cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vladîmîr Pûtîn
Xebata di Komîteya Ewlekariya Dewletê (KGB) de
Sala 1990'î de di konseya bajarê Lenîngradê de wekî şêwirmend, di nava salên 1991-1992'î de cihgirê serokê şaredariyê û serokatiya konseya karên derve ye. Ji sala 1996 heya 1997'î cihgirê birêvebiriya karên aborî ya palasa (koşka) Kremlîn e.
Ji 1998 heya 1999'an serokatiya saziya dizî a sîxuriya hundirîn FSB'ê dike. Di heman demî de endametiya wî ya polîtbûroyê heye û sekreteriya wê dike. Bi îstîfaya Borîs Yeltsîn a di 31'ê berfanbara 1999'an bo demekê wekaletiya serokdewletiyê û bi serkeftina di hilbijatinan de jî wekî serokdewlet karê xwe dike.
Di hilbijartinên sala 2004'an de bo cara duyem tê hilbijartin.
Girîngiya wî
Li hevwelatî bi Almanyayê re geriyaye. Xwastiye nakokiya di navbera rûs û çeçenan de bi riyên aştiyane çareser bike. Li dijî kesên ku piştî hilweşîna YKSS'ê ji nişka ve dewlemendiya Sovyetê şêlandin û dewlemend bûn derdikeve. Li ji nû ve bihêzkirina Rûsyayê di qada navxweyî û navneteweyî digere.
Siyaseta wî ya bo Kurdistanê herwekî ya klasîk e. Kurdan wekî elementeke polîtîkayê ya bo bikaranînê dibîne û li dostanî bi dûgelên ku Kurdistan dagirkirne re digere. Îranê li dijî DYA û Ewropayê hinde zêdetir diparêzê.
Li Rûsya û derveyî Rûsyayê gelek rexne li polîtîkayên wî tên girtin. Ew bi dîktatoriyê tê tewanbarkirin. Siyaseta wî ya azadiya çapemeniyê û tevgerên aboriyê tê rexnekirin.
Burgenland
Burgenland (almanî : Burgenland, macarî Felsőőrvidék, Őrvidék an Lajtabánság, Kroatî Gradišće , Slovenî : Gradiščanska, Prekmurî : Gradišče ) parêzgeha herî rojhilat û kêmjimar a Awistirya ye. Sînorê Parazgêh bi dewletên Mecaristan û Slovakya re ye. Kêmarên girîng ên Kroat û Mecar li parêzgehê dijîn. Ji xeynî navberên kurt, herêma ku di navbera sedsala 1910an û 1920an de bi Mecaristanê re hatî girêdan, lebêle bi Peymana Trianon-ê bi Awistirya re hate girêdan.
Tawan
Tawan, Binas an jî Sûc. Bi zimanê rojane, sûc karekî neqanûnî ye ku ji aliyê dewlet an jî desthilatdariyeke din ve tê cezakirin. Peyva sûc, di hiqûq a cezayê ya nûjen de, xwediyê pênaseyek hêsan û pejirandî ya gerdûnî nîne, her çend pênaseyên qanûnî ji bo hin armancan hatine pêşkêş kirin. Nêrîna herî populer ew e ku sûc kategoriyek e ku bi qanûnê hatî afirandin; bi gotineke din, eger tiştek ji aliyê qanûnên pêwendîdar û derbasdar ve weke sûc bê ragihandin, sûc e. Pênaseyek pêşniyarkirî ev e ku sûc kiryarek e ku ne tenê ji hin kesan re, lê di heman demê de ji civat, civak, an jî dewletekê re zirardar e ("xeletiyek gelemperî"). Kiryarên bi vî rengî qedexe ne û bi qanûnê tên cezakirin.
Stockstadt am Main
Stockstadt am Main şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aschaffenburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Koma Wagner
Koma Wagner, Grûpa Wagner, Şirketa Leşkerî ya Taybet a Wagner yan jî ÇVK Vagner (bi rûsî: Группа Вагнера, Gruppa Vagnera, ЧВК Вагнера, ÇVK Vagnera), komeke paramîlîter a çekdar a rûsî ye ku bi statuyeke ne qanûnî ya ne diyar ji aliyê karsazên rûsî Yevgenî Prîgojîn û Dmîtrî Utkîn ve hatiye afirandin. Grûpa Wanger li hinek welatan di statûya rêxistina terorê de ye. Parêzeran destnîşan dikin ku hebûna grûpê li Federasyona Rûsyayê sûc e.
Ji sala 2014an vir ve Koma Wagner li Ûkraynayê û paşê li Sûriyê beşdarî şer dibe. Kom xwedî çekên giran, top û balafirên leşkerî ye.
Belval-en-Argonne
Belval-en-Argonne, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Til-Châtel
Til-Châtel, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bayzemire
Bayzemire gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Kaltenkirchen
Kaltenkirchen, bajarekî navçeya (Landkreis) Segebergê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Xorsayîk
Xorsayîk (bi tirkî: Horsayik), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Sîstema hajotinê ya haydariyê
Sîstema hajotinê a haydariyê (bi îngilîzî: Driver monitoring system), pergalek ewlehiya wesayîtê ye ku hemû zaniyarî û hişyarîkirin li xwe digire. Ger hewce bike ajokar hişyar dike. Ew yekem car ji hêla Toyota ve di sala 2006an de ji bo modelên xwe yên herî dawî û Lexus hate Çêkirin. Herwisa ew yekem car li Japonya jî li ser GS 450h hate pêşkêş kirin.. bi navgîniya detektorên LED ên infrasor ve hatî danîn. Ger ajokar guh nede rêya li pêşiya xwe û rewşek xeternak hebe, dê pergal bi tîrêjên ronahiyê gilopên biçûk ên ser şaşê an bi dengên zenga hişyariyê dê ajokar hişyar bike. Herwiha ji hajî gotinê ye ku di tirimbêlê modêla nû de yekcarî sîstam pêşketîye û hemû xizmat û karên pêdvî ji bo tirimbêlê û silametîya şofêrî li xwe digere.
Waldaschaff
Waldaschaff şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aschaffenburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Belval-sous-Châtillon
Belval-sous-Châtillon, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Axçe Qişlaq, Miyane
Axçe Qişlaq gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Biran
Biran gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Joseph-Louis Lagrange
Joseph Louis Lagrange, matematîknas û  stêrnasê îtalyan e. Ew di 25ê çileya sala 1736an de li Torînoyê ji dayik bûye. Li gorî rayekê ew matematîknasê herî mezin ê sedsala hijdehem e. Ew beşekê jîna xwe li Prûsyayê, beşeke din jî li Fransayê bihartiye. Ew ji teoriya hejmaran heta mekanîka esmanî xebatên girîng kiriye.
Dozîneya wî ya ku di sala 1788an de li ser mekanîka analîtîkî kiribû, piştî Newtonê xebata herî berfireh bû û ev dozîne di sedsala nozdehem de ji bo pêşvebirina fizîka matematîkî pir alîkar bû.
