cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teen Choice Awards
Teen Choice Awards xelatekî sala neye, yê ku li ser tora kanalên televîzyona Fox derdikeve. Xelat herî mezin jo bo wan kesa yên di muzîkê, û fîlmê, sporê, û televîzyonê, û modelsaziyê, û medyaya civakî de kar dikin, yan heta kesên dî jî yên aktîvbin û zîrak û navdarbin di karê xwe de. Lê eva xelata bi tinê  ji bo wan kesaya yên emrên wan ji 13 salî û bitir bin, bi navgîniya malperên dinê Fox  ; yên weka Instagram, Twitter, Snapchat, û YouTube  tê bexişikir in.
Koşîn
Koşîn (bi tirkî: Şenköy), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Hormona handerê tenê zer
Hormona handerê tenê zer (bi înglîzî: luteinizing hormone(LH)) hormonek gonadotropî ye, ji hîpofîza pêş a mê û nêran tê derdan û hêkdank û gun ji xwe re dike armanc.
Kurtenavê hormona handerê tenê zer “LH” ye. Di destpêkê de ji zanyaran wetrê LH tenê di laşê mêyan de tê berhemkirin û bandor li ser çêbûna tenê zer dike. Loma ji ber erkê wê ya di laşê mêyan de, ev hormon wekî hormona handerê tenê zer hatiyê navkirin. Îro êdî em dizanin dama mirov dikeve temenê pêgihîştinê, LH di laşê mê û nêran detê berhemkirin.
Ji hîpotalamusa nêr û mêyan, hormona derpirandinê (bi înglîzî: gonadotropin-releasing hormone (GnRH)) tê derdan, bi bandora hormona derpirandinê, ji hîpofîza pêş LH tê berhemkirin û derdan.
Pêkhate
Hormonên ko çalakiya hêkdank û gunan han dikin û rêk dixin, wekî hormonên gonadotropîn tên navkirin. LH û FSH hormonên gonadotropîn in. LH ji polîpeptîdan û koma karbohîdratê pêk tê ango LH hormonek glîkoproteînî ye. LH jî wekî mîna FSH ji du beşan pêk te, glîkoproteîna-α û glîkoproteîna-β. Polîpeptîda-α ji 89 asîdên amînî, polîpeptîda-β jî ji 115 asîdên amînî pêk tê.
Di laşê mêyan de
LH perisîna tenê zer (bi latînî: corpus luteum) han dide. Ji tenê zer hormona êstrocen, procesteron û înhîbîn tên derdan. Her ko xaneya hêkê di çikildanê de diperise, xaneyên çikildanê hê pirtir ji hormona êstrocen der didin. Zêdebûna rêjeya êstrocena xwînê, li ser hîpotalamus û hîpofîzê bandorek paşaragihandina erenî dike, Ji hîpofîzê bi mêjerek zedê LH tê derdan, di xwînê de asta LH ji nişkê ve zê dibe. Ji ber zêdebûna asta LHyê, çikildan diqelişe, xaneya hêkê ji hêkdankê der dikeve û derbasê coga hêkê dibe. Ji wê gavê şûnve paşargîhandina erenî bi dawî dibe. Piştî hêkdanê (bi înglîzî: ovulation), paşmayîyên çikildanê di hêkdankê de dimînin û diguherên bo tenê zer. Ji tenê zer procestron û êstrocen tê derdan evan hormonan bi paşaragihandina neyînî derdana LH û FSHyê kêm dikin.
Di laşê nêran de
Di gunan de xaneyên Leydig heye. Xaneyên Leydig di navbera spermeborrîkeyan de cih digirin. LH bi wergirên xaneyê leydig girê dibe û derdana testosteronê rêk dixe. Loma di nêran de li dewsa LH, hin caran “hormona handerê xaneyên navber” (bi înglîzî:i ntersti-tial cell stimulating hormone (ICSH))tê bikaranîn. Testosteron jî bi paşragihandina erenî û neyînî berhemanîn û derdana LH û FSHyê rêk dixe.
Dema rêjeya testosteron di xwînê de kêm be, çalakiya hîpotalamus û hîpofîzê zêde dibe bo derdana FSH û LHyê, her ko LH zêde dibe di xaneyên leydig de berhemanîna testosteron zêde dibe. Bi zêdebûna rêjeya testosteronê, rê li ber berhemanîna LH Û FSH tê girtin. Bi vî awayê hormonên testosteron û LH rêjeya hev rêk dixin.
Mirad gund
Mirad gund gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bûn.
Oberthulba
Oberthulba şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Elî Şadman
Elî Şadman (bi navê Ali Shadman jî tê naskirin) aktorekî kurd ê îranî yê ku di 24ê çiriya paşîn a 1996an de li Îlamê ji dayika xwe bûye.
Bo cara yekê di filmê "Mim Mesle Mader" de, bi derhêneriya Rasoul Mollagholipour, lîstikvan di filmê de dest bi karê xwe kir.
Champigneul-Champagne
Champigneul-Champagne, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Brignancourt
Brignancourt, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Sînd bin Elî
Sînd ibn Elî, dahêner, matematîknas, stêrnas û wergêrê misilman bû. Jidayîkbûna wî nayê zanîn di 864an de wefat kiriye. Bi xwe perwerdehiya xwe li Bexdayê girtiye.
Villiers-en-Morvan
Villiers-en-Morvan, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Güngören
Güngören,yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 289,331 kes e.
