cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mafên kesên LGBT li Tirkiyê
Rêxistinên mafên sivîl ên LGBT
Di sala 1996 de, rêxistineke din a LGBT, LEGATO, wek rêxistinek ji xwendekarên zanîngehên Tirk, derçûn û akademîsyenên Tirk hat damezrandin, ku ofîsa wê ya yekem li Zanîngeha Teknîkî ya Rojhilata Navîn li Enqerê ye. Rêxistin bi şaxên din re li gelek zanîngehên din û 2000 endamên raporkirî mezinbûna xwe domand. Di adara 2007an de, xwendekarên LGBT cara yekem wekî klûbek xwendekaran (Gökkuşağı - bi îngilîzî: rainbow) organîze kirin û Club Gökkuşağı bi fermî ji hêla Zanîngeha Bilgi ve hate pejirandin.
Lacour-d'Arcenay
Lacour-d'Arcenay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Mafên kesên LGBT li Tirkiyê
Rêxistinên mafên sivîl ên LGBT
Di hezîrana 2003an de, di dîroka Tirkiyeyê de yekem meşa serbilindiya LGBT ya gel, ku ji aliyê Lambdaistanbul ve hatibû organîzekirin, li kolana Îstîklalê hat lidarxistin. Di tîrmeha 2005'an de KAOS GL serî li Wezareta Karên Hundir da û nasnameya qanûnî bi dest xist û bû yekemîn rêxistina LGBT ya li welêt bi statuya qanûnî. Di Îlona heman salê de ji bo betalkirina vê statuya hiqûqî ji aliyê Walîtiya Enqereyê ve doz hatibû vekirin, lê ev daxwaz ji aliyê dozger ve hatibû redkirin. Di tebaxa 2006an de, meşa hevzayendan a Bursayê ya ji aliyê Koma Rainbow ve hatibû organîzekirin, ji aliyê Walîtiyê ve bi fermî hat pejirandin, ji ber protestoyên mezin ên gel ji aliyê komek rêxistinkirî ya welatiyan ve hat betalkirin.
Rêxistin bi awayekî aktîf beşdarî bernameyên perwerdehiya HIV/AIDS û meşên 1ê Gulanê dibin.
Di îlona 2005an de, Walîtiya Enqereyê KAOS GL tawanbar kir ku "rêxistineke ku li dijî zagon û prensîbên exlaqî ava kiriye." Her wiha di Tîrmeha 2006 de hewl da ku komeleya mafên mirovan Pink Life Komeleya LGBT (Pembe Hayat) bigire û ji dozgeran re îdia kir ku komele li dijî "exlaq û avahiya malbatê ye."
Di sala 2006an de, Lambda Istanbul ji avahîya wê hat derxistin ji ber ku xwediyê xanî ji vê yekê ne razî bû ku rêxistin mafên LGBT pêşve dixe. Di 2008 de, dozek dadgehê ji bo girtina Lambda Istanbulê dest pê kir, û her çend dadgehek jêrîn di destpêkê de biryara girtina komeleyê da, ev biryar ji hêla Dadgeha Destûra Bingehîn a Tirkiyê ve hate betal kirin û Lambda Istanbul vekirî ma.
Di 10'ê hezîrana 2018'an de 6'emîn Serbilindiya Îzmîrê li Alsancakê hat lidarxistin. Nêzîkî 50,000 endamên LGBT, hevalbend û piştgirên mafên mirovan beşdarî Pride bûn, li kolana beravê Kordonê meşiyan. Li Kıbrıs Şehitleri Avune dest pê kir û li ber Navenda Çandê ya Türkan Saylan qediya.
Di nîsana 2019an de dadgeha Enqereyê qedexeya çalakiyên LGBT yên li paytexta Tirkiyê rakir. Hat ragihandin ku koma mafên LGBT+ yên Tirk KAOS GL xwesrtina rakirina qedexeyê kiribû - pistî ku sala borî bi ser neketibû.
Istanbul Pride
Stenbol Pride meşeke serbilindiya hevzayendan û xwenîşandana LGBT ye ku her sal li bajarê herî mezin ê Tirkiyê, Stenbolê tê lidarxistin. Bûyer yekem car di sala 2003 de pêk hat û niha her sal yekşema dawî ya hezîranê an jî yekşema yekem a Tîrmehê, ji bo bidawîbûna hefteya serbilindiya Stenbolê pêk tê. Nêzîkî 30 kes beşdarî yekemîn Gay Pride Istanbul bûn. Ev hejmar her sal qat bi qat zêde dibe û di sala 2010an de gihîşte 5000 kesan. Civîna 2011an zêdetirî 10000 kes bala xwe dayê, ji ber vê yekê Gay Pride Istanbul dike meşa herî mezin a cureya xwe di Cîhana Misilman de.
Beşdar beriya ku li tevahiya kolana Îstîklalê bimeşin li Qada Taksîmê li hev kom dibin. Ev bulvara peyayan a fireh û yek ji girîngtirîn cîhên giştî yên Stenbolê ye, ku pir caran mala cejn û festîvalên herêmî ye. Di 30 Hezîran 2013 de, defîleya serbilindiyê hema hema 100,000 kes kişand. Serbilindiya 2014an jî zêdetirî 100,000 kes kişand. Yekîtiya Ewropî pesnê Tirkiyê da ku defîle bê navber bi rê ve çû. Roja Yekşemê 29ê Hezîrana 2015an, Reuters ragihand ku polîsên Tirk bombeyek avê bikar anîne ji bo belavkirina meşa serbilindiya hevzayendan.
Di sala 2016 de, walîtiya Stenbolê cara ewil meşa serbilindiyê bi hincetên ewlekarî û nîzama giştî. Lê dîsa jî derdora civata LGBT ev qedexe red dikin, her sal bi sedan kom dibin û rastî gaza rondikrêj û guleyên plastîk tên. Hinek ji beşdaran têne girtin û dîsa têne berdan.
Girêçikpê
Girêçikpê an Artropod (Arthropoda) ango, filûma Arthropoda, ji zimanê grekî ἄρθρον arthron, "girêçik" û ποδός podos, "pê") mezintirîn filûma heywan yan caneweran e û mêş, pîrik, pezpezok û gelek girêçikpiyên din dikevine vê filûmê, gor zanyaran ku der dorî %80 ji Artropodan e.
Rojivan
Rojivan navekî kurdiyî yê kurane. ku ji dû peyv dihêt. peyve Roj û ji peyve van. van dib qertafa van ji navê Roji ra.
Hestmendî
Hestmendî, zîrekiya hestan (Emotional Intelligence, EI an EQ) jî wekî zîrekiya hiş (IQ) tê pîvandin û di psîkologiyê de bi taybeti di van 50 salên dawî de ciheke girîng digire. Mirov çawa hişmend e ewqas jî hestmend e. ango xwedî zîrekiyeke hestan e.
