cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lîsteya bernameyên ku ji aliyê televizyona KBS ve tên weşandin
Rêzefîlmên KBS2'yê yên Çarşem-Pêncşemê
Ji bo agahiyên berfireh binêre gotara korêyî: 한국방송공사 수목드라마.
Rêzefîlmên KBS2'yê yên Şemî-Yekşemê (21:45)
Ji bo agahiyên berfireh binêre gotara korêyî: 한국방송공사 대하드라마.
Rêzefîlmên KBS1'ê yên Duşem û Înê (20:25)
Ji bo agahiyên berfireh binêre gotara korêyî: 한국방송공사 1TV 일일연속극.
Seltekelto
Seltekelto, Sełtekełto, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Seltekelto 317 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 56 e.
Vernon, Eure
Vernon, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Münzenberg
Münzenberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Wetteraukreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Vouhé, Charente-Maritime
Vouhé, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Tileçk
Tileçk gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Sêrîn
Sêrîn an Serin tirşeyek amînî ye.
Lonnerstadt
Lonnerstadt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Dîwanhesen
Dîwanhesen, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Extertal
Extertal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lippe li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Vesly, Eure
Vesly, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Xezayî Serû
Xezayî Serû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tiledes
Tiledes  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Nassau, Lahn
Nassau, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Lahn-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Gehrweiler
Gehrweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Yves, Charente-Maritime
Yves, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Komara Artsax
Erdnîgarî
Komara Nagorno Qerebaxê li başûr rojavaya Azerbaycanê cih digireye. Ew li rojhilat bi Azerbaycan, li rojava jî bi Ermenistanê tê sînorkirin.
Gel
Heya sala 1993an, zimanê fermî yê Qerebaxê Azerî bû. Heya sala 1993-an, ermenî, rûs, kurd û azerî li wir dijiyan.
Hilweşîn û encamên rejîma ku jê re tê gotin
Piştî vegerandina usûşa di 8ê çiriya paşiya 2020 de, hikûmeta Ermenistanê û bi navê Komara Nagorno-Qerebaxê gelek lawaz bûne. Têkçûn du roj şûnda, di 10ê çiriya paşîna 2020î de hate qebûlkirin. Mercên agirbestê ev in:
1. Di 10ê çiriya paşîna 2020î de, ji saet 00.00 bi dema Moskova, agirbesteke bêkêmasî û hemî operasyonên leşkerî li devera pevçûna Qerebax dê bêne ragihandin. Ji nuha û pê ve, Komara Azerbaycanê û Komara Ermenistanê, ku dê jê re Partî werin gotin, dê di cîhên xweyên nuha de bimînin.
2. Heya 20ê çirîya sala 2020-an, herêma Aghdam vedigere Komara Azerbaycanê.
3. Komek aştîparêz a ku ji 1.960 agirkuj, 90 wesayîtên zirxî, 380 wesayît û alavên taybetî yên Federasyona Rûsyayê pêk tê li ser xeta têkilî û korîdora Laçîn li Qerebaxê ye.
4. Hêza aştîparêz a Federasyona Rûsyayê bi paralelî vekişîna hêzên çekdar ên Ermenî ve tê şandin. Heyama mayîna komxebata aştîparêz a Federasyona Rûsyayê 5 sal e, û 6 meh berî bidawîbûna heyamê, heyam dê bixweber ji bo 5 salên din jî were dirêj kirin heya ku her aliyek niyeta xwe ya bidawîkirina vê bendê neke.
5. Ji bo zêdekirina bandora şopandina lihevhatina aliyên nakok bi peymanan re navendek aşitiyê ya kontrolkirina agirbestê were damezrandin.
6. Komara Ermenistanê dê herêma Kalbajar heya 15ê Çiriya Paşîn a sala 2020, û herêma Laçîn jî heya 1ê Kanûna 2020ê vegerîne Komara Azerbaycanê. Korîdora Laçînê ya 5 kîlometre fireh, ku dê pêwendiyek di navbera Qerebax û Ermenistanê peyda bike lê dê destê xwe nede bajarê ususha, di bin kontrola hêzek aşitiyê ya Rûsî de ye. Li gorî peymanê, nexşeyek ji bo avakirina rêgezek nû li ser korîdora Laçîn, ku dê têkiliya di navbera Zagreb-Qerebax û Ermenistanê de ji bo sê salên bê peyda bike, dê tevgera pêşerojê ya aştîparêz a Rûsî ya parastina vê rêgehê diyar bike. Komara Azerbaycanê ewlehiya livîna wesayît û barkirina welatiyan li her du aliyan li rex korîdora Laçîn garantî dike.
7. Kesên penaber û penaberên navxweyî dê di bin çavdêriya Nivîsgeha Komîseriya Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî de vegerin warê Qerebaxê û deverên derdora wê.
8. Danûstendina girtiyên şer, rehîn û girtiyên din, û her weha laş, dê were kirin.
9. Hemî têkiliyên aborî û veguhastinê li herêmê têne vegerandin, ewlehiya girêdanên veguhastinê yên di navbera herêmên rojavayê Komara Azerbaycan û Komara Xweser a Naxçivan de tête garantîkirin da ku tevgera bêkêr ya barhilgir û bargiraniyên hemwelatiyên welatên Komara Ermenistanê di her du aliyan de. Kontrola veguhastinê ji hêla servîsa sînor a Karûbarê Ewlekariya Federal a Rûsyayê ve tê kirin. Li ser bingeha rêkeftina aliyan, dê avakirina veguhastin û ragihandinên nû Komara Xweser a Nexçivan û herêmên rojavayê Azerbaycanê bi hev ve girêbide.
Koendama hestê
Koendama hestê, demarekoendama hestê (bi îngilîzî: sensory nervous system) beşek ji koendama demarê ye.
Koendama hestê ji hestewergir, xaneyên hestê, demarên hestê û ji beşên mejî yên ko bi hestê re têkildar e, pêk tê. Hestewergir kartêkirê tespît dike. Demarexane zanyariyên (agahî) derbarê kartêkirê diguhêzînê demaxê. Li demaxê, di hin beşên tûkila mejî de agahiyên kartêkirê tê tekûzkirin, şîrovekin û cîbicîkirin.
Ji boy kartêkirên derveyî laş, koma hestewergiran di nav endamên hestê de cih digirin. Wekî mînak, ji boy wergirtina bêhnê, koma kîmîkewergirên behnê di difinê mirov de cih digire. Kartêkir bi eslê xwe corek enerjî lixwe digire. Ev enerjya kartêkiran, hestewergiran çalak dike. Enerjiya kartêkiran bi şêweyî erkê kar wekî peyamek, li ser rûyê parzûna demarexaneyan de, ber bi demaxê ve tê guhêztin.
Wergirtin
Ji boy hestkirinê, gava yekem çalakbûna hestewergiran e. Çalakbûna hestewergiran jî piştê pêşwazîkirna kartêkiran rû dide. Gava hestewergir bi kartêkirên wekî yên mîkanîkî, kîmyayî, germahî hwd rûbirû dimîne, enerjiya kartêkirê bandor li ser parzûna xaneya hestewergirê dike, hestewergir ji qonaxa erkê bêhnvedanê, derbasî qonaxa erkê kar dibe.