Oberscheinfeld
Oberscheinfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mirane
Mirane gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 70 kes (14 malbat) bûn.
Ebabîn
Ebabîn gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kilîsik
Kilîsik (bi tirkî: Esendere), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Champigny, Marne
Champigny, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Buhy
Buhy, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Mahlagha Jaberi
Mahlaqa Jaberi Dashstani (bi farisî: Mahlaqa Jaberi Dashstani), ku bi navê Aisha Unique jî tê naskirin, modeleke Îranî-Amerîkî ye.
Tampere
Tampere (bi swêdî Tammerfors) bajarek e li rojavaya Fînlendayê.
Li dawiya sala 2016an 225 485 kes li Tampere dijiyan.
Dîşab
Dîşab gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Villiers-le-Duc
Villiers-le-Duc, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Oerlenbach
Oerlenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Champillon
Champillon, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Esenler
Esenler, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 444,551 kes e.
Oksîtosîn
Oksîtosîn di laşê nêr û mê yan de di demarexaneyên derdanî (bi înglîzî: neurosecretory cells) yên hîpotalamusê de tê berhemkirin, di hîpofîza paş de tê embarkirin û derdan. Herwisa li gel demaxê, li gun, malzarok û plasentayê de jî oksîtosîn tê berhemkirin û derdan.
Oksîtosîn hormonek pepetîdî ye û ji neh asîdên amînî pêk tê. Temenê nîvbûnê ya oksîtosînê bi qasî 6 xulek e. Di laşê mêyan de oksîtosîn bandor li ser girjbûna malzarokê û rijênên şîrê dike.
Oksîtosîn û zarokanîn
Di dirêjiya ducaniyê de derdana oksitosînê ji aliyê êstrocen û procesteronê ve tê astengkirin. Di dawiya ducaniyê de derdana herdu hormonan ji nişka ve dadikeve û derdana oksîtosînê jî zêde dibe. Ber bi qonaxên dawî yên ducaniyê de peresîna korpeleyê temam dibe. Di diwarê malzarokê de hejmara wergirên oksîtosînê zêde dibe. Loma hestiyariya malzarokê bo oksîtosînê zêdetir dibe. Oksîtosîn stûyê malzarokê sist dike, loma stûyê malzarokê fire dibe û dergûş dikeve coga zarokanînê. Firehbûna stûyê malzarokê jî derdana oksîtosînê zêde dike.
Dema serê dergûşê bi stûyê malzarokê ve temas dike, wergirên stûyê malzarokê han dibin û demareragihandin dişînin bo hîpotalamusê. Hîpotalamus hê pirtir oksîtosîn berhem dike û der dide. Di nav xwînê de zêdebûna rêjeya oksîtosînê, girjbûna masûlkeyên malzarokê bihêztir dike û dergûş ber bi coga zarokanînê ve tê tehnkirin. Oksîtosîn bandor li ser plasentayê dike û ji plasentayê prostaglandin dide derdan. Prostaglandîn girjbûna masûlkeyên malzarokê hê xurttir dike.
Oksîtosîn û derdana şîr
Oksitosîn girjbûna xaneyên lûsemasûlkeyê yên derdora rijênên şîrê han dike, bi vî awayê şîr ji gopikê memikê diherike. Ji bo derdana oksîtosînê kartêkira (bi înglîzî: stimulus) sereke, mijîna memikan e.
Li derdora gopika memikê de gellek ji wergirên temasê hene. Gava nûza (dergûş) gopika memikê dimije, wergirên temasê han dibin. Wergir demareragihandin dişînin hîpotalamusê. Hîpotalamus ji mijînê agahdar dibe û sinyal dişine hîpofîza paş ko oksîtosîna embarkirî der bide nav xwînê. Gava oksîtosîn bi navbeynkariya xwînê digihîje rijênên şîrê, xaneyên navpoşê cogên rijênên şîrê girj dike, şîr ji cogên şîrê ber bi gopika memik diherike, der dikeve derve. Heke mijîna dergûşê bidome, di demarexaneyên hîpotalamusê de oksîtosîna nû tê berhemkirin û tê şandin bo hîpofîza paş.
Li gel mijînê, deng, bêhn an jî dîmena korpeleyê jî dibe sedema derdana oksîtosînê.
Piştî zarokanînê, heta ko dergûş ji şîr tê berdan û ango dawî bi şîrmijîna dergûş tê, bi qasî çend mehan derdana oksîtosînê jî didome. Di vê demê da derdana oksîtosînê qebareya malzarokê bi qasî malzaroka jina neducan kêm dike.
Derdana oksîtosînê bi rêbaza paşragihandina erenî
Di dema zarokanînê de an jî di dema şîrmijîna dergûşê de derdana oksîtosînê bi rêbaza paşragihandina erenî (bi înglîzî: positive feedback) tê rêkxistin.
Oksîtosîn di qonaxa zarokanînê de bi rêbaza paşragihandina erenî bi awayekî bênavber tê derdan.
