cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mihri Belli
Kemalîst bû yan sosyalîst?
Sala 1936ê diçe DYAyê li zanîngeha Mississippi perwerdeyê bidawî dike (sala 1939). Li Amerîkayê li ser marksîzm, tevgerên ciwanan û birêvebirina wan, îdarekirina komên karkeran, kontrol û birêvebirina çalakiyên sîvîl hwd perwerdeyên taybet dibîne. Ji bo çi van kûrsan dibîne û ji aliyê kê ve tên dayîn, îro jî ne diyar e.
Sala 1940ê vedigere Tirkiyeyê û tevlî partiya komunista tirk TKPê dibe. Di nava du salan de ji endametiyê dikişe komîteya navendî, 1942yê dibe endamê komîteya navendî. Gorî rêznameya partiyê ev ne gengaz e lê dîsa jî dibe.
1943–1944 wekî asîstent li Stenbolê cem profesor Fritz Neumark dixebite. Sala 1944ê li ser daxwaza Almanyayê li dijî TKPê û sosyalîstên tirk operasyon tên lidarxistin û Belli jî digirin. Herçendî endamê komîteya navendî û serokê rêxistina ciwanan Ileri Genclikê ye jî, tenê lê 2 sal ceza tê birîn û bo demekê di zîndanê de dimîne. Gorî hin îdiayan çend hefteyan di zîndanê de maye. Demekê derdikeve derveyî welat, têkilî bo rêxistinên yewnan re datîne. Heya sala 1960ê ne aktîv e.
Ji salên 1960ê ku li seranser cîhanê tevgerên ciwanan dadikevin lolanan, Belli jî bi kovara Aydınlık a Doğu Perinçek derdikeve meydanê. Bi Perincek û koma wê re li dijî Mahir Çayan û Deniz Gezmiş têdikoşe.
Di derbeya/cûntaya pirraniya çepgir û komunîstan tên girtin lê Belli nayê girtin, derbasê Filistînê dibe. Wê demê hin komên çepgirên kurd û tirk li Filistînê ne. Cunta bidawî bû vedigere Tirkiyeyê, lê namîne, derbasê Ewropayê dibe.
Sala 1979ê di êrîşekê de auf Mihri Belli giran birîndar dibe. 1981ê disa derdikeve Ewropayê.Têkilî bi devedorên PKKê re datîne. 1996ê partiya ÖDP û 2002yê jî ya SDP dadimezirîne, tevlî damezrandinê dibe.
Bizve
Bizve gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 550 kes (130 malbat) bûn.
Ê (tîp)
Ê tîpa heftem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke dirêj e.
Erçîvan
Erçîvan (bi azerî: Ərçivan) navê gundekî li navçeya Astara ya li başûrê Azerbaycanê ye. Li gund gelê taliş dijîn û gundê herî mezin di navçeyê de ye.
Pilûr, Kop
Pilûr, gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Belo Horizonte
Belo Horizonte, bi portûgalî ji bo "Asoya Bedew" tê zanîn. Belo Horizonte yek bajarekî girîngîye di nav bajarên Brezîlê.
Ev bajar li Paytexta Parêzgeha Minas Geraisê de ye û cîhê Başûrrojavayê Welat e. Belo Horizonte an "BH" wek (axaftin „be-agá“) bajarek Aborî û Navenda Çanda bi qasî 2 mîlyon û nîv kes e.
Donxuz
Donxuz, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Oderaue
Oderaue şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Hecîbabay Xwarû
Hecîbabay Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 173 kes (45 malbat) bû.
Daldaxan
Daldaxan, Daldaẍan, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Amblem
Amblem (Fransî: emblème) peyveke fransiye ku ji îdeolojî, partî û ji temsilê tiştên dewlet, parti û organîzasyon û hwd. re tê bikaranîn.
Di kurdî de "Nîşan" tê gotin.
Hinekî amblem bi ala ve çêdikin, Hinekî jî bi herfa ve.
Qulîbeg, Armavîr
Qulîbeg (bi ermenî: Ակնալիճ, Aknalîç) gundekî êzîdiyan û ermeniyan li parêzgeha Armavîr a Ermenistan e.
Li gundê Qulîbegê du cihên pîroz û perestgeha êzidîtî hene, yek ji wan Quba Heft Mêrê Dîwanê ye.
Coincy, Aisne
Coincy, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Wesel (navçe)
Wesel, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Şaheng
Şaheng (mak, make) serkirdeya kewarê ye. Bikaranîna feremonan, rêvebirin û parastina kewarê pêk tîne. Di koloniya mêşhingivan de, tenê yek şahengek heye. Şaheng dibe ku rojê bi 1000-2000an hêk bike. Ji hêkên dolgirtî (bergirtî) yên şahengê, mêşhingivên mê, ji hêkên bêbergirtî yên wê jî mêşhingivên nêr çê dibe. Derziya wê heye, lê ji ber ku laşê we pir gir û qelew e, derziya wê kin e û nikare bi kesî pê vede. Şaheng ji hêkê 16 rojan de derdikeve. Şaheng û karker ji aliye genetîkê de wekî hev in, lê dema ji hêk derdikeve û dibe kurmik, kurmika wê bibe şaheng, 5 roj bi şîrmêş tê xwedîkirin. Şîrmêş ji aliyê karkeran ve te çêkirin. Karker çavika ku wê şaheng te da têbigihîje, ji çavikên din ên şaneyê mezintir çêdikin. Temenê şaheng navbera 3 û 5 salan e.
Girêdanên derve
Zanyariyên hê pirtir, li ser mêşhingivan
Çavkanî
http://www.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/h/honeybee/
https://www.wired.com/2015/09/royal-jelly-isnt-makes-queen-bee-queen-bee/
Serhildana Şêx Ehmedê Barzanî
Serhildana Şêx Ehmedê Barzanî li sala 1931ê de ji ber gelek sedeman li herêma Barzan bi rêberiya Şêx Ehmedê Barzanî ve serhildanek din hate destpêkirin. Li sala 1932yê bi alikariya hêzên hewayî yên Brîtanyayê, hêzên Iraqê devera Barzan dagir kir û Şêx Ehmed û hevalên wî, derbasî Bakurê Kurdistanê bûn. Li wir jii aliyê dewleta tirk ve hatin zindanî kirin.
Malbata Barzaniyan diçin Tirkiyeyê (1933)
Dewleta Tirkiyeyê Şêx Ehmed Barzanî bi şerta nekuştina wî teslîmî dewleta Iraqê kirin. Iraq van kesan Mela Mistefa Barzanî jî di nav de koçî Silêmaniyê dike.
Jessica Alba
Jessica Marie Alba (jdb. 28 nîsan 1981) lîstikvan, model û peyamnereke amerîkî ye. Wê hem di sînema û hem jî di rêzefîlmên televîzyonê de rol lîstiye. Demekî di kovara Maxim û malpera Askmens.com de di nav lîsteya Hot 100 de bû.Piştî pêşgotinek girîng a televîzyonê ya di salên 1990î de, digel Les Nouvelles Aventures by Flipper le dauphin (1995-1997) û Dark Angel (2000-2002), wê dest bi kariyera fîlmê ya berevajî kir.
Bi rastî, eger ew bi destpêka serfiraziyên bazirganî ve girêdayî be, bi Honey (2003), Bleu d'enfer (2005), Valentine's Day (2010), û ji hêla taybetmendiyên xwe deyndarê Susan Stormê ye di nav blokkêşên Fantastic 4 (2005) û Silver Surfer (2007), ew rexne rexn dike.
Tenê derhêner Robert Rodriguez dihêle ku ew di projeyên kalîteyê de pêşve bibe, ji hêla Sin City (2005), Machete (2010) ve rola wî dide. In sala 2014-an, ew serkeftina hêjayî ya Stretch ji Joe Carnahan reyn dike.
