cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bîra bergiriyî
Bersîvdana bergiriya duyemîn
Piştî saxbûnê, bi rojan an jî bi salan şûn ve, heke heman hokara nexweşiyê carek din tûşî laş bibe, bersîvdana bergiriya duyemîn di cih de çalak dibe. Hebûna xaneyên bîrker di demek kurt de rê li ber berhemkirina dijetenan ve dike. Xaneyên bîrker hokara nexweşiyê dinasin, bi dabeşbûnê xaneyên nû çê dikin û li dij hokara nexweşiyê dijetenên taybet berhem dikin. Xestiya dijetenan di nav laş de zû zêde dibe. Loma bersîvdana duyemîn li gor a yekemîn, 10-15 car leztir û bihêztir e. Rêjeya dijetenan wisa zû berz dibe ko hokara nexweşiyê derfeta dagirkeriya laş li dest naxe. Pir caran ji ber berevaniya bersîvdana bergiriya duyemîn, mirov an qet nexweş nakeve, an jî nexweşiyê bi awayekî sivik derbas dike. Loma hin caran haya mirov ji tûşbûna nexweşiyê ya cara duyemîn nabe.
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
Kinyazê Îbrahîm Mîrzoyêv zanyarê rojhilatnas, kurdnas, rexnegirê wêjeyê, wergêr, doktorê zanista fîlologiyê, profesor, akademîsyenê Akademiya Zanistên Dibistanên Bilind ên Navnetewî û Akademiya Zanistên Civakî ya Qazaxistanê û Serokê Navenda Zimanên Cîhanê ya Zanîngeha Dewletê ya Almatî û Serokê Yekîtiya Kurdên Qazaxistanê, di 1ê gulana 1947an de li Ermenistanê ji dayik bûye.
Kinyazê Îbrahîm Mîrzoyêv salên dirêj di Zanîngeha Dewleta Ermenistanê de serokatiya beşê ziman û wêjeya Azerbaycanê kiriye. Di encama şerê navbera Azerî û Ermeniyan de di salên 90î de çûye Qazaxistanê. Di Zanîngeha bi navê Abayê ya Dewletê li Almatiyê Serokatiya Navenda Zimanên Cîhanê kiriye û bûye cîhgirê rektorê zanîngehê.
Di jêr serokatiya Mîrzoyêv de bi dehan filologa navê zanyariyê wergirtiye. Bûye rawêjkarê gelek monografiyên doktora.
Mîrzoyêv, li bajarên wek Parîs, Berlîn, Bruksel û yêd mayînda endamê desteyên zanistî yên Enstîtû û Zanîngehan e. Li bajarên wek Almatî, Moskow, Sankt Petersburg, Tiflîs, Parîs, Berlîn, Amsterdam û Bruksel beşdarî konferansên zanistî û teorîk bûye.
Mîrzoyêv, bûye endamê yekîtiya nivîskarên YKSS, serokê beşa Azerbaycanê ya yekîtiya nivîskarên Ermenistanê û redaktoriya kovara Edebî Ermenistan kiriye. Niha jî endamê Yekîtiya Nivîskarên Qazaxistanê, Endamê Yekîtiya Rojnamevanên Qazaxistanê û Serokê Nivîsîngeha PENa Kurd ya Qazaxistan û Asya Navîn e. Her wiha rêdaktore kovara Nûbarê ku li Almatiyê dertê û nivîsên zimanê kurdî, rûsî û qazaxî tê de peyda dibin.
Di 22ê cotmeha sala 1998an de ji ber xizmeta xwe ya di warê fêrkarî û jiyana civakî de, ji hêla Komara Qazaxistanê ve xelata Rêzdariyê wergirtiye. Herwiha di 4ê berfenbara 2006an de jî xelata Xizmeta pêşveçûna zanistî ya Qazaxistan wergirtiye.
Dambaran
Dambaran, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
Sala 2006an ji bo polên 2-5 û 6-9an pitûka Zimanê Kurdî nivîsiye û ji aliyê Wezareta Perwerde û Zanistî ya Qazaxistan ve hatiye pesendkirin ku wek pirtûkeke xwendingehê bê weşandin. Zimanên wek kurdî, azerî, rûsî, ermenî, farsî, tirkî, qazaxî û ozbekî dizane.
Di sala 2014an de xelata Dersdarê Emekdar ê Dewleta Qazaxistanê vergirt.
Abstatt
Abstatt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Sperm
Sperm an jî tov (bi înglîzî: sperm) xaneya zayendî ya nêran e bo pîtina hêkê.
Xaneyên çêkerê sperm, xaneyên bineratî yên sperm in û dîploîd in, bi dabeşbûna miyozê spermên haploîd çê dikin. Xaneya çêkera sperm berê dest bi dabeşbûna miyozê bike, bi dabeşbûna mîtozê dibe du xane, yek ji van xaneyan bi dabeşbûna miyozê gamet çê dike, xaneya din jî wekî xaneya çêkerê sperm dimîne. Bi vî awayê hejmara xaneyên çêkerê sperm di laşê nêran de kêm nabe. Mirovek nêr dikare rojê bi qasê 100 heta 300 milyon sperm berhem bike û berhemkirina spermê heta dawiya jiyana xwe bidomîne.
Sperm di gunan de li ser dîwarê borîkeyên sperm de tê berhemkirin, lê embarkirin û pêgihîştina sperman di alozeyê de rû dide. Germahiya sirûştî ya laş 37 santîgrad pile ye, lê di vê pileya germahiyê de sperm nikarin bilivin. Ji bo sperman germahiya guncav ji germahiya laş 2-3 pile kêmtir e, ji bo kêmkirina germahiyê gun û çûk li derveyê laş de cih digirin.
Spermatogenesîs
ji xaneyên dîploîdî bi dabeşbûna miyozî, diristkirina sperman wekî spermatogenesîs (bi yewnanî: spermatogenesis) tê navkirin. Di zimanê yewnanî de peyva sperma bi wateya “tov”, peyva genesis jî bi watya “çêbûn, peydabûn.” tê bikaranîn.
Di laşê mirovên nêr de ji xaneyên çêkerê spermê çêbûna sperman, di 10 heftan de rû dide. Xaneyên çêkerê sperm hertim xwe bi mîtozê nû dikin, bi vî awayê hejmara xaneyên çêkerê sperm kêm nabe. Loma mirov dikare heta dawiya jiyana xwe sperm çê bike.
Xaneyên bineratî yên çêkerê sperm di laşê korpeleyê (embriyo) de çê dibin lê heta temenê pêgihîştinê bêdeng dimînin. Di laşê nêran de dema mirov digihîje temenê pêgihîştinê, ango di temenê 12-14 salî de, ji hîpofîzê du hormon tên derdan, yek ji van hormonan FSH e û wekî hormona handerê çikildanê te navkirin, hormona din jî LH e û wekî hormona handerê tenê zer tê navkirin. Bi bandora herdu hormonên hîpofîzê çêkirin û derdana sperm û balixbûn dest pê dike, çêkirin û derdana sperm heta dawiya jiyanê didome. Di laşê mirovê de rojê bi qasî 300 mîlyon sperm tê berhemkirin.