Oksîtosîn girjbûna masûlkeyên malzarokê han dike û serê korpeleyê ber bi stûyê malzarokê ve tehn dide. Ji ber tehndanê, şaneya malzarokê ji hev tên kişandin. Kişîn wekî kartêkirek, bandor li ser wergiran dikin. Wergir bi sînyalên demarî hîpotalamusê ji rewşê agahdar dike. Hîpotalamus hê pirtir oksîtosîn berhem dike û bi navbeynkariya hipofîza paş ve der dide nav xwînê. Zêdebûna rêjeya oksîtosînê lez û tundiya girjbûna malzarokê zêdetir dike, korpele hê bihêztir ber bi stûyê malzarokê ve tê tehnkirin. Serê korpeleyê stûyê malzarokê fireh dike, loma şaneya stûyê malzarokê hê pirtir ji hev tên kişandin, ev rewş hê pirtir wergir han dike. Wergir jî hîpotalamusê han dikin ko hê pirtir oksîtosîn berhem bike.
Bi kurtasî, firehbûna stûyê malzarokê, ji hîpofîza paş oksîtosîn dide derdan. Oksîtosîn jî girjbûna malzarokê han dike, ev rewş jî stûyê malzarokê hê pirtir fireh dike. Ev çerxa paşragihandina erenî heta zarokanînê didome.
Oksîtosîn li gel mêyan di laşê nêran de jî tê berhemkirin û derdan. Di laşê mêyan de ne tenê dema dûcaniyê de lê mêyên neducan jî oksîtosîn berhem dikin û der didin.
Di laşê mêyên neducan de dema têkiliya zayendî de, oksîtosîn tê derdan. Oksîtosîn malzarokê girj dike, guheztina sperman a ber bi cogên hêkê hêsantir dike.
Di laşê nêran de derdana oksîtosînê di dema avêtinê (bi înglîzî: ejaculation) de zêde dibe. Oksîtosîn di laşê nêran de bi taybetî lûleya guhêzer girj dike bo deravêtina sperman.
Butry-sur-Oise
Butry-sur-Oise, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Ramsthal
Ramsthal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Villotte-Saint-Seine
Villotte-Saint-Seine, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Simmershofen
Simmershofen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bayrampaşa
Bayrampaşa, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Dîzgûyîn
Dîzgûyîn gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bayrampaşa
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 271,073 kes e.
Champlat-et-Boujacourt
Champlat-et-Boujacourt, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Kendava Antalyayê
Kendava Antalyayê li Deryaya Navîn de kaviye ber bajarê Antalya, Tirkiyeyê de ye. Navê xwe ji bajarê Antalyayê de digire.
Qerecewêran, Kolik
Qerecewêran (bi tirkî: Karacaören), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Maxi López
Maxi López (jdb. li Buenos Aires), navê rast Maximiliano Gaston López, futbolvanekî Arjantîn. Û girêbesta wî digel tîme ( CR Vasco) di sala (2018ê) de bû. Ev Futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de Êrîşber (futbol) ê ye.
Cergy
Cergy, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Deriyê sinorî yê Kêlê
Deriyê sinorî yê Kêlê (, Merz Kile), ew yek ji deriyên sînorî yên di navbera Rojhilata Kurdistanê (Îran) û Başûrê Kurdistanê (Iraq) de ye. Ev deriyê sinorî dikeve navbera bajarên Serdeşt û Qeladizê.
Mergase
Mergase gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (20 malbat) bûn.
Keftero
Keftero yan jî Kefterû (bi tirkî: Ulubey), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Champvoisy
Champvoisy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Rannungen
Rannungen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Girdok
Girdok, amûra ku mirov pê beşenan (cîsm) mezin dike ye. Çêkirina girdokê de rojika (mercek) keviya zirav tê bikaranîn. Girdok ji gewşînên şikestina ronahiyê kelkdar dibe. Di girdokan de dûriyên tîşko yê hindik in.
Girdoka hêsan
Girdoka hêsan, bi tenê ji rojika nêzakî pêk tê û ew di temamiya amûrên optîk de amûra herî hêsan û herî temel e. Em ferz bikin ku beşenek ji çav s cm dûr bibe. Bûuta dimenê ku li çav çê bûye, bi girêdayî hokeya Ø ya ku li çav çê bûye ye. Eger ku beşen nêzîkî çav re bê kirin, Ø zêde dibe û dîmen jî mezin dibe. Lê belê çavekî normal nikarê beşenekê ku ji 25 cm yê nêzîktir e bînê ser nîskokê.
Minecraft
Minecraft, lîstikek sandboxê ye ku ji aliyê Markus Persson û Jens Bergensten ve hatiye çêkirin. Lîstik bi Mojang Studiosê hatiye çêkirin û di sala 2011 ji bo Microsoft Windows, macOS, Linux, Android û iOS derket. Her wiha di sala 2012 ji bo Xbox 360, 2013 ji bo Raspberry Pi û PlayStation 3 jî derket.
Changy, Marne
Changy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Minecraft
Mojang û lîstik ji Îlona 2014an vir ve girêdayî Microsoftê ne. Minecraft yekem car di 17ê Gulana 2009an de wekî sernavek Têketina Destpêkê ji bo PCyê xuya bû. Wekî encamek, Minecraft ji bo platformên cihêreng û konsolên lîstikê yên din hate berdan. Piraniya wan hîn jî heya roja îroyîn nûvekirinên belaş ên bi rêkûpêk bi naverokek nû digirin.