Vê dawiyê di karsaziyê de ye ku wê ew îdare dike ku xwe durust saz bike. Di Januaryile 2012 de, wê hev-saziya The Honest Company, pargîdaniyek ku di çêkirina hilberên paqijkirina ne-toksîkî de pispor dike, damezrand.
Balafirgeha Cam Ranhê
Balafirgeha Cam Ranhê (Sân bay Cam Ranh) (IATA: NHA, ICAO:VVCR) li 30 km rojhilata bajarê Nha Trang (Khanh Hoa) a Viyetnamê ye. Di sala 2004an da hatiye vekirin. Li aliyê 02/20 ê pîsteke wê heye. Dirêjahiya pîstê 3.048 metre ye. Rûyê pîstê beton e.
Balafirên ku difirin Cam Ranhê ev in:
Ji van bajaran çûn û hatina balafirgehê ev in: Hanoi, Ho Chi Minh bajar (Saigon, Da Nang)
Jessica Alba
Di sala 2019 de, ew vedigere ser televîzyonê, ku ew bû posterê çalakiyê ya Los Angeles: Bad Girls, spin-off ya fîlimê Bad Boys, ligel Gabrielle Union.
Jînenîgarî
Jessica Marie Alba di Pomona, California de, di 28-ê nîsan, 1981-an de, li Catherine Louisa (née Jensen) û Mark David Alba hat dinê. Dayika wê malbateke Danîmarkî, Welsh, Almanî, Îngilîzî û Frensî ye, dema ku bapîrên wê, ku li Kalîforniyayê hatine dinê, herdu jî zarokên koçberên Meksîkî bûn.
Wê birayekî wî yê biçûk, Joshua heye. Pismamê wê ya sêyemîn, ku carekê jê hatiye derxistin, nivîskarek Gustavo Arellano ye. Kariyera Hêza Hewayî ya bavê wê malbatê birin Biloxi, Mississippi, û Del Rio, Texas, berî ku li Claremont, California, dema ku ew neh sal bû, li Curemont bicîh bibe. Alba, malbata xwe wekî "malbatek pir muhafezekar - malbatek kevneşop, katolîk, Amerîkaya Latînî" û xwe wekî gelek azadîxwaz destnîşan kir; ew dibêje ku wî di pênc saliya xwe de xwe wekî "femînîst" nasandibû.
Jiyana zû ya Alba ji hêla gelek nexweşiyên laşî ve hatiye nîşankirin. Di dema zaroktiyê de, ew ji êşa laşên parçebûyî du caran ketibû, salê çar-pênc caran pneumonia bû, û her weha apendixek şikestî û kîsek tonsillar. Wê jî ji ber zarokiya xwe bi astmê jî heye. Alba ji zarokên din ên li dibistanê veqetandî bû, ji ber ku ew pir caran di nexweşxaneyê de bû ji ber nexweşiyên xwe ku êdî kes baş bi wê baş nizanibû ku hevala xwe bike. Wê gotiye ku tevgera wê ya domdar a malbatê jî di beramberî wî ji hevşaredarên xwe de piştgirî kir. Alba di 16 saliya xwe de ji Dibistana Bilind a Claremont mezûn bû, û piştre jî beşdarî beşdarî Companyirketa Theateranoya Atlantîkê bû.
Fîlmnîgarî
1994: Kampa Jonathan Prince Nowhere: Gail
1995: Venus Rising ji hêla Leora Barish û Edgar Michael Bravo: Eve Eve
IPhone 1
iPhone 1 ew yekem berhema kompaniya Apple bûye ku yekem car di 2007an de hatiye dirustkirin.
Guh
Guh endamê bihîstin û parastina hevsengiyê ye. Guhê mirov ji sê beşên serkî pêk tê; guhê derve, guhê naverast û guhê navî. Guhê derve pêlên dengan berhev dike û ber bi guhê naverast dişîne. Ji vîr jî ber bi guhê navî tê şandin. Li guhê navî enerjiya pêlê dengan tên veguherandin bo demareragihandin û bi navbeynkariya demarên bihîstinê ber bi beşa bihîstinê ya tûkila mejî ve tê guhêztin.
F (tîp)
F (bixwîne: fê) tîpa heştem a alfabeya kurdî ye.
Guh
Guhê derve
Guhê derve ji perrê guh û coga bihîstinê (coga guh) pêk tê. Karê serekî yê guhe derve, wergirtina dengan e. Perrên guh pêkhateyên kirkiragî ne, rûyê wan biçal û mirtik e. Kevaneyên li ser perrên guh dişibe tîpa C yê, pêlên dengê yên ji hawirdorê, ber bi coga bihîstinê bi alîkariya van kevanan tê arastekirin. Coga bihîstinê ji perrê guh dirêjî perdeya guh dibe. Dirêjiya coga guhê (coga bihîstinê) bi qasî 2,5 cm e. Perdeya guh, guhê derve ji guhê naverast cuda dike. Perdeya guh bi şêweyî hêlkeyî ye û ber bi aliyê guhê naverast ve piçek qoqiz e. Deng û hewaya nav coga bihîstinê, li ser perdeya guh zext dikin û perdeya guh dilerizînin
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
1999: P.U.N.K.S. ji aliyê Sean McNamara: Samantha Swoboda
Guh
Guhê naverast
Guhê naverast bi eslê xwe kelên e di navbera perdeya guh û lûlpeçê de. Guhê naverast ji hestikên bihîstinê, masûlkeyên bihîstinê û coga ostakî pêk tê. Li guhê naverast sê hestiyên pir hûrik hene. Dirêjiya her hestiyek ji santîmek kintir e. Ji van hestiyan re hestîkên bihîstinê tê gotin. Hestîk ji perdeya guh, li pêy hev dirêjî kuna hêlkeyî dibin. Navê hestîkên bihîstinê çekûç, dezgeh û zengû ye. Hestîkên bihîstinê li gor şeweyî xwe hatinê navkirin. Hestîkên bihîstinê hêza pêlê dengan berztir dike û ber bi guhê navî dişîne. Guhê naverast bi nevbaynkariya cogek, bi gewrî ve girêdayî ye. Navê vê cogê, coga ostakî ye, dirêjiya wê bi qasî 4 cm ye. Bi navbeynkariya coga ostakî hewa ji gewrî diçe heta kelêna guhê naverast. Pelên dengê yên ji aliyê guhê derve, li ser perdeya guhê de dibin sedema çêbûna pestoyê. Coga ostakî ji aliyê hundir ve hewayê ji gewrî ber bi pişta perdeya guh dişîne û bandora pestoya ser perdeyê kêm dike. Bi eslê xwe pesto kêm nabe lê li herdu alî de pestoyên bi heman hêzê hevdu hevseng dikin.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
1999: College Attitude (Never Been Kissed) by Raja Gosnell: Kirsten Liosis
Guh
Guhê navî
Guhê navî endamên bihîstinê û hevsengiyê lixwe digire. Guhê navî, ji sê beşên serekî pêk tê ,
1.dalan ( bi îngilîzî: vestibule)
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
1999: Destên Idle Rodman Flender: Molly
Guh
Guhê navî
2.cogên kevaneyî (bi îngilîzî: semicircular canals)
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2003: Love Forbidden (Ferhenga Xewn) ji hêla Guy Jenkin: Selima
Guh
Guhê navî
3.lûlpêç (bi îngilîzî: cochlea)
Dalan beşa herî nezikê guhê naverast e. Li ser dîwarê aliyê guhê naverast a dalanê de, kuna hêlkeyî û kuna bazinî cih digire. Dalan du kîsikok lixwe digire, navê van kîsokan utrîkil û sekul e. Herdu kîsikok ji bo parastina hevsengiya laş kar dikin. Cogên kevaneyî ji sê lûleyên bi şeweyî kevan pêk tê. Devê cogan vedibe nav dalanê. Hersê cog wisa cih bûne ko, livîna kiloxê ya bo her alî hest dikin. Parastina hevsengî erkê cogên kevaneyî ye. Erkê lûlpêçê nasîna dengan e. Endamê hestê bihîstinê, endamê Corti (bilêvkirin: kortî) di lûlpêçê de cih digire. Şeweyî lûlpeçê dişibe qalikê şeytanokê.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2003: Honey de Bille Woodruff: Honey Daniels
2005: Sin City by Robert Rodriguez, Frank Miller and Quentin Tarantino: Nancy Callahan
Guh
Bihîstin
Bi navbeynkariya guh, veguherandina pêla dengê bo demareragihandinê wekî bihîstin tê navkirin.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2005: Fourar Fantastîk a Tim Story: :ervana Susan / Jina Invisible
Guh
Pêvajoya bihîstinê
1. Wergirtina pêlên dengê
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2005: Bleu d'enfer (John Stockwell's Into the Blue): Sam Nicholson
2007: Charlie, keçan dibêjin sipas (Good Luck Chuck) destê Mark Helfrich: Cam Wexler