Gûlîşger
Gûlîşger (bi tirkî: Muratbağı), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Hestmendî
Mirov ne tenê bi IQ´ya xwe tê nasîn û bextewar dibe, ewçend jî bi EQ´ya xwe ango bi asta hestmendiya xwe tê nasîn û bextewar dibe. IQ û EQ bi hin testan tên pîvandin. Cara pêşîn di salên 80´î de ji aliyên psîkologên Îsraîlî ve hatiye formûlekirin. Xeyseta mirov a şîrovekirina hestên xwe û devedora xwe, serî bi astengiyên civakî re derketin, di têkiliyan de serkeftin e.
Daniel Goleman gelek xebat û lêkolîn li ser hestmendiyê kiriye.
Anet
Anet, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Derd
Derd an jî jan an Nexweşî an jî eş. gellek caran wek pirsgirêk dihêt, ji bo mînek dema dibêjim
Hêlê
Hêlê, gundekî bi ser navçeya Nêrwe û Rêkan a parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Salzwedel
Salzwedel, bajarekî navçeya (Landkreis) Altmarkkreis Salzwedelê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Derd
=Çavkanî = https://www.kurdistan24.net/en/default
Şîşvan
Şîşvan gundekî ser bi navenda bajarê Ecebşîr li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rundvatnet
Rundvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye.
Wörth an der Donau
Wörth an der Donau bajarokekî navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Fargues-Saint-Hilaire
Fargues-Saint-Hilaire, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Schwarzenborn
Schwarzenborn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Dergevan
Dergevan navekî xweşiyî kurdiya bi maneya kesê li ber dergaha dihêt, an jî nubedar di karî bêjî çavdêr û heriz jî.
Arcisses
Arcisses, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Dergevan
=Çavkanî = https://www.kusca.com/naven-kurdi/
Xire berdişan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (10 malbat) bûn.
Mars, Westan
Mars, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Hecî Ûsiv
Hecî Ûsiv, gundekî bi ser navçeya Dutaxa Agirîyê ve ye.
Şêx Mihemedê Merdoxî
Şêx Mihemedê Merdoxî (1880-1975) li sala 1880ê li bajarê Sîneyê hate dinyayê. Nivîskar û dîroknasê kurd e.
Franklin D. Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt [] (jdb. li Hyde Park, New York; m.  li Warm Springs, Georgia) 32emîn serokdewletê DYAyê yê ku di nava salên 1933 heya mirina wî 1945î desthilatî kiriye ye.
Kirchberg an der Jagst
Kirchberg an der Jagst bajarokekî navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Franklin D. Roosevelt
Roosevelt endamê Partiya Demokrat bû di jiyana xwe de sê caran bo serokdewletiyê hate hilbijartin (1936, 1940, 1944). Wî di desthilatdariya xwe de di sala 1951´î de bi zagonek hilbijartina kesan bo serokdewletiyê bi 2 caran bisînor kir.
Roosevelt di Şerê Dinyayê yê II. de, di rewşeke dijwar de serokdewletî kir. Malbata wî bingeh-Hollandî bû.
Piştî serkeftina DYA di şer de tevlî hevdîtinan bû, lê şer bi fermî hêj bidawî nebûbû Roosevelt li Ewropa jiyana xwe jidestda.
Le Fieu
Le Fieu, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Korbilax Eher
Korbilax Eher, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Langenburg
Langenburg bajarokekî navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Kocan
Kocan, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Feldberger Seenlandschaft
Feldberger Seenlandschaft şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Yansira
Yansira, gundekî bi ser navçeya Nêrwe û Rêkan a parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Yişme
Yişme, gundekî bi ser navçeya Nêrwe û Rêkan a parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Alteglofsheim
Alteglofsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Daniel Goleman
Daniel Goleman (jdb. 1946, li Kalîforniya, DYA) yek ji derûnnasên navdar ên amerîkayî ye.
Li ser hestmendî yan zîrekiya hestan xebat kiriye. Pirtûka wî ya bi navê "Zîrekiya Hestan" gelek navdar e. Bi salan edîtoriya Psychology Today kiriye. Niha jî di rojnameya The New York Timesê de gotarên li ser derûnnasiyê dinivîsîne.
Xirîaxlan
Xirîaxlan gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 243 kes (43 malbat) bûn.
Sandau (Elbe)
Sandau, bajarekî navçeya (Landkreis) Elbe-Havel-Landê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Peyadan
Peyadan yan jî Piyadan (bi tirkî: Değirmentaşı), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Samuel de Champlain
Samuel de Champlain (jdb. 1567 li Brouage nêzîkî Rochefort; m. li Québec) yek ji kaşîf û dagirkêrên navdar ên Frensî ye. Ew di sala 1603îde cara yekemîn hatiye herêma Québec a Kanadayê û wî ev bajarê Québec avakiriye. Wî herwekî li DYAyê jî gelek cih keşfkiriye. Goleke bi navê wî tê binavkirin ku wî keşfkiriye, Gola Champlain.
Champlain kesekî ku di dîroka dagirkerî û keşfkariya Frensî de cihekê girîng distîne ye.
Omer Dilsoz
Omer Dilsoz, li ber sîbera warekî ji warên me, bi dû pêjna çîrokên nayab digere.
Morville-sur-Andelle
Morville-sur-Andelle, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sehlem, Rheinland-Pfalz
Sehlem şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Bîrîmşe
Bîrîmşe, gundekî bi ser Sincika Semsûrê ve ye.
Hacibotî
Hacibotî, gundekî bi ser navçeya Dutaxa Agirîyê ve ye.
Kûrin
Kûrin, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Flaujagues
Flaujagues, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Schrozberg
Schrozberg bajarokekî navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Sersink
Sersink, gundekî bi ser navçeya Sersinkê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Ardelles
Ardelles, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Herîr
Herîr, nahiye, navend û gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Atelan
Atelan, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Aliyenasyon
Aliyenasyon (bi îngilîzî: Alienation) tê wateya "tenêketin, jêdûrketin, tenêmayîn". Di zanîstiya derûnnasiyê de wekî tabloyeke nexweşiyan pirr tê bikaranîn.
Laignes
Laignes, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Aliyenasyon
Mirov di jiyana xwe ya li cîhanê de roj bi roj, dem bi dem ji sirûştê dûr dikeve. Ev yeka han bi xwe re hin xetereyan tîne. Mirov nizane dê paşerojê de ev jiyana han çi bîne. Aliyenasyon bûye mijara wêjeyê jî. Gelek pirtûk û lêkolîn li ser aliyenasyonê hene.