Dizec, Miyane
Dizec gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Minecraft
Di lîstikê de, lîstikvan di cîhanek ku bi rêgez ve hatî hilberandin de, ji hêmanên ku bi piranî kubar têne çêkirin, avahî an dorhêlan diafirîne, ku ew bi xwe jî ji kûban pêk tên. Ev cîhana lîstikê, ku li ser xwezayê ye, di heman demê de dikare were keşif kirin da ku çavkaniyan berhev bike, bi cinawiran re şer bike û madeyên xav ên ku di nav tiştên nû de têne peyda kirin pêvajoyê bike. Cûreyek naverokên ku ji hêla bikarhêner ve hatî hilberandin wekî mod, server, çerm, pakêtên tevnvîsê û cîhanên pêş-çêkirî hene ku mekanîkayên nû û modên lîstikê li lîstikê zêde dikin. Lîstik di perwerdehiyê de jî tê bikaranîn, wek mînak ji bo hînkirina kîmyayê, sêwirana hesabkerî û zanistiya kompîturê.
Champagne-sur-Oise
Champagne-sur-Oise, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Minecraft
Minecraft pesnê rexnegiran wergirtiye, gelek xelat stendiye, yek ji lîstikên komputerê yên herî bibandor ên 2010an tê hesibandin û bi zêdetirî 238 mîlyon kopiyên firotanê lîstika komputerê ya herî firotanê ya hemî deman e. Li gel zêdetirî 140 mîlyon bikarhênerên çalak ên mehane, ew di heman demê de lîstika komputerê ya bi lîstikvanên herî çalak e ku ne li ser bingeha modela karsaziya belaşlîstin e. Medyaya civakî, parodî, adaptasyon, kirrûbirra, û peymanên salane yên MineCon di populerkirina lîstikê de bûn. Gelek spin-offên lîstikê bi demê re hatine pêşve xistin, di nav de Minecraft: Story Mode, Minecraft Earth, Minecraft Dungeons, û Minecraft Legends.
Kaş
Kaş, navçeya bajarê Antalyayê Tirkiyê ye. Navenda bajarê re nezikî 290 km dur e. Cîrantiyê wê li Mugla û Kumluca yê heye.
Zeytinburnu
Zeytinburnu, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 287,223 kes e.
Jorge Marco de Oliveira Moraes
Jorge Marco de Oliveira Moraes, (jdb. 28ê adara 1996an li Rio de JaneiroBrezîl) futbolvanekî brezîlî ye. Û girêbesta wî digel tîme (FC Santos) di sala (2019)ê de bû. Ev Futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de Berevanê derveye li rexê çepê dikit.
Serkeftin
Monako
Xelat
Flamengo
Schondra
Schondra şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Fran Mérida
Francisco Mérida Pérez, nasnavê wî weke Fran Mérida tê zanîn,(jdb. 4ê adara 1990an li Barselona) futbolvanekî spanî ye. Û girêbesta wî di sala 2016an de, digel tîme CA Osasuna bû. Ew di taktîka pozîsyona fûtbolê de ortevane di naveraste gorepanê de gokvaniyê dikit.
Villy-en-Auxois
Villy-en-Auxois, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Sugenheim
Sugenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Riedenberg
Riedenberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Xalid bin Yezîd
Xalid bin Yezîd, kîmyagerê ereb e di sala 708an de mir. Torinê Muawiye ye.
Xalid bin Yezîd ji piçûktiya xwe de ji kîmyayê heskiriye, piştî Yezîd xwest ku bibe xelife, dema ku nebû xelîfe wî jî xwe bi temamî da ser kîmyayê.
Qeware
Tebaba(mîqdar) cihê heyberekî(cism) ku di valayiyê de digire jê re qeware an jî qebare tê gotin.Yekeya qewareyê ya temel m^3:Mîqap anjî metrekûb e.Yekeya qewareyê ya şilek û gazê lître ye. Qeware bi dawera V ve tê nîşandan. Qewareyên madeyan bi germî û pestan ve dikarin biguherin. Ji ber vê yekê qeware diyarkirina tebaba madeyê de ewlemend nîne.
Toy Story
Toy Story fîlmekî anîmasyonî yê di sala 1995ê de ji aliyê John Lasseter ve hatiye hênandin. Tê de Tom Hanks, Tim Allen, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Jim Varney, Annie Potts, R. Lee Ermey, John Morris, Laurie Metcalf û Erik von Detten xwedî rolên sereke ne.
Serdema bronzî
Serdema bronzî an jî Serdema tûncîn, navê demekê ye ku mirov ji amêjen a  bronzê amûr çêdikirin.
Bronz bi asas awêteya pîl û sifirê ye, herwiha halîtayek/pêhatiyek e ku ji sedî 90 ji paxir û ji sedî 10 ji qilê pêk tê. Kereseyên wekî kevir û darîn jî ji bo amûran dihatin bikaranîn belam bronz hem ji bo birîn û qesifandinê ji din çêtir bûn û dirûvdan (şekildan) jî hêsantir bû.Serdema bronzê li her cih bi heman demê de nebûn. Çinkî hawîş ji hev dûr bûn û di navbera wan de têkilî hê çênebû bûn. Serdema bronzê li rojavaya Ewropa yê di navbera  salên 2000 û 800 a beriya zayînê de dom kir. Belam serdema bronzê li Mezopotamyayê di beriya zayînê sala 3300an de dest pê kiri bû. Heya wê demê, mirovahî aletên xwe yên metalî ji metalên wek zêr, zîv û paxir/sifir çêdikirin û ew kanza bi awayê xwe yê xwezayî dihatin bikaranîn.
