cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Tale of Two Cities (pirtûk)
A Tale of Two Cities ("Çîroka du bajaran"), romanek e ku ji aliyê Charles Dickens ve di sala 1859an de hatiye nivîsandin. Mijara wê li ser çendîn bûyer e ku di gav û beriya Şoreşa Fransayê de li Parîsê qewimîne. Bi hejmara firotina wê ya li ser 200 milyonê ve ew di nav berhemên wêjeyî yên herî navdar ên hemû deman de ye.
Roman, qala rewşa gundiyên fransî yên ku pêşengiya şoreşê kirine û bi salane ji aliyê torinan ve tehde dîtine, û li hemberî vê jî di salên nêzîk ên şoreşê de havîtiya ber bi torinan ve û manendiyên di navbera civaka wê demê de ne, dike. Ligel van bûyeran, ew jiyana çend karakteran jî qal dike. Charles Darnay û Sydney Carton karakterên herî girîng in. Darnay her çiqas zadeganekî fransî be jî xwediyê kesayetiyeke dilpak e û li ber bindestan e lê ew rastî xişma şoreşê tê. Îcar Carton jî parêzer e û ji jina Darnayê re evîndar e lê ev evîn yekalî ye. Di heman katî de jî ew xwediyê kesayetiyeke xerab e.
Mijara wê
Dr. Manetteyê ku li Parîsê di girtîgehekê de bêtawan 18 sala xwe derbas kiriye û bi alîkariya hevalekî xwe filitîye, wexta ku bi keça xwe re ji Londonê vedigere, bi Charles Darnay re hev nas dikin. Piştî vê hevnaskirinê Darnay û Luciayê ku keça Dr. Manetteyê ye, li hevdû evîndar dibin. Di pirtûkê de jî qala bandorên şoreşa Fransayê yên li ser jîn û zewaca Charles Darnay û keça Dr. Manetteyê tê kirin. Pirtûk guhêrkên giyanî yên van mirovan digire destê xwe. Di heman katî de jî di pirtûkê de em dikarin ku pêrgî gelek eserên dîrokî bibin.
Darêjên bûyerê û pêwendiyên bi hev û du re, di romanê de meraqa xwendevanê heta rûpela dawî didome.
Charles Dickens wexta ku vê romanê dinivîsand, di nava gelşên ku wekî gelşên Charles Darnay, de bû. Ji ber vê yekê destpêka nav û paşnavê Charles Dickens û destpêka nav û paşnavê Charles Darnay wek hev in.
Bandorên wê
Nivîskar armanc kiribû ku behsa êşa hezar mirovên bi giyotînê serê wan hatibûn jêkirin û rêzikên monarşiyê ku li derdora welatê kiribûn gola xwîn, bikira. Li hemberî vê jî xelk bi zagonên derew biryara îdamê didan arîstokratan. Yanê yên ku dikuştin, ji vê pê ve dihatin kuştin.
Eynmaro
Eynmaro, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Qivaq Sofla
Qivaq Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mayzad
Mayzad gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Mirxî
Mirxî gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Roissy-en-France
Roissy-en-France, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Ebasawaaxtaçî
Ebasawaaxtaçî gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 342 kes (58 malbat) bûn.
Chaumesnil
Chaumesnil, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Gundê Bîrê
Gundê Bîrê (bi tirkî: Akkuyu), gundekî bi ser navçeya Bêsnîya Semsûrê ve ye. .
Melecelo
Melacello gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Gnotzheim
Gnotzheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Natopan
Natopan gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Ronquerolles
Ronquerolles, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Qomqan
Qomqan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Angerville, Calvados
Angerville, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Šiprage
Šiprage (kîrîlî: Шипраге, Şîprage), gundekî devera Kotamadya Varoš (Bosniya û Herzegovîna) ye. Gund li ber çemê Vrbanja (85 km), nêzîkî çiyayê Vlašić (1943 m), li navendiya Bosniyayê ye.
Chavanges
Chavanges, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Šiprage
Li gor Li gorî serjimêra sala 2013 de, li vê derê bûn 788 niştecihan hene.
Hazorte
Hazorte, Hezorte gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Çemûçiyan
Çemûçiyan (bi tirkî: Camuzcu), gundekî bi ser navçeya Bêsnîya Semsûrê ve ye. .
Šiprage
Gele
+ Herêm Šiprage
Sagy, Val-d'Oise
Sagy, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Qilîcçî
Qilîcçî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Le Chêne
Le Chêne, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Ebdilahawa
Ebdilahawa gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 107 kes (19 malbat) bûn.
Julie Cialini
Julie Lynn Cialini (jdb. 14ê çiriya paşîn a 1970 li Rochester, Nû York) model û lîstikvaneke amerîkî ye ku di sibata 1994an de û 1995an de di kovara Playboyê Playmate a salê bû. Ji bilî derketinên wê di kovarê de, ew di çend vîdyoyên Playboy û hejmarên taybetî yên kovarê de jî cih girt.
Hof
Hof gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Kîbelê
Kîbelê (bi zimanê frigî: Matar Kubileya yan Kubeleya, bi wateya "Dê Kubeleya" yan jî "Dayika Çiyayî", bi lîdyayî: Kuvava, bi yewnanî: Κυβέλη, Kybele, (Kîbelê), Κυβήβη, Kybebe (Kîbêbê), Κύβελις, Kybelis (Kîbelîs)) xwedawendekî Anatolyayê kevnare. Heman demê de çanda Kîbelê li Anatolyayê derketiye û gelek welatan belav bûye.
Çanda Kîbelêyê
Çanda wê li herêmên navend û bakur-rojavayê Anatolyayê derket holê û bi rêya girava Samotrakê û bajarê Têbe derbasî Yewnanistanê bû.
Kîbelê di nav Mîtolojiya yewnanî de jî cih girt û çend xwedawendên yewnanî re hatin têkildarkirin, di nav de Rea (li axa Yewnanistanê), Dêmêtêr (li Samotrakê), Afrodîtê (li ser çiyayê Îda) û Artemîs (li Karya).
Di peykeran de ew wek jineke mêtînger bi taca turret, rûniştî li ser textê ku li kêleka şêran hatiye teswîrkirin.
Kîbeke yekem car li welatê Lîdyayê wekî xwedawenda çiyayan xuya bû. Ji Frîgyayê hat, wê di sedsala 5-an BZ de bi perestgehek li Atînayê (Metroum) xuyabûna xwe ya destpêkê li Yewnanistanê kir; Yewnaniyan ew bi xwedawenda Rea (Xwedawendên Olîmpî) û Demeter (xwedaya dirûnê) nas kirin. Digel ku tu carî li Yewnanistanê populerbûnek mezin bi dest nexist, baweriya Kîbelêyê di dawiya sedsala 3-an BZ de gihîşt Romayê.