Mirov di jiyana nûjen de herçendî azad e lê dema ev jiyana me serûbin bibe, bêçare ye. Nikare jiyanê û bingehên jiyanê ji nû ve avabike. Aliyenasyon tabloya gelek nexweşiyên psîkologîk e. Nakokî di hestan de, jiyana tekane, di têkiliyan de sarbûn, di jiyana civakî de qelsketin hwd hin ji taswîra aliyenasyonê ne.
Hopala
Hopala! kovarek Brotonyayê a Fransayê ye. Hopala sala 1999 dest bi weşanê kiriye. Kovar cih dide mijarên; sazîbûyîn, nasname, çapemenî, çandî, ceribandin û nîqaşên rexnekirinan. Her wiha, di her jimarekê de hevpeyvîna bi hunermendekê re diweşîne. Dîsa berhemên wêjeyî, helbest, çîrok jî di kovarê de xwedî cihekî girîng in.
Aufhausen
Aufhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sandnesvatnet
Sandnesvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol bi qasî 5 kîlomêtreyan dikeve aliyê başûrê rojhilata gundê Tømmernesetê
Louis XIV
Louis XIV an Louisê Mezin (z. 5ê îlonê 1638 li Saint-Germain-en-Laye - m. 1ê îlonê 1715 li Versay) yek ji keyên navdar ên Frensî yê ki di sala 1643´ê de hatiye ser text. Herwekî ew bi navê "Keyê Rojê" jî tê binavkirin.
72 sal li ser text maye ku eva di dîroka Ewropa de dirêjtirîn desthilatî ye. Gotina "Dewlet ez im" fîlozofiya wî dide nîşan ku bi rastî jî di dema xwe de sazûmaniyeke xurt û tûj avakiriye. Wî herçendî ji huner û çandê hezdikirîbûye jî di desthilatdariyê de êrîşkar û gotegot bûye.
Di dema wî de Fransa gelek cihên nû xistiye bin dagirkeriya xwe. Louis XIV. artêşa Frensî kiriya xurtirîn artêşa dinyayê. Zext li ser keyaniyên cîran mezin kiriye.
Metroya Mîlanoyê
Metroya Mîlanoyê, (bi îtalî: Metropolitana di Milano) pergalake metroyê ye ku ji aliyê Azienda Trasporti Milanesi ve li bajarê Mîlano ya Îtalyayê tê xebitandin. Metroya Mîlanoyê, ji 101 kîlomêtre dirêjahî, 4 xetên cuda yên ku bi hejmar û rengên cuda hatine diyarkirin û xwedî 113 rawestgehan e. Piraniya rawestgehên xetê di binê erdê de ne û xet rojane bi navînî 1.5 mîlyon rêwî dadigire.
Xeta yekem a metroya Milanoyê, xeta sor, di sala 1964an de, piştî 5 salan xeta kesk di sala 1969an de, xeta zer di sala 1990an de û xeta mor di sala 2013an de hatine vekirin.
Dîrok
Li pêy mînakên torên veguheztina binerd li bajarên din ên Ewropî yên mîna London û Parîsê yekem projeyên ji bo xeta metroyê li bajarê Mîlano di sala 1914an û di sala 1925an de hatin çêkirin. Proje di sala 1938an de ji bo avakirina sîstemeke ku ji 7 xetan pêk dihatin hate sewirandin.
Piştre ev proje piştî destpêkirina Şerê Cîhanê yê Duyemîn û ji ber kêmbûna diravî hate rawestin. Di 3yê tîrmeha 1952an de rêveberiya bajêr ji bo projeyek pergala metroyê deng da û di 6ê cotmeha 1955an de pargîdaniyek nû jibo ku avakirina binesaziya birêve bibe pargîdaniya Metropolitana Milanese, hate damezrandin. Proje bi 500 milyon ₤ ji şaredariyê û yên mayî jî bi deyn hat fînansekirin. Cihê avakirina xeta yekem di 4 gulana 1957an de li viale Monte Rosa hate vekirin.
Kûredirq
Kûredirq, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Harê
Harê, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Lagîn
Lagîn gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Atoşê
Atoşê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Waren (Müritz)
Waren (Müritz) bajarokekî navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Özgür Gündem
Özgür Gündem rojnameyeke bi zimanê tirkî ye. Ku rojnameya di 16ê tebaxê de 2016 hate qedexe kirin.
Dîroka rojnameya Özgür Gündem
Rojnameyê di dirêjahiya jiyana xwe ya 18 mehan de 26 şehît da.
Şehîdên çapemeniya Özgür Gündem
Di 30ê gulana sala 1992an de Rojnameya Özgür Gündem hate girtin.
Alyawe, Kerkûk
Alyawe, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Geliyê Silîkonê
Geliyê Silîkonê, geliyek li başûrê Kalîforniya ye, ku beşek li San Francisco cîh digire û geliyê San Joseyê ye. Sedema navê Geliyê Silîkonê, ji ber ku li vî gelî bi piranî hilberîna pîjik a silîkonê (bi inglîzî: chip) tê çêkirin. Ji ber vê yekê geliyê bi navê Geliyê Silîkonê tînin ziman. Geliyê Silîkonê ji bo hilberîna teknolojî cîhek taybet e û gelek şîrketên teknolojî yên sereke li vê herêmê hatine avakirin.
Parazoa
Parazoa binecîhaneke gelek kevn a ajalan e. Îro bi tenê heyînên wek îsponcan di vê binecîhanê de dimînin û filûma porîferan (Porifera) çêdikin. Zêdeyî 5.000 cure hene.
Geliyê Silîkonê
Şirketên Geliyê Silîkonê
Çend ji wan pargîdaniyên din ên teknolojî yên sereke ku li vê herêmê hatine avakirin ev in:
Bajarên Geliyê Silîkonê
Bajar û navçeyên ku di herêma Gelîyê Silîkonê de cîh girtiye.
Çavkanî
Kategorî:
Floirac, Gironde
Floirac, Gironda, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Çelebî, Qowanciyan
Çelebî (bi tirkî: Çelebî), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Ardelu
Ardelu, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Lamarche-sur-Saône
Lamarche-sur-Saône, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Yeni Politika
Rojnameya Yenî Polîtîka rojnameyeke rojane bû ku li Tirkiyê û bakurê Kurdistanê dihate derxistin. Rojname Di 13`ê Nîsana sala 1995ê de dest bi weşanê kir. Her wiha ev rojname di 16'ê Tebaxa sala 1995an de hate girtin.
