cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dilemasûlke
Gavên girjbûna dilemasûlkeyê
Ji bo girjbûna masûlkexaneyê, kalsiyuma nav xaneyê bi troponîna ser aktînê ve girê dibe, ji ber wê girêdanê şêweyê tropomiyozîna li ser rûyê çalak a aktînê diguhere, tropomiyozîn ji rûyê girêdana miyozînê dûr dikeve. Bi dûrketina tropomiyozînê, rûyê çalak a aktînê ya ji bo girêdana miyozînê xuya dibe. Serikê miyozînê bi aktînê ve girê dibe û panîpire ava dibe. Bi avabûn û hilweşîna panîpireyê, deziyên barîk û yên stûr li ser hev dixilîskin, bi vî awayê hêza kêşandinê peyda dibe, sarkomer kin dibe. Rêjeya girjbûna xaneyên dilemasûlkeyê ji aliyê xestiya kalsiyuma nav xaneyê ve tê diyarkirin. Heke xestiya kalsiyumê zêde be, girjbûn jî hê bi hêztir rû dide.
Esibqiran
Esibqiran, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Dilemasûlke
Xavbûna dilemasûlkeyê
Ji bo xavbûnê divê xestiya kalsiyuma nav sarkoplazmaya xaneyê bêne kêmkirin. Bi navbeynkariya enzîma kalsiyum ATPaz, hinek kalsiyum di retîkûlûma sarkoplazmî de tê embarkirin. Herwisa hinek kalsiyum jî bi rêka cogên kalsiyumê, bi xerckirina enerjiya ATPyê û navbeynkariya enzîma kalsiyum ATPaz ji xaneyê tê dûrxistin. Hinek kalsiyum jî bi pompeya kalsiyum-sodyumê ji xaneyê tên avêtin. Bi vî awayê xestiya kalsiyumê di nav xaneyê de dadikeve, kalsiyum ji troponînê diqete, rûyê çalak a aktînê ji aliyê tropomiyozîmê ve tê girtin, panîpire hildiweşe û xavbûna masûlkeyê rû dide.
Nexweşîya dilemasûlke
Hin caran pêngave diristker (girê berika guhike) sînyalên elektîkî bi şeweyek neasayî dişînin xaneyên dilemasûlkeyê, ji ber sînyalên neasayî ahenga dillêdanê têk diçe. Ji bo çareserkirina vê nexweşiyê, pêngavê dirisker a destkar bi masûlkeyên dil ve tê girêdan. Ev amûr di nav gel de wekî pîla dil jî tê navkirin.
Şîrecî
Şîrecî gundekî ku bi navçeya Têşberûna Îdirê ve girêdayî ye.
Axotaq
Axotaq gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Komelgeha Girdeçal
Girdeçal (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Girdachal), komelgeheke Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1988an de hatiye avakirin. Di sala 1988an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 150 kesan.
Axotaq
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 266 kes (58 malbat) bûn.
La Malmaison
La Malmaison, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Belcaire
Belcaire, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Qûrşalû
Qûrşalû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (55 malbat) bûn.
Václav Havel
Václav Havel (bilêvkirina bi kurdî:Vatslav Havel) (5'ê çiriya pêşîn a sala 1936'ê li Pragê hatîye dinyayê - 18'ê berfanbarê 2011) nivîskar û şanonamenivîsê çek. Ew dawîn serkomarê Komara Çekoslovakyayê û serokkomarê herî pêşîn yê Çekya bû.
Desptêka Jîyanê
Vatslav Havil di malbateka navdar da mezin bû ko ji nêzîk ve girêdayî bûyerên kultûrî û sîyasî yên Çêkoslovakîyayê di navbera salên 1920'an û 1940'an da bû. Ji ber van girêdanên bi sîyasetê ra, komûnîstan nehêla ko li 1951'ê nehêla ew bi awayekê fermî xwîndina xwe bidomînit. Li destpêka salên 195'an wî wekî harîkarê ezmûngeheka kîmyayî kar dikir û êvaran jî xwîndina xwe berdewam dikir. Wî li 1954'ê xwîndina navendî imamkir. Ji ber sedemên sîyasî nehêlan ew xwîndina xwe ya piştî navendiyê li warên mirovantiyê bidomînit. lewma ew neçar ma ko bêdilê xwe li Zankoma (kolîja) Aboriyê li Zanîngeha Yeknîkî ya Çêkyayê bixwînit. Piştî du salan, xwîndina xwe hêla.
Kevneşopa kultûrî a malbata wî karekê weha li wî kir ko li pey bihayên kultûrî yên Çêkîyayê ko li wan salan dihatin bin-pêkirin biçit. Piştî xizmeta leşkirî li salên 1957-59'ê, wî wekî karkerekê depa şanoyê li Pragê kar kir û bi rêya nameyan li Zankoma Şanoyê li Akademya ya Hunerên Bicihkirinê li Pragê xwîndina xwe di warê dramayê dûmand. Jib o caran pêşîn şanoyeka wî bi navê Mehvaniya li Bexçeyî li sala 1963'ê hat nîşa dan.
Serokkomarî
Li roja 29'ê Befirbara Pêşîna sala 1989'ê, ew wekî rêberê Minbera Bajêrwar (Civic Forum, bi tevaya dengan ji aliyê Civata Federal bo serkomariyê hat hilbijartin.
Piştî hilbijartin ên azadên sala 1990'ê, ew her wekî serkomar mave. Bi ser pest û givaşên xurt ra, Vatslavî her pişta maneveya federasyona Çêkoslovakîyayê ko ji Çêkîyayê û Slovakê pêkdihat digirt. Ew dewran bi navê Jiberhevhilweşyana Çêkoslovakîyayê dihêt niyasîn. Li roja 3'ê Xêveya (HIzîrana) 1992'ê, dema ew berbijarê yekane yê serkomariyê bû, parlemana federal deng neda wî. Sedema vê piştgirînekirina endamperlemanên Slovak li wî bû. Dema Slovakan Serxwebûna xwe ragihandî, wî li roja 20'ê Xêveyê xwe ji serkomariyê vekêşa. Piştî damezrandina Komara Çêkîyayê, ew li roja 26'ê Befirbara Paşîna sala 1993'ê wekî berbijarekê serkomariyê hat nav hilbijartinan û biserkevt.
Li Befirbara Pêşîna 1996'ê hat zanîn ko tûşî nexweşiya şêrpenceya sihan bûye. Brînkariya sihên wî li nexweşxaneya Zanîngeha Innsbruck ê serkevt. Nexweşiya wî du salan piştra dîsa vegeriya.
Kêmtir ji salekê piştî mirina jina xwe Olegayê, ko di nav xelkî da gelek hezkirî bû, ew bi lîstikvana navdar Dagmar Havlová re zewicî.
Vatsal jibo cara duyê, li sala 1998'ê, wekî serkomarê Çêkîyayê hat hilbijartin. Wî li 2'ê Reşemeha 2003'ê dest ji serkomariyê berdan, dema hevrikê wî yê herî mezin, Václav Klaus di hilbijartinan da serkevtin destveanî.
Dere Wêran, Merîwan
Dere Wêran gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Çilkaniya Xalyazê
Çilkaniya Xalyaz gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Juovvajávri
Juovvajávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol, bi qasî 7 kîlomêtre li aliyê bakurê rojhilatê gola Stuorajávri û bi qasî 7 kîlometreyan li aliyê bakurê rojavayê gola Iešjávri cih digire.