Kîbelê li Romayê
Li Romayê, populerbûna Kîbelê ber bi geşbûnê ve diçûya sedema wê jî ji ber festîvala wê ya biharê ku di Adarê de pêk hat (hin çavkanî dibêjin Nîsanê) bi navê Megalensia bû. Di festibalê de lîstikên gelemperî û her wiha li Circus Maximus pêşandana şanoyê pêk dihat. Di 15’ê adarê de bi merasîma qamîşgiran (cannophori) û merasima qurbanê dest pê dikir; ya dawî ji bo çandina serketî ya berhemên biharê bû. Di 22ê Adarê de, piştî hefteyek rojî û paqijiyê, dara çamê (nîşana Attis) dianîn perestgeha Girê Palatine. Paşê, ziyafetek hebû ku roja şahiyê an Hilaria. Paşê dihat roja xwînê, 24ê Adarê, ku nûnertiya kastrasyon û mirina Attis dike. Pîrozbahî di 25ê adarê de bi serşuştina rêûresmê an şuştina sûretê Kîbelêyê bi dawî dibû. Hemî remilvan an jî Galli yên olê xesandî bûn, tiştek ku di destpêkê de nehişt ku hemwelatiyên Romayî tevlî bibin. Heya serdestiya Claudius, zagona Romayê diyar dikir ku kesek xesandî be nikare hemwelatiya xwe biparêze.
Heidenheim, Bavyera
Heidenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kîbelê
Kîbelê li Romayê
Çanda Kîbelêyê di nav Mîtolojiya Romayê xuya bû. Hin xwedawend bêzerar dihatin hesibandin, wekî mînak Isis, û destûr dida ku bijî hinên din,Lê wek xwedawendên Bacchus, ji bo hemwelatiyên Romayê wekî xetereyek cidî dihatin dîtin û hate çewsandin. Helbet bi hatina Xirîstiyantiyê re, dema ku Roma bû navenda vê ola nû, hema hema hemû van olan winda bûn. Hebandina Kîbelêyê heya sedsala 4-an a PZ dom kir, di wê demê de Xirîstiyanî li ser dîmenên olî serdest bû û bawerî û rîtuelên pagan hêdî hêdî hatin guheztin an hatin avêtin li gorî baweriya nû.
Kîbele û Attîs
Attis xwedayê nebatê yê Frîgîyan bû, di heman demê de xwedayê vejînê (wekî Yewnanî Adonîs) tê hesibandin. Tê texmîn kirin, Attis evîndarê Kîbelê bû, her çend hin çavkanî îdîa dikin ku ew kurê wê ye. Mixabin dilê Attis kete bi yekê fanî ra  û ji wê re bizewacê hilbijart. Li gorî çîrokekê, roja daweta wan, xwedawend Kîbelî hêrs û çavnebar bi awakî tirsê xist nav wan kesên ku beşdarî dawetê bûn. Ji tirsa selametiya xwe (navê bûka wî nayê gotin), zava reviya çiyayên nêzîk û li wir hêdî hêdî dîn bû, di dawiyê de xwe kuşt, lê beriya mirinê xwe xesand. Kîbelê poşman bi aqilê xwe vegerîya, gazî Zeus kir ku qet nehêle cesedê Attis birizî. Çîroka Attisê dibêje ku ew ê di dema vejîna salane ya nebatan de vegere jiyanê; bi vî awayî Attis wekî fîgurek xwedaya zû mirin-û-vejîn dide naskirin.
CUDÎ FM
Cudî Fm yan jî Radoya Dengê Cudî, yekem radoya kurdî ku li Rojavayê Kurdistanê û tevayî Suriyê hatiye damezrandin.
Di 16 Cotmeha sala 2012 li bajarê Qamîşlo ya Rojavayê Kurdistanê yekemîn radoya Kurdî bi navê CUDÎ FM dest bi weşana xwe kir.
Cudî Fm ji aliyê Polat Can ve hat damezrandin û bû yek ji saziyên Konfedresyona Xwendekarên Kurd ên Welatparêz.
Ebdilahtepesî
Ebdilahtepesî gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
CUDÎ FM
Tevayî karmendên Cudî Fm endamên konfedresyona Xwendekaran bû û bi xwebexşî karê radoyê dikirin.
Cudî Fm di ragihandina Kurdî li Rojavayê Kurdistanê de bû wek dibistanek çapemeniyê, bi dehan rojnamevan ji vê saziyê derketin û li tevayî saziyên çapemeniyê karê rojnemevaniyê berdewam kirin.
Ebdilahtepesî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 175 kes (30 malbat) bûn.
Lîsteya zanîngeh û xwendegehên bilind li Swêdê
Eve lîsteya zanîngehên Swêdê li gorî Qanûna Xwendina Bilind a Swêdê ya sala 1993an. Ev qanûn cara dawî di meha kanûna paşîn a 2006an de hate guherandin. Piraniya xwendegehên bilind li Swêdê dewletî ne.
Sîstema xwendina bilind a Swêdê, ji universitet ("zanîngeh") û högskola ("xwendegehên bilind") pêk tê. Högskola du astên zanîngehê pêşkêş dikin: asta bingehîn (grundnivå) ji bo mezûnbûnê û dîplomeya akademîk a bingehîn û asta pêşketî (avancerad nivå) ji bo dîploma master (MA); zanîngeh jî ji bilî van du astan, asta lêkolînê (forskarnivå) ji bo doktorayê (PhD) pêşkêş dike.
Hin zanîngeh hîn jî bi swêdî ji xwe re dibêjin högskola, nemaze saziyên pispor ên kevnar ên di endezyariyê û nojdariyê de (mîna Enstîtuya Teknolojiyê ya Şahane KTH jê re dibêjin "Kungliga Tekniska Högskolan" û Zanîngeha Teknolojiyê ya Chalmers jî jê re dibêjin "Chalmers Tekniska Högskola"). Lê bi kurdî, hem universitet ("zanîngeh") û hem jî högskola "zanîngeh" in.
Zanîngehên dewletî
Rêza pêşîn li gorî sala pêkanîna wan wekî zanîngehê ye. Bi tenê Zanîngeha Uppsalayê (di 1477an de hate pêkanîn ) û Zanîngeha Lundê (di 1666an de hate sazkirin ) bi rastî wekî zanîngeh hatine damezrandin, lê hemî zanîngehên din, ji högskola (kolêja zanîngehê) bûne bi statûya zanîngehê bilind kirin.
Du zanîngeh hene ku di bin desthilatdariya dîrokî ya Swêdê de hatine danîn; Zanîngeha Tartuyê di sala 1632an de (niha li Estonyayê ye) û Akademiya Şahane ya Turkuyê (dû re navê wê wekî Zanîngeha Helsinkiyê hat guherandin) di sala 1640î de hate pêkanîn, nuha li Fînlendayê ye.
Zanîngeha Växjöyê (1967-2009) zanîngehek bû ku niha bi Zanîngeha Kalmarê (1977-2009) re bûye yek, di sala 2010an de dibe Zanîngeha Linnaeus.