Serdema bronzê dewra navîn a Sîstema Periyodîk a sê beshî ye ku ji aliyê dîroknasê serdema kevnare Christian Jürgensen Thomsen ve hatiye amadekirin. Li gorî vê sîstemê dîroka zûkayî ya ewropî û medîteran‘ ji sê beshan pêk tê ku navên wan ‚serdema kevirî, serdema bronzî û serdema hesinî ye.
Navê „serdema bronzê“ di sala 1836ê de cara ewil di rojnameyeke muzeyan de ji aliyê dîroknasê danîmarkî Christian Jürgensen Thomsen ve hatiye bikaranîn.
Bastannas, wiha difikirin ku mirov di serdema bronzê de ji berê tertîptir bûn. Çunkî çêkirina amûrên kanza pir zor bû û hewcetî pê hin hunerwerî dibûn. Ev mirovên ku xwediyê van hunerweriyan bûn, ji mirovên din girîngtir bûn. Ev amûrên metal ên nû hate firotin an jî standin û bi vî awayî bazirganî di navbera mirovan de hate kirin.
Piştî çêkirina amûrên hesin, dawî li serdema bronzê hat û serdema hesinê dest pê kir. Sedema destpêkirina serdema hesinê ev bû ku dîtina pîl ji dîtina hesinê zortir bû. Sedema din jî amûrên sifir pir nerm bû û sûdmend nebûn.
Çandinî
Di serdema bronzê de xwirdeyên yawanî (direwîn) êdî parçeya girîng a diyetê nebûn. Çandinî di wexta sumeriyan de dest pê kiri bû.
Çandinî ji nêçîrvanî pirtir ji mirovan re destek didan.diramet, ji bo dan û standin û bikaranîna zivistanê, dikaribûn bên veşartin.
Li Sumerê ceh dirameta yekem bû. Li ber ceh genim, sêv, tirî û xurme jî dihatin gihandin. Çandiniya mezopotamyayê ji aliyê çemên dîcle û firatê ve dihatin sînordarkirin û destekirin. Sêlav ji berfên ku di serê bihar û havînê de li ser çiyayên bakurê kurdistanê dibariyan, pêk dihatin.
Mêşin û bizin bi giştî ji bo goşt, şîr, rûn û pênîrê hatin kêdîkirin. Bajerê mezin yê bi navê Ur qadekê nêzîkî 50 hektarî cih digirtin.Ew xwediyê 10.000 ajalê bûn. Gelheya bajarê 6.000 kes bûn û hêza karkirinê ya 3.000 kesî yê wê jî hebûn. Digel vê jî xakeke 3.000 donimî ya şarê Ur çandî bû.
Gülben Ergen
Gülben Ergen, ( li Kadıköy, Stenbol) lîstikvan û stranbêjeke tirk e ku bi karê modeliyê û lîstikvaniyê dest bi karê xwe kiriye û piştre jî wekê solîst dest bi muzîkê kiriye.
Jînenîgarî
Gülben Ergen di 25ê tebaxa sala 1972an de li Stenbolê hatiye dinyayê. Wê perwerdeya xwe li dibistana navîn Kadıköyê û perwerdeya lîseyê, li lîseya Kadıköyê qedandiye. Ergen di temenê 16e saliya xwe de di sala 1987an de di Pêşbirka Sînema Star a ku ji aliyê rojnameya Hurriyetê ve hatibû organîzekirin de bû duyemîn, piştî qedandina lîseyê dest bi modeliyê kiriye.
Bi fîlmê ku lîstikvaniya serekeyî Bülent Ersoy wergirtibû, dest karê lîstikvaniyê kiriye. Di heman salê de bi Kenan Kalav re di fîlma Deniz Yıldızı ku derhênerê fîlmê Kartal Tibet kiriye, rola sereke wergirtiye.
Di sala 1994an de li Gazînoya Maksimê di bin kadroya Îbrahîm Tatlises de cih girt û di klîba Îbrahîm Tatlises a "Haydi Söyle" de jî rol wergirtiye. Di vê heyamê de dest bi kariyera muzîka xwe kir, di heman demê de beşdarî koma binkadroya Nurdan Torun bû. Paşê beşdarî rêzefîlma Fırat a bi derhêneriya Îbrahîm Tatlises bû û çend beş di rêzefîlmê de rol wergirtiye.
Termodînamîk
Termodînamîk, beşa fizîkê ya ku peywendiyên di navbera enerjiya tînê û enerjiya kînetîk de dinirxîne ye. Bi vegotineke hêsan termodînamîk, bi transfera enerjiyê ya ku ji cihekî heta ji cihekî din re berdewam dibe, pê têkildar dibe.Têgîna girîng a ku di vî pêvajoyê de tîn e.Tîn teşeyekî enerjiyê yê ku ji karekî mekanîk re lê tê ye.
Guherbarên Termodînamîk
Van guherbaran bi giştî bo terîfkirina sîstema bixwe an jî bo mercên hawirê tê bikaranîn. Ên herî pir tê bikaranîn ev in.
Di gelek sepanên Termodînamîkê de, dema ku yek an jî ji yekê pirtir guherbar wek westar tê pejirandin, guherbarên din li gorî vana çawan diguherê tê vekolandin.Bo nimûne mirov dikarê zagona gaza îdeal bide. Di vî hevkêşeyê de R neguhera gaza gerdûnî ye.