Goma Zilfo
Goma Zilfo, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Deryaya Navîn a Amerîkayê
Deryaya Navîn a Amerîkayê deryayeke mezin li rojavayê Okyanûsa Atlantîk e. Rûberê wê 4.354 milyon km² û çûrtirîn cih 7.680 m e.
Derya di Deryaya Navîn a Amerîkayê da
Deryaya Karîbê li başûrê rojhilat û Kendava Meksîkê li bakurê rojava percên Deryaya Navîn a Amerîkayê ne. Deryaya Navîn a Amerîkayê li navberê Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr e. Di Kendava Meksîkê da hên ev kendav/rêk hene: Bahía de Campeche, Rêka Florîdayê û Kendavê Gonâve. Di Deryaya Karîbê da ev kendav hene: Golfo de Batabanó, Kendava Darién, Kendava Hondûrasê û Kendava Venezuelayê. Hên jî di vê deryayê da deryakeke din jî heye: Deryaya Marakaîboyê.
Dewlet
Ev dewlet digên Deryaya Navîn a Amerîkayê:
Rêk, pasaj û kanal
Di Deryaya Navîn a Amerîkayê da pir rêkên, kanalên û pasajên avê hene: Rêka Florîdayê, Pasaja Bêh (Paso de los Vientos), Pasaja Mona (Canal de la Mona), Pasaja Anegada, Pasaja Gûadêlûpê, Pasaja Domînîka, Pasaja Martînîkê, Kanala Saint Lucia û Pasaja Saint Vincent. Rêka Yucatánê Kendavê Meksîkê digîne Karîbîk. Bi Kanala Panama mera digê Okyanûsa Mezin.
Cemxane
Cemxane ( bi tirkî cemevî ), mala civîn û çanda elewiyan e. Ew ne avahiyek e ku tenê ji bo hilgirtina cemek hatiye çêkirin. Li vir komîn an jî meclîsa komînan dicive ku pirsgirêkan gotûbêj bikin, nakokiyan çareser bikin û kevneşopî û waneyên Elewiyan ragihînin.
Lehrensteinsfeld
Lehrensteinsfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Serdema kevnare
Serdema kevnare an Serdema antîk an Antîk (ji latînî Antiquus) serdemeke dîroknasên Ewropayê ji bo dor Deryaya Navîn salix da ye. Ew ji sedsala 8an b.z. de dest pê dike û heta sedsala 6an p.z. diajo. Di dema Antîkê de bi gelemperî Helen û Împeratoriya Romê serwerî ajotî bû.
Yewnana kevnare
Dema antîk, weke demekê berî zayinê ku di navbera sedsale 7an û heta sedsale 4an a berî zayinê ye. Ev dem, weke demeka ku tê de felsefeya, matematîk, çand û hwd pêşketîya. Gotina demokrasiyê jî, ku li ser koka "demos" û "krîtos" ava ya, ji wê demê ya. Ev dem, di vê demê de, zanyar û filosofên weke Talês, Demokrîtos, Haraklîtos, Arîstotelês, Sokratês, Platon û hwd ku derketina na. Çînîkirina têgihiştinê û awayên wê û lêkolînên weke ên li ser ´atom´ê û hwd, destpêka wan ji vê demê tê dayîn dest pê kirin. Ev dem, li ber bahre reş li Girekê dest pê dike. Bi wê re jî, di sadsalên 5´min û 4´min de jî, roma derdikeve li pêş. Li Roma, berî zayinê ji sadsale 5´min û hwd de pêşketina wê dest pê dike. Dema Roma a pêşî, weke demeka "komar"î tê dîtin û şîrove kiirn. Piştre, piştî dema helenistîkê, wê ji komarîtîyê bi ber împaratortiyê ve herê. Şerê Roma ê bi Kartece re û herêmên din ên dunyê wê bike ku roma Mazin bibe. Li Kartece, Hanîbal, weke împeratorê mazin ku herême Afrîka pirranîya wê kiribû bin destê xwe de. Piştre jî, Gelek beşên ku î ro weke beşên Roma û Spanya tê dîtin jî, di wê demê de ên afrîkî û bi kartece ve girêdayî bûn.
Antîk bi dewletên Helenî re destpê dike û bi hilwaşîna Împeratoriya Romê ya Rojhilat a di 476an re xelas dibe. Yewnanan di sedsala 8'an de dest bi kolonî kirina dewletên dor xwe kir û pê re jî heta Anatolî dor Deryaya Navîn kir. Îskenderê Mezin xakên heta hundira Asyayê dagir kirin û ji pê re jî Împeratoriya Romê dor Deryaya Navîn serwerî ajotî bû.
Gokculî
Gokculî  gundekî ku bi navçeya Têşberûna Îdirê ve girêdayî ye.
Serdema kevnare
Yewnana kevnare
Dema Helenî bi mirina Îskenderê Mezin re dest pê dike û bi dagir kirina Yewnanistana ji aliyê Împeratoriya Romê di 146 b.z. re xelas dibe.
Dema Helenîstîkî
Sedsale sêyemin a berî zayinê jî weke demeka "helenîstikî" tê dîtin û şîrove kirin. Felsefe bi mentiq û hwd, di vê demê de bidest pêşketina xwe kiriya. Îskenderê Mekedonî bixwe jî, weke ´zaroyê vê dema helenîstik´ tê dîtin. Ev dem, weke demeka ku hin bi hin bandora girekê li her herêmên wê kêm dibêya. Di vê demê de, hin bi hin herêmên girêkê dikeve bin destê împaratoriya roma de. Li herêmê roma Pêş dikeve. keyaniyên Selevkof, Pontos û hwd, ên ku di vê demê de pêş dikevin in. Îskenderê Mekedonî, weke zaroyê çanda girekî, dixwezê ku serdestîya wê bide domandin. Lê ew, bi sernekeve. Li ber pêşketina roma û hêrêmên din pêşnekeve. Lê Roma jî, bi çanda wê pêş dikeve. bandûra berhemên dema girekê, di demên piştre ê zêde bibe.
Roma Kevnare
Roma Kevnare dewleta ku li Antîkê di sedsala 9'an da li bajarê Romê (Romayê) derketî bû. Di dema jiyandar bû wê monarşî, olîgarşî, komar û împeratorî dîtin. Wê di wan 20 sedsalan serwerî ajotî de dor Deryaya Navîn gelek bandorî bû. Împeratorî di sedsala 5'an de pêşin bû du paran û ji pê re jî ya rojava hilwaşiya û ya rojhilat jî wek Bîzans serwerî ajot. Bi gelemperî va bûyera wek dawiya Serdema Kevnare û destpêka Serdema Navîn tê pejirandin.
Wasserburg am Inn
Wasserburg am Inn bajarokekî navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ferhenga soranî - kurmancî
Ferheng bi alfabeya latînî ye.
Ji A ta P
Ferheng ji tîpa A ta tîpa P amade ye. Lê Husein Muhammed li ser dixebite ku wê di sala 2006ê de bi dawî bîne.
Bertrimont
Bertrimont, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Rojîname
Rojîname bernameyekê Trt Şeşê li seet 11 3i spêde ta Yekî nivro li Trt Şeş dête weşan hunermenda kurd Rojîn pêş kêş dike.
Malzy
Malzy, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Sîtogenetîk
Sîtogenetîk, şaxeke zanîstî yê ku beşeke alîgir ê jînekolojiyê ye û rewşa hêjmar, tevnî, û rola tevlêbûna kromozom an lêkolîn dike.