Zanîngehên högskola yên dewletî
Högskola, saziyeke xwendina bilind e, mîna zanîngehê lê bi gelemperî piçûktir e. Berevajî zanîngehan högskola di dayîna bawernameyên doktorayê (PhD) de tixûbdar e. Hikûmeta Swêdê maf daye hin högskola ku di hin warên taybet de doktora bidin. Wekî din, piraniya högskola bi zanîngehên mezintir re peymanan çêdikin ji bo pêkanîna bernameyên doktorayê.
Högskola û zanîngehên taybet
Heft saziyên perwerdehiya bilind ên taybet hene ku mafê dayîna mezûnên post-lîsansê hene.
Jayran (rêzefîlm)
Jayran rêzefîlmeke televizyonî ya Îranî ye ku di celebê romantîka dîrokî de ji derhêneriya Hesen Fethî, nivîsandina Ehsan Jovanmerd û Fethî û hilberîneriya Îsmaîl Afîfeh e.
Çîroka vê rêzefîlmê behsa bûyerên piştî mirina Emîr Kabîr û nasîna Naseredîn Şah bi Jeeran dike. Lîstikvanên vê rêzefîlmê Behram Radan, Parînaz Îzdiyar, Amir Hussein Fethi, Mehdî Pakdel, Stare Pesiani, Gazal in. Şakrî, Semîra Hesenpûr, Mehdî Koşkî, Morteza Îsmaîl Kaşî, Fatemê Mesûdîfer, Elham Namî, Nahal Deştî, Kataneh Afsharinejad, Behnaz Nazî, Amir Caferî, Rouya Tîmûriyan, Homan Barknoord, Rana Azadîvar û Maryla Zareî.
Muzîk
Ferdîn Xalteberî mûzîka rêzefîlmê çêkiriye û Homayun Şacariyan ew rêzefîlmê kiriye.
Bazî
Beşa yekem a Jeeran di 24ê Behmena 2021an de bi rêya servîsa Filmo hat nîşandan û beşên mayî jî dê her hefte bên weşandin.
Qelecûq Necefqolîxan
Qelecûq Necefqolîxan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Pênc Xanedanî û Deh Keyanî
Pênc Xanedan û Deh Şahî, yan Pênc Xanedan û Deh Keyanî, yan jî Pênc Xanedan û Deh Qiralî (çînî: 五代十国, Wǔ dài shí guó, 907 - 960) serdemeke dîrokî ya Çînê ye. Di sala 907an de Zhu Wen Xanedana Tang hilweşand û Xanedana Hou Ling damezrand. Bi vê bûyerê ev serdem dest pêkir. Di sala 960an de bi damezrandina Xanedana Song û yekkirina axa Çînê, ev serdem dawî bu.
Di vê serdemê da li bakur ê Çînê xanedanên Hou Ling, Hou Tang, Hou Jin, Hou Han û Hou Zhou hatin damezrandin û hilweşîn. Di navîn û başûrê Çînê de, deh şahiyên (keyaniyên, qiraliyên) herêmî (五代, wǔ dài) hatin sazkirin û hilweşandin.
Binêre
Lîsteya Monarşiyên Çînê
Saint-Brice-sous-Forêt
Saint-Brice-sous-Forêt, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Chennegy
Chennegy, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Behik
Behik, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Malbata Rockefeller
Malbata Rockefeller, di dawiya sedsala 19an û serê sedsala 20an de John D. Rockefeller digel birayê xwe William Rockefeller di karê petrolê de (Standard Oil) serweta herî mezin a dinyayê çêkirine, malbateke navdar a Emerîkî ye ku bi karûbarên pîşesazî, polîtîkî û bankêrî ve mijûl bûne. Tê zanîn ku malbata Rockefeller li cûrbecûr deverên dinyayê bûrsan dide, li Tirkiye jî bûrs daye Bulent Ecevît û Denîz Baykal.
Annebault
Annebault, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Dêrşan
Dêrşan, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Ezîzkend
Ezîzkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 210 kes (40 malbat) bûn.
Hozan sîmar
Sîmar an jî Hozan Sîmar Hunermendeî Kurde.
Qelecûq Elfalû
Qelecûq Elfalû gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Clair-sur-Epte
Saint-Clair-sur-Epte, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Asî
Asî, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Xanedana Tang
Xanedana Tang, (618 – 907) xanedaneke ku di navbera salan 618-907 de li Çîn ê hukumdar bû. Di sala 618an de Li Shimin, xanedana Sui hilweşan û xanedana Tang ava kir. Li Shimin wek împerator Taizong, damezrenêrê xanedana Tang tê zanîn.
Di salên paşîn ên xanedana Tang de, Çîn de aloziyên siyasî derketin. Serhildanên gundiyan derket. wî hêdî hêdî hêza xanedaniyê lawaz kir. Yek ji endamên serhildana Huang Chao,Zhu Wen, xanedana Tang bi dawî kir û xwe împerator îlan kir.
Hin mezintirîn împeratorên ku Çînê hukum kirin, ji xanedana Tang derketin. Ji bilî Li Shimin, Ming Huang, ku di navbera 712-756an de împeratorî kir, hem şervanek hêzdar û hem împeratorek hezkirîriyê huner bu.
Xeta Evergreen (SkyTrain)
Xeta Evergreen xetek metroyê ya SkyTrain ya Vancouver e, pergala veguhastina girseyî ya konbajarê Metro Vancouver li Kanada. Xet bi pîvana standard 10,9 km dirêj e, û şeş stasyonan dihewîne. Stasyona Lougheed Town Centre li Burnaby bi Lafarge Lake–Douglas li Coquitlam ve girêdide. Xebatên avakirinê di sala 2012an de dest pê kir. Rêhesin di kanûna 2016an de vebû. Xeta Evergreen beşek ji Xeta Millenium beriya heyî digire. Trênên bi tevahî otomatîkên bi motorên xêzikên ku li ser SkyTrain standard in têne bikar anîn.
Danasîna rê
";Burquitlam
Markt Berolzheim
Markt Berolzheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Cami'eyê risaleyan û hikayetan (pirtûk)
Naveroka kitêbê
Fihrist:
Ferhad Pîrbalî, destxetên Mele Mehmûdê Bazîdî ji kitêba xwe re kir bingeh û berhema xwe ya bi navê “Mele Mehmûdê Bazîdî 1799-1867 Yekemîn Çîroknûs û Pexşanûsî Kurd” di Weşanxaneya Arasê li Hewlêrê di sala 2000ê de weşand. Ziya Avci jî çîrokên Mela Mehmûd Bazîdî, di bin navê Cami'eya Risaleyan û Hikayetan di Weşanxaneya Lîsê ya li Diyarbekirê di sala 2010ê de çap kir. Cankurdî ev çil çîrok û heft çîrokên Xanima Dietrici Chrestomathie Ottomane, bi tîpên latînî vediguhezîne. Ev berhem bi navê “Çirokên Kurmancî” di weşanxaneya çanda nûjen de di sala 2000î de bi transkrîpsiyona Cankurdî tê weşandin. Cankurdî ev berhemên li jor rêzkirî ji tîpên erebî û rênivîsa berê, kirine yên latînî û ferhengokekê jê re çêkiriye.