Qanûna Sifirem
Du sîstem ku bi hev re di halî hevbandorî de ne û rewşa wan bê guherîn bimîne ev çax Qanûna sifirem dibêje ku ev her du sîstem bi hev re di halî hevkêşeyê de ne. Eger her du sîstem jî bi hev re rewşa hevbandorî de bibin û di navbera xwe de jî transfera tînê nekin, ev çax jî ev her du sîstem bi hev re hevkêşeya tînî de ne.
Qanûna Yekem
Qanûna yekem ya Termodînamîkê wek parastina enerjiyê jî tê zanîn. Li gorî vê qanûnê ev rewş wisa tê nîşandan.
U2 – U1 = Q – W
Enerjî ji tunebûniyê çê nabe û ji hebûniyê jî winda nabe bi tenê ji lewnekî derbasê lewnekî din dibe.
Qanûna duyem
Yanê qanûna duyem dibêje ku pirtûkek dikeve erdê û eger ku em bixwazin wê pirtûkê ji erdê hilbidî ancax bi hêzeke ji berê pirtir bikarbînî wê bibî cihê xwe yê berê.
Qanûna sêyem
Ev qanûn der barê sifira rût de hin agahî dide. Ev qanûn heta sifira rût sarkirina madeyekê çima negengaz e ji me re dibêje. Li gorî vê qanûnê madeyek bigihîşe sifira rût ev made dibe têkûz. Yanê wek nimûne em karin motorên erebeyan bidin. Di nûqteya sifira rût de motorên erebeyan ji sedî sed berdarî ve dişixule. Lê belê germiya odeyê de motorên erebeyan ji sedî 20-40 berdarî ve dixebite.
Doug Aarniokoski
Douglas Aarniokoski ( jdb. 25ê tebaxa 1965 li DYA ) hilberînerê fîlm û wêneguhêzê û senarîstê amerîkan e. Ew ji bo kara xwe li ser rêzefîlmên CBS Star Trek: Discovery, Star Trek: Short Treks, Star Trek: Picard, Criminal Minds, û dramaya superlehengê CWê Arrow. Ew her wiha li ser rêzefîlmê serxwezayî ya FOX li Sleepy Hollow xebitiye.
Kariyer
Aarniokoski di sala 1992an de wek yekem alîkarê derhêner bi fîlma tirsnak Doctor Mordrid dest pê kir. Piştra wî li ser gelek fîlmên din ên mîna From Dusk to Dawn, Living Out Loud, Faculty û Spy Kids, wek alîkarê derhêner xebitî.
Dûv re wî dest bi kar kir wek derhênerê yekîneya duyemîn ji bo taybetmendiyên wekî The Medallion, Once Upon a Time in Mexico û Resident Evil: Extinction.
Destpêka derhêneriya wî bi 2000 fîlma aksiyoniê Highlander: Endgame bû. Navûdengiyên wî yên din jî Animals û The Day ne.
Ew ji bo fîlma tirsnak Nurse 3D di sala 2013-ê hevnivîskar û derhêner bû.
Aarniokoski ji sala 2011-ê ve 8 beşên CBS' ê Sînema Criminal Minds ' ê derhêner kir, di heman demê de du beşên rêzefîlmê destpêkê yên Green Arrow  ya Arrow ê CW  û yek rêzefîlmên xwişkî The Flash derhênerî kir.
Sleepy Hollow
Di sezona yekem a rêzefîlmê FOX-ê Sleepy Hollow, Aarniokoski di beşa 7 -emîn "The Midnight Ride" derhênerî kir. Di zivistana 2014 de, ew wek derhênerê çavdêr û derhênerê sereke li ser şowê beşdarî bû. Ew ji hingê ve derhêneriya sezona duyemîn "Go Where I Send You ...", "And the  Abyss Gazes Back", "Kali Yuga" û "Awakening" kir.
Limitless
Di 2015-an de ew ket ser rêzefîlma nû ya CBS Limitless wekî hilberînerê sereke û derhêner. Şow ji hêla hevkarê berê yê Sleepy Hollow Mark Goffman ve tê rêve kirin.
La Chapelle-en-Vexin
La Chapelle-en-Vexin, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Fatih
Fatîh, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Chantemerle
Chantemerle, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Devîç
Devîç gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sulzthal
Sulzthal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mergan
Mergan gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bûn.
Beyoğlu
Beyoğlu, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2015an gelheya navçe yê 242,250 kes e.
Mele Mûsayê Kurdî
Mele Mûsayê Kurdî zanyarê îslamê yê mezheba Şafiî ye. Navê bavê wî Husên e. Navê wî yê dirêj Mûsayê kurê Husênê Lalanî ye.
Li Amêdiyeyê dibistan ava kiriye û tê de ders dida telebeyan. Bi xwe jî li cem alimên wek Şêx Alwan u Mele Îsmaîl el-Şirvanî perwerdehiya xwe standiye. Di sala 1524 an jî 1533an de hate kêr kirin û jiyana xwe ji dest daye.
Chapelaine
Chapelaine, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Charmont, Val-d'Oise
Charmont, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Viserny
Viserny, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Trautskirchen
Trautskirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Chars
Chars, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Kitabu'l-kîmya
Kitab el-Kîmya (bi erebî: كتاب الكيمياء, Kitāb al-Kīmyāʼ ‎‎), berhema Cabir bin Heyan e. Pirtûk bi zimanê erebî hatiye nivîsandin lê ji dûre wergerin gellek zimanan.