Zanistvanên zanistî ya sîtogenetîkê, li destpêkê sedsala 20an de pêzanî ku gen hilnegirê fizîkê ne. Di karyotîp a mirovek normal de 23 çot kromozom heye. Di nebêhevbûna kromozoman de pirsgirên giran yên tenduristiyê dertê holê. Lêkolîna vê bi navê Xabetên Sîtogenetîkê tê ziman.
Analîz
Analîzkirina nimûneyên FISHê bi mikroskop a floresanê ji hêla pisporê laborator ê klînîkî  ve têne çêkirin. Ji bo onkolojiyê bi gelemperî hejmareke pir mezin ya hucreyên înterfazê têne paunkirin ku ji bo êşa resen-rûkalê ya nizm biser bikevin.
Bi gelemperî di navbera 200 û 1000 hucreyan de têne jimartin û pêjandin. Ji bo pirsgirêkên kongenîtal bi gelemperî 20 hucreyên metafazê têne hedef tê kirin.
Girêdanên derve
https://www.britannica.com/science/cytogenetics
Kundê goran
Kundê goran an kundê biguhkurt (Asio flammeus), cureyekî kundên nimûneyî (Strigidae) ne.
Şayes
Dirêjiya kundê goran di navbera 34-43 cm e.
Foka kevjalxwer
Foka kevjalxwer an gamasiya kêvjarxwer (Lobodon carcinophagus), cureyekî guhandarên deryayî ji cinsê Lobodon ji famîleya fokan an Phocidae li parzemîna Antartîka dijî.
Kundê goran
Belavbûn
Kundê goran li gelek welatên parzemînên Amerîkayan, Afrîka, Ewropa û Asyayê tên dîtin, bi taybetî li Kurdistanê.
Foka kevjalxwer
Şayes
Foka kevjalxwer dirêj e ku qasî 2.6 m û girse ku giranya wê 220 kg e. Wek ji navê wê xuya ye (Lobodon carcinophagus), ev cinsa fokan dikane qalikdar û qalikdarên nerm wek kevjal û kevjalkan bixwe ji ber ku diranên wê gelek tûj ku hatiye pêşketin ji bo erka xwarin û hêrandinê.
Kundê goran
Parêzî
Kundê goran gelek cureyên caneweran dixwe mîna: kêz, kullî, kojer, mişk, Koremişk, cirdon, kergoşk, perçemk, torxe, qaqlîbazên biçûk û hinek balindeyên beravê.
Binecure
Deh binecureyên kundê goran hatine saloxandin ta niha:
Port-Saint-Père
Port-Saint-Père, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Bala Şahaxac
Bala Şahaxac (bi azerî: Bala Şahağac) navê gundekî û şaredariyeke di navçeya Astara de li başûrê Azerbaycanê ye. Gundê Qamişovka bi Bala Şahaxac ve girêdayî ye.
İclal Aydın
İclal Aydın (jdb. 14 îlona 1979an li Nevşehirê (Tirkiye)), lîstikvan, nivîskar, rojnamevan û helbestvana tirk e ku bi eslê xwe çerkez û kurd e.
Jînenîgarî
Îclal Aydin wekê keça dayikeke bi eslê xwe çerkez û bavekî kurd hatiye dinê. Ji ber ku cihê karmendiya malbata wê li Nevşehirê bû li wir hatiye dinê. Di temenê yek salî ya wê ji ber peywirê malbata wê ew û malbata xwe koçê Enqereyê dibin. Piştî dibistana seretayî demekê li Lîseya Anadoluyê ya Xarpêtê, lî dibistana şevînî dixwîne. Piştî ku dê û bavê wî ji hev cuda bûn vedigere Enqereyê. Salên xwe yên dibistana navîn û lîseyê bi nivîskarî û karê şanoyê derbas dike. Ji opla sêyemîn a dibistana navîn bi di heman demê de xebitiye. Di sala 1989an de Beşa Şanoyê ya Fakulteya Ziman, Dîrok û Erdnîgariyê ya Zanîngeha Enqereyê bidest dixe. Di sala duyemîn a xwendina xwe ya zanîngehê de dev ji ji xwendina xwe ya zanîngehê berdide û koçê Berlînê dibe. Li Almanyayê şeş salan wek lîstikvanê şanoyê bi awayekî profesyonel karê şanovanî dike û li Almanyayê beşdarî lêkolîn û kursên cuda yên civakî dibe.
Kariyera wê
Di sala 1996an de dev ji şanoyê berda û vedigere Tirkiyeyê. Di sala 1997an de dest karê televizyonê dike. Di sala 1997an de beşdarî klîba Ölünce Sevemezsem Seni ya Koma Ayna bû. Rêzefîlma televîzyonê ya bi navê Sıcak Saatler ku tê de rol werdigire li Tirkiyeyê gelek populer dibe. Di heman demê de di nava rojê de li HBBê bernameyeke bi navê 2'den 4'e a li ser jinan pêşkêş dike. Demekê li televîzyona Kanal Dyê di navbera salên 1998 û 2000an de jî di radyoya Radyo Dyê, Radyo Cumhuriyet, Radyo Kent, BRT FM de bernameyan çêkir. Bernameya wê ya bi navê Zirveler di sala 2000an de  Xelata Bernameya Sibê ya Baştirîn wergirtiye. Pirtûka xwe ya yekem bi berhevkirina rojnivîsk û nivîsên ku ji bo bernameya Hayat Güzeldir (jiyan xweş e) nivîsîbû, çapkir. Di sala 2002an de albûmeke helbestan a bi navê “Keça Min” derxistiye, ku ji keça xwe re diyarî kiriye.
Evdî
Evdî  gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Belcastel-et-Buc
Belcastel-et-Buc, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Şikefta Sewrê
Şikefta Sewrê li Mekeyê ye ku mişrîk dixwazin ku Muhemmed û Ebûbekir bigrin herdû direvin xwe dispêrin vê şikeftê.
Ebûzêt
Ebûzêt  gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Langenbrettach
Langenbrettach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Dere Herd
Dere Herd gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Fêrname
Fêrname kovareke hîndarî û wêjeyî ya Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê bû. Ji 2014an vir ve 4 hejmarên wê hatine weşandin.
Axbilaxî Xwarû
Axbilaxî Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 212 kes (44 malbat) bûn.
Kanîpanîk
Kanîpanîk, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Manicamp
Manicamp, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Qerecewêran, Têrcan
Qerecewêran, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Radevormwald
Radevormwald, bajarekî navçeya (Landkreis) Oberbergischer Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Qirmik
Qirmik gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Les Plans, Hérault
Les Plans, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Dalqîç
Dalqîç gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Kjæsvannet
Kjæsvannet, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol li Nîvgirava Sværholt cih digire û di navbera gundên Veidnes û Brenna de ye.
Esibfirûşan
Esibfirûşan, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Cornwall
Cornwall wîlayetek li Înglistanê ye, beşek ji Keyaniya Yekbûyî. Cornwall li girava Brîtanya Mezin, li Okyanûsa Atlantîk nîvgiravek e. Li bakurê Deryaya Keltî heye. Li başûr Lamanş heye. Mirovên Kornîş ji Cornwall in. Berê, mirovên kornîşî bi zimanê kornî diaxivin. Kornî zimanek Keltî ye û Cornwall neteweyek Keltî ye.