Guh
Pêvajoya bihîstinê
3. Gihandina pêlên dengê bo demax
Tûtaxac Mehabad
Tûtaxac, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Guh
Pêvajoya bihîstinê
4. Di tûkila mejî de şîrovekirina pêlên dengê û têgihîştina bihîstinê.
Bozantî
Bozantî navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2007: Fantastic Four and Silver Surfer by Tim Story: Susan Storm / La Femme Invisible (antar Fantastic: Rise of the Surfer Silver)
2007: Bi Bernie Goldmann û Melisa Wallack: Lucy re Bill hevdîtin
Guh
Diyarkirina hêla dengê
Gava dengek tê guhê mirov, mirov dikare bi du rêbazê bingehîn hêla çavkaniya dengê diyar bike.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2007: Rêbernameya Knocked Up, Judd Apatow ji bo karanîna: Blistering (Cameo, Uncredited) [50]
Guh
Diyarkirina hêla dengê
Heke çavkaniya deng rasterast li pêşî an jî li paşiya mirov be, durahiya çavkaniya deng ji bo herdu guh yeksan e. Loma deng di heman demê de digihîje guhan. Lê heke çavkaniya deng li aliyê çepê an jî rastê be, vê gavê guhek nezîkê çavkaniya deng dibe, guhê din piçek dûrê çavkaniyê dimîne. Wekî mînak, heke çavkaniya deng nezîkê guhê rastê be, deng berê digihîje guhê rastê, paşê digihîje guhê çepê. Derengketina wergirtina deng, ji aliyê mejî ve ji bo diyarkirina hêla dengê tê bikaranîn. Heke deng ji aliyê rastê an jî çepê were, tundiya dengê ji bo herdu guhan yeksan nabe. Wekî mînak, heke çavkaniya deng li aliyê rastê be û tundiya wî jî 80 desîbel be, deng berê digihîje guhê rastê. Di navbera guhê rastê û ê çepê de serê mirov heye, pêlên dengê gava rastê serî tên, serî wekî mîna berbestek, rê li ber pêlên dengê digire, loma tevahiya deng derbasî aliyê çepê nabe, tundiya deng kêm dibe .Cudahiya navbera tundiya deng ji bo diyarkirina çavkaniya deng tê bikaranîn.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2007: Awirek Joby Harold: Sam
2008: byav ji hêla David Moreau û Xavier Palud: Sydney
Guh
Hevsengî
Li gel erkê nasîna dengan, parastina hevsengiya laş jî bi alîkariya guhê navî pêk tê. Bi alîkariya hestê hevsengiyê, mirov dikare li ser lingê xwe bisekine û li erdê nekeve. Ango hestê hevsengiyê laşê mirov ji xeteriyê diparêze, karên rojenê yê mirov hêsantir dike. Hevsengiya laş bi hevkariya mejîk, guhê navî, çav û masûlkeyên peykerê tê parastin. Di guhê navî de pênc pêkhate berpirsiyar in ji bo dabînkirin û parastina hevsengiya laş, evana sê cogên kevaneyî û du kîsikok in. Di her guhekî mirov de sê cogên kevaneyî heye. Cogên kevaneyî pêkhateyên lûleyî ne, li ser dalanê de wisa cih bûne ko di navbera her yekê de goşeya 90 pile heye. Cogên kevaneyî li gor cihê (pozîsyon) xwe tên navkirin. Livîna serî ji aliyê cogên kevaneyî ve tê hestkirin.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2008: Guru Love by Marco Schnabel: Jane Bullard
Elyesa
Elyesa (erebî: اليسع Al-Yas'a, îbranî: אֱלִישַׁע), di dînên cihûtî û îslamê de pêxember e. Navê wî di Quranê de derbas dibe.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2010: Nîşanek Invisible ji hêla Marilyn Agrelo: Mona Grey
2010: Rojbûna Valentine ji hêla Garry Marshall: Morley Clarkson
Elyesa
Di piçûktiya xwe de bi nexweşiyek giran ketiye û bi duayên Îlyas pêxember ve sax bûye. Di Peymana Nû de bi navê Elîşa derbas dibe. Tê rîwayet kirin ku tirbeya wî li Diyarbekirê ye, lê li gorî hinek rîwayetên din jî li dema hatiye ziyareta Eyûb pêxember li Rihayê wefat kiriye.
Guh
Hevsengî
2. coga paşî 3. coga asoyî (coga teniştê)
Zenting
Zenting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Guh
Hevsengî
Her yek ji cogên kevaneyî ji kîsikê utrikilê dest pê dike û disa li utrikilê dawî dibe. Ji herdu seriyên lûleya her cogê, seriyek teng e, ya din li nezikê qulika utrikilê piçek fire û werimî ye. Ev beşa fire ya coga kevaniyê wekî ampul (ampulla) tê navkirin. Li nav ampulê de hestewergirên hevsengî yê coga kevaneyî heye. Di nav ampulên hersê cogên kevaneyî de pêkhateyek bi navê kupul (cupula) heye, kûlkên mûxaneyên hestê hevsengiyî di nav kupulê de cih digirin .Livîna goşeyî (bi îngilîzî: angular motion) ya serî a ber bi jor û jêr, pêş û paş, çep û rast ji aliyê hersê cogên kevaneyî ve tê hestkirin.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2010: The Killer Inside Me by Michael Winterbottom: Joyce Lakeland
Guh
Hevsengî
Dalan du kîsikok lixwe digire navê van kîsikokan utrîkil û sekul. Di nav van kîsikokan de mûxane hene, cihê (pozîsyon) serî ji aliyê van herdu kisikokan ve tê hestkirin. Hestewergirên van herdu kîsokokan ji bo hestkirina tawdana hêllî (bi îngilîzî: linear acceleration) ye. Di nav utrîkil û sekulê de pêkhateyek heye bi navê makul (macula). Makul li gel xaneyên din mûxaneyan ji lixwe digire. Makul bi perdeyek nermokî dapoşî ye. Navê vê perdeyê, perdeya otolîtî e.Serê kûlkên mûxaneyan di nav perdeya otolîtî de dirêjkî ye. Perdeya otolîtî belûrên kalsiyuma karbonat (CaCO3) lixwe digire. Hêza erdkêşê bandor li ser pirtikên kalsiyuma karbonatê (kevirên guh) dike.