Spermatogenesîs bi dabeşbûna mîtozî ya xaneyên çêkerê sperm dest pê dike. Xaneyên çêkerê sperm dîploîd in. Bi dabeşbûnê, hê pirtir xaneyên çêker peyda dibe, hin ji van xaneyan diperisin û wekî spermatosîtên yekem tên navkirin. Spermatosîtên yekem bi miyoza yekem dabeşê du xaneyên haploîdî dibin. Ev herdu xane, wekî spermatosîtên duyem tên navkirin. Bi miyoza duyem ji her spermatosîtek duyem du xane, bi tevahî çar xane peyda dibe. Ev herçar xane êdî wekî spermatîd tên navkirin. Spermatîd diguherin û dibin sperm. Bo piraniya ajalan, çêkirina sperm di demsalên bihar an jî payizê de rû dide. Lê di laşê mirov de spermatogenesîs di temenê pêgihîştinê dest pê dike heta dawiya jiyanê di her demsalê de didome. Piştê spermatogenesîsê, seperm ji spermeborîkan derbasî alozeyê dibin. Li alozeyê sperm diperisin û dibin spermên pêgihîştî.
Pêkhateya sperm
Spermê pêgihîştî ji sê beşan pêk tê; ser, navendeparçe û kilik
Ser
Serê sperm bi şeweyê hêlkeyî ye, dirêjiya ser 3 heta 5 mîkron, firehiya wî jî biqasê 3 mîkron e. Ser bi parzûna xaneyê dapoşî ye. Navika spermê li serê spermê de cih digire. Kîsikek pan li ser beşa peşî ya ser de cih digire, ev pêkhate wekî akromozom tê navkirin. Akrozom ji heybera Golgî çê dibe. Akrozom ji bo hêsankirina pîtîna hêkê enzîmên taybet lixwe digire.
Navendeparçe
Navendeperçe beşa qoçekî ya bi dirêjiya 5 heta 9 mîkron û bi stûriya 1 mîkron e. Navendeparçê gellek mîtokondrî lixwe digire. Mîtokondrî wizeya ATP dabîn dike bo rêvîtiya spermê ya ber bi coga hêkê
Ji bo pîtîna hêkê şert û mercên pêwîst bo sperm û tovavê
1. Ji bo her avêtinek, divê qebareya sperm û tovavê (semen) herî kêm 2mL (mîlîlître) be.
2. Divê di mîlîlîtreyek semenê de herî kêm 20 milyon sperm hebe.
3. Divê di her avêtinek de herî kêm 40 milyon sperm hebe.
4. Divê %75ê spermên avêtinê zindî be.
5. Divê %50yê sperman livok bin.
6. Divê %30yê spermên avêtinê bi pekhate û şêweyê asayî bin.
7. Divê spermên serê wan bi xesar in, ji %35ê kêmtir be.
8. Divê spermên navendeperçeyê wan bi xesar in, ji %20ê kêmtir be.
9. Divê spermên kilikê wan bi xesar in, ji %20ê kêmtir be.
Mettenheim, Rheinland-Pfalz
Mettenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Scheyern
Scheyern şaredariyeke navçeya (Landkreis) Pfaffenhofen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Pulsnitz
Pulsnitz, bajarekî navçeya (Landkreis) Bautzenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Qeleserdar
Qeleserdar gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 387 kes (90 malbat) bûn.
Lûksembûrg (Bajar)
Bajarê Lûksembûrgê bi fermî Luxemburg paytexta Dêksa Mezin a Luksemburgê ye. Bi nifûsa xwe 128,494 Kes (ji 1 Çile 2022) ew bajarê herî mezin ê welêt e û ji sedî 20ê nifûsa giştî ya Luksemburgê li paytextê dijîn. Luksemburg navenda îdarî ya kantona bi heman navî ye û ji bo navçeya bi heman navî jî heman tişt bû heta ku di 3ê Adarê de hat rakirin. Cotmeh 2015. Luksemburgî bi gelemperî tenê ji paytexta xwe D'Stad ("die Stadt") dibêjin.
Li gel Bruksel û Strasboûrgê, bajarê Luksemburgê navenda îdarî ya Yekîtiya Ewropî ye û cihê konfêransa gelek saziyên Ewropî ye. Wekî din, Luksemburg navendek darayî ya girîng e. Tora Lêkolînê ya Globalîzasyon û Bajarên Cîhanê ew di nav 50 bajarên herî girîng ên cîhanê de destnîşan dike.
Ji 31 Ji Kanûna 2020-an vir ve, ji sedî 70-ê niştecîhan biyanî bûn; Kesên ji zêdetirî 160 neteweyan li paytextê dijîn.
Hesenqere, Merîwan
Hesenqere gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Martin Van Buren
Martin Van Buren (jdb. li Kinderhook, Columbia County, federdewleta New York; m.  li heman cihê), heştem serokdewletê DYAyê bû ku ji  heya  postnîşînî kiribû, ango li ser hukim mabû. Bi dotmam (keçap), bilxaltî yan dotxaleke xwe re marî bûye (zewiciye) ku navê wê Hannah e. Di hikûmeta Andrew Jackson de cihgirê serokdewlet bû.
Jiyan
Malbata wî ji xelkê holandayî bû. Piştî ku makezagona DYAyê hebû, serokdewletê yekem Van Buren bû. Di malbatê de bi holandî diaxivîn (flamanî). Malbata wî ji bijarteyên New Yorkê bû.
Dibe parêzer, têkiliyên wî bi Aaron Burr re çêdibe. Parêzeriyê bêdirav dike ku di warê dadê de xwe bipêşbixe. Dema di Partiya Federalperwer (DYA) de dabeşbûn pêk tê, xwe dide refê fraksiyona DeWitt Clinton. Sala 1812yê dibe senatorê New Yorkê û endamê Court for the Correction of Errors, ku di wextê xwe de dadxaneya herî bilind a dewletê bû. Ji 17yê sibatê 1815 heya, dozgeriya giştî ya New Yorkê dike.
Serokdewletekî kêmbandor, di halê xwe de bû.
Wales
Wales, welatekî nîvotonom a Keyaniya Yekbûyî ye.
Kevzên kesk
Kevzên kesk (Chlorobionta, yewnanî "Chloros" kesk), şaxeke ji kevzan e. Bi qasî 20.000 cureyên wê hene. Bi fotosentezê dijîn. Kevzên kesk ew kewzan e ku ji candarên Chloroplastida ne û nikarin ser ser axê bijîn. Candarên kladîstîk (parapîletîk) in.
Artigues, Aude
Artigues, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Pierric
Pierric, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Bêzar
Du maneyên Bêzar hene.
Bûdax
Bûdax, gundekî bi ser navçeya Giyadîna Agiriyê ve ye.
Lîsteya stêrnasan
Lîsteya stêrnas an yên herî navdar.
Hasan Kaya
Hasan Kaya di sala 1964'an de, li Nisêbînê (Mêrdîn) ji dayik bû. Heta lîseyê li Nisêbînê perwerde bû. Di 1982-1984an de, di fakulteya îktîstê de (Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi) xwend, dawî dev jê ber da û salên 1984-1988, li Amedê ji fakulteya perwerdeyiyê beşa edebiyatê ( D.Ü Eğt. Fak Türk Dili ve Edebiyatı) dîplomaya lîsansê wergirt. Di dema xwendina zankoyê de, di nav xebatên xortên welatparêz de xebata siyasî û çandî birêve bir.
Li Adiyamanê, li liseyê du salan mamostetiya edebiyatê kir. Bi kurdparêzî ango cûdaxwaziyê hate tawanbarkirin; doz lê hate vekirin. Lewre ji herêma awerta hate derxistin û sirgonî Yozgatê bû. Neçû Yozgatê. Jiyana wî ya mamostetiyê li vir xelas bû.
Piştî ku dev ji mamostetiyê berda, ji bo xebatên kurdewarî, sala 1990î, di nav xebata kovara Yurtsever Emekçiler û sendikayên mamoste û kedkaran de xebitî. Dawiya 1992yan, di damezrandina Navenda Çanda Mezopotamya Şaxa Edeneyê de cih girt. Van salan çend caran hate girtin û rastî îşkenceyan hat.
