cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaksîn
Di zimanê latînî de ji bo çêlekan navê vacca tê bikaranîn, ji peyva vacca, vaccinus çê bû ye. Vaccinus jî wekî "vaccine" (vaksîn) derbasî îngilîzî bû ye. Vaksîn cara pêşîn ji çêlekên bi nexweşiya xurikê ketine, hatiyê bi destxistin û ji bo laşê mirov bi xuriyê nekeve, wekî madeyek ji bo alîkariya dabînkirina bergiriyê hatiye bikaranîn. Lê îro çavkaniya kutanê ne tenê ji çêlekên xurikî ye. Li gel perçeyên hokarên nexweşiyê ko li ser wî dijepeydaker heye, hokarên nexweşiyê yên mirî an jî yên hatine lawazkirî jî wekî kutan tê bikaranîn. Hin corên kutan jî ji jehra hokarên nexweşiyê (bakterî) tê destxistin. Ji bo nexweşiya hîna tûşî laş nebûye, lê di pêşerojê de egera tûşbûna wî heye, kutan tê bikaranîn. Anko bi vaksînlêdane (kutanê), laş bi awayêk kontrolkirî bi hokarên nexweşiyê ve rû bi rû dimîne. Ji ber ko hokarên nexweşiyên nav vaksînê lawaz in, bergiriya laş li dij van hokaran beravaniyê ava dike û bi hesanî van hokarên mirî an jî lawazkirî têkdişkîne. Di heman dema beravaniyê de hin xaneyên bîrker ên xaneyên B û xaneyên T jî tên dirûstkirin. Bivaksînkirinê, bersîvdana bergiriya yekem a laş çalak dibe. Xaneyên bîrker di nav laş de ji bo egera tûşbûna heman hokara nexweşiyê bo demek dûr û dirêj dijîn. Heke hokara nexweşiyê cara duyem tûşî laş bibe, vê gavê xaneyên bîrker li dij wî, di demek kurt de berevanî ava dikin. Ev beravanî wekî bersîvdana bergiriya duyem bi nav dibe. Anko, kutan li dij hokara nexweşiyê ya diyarkirî, bergiriya taybet peyda dike.
Hemû welatên dinyayê, li gor şîreta Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO), hemwelatiyên xwe vaksîn dikin. Mirov bi derzîkirinê tê vaksînkirin an jî hin caran vaksîn wekî dilopêk avê di devê mirov de tê dilopkirin. Bi gelemperî vaksînkirin gava dergûş hîn du mehî ye dest pê dike hetanê 10-12 saliya zarok didome. Dergûş li dij nexweşiyên wekî sorik, binguhk, xurî, zerika B, êşa zirav (tuberkuloz), soreta û hwd tên vaksînkirin. Ji bo xurtkirina bergiriyê dibe ko ji bo her hokara nexweşiyê ne carek, lê çendan car vaksînkirin were dubarekirin. Dibe ko şeva piştî vaksînlêdanê ta were laşê zarok. Lê ev ta ne tayek xeter e, ta nîşana çalakbûna bergiriya laş a li dij vaksînê ye. Mirov ne tenê dema zaroktiyê tê vaksînkirin. Hin caran mirovên têgihîştî jî neçar dibin ko bên vaksînkirin. Wekî mînak heke kuçik, pisîk an jî ajalek kûvî mirov bîrîndar bike, ji ber egera nexweşiya harbûnê mirov tê vaksînkirin.
Müjde Arslan
Navê xwe ya rastî Mizgin Arslane. Di sala 1981an de li Mêrdînê hate dinê.Di salên xwendevaniya xwe de bi Ajansa Nûçeyan a Dîcleyê (DÎHA) dest bi rojnamevaniyê kir.Heman salî mîna peyamnera çand û hûnerê, derbasî Şaxa Stenbolê ya DÎHA bû. Heya ku derbasî rojnameya Gundemê bû, li DİHA peyamnerî û edîtoriya çand û hunerê berdewam kir.Di rojnameya Gundem de, li ser sînema nivîsên xwe nivisandin û edîtoriya çand û hûnerê kir. Weşanên mîna, Vîrgul, Varlik, Edebiyat Eleştri, Cumhuriyet Pazar û Mesele jî di nav de, di gelek weşanan de nivîsên ser wêjeyê nivisandin. Filmê xwe ya bi navê "lîstoka dawî"(Son Oyun) kişand. Ev fîlmê wê, di hundir û derveyî welat de gelek diyarî bidest xistin. Dawiyê kurtefîlmê xwe ya bi navê "Nora" kişand. Di belgefîlma xwe ya bi navê "İkinci Adres" de jiyan û serpêhatiyên pîrên Tirk ên ku li Londra jiyana xwe berdewam dikin naxşand. Perwerdehiya xwe ya ku li Beşa Bîyolojî ya Zanîngeha Dîcle dest pê kiribû, hêj li, Beşa Sînemayê ya Fakûlteya Îletîşim a Zanîngeha Marmarayê, berdewam dike. Pirtûkê bi navê "Rejîsor" yê Atif Yilmaz berhev kiriye.
Bierville
Bierville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sulzheim, Rheinland-Pfalz
Sulzheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Dengnasiya bilêvkirinê
Dengnasiya bilêvkirinê tayek ji zanista dengnasiyê ye. Li dema xwîndina bilêvkirinê da, dengnas bizavê dikit çawayî ya bilêvkirina dengên dengdêr û denganî tomar bikit. Anko, dengnasên bilêvkirinê meraqdar in bizanin ka her endamekê boriya dengî (mîna ziman, didan, qirqirik û lêvan) çawa bi hev ra dixebitin da dengên axivtinê çê bikin.
Kher û ker, têbîniyeke dengsazî (phonetic)
Di nivîsandina gotina "ker" de, ku dewarekî çarling û guhdirêj e, û gotina "ker" de, ku yek ji taybetmendiyên mirovê ku dengan nabihîse ye, em dengê /r/ cuda dininvîsin daku em tevleheviya herdu gotinan ji hev cuda bikin! Ev yek çewt e! Rastî ew e, ku ev herdu gotin xwe ne di dengê /r/ de, lê di dengê /k/ de ji hev cuda dikin! Yek ji taybetmendiya dengsaziya (phonologiya) Kurdî ew e, ku du dengên /k/ di Kurdî de hene, yek /k/ henasedar (unaspirated) û /kh/ henasedêr (aspirated). Heke mirov bixwaze vê angaştê taqî û tecrube bike, mirov dikare kefa destê xwe deyne ber devê xwe û gotina „ker“ dewarê çarling û guhdirêj, bilêv bike. Hingê mirov bi sura bayekî nerm hîs dike! Dema mirov heman tecrubeyê ji bo gotina „ker“ jî, mirov ku dengan nabihîse, bike, mirov vê sura bayê nerm hîs nake! Hin mînakên din:
kar brm. khar kanî brm. khanî kurk brm. khurk kal brm. khal
Heke mirov bixwaze angşatê bêtir dabîn bike, mirov dikare tîpên /kh/ û /k/ ji herdu gotinan bavêje û tenê dengên /er/⇒[ar](bilêvkirina phonêtîk) di herdu gotinan de bilêv bike. Hingê mirov sura bayê nerm di herdu /er/an de hîs nake! Ev yek jî angaştê (argumentê) dupat dike, ku cudahiya herdu gotinên ker, dewar, û ker, mirovê dengan nabihîse, ne di dengê /r/ de ye, lê di dengê /k/ de ye!
Mixabin di rastnivîsandinê de tîpên taybet ji bo van dengan nehatine terxankirin, ji ber hingê ev tevlehevî derdikeve hole! Helbet terxankirina nîşan/tîpeke taybet ji bo van dengan ewqas girîng nîn e, dema mirov dostê xwendina kurdî be û fêrbûneke dezgehî û fermî hebe, mirov van cudahiyan zû ji holê radike û diçe ferqa wan!