Rêbaza rêkxistina hevsengiya laş
Gava mîrov dilive di heman demê de serê mirov jî dilive an jî pozîsyona serî diguhere. Livîana serî dibe sedama livîna şileya endolîmfê ya cogên kevaneyî, utrîkil û sekulê. Endolîmf jî mûxaneyan ditewîne. Tewîna mûxaneyan hestewergirên mîkanîkî yên li ser parzûna mûxaneyan çalak dike û erkê kar dide destpêkirin. Bi erkê kar demareragihandin ji mûxaneyan tê guhêztin bo demarên hevsengiyê (demarên dalanî). Bi navbeynkariya demarên hevsengiyê demareragihandin digihîje lakêşemoxê, ji wir jî tê şandin bo mejîkê. Mejîk li gel guhê navî, ji çav, masûlke û gehan jî demareragihandin werdigire. Mejîk hemû ragihandinan rêk dixe, tekûz dike, paşê dişîne tûkila mejî, masûlke û gehan. Bi vî awayê heke pozisyona laş de guherîn hebe, bi alîkariya masûlke û gehan ji bo pozîsyona nû ya laş hevsengî tê avakarin.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2011: Spy Kids 4: Tout le temps du monde (Spy Kids: All the Time in the World) by Robert Rodriguez: Marissa Cortez Wilson
2013: Zévadés from space by Callan Brunker: Lena (deng)
2013: A.C.O.D. ji hêla Stu Zicherman: Michelle
Leimersheim
Leimersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Jessica Alba
Fîlmnîgarî
2014: Sin City: Min ji bo wê Frank Miller û Robert Rodriguez ji bo wê kuştin: Nancy Callahan
2014: Tomak Me Love Ji hêla Tom Vaughan: Kate
2014: Stretch by Joe Carnahan: Charlie
2015: Ajansa Secret (Barely Lethal) ji hêla Kyle Newman: Victoria Knox
2015: pitik, pitik, pitik ji hêla Brian Klugman: Susie
2015: Entrana Doug Ellin: xwe
2016: Dennis Gansel's Le Flingueur 2 (Mekanîzmayî: Vejîn): Gina
2016: Dear Eleanor by Kevin Connolly: Daisy
2018: El Camino Christmas by David E. Talbert: Beth Flowers
2019: Kujerên Anonymous ji hêla Martin Owen: Jade
Şewaqûp
Şewaqûp, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Xiaomi Mi 11
Xiaomi Mi 11 smartfonek ast bilind ya sîstemê Androidê ye ku ji hêla Kompanîya Xiaomi Inc ve hatîye derxistin. Têlefon di 8ê sibata 2021an de li seranserê cîhanê ji bo kiryaran hatiye pêşkêşkirin.
G (tîp)
G (bixwîne: gê) tîpa nehem a alfabeya kurdî ye.
Prötzel
Prötzel şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Pemboliq
Pemboliq, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Elî Ehmed Kurd
Elî Ehmed Kurd (bi Ûrdû:  على احمد كُرد,  'Ali Ahmad Kurd) parêzerekî pakistanî ye ku serokatiya Yekîtiya Baroyên Dadgeha Bilind a Pakistanê kiriye û di tevgera parêzerên wî welatî de kesayetek navdar e. Wî dijberî serokê berê yê Pakistanê Perwez Mişeref kir.
Çalakî
Dema ku di sala 2002an de cîgirê serokê Yekîtiya Baroyên Belûçistanê bû, Elî Ehmed Kurd bi şewitandina guhertinên makezagonê yên ku ji aliyê Mişeref ve hatibûn pêşniyarkirin, protestoyek li dar xist. Ev çalakî beşek ji xwenîşandanên berfireh ên komeleyên parêzeran, dezgehên olî û partiyên ramyarî bû wek berteka li hember tiştê ku wan wekî hewildanên Mişeref ji bo têkbirina dijberên xwe û bihêzkirina desthilata xwe dibîne.
Kurd di 29ê nîsana 2007an de li Quettayê bi tawana teşwîqkirina mirovan di dema merasîma cenazeyê Newab Ekber Bugti ya nebûna salekê de hat binçavkirin. Binçavkirina wî ji aliyê parêzeran ve hat protestokirin û polîsan bi îdiaya ku der barê wî de tu kes nehatiye binçavkirin û ev mijar şaş têgihiştinê ye, serbest berdan. Kurd wê demê cîgirê serokê Lijneya baroya Pakistanê bû.
Piştî ku di 3ê mijdara 2007an de li Pakistanê zagona şerî ferz kir, Mişeref destûra bingehîn rawestand û Kurd jî di nav wan kesan de bû ku di girtîgeha malê de hat girtin. Di adara 2008an de ew hat berdan.
Paşê, di adara 2009an de, dema ku Serokê Baroya Dadgeha Bilind, Kurd pêşengiya protestoyên parêzeran kir ku ji bo vegerandina dadweriya serbixwe dixwazin. Van xwenîşandan di vegerandina Iftikhar Mohammed Chaudhry wek Serokê Dadweriyê de bi bandor bûn.Chaudhry ji aliyê Mişeref ve ji wezîfeya xwe hatibû dûrxistin û ev biryar di bin serokatiya Asif Elî Zerdarî de nehat paşxistin heta ku parêzeran dest bi meşeke girseyî ji Lahore ber bi Îslamabadê kirin ku ji aliyê girseyên mezin ve hat piştgirîkirin û bi serhildanan re hevdem bû.
Kurd di sala 2012an de ji aliyê Partiya Misilman a Pakistanê-Nawaz ve weke berendamê posta Komîserê Bilind ê hilbijartinê yê Pakîstanê hatibû dîtin, lê bi hinceta ku di makezagonê de tunebû, hat astengkirin. Ew jî wekî serokwezîrê demkî yê gengaz dihat hesibandin.
Bundesrata Almanyayê
Bundesrata Almanyayê, Encûmena Federal a Almanyayê saziyeke qanûnî ya ku ji her şazdeh welatên federal ên Almanyayê pêk dihên û di asta federal de temsîl dike. Bundesrat li Berlînê li Meclisa Lordan a berê ya Prusyayê (Preußisches Herrenhaus) dicive. Kursiya wê ya duyem li paytexta Almanyaya rojava ya berê Bonnê ye.
Lille Rostavatn
Lille Rostavatn, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye. Gol, beşek ji pergala Çemê Rostaelvayê ye ku tevlî Çemê M greatlselvayê dibe û bi qasî 9 kîlomêtreyan dikeve aliyê rojhilata gundê Skjoldê.
H (tîp)
H (bixwîne: hê) tîpa dehem a alfabeya kurdî ye.
Bestikabad
Bestikabad gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 351 kes (67 malbat) bûn.
Hecîbabay Navend
Hecîbabay Navend gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 173 kes (44 malbat) bû.
Coingt
Coingt, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Duztepe
Duztepe, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Vangesor
Vangesor, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
IPhone 3GS
IPhone 3GS (di destpêkê de şêweya iPhone 3G S )  e ku ji hêla Apple Inc ve hatî sêwirandin û firotin. Ew nifşa sêyemîn a iPhonê bû û şûnda iPhone 3G bû. Ew di 8-ê Hezîrana 2009-an de li Navenda Moskone ya li San Francisco hate nîşandan.
Teybetmendî
A1303
Xaçlî
Xaçlî, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Tîma Ln Diwaniya SC
Klûba Werzîşê ya El- Dîwaniye Tîmayake futbolê ya Iraqê ye, û navenda wê li El Dîwaniye, El-Qadisiye, Iraqê ye. di sala 1965 de hatiye damezrandin û li yarîgeha El-Dîwaniye dilîze. Niha di Lîga Bilind a Iraqê de tê pêşbaziyê.
Kelwêrin
Kelwêrin, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Aẍzûnîg, Xozat
Aẍzûnîg ango Axzûnîg, gundekî ser bi navçeya Xozata Dêrsimê ve ye.