Saint-Cyr-en-Arthies
Saint-Cyr-en-Arthies, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Kox, Hezo
Kox, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Gomikan, Hezo
Gomikan, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Qele Sengî, Miyane
Qele Sengî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Elmawa
Elmawa gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 101 kes (19 malbat) bûn.
Heiltz-le-Maurupt
Heiltz-le-Maurupt, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Chesley, Aube
Chesley, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Arganchy
Arganchy, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qele Eslanyan
Qele Eslanyan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xanedana Sui
Xanedana Sui xanedaneke ku di navbera  581-618 de li Çîn ê hukumdar bû. Pîştî serdema Xanedanên Bakur û Başûr, xanedana Sui, Çîn kire yek parçe û dabeşkirina ku li Çînê dom dikir, bi dawî bû.
Xanedan ji hêla împerator Wen  hate damezrandin. Paytext Chang'an (bajarê Xi'an a nujen) bu. Di dema xwe da bi tirk ên asya ya navîn ra di şer dabun. Piştî rabûna serhildanên navxweyî hilweşiya.
Apîkan
Apîkan, anku Apîka, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Heiltz-l'Évêque
Heiltz-l'Évêque, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Korîr
Korîr, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Saint-Gervais, Val-d'Oise
Saint-Gervais, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Chessy-les-Prés
Chessy-les-Prés, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Wîkîpediya krowatî
Wîkîpediya krowatî (bi krowatî:Wikipedija na hrvatskome jeziku) rûpela wîkîpediya ya bi zimanê krowatî ye.
Li gorî daneya 10 gulana 2020an di rûpelê de 217.858 gotar, 237.443 endam û 16 rêveberê rûpelê hene.
Girêdana rûpelê
hr.wikipedia.org
Elîkend
Elîkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Baştirima Jêr
Baştirima Jêr, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Elîkend
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 112 kes (17 malbat) bûn.
Hecîawa extaçî
Hecîawa extaçî gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 952 kes (191 malbat) bûn.
Argences
Argences, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Herpont
Herpont, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Qişlaq Mûsabêyk
Qişlaq Mûsabêyk gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hermonville
Hermonville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Memeqûş
Memeqûş, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Hecîkend
Hecîkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 176 kes (35 malbat) bûn.
Leighton Meester
Jînenîgarî
Bejna wê: 1,64 m û malê wê bi qasî: $16 millionên USD ne di (2020). Di ( 2014) Zewaca wê digel Adam Brody bû. û Albumên wê: Heartstrings · Christmas
Demarekoendama navendî
Destekkirin û parastin
Demax di nav kiloxekelênê de ji aliyê hestiyê kiloxê, dirkepetik di nav dirkekelênê de ji aliyê hestiyên birrbirre ve tên parastin. Demarekoendama navendî bi sê perdeyên parêzger ve dapoşî ye. Navê gelemperî yê van hersê perdeyan perdeyên mejî ye (bi latînî: yekjimar meninx, pirjimar meninges ). Ji perdeyên mejî, perdeya req, perdeyek qalind û zexm e, ji du çînên bestreşaneyê pêk tê. Çîna aliyê derve rûyê hundir ê hestiyê kiloxê dapoş dike û wekî bergê hestî kar dike. Çîna navî ya perdeya req, demax û dirkepetikê ji aliyê derve ve dorpêç dike. Karê sereke ya perdeya req, parastina demax û dirkepetikê ye. Di navbera perdeya req û ya tenik de perdeya tevnepîrikî cih digire. Şêweyê vî perdeyê dişibe tevnepîrikê, loma vî navê lê kirine. Ji bestereşaneya rîşalî pêk tê. Navê perdeya seyemîn a perdeyên mejî “perdeya tenik” e. Perdeya tenik ji çînek tenik a bestereşaneyê pêk tê. Perdeya tenik raste rast bi rûyê demax û dirkepetikê ve di nav tekilî de ye, rûyê demax û dirkepetikê mîna pêçek plastîkî dapoş dike. Valahiyên di navbera perdeyên mejî û hestiyê kiloxê, perdyên mejî û dirkepetikê bi şileya mejî- dirkepetik tijî ye. Şileya mejî-dirkepetik ji boy xwedîkirina xaneyên demarekoendama navendî, madeyên sûdbexş dabîn dikin. Herwiha şileya mejî – dirkepetik mîna balifek destek dide demaxê û wî ji derbên hawirdorê diparêzê. Şileya mejî-dirkepetik di nav zikokên demaxê de (bi îngilîzî: brain ventricles) tê çêkirin. Xaneyên ependîmî cureyek ji xaneyên glîa ne û kûlkdar in. Xaneyên ependîmî di zikokan de ji mûlûleyên xwînê, xwînê parzûn dikin. Ji xwînê hin made û şilemênî digirin ji boy çêkirina şileya mejî-dirkepetik. Şileya mejî-dirkepetik, av, hin pêkhateyên xwînê, molekulên sade, hin îyonan û gazên henasedanê lixwe digire. Ev molekulên di nav şileya mejî-dirkepetikê, di navbera şaneya demar û zikokan de bi hêsanî alûgor dibin.
Clérey
Clérey, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Demarekoendama navendî
Dirkepetik
Dirkepetik gurzek şaneya demarê ye di nav hestiyên birrbirrê de, ji qedê demax dirêj dibê heta jêrê qefesa singê. Dirkepetik, di navbera demax û demarekoendama çêwe de navbeynkariya ragihandinê dike .Ji bilî veguhaztina demareragihandinan, dirkepetik wekî navenda refleksên livînê jî kar dike. Li dij kartêkiran, bi navbeynkariya demarên livînê, bertek  nîşandana bi lezgînî û bêhemdî wekî refleks tê navkirin. Refleks tevgera masûlkeyan a lezgîn ve û bêhemd e.   Hestedemarên hatî, ragihandinên xwe bêyî ko bişînin bo demaxê, di dirkepedikê de raste rast diguhazînên demarexaneyên livînê. Loma berteka refleks a li dij kartêkiran lezgîn e. Dirkepetik navenda kontrolkirina refleksên livînê ye. Heke mirov bê zanetî destê xwe bide ser tiştek pir germ, di heman demê de bê hemdê xwe destê xwe ji wir dikişîne, ev bertek wekî refleksa livînê tê navkirin. Refleks (perçekirdar) bersîvên xweyî ne li dij kartêkiran .Refleks ne li bin bandora demax, lê di bin kontrola dirkepetikê de çê dibin. Dirêjiya dirkepetikê bi qasî 45 cm ye .Birgeha panî (bi înglîzî: cross section) ya dirkepetikê bi du çînî ye. Çîna derve bi rengê spî, çîna navî jî bi rengê gewr e.