Belflou
Belflou, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Raguhn-Jeßnitz
Raguhn-Jeßnitz, bajarekî navçeya (Landkreis) Anhalt-Bitterfeldê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Bamerzê
Bamerzê (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Bamarze), gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Komelgeha Cejnikan
Cejnikan (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Jazhnikan), komelgeheke Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1988an de hatiye avakirin. Di sala 1988an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 476 kesan.
Eckelsheim
Eckelsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Caf
Caf (di gelek zimanên ewropî de wekî jaf an jî jaff tên nasîn) eşîreteke kurdî ya mezin e.
Kurdên caf bi taybetî li derdorên Kerkûkê û Silêmaniyê dijîn û soranîaxiv in. Devera serekî û resen a cafan bajarê Cwanro li parêzgeha Kirmaşanê ya Rojhilata Kurdistanê.
Dîroka Microsoft Windowsê
Di sala 1983'an de Microsoft bang dewlemendkirina Windowsê da, rûnaveke grafikî a bikarhêner (graphical user interface GUI) ji bo Pergala Xebata (MS-DOS) xwe ku bi IBM PC hatê barkirin û ew komputeran lêhatî ji 1981'an vê demê ne.
Microsoft kaliban baş amade dikir bona GUI, ya Microsoft yekem Rêvebiriya rûnavê tê naskirin piştî Mac OSan Apple ye.
Houda Majd
Houda Majd (jdb.1988-) lîstikvaneke marokan e ku di sala 2015an de sernavê Miss Arab wergirt.
Massenbachhausen
Massenbachhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Houda Majd
Jiyana wî
Huda li Marokoyê jidayikbû.Ji ber karê bavê xwe piraniya salên zarokatiya xwe di geştê de derbas bû, di navbera Kuweyt, Înglistan û Amerîkayê de bi cih bû.Di beşa Rêveberiya Pergalên Agahdariyê de xwend.
Wê di xortaniya xwe de dest bi lîstikvaniyê kiriye di fîlmeke marokanî ya bi sernavê The Black Room, ku derhêneriya wê Hassan  Benjelloun kiriye, piştre ji ber xwendina xwe demekê rawestiyaye, û dîsa di sala 2014an de vegeriyaye û beşdarî kurtefîlmê (Echo of Sound) bûye.
Ronald Reagan
Ronald Reagan, ramyarekî Amerîka ye ku ji sala 1981 heya 1989ê serokdewletê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bû.
Çelê, Zêdikan
Çelê, gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Marchais, Aisne
Marchais, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Agirvêxistin
Ji bo agirvêxistinê
Kurdan ev bikar tanîn:
-Heste: hesinekî polayî bû, berê ji bo vêxistina agir bikar dihat.. -Qilê: Qile: Qil: gîhakî çolê ye, dema pelê wî hişk dibûn dibû wek pîşo zû vêdiketin.. Albeşk: kevirê {sewan} kevirekî şayik e.. kurdan ji bo agirvêxistinê ev hersê (pelê qil, heste û kevirê albeşkê} bikar tanîn…
Çima navê kevir bû {albeşk}:
Li gor nerîna min gotina {al} wata rengê Tirî ye, rengê Tirî ê bi rengê Gilyaz e; ew kevirê em mebest dikin ew jî rengekî wisan e û {beşk} dibe ew jî wek {berk} ango kevir e û heger bi wata {beş} bi kar hatibe ew jî tê wata vekirî an jî ronîdayî…
Çawa agir vêdiket:
Galeon
Galeon gerokeke belaş dihat belavkirin bû. Galeon Browserê sûde ji Opera, Internet Explorer û hwd. wergirtiye. Bi giştî ji bo Gnome pêk anîn.
Agirvêxistin
Hindek ji pelên Qila hişkirî datanîn ser Albeşk û bi xurt Heste pêk dixijiqandin; çirsûk ji ber diçû û agir bi pelê Qile diket..
Piştî ko Cawê Çapanî hat welat, nema Qil bi kar tanîn. Ew Caw dikirin terîş, li nav hiriya pez{mih} didan baş heya têr don vedixwar; ew terîş li ber tavikê diraxistin, heya zuha dibûn û bi vî hawî datanîn ser Albeşk û heste pê dixistin…
Ezîz Xemcivîn
=bider ber=
Zelal Gökçe
Perwerdehî
Wê di lîseya Pera Güzel Sanatlar (Hunerên Zelal ên Perayê li Stembolê) de ji aliyê hunermenda operayê Marsel Adamadze ve perwerdehiya şam stend. Piştre derbasî İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı (Konservatuara Dewletî ya Muzîqeya Tirkî ya Zanîngeha Teknîkî ya Stembolê) bû û digel perwerdehiya dengê beşa Muzîka Gel a Tirkî qedand.
Kariyera muzîkî
Bû endama Koma Azad û di xebatên albûma duyem ya komê 'Bihûşta min' de cih girt. Wê di albûmên bi navê 'Şahiya Stranan 1 & 2' de kilamên gelêrî yên ' Ax lê Nûrê', 'Dera sorê' û 'Zara' xwend. Piştre di Koma Asmîn de weke solîst cih girt û digel komê tevlî festîval û konserên li derveyî û hundirî welat bû.
Herwiha, wê di albûma 'Homegrown Istanbul Volume 1' de strana 'Dilo' û di albuma 'On Dilde On Şarkı' (Bi deh zimanan deh kilam) de jî strana 'Qumrikê' xwend. Wê ji bo telenovelaya tirk a bi navê 'Seher Vakti' kilama 'Seher Vakti' strî. Li Îtalyayê di çarçoveya projeja 'Giriyên Jinan' de tevlî Festîvala Carovana bû. Di çarçoveya projeya Dîwana Dubeytî de ji bo helbestên Baba Tahîrê Uryan kilaman amade kir û di gelek konserên komê de çû ser dikê.
Albûma wê ya yekem: Solîn
Yekem albûma hunermendê ya bi navê Solîn di gulana 2012an de ji aliyê Kom Mûzîkê ve hat weşandin. Albûm rêbaza jiyanê, destan, kilam, lorîn û evînên li Mezopotamya û Anatolyayê vedibêje û ji 11 berhemên hilbijartî pêk tê. Taybetiyeke albûmê ev e ku stranên bi zaravayên kurdî (kurmancî, soranî û kelhûrî) û stranên bi ermenî û yek jî bi tirkî tê de cih digirin.
Kariyera televîzyonê
Wê ji bo IMC TV xebat kir û di gel Burcu Yankin, Feryal Öney û Özlem Taner amadekarî û pêşkêşkeriya bernameya 'Kadinlarin dilinden' (Ji zimanê jinan) kir. Wê di belgefîlma alman a muzîkê ya bi navê 'Türkei - Die Kinder der Sonne' (Tirkiye - Zarokên rojê) de weke karaktereke sereke cih girt. Belgefîlm ji aliyê kanala alman Südwestrundfunk (SWR) ve tê amadekirin.
Tara Caf
Tara Caf (jdb. 1958) hunermendeka kurd û stranbêje.
Flê Jiyan
Flê Jiyan nivîskar, wergêr, civaknas û dadnasekî kurd e.
Tara Caf
Tara Caf sala 1958 li Bexdayê ji dayik bûye. Hunermed, keça eşîra Caf û helebçeyî. Tara, ji ber ku bavê wê jî hunermendê muzîkê bû, ji bal bavê xwe jî hatiye perwerdekirin û stirîna bi zaravaya hewramî ji bavê xwe hîn bûye.