I (tîp)
I tîpa yazdehem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke kurt e.
Lysvatnet, Lenvik
Lysvatnet, Lenvik, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Şahciwana Iraqê
Dîrok
Di sala 2015an de, pêşbirka fermî ya bedewiya neteweyî ya Iraqê, ku ji aliyê Wezareta Çand, Geştyarî û Entîkeyan ve hatiye naskirin, piştî 43 salan ji bo yekem car li Bexdayê hat lidarxistin.Sernavên Şahciwana Iraqê di sê kategoriyan de ne ku Şahciwana Iraqê, Keça Bedewî ya Iraqê û Prensesa Mezopotamyayê ne.Pêşbirk ji aliyê komek çalakvanên sivîl û serkirdeyên civakên bedewî û modeyê ve bi piştevaniya Wezareta Çand, Geştyarî û Entîkayên Îraqî tê lidarxistin.Di sala 2016an de, rêxistina Miss Iraq xelatgira Miss Mezopotamia 2015 Susan Amer Silêmanî (Nûrî), xwendekareke kurd ji Bexdayê, şand da ku beşdarî Miss Earth 2016 bibe wek nûnera yekem a Iraqê ji sala 1972 ve di çar pêşbirkên mezin ên bedewiya navî de.Di civîna çapemeniyê ya pêşbirka bedewiyê de, wê li şûna bîkînî cilûbergek li xwe kir.
Rülzheim
Rülzheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Merzîxey Xwarû
Merzîxey Xwarû, gundekî Şiwanê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Çavkanî
[[Kategorî:Kerkûk]
Qizilhiyûk Qirîkan
Qizilhiyûk, gundekî bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye.
Gîleparqo
Gîleparqo (bi azerî: Giləparqo) navê gundekî di navçeya Astara li başûrê Azerbaycanê ye. Gîleparqo bi gundê Mîkî ve girêdayî ye.
Çecelî
Çecelî navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Besrîk
Besrîk gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 44 kes (14 malbat) bûn.
Mehmedkan
Mehmedkan, gundekî ku bi Pasûra Diyarbekrê ve girêdayî ye.
Bînarîn
Bînarîn ), gundekî bi ser Qubîna Êlihê ve ye.
Peymana Xweseriyê 1970
Şoreşa îlonê gihişt armanca xwe û kurdan xweserî bidestxıst. Li gorî peymana xweseriya 11ê adara 1970an pêwîst bû pênc şalyarên kurd li Bexda di xwermenda Iraqê de cih bigrin, yek ji wan lawê herî mezin ê Barzanî Ubeydullah bû. Di sala 1974an de Taha Muhi ad-Din Maʿruf (bi eslê xwe kurd) bû pîgarê serokê Iraqê. Heta niha dûgela ku tê de zimanê kurdî wek zimanê fermî tê bikaranîn Iraq e - lê bi tenê di sê parêzgehên herêmê de. Lê pirsgirêka Kerkûkê nehate çareser kirin
Wî wextî têkilîyên Îran û Iraqê ji ber pirsgirêka Şetelereb gelek dijwar bûn. Her wiha DYA jî piştgirîya Îranê dikir. Lêhevhatina kurd û Bexdayê, Şahê Îranê gelek aciz dikir û dixwast ku kurd li dijî Iraqê şerê xwe berdewam bikin. Heta ku DYA jî qanî kir ku alîkarîya kurdan bike.Di konjunktûreke wiha de, Hikûmeta Bexdayê qebûl nekir ku Kerkûk axa Kurdistanê ye. Xeta sor ya Mela Mistefa jî kurdistanîbûna Kerkûkê bû. Di encamê dê Mela Mistefa Barzanî biryar da ku li sala 1974ê dîsa serhildan da destpêkirin. Lê zêde dewam nekir. Iraq û Îran bi hevpeymana Cezayîrê lihevhatin û pirsgirêkên xwe çareser kirin. Di encamê dê Iraq ji mafên xwe yên li ser Şetelerebê xwe vekişî. Hemberî vê Îranê alîkarîya xwe ya ji kurdan re vekêşa.
Î (tîp)
Î tîpa dozdehem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke dirêj e.
Feke
Feke navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Îlheqkirina Krîmê ji aliyê Federasyona Rûsyayê ve
Îlheqkirina Krîmê ji aliyê Federasyona Rûsyayê ve, ev bûyer e ku di mehên sibat û adara 2014an de qewimî, ku Rûsyayê nîvgirava Krîmê ya Ûkraynayê dagir kir û pişt re bi xwe ve girê da. Ev bûyer piştî Şoreşa Rûmetê li qada Maydanê li Kyîva paytexta Ûkraynayê pêk hat.
Pêşveçûyîna bûyeran
Bûyerên li Kyîvê serokê Ûkraynayê Viktor Yanukovych ji kar dûr xist, ku li dijî hikûmeta nû ya Ûkraynayê xwenîşandan pêk anîn. Di heman demê de, serokê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn bi serokên servîsên ewlehiyê re behsa bûyerên Ûkraynayê kir û daxuyaniya "em ji bo vegerandina Krîmê ji Rûsyayê re dest bi xebatê bikin" anî ziman. Di 27ê sibatê de, leşkerên Rûsyayê cihên stratejîk li seranserê Krîmê girtin. Ev bû sedema hikûmeta Aksyonov ya alîgirê Rûsyayê li Krîmê bên damezrandin, ku referandûma statuya Krîmê û di 16ê adara 2014an de serxwebûna Krîmê bên ragihandin. Tevî ku Rûsyayê di destpêkê de îdîa kir, artêşa wan beşdarî bûyeran nebûye, Pûtîn paşê qebûl kir ku leşker hatine bicîh kirin û "li pişt hêzên xweparastinê yên Krîmê bisekinin". Rûsyayê di 18ê adara 2014an de bi awayekî fermî Krîmû tevlî Rûsyayê kir.
Çomilan Mehabad
Çomilan, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Îlheqkirina Krîmê ji aliyê Federasyona Rûsyayê ve
Pêşveçûyîna bûyeran
Ûkrayna û gelek welatên din ev pêvekişîn şermezar kirin û wekî binpêkirina qanûnên navneteweyî û peymanên Rûsyayê yên parastina yekparçeya axa Ûkraynayê nirxandin. Pêvekirin bû sedema endamên G8 yên wê demê Rûsya ji komê rawestandin û sizayan danin. Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî jî referandum û îlhaqê red kir, biryara "yekparçebûna axa Ûkraynayê di nav sînorên navneteweyî de naskirî" erê dike, pejirandin.
Li Ûkraynayê
Li Ûkraynayê, pêvekirin wekî "dagirkirina Demkî ya Komara Xweser a Krîmê û Sêwastopolê ji aliyê Rûsyayê ve" tê zanîn, "dagîrkirina neqanûnî ya Komara Xweser a Krîmê", "hilweşandina Krîmê" û "dagirkirina Krîmê".
Li Rûsyayê
Navên dagirkirina Krîmê hatine guherandin. Li Rûsyayê, wekî "tevlîbûna Krîmê ji Federasyona" Rûsyayê re tê zanîn (bi rûsî: "vegera Krîmê" û "yekbûna Krîmê".
Reichenow-Möglin
Reichenow-Möglin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Colligis-Crandelain
Colligis-Crandelain, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Fürstenfeldbruck (navçe)
Fürstenfeldbruck, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Bavyera, Almanyayê ye.
Hesenawa, Tikab
Hesenawa gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1467 kes (266 malbat) bû.
J (tîp)
J (bixwîne: jê) tîpa sêzdehem a alfabeya kurdî ye.
Komkujiya Koye 2022
Komkujiya Koye komkujiyeke ku li navçeya Koye li Başûrê Kurdistanê di 28ê îlona sala 2022an ji aliyê artêşa Îranê ve li dijî sivîl û siyasetmedarên kurd pêk hatiye. Di encama êrişê de 17 kes jiyana jidest dane û 50 kes jî birîndar dibin.
Mijara bingehîn
Piştî ku keça kurd Jîna Emînî ji aliyê polêsên exlaqê yên Îranê ve hate kuştin li bajarên Rojhilata Kurdistanê û li seranserê Îranê gel li dijî kuştina Jîna Emînî daketin qadan dest bi xwepêşandanan kirin.
Di 28ê îlona sala 2022an de artêşa Îranê navendên rêxistinên siyasiyên başûr û rojhilata Kurdistanê bi dronan hate bombaran kirin û di encamê de 17 sivîl jiyana xwe jidest dide.
Gulyatan
Gulyatan navê gundekî li navçeya Astara ya li başûrê Azerbaycanê ye. Li gund gelê taliş dijîn.
Tirçonk
Tirçonk, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Bilarxû
Bilarxû gundekî ser bi nahiya Enzel ,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Piemont
Piemont (bi îtalî: Piemonte, bi piemontî: Piemont) yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye. Piemont, yek ji herêman e ku bi Qanûna Bingehîn a sala 1948an xweseriya xwe bi dest xistiye. Rûerd herêmê 25.399 km² û hêjmara niştecihên herêmê bi qasî 4,3 mîlyon kes e. Paytexta herêma Piemontê bajarê Torîno ye.
Bilarxû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 282 kes (61 malbat) bûn.
Piemont
Parêzgeh û bajarên herêmê
Agahiyên di derbarê 8 parêzgehên herêmê wiha ye:
Bajarên herêmê ku hêjmara gelheyê ji 20 hezarî zêdetire ev in:
Ji herêmê hinek bergeh
Piemont
Gulîzer
Gulîzer (z. 1979, Amed), helbestvana kurd e.
Jînenîgarî
Di sala 1979an de li gundê Elîparê bi ser Amedê çê bûye. Hemû jiyana wê ya perwerdehiyê li Diyarbekirê derbas bûye. Li Zanîngeha Dîcleyê di Beşa Mamostetiya Ziman û Wêjeya îngilizî de xwendiye. Li Zayînxaneya Dewletê ya Diyarbekirê pîriktîyê û piştî xelaskirina zanîngehê li Îzmîrê mamostetiya zimanê îngilîzî kirîye. Di sala 1997an de dest bi nivîsa kurdî kiriye û yekem pirtûka wê Keziyên Jinebî di 2006an de çap bûye. Keça nivîskar Receb Dildar, xwişka nivîskar Azad Dildar û Murad Dildar e. Zewiciye û dayika du zarokan e. Gulîzer vêga li Swêdê dijî.
Rihpojávri
Rihpojávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Mandarîn
Mandarîn an jî Beifanghua (北方話; Hanyu Pinyin: Běifānghuà) zaraveyê Zimanê çînî ya ku herî pir tê axaftin e. Zaraveyên bakurê Çinê piranî bi navê Mandarîn tê zanîn. lê Mandarîn bi kurtasî zimanê fermî yen Çîn û Taywane.
Pornografî
Pornografî (pir caran bi porn an jî porno tê kurtkirin) nîşandana mijara zayendî ye ji bo mebesta taybetî ya harbûna cinsî. Cûdahî dikare di navbera hunera erotîk a eşkere an hişk a bêsansûr û pornografiyê de were danîn. Dibe ku pornografî di medyayên cûrbicûr de, di nav de kovar, anîmasyon, nivîsandin, fîlim, vîdyo û lîstikên vîdyoyê de, were pêşkêş kirin. Ev peyv pêşangehên zindî yên mîna pêşandanên seksê û striptîzê nagire. Mijarên bingehîn ên nîgarên pornografîk ên îroyîn modelên pornografîk in, ku ji bo wêneyên stûyê poz didin, û aktorên pornografîk (pornostêrk) ên ku tevli kiryarên seksê yên hatine kişandin in.
Komên cûrbecûr di nav civakê de taswîrên cewherê zayendî bêexlaqî, tiryak û zerardar dihesibînin, wan bi pornografîk bi nav dikin, û hewl didin ku wan di bin qanûnên hovîtiyê de bitepisînin, sansur bikin an neqanûnî bikin. Bingehên weha û hetta pênaseya pornografiyê di çarçoveyek dîrokî, çandî û neteweyî de ji hev cuda bûne.[3] Di dawiya sedsala 19-an de, fîlimên cihêreng ên Thomas Edison li Dewletên Yekbûyî wekî nebaş hatin şermezar kirin, lê Le Coucher de la Mariée ya Eugene Pirou li Fransa pir populer bû. Helwestên civakî yên li ser nîqaş û pêşkêşkirina zayendîtiyê li welatên rojavayî toleranttir bûne, û pênaseyên qanûnî yên bêaqiliyê hindiktir bûne, di sala 1969-an de bi Blue Movie ya Andy Warhol, yekem filmê erotîk yê mezinan ku têkiliya zayendî ya eşkere nîşan dide ku li Dewletên Yekbûyî serbest hat berdan. Li dû wê Serdema Zêrîn a Pornoyê (1969–1984) hat, ku tê de fîlimên pornografîk ên herî kalîte bûn beşek ji çanda sereke.
Pîşesaziyek mezin a ji bo hilberîn û vexwarina pornografiyê di nîvê paşîn a sedsala 20-an de pêşket. Destpêka vîdyoya malê û Înternetê di pîşesaziya pornoyê ya cîhanê de ku salane bi mîlyaran dolar derdixe pêşkeftinek dît. Pornografiya bazirganî tenê li Dewletên Yekbûyî zêdetirî 2.5 mîlyar dolar e, tevî hilberîna medyayên cihêreng û hilber û karûbarên têkildar. Pîşesaziya pornoyê li Dewletên Yekbûyî di navbera 10-12 mîlyar dolaran de ye. Di sala 2006 de, dahata pornografiya cîhanê 97 milyar dolar bû. Ev pîşesazî bi hezaran performans ligel xebatkarên piştgirî û hilberînê dixebitîne. Di heman demê de weşanên pîşesazî û komên bazirganiyê yên diyarkirî, pêşandanên xelatan ên wekî Xelatên AVN, û her weha çapameniya sereke, rêxistinên taybet (komên nobedar), saziyên hukûmetê, û rêxistinên siyasî li pey wê tê. Vîdyoyên ku bi naveroka ne-lihevhatî û qaçaxçîtiya cinsên sîber ve girêdayî ne, di sedsala 21-an de li ser malperên pornografî yên populer hatine mêvandar kirin.
Beiersdorf-Freudenberg
Beiersdorf-Freudenberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Hecîziyaret
Hecîziyaret, gundekî navçeya Ebexa Wanê ye.
Gundê Îskender
Gundê Îskender, Dewa Eskender, Gundê Eskender, (bi romî kirine: Ünaldı), gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Dîrok
Di sala 1960î de 90 mal hebûn li gund. Erdheja sala 1966ê ziyanek mezin da gund. Niştecihên gund bi giranî xelkê êla Lolan in (Lolij). Mixabin asta pişavtinê gelek e ku sedemê viya jî dibistanên starbûnê (dibistanên şevmayînê) ye. Zarokên ji van dibistanan dîplom wergirtin, êdî ji gund dûr ketin, zimanê xwe jibîr kirin. Heya bigire wan jî di pişavtinê de cih girtin. Gund navê xwe ji xirabeyên Kela Eskender digire.
Dîroka gund û ya herêmê ji hev ne cûda ne. Urartû, Mediyan, mîrîtiyên kurd, Sasanî, Bîzans, Roma, Rûsan desthilatî kirine. Êla Lolanan di serhildanan de herçendî ne Sunnî bûn jî alîkarî dane Şêx Seîd û yên din. Ji ber wê jî rastî gelek dijwariyan hatine.
Erdnîgarî
30 km ji Gimgim, 78 km ji Mûşê dûr dikeve.
Newala hestiyan
Newala hestiyan, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Gundê Îskender
Avhewa
Klîmaya gund çiyayî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa û berfî ye. Zivistan dirêj û sar in.
Aborî
Aboriya gund xirab bûye. Ajalvanî û kêm be jî çandinî tê kirin.
Giya
Giya cure çêreyek e ji famîleya Poaceae. Çêreya çinandî jî ye ku wekî alif tê bikaranîn. Carina peyva "giya" tê wateya "hêşinahî" û kesên ku goştî naxwin jê re dibêjin giyaxur (vejetaryen).
Li dinyayê bi hezaran cure giya hene. Rengê piraniya giyayan kesk (sewz) e.
Colonfay
Colonfay, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Bruchmühlbach-Miesau (Verbandsgemeinde)
Bruchmühlbach-Miesau şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Hempa
Hempa gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 328 kes (77 malbat)bû.
Reşkînî Reşîd
Reşkînî Reşîd, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Zimêq, Xozat
Zimêq, gundekî ser bi navçeya Xozata Dêrsimê ve ye.
Anlu
Anlu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 568.590 kesî
Zanîngeha Stembolê
Zanîngeha Stembolê zanîngeheke dewletê ya lêkolînê ye ku li Stembol, Tirkiyeyê ye. Kampûsa sereke li kêleka Meydana Beyazitê, Fatihê, li aliyê Ewropayê yê bajêr e.
Di Rêzkirina Akademîk a Zanîngehên Cîhanê ya 2019an de Zanîngeha Stembolê li cîhanê di rêza 401-500em de bû (1em li Tirkiyê). Herwiha di "Zanistên Veterîneriyê" de jî di rêza 251-300em de, di "Bijişkiya Klînîkî" de 401-500em, di "Dirannasî û Zanistên Devî" de 101-150em, di "Hemşîretî" de 201-300em û di "Teknolojiya Bijîşkî" de di rêza 301-400em de bû.
Çargah Mehabad
Çargah, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hamoşam
Asxanakeran navê gundekî û şaredariyeke di navçeya Astara de li başûrê Azerbaycanê ye. Gundên Klînbî, Rîvadîla û Riqloba bi Hamoşam ve girêdayî ne.
Tûlik
Çend cihên bi vî navî hene:
Bend, Ûrmiye
Bend gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4.769 kes (1.281 malbat) bûn.
K (tîp)
K (bixwîne: kê) tîpa çardehem a alfabeya kurdî ye.
Tirtop
Tirtop, gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Xinzora Jor
Xinzora jor, gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
L (tîp)
L (bixwîne: lê) tîpa pazdehem a alfabeya kurdî ye.
Rostojávri
Rostojávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Commenchon
Commenchon, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Êrbit
Êrbit, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
M (tîp)
M (bixwîne: mê) tîpa şazdehem a alfabeya kurdî ye.
Kosan, Sirûc
Kosan, Sirûc (1917: Kösan, , ; ), taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Xaçîn
Xaçîn navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Hugo Helsten
Hugo Alexander Hellsten ( jdb.  15 îlona 1894 - 25ê gulana 1978)  damezrênerekî  danîmarkî bû ku beşdarî Olîmpiyadên Havînê yên 1920-an bû .
Ew beşek ji tîmê Danîmarkî bû, ku di sala 1920-an de bûyera pergala belaş a di tîmên mêran ên gymnastics de dibe ku xelata medyayê zêrîn bistîne.
Hecîawa Mehabad
Hecîawa, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Reşkînî Muzefer
Reşkînî Muzefer, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Germahiya Curie
Germahiya Curie, germahiya ku madeyeke ferromanyetîk, gewşîna xwe ya manyetîkê berze dike û dikeve halê paramanyetîkê ye. Ji bo biranîna Pierre Curie ku di warê paramanyetîzmayê de xebitiye, ji vê germahiya xeternak re germahiya Curie tê gotin.
Çavkanî
Ferhenga zaravên teknîkî
Kekelî
Kekelî (bi tirkî: Kırkgöze), gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Bûraşan
Bûraşan gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
N (tîp)
N (bixwîne: nê) tîpa hevdehem a alfabeya kurdî ye.
Merzîxey Serû
Merzîxey Serû, gundekî Şiwanê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Çavkanî
[[Kategorî:Kerkûk]
Alice Munro
Alice Ann Munro (navê wê yê berî zewicînê Alice Ann Laidlaw bû ; jdb. 10ê tîrmehê 1931 ê li Wingham, Ontario, Kanada) nivîskareke kanadayî ye ku bi îngilîzî dinivîse.
Wê Xelata Nobelê ya 2013ê ya wêjeyê û Xelata Man Booker International ya 2009ê ji bo koma karên xwe wergirtin, wê her wesa sê caran jî Xelata Fermandarê Giştî yê Kanadayê ji bo Destanan (Canada's Governor General's Award for fiction) wergirtiye.
Tekeza çîrokên Munroyê Başûrê Rojavayê Ontario ya wargehê wê ye. "Çîrokên sanahî û hest-livîn" yên wê aloziyên xweriskê mirovî bi şêwazekê gellek rehet û rewan vedikolin. Nivîsên Munroyê cihê wê wekî "yek ji mezintirîn nivîskarên hevdemê me" an, her wekî Cynthia Ozick dibêjit, "Çexovê me" peyt kiriye. Li sala 2013ê, wê Xelata Nobelê ya Wêjeyê û ji bo karên xwe wekî "hosta ya kurteçîroka nûdem" wergirt.
Enkenbach-Alsenborn (Verbandsgemeinde)
Enkenbach-Alsenborn şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Rîbozom
Rîbozom yek ji du endamokên bêparzûnî ye. Ji xeynî xiroka sor (xaneyên sor yên xwînê), hemû xaneyên zîndeweran xwediyê rîbozom in. Dibe ku nav xaneyek de hejmara rîbozom bi qasî 15-20 milyonan be. Di xaneyên navikrasteqîn (eukaryotî) de cihê çêkirina rîbozomê, navik e. Lê hebikên rîbozomê di nav sîtoplazmayê, li ser parzûna navikê û li ser retîkûlûma endoplazmî ya zivir jî belav dibe. Mîtokondrî û plastîd jî rîbozom lixwe digirin, lê ev rîbozom ji rîbozomên sîtoplazmayê cuda ne (piçûktir in). Rîbozomê mîtokondrî û plastîdan jî dişibe wek rîbozomên prokaryotiyan.
St. Albert
St. Albert, bajarekî herêma Albertaya Kanadayê yê li herêma metropolîta Edmontonê cîh digire.
Xidirmenteş
Xidirmenteş, gundekî navçeya Ebexa Wanê ye.
O (tîp)
O tîpa hejdehem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke dirêj e.
Mêxik
Mêxik, gundekî girêdayî navçe Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Zeus
Zeûs, Zeus an jî Zews mezintirîn xwedayê çîvanokî yê Yewnanistana kevnare bû. Navê wê ji peyva Dyaus tê, xwedandekî hind û arî ye û heman demê de tête wateya "esman". Ew şahê hemî xwedayan û desthilatdarê çiyayê Olîmpê û xwedayê esman û birûskê bû. Di Yewnanistana kevnare da dihat bawer kirin ku bûyerên hewayê pê fermana wê diqewimiya. Qanunên tu car neguher çêdikira. Nîzama erd û esmanê, şev û rojê û yên demsala wê çêkir bû. Karubarên xwedawendên din kontrol dikir.