Guatemala (bajar)
Bajarê Guatemala navê paytexta Guatemala ye. Di sala 1773'an de hatiye avakirin lê dîroka vî bajarî pir kevn e. Ev bajar herwiha mezintirîn bajarê Guatemala û Amerîkaya Navîn e.
Shulan
Shulan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 703.000 kesî
Güler Duman
Güler Duman, (jdb. 30, Hezîran 1967, li Stenbol) stranbêj, strannivîs, nojdar û mamosteyê muzîkê ye ku bi eslê xwe tirk e.
Güler Duman ji sala 1980an vir ve bi awayek profesyonel muzîkê çêdike û yek ji bestekerên herî populer ên muzîka gelêrî ya tirkî ya salên 1990an e. Di navbera salên 2013 û 2014an de bernameyek muzîkê li ser televîzyonê pêşkêş kiriye. Digel albûmên xwe, ew di albumên berhevokê de jî derketiye. Ew yek ji masterên muzîka gelêrî ya tirkî ye.
Jînenîgarî
Guler Duman di 30ê hezîrana sala 1967an de li Stenbolê ji dayik bûye û bi eslê xwe ji navçeya Aşqela ya bi ser parêzgeha Erziromê ye. Di temenê zarokatiya xwe de dest bi jenbûna tembûrê kiriye û bi vî yekê bal kişandiye. Di dawiya dibistana seretayî de, di sêzdeh saliya xwe de albûma xweyê yekem a bi navê Dost Garîp derxistiye. Dibistana amadeyî li Stenbolê xwendiye û di destpêka lîseyê de dest bi albûma xwe ya duyemîn Ey Leyla Leylî dike.
Di sala 1986an de li Zanîngeha Teknîkî ya Stenbolê dîploma xwe ya doktoriya diranan wergirtiye. Piştî salekê wê beşa Konservatuara Dewletê ya Muzîka Tirkî ya Zanîngeha Teknîkî ya Stenbolê qezenc kir û di dema xwendina xwe ya muzîkê de hilberîna albûmên profesyonel berdewam kir.
Guler Duman di temenekî biçûk de bi nexweşiya dil û damaran ketiye û jiber vî nexweşiyê derman kirina nexweşiyê wergirtiye. Piştî derman kirine ew ji vî nexweşiyê xilas bûye.
Jackson
Jackson navî pir kesan û cihan e.
Lîsteya bernameyên komputerê
Bernameyên Komputerê an ji Bernameyên Xêvjimêrê bi dehan caran dikare li gor kategoriyan bête dabeşkirin:
Bernameyên Muzîkê
Bi van bernameyan mirov dikare virtuoza bernameyan bike, stranên xwe û mîksên xwe çêke.
Bernameyên Video
Gelek bername hene ku mirov dikare bi wan dîmenên xwe yên kamera montaj bike, dublaja wan çêke û hin xebatên din li ser wan bike. Her wisa amûrên wan ên DVD jî hene ku emê di vir de cih didinê. Ev bername gelekî bi kêrî derhêneran tên.
Lalim Compact Player 2.2 AviSplit Classic 1.42 Vjamm Blueprint 1.0.2
Amûrên DVD
DVD Album 1.0.0.6
Bernameyên Azad
Bernameyên Azad jî di komputergeriyê de wekî felsefeyekê ye. Li gor vê felsefeyê mirov bi beşdarî, hevkarî û piştgiriyê bernameyan ava dikin, desteka bernameyê dikin, werdigerînin zimanên xwe û belaş belav dikin. Ji bo Pergala Xebatê wekî mînak Linux, ji bo ofice mînak OpenOffice dikare bête dayin. Bêhtir agahî di Nivîsbariya Azad de heye.
Qerê
Qerê (1917:  Karaköy ,; ), taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Zara (Neşe Yılmaz)
Zara, Neşe Zara Yılmaz (jdb. 15ê kanûna paşîn 1976, Stembol) stranbêjeke tirk e.
Li zanîngeha teknîkî ya Stenbolê perwerde dîtiye. Sala 1996ê dikeve TRTyê. Sala 1997ê di muzîkala bi navê "Yunus Emre Müzikali" de cih digire. Yekem albûma xwe sala 1998ê dertîne (Avuntu). Sala 2003 dikeve cîhana TVê. Di rêzefîlm û bernameyên dewletê de dilîze.
Ew jî dikeve nava refên asîmîlatoran
Gelek stran û awazên kurdî, dab û nêrît, çîrok, lîstikên zarokan, metelok ûêd ên kurdî birêkûpêk hatine tirkîzêkirin. Dewleta Romê ev wekî politîkayeke sereke ya komarê meşandiye. Muzaffer Sarısözen, İbrahim Tatlıses, Mahsun Kırmızıgül, Selda Bağcan, Yavuz Bingöl, Edip Akbayram, Belkıs Akkale, İzzet Altınmeşe, Sabahat Akkiraz, Uğur Işılak, Alişan, Emrah İpek, Özcan Deniz, Burhan Çaçan, Muzaffer Akgün û bi dehan stranbêjên din, muzîka kurdî didizin, bi peyvên tirkî ji nû ve pêşkêş dikin. Zara jî yek ji wan e.
Di rêzefîlma Ipsiz Recep, a ku dijminiya yewnan, laz û rojavayiyan dike de, wê jî lîstiye. Medyaya tirkan wê wekî kurd didin pêşkêşkirin. Zarayê heya niha xwe ji kurdan û hunermendên kurdan dûr girtiye. Jiyana xwe de kurdî bikarneaniye.
Dijminatî
Têgîna Dijminatî têkiliyek civakî ya di navbera du Kesan, jî du zêdetir kes ankoman de ku bi hebûna wêneyên dijmin ve tê destnîşan kirin. Ji Şanogerên ku beşdar bûne re dijmin tê gotin. Dijminatî dikare ji ber rewşek pêşbaziyê, têkiliyek asîmetrîk, an dîrokek pêwendiyek ku bi hestên neyînî tije ye çêbibe. Li hemberî dijminê normal, dijmin jî bi rêbazên neheq tê kirin.
Digeren
Digeren, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Rûbarê golê 14,18 km ye û bilindahiya ji asta deryayê 236 mêtre ye.
Dengizê Jêr
Dengizê Jêr yek ji gundên Qereyazîye. Dengizê Jêr li herêma Gogsîye.
Leo Kanner
Leo Kanner psîkiyatrîstekî navdar ê awistriyayî ye. Di de li Awistriya ji dayîk bûye û di  li DYA jiyana xwe ji dest daye.
Kanner xebatên mezin û dorfireh li ser otîstîzmê kiriye û cara yekemîn wî otîstîzma nû keşfkiriye. Hin caran ji otîstîzma nû re "sendroma Kanner" jî tê gotin.
.ci
.ci navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Peravê Diranfîl e. (ccTLD)
Saint-Lyphard
Saint-Lyphard, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Rochlitz
Rochlitz, bajarekî navçeya (Landkreis) Mittelsachsenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Camplong-d'Aude
Camplong-d'Aude, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Mazra, Pilemor
Mazra, gundekî ku bi ser navçeya Pilemora Dêrsimê ve ye û navenda nahiyeya Pirdo Sur () e.
Nenecanî
Nenecanî, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Mirina Jîna Emînî
Mirina Jîna Emînî  tê binavkirin jineke Rojhilata Kurdistanê ya 22 salî bû ku di 16ê Îlona 2022an de, li paytexta Tehranê ya Îranê, di bin şert û mercên gumanbar ve ji ber tundiya polîsan miriye.