Hestewergir nikare ji her dûrayî (mesafe) kartêkir werbigire. Mesafeya herî dûr a ko hestewegir hê jî dikare kartêkirê werbigire, ji boy hestewergirê wekî qada wergirtinê tê navkirin. Qada wergirtênê ya hestewergiran ne yek e. Hin hestewergir kartêkirên ji laş pir dûr in jî werdigire. Wekî mînak, roniyewergirên çavê mirov dikare ronahiya stêrkên pir dûr ji werbigire. Lê mîkanîkewergirên bin pêstê mirov, hema gava kartêkir rasterast temasê pêstê dike, wê gavê kartêkirê werdigirin.
Hesteveguherandin
Kartêkir ne yek cor e, ji ber vê yekê enerjiya wan jî ne yek cor e. Dibe ko kartêkirek enerjiya ronahiyê lixwe bigire, a din enerjiya pestanê lixwe bigire. Di hestewergiran de enerjiya kartêkiran bo enerjiya elektrîkê ya destpêkirina erkê kar ve tê veguherîn. Li ser parzûna hestewergiran de veguherîna enerjiya kartêkiran, wekî hesteveguherandin (bi îngilîzî: sensory transduction) tê navkirin. Hesteveguherandin bi du awayê rû dide.
Rêbaza yekem ji aliyê xaneyên taybet ve tê birêvebirin. Demarexaneya hestê û xaneya taybet bi hev re dixebitin. Xaneya taybet an jî kotahiya xaneya taybet a ji bo kartêkira diyarkirî, kartêkirê tespît dike. Ji ber ko xaneya taybet bi demarexaneya hestê ve bi navbeynakriya gehînkeyan ve di nav têkiliyêde ye, çalakbûna xaneya taybet rê li ber çalakbûna xaneya hestê jî ve dike, ango li ser parzûna xaneya hestê erkê kar dest pê dike. Demarexaneya hatî (demarexaneya hestê) kartêkirê bi şêweyî demareragihandinê, dişîne demarekoendama navendî. Wekî mînak; di çavê mirov de xaneyên taybet hene ji boy hesteveguherandinê. Ev xaneyên taybet wekî ronahiyewergir kar dikin. Enerjiya kartêkira ronahiyê vediguherînin erkê kar û dişînin demarexaneya hatî. Di rebaza duyemê de demarexaneya hestê rasterast enerjiya kartêkirê ji bo erkê kar bi kar tîne. Li van demarexaneyan de dendrît an jî serê xaneyê bi awayek serbest di nav şaneyan de dirêj dibe. Ango dendrîdên van demarexaneyan bi xaneyên din ve girêdayî nîn in, bi awayekî serbest bi kartêkiran ve rûbirû dimînin. Wekî mînak, li bin pêstê mirov de êşanewergir hene, êşanewergir ji dendrîdên serbest pêk tên, kartêkirên dibin sedema çêbûna êşê, ji aliyê serê serbest a demarexaneya hestê ve tên wergirtin.
Kodkirin û gihandina ragihandinên hestê
Ji ber vê yekê erkê kar a li tewereyên hestewergiran de tê guhêztin, tenê corekî kartêkir kod dike. Bi vî awayê hestkirin hêsantir dibe. Wekî minak, hestewergirên bihîstinê bi beşa bihîstinê ya tûkilê mejî ve girêdayî ne, dema demareragihandinên hestewergirê bi navbeynkariya demarên hestê xwe digihîjînin mejiyê, mejî vê ragihandinê wekî deng şîrove dike.
Têgihîştin
Di asta wergira kartêkiran de çalakbûna hestewergiran, wekî hestkirin tê navkirin. Her corekî hestewergir ji boy corekî hestê ye. Ango hestewergir taybet e ji boy hestê diyarkirî. Ji aliyê mirov ve şîrovekirina hestê, wekî têgihîştin (bi îngilîzî: perception) tê navkirin. Bingeha tegihîştinê çalakbûna hestewergiran e, lê têgihîştin ne li asta hestewergiran lê li asta mejî de çê dibe. Mejî li gor rêya gihandina hestê, kartêkiran ji hev derdixe. Erkê kar ji hestewergirê bi navbeynkariya demarexaneyên taybet, tên şandin boy demarekoendama navendî. Ev demarexaneyan ji boy hestek diyarkirî taybet in û  bi demarexaneyên diyarkirî yên dirkepetikê, an jî yên mejî ve gehînke ava dikin. Ji xeynî demareragihandinên ji hestewergirên behnê, hemû demareragihandinên ji boy mejî tên şandin, bê ko bigihîje mejî, pêşî ber bi talamusê ve tên arastekirin. Polenkirina hestewergiran li talamusê de rû dide. Demareragihandin ji aliyê talamusê ve tê şandin boy beşa guncav a tûkila mejî. Ji boy her corek hestê beşek taybet a tûkila mejî heye. Li tûkila mejî de şîrovekirina hestê, ango têgihîştin çê dibe.
Hêyderabad Colfa
Hêyderabad Colfa, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Baba Serhengê Dewdanî
Baba Serhengê Dewdanî (935 - 1007) helbestvan û ji pîrek yarsaniyan bû. Navê wî Baba Serheng kurê Îbrahîmê Dewdanî ye. Peyva Baba li cem yarsaniyan hevwateya peyva pîr e. Ew li Hawramanê li devera çiyayê Şahoyî li jêriya bajarê Sineyê ji dayik bûye û laşê wî li gundê Tewêleyê hatiye veşartin. Wî bi goranî helbest nivîsîne.
Hinek çarîn/dubeytiyên wî di »Defterî dewrey Baba Serheng«î de hatine parastin. Ew di helbesteka xwe de dibêje yarsaniyan:
Tazêkend Qerece Qeye
Tazêkend Qerece Qeye gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kurdistanî Nwê
Kurdistanî Nwê (ango Kurdistana Nû) rojnameyeke siyasî ya rojane ye û zimanê fermî yê YNK'ê ye. Rojameya Kurdistanî Niwê di destpêka sala 1992'an dest bi xebata xwe ya rojamevaniyê kiriye û heya niha xebatê xwe didomîne.
NGC 2110
NGC 2110, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî William Herschel ve di sala 1785an de hatiye vedîtin.
Marloffstein
Marloffstein şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Gavan (komstêr)
Gavan komstêreka di nîvqada bakur de ye. Ew yek ji 48 komstêrên Batlamyûs qalê kiribû û yek 88 komstêrên îroyîn e. Ew stêra Nêrevanê Bakur, stêra sêyem gêştirîna ezmana şev, di nav xwe de dihewîne. Ew di navbera Herkûl û Şehrîwar dimîne. Ew çêtir bi biharî û havînî tê dîtin. Bi teqîbkirina destiyê çoçika Hirçê Mezin re merîv dikane bi Nêrevanê Bakur û komstêra ew têde, komstêra Gavanê gêhije.
Tilfeyd
Tilfeyd gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Trêonîn
Trêonîn an Threonin tirşeyek amînî ye.
Kurdên Japonyayê
Kurdên Japonyayê, bi piranî di salên 1990î de ji Tirkiyeyê koç kirine û hejmara wan nêzî 1000 kes e. Li bakurê Tokyoyê, navçeya Warabî dijîn. Ji ber çand û hunera kurdên vê navçeyê, gelê derdorê vê navçeyê wek 'Warabistan' binav kirine. Her sal di Newrozê de çand, huner, muzîk û jiyana xwe nîşan didin japonan.