Hopak, Kolik
Hopak (bi tirkî: Kocatepe), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Thundorf in Unterfranken
Thundorf in Unterfranken şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Vitteaux
Vitteaux, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Devedaşî
Devedaşî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mergepîrge
Mergepîrge gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bûn.
Şişli
Şişli, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Deutsche Welle
Deutsche Welle (, carinan bi kurteya DW), weşangerek giştî ya alman e, ku xwediyê dewletê ye ku ji hêla budceya bacê ya federal a alman ve tê fînansekirin. Xizmet bi 32 zimanan heye. Xizmeta televîzyona satelîtê ya DW ji kanalên bi îngilîzî, almanî, spanî û erebî pêk tê. Karê DW ji hêla Qanûna Deutsche Welle ve tê rêvekirin, [note 1] tê vê wateyê ku naverok ji bandora hukûmetê serbixwe be. DW endamê Yekîtiya Weşanên Ewropayê (EBU) ye.
Şişli
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 272,380 kes e.
Pamlik, Kolik
Pamlik (bi tirkî: Aydemir), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Châtenay-en-France
Châtenay-en-France, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Vix, Côte-d'Or
Vix, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Wartmannsroth
Wartmannsroth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ebû Ebdullah el-Şafiî
Wirya Selîh (bi soranî : وه‌ریا ساڵح ), bi navê Ebû Ebdullah el Şafiî (bi erebî : ابو عبدالله الشافعي ; Bavê Abdullah Şafiî), serokê berê yê partiya Ensar el-Suna û Ensarulîslam ji destpêka sala 2003 heya 2010an bû. Ew şervanekî kurd ê çîhadê li Efxanistan û Çeçenistanê bû. Di 3ê Gulan 2010an de, ew tevî heft kesên din ji aliyê hikûmeta Iraqê ve hat binçavkirin.
Donbelî
Donbelî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kağıthane
Kağıthane, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Hemdî Paşa
Hemdî di pêwendiya berdewam de bi Sir Horace Rumbold, Baronê 9. re bû, derbarê memorandumên  Cemîyeta Tealîya Kurdistanê di nav wan de perspektîfa Kurdistana serbixwe wekî astengek li ber pêşveçûna Bolşewîkan  ber Mezopotamyayê.
Clubhouse
Clubhouse ji bo iOS û Android sepaneke dengî ya civakî ye ku bikarhêner dikarin di odeyên axaftinê yên dengî da bipeyivin ku bi hezaran kes lê dijîn. Sepanên din ên deng ên civakî yên wek Discord Stage Channels, Facebook Live Audio Rooms, Reddit Talk, Slack Huddles, Spotify Greenroom, Telegram Voice Chats, û Twitter Spaces, hemû rasterast bi Clubhouse re pêşbaziyê dikin.
Wildflecken
Wildflecken şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mezra, Serdeşt
Mezra, Serdeşt gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 146 kes (43 malbat) bûn.
Chaumontel
Chaumontel, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Volnay, Côte-d'Or
Volnay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
La Chapelle-sous-Orbais
La Chapelle-sous-Orbais, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Mamîcan
Mamîcan (bi tirkî: Aydemir), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Laurie Holden
Heather Laurie Holden (z. 17ê kanûna pêşîn a 1969an) lîstikvan, model û çalakvaneke mafên mirova ye jî ye bi esil Amerîkî-Kanadî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina xweya bi navê Andrea bû di rêzefîlmê The Weaking Dead de bû. Her wiha disan jî bi rola gêrandina xweya bi nave  Marita Covarrubias  di Filmê  The X-Files jî de li (1996–2002) . Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Satellite Award. Cara yekê ji Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di Sala 1980 de bû.
Çavkanî
<references group="" responsive="0">
Nestûlus
Nestûlus an Muhemmed bin Ebdullah Nestûlus yek ji stêrnas û hostayên astrolabê yê sedsala 10an e. Bi xwe Xwarezmî bandor lê dike. Stêrnasa jin Meryem Îcliye jî di bin bandora wî de maye. Li ser jiyana wî zêde agahî tuneye, li gorî Sîczî ew bi xwe misilman bû, li gorî hin dîroknasan jî navberka wî dişibe yewnaniyan dibe ku bi koka xwe yewnanî bibû.
Dûl Qişlaqî
Dûl Qişlaqî gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Zeitlofs
Zeitlofs şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Kissingen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Forûma avê ya Mezopotamyayê
Forûma avê ya Mezopotamyayê, (bi tirkî:Mezopotamya su forumu) konferanseke ekolojîk e ku jibo av û pergala ekolojîk a Mezopotamyayê û rojhilata navîn, tê lidarxistin. Ji welatên cûda yên cîhanê nêzîkê 150 aktivîstên ekolojiyê beşdarê konferansa yekemîn bûye. Konferansa yekemîn di 6-9 (3 roj) nîsana 2019an de li bajarê Silêmaniyê ya Başûrê Kurdistanê hatiye lidarxistin û di konferansa sala 2019an de bandora Bendavan ya neyînî, Bandora neyînî ya dewlatan ku li ser çemên Firat û Dîcleyê heye, hatiyê nîqaş kirin.
Konferansa sala 2019an
Piştî amadekarîya 2 salan ji alîyê gelek sazîyên ekolojîk ve ku di nav wan de Kampanya Parastina Dîcle yê û Tevgera Ekolojiyê ya Mezopotamyayê jî heye, li Zanîngeha Silêmanîyeyê di derbarê ekolojiya rojhilata navîn pêşandanên rewşa dawî hate pêşkêşkirin. Zêdetirî 150 kes ji 15 welatên cuda yên cîhanê beşdarî Konferansa Forma avê ya Mezopotamyayê bûn ku di nava wan de çalakiyên rengîn ên wekî pêşangehên wêneyan û danezanên muzîkal hate raberî kirin.