Wallscheid
Wallscheid şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Sandersdorf-Brehna
Sandersdorf-Brehna, bajarekî navçeya (Landkreis) Anhalt-Bitterfeldê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Altenthann
Altenthann şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Molokan
Molokan, an jî ûrisên molokan (bi rûsî: Молокане, molokanye yan jî молоканин, molokanîn) mirovên ku li dîjî tevgerên Peterê Mezin rabûne, baweriya xwe bi şêwazeke jiyanê û tevgereke olî bi navê molokanîzm ê anîne
Molokan
Di şerê osmanî û ûris ê 1876-1877an de, ev kes ji aliyê ûrisan ve li Qersê hatin bicîkirin û bi salan li vir man. Piştî gelek salan ku li vir man, koçî dewletên wek DYAyê û Awistralya bûn. Îro hê jî li Qersê molokan hene.
Merzana Jor
Merzana Jor, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Molokan
Molokan di romana Şivanê Kurmanca ya Erebê Şemo
Di wêjeya kurdan de romana ewil Şivanê Kurmanca de, Erebê Şemo qala molokana li gelek caran kiriye. Her wiha bûyer jî bi piranî li Qersê derbas dibin. Di beşa ''Merkeba me. Rêncberîya nava Molokana'' de qala molokanan dike.
"Gundiyê Alêksandrovskê parê vedibûn ser du qebîla yan du tayîfa: nivî molokanê postayanî bûn, nîvî jî meleganê prigûn bû, eva her qebîleke wan ji hev dihatine kivşê her aliyê dîn va; dêra wan û keşîşê wan ji hev başqe bûn."
Li gorî Erebê Şemo, molokan di nav xwe de jî ji hev cûda dibûn û her wiha dêrên wan û keşayên wan jî ji hev cûda dibûn.
Aşawe
Aşawe, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şetwan
Şetwan, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Sausvatnet
Sausvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol bi qasî 7 kîlomêtre li başûrê gundê Hommelstøê ye û bi qasî 15 kîlomêtre li bakurê rojavayê gundê Lande ye.
Mijarên têkildar
• Lîsteya golên Norwêcê
Vellberg
Vellberg bajarokekî navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Qomîk
Qomîk gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Serteşî
Serteşî, serteşîk, lûrteşî, dûvteşî, qûnteşî an jî teşiyok (navê zanistî yê latînî: Anisoptera), jorefamîleyekî kêzikên firoke, bejndrêj, bazik tenik û goştxwer ji koma odonatan e.Serê wan dişibite teşîyê. Her çavekî wan ji 1000 çavên biçûk yên wek qulikên moxilê çêbûne û ji aliyê dîtinê ve gelek tûj in. Weke Helîkopteran demek drêj dikarin li hewayê rawestin.Jixwe ji ber vê yekê jî li gelek deveran jê re helîkopter dihê gotin.
Axilbe li derdora golan û çiravan dijîn. Hêkên xwe jî li van ciyên şilore datînin. Çêlikên wan heyta nêzîkî salekê temenê xwe di bin avê de derbasdikin.
Serteşiyek di navbêhna 6 meh û 7 salan de dijî.
Moulineaux
Moulineaux, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kûsalar
Kûsalar, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Serteşî
Bi sedan cureyên wan he ne û cure giş Di têkiliyên cinsî de şiklê (hawe) dil (kulora evînê) çêdikin. Piştî têkiliya cinsî serteşiya mê a nêr dixwe.
Eşkewte
Eşkewte, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
1ê tebaxê
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
Îbn Şihab Zuhrî
Îbn Şihab Zuhrî (erebî: ابن شهاب الزهري‎) navê dirêj: Muhemmed bin Muslim bin Ubeydullah bin Şihab el-Zuhrî, (m. h. 124/m. 741), tabîûn û nivîskarê siyerê ye. Di wextê Xanedana Umeye wexta Ebdulmelik de ji Medîne]yê yê koçê Şamê kiriye. Tê gotin ku ji pirtûkên wî negihiştine roja me.
Merzana Jêr
Merzana Jêr, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Floudès
Floudès, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Îmam Elî, Kerkûk
Îmam Elî, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Polîkan
Polîkan gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Miskê Jêrîn
Gundê Miskê, gundekî ser bi bajaroka Cindirêsê li hemberî Çiyayê Lêlûn ya kantona Efrînê (Çiyayê Kurmênc‎) li Rojavayê Kurdistanê ye.
Gundê Miskê, bi xwe du gund in, ya Jorîn û ya Jêrîn heye. Lê niha herdu gund gihîştine hevdu, ji ber berferehbûn û mezinbûna hejmara xelkêln wê gûndî. Miskê cihê wê li bakurê bajaroka Cindirêsê bi qasî 6 km re, û ber kaşe, derdora wê hemû bax û darên zeytûnê ne.
Blaufelden
Blaufelden şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Miskê Jêrîn
Her weha gundê Çeqelê Cûmê li rojhilat e û Xelta jî li bakur-rojhil e û Kora jî li rojavayê wê ye û Gorda û Çobana jî li roja-bakurê wê ne û Sindiyankê jî li başûrê wê ye û Qîlê û Bircikê jî li başûr-rojhilatê wê ne.
Ew herdu gund ji sê malbatên sereke pêkhatiye ku malbata Hesenê Hisoyê Gulkê û malbata Mehmedê Murşid (Hec Qedûr) û malbata Hiskê û Reşkê. Her weha hinek malbatên dî jî li wan herdu gundan nîştecîh bûne wek Mala Mistî û mala Abas û Mangawî û Edê ku bi regez ereb in. Ew herdu gund, karên keştûkaliyê dikin û di serî de, zeytûn û henaran û her weha karên bazirganî jî dikin.
Her weha Zimanê ku zêde tê axiftin zimanê kurdî zaravayê kurmancî ye.
Înîşkê
Înîşkê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sangerhausen
Sangerhausen, bajarekî navçeya (Landkreis) Mansfeld-Südharzê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Argenvilliers
Argenvilliers, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Simón Bolívar
Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios y Blanco [] (jdb. li Karakas, Venezuela; m.  li Santa Marta, Kolombiya) yek ji azadîxwaz û têkoşerên Başûrê Amerîkayê yê navdar e.
Bolivar herwekî di hemî welatên Latîn Amerîkayê wekî leheng tê zanîn. Wî ji bo azadiya Latîn Amerîkayê têkoşiyaye, li serxwebuna ji DYA - Kanada û Ewropayê geriyaye. Îro ji bo gelek rêxistin û siyasetmedarên parzemînê fîlozofiya wî wekî rêber e.
Bolîvar di malbateke pirr dewlemend e ji dayîk bûye û perwerdeyekê baş dîtiye. Demekê dirêj li Ewropa jiyaye û geriyaye. Siyaseta Napolyon bala wî kişandiye. Piştî vegera wî li Latîn Amerîkayê dest bi şerê azadiyê ya li dijî dagirkeriya Brîtanya, Spanya û DYAyê dike. Li gelek welatên Latîn Amerîka hêzên çekdar birêxistin dike.