Tara Caf ji ber ku malbata wê bû penaber ji sala 1979ê vir ve li Londonê dijî. Di sala 1991ê de dest bi hînbûna enstrumana "çengê (arp) kir.
Enstrumana çeng heta sedsala 17'an jî enstrumana mîrên faris û kurdan bû. Lê piştre hêdî hêdî wenda bû û qanûnê ciyê wî girt. Bi saya Tara Caf kurd dîsa vê enstrumanê nas dikin.
Tara Cafê konser li Amedê û Stenbolê jî dane.
Flê Jiyan
Flê Jiyan ji 2019an ve li Berlinê dijî, li ser zimanê Kurdî dixebite û di Nûnertiya Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ya Almanyayê de berpirsyarê dostaniya bajarên Almanyayê û Kurdistanê ye.
Pouillé-les-Côteaux
Pouillé-les-Côteaux, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2010
Qehremaniya Kasa Cîhanê 2010 yan jî Mondiyala 2010 ya futbolê di sala 2010an de li Afrîkaya Başûr hate lidarxistin û ji roja 11 hezîran 2010an heta roja 11 tîrmeh 2010an ajot. Ev yarî her çar salan carekê ji aliyê Yeketiya Navneteweyî ya Futbolê (FIFA) ve tê sazkirin.
Hilbijartina tîman
Piştî hilbijartineke pêşîn, 32 yaneyên welatên cuda di heşt grûban de tên dabeşkirin. Di her grûbê de çar tîm beranberî hevûdu dilîzin û her tîma serkevtî ji van grûban dikeve gera çaryeka dûmahiyê. Ji vê jî yên serkevtî çar in û diçin gera berî dûmahiyê. Di dawiyê de du yane dimînin bo dûmahiyê (fînalê) di yarîgeha Soccer City a Johannesburgê di roja 11ê tîrmeha 2010an de. Yaneya serkevtî ya fînala vê qehremaniyê Kasa Cîhanê dibe.
Dêrika Mukûrê, Farqîn
Di sala 1964an de "Dibistana Hevotina Pêşiya Dêrika Mukûrê" vebû û ket xizmetê û meha çiriya paşîn a 2006an dibistana ku 8 sal hevotin dide ket xizmetê û navê dibistanê bû "Dibistana Hevotina Pêşiya Dêrika Mukûrêya Mehmûd Kepoğlu". Bi xêra dibistanê rêjeya xwendaya zêdebû û bû %80.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2010
Welatên beşdar ên Mondiyala 2010
Di Mondiyala 2010an de 34 yaneyên ji dewletên cuda yên cîhanê beşdar bûn.
Dêrika Mukûrê, Farqîn
Çand
Hemî gund girêdayê Eşîra Şêxdodan in. Gelê gund girêdayê kevneşop û bastaniya xwe ne. Ji ber ku gundekî him çiyayî him jî deştî ye nanê wan jî gorî wî têvel in. Nanê wan ê binavûdeng in nanên wek Kutlik û HûrûRovî ne. Ji xwe ev nanên ku em dibêjin di wê heremê de her kes çê dike. Lê ji ber ku tehm û çêjna her derî ne wek hebe me wusa nivîsand. Yanê ev nan ji ber ku em tev zanin ne nanê wî gundî tenê ne.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2010
Yarîgehên Kasa Cîhanê 2010
Deh yarîgeh bo vê mondiyala Afrîkaya Başûr hatin avakirin.
Dêrika Mukûrê, Farqîn
Erdnîgarî
Gund, 25 kîlometr dûrî Farqînê û 108 kîlometr dûrî Amedê ye.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2010
Grûba H
{| style="width: 100%; background: #ffffff;" cellspacing="0" 25ê hezîranê 2010
Grûbu Game
{| class"wikitable" style=text-align:center;" !width="175"|Tîmên beşdar !width="20"|Y !width="20"|YS
Dêrika Mukûrê, Farqîn
Rêba (siruşt)
Suruşta gund bejayî (Karasal) ye. Payîza baran, zivistana berf, bihara baran û havînê germ û ziwayî heye. Mehên biharê (Bi taybetÎ meha gulanê) her der dibe hêşînahî. lê ku dibe havîn hêşînahîn tev ziwa û hişk dibin.
Aborî
Aboriya gund li ser werze û ajaldariyê ye.
Avahiya bingehî
Li gund Dibistana Hevotina Pêşî heye. Şebeka ava vexwarinê heye. Şebeka leqem/kanalîzasyon heye. Rêya gund qîr e. Li gund kehre/elektrîk heye. Lê xeta telefona pêdandî tune.
Rêhesin
Riya hesinî, rêhesin an jî hêla hesin yek ji riyên erdî ye ku bi giştî ji bo hatûço ya trênan tê bikaranîn, bi mebesta veguhestina rêwiyan (rêbwar) û barên bazirganiyê.
Derî, Merîwan
Derî gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Îbrahîm Seydo Aydogan
Îbrahîm Seydo Aydogan (z. 1976 li Qoserê, Mêrdînê) nivîskarekî kurd e.
Jinenîgarî
Ibrahîm Seydo di şanzdehsaliya xwe de dest bi nivîskariyê kir. Piştî çend salên ko bi tirkî nivîsand û hin nivîs û helbestên wî di kovarên edebî yên tirkî de hatin weşandin, di sala 1996'an de bi temamî dev ji tirkî berda û ji wê rojê ve ye ku tenê bi kurdî dinivîsîne.
Aydogan heta niha sê pirtûk nivîsandine. Romana wî ya pêşiyê Reş û spî di sala 1999'an de derket. Romana wî ya duyem Leyla Fîgaro, dı sala 2003'an de derket.
Pirtûka wî ya sêyem Hezkiriya Xwedê ko ji şeş çîrokan pêk tê, di sala 2005'an de çap bû.
Herweha pirtûkeke wî ya helbestan, xebateke wî ya li ser rexneya kurdî ya edebî jî hene ku hê nehatine çapkirin.
Ji sala 2007'an ve ye ku li Parîsê li Zanîngeha INALCO di beşê kurdî de mamoste ye.
Îbrahîm Seydo herweha pirtûka Orhan Pamuk ya bi navê Romannivîsê Pak û Dilovan (Saf ve Dusunceli Romanci) jî wergerandiye kurdî.
Pirtûka wî ya bi navê Guman ku ji lêkolînên ziman û wêjeya kurdî pêk tê, bi du cildan ve ji aliyê wesanxaneya Lîsê ve sala 2013'an hate çapkirin.
Wos
Valentín Oliva, (Buenos Aires, Arjentîn; 23ê çîle ya 1998) ku hunermend wekî Wos tê nasîn, raper û azadîxwazekî arjentînî ye.
Marcy, Aisne
Marcy, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Gelemperiya navperên asta jorin
Gelemperiya navperên asta jorin yek parastina ji kategoriyên navperên asta herî bilind (TLDs) ji aliyê Rêdana Otorîteya Hejmarên Înternetê (IANA), ku ji bo bikaranîna Navê Pergala Navperê ên di internêtê de. Navperê asta herî bilind, cara etîketî ji navê navperan de bi temamî bi kalîte ye. Ew bi gelemperî ji ber sedemên dîrokî bi navê; di destpêkê de, bi paralelî kirin welat-taybet TLDs di RFC 920 in.
Erziniq
Erziniq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Elîrik
Elîrik, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Neckarwestheim
Neckarwestheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Axbilaxî Hemedan
Axbilaxî Hemedan gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (12 malbat) bûn.