Rewşa qanûnî
Piraniya kurdên li Japonyayê ji gundên şivantiyê yên li Başûr-rojhilatê Anatolyayê ne û li herêmên Warabî û Kawaguchi  yên prefektura Saitamayê, li bakurê Tokyoyê dijîn. Warabî, bi taybetî ji aliyê kesên ku bi gel, çand û pirsgirêkên kurdan re eleqedar in, bi nasnavê "Warabistan" nav lê hatiye kirin.
Hin kurd ji bo daxwaza rewşa penaberiyê diçin Japonyayê; binpêkirina mafên mirovan li Tirkiye û Iraqê tînin ziman. Digel vê yekê, heya niha ji ber pergala penaberiyê ya Japonyayê tu kes di serlêdana xwe de serketî nebûye. Digel ku pir kes bi zewaca bi hemwelatiyek Japonî re vîzeyê werdigirin, piraniya wan vîzeyan "Destûra Manê ya Taybet" (在留特別許可 Zairyū Tokubetsu Kyoka) stendine, ku divê her sê mehan carekê were nûkirin dema ku serlêdana penaberiyê an îtirazkirina wan tê lêkolînkirin. Belgefîlma ku derhêneriya wê Masaru Nomoto (野本 大) kiriye, bi sernavê Backdrop Kurdistan (バックドロップ・クルディスタン) têkoşîna qanûnî ya malbateke kurd (malbata Kazankiran, bi japonî カザンキラン, Kazankiran) ji bajarê Mereşê belge kiriye.
Di sala 2015an de, di dema dengdana pêşwext ya ji bo hilbijartinên giştî yên Tirkiyê de, li derveyî balyozxaneya Tirkiyê ya li Tokyoyê di navbera kurd û tirkên li Japonyayê de pevçûn derketibû. Çavkaniyên japonî û kurdî anaşt kirin ku pevçûn dema ku tirkan êrîşî kurdan kir piştî ku ala partiya kurdan a li balyozxaneyê hate nîşandan, dest pê kir.
Simaqlû
Simaqlû, Simaqłû, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor Serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Simaqlû 393 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 73 e.
Jens Stoltenberg
Jens Stoltenberg (jdb. 16'ê adarê 1959 li Oslo), serokwezirê Norwêcê ye. Li heman demê, serokê Partiya Karkeran a Norwêcê jî ye. Partiya wî, di 2000'î de bi desthilat li Norwêcê weke serokwezirê herî ciwan ê di dîroka Norwêcê de. Weke serokekî îdeal li Norwêcê derket li pêş.
Tilneşir
Tilneşir gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
ISO 3166-2
ISO 3166-2 yek parçeyek dûyemîn a ISO ISO 3166. Ev zêdetir ji dinasîne 4000 'an (Kod) ji bo yekîneyên buroyê û li dewletan deverên girêdayî.
Simone Weil
Simone Weil (z. 3ê sibata 1909 li Parîs, Fransa - m. 24 gelawêj 1943 li Ashford (Kent), Brîtanya) çalakvan, fîlozof û mîstîkera navdar a fransî bû.
Jiyana wê
Ji malbateke bingeh-cihû bû di malbata wê de gelek kesên navdar hebûn, wekî birayê wê Andrê yê matematîknas. Bi salan di fabrîka Renault de xebitiye û bi destpêka şerê navxweyî yê Spanyayê bi rêbazên bêî zor û anarşîst karê sendîkayê meşandiye. Mixabin tenduristiya wê nebaş bû û pê re serêşeke mezin hebû.
Ji ber dagirkariya nazî li seranserê Ewropa Fransayê diterikîne û direve DYAyê. Bi qasî demekê li Brîtanyayê dijî û bi têkçûna nazî re di nava refên artêşa Charles de Gaulle de vedigere welatê xwe. Ji ber nexweşiya tuberkulozê jiyana xwe ji dest dide.
Vexin-sur-Epte
Vexin-sur-Epte, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Heinrich Böll
Nivîskarê Elman Heinrich Böll (jdb. Köln-m.  Langenbroich) wek yek ji nivîskarên alman ên herî girîng di sedsala bistan de tê dîtin.
Berhem
Berhemên ku bo kurdî hatine wergerandin:
bi zimanê almanî
Weşandên Postum (paş mirin):
Anna Leonowens
Anna Harriette Leonowens  (jdb. 6ê çiriya paşîn a 1831 li ser navê Ann Hariett Emma Edwards, li Ehmednagar, Hindistan - m. 19ê kanûna paşîn a 1915 li Montreal, Kanada) perwerdekar û nivîskareke înglîzî-hindî bû.
Anna Leonowens bi taybetî bi pirtûk û çîrokên xwe li ser mandina xwe ya pênç sal di salên 1862 heta 1867 li Siyamê (îro welatê Taylenda) navdar bû. Ew hatibû gazîkirin ji ber ku bi îngilîzî wane bide nêziyê 50 zarokên Key Mongkut (Rama IV). Dîroka jiyana Anna Leonowens bingeha romaneke jînenîgarî ji sala 1944 bû ku aliyê nivîskar Margaret Landon ve hatibû nivîsandin. Ew roman ji bo muzîkala Broadwayê hatibû adaptasyonkirin û her wiha çend fîlm jî hene.
Kalletal
Kalletal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lippe li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Girara subha
Girara subha, subhapîlaw, savara bi mewij cure pîlaweke gelê mehelmî ye, derbasê pêjgeha kurd jî bûye.
Tirpana asîmîlasyonê li viya jî ketiye
Vê xwarinê jî para xwe ji asîmîlasyonê Tirkiyeyê girtiye, navê wê jî hatiye tirkîzekirin. Heya salên 1970'yê li Rihayê her kesê bi navê subha binavdikir. Piştî qedexekirinê saziya zimanê tirkî (TDK) navê wê kir üzümlü pilav (pîlawa bi tirî). Lê rihayiyan nedikarîn vê navê bilêvbikin üzümlü kirin üzlemeli.
Înstîtuta patentê ya tirk ev xwarin bi navê üzlemeli türk pilavi bipatent kiriye. Di rastiyê de ne xwarineke kurdî ye, ne jî tirkî, xwarina gelê cîran mehelmiyan e. Mirov nikare xwarina bipatent bike, bike milkê dewlet û neteweyan. Xwarin milkê tevahiya mirovahiyê ye.
Çêkirin
Nokê ji êvar de bikin nava avê bila nermijî bibe. Birincê di bikin nava ava kelî, heya sar bû tê de bihêlin. Bi çend avan bişon, bidarivînin. Rûn bidin ser agir, birincê tevlî bikin, biqelînin. Ava goşt berdin navê, 3 deqe di agirê gurr, 3 deqe di agirê normal û paşê jî di agirê nizm (kêm) de bikelînin.
Gelperestî
Têgînên gelperestî , gelkîtî an jî popûlîzm (ji latînî populus 'gel') ji hêla zanistvanên civakî ve gelek taybetmendî tê destnîşan kirin. Taybetmendî bijartina mijar û rewanbêjî e ku bi, mebestên ramyarî ve girêdayî ye û ji bo hestên gel tê armanc kirin. Ji aliyekê ve çêkirina hin rewiştan e, ji aliyê din ve jî ji bo armancên xwe yên ramyarî îstîsmarkirin û xurtkirina wan rewiştan e. Gelperestî bi gelemperî xwe bi şêwazek ramyarî ya taybetî nîşan dide û wekî stratejiyek ji bo bidestxistina hêzê dike. Ew tenê carinan di lêkolînan de wekî pêkhateyek bîrdozên takekesî xuya dike.