Herçendî ew di jiyana xwe de nagihîje armancên xwe jî, nêrîn û çalakiyên wî dibe bingeh û bi navê Bolîvarîzm gelek tevgerên azadîxwaz dadimezirin.
Êzdara
Êzdara gundekî girêdayî Kercewsa Batmanê ye. Di salên 90î de ji aliyê dewleta Tirkiye ve hatiye valakirin û şewitandin.
Kûlîdere
Kûlîdere, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qotranis
Qotranis (bi tirkî: Ördekli), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Hesencûbor
Hesencûbor gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Lamargelle
Lamargelle, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Fontet
Fontet, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Sankt Augustin
Sankt Augustin, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Sieg-Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Navên kurmanciyan ku temam û bêkemasî dibêjin
Navên kurmanciyan ku temam û bêkemasî dibêjin rîsaleyeke Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan yê Mele Mehmûdê Bazîdî cih digire. Rîsalêyê hin navên mêran hene û du rûpel e. Her du rûpel jî jêr hatiye dayîn.
Navên mêran ên rîsaleyê
Derbo, Eto, Mîrzo, Xaldo, Xido, Bedo, Mîro, Beko, Pașo, Rizgo, Baro, Bado, Bazo, Babo, Nebo, Xirto, Derbaz, Kiro, Ereb, Azo, Kirêt, Kurko, Hirço, Teyar, Taho, Mirto
Bach an der Donau
Bach an der Donau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Edena Jêrî
Edena Jêrî, Edena Îslaman, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Îzara
Îzar gundekî girêdayî navçeya Kerboran a girêdayî  Mêrdînê  ye. Gundekî di bınê çiyayê Sîtê de ye. Gundekî zahf xweş e. Bı dehl û kanîye. Şeş kilometre dûrî Kerboran e. Lı ser riya gundê Germavê ye. Nêzîkê şêst malî ye. Neha gundî ne avaye. Bı tenê sê mal tê dene. dı sala 1995a de hate xıra kırın. Jı ber ku dı wextekî de Şêx Seyda lı wır bû dı herêmê de gırîngiya wî jî hebû.( Lı der dora gundê kerboran teva hê jî qedrekî zêde bı şêxa tê dayîn.)
Berdîn
Berdîn, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Pagan, Westan
Pagan, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Aunay-sous-Auneau
Aunay-sous-Auneau, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Rehmanlû
Rehmanlû gundekî ser bi navenda bajarê Ecebşîr li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Elbufişke
Elbufişke, gundekî navenda Kerkûkê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Nesle-Hodeng
Nesle-Hodeng, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Morikan
Morikan yan jî Mûrikan (bi tirkî: Bağgülü), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Bühlertann
Bühlertann şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Kevîr Hevrand
Kevîr Hevrand, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Edena Jorî
Edena Jorî, Edena Felan, Edena Filehan, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sealggajávri
Sealggajávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol, dikeve bakurê Çiyayê Storsteinfjelletê û bi qasî 15e kîlomêtreya li aliyê başûrê rojhilata gundê Beisfjordê ye.
Mijarên têkildar
• Lîsteya golên Norwêcê
Hisêncûbor
Hisêncûbor gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Xuancheng
Xuancheng, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.794.000 kesî
Muchedent
Muchedent, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
7ê tebaxê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
1975 – Charlize Theron, lîstikvan û fîlmçêkereke amerîkî, bi eslê xwe ji Afrîkaya Başûr e.
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Taşwêran
Taşwêran (bi tirkî: Taşören), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Fossès-et-Baleyssac
Fossès-et-Baleyssac, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Barbing
Barbing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kînab
Kînab, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sefrivatnet
Sefrivatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye.
Stavenhagen
Stavenhagen bajarokekî navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Zimanê mongolî
Mongolî an xalxayî (bi mongolî: халх монгол хэл "xelx mongol xêl") ji ziman û taybetiyen gelê mongol (an moxul, monxol û moxil) re tê gotin.
Zimanê mongolî ji zimanmalbata altayî, beşa zimanên mongol ên navendî ji binekoma xalxayî mongolî ye. Bi zimanê tirkî re lêzim e, herdu jî ji yek zimanmalbatê ye.
Lantenay, Côte-d'Or
Lantenay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Joe Biden
Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. (jdb. 20 çiriya pasîn 1942) siyasetmedarekî amerîkî ye ku di dema rêveberiya serok Barack Obama de ji 2009an heya 2017an 47emîn cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî bû. Endamê Partiya Demokrat e, wî ji 1973an de wekî senator Delawarê temsîl dikir heya 2009an.
Biden di sala 1942an de li Scranton, Pennsylvania, ji dayik bûye û deh salan li wir jiya berî ku bi malbata xwe re here Delaware. Ew di sala 1969an de bû parêzer û di 1970î de hate hilbijartin ji bo encûmena wilayeta New Castle. Ew yekem car di 1972an de hate hilbijartin ji bo Senato û bû senatorê şeşan yê herî ciwan di dîroka amerîkî de.
Siyaseta Joe Biden
Joe Biden şeş car ji bo Senato hate hilbijartin û di Senatê de çaremîn pîr bû dema ku wî dev ji kar berda wekî cîgirê serok li 2009. Ew endamekî demdirêj bû û serokê berê yê Komîteya Têkiliyên Derve jî bû. Ew li dijî Gulferê Kendavê[Tê wateya çi?] yê 1991 bû, lê bang kir ku Dewletên Yekbûyî û NATO di 1994 û 1995an de mudaxeleyî Warerê Bosnayê[Tê wateya çi?] bikin. Wî dengê xwe da pêşnûmeya ku authorizederê[Tê wateya çi?] Iraqê di 2002 de destûr da, lê li dijî zêdebûna hêzên Dewletên Yekbûyî di 2007an de. Wî di heman demê de serokatiya Komîteyê kir. Qanûna Dadweriya Senatoyê, mijarên têkildarî siyaseta tiryakê, pêşîlêgirtina sûc, û azadiyên sivîl û pêşengiya xebatên qanûndanînê ji bo damezrandina Qanûna Tawana Tundûtûj û Qanûna Zagonê û Zagona Tundiya Li Ser Jinan. Wî di dema namzedên Dadgeha Bilind a DYE ya ji bo dadger Robert Burke û Clarence Thomas serokatiya Komîteya Dadweriyê kir.
Şerefxanê Hekarî
Şerefxanê Hekarî (1682, Colemêrg - 1748, ?) Helbestvanekî kurdî yê klasîk bû
Mixabin me derbarê vî nivîskarê hêja de, agahdariyekê bi dest nexist. Tenê li gor gotina nivîskarê nemir Mihemed Emîn Zekî ku gotiye: Şerîfxan di sala 1693an de ji diya xwe re çêbûye. Ji xelkê Colemêrgê ye, lê bi eslê xwe ji mala Mîrê Bedlîsê ye. Şerîfxan bi kurdî û farisî gelek helbest ristine û di sala 1748an de jî çûye ber dilovaniya Xwedê.