Jîna wî
Malbata wî îtalyan bû, belam li ber vê jî bav û kalên wî yên Fransayî hebûn. Di sala 1787an de wexta ku 51 salî bû ji Berlînê mala xwe bir Fransayê û li Fransayê bû endamê Akademiya Fransayî û heta dawiya jîna xwe li Fransayê ma. Ji ber vê yekê Lagrange carna wek Fransayî carna jî wek Îtalyan tê ramankirin.
Di sala 1794an de wexta ku École Polytechnique vebû, li wê derê profesorê analîz ê yekem bû. Lagrange di 10ê nîsana sala 1813an de li Parîsê mir û navê wî jî wekî navên endezyar, matematîkzan û zanyarên Fransayî, li ser Barûya Eyfelê hatiye nivîsandin.
Hevkêşeya Defransiyel a Lagrange
Lagrange di matematîkê de li ser hevkêşeyên defransiyel de gelek xebat kiriye û hevkêşeyekê bi navê wî jî heye.
Hevkêşeya Lagrange bi vî awayî ye ::
Ji bo çareserkirina giştî ya vê hevkêşeyê, li gorî x'ê darişteya her du aliyê hevkêşeyê tê girtin. Lê belê di serî de ji bo ku di çareserkirinê de tevlihevî çê nebe, em ji darişteya y'ê re p bêjin.(y'=p)
li vir derê heke em fonksiyona g yê girêdayî p bişeyinî aliyê din, hevkêşe wiha dibe:
Ji vir derê: Di navbera ev îfade û hevkêşeyê de p ji navê tê rakirin û çareserî tê dîtin.
Elî Paksirişt
Elî Paksirişt berê binnav Azad Makûyî yan jî Bilixkanlû (jdb. sala 1976 li Makû, Rojhilata Kurdistanê) zimannas û wergêrekî kurd e.
Wî di warê zimannasiyê de gelek çalakî pêk aniye. Elî Paksirişt zimanên kurdî, kurmancî, inglîzî, fransî, azerî û farisî baş dizane.
Xebatên wî yên di warê siyasetê de
Hejmara wergerandina pirtûkên di warê siyasetê de, bi dehan gotar û nivîsarên di warê ziman û zimannasiya kurdî de li ser malperên cor bi cor.
Tom û Jerry (rêzefîlm)
Tom û Jerry, rêzeya anîmasyonê ye ku ji aliyê William Hanna û Joseph Barbera ve hatiye pêkanîn. Ev anîmasyon keftelefta ku di navbera pisîngekî bi navê Tom û mişkekê bi navê Jerry de derbas dibe tîne berçav. Anîmasyona Tom û Jerry a herî pêşîn di sala 1940an de hatiye çêkirin. Hanna û Barbera, di studyoya xêzafîlmê ya MGMê de di navbera salên 1940 û 1957an de 114 kurtefîlm nivîsandine û bi rê ve birine. 13ê van kurtefîlman ji bo xelata akademiyê wek berendam hatin nîşandan. Belam bi tenê 7ê wan di warê kurtefîlmê anîmasyonê yê herî baş de xelata akademiyê girtin.
Piştî girtina studyoya MGMyê, di sala 1960an de amadekariya fîlmên Tom û Jerryê Gene Deitch jê teslîm girt û xêzefîlm li Rojavaya Ewropayê de dest pê çêkirinê bûn. Belam di sala 1963yan de Chuck Jones amadekariya Tom û Jerryê girt destê xwe û dîsin wî anî Hollywoodê. Wexta ku di sala 1967an de dawî ji rêzeya kurtefîlman re hate, bi têhev 161 kurtefîlm hatibûn çêkirin.
Mijara xêzefîlmê
Mijar bi giştî li ser bûyerekê derbas dibe. Jerry di nav malê de ji xwe re cihekî girtiye û tê de dijî. Di heman katî de jî ew ji xurik û vexurikên malê xwe xweyî dike. Tom jî naxwazê ku Jerry di nav malê de xwe xweyî bike. Jiber vê yekê jî ew hertim li hev dixin. Her çend rewiştê hêzdar Tom bibe jî Jerry bi heş û aqilê xwe hertim bi ser dikeve.
Di xêzefîlmê de ji ber ku deng ji rewiştan (karakter) der nakevê, muzîk jandeyeke pir girîng e. Ji ber vê yekê di xêzefîlmê de muzîkên fon ên gerdîşî tên bikaranîn. Lê belê carna Tom ji yara xwe re stranan dibêje. Van stranan jî bi giştî ji fîlmên ku aîdê MGMyê ne tên girtin.
Rêwiştên din
Di xêzefîlmê derêwiştên din hevalên Tomê, kuçik, çûk, werdek û masî ne.
Butch
Butch pisîngekî kuçeyî û reş e. Di warê nan, yar û cih de bi Tomê re devê xwe dikin devê hev. A ewilîn di sala 1943yan de bi kurtefîlm ê bi navê Baby Puss daxilê fîlmê bûye. Ew pisîngekî keno, nebaş û xirwebaz e. Bi giştî li ser sergoya kuçeyê de dijî. Ew di 17 kurtefîlm de hatiye sêwirandin.
Toodles
Toodles pisîngeke dilkêş, xweşik û spî ye. Tom ji wê hez dike. Lê belê Butch jî ji wê hez dike û bi Tomê re ji ber vê yekê li hev dixin. Tom di vî tekoşînê de jî rêwiştê têlçûyî ye. Toodles di 4 kurtefîlm de hatiye sêwirandin.
Tuffy
Tuffy an jî Nibbles, xwişka biçûk a Jerryê ye. A herî pêşîn di sala 1946an de di fîlmê bi navê The Little Orphan de derketiye holê. Ew di 13 kurtefîlm de cih girtiye.
Spike û Tyke
Spike kuçikê pasvanê ye. Ew hilorî û êrîşok e. Ji pisîngan hêz jê nagirin belam kêfa wî ji mişkan re tê. A herî pêşîn di sala 1942an de ketiye navbera rêwiştan û di 28 kurtefîlm de hatiye sêwirandin. Ew dijraberî rêwiştên din dipeyive.
Tyke jî lawê Spikeyê ye. Her du jî di heman tarîxê de ketine kurtefîlmê.
Mammy Two Shooes
Mammy two shoes, reşikeke Amerîkî ye. Ew suxrevana malê ye. Ew Tomê bi gezikê lê dixe û bi giştî ji Tomê re xerab tev digere. Ew ji mişkan ditirse û wexta Jerry derdikeve holê ew derdikeve ser kursiyê. Sêwirandina wê di 19 kurtefîlm de hatiye çêkirin.
Quacker
Quacker, di navbera salên 1950 û 1957an de hatiye sêwirandin. Ew çêlika werdekekê ye û di heft kurtefîlm de hatiye sêwirandin.