Girara subha
Çêkirin
Nokê bixaşînin, bipişirînin, ango qalikên wê bigirin. Bişon, bidarivînin. Mewijan bişon.
Goşt bi tevî hinekê avê bidin ser agir, heya ava xwe kişand bihêlin. 3 SA avê û 1 KÇ ava lîmonê berdin ser, heya nermijî bû bikelînin.
Nok, mewijê tevlî bikin. Paşê jî dimsê û heya tehma xwe girt bikelînin. Beriya ku ji agir daynin, îsota reş û darçînê pê werbikin.
Pîlawê li binikên servîsê belav bikin, quşxaneya goşt, nok, mewij û dimsê jî li ser pîlawê parve bikin.
Tarqolî
Tarqolî gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Tilqer
Tilqer gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Ichiro Mizuki
Ichiro Mizuki (水木 一郎, Mizuki Ichirou) (jdb. 7ê kanûna paşîn 1948 li Tokyo) stranbêjeki, komponîstê û aktorek japonî ye.
Mizuki yek ji endamên JAM Project bû.
Xozaxpûr
Xozaxpûr, gundekî girêdayî navçe Norgeha bi ser Erziromê ve ye.
Xezayî Xwarû
Xezayî Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (17 malbat) bûn.
Mîrekanî Giçke
Mîrekanî Giçke, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Anna Vissi
Anna Vissi stranbêj û strannivîseke yewnan a kîprosî ye. Wê muzîkê li konservatuaran xwendiye û li herêmî pêşandan kir berî ku di sala 1973an de derbasî qada pîşeyî li Atînayê bibe, li wir bi Minos re navîşand dema ku bi hunermendên din re hevkarî kir û dema ku li Zanîngeha Atînayê dixwend stranên xwe yên danasînê derxist.
Vissi di sala 1977an de bi strana "As Kanoume Apopse Mian Arhi" di Festîvala Stranan a Tesalonîkiyê de bi ser ket û û albûma pêşîn a bi heman navî derxist.Ji salên 1980î vir ve, Vissi bi stranbêj Nikos Karvelas re, ku ji sala 1983an heya 1992an pê re zewicî bû û zarokek pê re hebû, hevkariyek hema hema taybetî dest pê kir, ku di dîroka netewe de yek ji hevkariyên muzîkê yên herî serfiraz pêk anî.Wan bi hev re labela CarVi ava kirin, ku bû sedema pirsgirêkên qanûnî bi EMI Greece re, û dûv re derbasî CBS Records Greece bûn, ku paşê bû Sony Music Greece.
Di dirêjahiya kariyera xwe de wê zêdetirî du deh albûm derxistiye, ku piraniya wan li her du welatan bi kêmanî bi zêr hatine xelatkirin, û wê di sê berhemên şanoyê de jî lîstiye û bi kurtî li wêneguhêz û radyoyê lîstiye.Vissi bi şêwazên muzîkê yên cuda ceriband; piştî ku ew yek ji yekem hunermendên yewnan bû ku hêmanên pop û dansê yên rojavayî di laîko û entehnoya yewnanî de danî, ew bû yek ji pêşengên herî berbiçav ên celeb û çanda laîko-pop a dureh ku ji nîvê salên 1990î heta di nîvê salên 2000î de pêş ket.
Serkeftina wê ya bazirganî ya herî mezin bi Fotia (1989) bû, dûv re albûma duta Kravgi (2000), ku bû heştemîn albûma herî firotanê ya hemî deman ji hêla hejmara yekîneyan ve, û pênc albûmên din -  Kitrino Galazio  (1979), Epomeni Kinisi (1985), Klima Tropiko (1996), Travma (1997) û Antidoto (1998) - di heman demê de hejmarên firotanê yên şeş-hejmarî jî bi dest xistin.
Gelek stranên wê yên serkeftî hene, ku piraniya wan bûne klasîk, di nav wan de strana wê ya naskirî Dodeka", "Methismeni Politia", "Oso Exo Foni", "Pragmata", "Agapi Ipervoliki", "Psihedelia", "Ta Mathitika Hronia", "Treno", "Stin Pira", "Atmosfaira Ilektrismeni", "Gkazi" û gelekên din. Di nav salan de wê bingehek fanan a bihêz girt, geryan û pêşandanên firotanê (wek pêşandanên wê yên herî dawî li Rex di zivistana 2011–12 û Hotel Ermou 2015-2016 de, ku ya herî serfiraz a salê bû).
Ji dawiya salên 1990an vir ve, Vissi di heman demê de hewildanên damezrandina kariyerek li derveyî welat jî kiriye, ku piraniya wan têk çûne û hin bandorên neyînî li kariyera wê ya navxweyî kirine. Lêbelê, wê bi strana xwe ya ji sala 2005an "Call Me" re, ku bû yekem hunermenda Yewnan an Kîprosî ku di çarçeweya Billboard Hot Dance Club Play Chart de serî hilda. Di sala 1980an û 2006an de jî Yewnanistanê di Pêşbirka Stranan a Eurovisionê de û di sala 1982an de Kîprosê nimand.
Vissi şeş Xelatên Arion Musicê Arion, 15 Xelatên Muzîkê yên Pop Corn, û neh Xelatên Muzîka Vîdyo ya MAD-ê bi dest wergirt.Vissi 37 sertîfîkayên platîn û 16 zêr ji IFPI Yewnanistan wergirtiye û yek ji hunermendên herî firotî yên wî welatî ye ku li seranserê cîhanê zêdetirî 10 mîlyon strandêr hatine firotin. Alpha TV, Vissi wekî duyem hunermenda jin a herî baş a Yewnanistanê di serdema dengnasiyê de (ji 1960an vir ve), li pişt Haris Alexiou destnîşan kir. Di heman demê de kovara Forbes ew wekî 15emîn kesayeta herî bi hêz û bi bandor li Yewnanistanê û çarem stranbêja jin a herî bilind destnîşan kir.
Jiyana berî
Anna Vissi di 20ê kanûna pêşîn a 1957an de li Larnakayê ji dayik bû. Wê ji temenek pir zû dest bi stranbêjiyê kir, di şeş saliya xwe de li konservatuarek herêmî dest bi xwendina muzîkê ya fermî kir.
Wê di dawiyê de bi çend stranbêjên yewnan ên navdar ên wekî George Dalaras, Haris Alexiou û Vasilis Papakonstantinou re li yaneyên şevê yên navdar ên Plaka li Atînayê derket ser dikê.Di vê demê de wê li Zanîngeha Atînayê Dadê jî dixwend.Yekemîn hevkariya wê ya girîng, ligel George Dalaras, bi bestekar Stavros Koujioumtzis re bû. Koujioumtzis ji bo Vissi du stran çêkir, "S' Agapo" ("Ez ji te hez dikim") û "Sta Hronia tis Ipomonis" ("Di Salên Bêhnfirehiyê de" ).