Belfort-sur-Rebenty
Belfort-sur-Rebenty, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Rahden
Rahden, bajarekî navçeya (Landkreis) Minden-Lübbeckeê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Qolincî
Qolincî gundekî ser bi nahiya Enzel ,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5.192 kes (1.222 malbat) bûn.
Berdereşî Giçke
Berdereşî Giçke, anku Berdereşa Biçûk (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Bardaresha Gichka), gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Herberê
Herberê, Herbero, Herberû, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Marine Le Pen
Marine Le Pen (jdb. 5ê tebaxa 1968an wekî Marion Anne Perrine Le Pen li Neuilly-sur-Seine) parêzer û siyasetmedarek fransî ya partiya Rassemblement National (RN) e, ku wekî partiyeke rastgira populîst û tundrew tê nasîn.
Partiya xwe heta hezîrana 2018an di bin navê Front National (FN), Eniya Neteweyî de xebitî. Le Pen seroka demdirêj a FN bû (ji çilê 2011an heya mijdarê 2022) û ji bo vê yekê ketibû şûna bavê xwe Jean-Marie Le Pen. Di salên 2012, 2017 û 2022an de Le Pen beşdarî hilbijartinên serokatiya Fransayê bû; Di salên 2017 û 2022an de ew li hember Emmanuel Macron di pêşbirkê de bû. Di heman demê de endama Parlamena Ewropayê bû û ji hezîrana 2017an ve endama Meclîsa Neteweyî ya Fransayê ye.
Kurtejiyan
Le Pen keça herî piçûk a serokê berê yê partiyê Jean-Marie Le Pen û xaltiya parlamentera berê ya FN Marion Maréchal e, û di sala 1986an de tevlî FNê bû. Ew wekî meclîsa herêmî ya Nord-Pas-de-Calais (1998–2004; 2010–2015), Île-de-France (2004–2010) û Hauts-de-France (2004–2010) hate hilbijartin. Ew endama Parlamena Ewropayê (2004–2017), û hem jî meclîsa şaredariya Hénin-Beaumont (2008–2011) bû. Wê serokatiya FN di sala 2011 de, bi %67,6 dengan bi dest xist, Bruno Gollnisch têk bir û kete şûna bavê xwe, yê ku ji dema damezrandina partiyê ya sala 1972an ve de serokê partiyê bû. Di sala 2012an de, wê di hilbijartinên serokatiyê de bi %17,9 dengan, li pişt François Hollande û Nicolas Sarkozy bû sêyemîn. Wê di hilbijartinên 2017an de ji bo serokatiyê daxwaznameyek duyemîn da destpêkirin. Di tûra yekem a hilbijartinê de ew bi %21,3 dengan bû duyemîn û bi Emmanuel Macron ji partiya navendî En Marche! re rû bi rû bû. Di 7ê gulanê 2017an de, piştî ku di tûra duyem de nêzîkî %33,9 dengan stendibû, wê encamê qebûl kir. Di sala 2020an de, wê di hilbijartinên 2022an de namzetiya xwe ya sêyemîn ji bo serokatiyê ragihand. Ew di tûra yekem a hilbijartinê de bû duyemîn, bi vî rengî kete tûra duyemîn a li dijî Macron û di tûra duyemîn de li hember Macron winda kir.
Nêrîna siyasî
Le Pen rêberî tevgerek kir ku îmaja xwe û partiya xwe RN nerm bike, di vê pêvajoyê de hin endamên ku bi nijadperestî, antîsemîtîzm an pétainîzmê têne tawanbar kirin, ji partiyê hatin dûrxistin. Wê di tebaxê 2015an de bavê xwe ji partiyê derxist, piştî ku wî daxuyaniyên nû yên nakokî dabû. Wê hin helwestên siyasî yên partiyê nermtir kir, wek bi rakirina dijberiya xwe ya li dijî hevkariyên hevzayendî, dijberiya ji kurtajên bê şert û merc, û ji holê rakirina piştgiriya wê ji cezayê mirinê re. Le Pen hê jî gelek ji heman polîtîkayên dîrokî yên partiya xwe diparêze, bi taybetî li ser tedbîrên tund ên dijî koçberiyê, neteweperestî û mekanîzmayên parastinê. Ew piştgirî dide neteweperestiya aborî, alîgirê rola destwerdanê ya hikûmetê ye, û li dijî globalîzasyonê û pirçandîbûnê ye. Le Pen piştgirî dide sînordarkirina koçberiyê, qedexekirina serjêkirina olî û sînordarkirina rewabûna sinetkirinê. Ew herwiha rexnegira sîyaseta DYA û NATOyê ye û soza derxistina Fransayê ji qadên wan ên bandora wan da. Le Pen di paşerojê de bi şîroveyên piştgiriyê yên Vladîmîr Pûtîn û Rûsyayê tê zanîn, û parêzvaniya hevkariyek nêzîktir kir berî êrîşa Rûsyayê ya sala 2022an li ser Ûkraynayê; wê şerê Ûkraynayê bi tundî şermezar kir, lê got ku eger ew bi dawî bibe, Rûsya "dibe ku dîsa bibe hevalbendê Fransayê".
Kingston
Kingston, bajarekî herêma Ontarioya Kanadayê ye.
Deryaya Karîbê
Deryaya Karîbê an jî Deryaya Karayîbê deryayeke Karîbê ye. Rûberê wê nêzîkî 2.754.000 km² ye.
Nordheim, Baden-Württemberg
Nordheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Du Pilûre, Merîwan
Du Pilûre gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Halfing
Halfing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Le Pouliguen
Le Pouliguen, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Joomla!
Joomla! wekî Php-Nuke, PostNuke, Mambo û hin systemên din paketeke skrîptên amade ne ku bi kodên serbest (open source)hatine bernamekirin û ji wan re Pergala Rêveberiya Naverokan (Content management system, CMS) dibêjin.
Joomla! ku li gor lêkolînan bihêztirîn û biewletirîn systema malpersazî û ragihandinê ya kodên serbest e bi zimanê bernamenivîsînê yê PHP û danegeha (database) MySQL hatiye amadekirin.
Marzese
Marzese (bi azerî: Marzəsə) navê gundekî û şaredariyeke di navçeya Astara de li başûrê Azerbaycanê ye. Gundên Bîlî, Bîo û Sihekeran bi Marzese ve girêdayî ne.
Joomla!
Yek ji aliyên herî baş yê vê systemê eve ku mirov dikare bi hêsanî şiklê/dîmenê malperê (qalib) biguhere bêyî ku bandor li ser naveroka malperê bê danîn. Herweha mirov dikare bi hezaran Modul (Parçe), Components (Pêkhatî) û Plugins (Plûgîn) ku bi yek nav ji wan hemuyan re dibêjin Pêvek(Extensions) yên amade ku ji aliyê endamên systemê ve hatine amade kirin bi xorayî li ser systema xwe siwar bike û bikar bîne.
Pergala Joomla! ji du başan pêk hatiye, beşek ji bo bikarhêneran û beşek jî ji bo birêvebiran e. Birêvebir dikarin li her cihê ku înternet û komputerek hebe bikevin hundurê beşa birevebirinê an jî panela kontrolê û malperê birêve bibin û naverok û ragihandinê lê zêde bikin.