Pûpar
Pûpar (bi tirkî: Pupar), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Axçederbend
Axçederbend gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Ventes-Saint-Rémy
Ventes-Saint-Rémy, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Tillenay
Tillenay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Ria Antoniou
Gregoria " Ria " Antoniou (bi yewnanî: Ρία Αντωνίου, [ˈria adoˈniu]; 14'ê tîrmehê 1988) serketiyeke pêşbirka bedewiyê ya yewnan e. Di kariyera xwe de ew bûye serketiya Miss Peloponnese 2007 û Star Hellas - Miss Earth Greece 2008, di Sexiest Woman Alive 2008 , di Miss Model of the World 2007  bû duyem. Ew di heman demê de "nûnera fermî yê Yewnanistanê di Star Hellas" di Miss Earth 2008 de bû. Ew di heman demê de stranbêj, lîstikvan, kesayetiya wêneguhêzê, navdara înternetê û model e. Ew sembola seksê ya salên 2000î û 2010î ye.
Jiyana wê
Ria ku ji aliyeke debavê xwe ve Peloponêsî ye, beşdarî pêşbirka Miss Peloponnese  bû û bi ser ket. Di hilbijartina Modela Cîhanê de jî Yewnanistanê nûner kir û bû duyem. Piştî vê hilbijartinê, Antoniou ji aliyê rêxistina Star Hellas ve hat namzedkirin ku nûnertiya Yewnanistanê li Miss Earth 2008 di 9ê çiriya paşîna 2008ê de li bajarê Angeles, Fîlîpîn bike. Antoniou gelek caran ji bo Nitro, Playboy,  Esquire  û yên din wuçan kir. Ji 7ê kanûna paşîn 2012 heta 17ê adara 2012ê Ria (bi Bobo Vieri, Alex Belli, Andrés Gil, Anna Tatangelo, Ariadna Romero û pêşbazên din) di rêzeya 8an de beşdarî Ballando con le Stelle, guhertoya îtalî ya Dancing with the Stars bû, ku ji hêla Milly Carlucci ve bi Paolo Belli û Koma wî ya Mezin re û ji hêla kanala Rai 1  ve di dema pêşîn a şemiyê de, dema herî girîng di wêneguhêza îtalî de hate weşandin. Di vê pêşandana jêhatîbûnê de, Ria bi Raimondo Todaro re hate hev kirin û ew di beşa paşîn de rêza sêyem girtin. Ji 24ê adara 2012an heta 7ê nîsana 2012, Antoniou sezona yekem a Ballando con te, bernameyek dansê ku ji hêla Rai 1 ve hat weşandin, bi Paolo Belli û Milly Carlucci re pêşkeş kir; Di 8ê Kanûna Pêşîn, 2012 de,ş Ria bi Nino Graziano Luca re mazûvaniya weşana 2012 ya Xelatên Fashion The Look of the Year kir.
Di nîsana 2016an de, Ria di fîlmê La coppia dei campioni, ku ji hêla Giulio Base ve hatî deranîn, tevî Massimo Boldi û Max Tortora xuya bû. Antoniou di îlona sala 2016an de bûye primadonna ya nû ku çar danserên pêvekirî ya çapa 18an ku ji aliyê dukesên pêkenok Luca e Paolo, ji pêşandana komedî ya Colorado ya ku li Italia 1 hatiye weşandin, tora ku Ria ji îlona sala 2013an vir ve di pêşandana axaftinê ya werzîşê de Tiki Taka - Il calcio è il nostro gioco ku ji aliyê Pierluigi Pardo ve bi Melissa Satta re hatiye organîze kirin de, rola nîşangir û opinonîstê werdigire. Di tebaxa sala 2018an de Satta (wek hevmêvandarê Pardo) û Antoniou wekî keça pêşandan û ramanwer ji aliyê Wanda Nara ve hatiye guheztin.
Ria Antoniou di fîlma Non si ruba a casa dei ladri de ku ji hêla Carlo Vanzina ve di mijdara 2016an de derhêneriya wê kir, rola sereke ya jinê lîst. Ria di tebaxa 2017an de ji bo salnameya tazî ya 2018an a kovara For Men bi tevahî tazî wuçan da.Antoniou di dawiya sala 2017an de di nav 143 pêşbazên din de li ser kovara mêran a yewnan Kafto wekî modela yewnan a herî seksî ji bo sala 2017an hate ragihandin.Di sezona 2017-2018an de, Ria beşdarî pêşandana cûrbecûr ya Rai 2 Sbandati ya evara derengê bû ku ji hêla duoya komedî Gigi û Ross ve hat mêvandar kirin, bi mirovên cihêreng re rola "şirovekarek biserûber " (opinionista fissa) lîst. Di havîna 2018an de, Antoniou yekane şîrovekar û pêşkêşvana jin bû li ser pêşandana axaftinê ya werzîşê Tiki Taka Russia, ku ji hêla Pierluigi Pardo ve hat pêşandan û ji hêla Italia 1 ve hat weşandin, ku ji Kasa Cîhanê ya FIFA 2018 re hat nezirkirî bû. Ji çend salan de Ria wekî bandorkera medyayên civakî jî dixebite.
Berdan
Berdan gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4 kes (1 malbat) bûn.
Bergères-lès-Vertus
Bergères-lès-Vertus, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Kamen
Kamen, bajarekî navçeya (Landkreis) Arnsbergê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Weibersbrunn
Weibersbrunn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aschaffenburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kesên reş
Reş senifandinek nijadperest a mirovan e, ku bi gelemperî kategoriyek siyasetî û rengê çerm ji bo nifûsên taybetî yên bi rengê qehweyî ya navîn heya tarî e. Ne hemî kesên ku "reş" têne hesibandin çermê tarî ne; li hin welatan, bi gelemperî di pergalên dabeşkirina nijadî yên li cîhana rojavayî de, têgîna "reş" ji bo danasîna kesên ku li gorî nifûsa din wekî çermê tarî têne hesibandin, tê bikar anîn. Ew bi gelemperî ji bo mirovên ji bav û kalên Afrîkî yên Sub-Saharan û gelên xwecî yên Okyanûsa tê bikar anîn, her çend ew di gelek waran de ji komên din re hatî sepandin, û ne nîşana têkiliyek bav û kalên re nêzîk e. Civakên xwecihên Afrîkî li derveyî bandorên ku ji hêla çandên rojavayî ve têne derxistin, têgîna reş wekî nasnameyek nijadî bikar naynin. Piştî kuştina George Floyd di sala 2020an de, gelek rêberên şêwazê, di nav de AP Stylebook, rêberên xwe guherandin ku di sala 2020an de "b"-ya di peyvê înglizî a black mezin bikin. Rêbernameya şêwaza ASA dibêje ku divê "b" bila neyê mezinkirin. Hin têgîna "reş" wekî etîketek piçûkxistin, kevnar, kêmker an wekî din ne temsîlkar dihesibînin, û di encamê de ne wê bikar tînin û ne jî pênase dikin, nemaze li welatên Afrîkî yên ku dîroka wan ji veqetandina nijadî ya demên kolonyal, kêm an tune ye.