Sê salan serokatiya vê şaxê kir. Dawî ji bo avakirina NÇM, şaxa Mersînê kar kir, piştî damezrandina şaxa Mêrsînê, sala 1996an, di kongreya 5. ya Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê de, wekî cîgirê serokê enstîtuya Kurdî hate hilbijartin. Di sala 1997an de,wekî serokê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê hate hilbijartin. Heta serê sala 2003yan serokatiya Enstîtuyê berdewam kir.
Di van salan de, edîtoriya Kovara Zend, endamtiya lijneya Kovara Jiyana Rewşen kir. Di kovar û rojnameyên cihê de, bi piranî bi kurdî, kêm caran jî bi tirkî çîrok, helbest, gotarên edebî, çandî, lêkolînerî nivîsîn.
Di projeya çêkirina Ferhenga tirkî-kûrdî de cih girt. Wekî redaktor û endamê lijneya şêwrê beşdarî xebata ferhenga tirkî-kurdî bû.
Gelek tekstên zargotina kurdî berhev kirine; lê heta niha ew çap nekirine.
Li Enstîtuya Kurdî û gelek cihên din, wekî komel, sendîka û avahiyên partiyan ders û semînerên zimanê kurdî dane xwendekar, mamoste, xortên karker, û gel. Ji bo ku Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê dersê zimanê kurdî dida, di sala 1998 û 2000an de, doz li wî hatiye vekirin; sê caran hate darizandin.
Di dema serokatiya enstîtuyê de, beşdarî gelek konferans, panel, semîner, danişîn û civînên rêxistinên sivîl, akademîk, fermî û nîv-fermî bû. Di wan konferans û civînan de, teblîx pêşkeş kirin.
Di sala 2003yan de bû endamê Pena kurd (klûba nivîskaran) a ku saziyeke navneteweyî ye û navenda wê li Elmanya ye. Demekê Nûnertiya Pena Kurdî, li Tirkiyeyê bi rê ve bir.
Balan Kîc
Balan Kîc, gundekî parêzgeha Helebeceyê (Başûrê Kurdistanê) ye.
Luzoir
Luzoir, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Pézenas
Pézenas, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Thomas Schmidinger
Thomas Schmidinger (z. 25'ê tebaxa, 1974 li Feldkirch, Awistirya) ramyarnasê awistiryayî û mirovnasê civakî û çandî ye ku pisporê Kurdistanê, cîhadîzm, Rojhilata Navîn û ramyariya navneteweyî ye.
Jiyan
Schmidinger di sala 1974an de li Feldkirch ji dayik bû, di heman demê de gelek dem bi malbata bavê xwe re li Fusch an der Glocknerstrasse derbas kir. Ew li dibistana seretayî û dibistana navîn li Feldkirch beşdarî kir û ji sala 1988 heta 1990 li HTL Rankweil ji bo endezyariya ragihandinê ji ku ew di 1990an de li dibistana teknîkî ji bo endezyariya ragihandinê li HTL Rankweil guherî. Schmidinger ji panzdeh salî ve di nav komên çepgir, ekolojîk û antî-faşîst de çalak bû û bû destpêka ciwanan Pangea li Vorarlberg û rêxistina herêmî ya ciwanên alternatîf ên kesk li wir.
Ji 1994 heta 1996 ew jî yekemîn û yekane hevkariyê federal ê Ciwaniya Alternatîf ya kesk de çalak bû, lê wê di payizê sala 1996 de hişt û pişt re jî tenê di projeyên çep ên ku ji partiyê serbixwe de çalak bû. Wekî beşek ji çalakiyên dijî-nijadperestiya wî, ew di sala 1999 de ji bo yek sal hat qedexekirin piştî ku wî axaftina wezîrê hundur ê Karl Schlögl piştî mirina Marcus Omofuma paşde kişand.
Kuştiya
Kuştiya, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Haşimî
Haşimî an jî Benî Haşîm (erebî: هاشمي), çiqilekî Qureyşiyan e. Eşîr navê xwe ji kalikekî Muhemmed pêxember ji Haşim bin Ebdulmenaf digre.
Navenda giraniyê
Xala (niqte) sepanê ya hêza çeq a ku çeqa hêzên paralel ên heman hêlî ne, jê re navenda giraniyê tê gotin.Bi giştî ji beşên fizîkê statîk û dînamîkê de pir tê bikaranîn.
Dîtina navenda giraniyê
Cîsmên ku homojen û sîmetrîk in, navenda giraniya wan xala hevbirînê ya tewereyên sîmetrî ye.
Dîtina navenda giraniyê ya bi riya hesibandinê:
Navenda giraniyê ya cîsmekî homojen, bi formûla ku li xwarê hatiye dayîn, bi rihetî tê dîtin.
,    ,
Li vir derê,
W, giraniya cîsmê ye.
Çetin Altan
Çetin Altan (jdb. li Stembol), nivîskar, rojnamevanekî navdar ê romî (tirk) ye.
Navenda giraniyê
Dîtina navenda giraniyê ya bi riya hesibandinê:
x_G, di sîstema koordînatê de derawaya cîsmê ya mustewiya xê de nîşan dide.
Çetin Altan
Ji sala 1965 heya 1969 nûnertiya Partiya Karker (Tirkiye)yê (Türkiye İşçi Partisi) kiriye. Demekê bûye parlamenterê meclîsa tirkan jî. Altan pirranî bi nivîskarî û rojnamevaniya xwe tê naskirin, mirov dikare bêje êdî siyasetê nake.
Navenda giraniyê
Dîtina navenda giraniyê ya bi riya hesibandinê:
y_G, di sîstema koordînatê de derawaya cîsmê ya mustewiya yê de nîşan dide.
Putbus
Putbus, bajarekî navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügenê li herêma Mecklenburg-Vorpommern a Almanyayê ye.
Bûbo
Bûbo, gundekî bi ser navçeya Giyadîna Agiriyê ve ye.
Famîleya bîberên reş
Sîstematîk
Berê celebê Peperomia bi serê xwe wekî famîleyekê dihate binavkirin, famîleya Peperomiaceae (A.C.Smith). Niha ev celeb jî tevlî Piperaceae hatiye kirin. Famîleya Piperaceae sala 1792yê ji aliyê Paul Dietrich Giseke ve, di Praelectiones in ordines naturales plantarum, r. 123 û 13ê hezîranê 1824ê ji aliyê Carl Adolf Agardh ve, di ''Aphor. Bot.'', r. 201yê de bi navê îro hatiye binavkirin.
Embrîolojî
Beşa zanistîya Embrîolojî yê pêvajoya afirandina û jidayîkbûn a ajalan jî lêkolîn dike û dişopîne.
Cleebronn
Cleebronn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Embrîolojî
Dîrok
Embrîolojî bi xebatên hemberhev heta sedsala 17e û 18an diçî. Di dawî ya sedsala 19an de mirovên zanistvan organ û hunandênan laşê mirovan, ew çawa form û karên xwe digirin ji bo destnîşankirina analîtîk an ezmûnî dîmenek nû wergirt.
Çavkanî
https://www.britannica.com/science/embryology
Ductus cysticus
Ductus cysticus kanalê ava zeravê ye. Gava kû ava zeravê tê avzêkirin di wî kanalê de diherike. Jibo givêrînê (hezmê) rûnê re kanalek pir giring e.