Di nav dewletên da çavkaniyên hêzên keyan jî wî dabû. Keyaniya û mirovan diparast. Ew xwe bavê mirovayetiyê dihesiband li gor wî qencî û xirabiyên mirovan temaşe dikir. Qenciyê bê diyarî nedihişt û xirabiyê jî bê ceza nedihişt. Ji mêvanperweriyê pir hez dikir, rik ji şahîdiyên derew digirt.
Zeus kurê Rea û Kronos e. Ji ber gotina Gaîa û Ûranos, ku gotibûn wê ji neviyên me yek di nav zindebaran de bibe key; Kronos hemû zarokên xwe yên ku têne dinyayê dixwe. Lê Rhea diya Zeus nêzîkê ku wê ê wî bîne dinyayê, direve girava Krîtê û li çiyayê Îdayê di şikeftekî de wî tîne dinyayê. Heft hevjinên wê yên nemir û bê hejmar xoşewîstên yên fanî hebû.
Xiaomi 11T
Xiaomi 11T û Xiaomi 11T Pro smartfonên Android-ê ne, yên ku ji hêla Xiaomi ve hatine çêkirin. Taybetmendiya sereke ya Xiaomi 11T Pro barkirina batterya wê di demake bilez de ye. berkirin wê 120W e.
Zeus
Mala Zeus'ê
Yewnanî xwedawendên xwe yên bi hêz, nezîkên xwe û warekî weşartî da cih kiribûn. Ji ber vê yekê dihat bawer kirin ku mala wê mirov nedikariya bibînî. Ev cih nav bera heremên Teselya û Makedonya'yê bû. Li ser Çiyayê Olîmpêyê dijiya û bandeva çiyayê her dem bi mij bû ji ber wê ne dihata xuya kirin. Helbestvanên Yewnanî li ser mijan cihekî semavî teswîr dikirin. Ser bandeva çiyayê qesra Zeus û yên Hêrayê hebû. Ev qesr ji zêr, zîv û acên dibiriqî hatibû çêkirin. Hema hinek bin vê qesrê malê xwedawendên din hebû. Projeyên van malan hunermendê îlahî Hêfestos çêkir bû.Hinek bin wan malan jî malên nîvxwedawend û yên qehramanan he bû.Li wê çiyayê gênç pîr nabin.
Çanda Yewnanî de Zeus
Antîk Yewnanê da peykerên wî navdar peykersazê Atîna yî Pîdîas çêkiri bû. Ew peyker perestgeha Olîmpîa'yê bû. Bi ac û zêr hati bû çêkirin, peykere kî muhteşem bû û di lîsteya Heft nuwazeyên cîhanê de jî cih girt. Navê wî peykerê Peykerê Zeus ê Olîmpiyayê ye.
Zeusê ra cara ewil kahînek li nêzîkê gola Joanîna'yê berwareya çiyayê Tomarus'ê li Dodona'ya Epîrus'ê perestî kirî bû. Lekolînên heremê da jî li ser tebeqeyên zirinc da mirovan ji Zeus'ê ra hêvî û lava dikir derketin holê. Ew kahîn di Yewnanîstana kevn de kahîna herî navdar bû. Ji gelê xwe ra behsa seh kirina dengê Zeus'ê di nava pelê darên berûyê kiribû. Zeus di pelê darên berûyê ra mîrovên faniyan ra peyama dişindan, ew peyam navbeynkariya rahîbên Sellî'yê dihata eşkere kirin.
Dodona di nav perestgehên Zeusê da yên herî kevn bû. Lê perestgeha herî navdar ya Olîmpîa'yê bû. . Yewnanîstan demên kevnar de bi sedan dewleta pêk dihat hebandina Zeus'ê ji nav wan dewletan yekîtiyek ava dikir. Ji ber wê çaxên festîvalan da bi hezaran yewnanî kom dibûn wan perstgehê.
Şahciwana Norwêcê
Şahciwana Norwêcê ( bi norwêcî Frøken Norge ; navê fermî bi inglîzî Miss Norway ) pêşbirkeke bedewiya neteweyî ya li Norwêcê ye. Pêşbirk di sala 1950an de hate damezrandin, û beşdarên ku qezenc kirin paşê ji pêşbirka Şahciwana Gerdûnê re hatin şandin.
Hejo
Hejo navê gundekî li navçeya Astara ya li başûrê Azerbaycanê ye. Li gund gelê taliş dijîn.
Şahciwana Norwêcê
Dîrok
Şahciwana Norwêcê yekem car di sala 1950an de ji hêla kovara Dagbladet ve hate tac kirin. Di navbera salên 1975 heya 1982an de ti xwediyên sernavên fermî yên Frøken Norge an Şahciwana Norwêcê tune bûn ku di dema ku ajansên modelên norwêcî keç dişandin pêşbirkên navneteweyî.
Bi kevneşopî, modela serkeftî şansê beşdarbûna pêşbirka Şahciwana Cîhanê digire. Di vê navberê de, di pêşbirkên Şahciwana Gerdûnê, Şahciwana Navnetewey û Şahciwana Ewropayê de dê pêşbirkê bikin. Di hin rewşan de, kesa serkeftî dibe ku têkeve pêşbirkên din. Di gulana 2012an de, piştî ku serlêdana lîsansa Şahciwana Gerdûnê li Norwêcê hate pejirandin, konseptek nû bi navê "Miss Universe Norway" ji hêla pargîdaniya "Motivaction AS" ve hate destpêkirin.Ji sala 1985an  heta sala 2011an  Frøken Norge (markeya bazirganî ya tomarkirî) di bin rêberiya Geir Hamnes de kesên berbijar şandin pêşbirkên Şahciwana Cîhanê û Şahciwana Gerdûnê.
Ji salên 1983 heta 2008, Şahciwana Norwêcê ku ji hêla Geir Killingland ve hat rêve kirin, nûner şand pêşbirkên bedewiyê yên din ên wekî Şahciwana Navneteweyî, Şahciwana Erdê û yên din.
Piştî mirina Killingland di sala 2009an de, hevalên wî û malbata wî di sala 2010an de ji bo rûmeta wî "Şahciwana Norwêcê" ji nû ve saz kirin û wê salê nûner şandin  pêşbirkên Şahciwana Erdê û Şahciwana Navneteweyî.
Xinzora Jêr
Xinzora jêr (bi romî kirine: Kayalıdere), gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Dîrok
Gundekî dîrokî ye. Ji bav-kalên kurdan Mediyan û ji şarezayiya Ûrartûyan bermahî hene. Hin dibêjin navê gund ji zimanê Ermenî ye û tê wateya sêvê. Kesên wiha dibêjin bo navê Vartoyê jî dibêjin bi Ermenîkî tê wateya gul. Lê ev kesana jibîr dikin ku bi navê Vartan/an êlek heye li Gimgimê û ew jî ne Ermenî, Kurd in. Herwiha navê Xinzorê jî dibe ku ji Xanzorî (Xanzoriyan) be. Lêkolînek zanistî nehatiye kirin. Bingeha gund bi texmînî di sedsala 16. de hatiye avêtin. Dîroka wê ya heya 300 salî xelk baş dizane. Beriya avabûna gund jî li herêmê gelek êk û berên Kurd jiyane. Niha Mala Nûro, Mala Silê Memê, Mala Sofî Îsmaîl, Mala Sefo, Mala Nado, Mala Seydê dijîn.
Erdnîgarî
Nêzîkê gundên Çarbihur, Anêr, Şîpê ye. 24 km ji Gimgim, 72 km ji Mûşê dûr dikeve.