Mirovnasên hemdem û wekî zanyarên din, dema ku rastiya guherbariya biyolojîkî ya di navbera nifûsa mirovî ya cihê de nas dikin, têgîna "nijadekî Reş" a yekbûyî, cihêreng wekî civakî hatî çêkirin dihesibînin. Civakên cihêreng di derbarê kê de "reş" tê tesnîfkirin, pîvanên cihêreng bikar tînin û ev avahîyên civakî bi demê re hatine guhertin. Li çend welatan din, guhêrbarên civakê bi qasî rengê çerm bandorê li dabeşkirinê dikin, û pîvanên civakî yên "reşiyê" diguhere. Li Keyaniya Yekbûyî, "reş" ji hêla dîrokî ve bi " kesê rengîn " re wekhev bû, têgehek gelemperî ji bo gelên ne-ewropî li Brîtanyayê. Li herêmên din ên wekî Awistralasya, rûniştevanan têgîna "reş" bikar anîn an jî ew ji hêla nifûsa herêmî ve bi dîrok û paşnavên bav û kalên cûda ve hate bikar anîn.
Bergères-sous-Montmirail
Bergères-sous-Montmirail, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Kamenz
Kamenz, bajarekî navçeya (Landkreis) Bautzenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb (pirtûk)
Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb (sernavê resen ), romaneke ji sala 1865an ku ji hêla nivîskarê îngilîz Lewis Carroll (bernavkê Charles Dodgson) ve hate nivîsandin. Roman derbarê keçek ciwan e ya bi navê Alice ku di qulika kerguhan ve dikeve nav cîhana aşopî ya binax, ku ji hêla afirîdên ecêb û antropomorfîk ve tê de dijîn. Ew roman wekî yek ji baştirîn nimûneyên janra gewc a wêjeyî tê hesibandin. Lîstika wê ya bi mentiq ji salmezinan û hem jî zarokan re populerbûna domdar dide çîrokê.
Yek ji navdartirîn berhemên aşopiya îngîlîzî. Çîrok, pêkhate, karakter û wêneyên wê di çand û wêjeya popûler de, bi taybetî di cureyê aşopî de bandoreke pir mezin kiriye. Her wesa berhem bi kêmî ji bo 97 zimanan hatiye wergerandin. Mîrasa domdar gelek adaptasyonên ji bo şanogeh, nîşandêr, radyo, huner, parkên mijarê, lîstikên maseyî û lîstikên vîdyoyê pêk tîne. Carroll di 1871 de berdewamiyeke bi sernavê Through The Looking-Glass, û di sala 1890  guhertoyek kurtkirî ji bo zarokên piçûk, The Nursery "Alice", çap kir.
Torcy-et-Pouligny
Torcy-et-Pouligny, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Birwe
Birwe gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Bîrûn
Bîrûn gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kurdên Tirkiyeyê li Herêma Kurdistanê ya Iraqê
Kurdên Tirkiyeyê li Herêma Kurdistanê ya Iraqê, ev kurdên ku ji komara tirkî koçî Herêma Kurdistanê ya Iraqê kirine.
Ji ber sedemên aborî û siyasî di van 30 salên dawî de gelek kurdên Tirkiyeyê koçberî başûr, Herêma Kurdistanê bûne. Ji ber xemsariya siyaseta tirkî li rojhilatê Tirkiyê, Herêma Kurdistanê bû cihekî nû ji bo ku hinek kurdên Tirkiyê ku li wir dahateke baştir bi dest bixin.
Vergetot
Vergetot, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kurdên Tirkiyeyê li Herêma Kurdistanê ya Iraqê
Her wiha hin kurdên siyasî yên Tirkiyê ji bo revînê li Herêma Kurdistanê hene, wek Osman Öcalan (1958-2021), an jî stranbêj Şivan Perwer, ku rexne li operasyona Efrînê di sala 2018an de kiribû, ji bo wê jî hatibû şandina derî. Rojnameyeke Başûrê Kurdistanê di sala 2009an texmîn dike ku derdora 50.000 kurdên Tirkiyê li Herêmê dijîn.
Berméricourt
Berméricourt, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Mistefa Mewlûdî
Mistefa Mewlûdî, siyasetvanê kurd û sekreterê giştî yê berî yê Hîzba Demokrat a Kurdistanê (HDK-Î) ye. Ew piştî îstîfaya Xalid Ezîzî'yê sekreterê giştî yê berî di 15ê çileya sala 2017an de bi hilbijartinê wek sekreterê giştî hate ser HDKê.
Jînenîgarî
Mistefa Mewlûdî li gundê Masoyê di navbera her du bajarên Mihabad û Nexede yên ser bi parêzgeha Urmiyê ya Rojhilatê Kurdistanê ji dayik bûye. Di sala 1979an de tevli refên Hêza Pêşmerge ya Partiya Demokrata Kurdistanê bûye.
Piştî ku cudabûn di nav refên PDKÎyê de çê bû û HDK ango PDKa Rojhilat hebûna xwe ragihand, di kongreya 14em de weke Cîgirê Sekreterê Giştî yê HDKê hat diyarkirin.
Xwendin û perwerde
Mistefa Mewlûdî xwendina zanîngehê li Başûrê Kurdistanê bi dawî kiriye û lîsanasa yasayê li Zanîngeha Koyeyê wergirtiye.
Pêwendiyên Rûsya û Ûkraynayê
Pêwendiyên Rûsya û Ûkraynayê ji 24'ê sibata 2022'an vir de tu têkiliyên dîplomatîk ên fermî nebûn. Federasyona Rûsyayê û Ûkraynayê niha di rewşeke şer de ne: Şerê Rûs-Ûkraynayê di sala 2014'an de piştî ketina Krîmê ya Rûsyayê ji Ûkraynayê dest pê kir. Di sibata 2022'an de, Rûsyayê di eniyek berfireh li Ûkraynayê dagir kir.
Piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyetê di sala 1991'an de, têkiliyên dualî yên dewletên paşverû di serdemên têkilî, alozî û dijminatiyek eşkere re derbas bûn. Di destpêka salên 1990'an de, siyaseta Ûkraynayê bi daxwazên ji bo misogerkirina serwerî û serxwebûna xwe serdest bû, li dûv wê siyasetek derve ya hevkariya bi Yekîtiya Ewropayê, Rûsya û siyasetên din ên bihêz re hevseng dike.
Têkiliyên di navbera her du welatan de ji Şoreşa Rûmetê ya 2014'an vir de dijminatî ne, ku serokê hilbijartî yê Ûkraynayê Viktor Yanukovych û alîgirên wî hilweşand, ji ber ku wî red kir ku peymanek hevbendiya siyasî û bazirganiya azad bi Yekîtiya Ewropayê re îmze bike ku piraniya piştgiriya parlamena Ûkraynayê hebû. Hikûmeta Ûkraynayê ya piştî şoreşê xwest wî welatî bi paşerojek di nav Yekîtiya Ewropayê û NATO'yê de pabend bike, ku li şûna lîstika dîplomatîk a nazik a hevsengkirina berjewendiyên xwe yên aborî û ewlehiyê bi yên Rûsya, YE û endamên NATO re bidomîne. Di sala 2004'an de, Çekya, Estonya, Mecaristan, Letonya, Lîtvanya, Polonya û Slovakya tevlî Yekîtiya Ewropayê bûn, li dû wan Bulgaristan û Romanya di sala 2007'an de (li Dewleta Endam a Yekîtiya Ewropayê binêre). Hikûmeta Rûsyayê ditirsiya ku endamtiya Ukraynayê di YE û NATOyê dê dîwarê rojava yê welatên hevalbend bi rêya sînordarkirina çûna Rûsyayê bo Deryaya Spî temam bike. Ligel Korêya Başûr û Japon bi Dewletên Yekbûyî re hevalbend in, hukûmeta rûsî fikar bû ku Rûsya ji hêla hêzên potansiyel dijmin ve hatî dorpêç kirin. Piştî Şoreşa Rûmetê, Rûsyayê piştgirî da milîsên cudaxwazên li Komara Gel a Donetskê û Komara Gel a Luhanskê, ku di şer de li herêma Donbasê ya girîng a aborî ya Ûkraynayê, li ser sînorê wê yê rojhilatî bi Rûsyayê ye. Ev herêm xwedî piraniya etnîkî ya rûsî ne. Di destpêka sala 2022'an de Şerê Rûs-Ûkrayna zêdetirî 13,000 kes kuştin û hin cezayên rojavayî li ser Rûsyayê anîn.