Joomla! xorayî(bêpere) ye û ji ber vê yekê jî bi hezaran kes bi hevre ji bona pêşdebirin û baştirkirina systemê ji her aliyê cihanê ve alîkariya hevdu dikin.
Joomla! ji sala 2005:an ve bi versîona 1.0( ya herî dawiyê 1.0.15) dest bi xebatê dike û ji sala 2008:an ve Joomla! bi versîoneke nû bi navê Joomla! 1.5 derkete meydanê û zora hemû CMS-ên din bir. Îro bi sedhezaran malper bi vê systemê weşanê dikin û pergala malpersaziyê ya herî belavbûyî ya cîhanê ye.
Wergera kurmancî ya Joomla! 1.5.x ji bo beşên Administrator(Birêveber), Front(Bikarhêner) û Installation(Siwarkirin) ji aliyê Fîroze û Kamal Mavane û wergera soranî jî ji aliyê Mohamad Jahad ve hatine wergerandin.
Navnîşana dakişandinê li vire: http://www.urmiye.com/joomla/
Poilhes
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Ramstein-Miesenbach
Ramstein-Miesenbach, bajarekî navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Komelgeha Pîrzin
Pîrzin (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Peerzin), komelgeheke Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1977an de hatiye avakirin. Di sala 1998an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 4.533 kesan.
Cîmîn
Cimnî an jî Cîmîn, yek ji navçeyên Ezirganê ye. Gorî hejmartinên sala 2000 hejmara niştecihan bi tevî gundan 32.000 e. 24 gundê navçeyê hene.
Bellegarde-du-Razès
Bellegarde-du-Razès, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Ehlê Beyt
Ehlê Beyt ji bo malbata Muhemmed Pêxember tê bikaranîn, bi taybetî ji bo Elî, Hesen û Huseyn.
Erdeha
Erdeha, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Marcy-sous-Marle
Marcy-sous-Marle, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Axderey Serû
Axderey Serû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 110 kes (33 malbat) bûn.
Karîb
Karîb an jî Karayîb navçeyeke di Deryaya Navîn a Amerîkayê ye. Deryaya Karîbê parçeyekî Karîbê ye.
Kes
Li Karîbê nêzîkî 35 milyon kes hene. Ew kes ji pir deran ne. Li wir pir kesên ewropî û afrîkî hene, lê kesên kreol, hind û çînî jî hene.
Ziman
Spanî û inglîzî zimanên fermî di Karîbê da ne (94% ji her kesên Karîbê wan du zimanan deng dikin). Hên jî fransî û holandî tên dengkirin.
Dîrok
Di salê 1492'yan de Krîstofor Kolumbus gihîşte giravê San Salvador û Amerîka keşif kir.
Serxwebûn
Pir girav di Karîbê da serxwebûnê xwe di sedsala 20'an de birin.
Giravên Karîbê
Ev girav di Karîbê da ne:
Dewlet yê digên Karîbê
Ev dewlet digên Karîbê:
.tt
.tt navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Trînîdad û Tobago ye. (ccTLD)
Gumbsheim
Gumbsheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Obersulm
Obersulm şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Bîlî
Bîlî navê gundekî di navçeya Astara li başûrê Azerbaycanê ye. Bîlî bi gundê Marzese girêdayî ye.
Préfailles
Préfailles, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Game of Thrones
Game of Thrones (bi kurdî Lîstika Textan) rêzefîlmeke fantezî ye. Rêzefîlm ji Amerîkayê kanala HBO ye da pexşdibî. Ava fîlma ji ser pirtûkên George R. R. Martin da çe buyî, navên pirtuk jî Strana Cemed û Agirî (A Song of Ice and Fire)
Cîgerkom
Cîgerkom, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Pfaffing
Pfaffing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rosenheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Arifbeg
Arifbeg gundekî girêdayî navçeya Zêtkayê ye.
Koşk, Xamûr
Koşk, gundekî bi ser navçeya Xamûr a Agiriyê ve ye.
LG
LG Group (bi koreyî: 엘지 그룹, Elji Kŭrup), dirûşmeya Kompanyayê Life's Good (Jiyan xweş e), kompanyayeke ji Koreya Başûrê.
Nava şirketên mezin ên Koreya Başûr de cihekî girîng digire warê elektronîk, telefona gerok û petrokîmyeyê de.
Ji hêla malbata LG, Koo yê tê rêvebirrin û şirketekî famîleyî ye. Vebûna navê şirketê LG Lucky Goldstar sedema wê jî Lucky û Goldstar du şirketên ji hev cuda ne piştre hêzên xwe kirine yek.
Ûrtûkî
Ortûgî, Ûrtûkî, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Kovvatnet (Finnmark)
Kovvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Finnmarka Norwêcê de ye. Gol, bi qasî 6 kîlomêtre li aliyê rojhilatê gundê Øksfjordbotnê cih digire û bilindahiya ji asta deryayê 118 mêtre ye.
Naîrî
NAÎRÎ: Naîrî piştî têkçona dewleta Hurrî û Mîtaniyan derdikevin hole. ji Cizrê heya Şemzînanê herema naîrîyan e.
Bêrîvan Arîn
Bêrîvan Arîn (jdb. 1981, Xelfetî, Riha) stranbêjeke kurd e.
Kurtejiyan
Bêrîvan di sala 1981ê de li navçeya Xelfetî (Riha) jidayikbû. Bi 13 saliya xwe digel malbata xwe koçberiya Swîsreyê dike û perwerdehiya xwe li wir diqedîne. Ji zarokatiya xwe pê ve dildariya wê ya herî mezin muzîk e, lewra di salên lîseyê de bala xwe dide muzîkê.
Di sala 2006an de hunermendê tirk Mehmet Ali Demren (Mali) bi wê re duetek kişand: navê stranê Kürdüm (« Kurda min ») e û li ser evîndariya lawekî tirk û keçeka kurd yên ku evîna wan ji aliyê malbatên her duyan ve tê qedexekirin hatiye nivîsandin. Strana Kürdüm di albûma Mali ya bi navê Işte böyle (« Fermo, wiha ») de cih digire.
Bêrîvan car caran tevli bernameyên çandî yên kanalên kurd dibe û di sala 2009an de cara ewil hunera xwe li welêt (Amed, Şirnex, Wan, Sêrt û Riha) pêşkêşî guhdarvanan dike. Di sala 2010an de ew klîpa xwe ya ewil ya bi navê Gazinc dide kişandin. Ev stran ji aliyê hozan Dîno ve hatiye nîvîsandin. Bêrîvan di sala 2011an de ji bo stranên Berfîn, Cano û Zeyno - Zêriyê klîban dikişîne. Taybetiya van sê klîban ev e ku, her sê li welatê wê Xelfetî hatiye kişandin û dîmenên hêja yên xweza û dîroka Xelfetî dike mijar.
Belpech
Belpech, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Jieshou
Jieshou, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 785.417 kesî
.ad
.ad navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Andorra ye. (ccTLD)
Berdesor
Berdesor (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Bardasor), gundekî bi ser navçeya Berdereşê ya parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
.ac
.ac navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Girava Ascension e. (ccTLD)
Herwiha ev navper li welatên Japonya (.ac.jp), Keyaniya Yekbûyî (.ac.uk), Belçîka (.ac.be) di zanîngehan de û li Rexistinên akademîkî de tê bikaranîn.
Avasor, Têrcan
Avasor, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Şêxtewekil
Şêxtewekil, gundekî bi ser navçeya Xamûr a Agiriyê ve ye.