Beşa gewr wekî madeyê gewr tê navkirin. Madeyê gewr ji tewereyên ne maylînî, laşê demarexaneyan û xaneyên glîa pêk tê. Madeyê gewr bi madeyê spî dorpeçî ye. Şeweyê beşa gewr dişibe perperperokê, an jî pîta H yê. Beşa gewr li gel hin beşên demarexaneyên hestê û livînê, demarexaneyên navê lixwe digire. Demarexaneyên navê, demarexaneya hestê bi demarexaneya livînê ve girê dide.
Demarexaneyên hestê yên li beşa gewr ji demarekoendama çêwe ragihandin werdigrin. Demarexaneyên navê ji boy çêbûna refleksan, demarexaneyên hestê bi demerexaneyên livînê ve girê dide. Demarexaneyên livînê, ragihandinan diguhazine ji boy masûlkeyên peyker. Beşa spî ya dirkepetikê ji tewereyên bi maylînî pêk tê. Rîşalên(tewere) demarexaneyên hestê ji laş ber bi demax ve rişalên demarexaneyên livînê jî ji demax ber bi laş ve dirêj dibin. Herwiha rîşalên demarexaneyên navê jî di nav madeyê spî de cih digire.
Beşên madeyê spî li gor stûnan (bi îngilîzî: column) tê polenkirin. Di nav van stûnan de rîşalên koendama demarê yên ber bi demaxê hildikêşin, ji endamên hestê ragihandinên hestê diguhazînin ji boy demaxê. Herwîsa stûnên ji demaxê dadikêşin ji boy masûlkeyan sinyalên livînê diguhazînin.
Demax
Demax (bi înglîzî:brain) navê gelemperî ye ji boy pêkhateya nav kilox. Herwisa beşê serekî yê demarekoendama navendî ye. Pir caran ji dewsa demax peyva mejî(bi îngilîzî: cerebrum) tê bikaranîn, lê bi eslê xwe mejî beşek ji demaxê ye. Demax ji çar pişkan pêk tê; mejî, demaxê navê, qedê demax û mejik.
Demax çavdariya kiryarên laşî yên rojane dike. Çêbûna raman, hest, bîranîn, huner û ji hawirdorê agahdarî bûyîna mirov, xavbûn û girjbûna masûlkeyan û livîna mirov bi destê demaxê pêk tê. Erkê sereke yê demaxê ji boy kar û xebata laş û avakirina hevsengiya navîn a laş e. Demax ji demarexane, xaneyên glîa û demarexaneyên bineretî pêk tê. Giraniya asayî ya demaxê mirovek gehiştî, bi qasî 1400 gram e û zêdetirê 100 bîlyon(mîlyar) demarexane lixwe digire.
Mejî
Mejî (bi îngilîzî: cerebrum, telencephalon) beşa herî gir e di demaxê mirov de. Navanda çêbûna hizir, hest, bîrhatin, hînbûn, peyvîn, dîtin û kontrola masûlkeyan e. Ji derdor û nav laş de ragihandin û kartêkir ji aliyê demarexaneyên hestê ve tên şandin bo demax. Mejî ji aliyê derve ve werpêçik e. Mejî ji du pişkan pêk tê, nîvê rastê û nîvê çepê. Herdu nîvên mejiyê bi navbeynkariya tenê req, bi hevre girêdayî ne.
Her nîvek mejiyê dabeşê çar pila dibe. Her pilek ji hev cudaye li gor erkê xwe. Navbera pilan de xetek berçav tune ye. Pila li aliyê herî pêşî ya li kiloxê wekî pila eniyê (navçavepil) (bi îngilîzî: frontal lobe) tê navkirin. Li paş navçavepilê de pila tasê (dîwarepil) (bi îngilîzî: parietal lobe) cih digire. Li paş dîwarepilê de pila patikê (patikepil) (bi îngilîzî: occipital lobe) heye. Li bin navçevepil û dîwarepil de pila cênikê (cênikepil) (bi îngilîzî: temporal lobe) cih digire.
Her nîvek mejiyê ji aliyê derve madeyê gewr lixwe digire. Ev beşa gewr wekî tûkil tê navkirin. Tewereyên demarexaneyên tûkila mejî ne maylînî ne.
-Erkên bingehînên çalakiya hîşî yên wekî, bîr, raman, fêrbûn, biryar dayîn, hesta berpirsariyê,
-Kontrola çalakiyên masûlkeyên kakûtê,
karên sereke yên têkiliye bi tûkila mejî ne :
Nîvên mejiyê ji aliyê hundirê ve madeyê spî lixwe digirin. Madeyê spî ji tewereyên bi maylînî pêk tê. Tewerêyên bi maylînî di navbera beşên demaxê de girêdan ava dike. Tewereyên madeyê spî bi şeweyê gurzkî li ba hev dirêj dibin.
Demaxê Navberê
Navberedemax di navbera mejî û beşên din ên koendama demarê de girêdanan ava dike, belavkirina agahiyên ji mejî an jî ber bi mejî li vir rû dide. Ango ji bilî hestê bêhngirtinê, agahiyên ji dirkepetik û demarekoendama çêwe, pêşî li vir tên tekûzkirin û yekkirin paşê tên şandin ji boy mejî. Talamus û hîpotalamus beşên demaxê navberê ne û pêwendiya wan raste rast bi koendama demarê heye.
Hîpotalamus kontrola berhremkirin û derdana hormonan dike. Loma di navbera koendama demar û koendama hormonan de navbeynkarî dike. Karê esasî ya hîpotalamusê rêkxistina hevsengiya navî ya laş e. Ta (germahî) ya laş, xwarin û vexwarin ji aliyê hipotalamusê ve tê rêkxistin.
Qedê demax
Qedê demax (bi îngilîzî: brain stem) ji pirik, demaxê naverast û lakêşemox pêk tê. Qedê demax demaxê bi dirkepetikê ve girê dide. Navendên xewê û hişyariyê li qedê demax in. Henasedan, heriskirin, rêjeya lêdana dil, daqurtîn, pestoya xwînê, meşîn, ji hawirdorê agahdarbûn hin ji erkên bingehîn ên laş in ko bi navbeynkariya qedê demax ve tên rêkxistin .Demaxê naverast (bi înglîzî: midbrain), mejikê bi beşên jêrê laş û dirkepetikê ve girê dide. Ji boy refleksên bihîstinî û dîtinî rola demaxê naverast girîng e. Pirik (bi îngilîzî:pons) bi gelemperî ji rîşalên demarê, ango ji madeyê spî pêk tê. Hinek ji van rîşalan di navbera herdu nîvên mejiyê de girêdanê ava dike, hinek ji rîşalên demar jî ji mejî dirêj dibin ber bi dirkepetikê. Girêdanên di navbera qedê demax û mejikê jî ji aliyê pirikê ve tê çêkirin. Lakêşemox (bi îngilîzî: medulla oblongata), navendên giring ên wekî navenda dilelûleyan, navenda henasedanê, navenda refleksên vereşînê, kuxikê, daqurtîne, bêhnijînê (pişkinîn) di lakeşemoxê de cih digirin û tên rêkxistin.