Di sala 2019'an de, guhertin di Destûra Bingehîn a Ûkraynayê de hatin kirin, ku nevegera rêça stratejîk a welêt berbi endamtiya Yekîtiya Ewropayê û NATOyê ve hatî pejirandin. Di dirêjahiya salên 2021 û 2022'an de, avakirina leşkerî ya Rûsyayê li ser sînorê Ûkraynayê aloziyên di navbera her du welatan de zêde kir û têkiliyên dualî aloz kiriye û Dewletên Yekbûyî peyamek bihêz şand ku dê êriş bi encamên xirab li ser aboriya Rûsyayê were bersivandin. Di 24'ê sibata 2022'an de, Rûsyayê dewleta Ûkraynayê dagir kir û Ûkrayna bûye sedema têkiliyên xwe yên dîplomatîk bi cîranê xwe yê rojhilat re qut bike.
Adezyon
Adezyon, pêvojoyek e ku parçeyên cuda ji hev re dizeliqin. Heke ev parçe ji parçeyên dirûv pêk bên, ev pêvajo wek kohezyon tê binavkirin. Adezyon pê bi gewşînên fizîkî yên rûxara ku di navbera du cismê de dimîne, têkildar e. Hêz ên ku ji ber adezyonê çêdibin, bi misogerî nayê zanîn. Heta niha 5 tewrê adezyonê yê ji hev cuda hatine derpêşkirin:
Yıldız Gültekin
Yıldız Gültekin hunermendeke kurd e ku li Qulp (Îdir) ji dayik bû.
Lîstikvana ku jiyana xwe ya şanoyê destpê kir li Navenda Çanda Mezopotamyayê, yek ji damezrênerên koma şanoyê Jiyana Nû ye û hunermenda jin a pêşîn a şanoya kurdî ye. Hunermenda ku çendîn sal in di şaxên drama de rolên cûda lîstiye, ji ber rola xwe "Kewê" hatiye pejirandin. Di nivîs û gotarên xwe de navê "Kewê Redkan" bikar tîne.
Westerngrund
Westerngrund şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aschaffenburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Erba'ûna Jor
Erba'ûna Jor (bi tirkî: Yukarıdağlıca), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Kamp-Lintfort
Kamp-Lintfort, bajarekî navçeya (Landkreis) Weselê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Touillon
Touillon, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Birîeşî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2 kes (1 malbat) bûn.
Çepnî (eşîr)
Çepnî (bi azerî; Çəpni; tirkî Çepni; tirkmanî Çepni) yek ji 24 eşîrên tirkên oxizî e.
Berru
Berru, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Veules-les-Roses
Veules-les-Roses, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kandel
Kandel bajarokekî navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Kim Jong-un
Kim Jong-un (z. 8ê kanûna paşîn 1984) serokê Komara Gel a Demokratîk a Korêyê bû. Serfermandarê Artêşa Gel a Korêyê bû. Bavê wî Kim Jong-il damezrînerê Korêya Bakur bû.
Bayik, Aldûş
Bayîk (bi tirkî: Bayik), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Beyat Sofla
Beyat Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Toutry
Toutry, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Berzieux
Berzieux, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Boşke, serdeşt
Boşke, serdeşt gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
George Takei
Hosato Takei (jdb. 20ê nîsanê 1937an li Los Angeles, California, DYA) aktor, nivîskar û aktîvîstekî amerîkan e.
Tréclun
Tréclun, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Gerger, Aldûş
Gerger (bi tirkî: Oymaklı), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Kappeln
Kappeln, bajarekî navçeya (Landkreis) Schleswig-Flensburgê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Behmenabad, Miyane
Behmenabad gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bétheniville
Bétheniville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Veulettes-sur-Mer
Veulettes-sur-Mer, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Yekçav, Duçav, Sêçav
Yekçav, Duçav, Sêçav çîrokeke almanî ye ku ji aliyê Birayên Grimm bi hejmara 130 ve hatiye berhevkirin.
Wiesen, Bavyera
Wiesen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aschaffenburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Yekçav, Duçav, Sêçav
Naverok
Gava ku Duçav, ewqas têr, li malê tiştek naxwe, Yekçav bi wê re diçe şivantiyê da ku bibîne ka çima.Duçav berî ku ew efsûna xwe bibêje Yekçav ji bo razanê stranan dibêje, lê roja din ew bi Sêçav re heman tiştî nake, ji ber ku ew ji bîr dike ku çavê sêyem jî ji bo razanê bistirê. Sêçav nihêniyê ji diya xwe re vedibêje, ew jî ji ber çavnebariyê bizinê dikuje. Dema ku Duçav ji ber windabûnê digirî, jina jîr dîsa derdikeve û pendan li wê dike ku pizûrê bizinê li ber derî bikole. Serê biyaniyê darek bi pelên zîv û sêvên zêrîn li ser vê derê şîn bû. Sêçav tenê dikarê sêvan ji darê re rake, lê diya wê spasiya wê nake, ji wê distîne û ji berê hîn dijwartir lê dinere.
Şahsiwarek ciwan tê ber darê, lê xwişkên  Duçav wê  di bermîlekê de vedişêrin.Dema ku şahsiwar  dipirse ka darê kê ye, ew angaşt dikin ku dara wan e.Lêbelê, ew di şikandina fêkî an şaxên wê de ji bo şahsiwar bi ser nakevin.Ji bermîla wê, Duçav sêvên zêrîn li ber lingên şahsiwarê gêr dike.Yê paşîn bala wê dikişîne, wê derdixîne derve û bi sermestiya bedewiya Duçav, wê digire û ew  pê re dizewice. Bi Duçav re dar jî derbas dibe.
Piştî demeke dirêj du parsekvan li ber qesrê derdikevin, Duçav wan wek xwişkên xwe nas dike. Tevî hemû xirabiyên ku wan li wê kirine, ew wan digire û dibe sedem ku xwişkên wê ji kirinên xwe poşman dibin.
Wergera kurdî
Çîrok ji aliyê Aynur Bozkurt ve di rêzeya Çîrokên Klasîk ên Cîhanê li ser YouTube, li ser rûpela Zaroknameyê hat bi kurdî weşandin.
Trochères
Trochères, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bétheny
Bétheny, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Gersthofen
Gersthofen bajarokekî navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
William L. Eagleton
Jiyana berî
Li Peoria, Illinois, Eagleton ji 1944an heya 1946an li Peoria, Illinois ji dayik bû, di nav Hêzên Deryayî yên Dewletên Yekbûyî de kar kir, û ji Zanîngeha Yale di sala 1948an de mezûn bû. Ew di sala 1949an de beşdarî karûbarê biyanî ya Dewletên Yekbûyî bû.
Kariyera dîplomatîk
Eagleton di navbera 1959 û 1961 de Konsulê Amerîkî li Tebrîz, Iranran û Balyozê Dewletên Yekbûyî li Yemen 1967, Tûnis 1977, Lîbya 1978-1979, Cezayîr 1979, Iraq 1980-1984 û Sûriye 1985-1988 bû. Ew herweha nivîskarê Komara Kurdî ya 1946an (1961) û Kurdistana Iraqê di Cîhana Îro de (1956) ye.
Weşanên tekstîlê
Pirtûka Eagleton di sala 1988an de Introduction to Kurdish Rugs serpêhatiyên wî yên berhevkirina xalîçeyan li Bexda û deverên din ên Rojhilata Navîn girt. Ew wekî pirtûka standard a li ser tevnûjkirina pileyên kurdî dimîne, ku hêj di nav berhevkarên tekstîlê de jî nenas e.
Besre, serdeşt
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 189 kes (40 malbat) bûn.
Silêman Çarnewa
Li Qulp (Îdir) hatiye dinê, hunermendê ku çendîn sal in muzîkê çedike li Koma Amed, yek ji bandên pêşeng ên salên 90-an e, di sala 2000-an de bi pênc hevalên xwe Çar Newa damezirand, û piştî ku Çar Newa di sala 2012-an de dest bi muzîkê kir, xebatên xwe yên hunerî didomîne.
Karben
Karben, bajarekî navçeya (Landkreis) Wetteraukreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Königsbrunn
Königsbrunn bajarokekî navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Karlstadt am Main
Karlstadt, bajarekî navçeya (Landkreis) Main-Spessartê li herêma Bavyeraya Almanyayê ye.
Bethon
Bethon, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Vibeuf
Vibeuf, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Janet Jackson
Janet Jackson an Janet Damita Jo Jackson (z. 1966 - ...) stranbêjê Emerikî yê navdar e. Xuşka Michael Jackson e. Bi Wissam Al Mana re zewicî ye. Janet bi xwe bû Misilman.
Vieux-Manoir
Vieux-Manoir, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Bolanlîq
Bolanlîq gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kastellaun
Kastellaun, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Hunsrück-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Kohezyon
Kohezyon (bi latînî: cohaerere, wateya wê li ber hev man e) hêza kişanê ya di navbera molekûl ên hemcins de ye, jê re tê gotin.
Kohezyon di made yên req û şile yan de tê dîtin. Kohezyon di gaz an de ji ber ku hêza kişanê pir biçûk e, tê îhmalkirin.
Kohezyon di navbera bar ên pozîtîf û negatîfê van madeyan de çê dibe. Emrê van bendên ku di navbera barên pozîtîf û negatîfê de çêbûne, qasî trilyonekê saniyeyekê ye belam di navbera molekûlên cîran de her tim bendên nû çê dibin û ev jî nahêlê ku pêkhatî belav bibe.
Tesîra wê ya li ser riwekan
Kohezyonê ku di encama bendên hîdrojenê de pêk tê, di riwek an de kişandina avê ya ber bi hêla dij ve gengaz dike. Av di riwekan de wexta ku di boriya ezingê(Ksîlem) de ji xwarê ber bi diyar ve tê birin, ji adezyon û kohezyonê sûdmend dibe.
Bilaw
Bilaw gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (16 malbat) bûn.
Xelata Gustav Schwab
Xelata Gustav Schwab (bi almanî : Gustav-Schwab-Preis) ji alîyê Schwäbischer Heimatbund ve bi minasebeta 100emîn salvegera sala 2009an hate dayin. Xelat ji helbestvan û dîroknasê Württembergê  Gustav Schwab navlêkirî ye. Xelat xebata balkêş a zanyarên ciwan ên di warê dîrokê de (di nav de zagonî, huner, dîroka dêrê, folklore), wêje û lêkolînên herêmî li herêma Swabian-Franconian pesend dike.Xelat bi 3000 € tê dayîn û her du salan carekê tê xelat kirin.
Bonyanabad
Bonyanabad gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Trouhaut
Trouhaut, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Eleşref Beg
Ali Eşref Bey di sala 1851-an de hat dinê. Dema ku Guli Cewer Axa di 1877-an de di şere Osmanî-Rûsan de ji nişka ve mir, Ali Eşref Bey di wê demê de bû leşkerê rûsî û di dema şer de di Artêşa Rûs de tenê ma. Ali Eşref Bey 5 zewacan lê zarokên wan tunebû. Di sala 1917 de, theoreşa li Rusya çêbû û rejima Çar hilweşiya û Ali Eşref Bey, ku general bû, teqawid bû, ji Rusyayê derket û hat Îdir û bi cih bû. Ew di sala 1928-an de li Ramazankentê wefat kir.
Katzenelnbogen
Katzenelnbogen, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Lahn-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Bezannes
Bezannes, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Trouhans
Trouhans, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Benarevan
Benarevan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kaub
Kaub, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Lahn-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Trugny
Trugny, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Bettancourt-la-Longue
Bettancourt-la-Longue, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Behaîtî
Behayî (farisî: بهائیت, Bahá'iyyat; erebî: بهائية, Bahá'iyya) dînek e ku ji aliyê Behaulah ve hatiye derxistin. Di eslê xwe de bingeha dînê Behaî ji îslama Şîeye. Berî damezrandina dînê Behaî, kesên vî baweriyê ji terîqeta Babitiyê bûn. Babitî jî şaxeke ji Şêxiye û Şêxiye jî baskekê Îslama Şîe ye.
Dîrok
Behaulah bi navê xwe yê rastî Mîrza Husên Elî Nurî, dînê Behaî li sala 1863ê li Bexdayê hate îlan kirin. Piştî îlankirina vî dînî Osmaniyan Behaulah sirgûn kir Stenbol, ji wir bo Edîrne û di dawiyê de jî hate sirgûn kirin bo bajarê Eqayê. Piştî mirina Behaulah, kurê wî bo rêverberê vî dînî, navê kurê xwe jî wek Abdulbeha danî bû.
Stadtbergen
Stadtbergen bajarokekî navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bilûkan
Bilûkan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bignicourt-sur-Marne
Bignicourt-sur-Marne, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Jackie Chan
Jackie Chan (navê wî yê rastî Jackie Chan e) (jdb. 7ê nîsanê, 1954, li Hong Kong) aktor û fîlmçêkerekî kantonî ye.
Îbn Sefar
Ew li dibistana ku ji hêla hevkarê xwe Mecrîtî li Kordoba ve hat damezrandin xebitî. Xebata wî ya herî naskirî ezmûnek li ser astrolabê bû, nivîsek ku bi çalakî heta sedsala 15an hate bikar anîn û bandor li xebata Kepler kir. Wî jî li ser Zij el-Sindhind şîroveyek nivîsand û hevrêyên Mekkê pîvand.