Emînî ji aliyê Serfermandariya Îranê, cîgirê Fermandehiya Înfaz a Komara Îslamî ya Îranê ku serperiştiya cîbicîkirina qanûnên hicabê ye, bi tawana pabendnebûna hicaba xwe bi pîvanên hikûmetê ve hate girtin. Polîsên Îranê got ew ji nişkan ve li qereqolekî têk çû, li ket erdê û piştî du rojan di komayê de mir. Lê kesên Emînî li ber çavan dîtin, gotin ew hat lêdan û serê wê li kêleka otombîleke polîs ket, ku ji xeynî skeneyên wê yên bijîjkî yên derçûyî, bû sedema kesên xwînrijiya mejî û felcê teşhîs din.
Kuştina Emînî bû sedema zincîreka xwenîşandanên mezin li seranserî welêt û bala cîhanê kişand ser xwe ku yek ji wan daxuyaniya Komîseriya Bilind a Penaberan a Rêxistina Neteweyên Yekbûyî (NY) li ser tundiya dijî jinan di bin desthilata Komara Îslamî ya Îranê balkişand. Çend serkirde, rêxistinên navdewletî û kesên navdarên li ser vê bûyerê şîrove kirin û Polîsên Exlaqî yên Îranê ji ber reftarên wê yên li dijî jinan şermezar kirin û hevxemiya xwe bi xwepêşanderan re ragihandin. Herwiha Wezareta Xezîneya Amerîkayê li ser Polîsên Exlaqî yên Îranê di rêxistinên curbicur ên ewlehiyê de sepandin.
Di bersiva xwenîşandanan de, hikûmeta Îranê ne tenê xwenîşandan tepeser kirin, xwepêşanderan bi guleyên çivîk û metal gulebaran kirin, gaza rondikrêj û ava şid bi kar anîn, lê gihandina gelek sepanên di nav Instagram û WhatsApp'ê jî asteng kir û gihandina înternetê bi sînor kir. Ji bo kêmkirina şiyana xwenîşanderan a rêxistinbûnê. Ev qedexeyên herî tund ên Înternetê li Îranê ji sala 2019an vir de, dema ku Înternet bi tevahî hate qut kirin.
Paşbingeh
Rejîma Îslamî ya Îranê piştî Şoreşa Îranê ya di sala 1979an de, qaîdeyên têkildarî “kodên cil û bergên guncav” ji bo jinan destnîşan kir. Ev xizmeta wekî rêwerzek gelemperî dikin, hûrguliyên bi çarçoweyê girêdayî ne, lê bi gelemperî girtina por û lixwekirina kincên bêber ên sîngê wan vedişêrin ferz dikin. Li ser mêran jî cil û bergên kêmtir hişk têne ferz kirin. Di xala 638an ya qanûnê ji du heta deh rojan cezayê hepsê û ji pêncî hezar heta pênsid hezar lîre cezayê pereyan ji bo "cil û bergên neslamî" tê birîn.
Rewşên mirinê
Di 13ê Îlona 2022 an de, Mehsa Emînî, jineke 22 salî û xelkê bajarê Seqizê yê ser bi parêzgeha Kurdistana ligel Îranê ya li Rojhilata Kurdistanê ye, dema ku bi malbata xwe li bajarê Tehranê bû, ji aliyê hêzên pasewanên Îtlaatê ve hat girtin. Paşê ew ji bo dezgeha Ewlekariya Exlaqî hat veguhestin. Wexta birayê wê Kîareş Emînî hat girtin, ew li gel hev bûn, hat gotin ku wê ji bo "dersa agahdarkirinê" bibirin girtîgehê û di saetekê de bê berdan. Li şûna wê bi ambûlansê rakirin Nexweşxaneya Kasrayê.
Emînî 2 rojan li nexweşxaneya Qesra ya Tehranê di bin komayê de bûye û ew bû sedema nerazîbûnên li dijî dewriyeya Rêbertî û yasaya hicabê. Di 16’ê Îlonê li beşa lênêrîna giran jiyana xwe ji dest da.
Delîlên tundiyê
Klînîka Emînî lê dihat dermankirin li ser Instagramê daxuyaniyek belav kir û tê de got, dema ku tê razandin mejiyê wê miriye. Ji ber vê yekê posta Instagram hate jêbirin.
Birayê Emînî, Kîareş li ser û lingên Mehsayê mêze kir. Jinên bi Emînî re hatin binçavkirin, anîn ziman ku ji ber hemberî heqaret û lanetên efseran ew ber xwe daye û rastî derbên giran hatiye.
Ardennes (department)
Ardennes, yek ji departementên Fransayê ye. Ardennes di nav 3 wargehan de dabeş dibe: "Rethel", "Sedan" û "Vouziers". Her dabeş xwedî taybetmendiyên cuda ne. Departement, piştî Şoreşa Fransayê  yek ji departementên destpêkê ye ku di 4ê Adara 1790an de wekî departement hatiye binavkirin. Herêm 75emîn herêma herî qelebalix a Fransayê ye dikeve kembera bakurê rojhilatê Fransa ye. Kesên sereke yên navdar ên ku ji ji departementa Ardennesê ne ev in; Robert de Sorbon, Guillaume de Machaut, Hippolyte Taine û Arthur Rimbaud.
Mic
Mic, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Ardennes (department)
Erdnîgarî
Parêzgeh li kembera bakurê rojhilata Fransayê ye û ji aliyê parêzgehên Meuse, Marne û Aisne ve hatiye dorpêç kirin. Jî aliyê li bakur ve jî bi Belçîkayê ve sinor e.
Mirina Jîna Emînî
Delîlên tundiyê
Hejmarek ji bijîjkan li ser wê yekê ragihan ku Emînî tûşî birîneke mêjî li ser bingeha nîşanên klînîkî bûye, di nav de xwîn ji guh û birînên di bin çavan de hatiye. Ev jî ji aliyê skanên bijîjkî yên serê wê, ji aliyê hacktivîstan ve hatî derxistin, şikestinek hestî, hemorrajî û edema mêjî nîşan dide, hate piştrast kirin.
Ardennes (department)
Gelhe
Di grafîka jêr de di navbera salên 1960 û 2015an de rêjeya niştecihên departementê hatiye diyarkirin.
Mirina Jîna Emînî
Li kolanan
Di 17 Îlonê 2022an de, rêza xwepêşandan li ser mirina Emînî derketin, di nav de li bajarê Mehsayê li Seqiz pêkhat. Hinekan jî bi qîrîna dirûşmên "mirin ji bo dîktator" dirûşmeyên femînîstên Kurd yên weke "jin, jiyan, azadî" qîriyan. Li derveyî nexweşxaneya Qesrayê ya li Tehranê jî xwepêşandan hatin lidarxistin û hinek ji wan ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hatin girtin û li dijî wan jî ava çavbirrê bikar anîn.
Ardennes (department)
Şaredariyên sereke
10 şaredariyên serekeyî ya departementa Ardennesê.
Mirina Jîna Emînî
Li kolanan
Peyvdarê rêxistina Hengaw a Kurd li mafê mirovan re got: “Saziyên asayîşê malbata Emînî neçar kirin û di aloziya merasîma oxirkirinê de rêgirtina bê merasîmekî kirin”. Hat ragihandin ku rêxistinên civaka sivîl ên Kurd jî banga greva giştî li hemû Kurdistanê kirine.
Di 18ê Îlonê 2022an de, li bajarên cuda her roj çalakî û meş belav bûn. Piştî şeva xwenîşandana li dijî cil û bergên tund ên rejîma Îslamî ya Îranê pêk hatibû, roja yekşemê kolanên bajarê Sine bi beşekî gel hatin girtin û hêzên ewlehiyê li seranserê bajêr belav bûn.