Cabir bin Ebdullah
Cabir bin Ebdullah (, jdb. 607 ?, Medîne - m. 697, Tîsfûn) ji eşîra Hezrec e. yek ji sehabeyê Muhemmed pêxember e. Navê bavê wî Ebdullah bin Emr bin Hîrman Ensarî û navê dêya wî Nesibe bint Ukba ye.
Li gorê Zehebî, Cabîr bin Ebdullah ketiye şerrê Bedîr û Uhudê. Bi xwe di temenê 94ê xwe de wefat kiriye.
Star Wars XXX: A Porn Parody
Star Wars XXX: A Porn Parody parodiyeke pornografîk a amerîkî ye ku li ser fîlma Star Warsê hatiye damezrandin.
Naverok
Împeratoriya gerdûnê birêve dibe û dixwaze hêza xwe bi stasyona fezayê, Stêrka Mirinê (Death Star), berfireh bike.Dema Prenses Leia dixwaze nexşeyan ji bo avakirinê bîne mala xwe, keştiya wê ya fezayî ji hêla Darth Vader ve tê êriş kirin.Lêbelê, bi xapandinek, Leia dikare daneyên planê û banga alîkariyê ji bavê xwe, Obi-Wan re bişîne.Ew bi droîdên C3PO û R2D2 re kar dike ku bireve, lê paşê dîsa li gerstêrka çolî tê girtin. Du droîd ji apê Luke Skywalker re têne firotin û R2D2 dikare biçe lêgerîna Obi-Wan.
Berdewam
Di sibata 2016an de, Axel Braun di nav kampanyayek danûstendinê de ragihand ku ew ê paşverûyek bi sernavê The Empire Strikes Back XXX: An Axel Braun Parody, parodiya beşa heftemîn di destana Star Wars de, Star Wars: The Force Awakens .Armanca kampanyayê di dawiya nîsana 2016an de 500,000 dolarên amerîkî bû, heman budçeya  Star Wars XXX – A Porn Parody . Paşê Braun xwest fîlmê li ser Înternetê biweşîne, li wir divê bêpere û bêyî hewcedariyên din ji her kesî re peyda bibe. Braun xwest ku li dijî korsanîya fîlman helwestekê bigire. Lêbelê, ji 23ê nîsanê a 2016an de, kampanyaya ku ji Indiegogoyê re hat şandin tenê di binê 110,000 dolar de gihîştiye.
Geassájávri
Geassájávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol, 20 kîlomêtre dikeve aliyê bakurê rojavayê gundê Tana bru û Çemê Tanayê
Xanim Şêyxan
Xanim Şêyxan gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Çek (amûr)
Çek amûreke teqandinê ye, ya ku bi barûd û guleyan dixebite. Dema mirov şer dikin, çekan bi kar tînin.
Şikesteka bakurê Anatolyayê
Şikesteka bakurê Anatolyayê şikesetekî li Bakurê Kurdistanê ye ku bi meyla rast-alî ber bi bakur ve diçe û li ser sinorê di navbera Lewheya Ewrasyayê û Lewheya Anatolyayê de ye. Şikesteka bakurê Anatolyayê şikestekek veguherînerê (transformasyon) parzemînî ye. Şikestek bakurê Anatolyayê ji Bakurê Kurdistanê, ji sêxala Kanîreşê bi veqetîna xala Şikesteka rojhilatê Anatolyayê ve bi dirêjahiya 1500 kîlomêtreyê ber bi Deryaya Egeyê, Deryaya Marmarayê û ber bi bajarê Stenbolê ve dirêj dibe. Şikesteka bakurê Anatolyayê ji gelek aliyan ve dişibe Şikesteka San Andreas a Kalîforniyayê. Her du jî şikestekên veguherîner parzemînî ne û bi dirêjahî û bi rêjeyên şemitandinê ve wekhev in.
Kanî Kewang
Kanî Kewang gundekî ku li ser navçeya Têşberûna Îdirê ye.
Şikesteka bakurê Anatolyayê
Erdhejî
Ji erdheja Erzinganê ya sala 1939an û vir ve 7 erdhejên bi mezinahiya 7,0 pileyî li ser Şikesteka bakurê Anatolyayê pêk hatine. Erdhejzanên ku li ser vê şêwazê lêkolîn dikin bawer dikin ku erdhejê şikestekê dikare erdhejek din li pey xwe çêbike. Bi lêkolînkirin a zextên li ser xeta ku ji ber her erdhejek mezin çêdibin, wan karîbûn şoka ku di tebaxa sala 1999an de li bajarê Îzmitê bi bandorek wêrankar pêk hatiye, pêşbînî bikin. Tê fikirîn ku zincîre ne temam e dibe ku di demek nêzîk de erdhejek li rojavayê şikestekê û dibe ku li nêzî bajarê pir niştecîh a Stenbolê pêk were.
Kanî Kewang
Kanî Kewang, navê xwe berfa ser çiyayê Grîdaxa mezîn ji dem bisal Ava heliyê ku bin erdê derketî de hildide.
Dîrok
Runîştana gund digîje salên 1840'î. Ew deman gund ji hîmaya dewletî Osmanî bû jî Osmanî hate belav kirin, gund bîndestiya dewleta Rûsyayê jî ma. Ew dem şerên ermenî, kurd û tirkan de, gund gelek caran hate valakirin.
Xelkê gund ji terafa dewleta tirkan de hate belavkirin. Hinek çûn ji gundê Xelfelî, Xoşxeber û navbera Îdirê. Sala 1951 bi aliyê mixtar H. Musa Atalar xelkê gund hate gund.
Erdnîgarî
Jî îdire va 21, navçeya Têşberûnê va 9 km bî dûr e.
Gund hundîrê Deşta Rewanê de cîh digire û xwedî 25200 dagar xak e, vê xakê de 6500 dagar cîhê cotemenî ye û xaka çêrgehê ye.
Ava berfa Grîdaxê dinav gunde gelek kaniyên pîçûk çêkîriye û gelek bedewî daye gund. Kesên gundê Cîran ê tên ava Kanî Kewangê vexwarînê, her sal ev av sar û cemîdî ye.
Golê de gelek heywan dijîn: masîpank, kosî, mirîşka avî, masîgir û gelek çêşîdên çîvîkan hene û cîhekî ekolojîk tê pêkanîn.
Xelkê gund îdara xwe jî cotemeniyê û ajaldariyê va dikin. Gelek kes, cîhê ku bo heywanên xwe biçêrên koçberiyê dikin ji zozana. Ev koçberî havînê ji dawiya payîzê de xelasî dibe. Hîne kesî jî derdorê Grîdaxê kon vedikin û ji wûra dimînin.
Avhewa
Ji avhewa (bi ingîlîzî: Mediterranean climate) xerabû û avhewa mîkroklîma jî tê ditîn.
Dan
Cureyên dan
Danê Taxûzê, hûrika savar e. Danê Kutilkan, pir tişt in (li "kutilk"ê biner) Danê Şorbê, genimê kutayî tê hûrkirî, nîsk, şeîre û gwn. Danê Şorbeşîrê, bi piranî birinca qeştkirî, hûrikê savar hwd.
Darab, Serab
Darab, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kanî Kewang
Gelhenasî
Li gorî agahiyên împeratoriya Rûsyayê yên sala 1886'an, hejmara rûniştvanên gund 279 kes bû û hemû gundî kurd bûn.
Agahî
Gundê dibistan, şebeka kaniyên ava vexwarînê, elektrîk û xetên telefonê jî heye. Rêya asfaltkirî nav gundî derbas dibe. Cowên ji bo avdariya cotemeniyan çêbûye.