Di heman demê de wê bi gelek bestekarên yewnan ên girîng ên wekî Mikis Theodorakis (1974/1975), Georgios Hadjinassios (1974), Doros Giorgiadis (1974), Nikos Karvelas (ku paşê bû mêrê wê; 1975) û Mihalis Terzis (1976) re hevkarî kir.
Panîs
Panîs, gundekî girêdayî navçe Norgeha bi ser Erziromê ve ye.
Heliq
Heliq, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Möhrendorf
Möhrendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tilşîrêz
Tilşîrêz gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Dêrwîşelî
Dêrwîşelî, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
Vézillon
Vézillon, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
The Big Bang Theory
The Big Bang Theory sîtkomeke televîzyonê ya amerîkî ye ku ji aliyê Chuck Lorre û Bill Prady ve hatiye afirandin. Rêzefîlm li ser CBSê di 24ê îlona 2007an de cara pêşîn hatiye pêşandan, û di 16ê gulana 2019an de qediya ku di 12 sezon de 279 beş hatine weşandin.
Rêzefîlm çîroka jiyana pênc karakterên ku li Pasadena, Californiayê dijîn, dikir: Leonard Hofstadter (Johnny Galecki) û Sheldon Cooper (Jim Parsons), her du fizîknasên Caltechê ne ku di apartmanekê de dijiyan; Penny (Kaley Cuoco), garsoneke ku dixwaze bibe aktrîsek û li hemberê mala Leonard û Sheldonê dijiya û hevalên Leonard û Sheldon ên bi qasî wan geek in, endezyarê hewayê Howard Wolowitz (Simon Helberg) û stêrfizîknas Raj Koothrappali (Kunal Nayyar).
Nastätten
Nastätten, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Lahn-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Ey Niştîman
Ey Niştîman helbesteke ku ji aliyê Hesen Zîrekê (1921–1972) di sala 1946, bo Komara Kurdistanê, hat nivîsandin.
NGC 2111
NGC 2111, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1836an de hatiye vedîtin.
Meqbûz
Meqbûz an Piştrastok an Peymanoka kaxazî (bi îngilîzî Receipt, bi Almanî quittung)  belgeyek e ku Piştrastokeka kaxizî ye ya ku bah û dîrok û agahiyên firotin an kirînê tiştekî li ser heye. Ku kesek di dema  kirîna mulkekî an tiştekî de, pêdiviya wî bi piştrastokê heye wek belge bawerpêkerî. Bo nimûne gava kesek tiştekî bikre delîlê ku ew tişt yê wî ji hêla wî ve hatiye kirîn hebûn wê peymanoka kaxazî ye mebesta jê ew ye ku ew tişt hetiye kirîne neku dizîn. Di rastî de, ji bo her tiştî ev yek dihê dayîm dikarî wek bawarnemyê bi nav bikî dema ku kesek bibe doktor yan mamoste ka çawa bawernameya wan şahida. bi heman rengî jî ev Meqsûd heman reman dide û heman kar dike. Jibo kirîn habên nexoşan, an dan dayînekî yan kirêkirin tiştek ev Meqbûzê pêdiviye. Nimûne geva kesek tiştekî bikire û meqbûzê wê winda bike, di wê çaxê de tiştê hatî kirîn eger çi kêmasî an şaşîtî pêra hebe ew tişt nayê vegirindin jiber ku meqbûzê wê hatiye windakirin.
Sîsteîn
Sîsteîn an Cystein tirşeyek amînî ye.
Gadmîr
Gadmîr, gundekî girêdayî navçe Norgeha bi ser Erziromê ve ye.
Şêyxolêslam, Heştrûd
Şêyxolêslam gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Tiltiêmk
Tiltiêmk gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Cîlasor
Cîlasor, gundekî girêdayî navçe Norgeha bi ser Erziromê ve ye.
Imsweiler
Imsweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Mühlhausen, Frankonyaya Navîn
Mühlhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tiltîn
Tiltîn gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Qereyazî
Bêraqdar an Qereyazî an jî Qeza navçeyêke Erziromê ye. Xelkê herêmî Qeza dibêje.
Erdnîgarî
Navçeyek li Başûr - Rojhelatê Erzîromê ye. Qereyazî gelekî bilind e û deşt û zozan li Qereyaziyê kem in.
Dîrok
Qereyazî li welate Serhedê herêmeke dirokî ye. Darazê Urartu, Med, Pers, Bîzans, Ermenî, Ereb, Selçûqî, Osmanî û Rûsa li ser derbaz bûye. Li nêzikî gundê Beyro mixareya Cunî nişan dide ku Tirkên Oxiz (Oğuz) demeki kin lê mane. Li dema Osmanîliye da nave Qereyazî bi serhildanan hatiye bîhîstin. Li ser şerê gundê Hespreş klamên dengbêja hene.
Li herême eşirên Zirkan, Cemaldînî, Banoki Dimilî, Berazî (Êzîdî) û Sipkan (Êzîdî) pir in. Eşîrên Qereyaziyê demekî li ser navê Zirkî/Zirkan Konfedere bûne. Piranîya wan cejna dikin ku eslê xwe Zirkî ne. Axaye Zirikan Keremê Qolaxasî ji herêma Goksiyê, dema koçrevîye Ermeniyan de bi hengên Hamidiyên be parastina herême kirîye û paşe bi axayên hesenan be, di serhildana hesenan de hatîye şehîdkirin. Navê Qereyaziyê yek ji bi nave Rêbiraya te zanin. Demeki je re gotine  Rêbira Bajer . Serhildana Elîcan jî li herêma Qereyaziyê û Dûtaxê tekîyaye. Li herême gelekî mezel û vexuyên Ermenîyanen din hene. Tê zanîn ku li herême pêşiya sed salan gelekî Ermenî jî dijîyan. Piştî koçberkirina Ermeniyan zehf eşîrên Kurdan, ên ji Çewlîgê û Qersê hatine Qereyaziyê û di şûna Ermeniyan de bi cîh û war bûne.
Demografî
Serjimarê navçeyê niha nêzî 34.000 e, ji wan qasî 5 .000 kes li bajerê Qereyaziyê dijî. Gelê herême hemû Kurd in û bi Zaravayê Kurmancî qise dikin.
Aborî
Gelê herême bi zêdeyî Cotkarin, belê xwedîkirina pez û devar jî xwedî cîhekî girînge li herême. Berkêşana hingiv li Qereyaziyê heye. Hingivê Qereyaziyê li Kurdistan û Tirkiyeyê bi nav û deng e.
Çand û huner
Ji Qereyaziyê gelek dengbêj derketine. Evdalê Zeynikê, Şakiro, Mihemedê Canşa ji wana çend havin. Evdalê Zeynikê ji gunde Qanciyan bû.
Merenes
Merenes, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erziromê ve ye.
Tilzêrin
Tilzêrin gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Xelec, Şahîndij
Xelec, Şahîndij gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 58 kes (14 malbat) bûn.
Leopoldshöhe
Leopoldshöhe şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lippe li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Karîna (komstêr)
Karîna komstêreka li nîvkada başûra ezmên e. Çavkaniya navê wê ji Latînî ye û ew tê mehneya gewdeya keştiyê. Ew yek ji komstêra kevina Argo Navisa ku Batlamyûs qal kiribû (Argo, keştî) lê paşê ew hate kirin sê paran. Geştirîn stêra wê Suheyl e û ew ji pê Qurix re duyem geştirîn stêra ezmana şev e.