Mejîk
Her wekî mejî, mejîk jî ji du pişkan pêk tê. Heke mejîk bi dirêjkî were jêkirin, şêweyê nexşên birgeha dirêjkî ya madeyê spî ya nîvê mejikê dişibe darê, loma her yekê van beşan wekî dara jiyanê ( bi latînî: arbor vitae) jî tê navkirin .Mejîk ji masûlkeyan, jêyan, gehan, çavan û ji guhan demareragihandinên hestê werdigire, bi vî awayê ji rewşa laş agahdar dibe ü karê masûlkeyan rêk dixe. Ji bilî wê mejîk ji tûkila mejî jî demareragihandinên livîne werdigire. Piştî tekûzkirina van ragihandinan, mejîk demareragihandinên livînê bi navbeynkariya qedê demax dişîne masûlkeyan.
Xanedanên Bakur û Başûr
Serdema Xanedanên Bakur û Başûr (çînî: 南北朝 ; " nán běi cháo", 420 - 589 an jî 439 - 589), serdemeke dîrokî ya Çîn e. Di sala 420an de xanedana Liu Song cihê Xanedana Jin ya Rojhilat girt û ev serdemê dest pe kir. Heta damezrandina xanedana Sui ji hêla împerator Wen (隋文帝楊堅 Sui Wendi Yang Jian ), berdewam kir. Ev nav hate dayîn ji ber ku li deverên başûr û bakur de xanedanên cuda hebûn.
Saint-Leu-la-Forêt
Saint-Leu-la-Forêt, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Melkîşan
Melkîşan, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Mirîxtîl
Mirîxtîl (bi tirkî: Yoldüzü), gundekî bi ser navçeya Bêsnîya Semsûrê ve ye. .
Saint-Gratien, Val-d'Oise
Saint-Gratien, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Ancûz
Ancûz, gundekî bi ser navenda Mezrayê ya navçeya Xarpêtê ve ye li parêzgeha Xarpêtê (Elezîz).
Muhemmedê Şehrezûrî
Muhemmed Efendiyê Şehrezûrî dîroknasê kurd e ku di derbarê jiyana wî de agahî kêm e. Di sala 1662an de li Mekeyê  bi navê "Tarîxû Kurdistan" berhemek nivîsiye. Muhemmed Şehrezûrî di sala 1667an de wefat kiriye.
Li gorî hin çavkaniyan hin ji pelên vî pirtûkê li muzeyekî Îngilterê, hinek jî dibêjin li Iraqê Sammerayê ye.
Muhemmedê Resûl
Li ser cebîrê jî pirtûk nivîsiye û zanyarekê pir bi nav û deng yê wexta xwe bû.
Heutrégiville
Heutrégiville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Muhemmedê Resûl
Bi xwe bi piranî bi berhema xwe a El-Cexmînî Şerhîne tê naskirin. Dawid Paşa wî dawetê Bexdayê kiriye ku ders bide talebeyan, Lê Muhemmedê Resûl qebûl nekir û xwest ku bixwe di medreseyên welatê xwe de ders bide. Piştî wextan diçe Stembolê digere û dizivire welatê xwe. Di 1830'an nexweş dikeve û bi vê nexweşiyê wefat dike. Gora wî li Mehabadê ye.
Ji ber perwerdehiya Muhemmedê Resûl gelek alim û zanyar gîhîştine, yek ji talebeyên wî Muhemmed Fewzî Zehawî ji bo wî gotiye: "Matematîk di destê Muhemmedê kurê Resûl de weke gog e û çewa bixwaze wisa dide lîskandin".
Sodyûm hîpoklorîd
Sodyûm hîpoklorîd (NaClO), hîpoklorîda sodyûmê, hîpoklorîda natriyûmê cûreyekî xwêy e. Ew di jiyana rojane de li hundirê ava kincan de tê bikaranîn. Ev madeyê ku gelek ziyana wê li hawirdorê heye, bi tevîhevbûna klor û sodyûm hîdroksîdê ku di sabûnan de ye, tê hilberandin. Formûla sodyûm hîpoklorîdê ya bidestxistinê wekî li xwarê ye.
Coclois
Coclois, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Dêrê, Hezo
Dêrê, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Nennslingen
Nennslingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hecîlek
Hecîlek gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 735 kes (153 malbat) bûn.
Asnelles
Asnelles, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Şerê Peloponêsî
Şerê Peleponêsî (431–404 BZ) şerekî Yewnanistana Kevn bû ku di navbera Atîna û Sparta û hevalbendên wan ên têkildar de ji bo hegemonya cîhana Yewnanî şer kir.Şer demeke dirêj bêbiryar ma heta ku destwerdana bibiryar a Împeratoriya Pers ji bo piştgirîkirina Spartayê. Bi rêberiya Lysander, komkeştiya Spartayî ya ku bi alîkariya persan hatî çêkirin, di dawiyê de Atîna têk bir û serdemek hegemoniya Spartayî  li ser Yewnanistanê dest pê kir.
Hourges
Hourges, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Zendaya
Zendaya Maree Stoermer Coleman (jdb. 1ê îlona 1996 li Oakland, Kalîforniya) lîstikvan û stranbêjeke navdar a amerîkî ye. Wê roleya xwe di gelek fîlman û rêzefîlman pêkanî ye wek : Disney Shake It Up di (2010-2013). Her wesa rêzefîlma K.C. Undercover di (2015-2018) de.
Jiyana kesane
Heya sala 2017-an, Zendaya li Los Angeles, Kalîforniya di avahiya xwe ya bi behayê 1,4 mîlyon $ de dijê ye. Ew keseka vejetaryan e. Ew di jiyan xwe ye normal de gelek xwe bi karên wek dîlan, û sêwirana cilan ve diborîne.
Qişlaq Sûpergolî
Qişlaq Sûpergolî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Colombé-la-Fosse
Colombé-la-Fosse, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Pelgê
Pelgê, gundekî ku bi navçeya Hezoya Batmanê ve girêdayî ye.
Saint-Martin-du-Tertre, Val-d'Oise
Saint-Martin-du-Tertre, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Reşedar
Reşedaran, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Haşîawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (22 malbat) bûn.
Pleinfeld
Pleinfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Weißenburg-Gunzenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Huiron
Huiron, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Kierspe
Kierspe, bajarekî navçeya (Landkreis) Märkischer Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Şedrik
Şedrik, gundekî bi ser navçeya Hezoya Batmanê ve ye.
Wîkîpediya îtalî
Niha di Wîkîpediya îtalî de, endam û  rêveberên malperê hene.