Belê nemir Mihemed Emîn Zekî, wekî din zêde li serê tiştekî din nenivîsîye.
Navê jinan bi kurmancî ku temam û bêkemasî tê gotin
Navê jinan bi kurmancî ku temam û bêkemasî tê gotin rîsaleyeke Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan yê Mele Mehmûdê Bazîdî cih digire. Rîsalêyê hin navên jinan hene û du rupel e. Her du rupel jî jêr hatiye dayîn.
Navên jinan ên rîsalyê
Gulê, Gurê, Zerê, Eyto, Eyter, Beyzo, Beyzar, Sewî, Bazxe, Remlê, Lalê, Lalîxan, Pero, Perî, Perîxan, Rehîme, Riho, Begim, (Yekim), Bego (Yeko), Begimxan (Yekimxan), Xanê, Besê, Nurê, Asê, Xanim, Nergiz, Sosin, Merse, Tebê, Gozê, Kewê, Gozel, Xezal, Xezê, Xezo, Tehfê, Badê, Bado, Nazê, Nazo, Razê, Mercê
Daxgul
Daxgul, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Qerekose, Sincik
Qerekose gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Aunay-sous-Crécy
Aunay-sous-Crécy, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Kanîcirgan
Kanîcirgan, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Nesle-Normandeuse
Nesle-Normandeuse, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Bühlerzell
Bühlerzell şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Qoçanis
Qoçanis (bi suryanî: ܩܘܕܫܐܢܣ, Qudshānes; 1928: قوجانس / Kotchanisse (Qoçanis); bi tirkî: Konak), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye ku di sala 1996an de ji hêla dewleta tirkî ve hate valakirin. Gund li bakurê rojhilatê 16 km dûrî Colemêrgê ye.
Lirûm
Lirûm, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Demokrîtos
Demokrîtos (jdb. 460 b.z.; m. 371 b.z.) yek ji xwendekarên Leuwkippos bû. Her çiqas Demokritos piştî Sokrates re miribe jî, ew yek ji fîlozofên xwezayê tê pejirandin. Bi pêşvebirina teoriya mamosteyê xwe navdar bûye. Piştî hewldanên wî yên navbertî ya ramanên Parmenides yên bi tenêbûnê (monism) û yên Empedokles, yên pirbûnê (pluralism) re bi teoriya " Atom an jî derûnê parve nabe" ku îro hatiye îspatkirin navdar bû.
Li ser Hebûniyê ramanek bi beryar aniye zimên. li ser çêbûna gerdûnê divêtiniyek biberyarî serdest e. Îzahkirina bi tesaduf a hemû tiştên ku li gerdûnê qewimiye, bêhiştiye. "Tiştê ku nehatiye afirandin, winda nabe û naguhere, Atom e". "Hêsin" nûnertiya daringê dike û bi wê hertişt tê çêkirin. Demokrîtos bi vê ramana xwe temelê zaniyariya xwezayî ya materyalîst avêtiye.
Wesenberg, Mecklenburg-Vorpommern
Wesenberg bajarokekî navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Efrîn (herêm)
Herêma Efrînê, herêmeke Rojavaya Kurdistanê (Sûrî) ye. Herêm ji du kantona pêk tê: kantona Efrînê û kantona Şahbayê.
Erginê
Erginê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Razyan, Ecebşîr
Razyan gundekî ser bi navenda bajarê Ecebşîr li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qesra Îshaq Paşa
Qesra Îshaq Paşa, Qesra Behlûl Paşa, Koşka Îshaq Paşa yek ji koşkên navdar ên Bakurê Kurdistanê ye û li axa Bazîdê ye.
Koşk ji aliyê Îshaq Paşa ve, di sala 1199ê koçî/1784ê zayînî de hatiye avakirin. Gorî dîroka fermî ya tirkan di nava 99 salan de avakirina wê hatiye bidawîkirin. Mîmariya koşkê elementên kurdî, romayî û farisî (bo mînak selcûqî) dihewîne. Sûrên wê bi nexşên giranbiha hatine nexşandin. Di avakirinê de koşk du qatî bûye lê qata jorîn êdî nemaye.
Koşk gelek caran ji aliyê dewlet û mîrîtiyên kurdan ve hatiye restorekirin. Di wêjeya kurdî gelek caran bûye kaneke navdar. Ehmedê Xanî jî li heman koşkê jiyaye û perwerde daye. Niha goristana Xanî li wir e. Mûsa Anter gelek caran koşk wekî "Tirba yan goristana Ehmedê Xanî" bi nav dikir. Dîsa Mizgefta Bazîdê jî li cem wê ye.
Di dagirkirina rûsan a salên 1828 – 1829'an de, deriyê koşkê yê xwerû zêrîn bû, hatiye birin û niha li mûzexaneya Moskoyê tê parastin. Li koşkê hemam, mizgeft, goristan, kulîn, hewliya xwarinê, salona pêşwaziyan, harem û sîstema germkirina hilmê (wekî kalorîferên îro) heye.
2ê tebaxê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Axmezra
Axmezra (bi tirkî: Akmezra), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Şimûnis
Şimûnis (bi tirkî: Kaymaklı), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Ezre
Ezre, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Siiddašjávri
Siiddašjávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye.
Sedînan
Sedînan, gundekî girêdayî bajarê Culemêrgê ye.
Dergeh
=Çavkanî =
https://www.amidakurd.net/ku/tekst/dîsan_qertafa_dema_bê
Auneau-Bleury-Saint-Symphorien
Auneau-Bleury-Saint-Symphorien, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Point Roberts
Point Roberts deverekî nenaskirî li wîlayeta Whatcomê ya parêzgeha Washingtonê ye. Her çend rûniştgeh bênavber be jî, bi koda ZIP wekî 98281 xwedî postexaneyê ye; di sala 2020'an de, herêma vê koda ZIPê girêdayî şêniyên 1191 hebûn.
Erdnîgarî
Point Roberts yek ji çar derdorên hevgirtî ye (herwiha binêrin Angle Northwest) ku ji parêzgehên mayî yên Dewletên Yekbûyî bi bejahiyê tenê bi Kanada an bi deryayê ve têne gihîştin. Ev ji ber Point Roberts li başûrê nîvgirava Tsawwassen e, li başûrê 49° ji bilî Girava Vancouverê sînorê di navbera Kanada û Dewletên Yekbûyî de ji Okyanûsa Pasîfîk heta Gola Woodsê ya Minnesota û Manitoba pêk tîne. George Vancouver di sala 1792an de ji bo rûmeta hevalê bi navê Henry Roberts nav li nîvgiravê kir.