Bandora wî li ser karên Ebû Salt jî çêbûye û di sala 1035an de li Deniayê wefat kiriye.
Qadir Kerîmî
Qadir Kerîmî (z. 1977 - m. 24'ê gulanê, 2015) pêşmergeyekî PDK-Îye ku dema ji başûr diçû rojhilat di şerê brakujîyê de li gel PKKê hate şehîd kirin. Bi eslê xwe xelkê Nexedê ye. . Pêşmerge Qadir Kerîmî zewîcî bû û bavê sê zarokan bû. Li nahiyeya Cejnkan a ku girêdayî Hewlêrê ye bi axê hate spartin.
Bob Hoskins
Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (jdb. 26'ê kewçêrê 1942an li Bury Saint Edmunds, Suffolk) aktor, çêkerê fîlman û noqerê berê yê îngilîz e.
Turcey
Turcey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Kelbra (Kyffhäuser)
Kelbra (Kyffhäuser), bajarekî navçeya (Landkreis) Mansfeld-Südharzê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Habip Eksik
Habip Eksik siyasetmedar û parlementerê HDPyê ye ku di sala 1985an de li Îdirê ji dayik bû. Wî di sala 2011an de ji Fakulteya Tibê ya Zanîngeha Erzîromê Ataturk xelas kir. Eksik, ku li Îdirê wek doktor dest bi kar kir, di kariyera xwe ya heft salan de li navçeyên Îdirê, navendên tenduristî û nexweşxaneyên dewletê xebitî. Ew doktorek e ku bi Biryarnameyên Qanûnê (Biryarnameyê) hate derxistin.
Rehikîtî
Rehikîtî an jî Bûyera Kapîler, bûyereke fizîkî ye ku madeyekê madeyekê din dikişîne xwe. Ev bûyer sîstema ragihînê ya riwek ekê rave dike. Ev bûyer wexta ku hêza kişanê ya ku di navbera şile û made yekê de ye, ji hêza kişanê ya ku di navbera molekûl ên şileyê de ye, pirtir bibe diqewime. Yanê wexta ku hêza adezyon ê ji hêza kohezyon ê zêdetir bibe ev bûyer pêk tê.
Bi saya bûyera rehikîtî, riwek ava xwe ji koka xwe bi rihetî karin bigirin. Ji bo çavdêrîkirina rehikîtî, boriyên rehikî, sazgerîna taqî ya ku herî pir tê bikaranîn e. Boriyeke cam, bi tîkane li hundirê şileyeke wekî av ê tê noqandin. Di encama vî de jî  menîskusekî rûçal çêdibe. Bilindayiya avê û dirêjiya eşkêla boriyê ji hev re rêjedar in.Ev rêje rêjeya vajî ye. Bo nimûme, boriyeke cam a bi nîveşkêleke 0.5 mmyî, avê karê bibe bilindayiyekî 2.8 mmyî. Nirxa vê nîveşkêlê çiqas hindik bibe, bilindayiya ava ku ber bi jor ve diçe zêde dibe.
Dîtina bilindayiya avê
Bilindayiya şileya ku ber bi jor ve diçe, bi vê formûla ku li xwarê hatiye dayîn tê dîtin. Li vir derê:
La Vieux-Rue
La Vieux-Rue, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kelkheim
Kelheim, bajarekî navçeya (Landkreis) Main-Taunus-Kreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Bignicourt-sur-Saulx
Bignicourt-sur-Saulx, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Uncey-le-Franc
Uncey-le-Franc, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Biberbach, Bavyera
Biberbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Cibrend
Cibrend gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Billy-le-Grand
Billy-le-Grand, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Cibrend
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 192 kes (43 malbat) bûn.
Kabhi Khushi Kabhie Gham
Di fîlimê de lîstikvanên wek Amitabh Bachchan, Jaya Bachchan, Shah Rukh Khan, Kajol, Hrithik Roshan û Kareena Kapoor dileyizin, ligel Rani Mukherji yê ku wek lîstikvanê mêvan xuya dibe. Ew çîroka malbateke Hindî vedibêje: kurê wan ê pejirandî bi keçekê re dizewice lê malbat zewacê qebûl nake ji ber ku keç ji malbateke xwediyê civak û aboriya kêmtir tê. Muzîka fîlmê ji hêla Babloo Chakravarty ve bi stranên Jatin–Lalit, Sandesh Shandilya û Aadesh Shrivastava hatî çêkirin û gotinên ku ji hêla Sameer û Anil Pandey ve hatine nivîsandin.
Pêşveçûna fîlmê di 1998-an de dest pê kir, zû piştî serbestberdana fîlma pêşîn a Johar Kuch Kuch Hota Hai (1998). Wênekêşiya sereke di 16ê Cotmeha 2000 de li Mumbai dest pê kir û li London û Misirê berdewam kir. Kabhi Khushi Kabhie Gham bi etîketa It's All About Loving Your Parents (Her Tişt Hezkirina Dê û Bav e) hate pêşandan. Di destpêkê de ji bo pîrozbahiyên Diwali ya 2001-ê hate plansaz kirin, lê fîlm di dawiyê de li Hindistan, Keyaniya Yekbûyî û Amerîkaya Bakur di 14 Kanûn 2001 de hate berdan.
Li ser budçeyek 300-400 mîlyon ₹ (6,36-8,48 mîlyon dolar) hatî çêkirin, di wê demê de ew bû fîlma Hindistanê ya herî biha. Kabhi Khushi Kabhie Gham wekî serkeftinek bazirganî ya mezin, hem li hundur hem jî li navneteweyî, derket holê. Bi dahata 1,36 mîlyar ₹ (29 mîlyon dolar) di box ofîsa cîhanî de bû yek ji fîlimên Hindistanê yên herî bi dahat. Rexnegir pesnê sînematografiyê, sêwirana cil û berg, dengbêjî, performans, rêzikên hestyarî û temayan dan, lê dirêjahî û senaryo hatin rexne kirin. Li derveyî Hindistanê, fîlm bû fîlma Hindistanê ya herî bi dahata heya niha, heya ku rekora wê ji hêla derhênerê din ê Johar Kabhi Alvida Naa Kehna (2006) ve hate şikandin. Kabhi Khushi Kabhie Gham di merasîmên xelatên populer ên sala pêş de gelek xelat bi dest xistin, di nav de pênc Xelatên Filmfare.
Villainville
Villainville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Beqirabad, Miyane
Beqirabad gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Diedorf
Diedorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kerzel
Kerzel (bi tirkî: Kerzel), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Urcy
Urcy, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Binarville
Binarville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Çakî
Çakî gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Villers-Écalles
Villers-Écalles, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Kelsterbach
Kelsterbach, bajarekî navçeya (Landkreis) Groß-Gerauê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Vanikok
Vanikok yan jî Vankok (bi tirkî: Yağmurlu), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Binson-et-Orquigny
Binson-et-Orquigny, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Dinkelscherben
Dinkelscherben şaredariyeke navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Lîsteya giravên Swêdê
Eve lîsteya giravên herî mezin ên Swêdê ye. Li gor statîstîka sala 2013an, li Swêdê kêm zêde 267.570 girav hene. Rûbera wan 1,2 milyon hektar e, anku sê ji sedî (3%) yê rûbera tevahiya erda Swêdê ye.