Li gorî Rêxistina Mafên Mirovan a Hengaw, hêzên ewlehiyê di 19ê Îlonê de li Kurdistanê teqe li xwepêşanderan kirin û di encamê de pênc kes hatin kuştin, du kes li bajar Seqiz hatin kuştin; du kes li bajarê Dîwanderreh û yek jî li Dehgolan. Xwepêşandanên gel li bajarên curbicur ên Îranê, ji wan Tehran, Reşt, Esfehan, Kerec, Meşhed, Sine, Seqiz, Îlam û gelek bajarên din belav bûn û polîsên taybetiyên hikûmeta Îranê bi tundî birîndar bûn û hin çalakvanên siyasî hatin girtin, herwiha xwepêşandanan re rûbirû man û di encamê de gelek kes hatin protestokirin.
Di 20ê Îlonê 2022an de, xwepêşandan berdewam kir û li bajarên cuda yên wekî Tehran, Sarî, Tebrîz, Meşhed, Qum, Kirman, Hemedan, Sine, Kîş û gelek bajarên din jî gel bi dirûşmeya li dijî hicaba ferz û prensîba hikûmeta Îslamî meşiyan. Li bajarê Sari jinan hicaba xwe derxistin û li ser agirê girseyê şewitandin. Herwiha xwepêşanderan li Toronto, Stenbol, London û hin bajarên din ên Ewropa û Amerîkayê kom bûn û tawanên rejîma Îslamî ya Îranê dijî jinên li Îranê şermezar kirin. Hikûmeta Îranê piştrast kir ku di xwepêşandanan de 3 kes hatine kuştin.
.ck
.ck navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Giravên Cook e. (ccTLD)
Mirina Jîna Emînî
Li kolanan
Di 22ê Îlonê 2022an de, xwepêşanderan Tehran û li gelekî bajaran navendên polîsan û otomobîl şewitandin.
Lêkolînî
Serokomar Îbrahîm Raîsî ji Wezîrê Karên Hundir Ehmed Wehîdî xwest ku "bi lez û bez û baldariyeke taybet sedema bûyerê lêkolîn bike".
Navdar
Hejmareke mezin a ji navdarên cîhanê wek Aryana Sayeed, Reece James, Hailey Bieber, Mark Ruffalo, Sophie Turner, Bebe Rexha, Gigi Hadid, Jessie J, Pam Hogg, Margaret Atwood, Ebru Gündeş, Nazanin Collins û gelek kesayetên din ên hunerî wekî werzişî bertek nîşanî ji bo mirina Mehsa Emînî dan.
Ellahheq
Ellahheq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rieussec
Rieussec, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Karlsdorf-Neuthard
Karlsdorf-Neuthard şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Sarîbêglûya Moîn
Sarîbêglûya Moîn gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (79 malbat) bûn.
Agirkujî
Agirkujî rêxistineke taybet e ku ji bo temirandina êgir tê damezrandin. Ji van kesên ku vî karî pêktînin ra agirkuj tê gotin. Agirkuj ji bo vî karî bi perwerdehiyeke taybet tê perwerdekirin û bi amûrên taybet tên xemilandin. Agirkuj ji bilî agir temirandinê, mudaxilê qedên seyara, avahiyên hildişe jî dike. Bi giştî karê wan xilaskirina rihê mîrovan e. Ji ber van sedema agirkuj servîseke acîl e û pêwîst e ku her tim tekîliyan wan bi servîsê din yê acîl ra hebe.
Prutting
Prutting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Agirkujî
Numareya telefonê ya agirkujên li dewleta Tirkî 110 (sed û deh) e.
Udenheim
Udenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Montchâlons
Montchâlons, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Hans Asperger
Hans Asperger yek ji bijîşkên zarokan ê navdar e. Ji Awûstûrya ye. Di 18ê sibata 1906an li bajarê Hausbrunn hatiye dinyayê û di 21 Cotkar 1980î li Wîen jiyana xwe ji dest daye.
Asperger li ser otîstîzma zarokan xebat kiriye. Wî bi navê "psîkîatriya otîstîzme" xebatên xwe weşandiye.
Saint-Malo-de-Guersac
Saint-Malo-de-Guersac, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Lloyd Banks
Christopher Lloyd (jidayîkbûn: 30'ê nîsanê, 1982), rapvanekî amerikî ye ku bi navê hunermendiyê ango Lloyd Banks çêtir tê naskirin. Ew jî endamekî gruba hip-hop G-Unit e (hin ji endamên dîn jî 50 Cent û Tony Yayo ne). Rehên wî jî Puerto-Rîkî û Afrîkî ne.
Jîyaneçîrok
Lloyd Banks li New Carrollton, Maryland di 30ê Nîsanê 1982 de ji dayik bûye. Diya wî Puerto-Rîkî û bavê wî jî Afrîkî-Amerîkî ye. Dema Banks bû 6 salî, ew li New York City, li navçê South Jamaica, Queens bicî bûn. Ji ber çûnûhatinên bavê wî yên zîndanê, Banks bi pîranî ji diya xwe ve xwedî bû. Wî xwendengeha paşîn berda berî ku ew bibe 16 salî. Vê demê Banks dest bi rapkirinê kir, li kolanên navça xwe û ew zû li wira bi nav û deng bû. Bi du rapvanên navçê yên dîn re, 50 Cent û Tony Yayo, wan digel hev grub G-Unit damezrand. Hema her 3 dest bi derxistina mixtapeyan kir, û di demeke kurt de rapvanê Detroitê yê navdar Eminem bi wan hesiya û wî bi labela xwe ya Interscope, Shady Records, şanî 50 Cent kir.
Niha
Li payîza 2005 albuma bi navê The Big Withdraw li Internetê jê hat, tê de 23 stranên nû hebûn. Niha Banks albuma xwe ya bê (2êmîn) amede dike. Li ser websîta G-Unit'ê ya fermî hate ragihandinê ku navê wê wê Rotten Apple ('Sêva Alos') be û ku ewê di 19ê Îlonê de ji bo firotina peyda bibe.
Xwedavendên Wenda (pirtûk)
"Xwedavendên Wenda" pirtûka helbestan a Nîzamettîn Akkurt e ku di nav weṣanên SZK de di sala 2003an de derketiye.
Kanîkan
Kanîkan gundekî girêdayî navçeya Amedê Pasûrê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Hawardengubas.com
HAWAR NET weşana nûçe, dengûbas û agahiyên Kurdî ye.
Hawar Dengûbas girêdayî Hawar Kurdistan Media Group e. Di beşên Kurdistan, Cîhan, Çand, Huner û Zimanê Kurdî, Kurdistana Azad, Medyaya Kurdî, Aktuel, Aborî, Teknolojî û Zanist, Jiyan/Civak de nûçe û agahiyan diweşîne û beşa nivîskaran jî heye. Weşanek nûjen û netewî ye. Xwedî û berpirsê giştî Serhad B. Rênas e.
Dûlêcanî Giçke
Dûlêcanî Giçke, anku Dûlêcana Biçûk, gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
UTC+0
UTC+0 yek Beşên Demjimêrê ye. Greenwich Mean Time (GMT) an jî Western European Time (WET) tê nav kirin. Bi biharî ji bo nerîtê Demjimêra Havîn li hin wan (bi *) derbaza UTC-1 dibin û Alaska Daylight Time (ADT) an jî Greenwich Daylight Time (GDT) û Western European Daylight Time (WET) tê nav kirin. Li wan dernan tê bikaranin:
Rockenhausen
Rockenhausen, bajarekî navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Bask
Bask, ji bo ajalan lebatek ji laş e û ji bo hin amûrên mîna firok jî perçeyê ku bi kêrî firînê tê ye. Bask ji bo ajalan piranî bi kêrî firînê tê lê belê hin ajalên mîna mirîşk, elok û hwd bi çiqasî baskên wan hebin jî taybetiya xwe ye firînê winda kiriye. Pêwistê bask sivik bin. Him baskên ajalan û him jî baskên balafir û firokan sivik in lê "skeletên" wan xurt in.