Schweitenkirchen
Schweitenkirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Pfaffenhofen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Çûk
Çûk Firindeyên biçûk in. Bi giştî nikulên çûkan rasteyî dibin.
Darkutok
Darkutok,qîqo, darkutik, kutkutok,darniqêrk, kîlkîlotik an çiçikan, famîleykî çûkên daristanê ne. Pencê wan gelekî bi hêz e, du bêçî berpêş û du jê berpaş ve ne. Loma pir bi hêsanî bi daran ve hildikişin. Nikilên wan jî dirêj û xurt in. Bi nikilên xwe ew kêz û kurmên di nav qaşilên daran û darên rizyayî de derdixin û dixwin. Her weha bi nikulên xwe qalikên behîv û gûzan qul dikin û kakilên wan dixwin.
Ew hêlîna xwe di daran de bi hêza nikilên xwe çêdike. Dema ku bi nikilên xwe li darê dixe dengekî wisa derdixe ku mirov dibêje hey dar dike ji ber hêza ba bikeve xwarê û ew deng ji hejîna wê tê. Lê bi rastî ew deng ji ber ku darkutok li ser hev nikilan lê dixe derdikeve holê.
Le Pin, Loire-Atlantique
Le Pin, Loire-Atlantique, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Arzens
Arzens, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Bilgana Jorîn
Bilgana Jorîn, gundekî bi ser navçeya Giyadîna Agiriyê ve ye.
Eberstadt
Eberstadt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Şimiz
Şimiz, gundê Şimzê (1928: شمز / Şimiz; 1946: Şimiz; ), gundekî bi ser Qubîna Êlihê ve ye.
Seyadî Gewre
Seyadî Gewre, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Otîzm
Otîzm bi grekî tê wateya "xwe, xwetî, xwe bi xwe". Pirsgirêkeke kûr ê gihîştinê, mazinbûnê ye. Di psîkologiya zarokan de cihekê xwe yê girîng heye. Zarok têkiliyên xwe bi derve re biriye, naaxive, bala xwe nade bûyerên li devedora wê pêk tên, li dibistanê bipaşketiye, bersîvan nade pirsên mamoste hwd.
Cara yekem psîkiyatrîstê swîsreyî Eugen Bleuler, di sala 1911an de ev nav bikaraniye û wekî bingeha nexweşiyên şîzofrenî dîtiye. Leo Kanner, Hans Asperger, Lorna Wing hwd li ser otîzmê xebatên mezin kirine û wê ji şîzofreniyê veqetandine. Ji ber ku zarokên otîst nahêlin bersîvan bidin, pirr caran wekî kêmhişan tên dîtin, lê ev nerast e.
Li ser sedemên nexweşiyê, rewşa ji dayikbûnê pirr balkêş e. Ango ji dayikbûn bêî problem pêk hatiye an na. Rewşa malbatê ya sosyal, xebata zarokan ji bo aboriya malbatê, psîkotrawma, rewşa gihîştina motorîk, kêmasî di organîzmê de hwd balkêş in. Zarok 10-12 mehî de bi otîzma zûtir dikeve lê ev ne ji hemî zarokan e. Bi pirranî di 3 saliyê de destpê dike.
Pispor balê dikişînin rewşa germî ya malbatê. Dîvê di malbatê de germiya hezkirinê û têkiliyên hestî hebin. Ji bo tedawiya otîzmê ergoterapî ciheke girîng digire. Herwekî integrasyona sosyal, psîkoterapî û dermanên bijîşkî tên bikaranîn.
Flörsheim-Dalsheim
Flörsheim-Dalsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Kelam
Kelam navê ilmê ku li ser hebûna Xwedê û bawerî û rastiya dînê îslamê disekine. Kelam ji bo tiştên baweriyê birhan û îspate rave bide hatiye çêkirin.
Bernie Sanders
Bernard "Bernie" Sanders (jdb. 8ê çiriya paşîn 1941 li New York City, New York) siyasetmedarekî amerîkî yê Partiya Demokrat. Sanders huqûqnas e û ji 2007a ciwantirin senatorê Vermont bû.
Enes bin Malik
Enes bin Malik (erebî: أنس بن مالك),Enesê kurê Malikî, kunyeya wî Ebû Hemze Enes bin Malik bin Nedr el-Ensarî sehabeyên Muhemmed pêxember (silav lê bin) e. Enes bin Malik pir hedîs riwayet kirine û ji sehabeyên herî bitemen e.
Mêtingeh
Mêtingeh an jî kolonî, welatê ji aliyê biyaniyan hatî dagirkirin û ji aliyê ekonomîk û civakî û çandî ketî bindestê dewleteke din. Mêtingerî di sedsala 19an de destpê kiriye. Pêşkêşên vê di serî de Spanya û Portugal e lê dûvre bazar dikeve bin destê Ingilîstan û Frensa. Paşî Rûsya û Emerîka û Çîn û Japon û hin Ewropayî yê din jî tevlî vê karwana mêtingeriyê bûne.
Qada mêtingehiyê
Qada bûye mêtingeh Efrîqa û Rojhilata Dûr e.
Mêtingehên Spanyayê
Gelek deverên bakur û başûrê emerîka, Meksîk, hin herêmên Karîban (Karayîb).
Bakur û başûrê Efrîqayê bi piranî
-Somaliya Ingilîzan
-Misr (çemê Nîlê bi timamî dikeve bindestê ingilîzan)
-Nîjerya
-Uganda
-Sûdan
-Kenya
-Bechuanaland
-Nysaland
Qeleya Ezîzbeyk
Qeleya Ezîzbeyk gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mêtingeh
Bakur û başûrê Efrîqayê bi piranî
-Hindistan
Qeleya Ezîzbeyk
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 330 kes (79 malbat) bûn.
Mêtingeh
Mêtingehên Frensayê
Di navbera salên 1919 û 1939an de Frensa bûye mêtingerê duyem û xaka di bindestê wê de ji 13.000.000 km²'yê bihuriye. Ev dike 8,7%'ê cîhanê. Bêhtir li dijî Ingilîstanê ber bi rojhilat û rojavayê Efrîqayê ve belav bûye (Ingilîstan ber bi bakur û başûrê Efrîqayê ve belav bûye.)
Li ser dîroka mêtingeriyê
-Çîn û Japonan ber bi rojava ve belav bûne ji ber vê pêşiyê şerê Çîn û Japonê rû daye dûvre şerê Japon û Rûsyayê rû daye.
-Ji ber van polîtîkayan li Ewropayê jî şerê di navbera Ingilîstan û Frensayê de jî heft salan domiyaye.
-Emerîka piştî dibe Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê ango ji dewletên Ewropayê serbixwe dibe ew jî dikeve nav karwanê û dibe yek ji mêtingerên mezin.
-Piştî salên 1930/40/50yî pêla serbixwebûnê destpê dike û ev welatên mêtingeh yeko yeko serbixwe dibin. Lê hîna jî ji çanda dewletên mêtinger ji zimanê wan xilas nebûne.
-Xaleke din a girîng heye, ew jî welatê me Kurdistan e.
Kurdistan
Kurdistan bûye mêtingeha çar dewletan çar dewletên dilxwede misilman. Di sedsala 21ê de hê jî Kurdistan mêtingeha tirkan, farisan û ereban e.