Peyva ö, ön bi swêdî tê wateya "girav".
Valforêt
Valforêt, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Besît, Miyane
Besît gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kemberg
Kemberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Wittenbergê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Ehliyet
Ehliyet, ajoname, ajotname, karta ajotinê, belgeyeke fermî ye, bi gelemperî plastîk û mezinahiya karta krediyê, destûr dide takekesek taybetî ku karibe yek an jî zêdetir cûre wesayîtên motorî, wek motorçerxe, otomobîl, kamyon, an otobusek li ser kolaneke gelemperî.
Dîroka ehliyetê
Dîroka ehliyetê heya dawiya sedsala 19an vedigere. Konsepta ehliyeta ajotinê ji 1888an (Prûsya) ve heye. Car carinan, destûrnameyeke ku ji hêla pêşengê otomobîlê û sêwirînerê makînê hilmê Léon Serpollet di tîrmeha 1888an de hatî destûr kirin ji hêla bajarê Parîsê ve ji bo ajotina rêwiyên xwe di riyên giştî de wekî "yekemîn ehliyeta cîhanê " tête navandin. Yekemîn vepirsîna fermî di sala 1901an de li Viyanayê pêk hat.
Temenê herî kêm ji bo ehliyetê
Mîneya herî kêm ji bo lîsansa ajotinê ji bo gerîdeyên rêwîtiyê, bi vî rengî "destûra ajotina rêwîtiyê" an "lîsansa ajotina erebeyê" bi gelemperî di navneteweyî de tête berhev kirin.
Li piraniya welatên cîhanê, ajotina bêbingeh, ajotina bêsînor ji 18 temenê ve gengaz e. Li hin welatan qanûnên ji bo ehliyetê ya qedexekirî hene, nemaze ji bo ajotinê bi şofêrê bin 18 salî re, ku ji welat ve girêdayî ye, carinan jî rêwîtiya şevê jî nayê qedexekirin. Li 23 eyaletên Dewletên Yekbûyî, ajotina otomobîlan a bêsînor di temenê 16 sal de gengaz e, û li sê dewletên bi sînorkirinên ji temenê 15 salî re.
Berinlîq Mededxan
Berinlîq Mededxan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Ehliyet
Temenê herî kêm ji bo ehliyetê
Temenê destpêkirinê ji bo ehliyetê li welatên koçberî yên klasîk ên din Kanada, Awistralya û Nû Zelenda bi heman awayî kêm e, lê ji bo şofêrê şert e.
Pesqîn
Pesqîn (bi tirkî: Piske), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Fischach
Fischach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Çeper, Serdeşt
Çeper, Serdeşt gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (18 malbat) bûn.
Sarah Lesch
Sarah Lesch (jdb. 1ê adara 1986an li Navçeya Altenburg ) stranbêjeke alman e ku bi gîtarê re performansê dike.
Sarah Lesch li Altenburg, Thuringia ji dayik bûye û ew bi dayika xwe re di pênc saliyê de çû ye şwaben ê. Bavê wê Ralf Kruse muzîkjenek lîpizger bû ya. û ew tenê di dema xwe de wekî stranbêj civiya ya. Lesch ji bo parçeyên şanoyên zarokan muzîkê nivîsandiya û ji sala 2009 ta 2013 wek perwerdekar li Tübingen xebitîliya û ji hingê ve bi piranî wekî muzîkzan kar kiriye. Albuma pêşîn ya Lesch di sala 2012 de bi navê "Chansonedde" derketiya.
Le Val-Larrey
Le Val-Larrey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Villers-sous-Foucarmont
Villers-sous-Foucarmont, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Blacy, Marne
Blacy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Darmercan
Darmercan gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 31 kes (7 malbat) bûn.
Val-Mont
Val-Mont, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Berinlîq Hosêynxan
Berinlîq Hosêynxan gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kempen
Kempen bajarokekî navçeya (Landkreis) Viersen li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Blaise-sous-Arzillières
Blaise-sous-Arzillières, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Meitingen
Meitingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Augsburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Civanto
Civanto yan jî Ciwanto (bi tirkî: Civanto), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye. .
Elî Qazî
Elî Qazî (jdb. 1933 - m. 2022), serokê Partiya Azadiya Kurdistanê, her wisa kurê Qazî Muhemmed û Mîna Qazîyê bû. Di sala 1933an de li Mehabadê ji dayik bûye.
Ew xwediyê pênc zarokan bû. Ji van du kesî ji ber ku diya wan alman e kurdî nizanin lê yên din ji ber ku diya wan kurd e zimanê kurdî dizanin.
Elî Qazî di 10ê tîrmeha 2022an de li Bonn (Almanya) çûye ber dilovaniya Xwedê.
Floem
Floem an jî phloem, di riwekên faskuler de, bi saya fotosentez ê adan pêk tên. Ji bo ku riwek jîna xwe berdewam bikin, divê ev adan li cihên riwekê ku hewcetî pê adan çêdibin bên veguhastin. Tevîneka ku vê karê veguhastinê dike, floem (phloem) e. Floem tevînekeke ganî ye ku ji lûleyên biçûk pêk tê. Floem di riwek an de, li tewqa herî hundir a qalikê darê de ye. Ji ber vê yekê navê wê ji zimanê latînî φλοιος (phloios) tê û wateya wê jî qaşikê darê ye.
Spiya pelê û kêzikên din, lûleyeke zirav tê hundirê riwekê dikin. Ew bi vê lûleyê ji hundirê şane yên floemê adan ji xwe re derdixin û bi vî awayî xwe xweyî dikin.
Xaşîleyên ku di navbera şaneyên floemê de ne, li gorî ksîlem ê biçûk in. Ji ber vê yekê veguhastina ksîlemê ji veguhastina floemê leztir e.
Ksîlem
Ksîlem yan jî xylem (, zaylîm (bilevkirina îngilîzî ya peyva xylem e ; ), şaneyek di riwekan de ye. Xaşîleya xaneyên wê sext û stûr e. Şaneya ksîlem piştî çêbûnê heman dimire û di navenda darê de dibe dep (texte). Ev xaneyên mirî wekî boriyeke dep û navvala ne.
Ksîlem ji çar tîpê xaneyê pêk tê:
Cemal Ebdul Nasir
Cemal Ebdul Nasir Hussein ( - ) siyasetmedarekî misirî bû ku ji sala 1954an heta mirina xwe di sala 1970an de weke serokê duyemîn ê Misirê kar kir. Nasir pêşengiya şoreşa Misrê ya 1952an kir û sala pêş de reformên axê yên berfireh da destpêkirin. Piştî ku di sala 1954an de ji aliyê endamekî Birayên Misilman ve li dijî wî hewl hat dayîn, rêxistinê şikand, Serok Mohamed Neguib xiste hepsa malê û dest bi wezîfeya rêveberiyê kir. Di hezîrana 1956an de bi fermî wek serok hat hilbijartin.