Hems
Hems, gundekî bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Oedheim
Oedheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Heilbronnê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Ranis
Ranis, bajarekî navçeya (Landkreis) Saale-Orla-Kreisê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Erdelan, Serab
Erdelan, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Têrcan
Têrcan yek ji bajarên Ezirgan ê ye. Di sala 1936 ´î de ji bajarê Erzîromê hatiye veqetandin û bi Ezirganê ve hatiye girêdan. Ji Ezirganê 93 û ji Erzîromê 80km dûr dikeve. Firehiya erdê navçeyê 1.592 km² û bilindahî ji rûyê avê 1.427 m ye. Gorî hejmartinên sala 2000'î hejmara niştecihên navendê 9.151 û bi tevî gundên xwe 37.405 e. 69 gund girêdayî navçeyê ye.
Mohemmad Henîf
Mohemmed Henîf (jdb. 1961) romannivîs û alimekî Îranî ye. Mohemmed Henîf xwediyê gelek xelatên neteweyî ye ku yek ji wan xelatên bi navûdeng ên pirtûka salê ya Îranê, Xelatên wêjeyî yên Celal El Ehmed, Xelata Pênûsa Zêrîn wergirtiye.
Jîyan
Çend sal piştî Şoreşa 1979an, wî wek welatekî mamoste dest bi karê xwe kir. Lêbelê, di demek kurt de ji ber sûcên siyasî yên bêbingeh ji kar hate avêtin. Paşê ji bo xwendina dîrokê derbasî zanîngeha Xarazmî bû, lê edebiyat û nivîsandina afirîner jî ji bo wî wek pêşînek ma. Taybetmendiya wî ya di dîrokê de ew teşwîq kir ku bi berfirehî li ser folklora Farisî binivîsîne û her weha ew kir yek ji çend romannivîsên Îranî ku di romanên xwe de realîzma sêhrbaz bikar tîne: nêzîkbûnek bi taybetî di berhemên wî yên paşerojê de diyar dibe, wek mînak, Kefa Sêrbaz û Peykerê Sifir (roman). Ew Mirov Ji Paşê Bêhna Mirinê Bîne (roman), Bi Keda Zehmetî (roman) û Herêmîkirina Realîzma Sêrbaz li Îranê (lêkolîn). Ew niha bi giranî li ser çîrokan e.
Prinquiau
Prinquiau, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Komelgeha Mela Omer
Mela Omer (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Mala Omer), komelgeheke Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1979an de hatiye avakirin.
Di sala 1979an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 4.587 kesan.
Eniya Kurdî ya Îslamî
Dîrok
Kom di 22ê Mijdara 2013an de ji aliyê Selahedîn el-Kurdî û Ebû Ebdullah el-Kurdî ve hat damezrandin, ku çalakvanekî îslamî yê ji Efrîn ê li bakurê rojavayê parêzgeha Helebê ya Sûriyê, li ser sînorê Tirkiye, û wê demê di bin kontrola YPG ê de bû. Kom bû beşek ji Eniya Îslamî, ku hevbendiyek ji komên din ên Ehrar el-Şam, Ceyş el-Islam û yên din pêk dihat. Di dema hebûna komê de, wan ligel komên din ên serhildayên Sûrî li dijî hikûmeta Sûrî û RXBRS şer kirin. Selahedîn El-Kurdî diyar kir ku armanca sereke ya komê hilweşandina RXBRSê û ji holê rakirina desthilatdariya pirçandî, bê dînî û demokratîk û li şûna wê avakirina qanûnên şerîetê yên tenê bi pêşengiya kurdên misilman e. Ebû Ebdullah El-Kurdî her wiha diyar kir ku ev grûp bi piştgiriya Ehrar El-Şam weke dijminekî hevpar li dijî YPG’ê û ji bo alîkariya curbecurkirina opozîsyona Sûriyê hatiye avakirin. Komê ji bo zarokên kurd li Helebê dibistanên îslamî dimeşandin.
Di 30 Kanûn 2013 de, berdevkê girûpê Selahedîn el-Kurdî di hevpeyvînekê de got ku desthilata îslamî dê mafên kurdan garantî bike û ku berevanîkirin ji nişteciyên kurdên Sûriyê armanca sereke ya girûpê ye, herwiha got ku komên kurdî yên hevrikên wan li Sûriyê bi rastî guh nadin ji bo berjewendiyên kurdan. Wî her wiha diyar kir ku hebûna girûpê li seranserî deverên kurdnişîn ên bakurê Sûriyê ji Babê heta Qamişlo û Kaniya Xezalan ê ku wan ji YPGê standibûn, heye. Di Kanûna 2014an de Eniya Îslamî ya Kurd bi temamî bi Ehrar El-Şam re bû yek.
Bîo
Bîo navê gundekî di navçeya Astara li başûrê Azerbaycanê ye. Bîo bi gundê Marzese girêdayî ye.
Merivên reben (pirtûk)
Merivên reben (bi rûsî: Бедные люди, Bedniye lyûdî)) yekem romana nivîskarê rûsî Fyodor Dostoyevskî ye. Romana nameyî di navbera 1844 û 1845 de hate nivîsandin û navdariya Dostoyevskî damezrand. Ew gihîşte xwendevaniyeke bêhêz a gelemperî û ji hêla rexnegirên nûjen ên bandor ên wekî Vîssarîon Grîgoryevîç Belînskî ve bi çoşdarî re jî hate pêşwazkirin. Ew yekem car di sala 1846an de di kovara Peterburgski Sbornik de hate çapandin.
Wergera zimanê kurdî
Merivên reben di 1991ê de ji hêla Hesenê Metê ve hate wergerandin û ji nav çapên Weşanên Welat ve li Stockholma Swêdê hate der.
Nairi
NAÎRÎ: Naîrî piştî têkçona dewleta Hurrî û Mîtaniyan derdikevin hole. ji Cizrê heya Şemzînanê herema naîrîyan e.
Ransbach-Baumbach
Ransbach-Baumbach, bajarekî navçeya (Landkreis) Westerwaldkreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Famîleya zegerekan
Famîleya zegerekan, famîleya bezerekan, famîleya kitanan (Linaceae) famîleyeke riwekan e. 10 heya 16 celeb û 290 cureyên vê malbatê hene. Li Kurdistanê jî digihên.
Navên celeban di devokan de
Di hin devokan de ji zegerekê re, bezerek, kitan, zererek, qerqer jî dibêjin. Di rastiyê de kitan, zegerek, bezerek û qerqer navên celebên (cinsên) vê riwekê ne.
.ae
.ae navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî ye. (ccTLD)
Xaclû
Xaclû, gundekî bi ser navçeya Xamûr a Agiriyê ve ye.
Wîkînûçe
Wîkînûçe, wekî Wîkîpediya projeyeke Weqfa Wikimedia ye.
Qûnî
Qûnî gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Axderey Xwarû
Axderey Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qûnî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 835 kes (144 malbat) bûn.
Axderey Xwarû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 731 kes (119 malbat) bûn.
Siefersheim
Siefersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Alzey-Wormsê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Wîkînûçe
Di Wîkînûçê de heta dîroka 24'ê Pûşpera 2016'an de 211.789 nûçe û 14.562.261 guherandin hate sererast kirin.
Dehbonyad, Merîwan
Dehbonyad gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Merîwanê ye.
Xilîkan
Xilîkan, gundekî bi ser navçeya Xamûr a Agiriyê ve ye.
Pomérols
Pomérols, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin: