramatîk ên wekî Bølling-Allerød, Heinrich û Younger Dryas re têkildar e.
Okyanûsa Hindî okyanûsa herî germ a cîhanê ye. Tomar ên germahiya okyanûsê yên demdirêj germbûnek bilez û domdar li Okyanûsa Hindî destnîşan dikin. Di salên 1901–2012 germahiya okyanûsê bi qasî 1.2°C, ji bo herêma hewzeya germ hatiye pîvan.
Oşînagrofî
Ji sedî 40, ji bermayên Okyanûsa Hindî di fanên Indus û Ganges de tê dîtin. Hewzeyên okyanûsê yên ku li tenişta quntarên parzemînê ne, bi piranî tort ên bejahî hene. Okyanûsa başûrê eniya polar (nêzîkî 50° firehiya başûr) di hilberîna biyolojîkî de pir zêde ye û ji hêla tort ên ne-stratîfîk ên ku bi piranî ji tort ên silicî pêk tê, serdest e. Li nêzî qadên bilind ên mezin ên navîn a sê okyanûsan, ji ber rêjeya belavbûna wê ya pir hêdî, ji bilî Başûrê rojavayê Hindistanê, qata binê okyanûsê bi kêmasî ciwan e û ji ber vê yekê tort ên avê kêm e.
Herikînên okyanûsê bi giranî ji hêla mûsonê ve têne kontrol kirin. Du gerokên mezin, yek li nîvkada bakur ku li gorî hêla demjimêrê diherike û yek jî li başûrê ekvatorê berevajiyê demjimêrê diherike (tevî Keyana Agulhas û Herika Vegerê ya Agulhas), modelên herikînên serdest pêk tînin. Di demsala mûsonê ya zivistanê de (Mehên Mijdar-Sibat) gerguhêz li bakur 30°S berevajî dibe û di zivistanê û demên derbasbûyî yên di navbera mûsonan de ba lawaz dibin.
Deryayên dighêne Okyanûsa Hindî
Deryayên dighêne Okyanûsa Hindê ev in: Deryaya Endeman, Deryaya Erebî, Deryaya Sor, Kenala Mozambîkê, Deryaya Lakadîv, Kendava Bengal, Kendavê Edenê, Kendava Farisî, Kendava Mezin a Awistralyayî, Kendava Omanê û Tengava Malakayê
Giravên Okyanûsa Hindî
Giravên mezin yên Okyanûsa Hindî ev in: Madagaskar, Srî Lanka û giravên Îndonesiyayê
Erdheja sala 2004
Di sala 2004an de nêzîkî Sûmatra (giraveke Indonesiyayê) erdhejek bi hêzê 9,2 li ser lêgirtina Richter (rîxter) çêbû. Bêtirî 300.000 mirov mirin. Pêlên erdhejê gihîştin heya Somalyayê 5.200 km dûr.
Koordînatê navenda erdhejê.
Verner von Heidenstam
Carl Gustaf Verner von Heidenstam (jdb. li Olshammar, Örebro län; m.  li Övralid, Östergötlands län) helbestvanekî Swêdî bû.
Jînenîgarî
Perwerdeya wênesaziyê li Roma û Parîsê digire. Derdikeve rêwîtiyan û qolincên bîr û nêrîna xwe berfireh dike. Sala 1912î dibe endamekî Akademiya Swêdî. Ew herwekî yek ji damezrênerê rojnameya Swêdî Svenska Dagbladet e. Ew wekî giregirekî nûromantîzma Swêdî deng dide û di sala 1916î de guncavê Xelata Nobelê ya wêjeyê tê dîtin.
Remîl
Remîl an Remêl, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Wöllstein (Verbandsgemeinde)
Wöllstein şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Schonstett
Schonstett şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Weretek
Weretek, Wêretek, Wereteka Seyida, an Wereteka jorê (tr: Yukarı Saklıca) gundekî bajarê Agirî ya Serhedê Kurdistanêye. Fêza Agirî, danzdeh(12) kilometre ji bajarê dure.
Dirok û demografî
Serê 1800 da, Seyid Bekir pışti xwandına xwe, pıştdar u mirovên xwuva erd dıkırre u malên xwe vi e'rdida avadıke. Hemmu Jiyanvanên Gund, jı van malan zıde bune.
Îro, bist u penc mal gund hene. qasi sed mal ji derketine xeribiyê.
Galtsjøen
Galtsjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Gol ji aliyê çemên Sølna û Isterfossen ve tê xwedîkirin û pîvana perava golê 13,22 km ye.
Îslamofobî
Îslamofobî (tê wateya tirsa ji îslamê) yan jî dijîslamîtî ew kes û bizavên ku ji misilmanan diqarin û li dijî misilman û mizgeftan in. Îslamofob û kesên dijîslamî dixwazin îslamiyetê weke dînê xirabî û nebaşiyê nîşan bidin.
Roja îro (2015) li Ewropayê rêxistina bi navê Pegida nimûneyek ji bizavên îslamofobîk e.
Her weha, wan kesên ku di bin navê Îslamê de rû berdidin û serê mirovan jê dikin ji wan re jî tê gotin
Serdema hesinî
Serdema hesînî, heyna piştî serdema bronzê ye. Hilberiya hesin ê di salên 1200î yên beriya zayînê de li Anatolya yê dest pê kiriye lê hin berjeng nîşan didin ku ew ji vê tarîxê zûtir dest pê kiriye.
Li Mezopotamya yê, di herêmên Sumer iyan, Asûri yan û Akadi yan de, dibe ku hesin di sala 3000î beriya zayînê de dest pê kiribe. Yek ji berên hesinî yên helandî yên herî kevin ên ku ji aliyê me ve tê zanîn, xencerek bû ku li nav mezelekî hattiyan ê bi tarîxê 2500î BZ  hatiye dîtin. Bikaranîna giştî ya çekên hesinî yê ku cihê çekên bronzî girt, di destpêka sedsala 10em a BZ de li Rojhilata Nêzîk belave bû.
Ji beriya vê demê, mirov amûrên bronz an berheste û qir û qaf bikaranîn. Ew çotkarî dikirin û bi awayekî kombûyî dijiyan. Wekî serdemên berê, di heman demê de li her cih serdema hesinê dest pê nekiriye. Gelên Ewropayî, Efrîkayî û Asyayî heta sala 500î BZ  derbasî serdema hesinê kirin.
Dîtina hesinê asayî bû lê çêkirina amûrên hesinî zor bû. Sedema wê jî, germahi ya helînê ya hesinê ji bronzê zêdetir bû. Wexta ku mirovan fêrî çêkirina amûrên hesinî bûn, pîşeyeke bi navê hesinkerî derket holê. Bi van amûrên baş û zêde, cotkar karibûn berhemenên zeviyê zêde bikin. Digel vê yekê, hinek mirov hebûn ku pere yên daringî dahênandin da ku ew ji bo danûstandinê bibe alîkariyek.
Hesin, tesîrê qadên şerî jî kir. Mirovan zirxên baş û zexm çêkirin. Her wiha hawîşên ku amûrên hesinî çêdikirin, li ser qada şer bi ser diketin.
Anthony Giddens
Anthony Giddens civaknasekî navdar ê brîtanyayî ye. Ew li roja 18ê Befirbara Paşîna sala 1938ê li Êdmontona Londonê hatiye dinyayê. Ew ji bo bîrdoza nijinandinê (Theory of Structuration) û nihêrîna xwe ya giştgir (holîstîk) ji bo civakên nûdem navdar e. Ew wekî yek ji bandordartirîn û giringtirîn civakzanistvanên hevçerx dihêt niyasîn û zêdetir ji 34 pirtûkan nivîsîne ko bi zêdetir ji 29 zimanan hatine belavkirin.
Sê qonaxên berçav di jiyana wî ya zanistî (akademîk) da dihên dîtin.
Blangy-sur-Bresle
Blangy-sur-Bresle, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Rösrath
Rösrath, bajarekî navçeya (Landkreis) Rheinisch-Bergischer Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Saint-Philbert-de-Grand-Lieu
Saint-Philbert-de-Grand-Lieu, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Derkar
Derkar û serhildana Behdînan a sala 1991'ê
Gund bi nav û deng e ji bo zirakiya zelamên wî. Serhildana Behdînan li sala 1991'ê ji layê Sadiq Emer ve li nehiyeya Derkarê dest pê kire û bûye pêşeng bo hemî parêzgeha Duhokê. Li vî gundî nêzîkî 140 şehîdan hene û gelek kesên berniyas yên vî gundî heyîn wek Sadiqê Emer, Elî Qado, Azaddin Saedo ,Mohammed Mirza û gelekên dî.
Bandirma
Bandirma bajarêkî di parêzgeha Balikesîrê ye. Navê bajêr di demên kevnar de bi Panormos (Πάνορμος) bû. Ji sala 2012an vir ve reforma rêveberiya herêmî, bajarê navçeyê ji aliyê qad û nifûsê ve weke navçeyê ye.
Dêra Zorê
Dêre zorê, Dêra zorê, Dêrezor an jî Dêra Sor parêzgehek li Rojava ye, Dêra Sorê bi cihên kevnare tê nas kirin wekî Dura firat ê û hindekî dinê wekî Dêran. Piraniya xelkê Dêra Sorê ji Ereban dest pê dike ama berî şerê Sûriyê nêviyê xelkên wê Ermenî bûn. Çemê firatê bajar dike du perçe
Qoser
Qoser (ji Kosor, ango çiyayê sor; ; ) navçeyek bajarê Mêrdînê ye. Navên wê yên kevin Tilermen, Dunaysir û Qoser in. Bi tirkî navê wê Kızıltepe ye. Li gor sala 2008an serjimara navçê 198.672 ye. Di sala 1973yan de hejmara wê 21.000 bû, di 1990'î de 60.134 bû, di sala 2007'an de 127.148 hatiye hejmartin.