Point Roberts bi qasî 35 kîlometreyan li başûrê navenda bajarê Vancouver û Kolombiyaya Brîtanî ye. Herêm bi Delta ya Kolombiyaya Brîtanî re sînor dike. Boundary Bay ya rojhilatê Point Roberts û başûr-rojavayê Tengava Georgia ye.
Fichtenau
Fichtenau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Point Roberts
Erdnîgarî
Sînorê nîvgiravê çar kîlometre dirêj e. Dirêjahiya beşa Amerîkî ya nîvgiravê ji sê kîlometre û nîv kêmtir e. Rûbar 12,65 km² ye. Xala herî bilind a Point Roberts 235 ling (nêzîkî 72 metre) ye û başûr rojavayê civata Maple Beach e.
Di nav Point Roberts de, du civak hene: Maple Beach li perava rojhilat û South Beach li nîvgirava başûr. Lêbelê, piraniya Point Roberts bi niştecîhên belavbûyî ve girêdayî ye.
Trafîk
Tenê gihîştina erdê yasayî bi riya 56th Street e, ku di nav civata Kanadayî ya Tsawwassen de rêgezek mezin a bakur-başûr e. Li başûrê deriyê sînorê wekî Tyee Drive berbi marina mezin a rojavayê South Beach ve diçe. Ji bo balafirên piçûk li rojavayê marînayê xelekek daketinê heye.
Avûhewa
Point Roberts di nav deştekî nizm de ye, ku ji aliyê Girava Vancouver ve hatî çêkirin, çiyayên peravên bakurê Vancouver û Rêzeya Kaskadê ya Bakur tevî Çiyayê Baker e. Van şert û mercan ji bo mîkroklîmatekî di bakurrojavayê Pasîfîkê de, di nav nermtirînan diafirîne. Bi barana navînî ya salane bi qasî 1050 mm, Point Roberts ji devera derdorê bêtir rojên tav heye.
Sazivan
Sazivan  Navekiyî xweşiyî kurdîya. Sazivan hem di be nav ji kura û ji kiçêra jî. anku navekî dû çiqe ji herdû cinsara dibe.
Nok
Nok an nahk an jî nuk (bi latînî, Cicer arietinum) giyayek ji famîlyeya Fabaceae ye di kulînên gelek welatan de ciheke girîng digire. Cara pêşîn li rojavayê Asyayê hatiye nûveçandin û bi qasî 8.000 sal in di xwarinê de tê bikaranîn. Dema mirov nok kelan divê ava wê birijîne û nûve bike, lewra di hin cureyên nokê de hin elementên jehrî hene. Nokên li Kurdistanê tê çandin paqij in lê dîsa jî şûştin baştir e.
Nok li Hindistanê xurdemeniyeke girîng e. Bo çandina nokê germhewa divê. Nok ewçend avê naxwaze. Ji bo bêdera nokê hema bigire tevahiya salê pêwîst e. Li piraniya cihan salê carê ber dide. Bejna giyayê nokê digihîje 1 m yê. Di kulîna Ereb, Tirk, Hindistanî û Meksîkayî de navdar e. Di kulîna kurdan de jî tê bikaranîn.
Bi kar anînê nokan gelek in. Nukan dikelînin dikin şîv. An jî nukan di avê da dihêlin heta ku perçifî ne. Paşê wan didin ber roj û hişk dikin. Ku hişk dibin qalikî xwe yî ser radibe. Ku qalik radibe nuk dibe du parçan. Bi wan ra dibêjin mixişir. Gêrmiyê mixşira navdar e. Mixişran dikin tirşikan jî. Li Dîlokê nukan tev hestiyan dikelînin û difroşin. Pê ra dibêjin "Qoziyî nokan" (tr. nohut dürümü). Meriv kane nokên kelandi bikute bi şîv ke. Bi ev şîve ra dibêjin "hûmis".
Ji werg xwarinê jî nukan didine ser soweyê wek leblebiyan dibin û pê ra dibêjin qulefisk. An jî dikin avê û xayê pê weridin. Paşê di rûn da dibirêjînin. Bi ewê ra jî dibêjin sûravk. Nukên negiştî yek caran diavêjin ser êgir û wek leblebiyan dikelînin. Pê ra dibêjin fîrig. Fîrig ji gênim û pêmbû jî çêdibe.
Meseleya nukê
Dibêjin nokê rojekê gotîye ku kî min bixwe yê çel tir û fisî bike. yekî xweriyê û pir tîr û fis kirîye lê negihîştiyê çel tirî ye. Ser wê va nok qaxirîye û pozê xwe xwar kiriyê. We lomê pozinokan yê xwar e.
Francs, Gironde
Francs, Gironda, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Lexlan
Lexlan, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Fu'an
Fu'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.628.900 kesî
Rob Cross
Rob Cross (jdb. li Pembury) lîstikvane Dartê Îngilîzî ye û  li World Professional Darts Championship ser ket.
Pamliq
Pamliq gundekî bi ser Sinciqa Adiyemanê ve ye.
Veyîs
Veyîs yan jî Weyis (bi tirkî: Kuşağacı), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Aşivan
Aşivan  Navekî kurmancî ye, ji bo kura tê bikaranîn. Aşivan ew kes e, li ber aş genim dihêre.
=Çavkanî = https://www.amidakurd.net/ku/tekst/dîsan_qertafa_dema_bê
Huznu Okşar
Huznu Okşar (z. 1977 − m. 1992), gerilayekî kurd e. Gerîllaya Kurd Hûznû Okşar ya bi navê kod Dîlan Canda di sala 1977an de li Başûrê Kurdistan, li gundê Cizîrê Kowaxê hate dinê, di 28`ê Nîsana sala 1992an de li Cizîrê tevlî nav refên gerîlla bû. Li herêma Botanê li Katoyê Jîrkî / Giriyê Herizê jiyana xwe ji dest da.
Sankt Goar
Sankt Goar, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Hunsrück-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
3ê tebaxê
Bûyer
Şengal ji aliyê DAÎŞ ve hat dagirkirin. Komkujiyek mezin pêkhat.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê rojê de mirî ne.)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Espîndara Birwarî
Espîndara Birwarî, Espîndara Berwarî, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Lanthes
Lanthes, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Amokan, Herîr
Amokan, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Qarqar
Qarqar, gundekî bi ser navçeya Westana Wanê ve ye.
Fronsac, Gironde
Fronsac, Gironde, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Bernhardswald
Bernhardswald şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Les Autels-Villevillon
Les Autels-Villevillon, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Norkêx
Norkêx (bi tirkî: Yeniköy), gundekî bi ser navçeya Qowanciyana Xarpêtê ve ye.