Girêdana rûpelê
it.wikipedai.org
Qişlaq Selmanî
Qişlaq Selmanî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Ouen-l'Aumône
Saint-Ouen-l'Aumône, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Asnières-en-Bessin
Asnières-en-Bessin, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Îbn Ebû Seleme
Îbn Ebû Seleme (erebî: ابن أبي سلمة, Navê rastî "Ebû Hefs Omer bin Ebî Seleme Ebdullah bin Ebdulesed el-Mahzûmî") ye, yek ji sehabeyê Muhemmed pêxember û zirkurê wî ye ku derbarê jiyana wî de agahî kêm e. Di sala 702an de wefat kiriye.
Qişlaq Berzliq
Qişlaq Berzliq gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Colombé-le-Sec
Colombé-le-Sec, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Procesteron
Procesteron li gel hormonên din, ji bo rêkxistiana çerxa mehaneyê (bi înglîzî: menstrual cycle) kar dike. Herwisa laşê mêyê amade dike bo ducanîbûnê û heke ducanîbuyîn rû bide, berdewamkirina ducaniyê dabîn dike. Loma hin caran procesteron wekî “hormona ducaniyê” jî tê navkirin.
Pêkhateya procesteronê
Procesteron hormonek steroîdî ye. Molekulên steroîdî çewriyên taybet in, çar xelekên hîdrokarbonên bi hev re girêdayî bingehîna molekulê pêk tînin. Koma erkdar (bi înglîzî: functional group) bi xelekên hîdrokarbonan ve girêdayî ye. Hormonên steroîdî ji kolesterolê tên berhemkirin.
Temenê nîvbûnê ya progcesteronê 4-5 xulek e. Procesteron jî mîna êsterocenê bi navbeynkariya albumîn û globulîn ve tê guhêztin. Albumîn û globulîn proteînên plazmaya xwînê ne. Piştê derdanê, procesteron di nav çend xulekan de tê hilweşandin. Hema hemû procesteron di kezebê de tê hilweşandin û ji wê êstrocen tê bi destxistin.
Çavkaniyên procesteronê
Procesteron ji hêkdankan, ji hevalbiçûkê û ji rijênên adrenalê tê derdan.
Ji ber bandora hormona handerê tenê zer(LH), çikildana hêkê diqelişe, xaneya hêkê derbasê nav coga hêkê dibe. Xaneyên çikildana vala, çewrî embar dikin û çikildan wekî pêkhatyeyek bi rengê zer di nav hêkdankê de dimîne. Ji vê pêkhateya zer re tê gotin “tenê zer”. Tenê zer (bi latînî: corpus luteum) mîna rijênê kar dike, procesteron û êstrocen der dide. Pirraniya precesteronê di hêkdankan de di tenê zer de tê berhemkirin û derdan. Berê hêkdananê (bi înglîzî: ovulation), di xwînê de rêjeya procesteronê gellek hindik e. Hefteyek piştê hêkdananê, rêjeya procesteronê ji nişke ve zêde dibe.
Lê heke pîtîn rû bide û hêka pîtandî xwe bigihîne heta navpoşê malzarokê û xwe di diwarê malzarokê de biçeqîne, tenê zer hilnaweşe û derdana wê ya procesteronê didome. Ji destpêkê heta 3 mehî ya ducaniyê, procesteron ji aliyê tenê zer ve tê berhemkirin û derdan, paşê hevalpiçûk diperise, tenê zer hildiweşe. Êdî heta dawiya ducaniyê, procesteron ji aliyê hevalbiçûkê ve tê derdan. Her çiqas procesteron wekî hormonek mêyîtiyê were zanîn jî, bi eslê xwe nêr jî dikarin procesteron berhem bikin. Di rijenê adrenal û gunan de hinek procesteron tê berhemkirin û derdan. Ev procesteron bi taybetî di demarexaneyan de ji bo çêbûna bergê maylînî tê bikaranîn. Herwisa procesteron giring e bo berhemanîna testosteronê.
Rêkxistina derdana procesteronê
Bi bandora hormona handerê çikildanê (FSH), çikildan diperisin û hormona êstrocên der didin. Gava di xwînê de xestiya êstrocenê digihîje astek taybet, êstrocen hîpotalamusê han dide bo derdana hormona derpirandinê ya tenê zer (GnRH). GnRH bandor li hîpofîza pêş dike û ji hîpofîzê hormona handerê tenê zer (LH) tê derdan. LH tenê zer han dike bo derdana procesteronê. Her ko tenê zer an jî hevalbiçûk procesteron der dide, asta rêjeya procesterona xwînê bilind dibe. Procesteron bi paşragihandina neyînî bandor li ser hîpotalamus û hîpofîzê dike, derdana FSH û LHyê dide rawestandin. Bi vî awayê di dirêjiya ducaniyê de di hêkdankan de xaneyên nû yên hêkê naperisin û çerxa hêkdankê û çerxa mehane radiweste.
Heke pîtîna hêkê rû nede, tenê zer derdana procesteronê bo çend rojan didomîne, paşê derdana procesteronê kêm dike ko dawî li perisîna navpoşê malzarokê were û dîwarê malzarokê hilweşe.
Dermanên rêgirê ducaniyê
Hinek ji hebên rigirê ducaniyê ji procesterona destkarî (procestîn) û êstrocena destkarî pêk tên. Ev hebên rêgirê ducaniyê, bi paşragihandina neyînî bandor li hîpotalamus û hîpofîzê dikin. Ji hîpotalamusê derdana hormona derpirandinê rijenên zaûzê (GnRH) tê rawestandin. Kêmbûna hormona derpirandinê, ji hîpofîzê derdana FSH û LHyê radiwestîne. Bi vî awayê di hêkdankê de çikildan naperisin û hêkdanan rû nade. Di coga hêkê de tunebûna xaneya hêkê, rê li ber ducaniyê digire.
Kindelbrück
Kindelbrück, bajarekî navçeya (Landkreis) Sömmerdaê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Ebû Hûzeyfe
Ebû Hûzeyfe (erebî: أبو حذيفة; m. 633) sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Ebû Huzeyfe kurê Utbe bin Rebîa ye û birayê Hind bint Utbe ye. Utbe bi xwe paganekî Mekeyê bû ku gelek caran astengî kir ku kurê nebe misilman, lê Ebû Huzeyfe bû misilmanê çil û çaran û bû xwendevanê sehabeyên ê huvdemîn.
Humbauville
Humbauville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Hesenawa, Bokan
Hesenawa, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 89 kes (17 malbat) bûn.
Some Kebûdîn
Some Kebûdîn gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Prix, Val-d'Oise
Saint-Prix, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Auberville
Auberville, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Kirchberg (Sachsen)
Kirchberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Zwickauê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Cormost
Cormost, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Hisênawa, Bokan
Hisênawa, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 147 kes (23 malbat) bûn.
Saint-Witz
Saint-Witz, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Igny-Comblizy
Igny-Comblizy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
TvN
tvN (kurtenavê Total Variety Network e), kanaleke televizyonê ye li Koreya Başûr. Xwediyê kanalê kompaniya CJ ENM ye.
tvN di 9ê çiriya pêşîn a 2006 de dest bi weşandinê kir û bernameyên wê bi taybetî rêzefîlmên televîzyonê û şowên cuda cuda ne.