Kasa pîroziyê
Behsa Kasa pîroz cara pêşîyê di efsaneyên Key Arthur û Şahsiwarên Maseyên Gilover de -yên di sedsalên 12-13ê de dest bi nivîsandina wan hatiye kirin- tê kirin. Weha xuya ye ku serkanîya îlhama efsaneyên piyala pîroz, mîtolojiya keltî ye. Di mîtolojîya keltî de pir nimûneyên şaxên çavkaniya adaniyê, sîtilên nexweşan sax dikin û mirîyan zindî dikin, hene. Nimûneyên herî berbelav jî sîtila ciwanîya bêdawî ya Dagda û sîtila nemirîyê ya Bran in."
Rudolf Eucken
Rudolf Christoph Eucken (jdb. li Aurich (Ostfriesland); m.  li Jena) nivîskar û fîlozofekî Alman bû û di sala 1908î de Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirt.
Jiyan
Lawê postagerekî bû. Xwandina fîlozofiyê bidawîdike. Li gelek bajaran di dibistana amadeyî de dersên fîlozofiyê dide. Gelek zanîngeh dixwazin ew ji wan re bixebite. Payeya ordînaryûsê jî didinê. Ew bixwe qîmetê dida jiyana derûnî û wateya wê. Ew yek ji îdealîstên mezin ê dema xwe bû. Bawerî bi hebûna Xwedê û pêşketina zanistiyê dianî. Ji bo îdealîstan ev tiştekê nû bû. Ango mirov him bi sazûmaniya Xwedê bawerbike û him jî bi zanistiyê, wekî nakokî dihate dîtin. Lê Eucken ji ya xwe nehate xwarê û gorî gelek zanyaran wî roleke mezin di warê azadiya fîlozofiyê de dilîst. Sala 1882î dizewice. Sê zarokên wî çêdibin ku ew jî di bin bandora azadramaniya bavê xwe de, bipêş dikevin. Kîmyager Arnold Eucken (1884-1950) û aborînasê neteweyî Walter Eucken (1891-1950) kesên navdar ên dema xwe bûn. Eucken di jiyana xwe de bi taybetî ji aliyê Marksîstan ve bi neheqî gelek hatiye acizkirin û rexnekirin. Erê ew îdealîst bû û gorî hinekan xurkirina îdealîzmê mirovahî paşdedibir jî ew ne egosantrîk û ezeperest bû. Baweriya mirov guherbar û bêhêz bû. Mirov diviyabû pişta xwe bidaya kendalekî zexm ku ew jî sazûmaniya Xwedê bû.
Ankona
Ankona ( bi îtalî Ancona), bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye. Ankona, yek ji bajarên li ber perava Deryaya Adriyatîkê ye û navenda parêzgeha Ankonayê ye.
Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:
Eştciran
Eştciran, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sarîbêglûya Mûsa
Sarîbêglûya Mûsa gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 200 kes (52 malbat) bûn.
Bihorel
Bihorel, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Ramerberg
Ramerberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Vejîn 2 (pirtûk)
Vejîn 2 pirtûka Nîzamettîn Akkurt e ku di sala 2000ê de hatiye nivîsandin û di sala 2001ê de ji aliyê Dibistana Ṣ. Sefkan wekê mûzîkal bi helbestî û muzîkî bi rengekî teatral hatiye berpêṣkirin. Pirtûk di sala 2002an de ji aliyê weṣanên SZK ve hatiye çapkirin. Naveroka pirtûkê xwe disipêre lehengî û dilêriya kurdan a di dîrokê de.
Montcornet, Aisne
Montcornet, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Derwendî Qişlax
Derwendî Qişlax, gundekî bi ser dêhistana Miyankûhê ya şaristana Deregezê ya parêzgeha Xorasana Rezewî ve ye. Di gund de zimanê kurmancî tê axavtin.
Jodelle Ferland
Jînenîgarî
Ferland li bajarê Kolombiya Brîtanî ya Nanaimo yê ji dayik bû û keça Valerie e û Marc Ferland e. Xwişka wê lîstikvan Marisha Ferland û birayê wê muzîkvan Jeremy Ferland ne. Di du saliya xwe de bi lîstikvana zarok di danasînê reklamê dest bi lîstikvaniyê kiriye. Di çar saliya xwe de di dest bi lîstikvaniya fîlma kiriye.
Kariyera wê
Ferland di du saliya xwe bi dansîna reklaman dest bi kariyera xwe kir. Di 4 saliya xwe de di filma TV-Mermaid de lîst. Ev fîlm bû yekem fîlmê wê ya ku wê namzediya Xelata Daytime Emmy wergirt û di dîroka Emmy de bû namzedê herî ciwan. Ji wê demê ve di gelek rêzefilmên televîzyonê, ku di nav de Stargate Atlantis, Dark Angel, Stargate SG-1, Smallville û Supernatural jî hene, rol wergirtîye. Di rêzefîlmên bi navê They û Trapped de derket pêş. Di sala 2005an de di drama Terry Gilliam Tideland de dilîze û ji bo vê yekê di kategoriya lîstikvaniya herî baş de xelata Genie wergirt. Piştre, ew di fîlma sala 2006an silent Hill rol wergirt û di Good Luck Chuck for Lions Gate Entertainment de rola piştevaniyê lîst. Di sala 2006 an de filmê Case 39 de li hember Renée Zellweger lîst; lê belê ji ber demdirêjiya piştî hilberînê heta sala 2009 'an nehate weşandin.
Di fîlma sêyem a rêzefîlma Twilight Eclipse de bi navê rola Bree Tanner lîst. Wê anî ziman got: "Ez bi gelemperî beriya ku ez rol ê bigirim min senaryoyê dixwînim lê min ev yekem ku nivîsa sneryoyê nexwendiye." Ew Twilight e, bê guman ez ê rol bigirim."
Ji sala 2010 an heta 2011an ji bo vîdeoya binavê BioShock 2 û DLC yê wê xebateke dengî pêşkêş kir. Di fîlma SyFy Ice Quake de derket ser pêşberê û di fîlma Lifetime television Girl Fight de rol wergirt. Di sala 2012an de di drama Mighty Fine de derket pêşberê. Di heman demê de di Filmê tirsê the Tall Man, The Cabin ya Joss Whedon di Daristanê de, fîlma paranorman a bi navê Stop-motion, yekem rola şanoyeke bi navê Home Alone, The Holiday Heist lîst. Ji salên 2013an heta 2014an di fîlma malbata Midnight Stallion rol wergirt. Di kurtefîlmê Monster, û fîlma drama tawanan a bi navê A Warden's Ransom lîst.
Kerkez
Kerkez, gundekî ser navçeya Qerqeliya Wanê ye.
Jodelle Ferland
Kariyera wê
Di sala 2015an de di kurtefîlmê "The Goodbye Girl" û filmê tirsê The Unspoken(15) ku di 24ê Cotmehê de di Festîvala Film4 Frightfest de hate danasîn, lîst. Di sala 2016an de di filmê Lifetime television de fîlma My Daughter's Disgrace de rol wergirt. û vegotina pirtûka dengî ya bi navê Wonder Women, ku sam Maggs nivîsandiye pêşkêş kir. Di sala 2017an de di filma "Bigger Fatter Liar" de derket pêşberê. Fîlmê tirsê Neverknock, û di kurtefîlma jinên ku ji aliyê Amanda Tapping ve hatine derhêner kirin de rol wergirt.
Ferland ji sala 2015an heta sala 2017an di rêzefilma SyFy Dark Matter de bi rola Five dilîst. Li ser bingeha rêzepirtûka komîk û bi heman navî di sala 2018an de di serpêhatiyeke Frankie Drake Mysteries de derket pêşberê. Heman salê de di rêzefîlmê Ferland: Darken de bi rola Olive lîst.