Binêre
Kategorî:
Pîçik
PÎÇIK
Ev xwarineke pir kevn ya Kurdan e. Dema Kutilk têne çêkirin, pê re Pîçik jî têne çêkirin. Çêkirina Pîçikan, tenê hûrikê savar e, çewa ku ev hûrik ji Kutilkan re tê nermijandin, ji bo pîçikan jî eynî wisa tê nermijandin. Piştre girêkek ji wî hûrikê ku hatiye nermijandin hiltînin, bi destan pehn dikin û hinek qalind çêdikin, pehnîtiya wê bi qederê groveriya tebeqa binê şûşa çayê çêdibe. Piştre di nava avê de dikelînin, lê kela avê ne gur herwekî mîna ya kutilkan nermik dikele. Bi qederê 20 deqe kelandin didomîne, piştre bi kefgîrê ji nava ava kelandin derdixin û dixin teştikekê. Ji bo her yekî çend lib dixin teyfikekê û rûnê qijilandî lê dikin. Hin caran sîr diperçiqînin û bi hindik avê re dixin nava rûn û li pîçikan dikin.
Cûreyekî Pîçikan a din jî, ev e: Piştî ku Pîçik di nava avê de pijiyan, çend hêk dişkênin û bera teyfikekê didin, li hev dixin û pîçikan yeko yeko têdadikin û di tawê de bi rûn diqelînin, hêj dixwin. Ev cûre xwarineke meqbûl e.
Xan Sibar Harunî
Xan Sibar Harunî, gundekî parêzgeha Helebeceyê (Başûrê Kurdistanê) ye.
Stran
Stran, kilam, goranî gotina bi riya mûzîkê ne û ji aliyê stranbêj û dengbêjan ve tên gotin.
Dize, Têşberûn
Dize gundekî ku bi navçeya Têşberûna Îdirê ve girêdayî ye.
Şahweled
Şahweled, gundekî bi ser navçeya Giyadîna Agiriyê ve ye.
Ly-Fontaine
Ly-Fontaine, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Pézènes-les-Mines
Pézènes-les-Mines, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Eugen Bleuler
Paul Eugen Bleuler yek ji psîkiyatrîstên navdar ê Swîsre ye. Di 30ê nîsanê 1857 li Zollikon di girêdayî Zürich ji dayik bûye û di 15ê tîrmehê 1939 de dîsa li Zollikon jiyana xwe ji dest daye. Li ser şîzofrenî, otîstîzm, morbûs Bleuler û hên tiştan dixebitî. Bleuler yekemîn psîkiyatrîstê ku bawerî bi dibistana Sigmund Freud aniye
Koma tirşengan
Koma tirşengan, koma keta şêran, koma nefeltirşan (Oxalidales) komeke riwekan e, di nava riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) de cih digire.
Sîstematîk
Famîleyên di koma tirşengê de cih digirin:
Çempîrî
Çempîrî navê malbata çempîriyan e.
Serhildana Elîkê Batê
Serhildan
Serokê eşîrê Elîkê Batê cara yekem di 15ê Tîrmeha 1913an de hat naskirin. Piştî têkoşîna şeş salan, ew û gelek zilamên xwe hatin kuştin. Bûyerên di Şerê Cîhanê yê Yekem de qewimîn û di vê serdemê de artêşa Osmanî di nava şer de bû, sedem ku bûyer dirêjtir bibin. Çalakiya Elîkê Batê bi taybetî li derdora navçeyên Midyad û Nisêbînê pêk hat. Di destpêka bûyerê de dewleta Osmanî tedbîrên zorê negirt û biryara rawestandina lêgerînên leşkerî da. Êrişa Elîkê Batê ya li Nisêbînê bû xaleke veguherî. Bi alîkariya hêzên leşkerî yên ji parêzgehên nêzîk êrîşeke berfireh li dijî wî hat destpêkirin. Elîkê Batê di 18ê Tebaxa 1919an de hat kuştin û ev bûyer bi dawî bû.
Xanim Ken
Xanim Ken gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Geatnjajávri
Geatnjajávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol, li bakurê sînorê Şaredariya Tana û li ser rêya di navbera gundên Berlevåg û Båtsfjord cih digire.
Çek û çol
Çek û Çol ji demên kevnar re ji aliya mirov hatine bikarhînan û ew jî gellek corên ciyawaz hene.
Çek ne tenê jibo ser têne bikaranin, jibo Sporê ji gelek têne bikaranin. Li gelek bajarên Ewropa Komelên Çekan hene, di van Komelan'da mirov dê hinkirin u mirov dikarê xwe jibona besek anji jibona gelek besên sporê xwe hin bikê u xwe amade bikê.
Dêma mirov ÇEK dibihizê, divê mirov ne tenê Şer u Kuştinê bifikirê.
Aunat
Aunat, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Çirkês
Çirkês, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Piriac-sur-Mer
Piriac-sur-Mer, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Nîvê
Nîvê, Nêwê, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Çîçeklû, Serab
Çîçeklû, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Wolnzach
Wolnzach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Pfaffenhofen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ellhofen
Ellhofen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Angela Melillo
Angela Melillo (jdb. 20ê hezîrana 1967 li Roma, Îtalya) aktrîseke îtalî ya şano û sînemayê ye.
Alfaya Çemî
Axirnehr, an Alfaya Çemî (α Eridani), geştirîn stêra di komstêra Çêm de ye û nehem geştirîn stêra di ezmana şevê de ye. Ew stêreka hêşîn e û giraniya wê şeş-heştcar ya rojê ye û ew 139 salên roniyê dûra dinê ye.
Navê stêrê ji tê û ew tê mehneya "dawiya Çêm" e. Ji ber ku di dema Batlamyûs re ew li Ewropayê ne dîtbar bû, dawiya Çêm Acamar (θ Erdani) bû. Lê ji ber liva tewereya dinê, ew j ipê re li Ewropayê jî dîtbar bû. Ew di demên kevnare de, gava keştîvanan li ser Afrîkayê dikirin ew wek sînor heldigirtin. Ew di sedsalên bêyî de jî ê hîn bi bakur ve hereket bike
Quakenbrück
Quakenbrück, bajarekî navçeya (Landkreis) Osnabrückê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Gopala
Qopal gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Sîbernetîk
Sîbernetîk, çiqilekî zanistê ye, ji bo hemû pergalên organîzekirî (zindî an ne zindî), ajal û maşîneyên wek pergala raçavkirin û rajihandinê ye. Ango Sîbernetîk; zanista ragihandin, damezrandin û eyarkirina mîhengê ye. Ji bo mirov û maşîneyan li danûsitandina agahiyan, rewşa kontrol û mîhengê lêkolîn dike.
Zanyarê kurd yê bi nav û deng Îsmaîlê Cizîrî Bingeha zanista Sîbernetîkê avêtiye.
Sûr, Tazexurmatû
Sûr, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Elîcana Jêr
Elîcana Jêr gundekî ku bi navçeya Têşberûna Îdirê ve girêdayî ye.
Famîleya şêfeletan
Famîleya şêfeletan, famîleya gepariyan, famîleya keweran (Capparaceae) ji riwekên pelxaçiyan (Brassicales) famîleyeke riwekan e. Gupik û pelên kulîlka kewerê (geparî, kevirî, şêfelet, kepere) tê xwarin jî.
Li devedora Deryaya Navîn cihwar e. Li Kurdistanê jî tê dîtin. Salê 10.000 ton biharbêhna vê giyayê tê hilberîn û firotin. Famîleya Capparaceae xwedî 16 heya 29 celeb, 480 heya 650 endaman e.
Dilemer
Dilemer, gundekî parêzgeha Helebeceyê (Başûrê Kurdistanê) ye.
Erlenbach, Baden-Württemberg
Erlenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Maast-et-Violaine
Maast-et-Violaine, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Ebdurehman bin Ewf
Ebdurehman bin Ewf (jdb. 580 - m. derdorê salên. 652) yek ji sehabeyê ku bi cinetê hatiye mizgîn kirin e.
Ebdurehman ji 8 misilmanên herî pêşîn e. Peyama Muhemmed pêxember ji Necaşî re biriye.
Hohen-Sülzen
Hohen-Sülzen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Gastroenterolojî
Gastroenterolojî, şaxekê zanistî ya tenduristiyê ku bi nexweşiyên pergala digestive hûmarîn dike. Ji bijîşk a  pispor ya vê beşê re gastroenterolog tê gotin.
Mijara vê zanistê yê, mîde, stû, rovî ya piçûk, rovî ya mezin, kezeb, gurçik û organên pankreasê ye.
Ev beş ji van nexweşî ya re li çareseriyê digerê; ulser, gastrît, zerek, sîroz, kûvola spastîk (sindroma rovî ya bêhnteng), pençeşêr a gastrointestinal û bawesîrê ye. Jibo teşhîsa nexweşî ya endoskop a bikartîne. Jibo rovîyên mezin kolonskop ê bikartîne.
Etîmolojî
Ev peyv bi yewnanî ye ( Gaster mîde, enteron Rovî, logos xebata anjî lêkolîn)
Çavkanî
https://gi.org/patients/gi-health-and-disease/what-is-a-gastroenterologist/
Qelecûx, Ûrmiye
Qelecûx gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (37 malbat) bûn.
Lîsteya lîsteyan
Li wê rûpelê de lîsteyek ji mijarên ku de Wîkîpediya kurdî de bi aliyeke serekî u li gora pîtên elfabê hatine lîste kirin hene. Nawerokê her yek ji wan lîsteyan jî bi xwe dikare ji çendîn lîsteyan berhev bibe:
Hérault
Hérault departmaneka başûrê Fransayê ye û li hêrema Languedoc-Roussillon cîh digire.
Walîtiya wî li Montpellierê ye û hejmara nîşana eyaletê jî 34 e.
Alaya Awistiryayê
Alaya Awistiryayê (bi Almanî: Flagge Österreichs) alaya fermiya Komara Awistriyayê ye. Ew ala jî sêşelîte, ser sor nav spî û bin sor û ji 13. sedsalê tê. Wek Alaya Komarê ew di 1. Gulan 1945 de hat qebûl kirin.
Auriac, Aude
Auriac, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Qerebacax
Qerebecax  gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Xav, Merîwan
Xav gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Murat Çepni
Murat Çepni (jdb. 1974, li İkizdere, Rîze), siyasetmedarekî ye ku parlementerê HDPê ya bajarê Îzmirê ya heyama 27em e.
Jînenîgarî
Murat Çepnî di sala 1974an de li Rîzeyê hatiye dinê. Ji ber ku di salên zanîngehê de bi giranî bi siyasetê re eleqedar dibe hatiye girtin xwendina wî ya zanîngehê di nîvî de dimîne. Piştî ku ji girtîgehê derdikeve careke din dîsa dest bi siyasetê dike û bi damezrandina HDPê re bi siyasetek aktîv di nav xebatên HDPê de cih digire. Xeynî ji HDPê di partiyên wekê Partiya Sosyalîst a Bindestan de cih xebatên siyasetê meşandiye.
Murat Çepnî di Partiya Demokratîk a Gelan de endamê Lijneya Rêvebirina Navendî, endamê Meclîsa Partiya Demokratîk a Gelan û Hevserokê Ekolojiyê ye.
La Plaine-sur-Mer
La Plaine-sur-Mer, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Qacer
Qacer gundekî ku bi navçeya Têşberûna Îdirê ve girêdayî ye.
Kesayetiya paranoîd
Nexweşî bingeha xwe ji demên zaroktiyê û pirranî jî ji ciwaniyê digire. Pispor di wê baweriyê de ne ku ev nexweşî ne ji darbeyên mejî an nexweşiyên organîk pêk tê. Bingeha xwe ji atmosfera malbatê, tevgerên fêrbûyî yên nerealîst, psîkotrawma hwd pêk tê.
Hin mînak ji vê kesayetiyê
Nexweş di wê baweriyê de ye CIA li pey wê ye û bi hin kesên ji devedora wê têkiliyê bi wê re datîne û dixwaze ji devê wê tiştinan fêr bibe. Ji ber wê nexweş kê bi awayekî dostane, rûken hwd nêzîk dibe xwe jê diparêze û ziyanê dide wan.
Nexweş ji hişê xwe de jiyaneke xeyalî avakiriye. Gorî wan xeyalan ew serokwezîr e û bi darbeyeke leşkerî desthilatdarî ji wê standine. Ew li pey ketiye dîsa desthilatdariya xwe avabike. Lê divê xwe ji peyayên dijmin biparêze. Kesên bi dostanî nêzîkî wê dibin dixwazin ziyanê bidin wê.
Nexweş destên xwe hîç naşo. Lewra bi wan destan wextekê 4 general kuştine û ew generalan mirovên baş bûne. Nexweş ji bo wan pirr berxwe dikeve. Heger destê xwe bişo wê dîsa generalan bikujê. Nexweş xwe wekî keseke jêhatî, dirust, zîrek dibîne.
Elî îbn Elesîr
Elî îbn Esîr ji malbata Îbn Esîr û birayê ortê ye. Di derdorê 1160 û 1233 jiyaye. Li Cizîrê hatiye dinyayê, û li Mûsilê wefat kirye.
Ew dîroknasekî Îslamê yê bi eslê xwe Ereb yan jî Kurd bû.
Pirnaşên, Têrcan
Pirnaşêna Têrcanê, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Guolehis Suolojávri
Guolehis Suolojávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol, 300 mêtre dikeve aliyê rojavayê gola Suolojávri û bi qasî 12 kîlomêtre li bakurê sinorê Norwêc û Fînlandiyayê cih digire.
Flein
Flein şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Çehgûş
Çehgûş, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qentar
Qenter, gundekî Êlihê ye.
Axat
Axat, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Pierrerue, Hérault
Pierrerue, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Kakesemîran Kulan
Kakesemîran Kulan, gundekî parêzgeha Helebeceyê (Başûrê Kurdistanê) ye.
Qelîlû
Qelîlû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 217 kes (59 malbat) bûn.
Mâchecourt
Mâchecourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Nefrolojî
Nefrolojî, beşa zanistî yek bijîşkî yên nexweşî ya navxweyî ye. Nefrolojî taybetmendiyek dermanê navxweyî ye ku balê dikişîne ser dermankirina nexweşiyên ku bandora li gurçikan dike. Du gurçikên mirov heye. Ew li jêrê qefes a singê mirovan, li tenişta zikê mirov e. Gurçik di pergala valakirina laşê mirovan de gelek fonksiyonên girîng tîne cîh.
Nefrolog
Nefrolog celebek bijîşk e ku pisporê dermankirina nexweşiyên gurçik û nexweşîyen din dike. Nefrolog, pisporî li ser nexweşîyên ku bi taybetî bandorê li gurçikê dikin û di heman demê de di derbarê nexweşîya gurçikê û fonksiyonê bandorê li parçeyên din ên laşê mirovan hûrmalîn dike
Amêdiyê di çend çerxên cuda da (pirtûk)
Amêdiyê di çend çerxên cuda da pirtûkek e. Ev pirtûk bi zimanê erebî hatiye nivîsandin.
Quedlinburg
Quedlinburg, bajarekî navçeya (Landkreis) Harzê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Hesenê Metê
Hesenê Metê (jdb. 1957, Erxenî, Diyarbekir) nivîskar û novelnivîsekî kurd e. Berhemên wî ji kurdî hatine wergerandin ji bo zazakî, tirkî, swêdî û îngilîzî.