Qişlaxqazî
Qişlaxqazî, Qişłaxqazî, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qişlaxqazî 76 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 12 e.
Golferec
Golferec, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Nauen
Nauen, bajarekî navçeya (Landkreis) Havellandê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Muşix
Muşix, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erziromê ve ye.
Henrik Wergeland
Henrik Arnold Wergeland (jdb. li Kristiansand − m.  li Christiania, Oslo), rewşenbîr, nivîskar û helbestvanekî norwêcî bû. Weke yê ku karûbarê destûra bingehîn ya Norwêcê daye destpêkirin jî tê nasin. Bi gotin û hizrên xwe yên ku hanîn ser ziman, weke mirovê ku temenê Norwêcê hemdem avêt jî tê nasîn. Weke romantîkekî dema xwe jî tê nasin. Li ser Norwêcê û norwêcîtiyê sekinî û destûra wê temenê wê avêt. Levdane li hevdû ya Norwêcê, temenê wê, ji aliyê wî ve tê avêtin.
Helecey Gewre
Helecey Gewre, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Oberreichenbach, Bavyera
Oberreichenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şûrediriq, Heştrûd
Şûrediriq gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
La Vieille-Lyre
La Vieille-Lyre, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Çewîrme
Çewîrme, Çevîrme, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
NGC 2112
NGC 2112, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1836an de hatiye vedîtin.
Schlangen
Schlangen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lippe li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Kalkofen
Kalkofen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Kod, Bardîz
Kod, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Kurdên Fransayê
Kurdên Fransa, hejmara nêzî 150.000 e. Ev di nav diyaspora kurdan de duyem mastirîn hejmar e. Kurdên Fransa di 1960an de ji Tirkîyê, 1980an de ji Îranê, di 1990an de ji Iraqê û van çendan de jî ji Sûrî koçber kirine. Pirraniya vê gelê ji Bakurê Kurdistanê; ji bajarên wek Dêrsim, Agirî (bi taybetî ji navçeya Zêtka), Erzirom, Muş, Elbistan, Markaz (Pazarcik) û Depê (Karakoçan) ne. Bi pirranî elewî ne, lê ê sunnî û êzîdî jî hene. Gelemperî di Île de France (Paris), Alsace (Strazbourg), Gironde (Bordeaux), Provence-Alpes-Côte-d'Azur (Marseyl) de dijîn. Kom û komeleyên kurdan a fransa gelek pir û girîng in. Ê herî girîngtir Enstîtûya Kurd a Paris e. Navenda Çanda Kurd a Ahmet Kaya û Association Franco-Kurde pour l'Ouverture Culturelle (AFKOC) jî gelek berçav in. Li Marsêy bi navê Mizgefta Feqiyê Teyran mizgeftekî kurdan jî heye.
Werner Caskel
Werner Max Theodor Caskel (jdb. 5ê adara 1896 li Gdańsk (bi almanî: Danzig), Polonya - m. 28ê kanûna paşîn a 1970 li Köln, Almanya) dîroknas, profesorê fîlolojiya rojhîlatê û nivîskarekî berhemên dîrokî ku bi eslê xwe alman bû.
Qişlaxmela
Qişlaxmela, Qişłaxmela, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qişlaxmela 30 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 10 e.
De Lacy O’Leary
De Lacy O'Leary (1872–1957) Rojhilatnas û dîroknasekî bi eslê Îrlenda yê Rojhilata Navîn û ê Ereban e. Ew bi xwe Xiristîyan û mirovekî demokratê zane bû.
Bi taybetî li ser Îslamê, Belavbûna îslamê û dewletên misilmanan berhem dinivîsand.
Xelvet
Xelvet gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Lîsteya gundên Ûrmiyeyê
Navên gundên Ûrmiye bi rêza alfabê:
Tûmika jêr
Tûmika jêr gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Chimmi
Chimmi bi japonî di wateya xweşçêşnî, çêj/tehma herî xweş de ye. 3 xweşçêşniyên Japon (bi japonî nippon sandai chimmi), uni, karasumi û konowata ne.
Êlecûk
Êlecûk, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Naumburg, Hessen
Naumburg, Hesse, bajarekî navçeya (Landkreis) Kasselê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Morrissey
Steven Patrick Morrissey (jdb. li Manchester, Brîtanya) stranbêjekî Brîtanî ye. Endamê serekê ye girupê' The Smiths' bûbû ku di bajarê Manchesterê de ya li Britanyayê hat çekirin û di salên 80'an de bûyê navdarê. Di salê 1987'ê de nelihevkirin di navbera endamên wan de çebû û girup edî hat hilweşandin.
Kontroversî
Hezkiriyê wî wî bi navê "Moz" an "Mozzer" binavdikin. Bi axavtinên xwe yî wêrek û provokatîv tê naskirin. Wî gotiye di jiyana wî de cihê seksê nîne. Herwekî ew xwedî nêrînên nîjadperest in. Di gelek axavtinên xwe de neyariya xwe li dijî Pakistanî û biyaniyên din ên li Brîtanya aniye zimên. Lê ew li ser pirsînê viya napejirîne. Hinek çepgîr wî bi navê "Bilbilê Hitler" binavdikin. Tê gotin awaz û strandina wî gelek baş e lê gotinên stranan gelek tûj û bêî estetîk in.
Vartanût
Vartanût, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Glutamîn
Glutamîn an Glutamin tirşeyek amînî ye.
Şebdêh
Şebdêh gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kesnezan
Kesnezan, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Kesnezan 498 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 122 e.
Çiyayê Gewrik
Çiyayê Gewrik çiyayekî herêma Xinûsyê ye.
Röttenbach
Röttenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Qosor
Qosor, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Taucha
Taucha, bajarekî navçeya (Landkreis) Nordsachsenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Vieux-Port
Vieux-Port, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
A. R. Rahman
Allah Rakha Rahman (bi zimanê tamîlî: ஏ. ஆர். ரஹ்மான்; * 6ê kanûna paşîn a 1966 li Madrasê, îro Chennai, Tamil Nadu, Hindistan) hunermendekî hîndî ye. Ew bi taybetî muzîka fîlman çêdike.
Jiyanê wî
Rahman li welatê xwe Hindistanê de stêrkekî mezin e û lewma konserên mezin lidardixe. Bi taybetî stranên wî yen ku ji bo fîlmên Bollywoodê û yên bi tamîlî hatine amadekirin nas in.
A. R. Rahman wekî hîndû jidayikbû lê di sala 1989ê de ola xwe veguherande Îslamê, nava xwe yê berê A. S. Dileep Kumar jî kir A. R. Rahman.
Xelatên wî
A. R. Rahman xelatên National Film Award, Filmfare Award, Star Screen Award, Zee Cine Award û IIFA Award stend. Di sala 2009ê de ji bo muzîka fîlma sînemayê a bi navê Slumdog Millionaire wî xelata Golden Globe Award, xelata îngîlizî ya BAFTA Award, du xelatên Oscare ji bo "bastirîn muzîka fîlman" û ji bo "bastirîn stranê fîlman" („Jai Ho“) stend.