Qûzlûce, Ecebşîr
Qûzlûce gundekî ser bi navenda bajarê Ecebşîr li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Nesime Yaman
Nesime Yaman (z. 1979 − m. 1999) gerîlayeke kurd e.
Nesîme Yaman ya bi navê kod Delîla Goyî di sala 1979an de li gundê Qiliban Badinê hate dinê, di sala 1990î de tevlî nav refên gerîlla bû, femandarê bolûkê û rêvebera YAJKê ya Eyaletê bû. Nesime Yaman di sala 1999an de bi tevî 8 Gerîllayên Kurd li herêma Hazek-Gencê jiyana xwe ji dest dan.
Hastings
Hastings bajarokekî herêma East Sussex a Brîtanyayê ye.
Bexiçevan
Bexiçevan  navekî kurmancî ye. ji wan kesara tê bikar anîn yên li nav baxçeya kar dikin.
=çavkanî = https://www.amidakurd.org/ku/tekst/d%c3%aesan_qertafa_dema_b%c3%aa
Neufchâtel-en-Bray
Neufchâtel-en-Bray, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Estîla
Estîla, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Fichtenberg (Württemberg)
Fichtenberg (Württemberg) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
İbrahim Tatlıses
İbrahim Tatlıses (bixwîne wekî Îbrahîm Tatlises) navê wî yê rastîn İbrahim Tatlı ye lêbelê paşî wekî Tatlıses guherandiye. Stranbêjekî tirk e. Lê di eslê xwe de diya wî kurd e û bavê wî jî ereb e. Ew di sala 1952an de li Rihayê hatiye dinyayê.
Di destpêkê de wî jî wekî gelekan awaz û stranên kurdî bi gotinên tirkî distra, dikir dewlemendiya muzîka tirkan. Wî jî bi pêla muzîka erebî (arabesk) ya salên 90î ve arabesk got.
Tatlises niha pirranî şovmeniya TVan dike. Herwiha birêbebiriya fîrmayên xwe dike. Çend caran stranên kurdî jî gotiye, lê bi tevayî xwe ji cîhana kurdan û hunermenên kurd dûr digire.
Amt Demmin-Land
Demmin-Land şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Lanzhou
Lanzhou (çînî: 兰州; " Lánzhōu")  serbajar û bajarê herî mezin ê parêzgeha Gansu ya Çînê ye. Ew navendek girîng a rêhesine û rojavayê welat bi rojhilatê welat va girê dide. Rûerdê bajar 1.088 km² û hejmara niştecîhan di sala 2010an da  3.616.163 kes e.
Çavkanî
http://global.britannica.com/EBchecked/topic/328923/Lanzhou
Lîmlû
Lîmlû, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mongolya
Mongolya welatekî li Asyaya Navîn e.
Mongol di serdema navîn de roleke mezin di dîroka mirovahiyê de leyîstine. Di bin serdariya Cengîz Xan de heya Ewropa desthilatî kirine. Mongolya piştî avabûna YKSS´ê dikeve bin siya wê. Di sala 1924´î de bi navê Komara Gel a Mongolya sazûmaniyek tê damezrandin. Sazûmaniya stalînîst-sosyalîst di dawiya salên 80´î de têkdiçe û sazûmaniyeke demokratîk destpêdike.
Mongolya aboriya xwe pirranî bi çandinî û xwedîkirina ajalan dike lê pêşketina karxaneyan jî hene.
Caylian Curtis
Caylian Curtis (Prag, li Prag,Çekoslovakya) pornostêrk û modeleke karbes ya çekyayî ye.
Jiyan
Caylian Curtis di de li Pragê ji dayik bû. Berî ew ku dest bi kariyera rêveberiyê bike, ew dadwerî û rêveberiya giştî xwendiye.Lêbelê, di havîna 2006 de, wê biryar da ku têkeve pîşesaziya pornoyê. Caylian di her du fîlmên pêşîn ên sêyîneya blokbuster a Pierre Woodman a bi sernavê Xcalibur de rola serekî lîst. Dûv re ew bû Playmateya mehê yê kovara Playboy û bû yekem lîstikvana pornoyê ya hişk ku li ser bergê kovara Playboyê derket. Pierre Woodman Curtis wekî yekem "Keça Woodman"  ( Woodman Girl ) ya taybetî ya Woodman Entertainment îmze kir.
Lantilly
Lantilly, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Caylian Curtis
Jiyan
Di sala 2007an de ew ji bo Xelata FICEB li Festîvala Fîlmên Erotîk a Navneteweyî ya Barselonayê hate berbijêrkirin.
Girêdanên derve
Caylian Curtis li ser [[Adult Film Database] ]
4ê tebaxê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Frankenhardt
Frankenhardt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Schwäbisch Hall li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
4ê tebaxê
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê rojê de ji dayik bûn)
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Simon Mason
Simon Mason (jdb. 5ê sibata 1962) nivîskarekî îngîlîz yê çîrokên ciwan û mezinan e.
Jînenîgarî
Simon Mason di 5 Sibat 1962 de li Sheffield, Yorkshire, hate dinê. Bavê wî gogbaz Cliff Mason bû. Ew li dibistanên herêmî hate xwendin û li Margngilîzî li Lady Margaret Hall, Oxford xwend. Ji sibata 2019an ve wî dema xwe di navbera nivîsîn û xebata li Çapxaneya Pushkin de parve kiriye. Ew bi jina xwe re li Oxford dijî.
Frontenac, Gironde
Frontenac, Gironda, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Bexçevan
Bexçevan  ew kes e, ku di nav bax, baxçe, hadiyqa û giya da kar bike.
Brennberg
Brennberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Regensburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bexçevan
=Çavkanî = https://www.amidakurd.net/ku/tekst/dîsan_qertafa_dema_bê https://rojname.com/?kar=navenkurdi
Fuding
Fuding, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 57.5906 kesî
Xenanisa Jêr
Xenanisa Jêr (bi tirkî: Otluca), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Neuf-Marché
Neuf-Marché, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Badereşkê
Badereşkê, gundekî bi ser navçeya Sersinka Amêdiyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Jean Piaget
Jean Piaget (z. 1896 - m. 1980) yek ji psîkologên navdar ên Swîsreyî ye.
Piaget berdewamiyek di fêrbûna ziman û pêşketina ramanê de nabîne. Ew di wê baweriyê de ye ku, zarok di hin radeyan de ziman û ramana xwe pêşdixe. 4 radeyên girîng di avakirina hişara zarokan de dibîne:
Qendîl, Herîr
Qendîl, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mêydanlar
Mêydanlar, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Authon-du-Perche
Authon-du-Perche, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.