Jînenigarî
Hesenê Metê di sala 1957an de li gundê Tayan yê Erxeniya Diyarbekirê hatiye dinyayê. Ji ber sedemên malbatî di 11 an 12 saliyê xwe de ji gundê xwe derketiye. Çend salan li Nisêbînê û li Diyarbekirê jiyaye. Dibistana navîn û lîse li bajarê Mersinê yê Tirkiyeyê xelas kiriye.
Di geremolên salên 70-80an de ji ber sedemên siyasî çend caran hatiye girtin û di girtîgehê de maye. Di dema derbeya sala 1980an de ji welêt derketiye û çûye Îranê. Li wir tevlî pêşmergeya KOMELA Zehmetkêşê Kurdistana Îranê bûye. Piştî wê, çûye başûrê Kurdistanê. Li gelek gund û bajêrên başûrê pêşmergetî kiriye. Di vê demê de bi pêşmergeyên YNKyê re pîyeseke ku nehatiye weşandin nivîsiye û derxistiye sehneyê, ku ji hêla Celal Talebanî û jina wî Hero Xanim ve hatiye temaşekirin. Vê serpêhatiya xwe di hevpeyvînekê de wisa vegotiye:
Wî sê sal pêşmergetî kiriye. Pişt re daketiye Sûriyê û ji wir jî bar kiriye SwêdêKengî, di çi salê de?. Hesenê Metê hê jî li Swêdê dijî. .
Mölsheim
Mölsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Şekirwêran
Şekirwêran, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Xêyrawa, Merîwan
Xêyrawa gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Gemmingen
Gemmingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Hæmmujávri
Hæmmujávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye.
Bettanî
Bettanî navê dirêj Ebû Ebdullah Muhemmed bin Cabîr bin Sînan el-Reqî el-Heranîes-Sabê el-Bettanî (erebî: محمد بن جابر بن سنان البتاني‎, Abū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn Jābir ibn Sinān al-Raqqī al-Ḥarrānī aṣ-Ṣābiʾ al-Battānīz, jdb. 858 Heran, Riha – m. 929, Samara) Li rojhilatê bi navê Albategniûs, Albategnî an jî Albatenîûs tê nas kirin. Ew matematîknas û stêrnasê ereb bû.
Çehriq
Çehriq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Siyer
Siyer, lîteratûra îslamê û jiyana Muhemmed pêxember, sehabe, û pêşengan tê de ye.
Ji pirtûka ku jiyana van kesan tê de hebe dibêjinê Siyer. Bi taybetî yên bi navê Siyerî Nebî hene, di wan de pirranî behsa jiyana pêxember Muhemmed dikin.
Famîleya giyakitikan
Famîleya giyakitikan, famîleya simbilê cebele (Valerianaceae) ji desteya Dipsacales famîleyeke riwekan e. Li herêmên germ ên cemsera bakir digihê. Li Kurdistanê çend celebên wê digihên ne diyar e, lewra li ser floraya Kurdistanê xebateke zanistî nehatiye kirin. 13 celeb, 370 cureyên vê famîleyê hene.
Mans
Çayirli
Hawarekon
Hawarekon, gundekî parêzgeha Helebeceyê (Başûrê Kurdistanê) ye.
Marmarok
Marmarok (Lacerta), cinsekî marmaroka dîwaran Lacertidae, ku jê 40 cure li pir warên Cîhanê hatine dabeşandin.
Dabeşandin
Berê ji cinsa Lacerta bû
Macogny
Macogny, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Casino - No Limit
Casino - No Limit fîlmeke porno ya fransî ya sala 2008an e ku ji hêla Marc Dorcel ve hat hilberandin û  ji hêla Hervé Bodilis ve hat deranîn nav lîstikvanan  de: Mélissa Lauren, Yasmine Lafitte, Nacho Vidal, Roxy Panther, Claudia Rossi, Nina Roberts, Léa Lazur, Christina Bella, Regina Ice, Mégane, Suzie Carina, Ana Martin, Sofia Valentine, hwd. bûn.
Naverok
Nacho Vidal organîzatorê lîstikek "Bê Sînor" dilîze ku tê de lîstikvan ji bo pişkek pir bilind dilîzin û li wir her tişt dikare were wager kirin.Beşdar sûcdarekî şer yê berê (Horst Baron), serbekî dewlemend û Nacho bixwe ne. Rola sereke ya jinê ji hêla Mélissa Lauren ve tê girtin, ku bi alîkara xwe Yasmine û mêrê wê re beşdarî lîstikê dibe da ku tol hilde. Lîstik li ser daxwaza Horst ( ku ji hêla Horst Baron ve tê lîstin) bi alîkara wî Nina Roberts re tê amadekirin.
Kesayetiya pasîv-agresîv
Kesayetiya pasîv-agresîv yek ji cureyên kesayetiyên nexweş e. Nexweş elementên negatîv ên nerealîst û elementên pozîtîv ên nerealîst bi hevre di kesayetiya xwe de hihebîne. Li ser vê kesayetiyê gelek fîlm hatine çêkirin. Di van fîlman de mêrkuj, katil wekî mirovên pirr normal, rûbaş û di halê xwe de ne lê polîs piştî ewçend xebatan dibîne ku ew mêrkujeke mezin e. Her kes dikeve heyreteke mezin ka we kesê ewçend baş çawa mirov kuştine.
Kaska
Kaska, gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Sardînya
Sardînya (bi îtalî: Sardegna; bi sardî: Sardigna an Sardinna) ji pê Sîcîlya re girava duyem mezina Deryaya Navîn e. Ew navbera Îtalya, Spanya, û Tûnis li başûra Korsîkayê dikeve û yek ji navçeyên otonom ên Îtalya ye.
Nave giravê dema antîk de Hyknusa (bi latînî: Ichnusa) bû. Navê îroj "Sardînya" ji Şardana, gelê berê li Sardînyayê dijî bû, de hatî ye.
Kesayetiya pasîv-agresîv
Hemî cureyên kesayetiyê yên nexweş bingeha xwe ji zaroktiye, psîkotrawmayan, tevgerên nebaş ên fêrbûyî, jiyaneka nesosyal û awarte, kêmbûna germiya hezkirinê di malbetê de hwd digire. Herwiha kesayetiyên passîv-agressîv jî.
Sardînya
Erdnîgarî
Sardînya 180 km dûrî Nîvgirava Apennin û navbera wan de Deryaya Tîrenê e. Li 210 km başûra giravê beravên Tûnis he ne. Li bakur Korsîka 11 km dûra giravê ye navbera wan de Tengava Bonifacio he ye. Li rojavaya giravê jî Spanya ye.
Kesayetiya pasîv-agresîv
Hin taybetiyên vê kesayetiyê yan hin mînak
Nexweş pirr li dadmendiyê digere. Neheqiyeke piçûk pirr mezin dike lê bi xwe haya wê ji kirinên wê nîne. Dikare ji bo dora randevuyê serê hevalê xwe bişkîne.
Sardînya
Erdnîgarî
Paytexta Sardînyayê Cagliari ye û rûerda xwe 24,090 km², nifûsa xwe jî 1,65 milyon e.
Kesayetiya pasîv-agresîv
Hin taybetiyên vê kesayetiyê yan hin mînak
Nexweş di civînan de rexneyên pirr zêde tûj, neheq û bêûjdan dike. Lê di civîna duyemîn de jî berevajî wê pirr pesnan dide.