Siping, Jilin
Siping, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.386.325 kesî
Tileynter
Tileynter (1917:  Tell ˁAyni ,; ), taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Mendesor
Mendesor, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
.cl
.cl navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Şîle ye. (ccTLD)
Biville-la-Baignarde
Biville-la-Baignarde, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kronau
Kronau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Karlsruhe li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Namilke
Namilke an jî broşûr belgeyeke kaxezê ya agahdariyê ye (ku pir caran ji bo dalberînkirinê jî tê bikaranîn) ku meriv dikare bi pêşnumayek, belavok an bête danîn. Namilkek jî dikare ji komek kaxezên têkildar ên ku li peldanka xîzek an pakêtê vedibe. Namilke belgeyên dalberînê ne, di serî de ji bo danasîna pargîdanî, rêxistin, hilber an karûbar û agahdariya kiryar an endamên gelemperî yên berjewendiyan têne bikaranîn.
Camps-sur-l'Agly
Camps-sur-l'Agly, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Namilke
Namilke bi gelek awayên cûda têne belav kirin: wekî ilaweyên rojnameyên, yên ku bi kesane têne şandin, bi nameyê an li şaxên belavokan li deverên seyrûsefera taybetî bi taybetî li deverên tûrîstîstan hatine danîn. Dibe ku ew wekî wêjeya gewr têne hesibandin. Namilkeyek bi gelemperî tê palandin û tenê agahdariya kurteçêkirinê heye ku di karakterê dalberînê de pêşverû ye.
.cm
.cm navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Kamerûn e. (ccTLD)
Namilke
Şayes
Namilke bi gelemperî tê palandin û tenê agahdariya kurteçêkirinê heye ku di karakterê de dalberinî ye. Namilke bi gelemperî çend pelên kaxezê bi serdabeke kartonê heye û bi eşkele, bendik an bestinê plastîk ve girêdayî ye. Berevajî vê, kaxezeke vekirî bi gelemperî wek navgîn, belavok an bulten tê navandin.
Cureyên namilkeyan
Namilkeya ku di formaya elektronîkî de tê peyda kirin jê re e-namilke tê gotin. Vê formata xwedî berjewendiya zêdekirî ya dabeşkirina bêsînor û iqtisada pere dema ku li namilkeyên kaxezî yên kevneşopî tê dîtin.
Evdalan
Evdalan an Ebdalan navê eşîreke Kurdan e. Evdalan bi pirranî li Dêrsim û Tolhildan dijîn, Kirmanckî an jî Kurmancî diaxivin û Elewîne. Hin tîreyên Evdelan li Serhedê bûne busilman.
Bertekên dijber kuştina Jîna Emînî
Mahsa Emînî di 25'ê Şehrîvera sala 1401'an de piştî ku ji aliyê polîsên dewriyeya Îrşad ve hat girtin jiyana xwe ji dest da. Wefata wî di asta navxweyî û navneteweyî de bû sedema bertekên berfireh. Gelek siyasetmedar, hunermend, kesayet, partî û saziyên Îranî û navneteweyî bertek nîşanî vê yekê dan. Her wiha mirina Jîna Emînî di Şehrîvara sala 1401 a Îranê de bû sedema nerazîbûnên giştî.
Rodalben
Rodalben, bajarekî navçeya (Landkreis) Südwestpfalzê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Êrîşa Bombekirina Mogadîşu ya Cotmeha 2022
Di 29'ê Cotmeha 2022'an de, li paytexta Somalyayê Mogadîşûyê, di encama du teqîna otomobîleke bombekirî de 121 kes hatin kuştin û zêdetirî 300 kes jî birîndar bûn. Serok Hesen Şêx Mihemed koma cîhadî ya sunnî el-Şebab bi pêkanîna êrîşan tawanbar kir, ku wan jî qebûl kir. Ev teqîn êrîşa herî kujêr ya Somalya ye, ku ji dema teqînên Mogadîşûyê yên 14'ê Cotmeha 2017'an ve li heman xalî.
Paşbingeh
El-Şebab komeke cîhadî ya selefî ya Somalî ye ku di sala 2006'an de dest bi serhildanê kir. Ew gelek caran li Somalyayê û herwiha kêm caran li Etiyopya, Kenya û Ûgandayê êrîşan pêk tînin. Di Tebaxa 2022'an de, el-Şebab êrîşî otêlek li Mogadîşu kir û 21 kes kuştin. Paşê Serokomar Hesen Şêx Mihemed got, ewê li dijî Heşda Şeibî “şerekî berfireh” bimeşînin. Di 23'ê Cotmeha 2022'an de, koma çekdar neh kesên li otêla Kismayo kuştin. Teqînên li Mogadîşûyê di rojekê de qewimîn ku serok, serokwezîr û berpirsên din ên payebilind li ser şerê el-Şebab gotûbêj kirin û çend roj piştî karbidestên Somalî êrîşa xwe ya payebilind ên destkeftî dijî tundrewan ragihandin.
Kesên navdar
Papa Francis dema ku di nimêja Angelus de axivî, êrîşê şermezar kir û ji bo "mexdûrên êrîşa terorîstî ya li Mogadîşûyê ku di encamê de zêdeyî 100 kes mirin, gelek zarok jî di nav de bûn" şîn kir.
Hosting
Hosting an jî vehewandin, tê wateya ku dosiyên wekî nivîs, wêne û videoyan ên malperekê ji bo bikarhêner bikaribin xwe bigihîninê li ser komputerekê tên hilanîn.
Komputerên ji bo hostingê hatine afirandin, bi taybetî hatine hilberîn, zûka bi înternetê ve girêdanên xwe pêk tîne, dikare bi sedan bikarhêneran bi hev re vehewîne û xizmetê bide wan û dosiyên ku dê bêne weşandin li cem xwe bi ewlehî vedişêrin. Ji bo van komputerên ku ji bo hostingê hatine afirandin, bi kurdî pêşkêşkera webê tê gotin. Gotina hosting ku gotineke îngilîziye jî, tê wateya xebata hilanîn, veşartin û weşandina dosiyên webê.
Bi sedan fîrma hene ku karê Web hostingê dikin. Her fîrma taybetiyên cuda û bihayên cuda pêşkêş dikin. Fîrma li gor bazarê pakêtên hostingê yên cur bi cur diyar dikin.
Taybetiyên bingehîn ên hostîngê ku li ser biha û performansê bandora xwe dikin.
Tiştên Divê Bên Zanîn
Pêşî du cure pêşkêşker (server) hene. Windows Server û Unix Server (Linux). Nirxandina wan wiha tê kirin.
Windows Server: Di Windows Server de PHP û ASP dikare were xebitandin. Lê bi piranî, an jî nêzî ji %100'ê wan ASP tercîh dikin. Panela kontrolê Plesk e. Her wisa di ASP'ê de dane li dosiyên acess tên hilanîn. Dirêjahiya wan .mdb ye. Lê ji ber ku di pergalê de gelek bug hene û mîhengkirina permission (destûr) gelekî zehmet e, Windows Server nayên tercîhkirin.
Unix Server: Unix server PHP, Perl û .C dixebitîne. Lê c. û perl gelekî nayên bikaranîn. Bi tenê ji bo ji bo mirov ji bugên pergalê sûdê wergire û root bibe exploit bi van zimanan tên nivîsîn. Heke li Unix server bug tune be û bi tenê xwediyê pêşkêşkerê (server) di nivîsbariyên xwe de bug bi kar anîbe, dikare pirsgirêk derkeve. Ji lewre Unix server ji aliyê datacenter ve tê tercîhkirin. Daneyên PHP û Perl bi saya nivîsbariya mysql tên hilanîn, veşartin. Dirêjahiya wan jî .sql ye.
Serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî
Serhildana Şêx Ubeydullahê Nehrî li sala 1880ê de bi rêberiya Şêx Ubeydullahê Nehrî hatiye dest pê kirin. Gundê Nehrî dikeve başûrê Şemzînanê ku 16 km yan jê dûr e. Ev gund piştî salên 1850ê bû navenda terîqeta neqşîbendî. Malbata Şêx Ubeydela ji layê dînî ve rêberiya gelê herêmê dikir. Li sala 1820ê Mewlana Xalidê Kurdî şêxê Nehriyê wek xelifeyê ye tayîn kir. Piştî vê rûdanê gundê Nehrî bû yek ji navendên girîngtirîn ya terîqeta Neqşîbendî li Kurdistanê. Gelek ekolên Kurdistanê wek Şêxên Menzîlê, Şêxên Norşînê îcazetên xwe ji şêxên Nehrî wergirtî ne.
Danasîna wî
Bi dûçûna Dr. Cochran ku wî wextî navenda Kurdistanê wek mîsyonerekî dixebitî, dibêje ku Şêx Ubeydela wêjeya erebî û farisî baş dizanî, her wisa folklora kurdî jî baş dizanî.
Sedem û armancên tevgera Şêx Ubeydela
Piştî şerê di navbera Osmaniyan û Rûsan xelas bû, herdu aliyan hevpeymana Berlînê destnîşan kir. Bi dûçûna vê hevpeymanê Osmanî mecbûr dimîne ku ewlehiya gelê Ermenan biparêze. Di nav kurdan de jî gotegotên ku ermen dê li Kurdistanê dewletekê avabikin belav bû.Tirs kete dilê kurdan. Her wisa dewleta Osmanî û Qacariyan ber bi zeîfbûnê ve diçûn.
Di axiftina Şêx Ubeydela li gel karmendekê tirk wiha dibêje;
Jixwe bi dûçûna raportên dîplomatên rûsan, Şêx Ubeydela di tîrmeh û tebaxa sala 1880ê de çendîn civînên mezin bi kesên navdarên ên herêmê re dikir. Di wan civînan de 200 kesên ji mezinên kurdan, serokeşîr, axa, mela li baregeha xwe ya li Nehriyê civandi bûn. Şêx di vê civînê de axiftineke girîng dike ku armanca xwe jî aşkera dike:
Her wiha piştî şerê Osmaniyan û Rûsan, xelayeke mezin li Kurdistanê peyda bû. Bi dûçûna hinek çavkaniyan 10 hezar kes li herêma Hekarî jiyana xwe ji dest dan. Rojnameya ermenî Mîşak wiha dibêje;
Şêx Ubeydela wek di axiftina xwe jî de dibêje; serhildana wî ne serhildaneke ketûber nîne. Li ser her xalên serhildanê fikiriye. Bo mînak her tiştê hikûmeta Qacariyan zaniye, xalên Qacariyan yên zeîf zaniye û bi van dûçûnan plana xwe daniye. Her wek di wî wextî Qacarî di nav şer de bûn, her wisa jî di nav rêvebirên Qacariyan de jî nakokî hebûn. Piştî mirina Mihemed Şah Qacar, di nav kurên wî de şerê desthilatiyê dest pê kir. Pêvçûna mezin di navbera Nasredîn Şah û Ebbas Mîrza de bû. Di encamê de Nasireddîn Şah bû Şahê nû lê ji Ebbas Mîrza ditirsiya ku Ebbas xerabiyekê lê bike. Şêx Ubeydela jî ev hevrikiya wan dizanî, ji ber vê jî bi du qasidan nameyek ji Ebbas Mîrza şand ku Ebbas Mîrza alikariya wî bike û di dawiyê de wê Şêx alikariya Ebbas bike ku bibe Şahê Îranê lê Ebbas Mîrza ji bo ku xwe li dijî Nasireddîn Şah pak bide nîşan, ev her du qasidên Şêx teslîmî Şah kirin û bi vî awayî jî ev teklîfa Şêx red kir.
Konsolosê Brîtanyayê yê Tebrîzê William Abbott dibêje;
Konsolosê Brîtanyayê yê Erziromê Trotter jî dibêje;
Şêx Ubeydela hem ji layê leşkerî ve hem jî ji layê hêza xwe ya li ser gel dixwaast tesîrê li şer bike. Ji ber vê berî ku biçe şer bike li gel Îranê gelek gund û war li navbera sinorên Îran û Osmaniyan de kirîbûn. Her wisa li Wanê jî îşaretên şer xuya dibûn. Kurdan gelek dexl dikirî.
Artêşa kurdan
Artêşa Şêx Ubeydela ji eşîrên herêmên Şemzînan, Gever, Tîrgever, Mîrgever, Şino, Serdeşt û Mehabadê pêk dihat. Bo mînak, mengurî, mameşî, pîranî, zerzayî, şikakî, herkî, gewrikî, mukrî û dibukrî bûn. Ev eşîretên han niha di navbera Îran-Tirkiye-Iraqê de dijîn. Bi dûçûna dîroknasê kurd Necat Ebdula 220 eşîrên kurd tevlî tevgera Şêx Ubeydela bûn. Yekitiya van bajêran û van eşîran wisa xuya dike ku di dîrokê de yekemîn car kurmancaxiv û soranaxivên kurd li hev kombûne. Ev kombûn rihê neteweyîtiyê di dîroka modern a kurdan de daye destpê kirin. Mikhail Semenovich Lazarev û Ş.X. Mihoyan di xebateke xwe de dibêjin ku ev komcivîn yekemîn komcivîna neteweyê kurd e Her wisa têkiliyên Şêx Ubeydela bi ereban jî baş bûye, jixwe bi dûçûna hindek çavkaniyan erebên Mûsilê û Bexdayê ji bo alikariyê nêzî 5 hezar kes amade kirîne bo yarmetiya Şêx Ubeydela. Di nav vê artêşê de nîzameke leşkerî tune bû. Li ser şervanên her eşîretê serokeşîrê wan hebû. Çekên wan bi giştî yên paşvemayî û kevn bûn; tivingên kevn, xencer, rim...
Artêşa Şêx Ubeydula ku avakirî ji du şaxên mezin pêk dihat. Şaxa yekê bi di bin serokatiya kurê wî Seyîd Evdilqadir û Hemze Axayê Mengurî de bû. Armanca vê şaxê ew bû ji Şemzînan ber bi herêmên soranîaxivên başurê Urmiyê re biçe; Mahabad, Şino, Miyanduav, Pîran... Şaxa duyê ya artêşê di bin serokatiya Şêx Ubeydela bixwe de bû. Armanca şaxa Şêx Ubeydela jî ew bû ku ji Şemzînan ber bi Urmiyê ji wir heta Tebrîzê biçe.
Di nava artêşa Şêx Ubeydela de yekîneyek hebû ku ji Nestoriyên çiyayî hatibû ava kirin. Bandoya leşkerî jî ji Nestoriyan hatibû çêkirin. Her wisa ermenekê navdar yê herêmê jî di nav artêşê de bû ku di şer de zerer negihe gelê ermen
Artêşa qacaran
Artêşa qacaran
Her çend bi dûçûna çavkaniyên Îranî ev hêzên han nêzîkî ji 200 hezaran pêkbê jî, bi dûçûna Lord Curzon, ev jimar ji 30 hezar kesan nediborî.
Şer
Şerê yekemîn di navbera artêşa Osmaniyan û kurdan de rûda. Qeymeqamê Geverê ji ber hindek fêlên eşîra Herkîyan, wan ceza dike. Li ser vê Şêx Ubeydela leşkerên xwe kom dike û bi rêberiya kurê xwe Seyîd Evdilqadir êrîşê dibe ser Amêdîyê. Di vî şerî de leşkerên Şêx têk diçin û vedigerin Nehriyê. Şêx û Osmanî lihev tên û vê pirsgirêkê çareser dikin. Di encamê de qeymeqamê Geverê ji kar tê dûrxistin.