Çavkanî
http://www.islamawareness.net/Converts/arrehman.html
Katzenbach, Almanya
Katzenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Pûlan
Pûlan gundekî li bakûrê rojhilatê Mêzgirê ye.
Burhan
Burhan, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
Pûlan
Erdnîgarî
Gundekî çiyayî ye. 56 km ji Dêrsimê, 23 km ji Mêzgirê dûr e. Havînan kin û hênik lê zivistanan sar û dirêj derbas dibe. Pûlan ji başûrê Çiyayê Xeyder Bavo dest pê dike, li rojava digihijê gundê Alxan, li rojhilatê gundên cîran ên Quşxane û Qurçik in, li başûrê Xirêwe û Reş Mezre û Beroç hene.
Piraniya gelê gund elewî ne. Li gund bi piranî kurmancî tê axaftin.
Bayindere
Bayindere (navê wê bi tirkî Bayındır lê kirine) gundekî Kebana Xarpêtê ye.
Aşqela (navçe)
Aşqela yan Şoxan yek ji navçeyên Erzîromê ye.
Di qeydên dîrokî de navê wê wekî Lokûs Basara, Şoxan, Kelê, Aşxan derbas dibe. Li Şoxanê tirk û kurd hene, kurd bi zaravayê kirmanckî diaxivin.
Aborî
Aboriya herêmê li ser xwedîkirina ajalan, çandinî û bazirganiya piçûk e.
Armişên
Armişên, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Xacêlû
Xacêlû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (17 malbat) bûn.
Împeratoriya Goktirkan
Împeratoriya Goktirkan (bi tirkî kevn: 𐰃𐰓𐰃𐰆𐰴𐰽𐰔:𐰰𐰇𐰚:𐱅𐰇𐰼𐰰‎, Ïdï Oqsuz Kök Türük) dewleteke dîrokî ye ku Goktirkan çêkirine di navbera salên 552 û 774an de li Asyaya Navendî û Asyaya Rojhilat. Di sala 630î de dewleta goktirkan bû du parçe. Şerê navxweyî Împeratoriya Goktirkan di navbera Împeratoriya Goktirkan a rojava û Împeratoriya Goktirkan a rojhilat de şikand.
Villegats, Eure
Villegats, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Fênîlalanîn
Fênîlalanîn an Phenylalanin tirşeyek amînî ye.
Begyûrdî
Begyûrdî gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Julie Gonzalo
Julieta Susana Gonzalo, (Buenos Aires, Arjantîn) lîstikvanekî amerîkî ya bi eslê xwe arjantînî ye.
Jînenîgarî
Julieta Susana Gonzalo, li Buenos Aires ku paytexta Arjantînê ye ji dayik bû.
Dema 8 salî bû, malbata wê koçî bajarê Florîda ya Miami Beach bû. Wek model dest bi kariyera xwe kir û piştre bi lîstikvaniyê re eleqedar bû û perwerdeya şanoyê dît. Gonzalo çû bajarê Los Angelesê, û di sala 2002an de di pêşbirka fîlma romantîk a serbixwe ya 2002an de bi navê rola Lucy,  di fîlmê de bi Monka Potter re lîst.
Kariyera wê
Di televîzyonê de Gonzalo di rêzefilma komedî ya WB Greetings a Tucsonê de dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Di destpêka 2003an de, wê rola sereke ya pîlotê komedî WB, bi navê Exit 9 lîst, lê ji aliyê pêşandan nehate girtin. Di heman salê di NCIS'ê de derket ser dikê. Di sala 2004 an de Gonzalo bi Tori Spelling bi rola pîlot de di Me, Me, Me for UPN de lîst. Wê di sala 2004an de di beşa pîlot a Drake & Josh de wekê lîstikvana mêvan rol girt.
Vardimsa Jêr
Vardimsa Jêr, gundekî girêdayî navçeya Qosera Mêrdînê ye.
Julie Gonzalo
Kariyera wê
Gonzalo di kariyera xwe ya destpêkê de di gelek fîlman de derkete hemberî bîneran. Di sala 2003an de weke hevrikê karakterê Lindsay Lohan, di Freaky Friday bû xwedî rol. Di heman salê de di romana romantîk A Cinderella Story de, bi Hilary Duff û Chad Michael Murray, û di heman demê de di DodgeBall: A True Underdog Story and Christmas with The Kranks de, wekî keça Jamie Lee Curtis, derkete hemberê bîneran. Di sala 2005an de di komediya romantîk a Must Love Dogs de bi rola lîstikvana piştevan rol xwe girt. Di sala 2007an de di fîlma Cherry Crush de rola sereke lîst.
Gonzalo di sala 2006an de di rêzefilmên televîzyona nepen a CW Veronica Mars de weke Parker Lee de rol hilda. Piştî betelakirina rêzefilmê, di rêzefîlma televîzyona ABC yê, rêzefîlma The News ê de rola sereke lîst. Gonzalo di televîzyona ABC de di fîlma komedî-drama Eli Stone de bi Jonny Lee Miller re dest bi rola xwe ya bi navê Maggie Dekker kir. Di sala 2008an de xelata ALMA ya "lîstikvana piştgirî a mezin" di rêzefilma Drama de ji bo rola di Eli Stone de wergirt. Di sala 2009an piştê du dansala ev rêzefilm sekinî.
Gonzalo di 2009an de di rêzefîlma çîroka zanistî ya NBC ya ku nehate weşandin, di Day One de  lîst. Dema di destpêka rêzefîlmê de şêwir hate kirin ku bi dansalek 13 serdemî ya di dansala 2009 û 2010an de rêzefîlm, li ser NBCyê bê weşandin. Lê ev pêk nehatin proje bû rêzefîlmekî kurt, ji çar çar beşan pêk hat. Di Gulana 2010an de, hate encam kirin ku rêzefîlm nayê weşandin. Ew paşê wek lîstikvana mêvan di fîlimên Castle, Nikita, The Glades, û CSI: Miami de rolên xwe lîst.
NGC 2113
NGC 2113, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1834an de hatiye vedîtin.
Helecey Giçke
Helecey Giçke, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Spardorf
Spardorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sumer
Sumer dewleteke dîrokî ya Mezopotamyaya başûr e. Li gorî dîroknasan, Sumer, kevintirîn şaristaniya cîhanê ye. Şaristaniya sumeriyan ya pêşî tê dîtin. Li welatê sumeran carê yekê bûyerên civakî wek bajar, xulamtî, çînên civakî, şer û her wekî din pêk hatin. Bi taybetî civaka çînan li Sumerê pêk hat.
Dîrok
Cihê derketina sumeran nayê zanîn. Nêzîka 5000 sal berî zayînê li başûrê Mezopotamiyayê di nav çemên Dicle û Ferat li başûrê Iraqê îro de dîroka sumeriyan dest pê dike. Di vê herêmê de sumerî şaristaniyeke pir pêşketî ava kiribûn. Di hezarsala şeşemîn berî zayînê bajarên xwe damezrandin. Navên çend bajaran Erîdu, Ur, Kurda, Nippur, Urûk û Larsa bûn. Sala 2370 bz, sumer hat dagirkirin ji aliyê miletên samî ve bi seroktiya Sargonê Mezin (akadî). Sala 2000 bz dewleta sumeriyan hat rûxandin bi destê Amoriyan (samî).