Hisênmame
Hisênmame gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Courcelles-sur-Voire
Courcelles-sur-Voire, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Hisênmame
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 625 kes (130 malbat) bûn.
Aubigny, Calvados
Aubigny, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Navenda Hevkarî ya Partiyên Kurdistana Îranê
Navenda Hevkarî ya Partiyên Kurdistana Îranê (Nawendî Hawkarîy Hîzbekanî Kurdistanî Êran) di 9ê çileya 2018ê de li aliyê pênç partiyên rojhilatê Kurdistanê ve hate ava kirin. Ev komxebat piştî xwepêşandanên di berfanbarê 2017ê de li Îranê destpêkirî hate ava kirin. Armanca vê komxebatê ewe ku partiyên Rojhilatê Kurdistanê li dijî rêjima Îranê xwedî helwesteke netewî û hevdeng bin. Di 6ê sibata 2018ê de civîna sêyemîn pêk anîn di vê civîne de biryar li ser destpêkirina karê hevbeş ê di navbera wan partiyan de hat dayîn û biryar li ser wê xalê hate kirin ku partiyên din yên Kurdistanî bi taybetî jî PJAK, beşdar vê komxebatê bin. Di 7ê adara 2017ê de vê komxebatê li dijî suîkastên rêjima Îranê helwest nîşan da û got ku dê xebat li dijî rêjima Îranê berdewam bikin
Telefe
Telefe (kurtenavê Televisión Federal e), tora televîzyonê ya arjentînî ye ku xwediyê Paramount Global e. Ew di 1990î de ji hêla Avelino Porto û hevkarên din ve hate damezrandin. Navenda wê li Buenos Aires e.
Some Sofla
Some Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kirchberg (Hunsrück)
Kirchberg (Hunsrück), bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Hunsrück-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Xanedana Jin (265-420)
Xanedana Jin (çînî: 晉朝), xanedaneke ku di navbera 265-420an de li Çîn ê hukumdar bû.
Xanedan di sala 265an de ji hêla Sima Yan ve hate damezrandin. Xanedan ji 2 beşan pêk dahat. Beşa rojava (265–316) ku paytext Luoyang an jî Chang'an bû. Beşa rojhelat (317–420) ku paytext Jiankang bû.
Binêre
Lîsteya Monarşiyên Çînê
Xolpenk
Xolpenk yan Xolpink
Isles-sur-Suippe
Isles-sur-Suippe, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Sannois
Sannois, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Courceroy
Courceroy, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Kelheya Caber
Kelheya Caber li bajarê Tebqa yê Rojavayê Kurdistanê tê dîtin. Kelheyek ji kelheyên kevnare ye.
Nahide Refîq Hilmî
Nahide Refîq Hilmî, nivîskara kurd û keça siyasetmedar û nivîskar Refîq Hilmî bû.
Mirina wê
Nahide Refîq Hilmî di 19ê hezîrana 2019an de çû ber dilovaniya Xwedê.
Kirchen (Sieg)
Kirchen (Sieg), bajarekî navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Sêyêd Mensûr
Sêyêd Mensûr gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Nekerek
Nekerek, gundekî bi ser navenda Mezrayê ya navçeya Xarpêtê ve ye li parêzgeha Xarpêtê (Elezîz).
Kerry Washington
Kerry Marisa Washington (z. 31ê Çile 1977) lîstikvan, û derhênerê Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê  bû di Filmên weka  Scandal (2012–2018) de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Image Award  û  Teen Choice Award . Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di 1994 de bû.
Hesar, Bokan
Hesar, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kerry Washington
Jiyan
Kerry Washington Bejn a wê 1,63 m dirêje. û malê wê : $50 millionên USD di(2020). herwesa di 2013 de Zawace wê bû digel Nnamdi Asomugha. û 2 zarok jî hene.
Hesar, Bokan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 843 kes (122 malbat) bûn.
Santeuil, Val-d'Oise
Santeuil, komuneke departementa Val-d'Oise a li bakurê Fransayê ye.
Audrieu
Audrieu, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Isle-sur-Marne
Isle-sur-Marne, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Coursan-en-Othe
Coursan-en-Othe, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
Muhemmed Tahirê Kurdî
Muhemmed Tahirê Kurdî (1900-1980) dîroknas, xetat (destxet) û zanyarekî girîng yê kurd ê îslamê ye.
Muhemmed Tahirê Kurdî li Mekeyê hatiye dinyayê. Bavê wî ji Hewlêrê koçê Mekeyê kiribû. Muhemmed Tahirê Kurdî perwerdeya xwe li Erebistanê di dibistana fermî de a Medresetul Felahê de temam kiriye. Di sala 1921î de bavê wî biriye Misirê di Zanîngeha Elezherêê de qeyd kiriye. Ji ber ku ji seneeta xetan hez dikir sala dinê xwe îjar xwe qeydê Medresetu Tahsîni’l-hutûti’l-Arabiyye el-Melekiyye’yeyê kir.
Sêyêdler, Miyane
Sêyêdler gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hesarbilaxî
Hesarbilaxî gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 36 kes (7 malbat) bûn.
Tefsîra Quranê
Tefsîra Quranê kitêbeke ji Kamiran Alî Bedirxan e. Despêka kitêbê di hejmarên kovara Hawar û ên Roja Nû dihate weşandin. Piştî ko ev herdû kovar xilas bûn weşandina kitêbê jî qediya. Di sala 1971ê de bi navê "Ji Tefsîra Quranê" qetên ko heta hingî di wan kovaran de hatibûn weşandin hatine komkirin û weşandin.
Di sala 2015a de şuxilê komkirina desnivîsên Kamiran dest pê kir û heta sala 2020a dewam kir. Netîca vî şuxilî jî weke kitêbekê ji Weşanên Avesta hate weşandin.
Di kitêbê de hemû sûre nînin û di hineka de jî hemû ayet nînin. Ji ber ko qetek ji nivîsê ji metnê destnivîs hatiye, hinek gotinên ku nedihatin xwendin bi (...) hatine guhertin. Di weşana nû de xeletiyên wergerê hatine edilandin lê rêziman û şiklê nivîsê nehatiye guhertin. Ji ber wê divê yek dêhnê xwe bidiyê wextê ko yek bixwîne ji ber ko hinek tişt xelet karin werin fêmkirin.
Kirchhain
Kirchhain, bajarekî navçeya (Landkreis) Marburg-Biedenkopfê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Les Istres-et-Bury
Les Istres-et-Bury, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Courtaoult
Courtaoult, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakura navnedî ya Fransayê ye.
McDonald’s
McDonald’s, kompaniyeke amerîkî ya pirneteweyî ya xwarina fastfood e.
Jiyanname
jiyanname an jî jînenîgarî, mirov dîroka xwe yan ya yekî dinivîse  yan tomar dike  kanê çi kirîye ji kîrê ye  kî bû û htd.
Aure sur Mer
Aure sur Mer, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.