Di cotmeha 1880ê leşkerên Şêx Ubeydela ji hidûd derbas bûn ber bi Îranê ve. Şaxa yekê ji Şemzînan heta hemû herêmên Mukriyanê bêyî şer ji dewletê standin. Pîranşar, Şino, Mahabad.. Dû re çûn Miyanduabê, li wir rastî berxwedanekê hatin lê di dawiyê de ew der jî standin. Li Miyanduabê hêzên kurd gelek kes kuştin, bi dûçûna hinek çavkaniyan 2 hezar kesên ji Miyanduabê ji aliyê hêzên kurd ve hatin kuştin. Ev xeletiya hêzên kurd, kîn û rikeke mezin da hêzên şah û di encamê de hêzên şah vegerin Miyanduabê û gelek gundên kurdan şewitandin Lê piştî şikestina Şêx Ubeydea li Urmiyê, ev hêz hemû ji van deran vekişiyan. Şaxa duyê ji mîrgever heta Urmiyê çûn. Lê piştî çend carên Urmiye dorpêçkirinê nekarîn Urmiyê rizgar bikin û li wir hêzên Kurd şikestin. Şêx Ubeydela cardîn vegerî Nehrîyê. Diplomasiya Qacaran yekemîn sebeb bû ku Şêx nekarî Urmiyê rizgar bike. Bi alîkariya Rûs, İngilîz û osmaniyan ev êrîş bêencam man. .
Di nava şer de artêşa Osmaniyan Şêx Ubeydela aştiyane gazî kir Wanê ku li ser herêmê biaxivin û alikariya Şêx bikin û li wir girtin, şandin Stenbolê. Li tîrmeha sala 1882yê Şêx Ubeydela bi pasaporeteke sexte çû Rusî û ji wir jî vegerî Hekarî ku cardîn tevgera xwe bi rêkûpêk bike. Li gel kurên xwe artêşeke 5 hezar kes ava kir ku dîsa serhildanê bidomîne. Şêx Ubeydela û artêşa wî heta meha îlona 1882yê di kelheya Oremarê de berxwedana xwe dewam kir Lê Osmaniyan artêşek mezin şand ser hêzên Şêx û ew girtin. Bi rêya Îskenderûn û Beyrûtê, ew şandin Hîcazê. Li sala 1883ê de jî jiyana xwe ji dest da
Şêx Ubeydelayê Nehrî ji Kurd û Kurdistanê re hişa neteweyî û kurê xwe Seyîd Evdilqadir hêla.
Li rojhilata Kurdistanê piştî serhildana Şêx Ubeydela, bêdengiyek ket nav Rojhilata Kurdistanê, lê piştî Şerê Cîhanî yê Yekem lîv û tevger nav Kurdan de zêde bû û di encamê de Serhildana Simkoyê Şikak destpê kir.
Îslamabad
Îslamabad, paytexta Pakistanê ye û nehemîn bajarê herî qerebalix ê welêt e ku nifûsa bajêr zêdetirî 1.2 milyon kes e. Îslamabad ji hêla hikûmeta Pakistanî ve wekî beşek ji Qada Paytexta Îslamabadê bi rêveberiyek federal tê birêvebirin. Îslamabad di salên 1960î de wekî bajarek plansazkirî hatiye avakirin ku bajêr li cihê paytexta kevin bajarê Rawalpîndî yê wekî paytexta neteweyî ya Pakistanê hate destnîşankirin. Bajêr bi standardên jiyanê ya bilind, ewlekarî, paqijî û qadê keskahiyên zêde tê zanîn.
Mîmarê yewnanî Constantinos Apostolou Doxiadis plana sereke ya Îslamabadê sêwirand ku bajêr li ser heşt deverên wekî qada îdarî, qada dîplomatîk, deverên niştecîbûnê, deverên perwerdehî û pîşesaziyê, deverên bazirganî, deverên gundewarî û deverên kesk ên ku ji hêla Pargîdaniya Bajarê Mezin a Îslamabadê ve bi piştgirîya Desthilata Pêşxistina Paytextê ve têne rêvebirin, debaş kir. Îslamabad bi hebûna gelek park û daristanan tê zanîn ku di nav de Parka Neteweyî ya Girên Margalla û Parka Şakarpariyan heye. Bajêr malavaniya gelek nîşanan e ku di nav de Mizgefta Faysal heye ku pêncemîn mizgefta herî mezin a cîhanê ye. Nîşaneyên din ên berbiçav Bîrdarî û Qada Demokrasiyê ya Pakistanê ye.
Îslamabad ji hêla Gerdûnîbûn û Tora Lêkolînê ya Bajarên Cîhanê ve wekî Gamma + tê pênaskirin ku Îslamabad li Pakistanê xwedan lêçûna herî zêde ya jiyanê ye. Nifûsa bajêr him ji hêla hemwelatiyên çîna navîn û him jî hemwelatiyên çîna jorîn ve serdest e.
Îslamabad malavaniya bîst zanîngehan dike ku di nav de Zanîngeha Bahriyayê, Zanîngeha Quaydê Azam, Enstîtuya Endezyariyê û Zanistên Sepandî ya Pakistanê, Zanîngeha COMSATS û Zanîngeha Neteweyî ya Zanist û Teknolojiyê hene.
Di heman demê de bajar wekî yek ji bajarên herî ewledarê Pakistanê tê binavkirin û xwedan pergalek çavdêriyê ya radyofirekansê ya berfireh e ku bi 2000 kamerayan bajar herdem di bin çavdêrîkirinan de ye.
Mont-d'Origny
Mont-d'Origny, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Meleîbrahîm
Meleîbrahîm, gundekî bi ser navçeya Patnos a Agiriyê ve ye.
Esniq
Esniq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
.cn
.cn navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Çîn e. (ccTLD)
Kamiran Alî Bedirxan
Kamiran Alî Bedirxan parêzger û rojnamenivîsê kurd û yek ji lawên malbata mezin a kurdan Malbata Bedirxaniyan bû.
Jînenîgarî
Kamiran Alî Bedirxan birayê Celadet û Sureyya bû. Di 21ê tebaxa 1895an de li Konstantînopolîsê hatiye dinyayê. Wî li Almanyayê doktoraya xwe ya hiqûqê da. Paşê li Beyrûtê bi cih bû û li wir parêzerî kir. Ji bilî ko gelek nivîs û wergerên wî di kovara Hawarê de hatine weşandin, wî di sala 1943an de li Beyrûtê rojnameyên Roja Nû û Stêr derxistin.
Kamiran Bedirxan di sala 1947an de çû Fransayê û li wir sazgeha lêkolînerî ya kurdî ava kir. Di wan deman de jî li Zanîngeha Parîsê dest bi hînkirina zimanê kurdî kir.
Wî di mijarên cihê de, bi zimanên cihê zêdeyî sih kitêb nivîsandin. Herçiqas kitêbên wî ên kurteçîrokan tune bin jî, wî kurteçîrok jî nivîsandine.
Kamiran Alî Bedirxan di salên 1940î de, dersên xwendina kurdî dida kurdên Libnanê li zanîngeha Layîk ya bi nav û deng, tevî beşdarbûnên wî di weşînên bernameyên kurdî yên radyoya Rohelatê li Beyrûta Libnanê, ya ku hatibû damezrandin roja 5ê adarê sala 1941ê. Weşîna radyoyê her hefte du caran bû, roja çarşemê û roja înê. Kamiran çend kitêbên xwe jî çap kiribû li çapxaneya Jozêf (Joseph) Selîm Seyqelî li taxa Sokak Al-Bulat.
Kamiran Alî Bedirxan serek da Kurdistana Başûr sala 1970 û cihê xweşhatinê bû ji aliyê serok Mistefa Barzanî û her kesên ko beşdar bibûn di konfransa 8an de ya PDK. Gotara wî ya hêja di konfransê de, hêviya Kurdistaneke serbixwe xiste dilê giştiya guhdêran.