Mîtolojî û dîn
Sumeri ji mîtolojiyê dubuhurina hizre olî. Ew di xwe de hizre olî bi pêşdixin. Di perestgehan de hizir bi pêşdikeve. Hizir dibe û bi pêşdikeve. Perestgehên wan ji ber ku wan zêde di avakirina wan de av bi kar anî ji dêla kevir, êdî ji ber êrîş û talankirinên li ser wan ta deme me ne mane. Navên perestgehên wan wek Ziggurat tên binavkirin.
Zanistî
Deme ku bicih bûn zanibûn ku sênîkan û çomlekan çêkin. Li Mezopotamya xwere li ber Diclê û Firatê dewletên weke Urûk, Lagaş, Erîdu, Ur û Kîş hatina damazirandin. Teknolojiyeke pir pêşketi bi kar dianîn. Li cihê ku lê bi cih bûn, lê pergaleke avkirinê avakirin û rê bend û bendavên wê çêkirin. Cihên biav zuwakirin. Cotyari bi pêşxistin. Tekelek kifş kirin û di cotyariyê de ga û sawalên wilo bikar anîn. "Seksajimal"e ku xwe dipahand hijmarar 60 pergala wê kifşkirin. Ev pergala hijmartinê ku navê wê "sos" bû û navê birîme hijmara 60 bû kifşkirin û di hijmartina dem û mekanê de bikar anîn. Heyv 30 roj hijmartin. Sal 365 hijmartin. Şev û roj li 12an beş kirin. Sal bi 12 heyvan hijmartin. Heyv û roj, girtina wan hijmartin.
Sumeriyan hîmê matematîkê û geomatriyê avêtin. Çar cîn dîtin. Aqarê cergê hijmartin. Rasteka çavî û hingavtin amede kirin. Sumeriyan Stêrnasî jî pêşxistin. Birc ji cara pêşî wan kifş kir û ta rojeme hatiya. Rojmêr kifşkirin û rast bikaranîn. Heyv 30 û sal ji 365 hijmartin. Seate rojê ji kifş kirin. Cara pêş rojmêre ku heyv salê wan dît û bikaranî.
Qelib
Qelib, Qełib, gundekî bi ser Bemoya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sumer
Matematîk
Sumeriyan hîmê matematîkê û astronomiyê avêtin. Çar cîn dîtin. Aqarê cergê hijmartin. Rasteka çavî û hingavtin amede kirin û bi kar anîn.
Stêrnasî
Stêrnasî bi pêşxistin. Birc wan dîtin û bikaranîn. Ew bikaranîna bircan ta rojeme tê bikaranîn. Heyv 30 û sal 365 hijmartin. Seate rojê wan kifş kir. Cara pêşî wan rojmêre bi heyv û sal wan dît û bikar anî.
Awayê civakê
Awayê civakê ji bajar-dewletan pêk dihat û dore wan ji bi suran re dorpêçkirî bû. Li bajêr, li cihekî ku bilind parastgah dihata avakirin.V e yekê ji awayekî civaknasiya wan diafirand.
Di serî de awayê civaka wan Li ser hîmê dayiktiyê ava bû. Karê hevbeş bi wan re pir li pêş bû û pêşketî bû. Piştre hin bi hin komên çinî derketin. Koma Rahiban, komên serdest yên leşker û kolan derkete hole. Vê yekê di dewlete wan de hiyayerşyeke damizrand.Di 3000 û 2500 wan de ew komên çinî yên serdest weke rêveberan di demeke de bûne komên ku xwediyê hebûneke oldarî ji bûn û derketine hole. Key û rahip di dewletê de karê olî û rêzanî dimeşand. Hebûne xwûde di wê demê de hata bireserkirin û hebûne nemir hata têgihiştin.
Tecklenburg
Tecklenburg, bajarekî navçeya (Landkreis) Steinfurtê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Sumer
Xwedanên sumeriyan li gorî destana Gilgameş
Di destana deme sumeriya ya Gilgameş de hin xwedan ev in :
Dad
Di dîrokê de cara pêşî dadiya nivîsî ji aliyê sumeriyan ve hata çêkirin. Bi vê xoslete xwe sumerî dibine dewlete pêşî ya dadê. Ji bo parastina desthiatdarî û serweriyê xalên dadê hatina kifşkirin. Keyê lagaşê Uruqagîna zagonên wî yên pêşî nivîsî xwe di sipartina "Sere û berdêlê". Li ser Pêşketine hizre dadê li Kurdistanê van pêşketinan dike hîmê xwe de.
Wêje
Berhemên wan yên wêjeyî yên herî herî girîng Destana Gilgamêş ,Efsana Dahênin û Efsana tufanê ya. Sumeriyan ji welatê xwe re kENGîR û zimanê ku diaxiftin ji jê re digotin EMEGîR û ji xwe re ji SAG-GIGA digotin.
Bandor
Bandora wê şaristaniyê li ser hemû aliyên jiyana rojavayê Asya yên olî, civakî, zanistî, çandî, kultûrî û cotyarî hebû. Li gor sumernasê Samuel Noah Kramer, "dîrok di Sumerê de dest pê dike.
Naumburg, Saale
Naumburg, bajarekî navçeya (Landkreis) Burgenlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Pirtîvan
Pirtîvan, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Vankaver
Vankaver, gundekî girêdayî navçe Bardîza bi ser Erzîromê ve ye.
Azadêgan
Azadêgan gundekî ser bi nahiya Nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Reichsthal
Reichsthal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Peyas, Xetay
Peyas, navçeyeke ser Xetayê (Tirkiye) ye.
Meletî Kevn
Meletî Kevn (bi tirkî:Battalgazi) navçeyeke girêdaye Meletî'ye.
Dîroka Navçê
Meletî Kevn berê navçeyeke bakur-rojhilatê bajarê Meletî bu, di 2012 de ko Meletî bu bajarê mezin se Meletî Kevn jî bu navçeya navend.
Ol û Civak
Li navçê xelk gî Misilman e. Ev Misilmanan jî Henefî û Elewî ne. Civaka navçê jî Kurd û Tirkan pêk tê. Piranî Kurd'in, ê din jî Tirk'in.
Villers-en-Vexin
Villers-en-Vexin, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Xolîne
Xolîne gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (26 malbat) bûn.
Rêxistina Mafên Mirovan li Kurdistanê
Rêxistina Mafên Mirovan li Kurdistanê an RMMK li rojhilata Kurdistanê hat afirandin.
Tîrosîn
Tîrosîn an tyrosin tirşeyek amînî ye.
Rêxistina Mafên Mirovan li Kurdistanê
Serokê kevn ê RMMK'yê Mihemed Sedîq Kebudwend e.
Some Seng
Some Seng gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
John Harvey Kellogg
John Harvey Kellogg (jdb. 26ê sibatê 1852 li Tyrone (DYA); m. 14ê kanûna pêşîn a 1943 li Battle Creek (DYA)) yek ji bijîşk, kaşîf û karsazên navdar ên DYAyê ye.
Wî bi tevî birayê xwe keşfa rûnê bindeqan kirine û hilberîne. Fîrmayên malbata wî hilberîna zadên rojane dikirin. Dîsa Kellog karê sanatoryûmekê jî birêvedibir. Wî li ser jiyana seksê, diyetê û fîlozofiya jiyana rojane gelek nivîsar û pirtûk nivîsîne.
Alegoz
Alegoz, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.