Di pêşkêşî û axaftinên li Forma avê ya Mezopotamyayê de polîtîkayên avê yên îmha û îstîsmarê yên ku ji aliyê dewletan ve têne kirin hatin eşkerekirin. Navendên ku van biryarên antîdemokratîk a li ser avê didin ji aliyê formê ve hate rexnekirin. Di axaftinan de polîtîkayên di der barê bikaranîna av û bendavan ku weke amûreke hegemonyayê tê bikaranîn ji aliyê formê ve hate rexnekirin. Di forûmê de alternatîf û pêşniyarên ku li dijî van hemî dijberên sîstema ekolojiyê bê bikaranîn hate pêşkêşkirin û nîqaşkirin. 1emîn konferansa Forma avê ya Mezopotamyayê ku 3 roj berxwe da piştî daxuyaniya dawî, biryara konferansa 2emîn jibo ku li bajarê Amedê bê lidarxistin, hate dayîn û konferans bidawî bû.
Vonges
Vonges, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Sarıyer
Sarıyer, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 337,681 kes e.
Charleville, Marne
Charleville, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Chaussy, Val-d'Oise
Chaussy, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Weigenheim
Weigenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Charmont, Marne
Charmont, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Chauvry
Chauvry, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Deco
Deco  ji dayik bûyê (jdb.   27. tebax 1977 li São Bernardo do Campo,li welatê Brezîl). Û girêbesta wî  di sala (2010 heta 2013)ê de, digel tîme (Fluminense Rio de Janeiro) bû. Ev Futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de êrîşber e.
Tîmê neteweyî
Ewî ji 2003 heta 2010an ji bo tîmê futbolê ya neteweyî ya Portekîz topkanê kiriye. Ji bilî Digel xwdanê pasaporta xweya Portekeliye, Deco pasaporta Brazilian jî heye. Wî di lîstika xwe ya yekê de ji bo Portekîzê golak jî kir bû. Dijberê wî Brezîlyayê xwecî bû.
Tîlfindir
Tîlfindir (bi tirkî: Yamaçlı), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Vosne-Romanée
Vosne-Romanée, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Gaziosmanpaşa
Gaziosmanpaşa, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 487,046 kes e.
Geretsried
Geretsried bajarokekî navçeya (Landkreis) Bad Tölz-Wolfratshausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kilawîn
Kilawîn (bi tirkî: Güzelçay), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Les Charmontois
Les Charmontois, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Chennevières-lès-Louvres
Chennevières-lès-Louvres, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
American Herro
American Herro belgefîlm a jînenîgariya Hêro Mistefa, dîplomat û berdevka payebilind ê rojhilata navîn e ku cîgira hevserokê berê Joe Biden bû.
Belgefîlm derbarê zarokatiya destpêkê ya Hêro wekî penabereke Misilmana Kurd ji Iraqê derdixe ku ew bi malbata xwe re ji Kurdistana Iraqê reviya dema ku di bin rejîmaa Sedam Huseyn de li Minot, Dakotaya Bakur, û her weha serkeftina wê akademîk û karîyera serfiraziyê jî wekî dîplomat li Bosniya, Tirkiye, Iraq, û li deverek din. Belgefîlm wêneyên vîdyoya warê ya malbata Mistefa li Iraqê, wêneyên ji zaroktiya xwe, û hevpeyivînên nûjen bi endamê malbat, hevkar û rêwîtiya wê re vegeriya Iraqê.
Mîrşêxheyder
Mîrşêxheyder gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (61 malbat) bûn.
Le Châtelier
Le Châtelier, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Voudenay
Voudenay, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
The Terminator
The Terminator fîlmeke honaka zanistî ya amerîkî ye ku di sala 1984an de ji hêla James Cameron ve hat deranîn û nivîsandin.
Wolfratshausen
Wolfratshausen bajarokekî navçeya (Landkreis) Bad Tölz-Wolfratshausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Eyüp
Eyüp anjî Eyüpsultan, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 383,909 kes e.
Edgar Ié
Edgar Miguel Ié (jdb. 1ê gulana 1994 li Bissau, Guinea-Bissau) lîstikvanekî futbolê yê portûgalî ye. Û girêbesta wî di sala 2017an de, digel tîme Feyenoord Rotterdam bû. Ev futbolvan di taktîka pozîsyona fûtbolê de ortevan e di naveraste gorepanê de.
Vougeot
Vougeot, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Chérence
Chérence, komuneke departementa Val-d'Oise ya li bakurê Fransayê ye.
Zanîngeha Razî
Zanîngeha Razî (  , Daneshgah-e Razi ) zanîngehek giştî ye ku li Kirmaşanê, Îranê ye. Beşên Zanist û Endezyariyê yên dibistanê gelek mezûnên lîseyê yên Îranî û her weha gelek serîlêdanên dibistana mezûnî ji seranserê Îranê dikişînin ku piraniya wan ji parêzgehên rojavayî têne pejirandin.
Şebnem Ferah
Şebnem Ferah, ( li Yalova, Tirkiyê) hûnermendekî cureya muzîka rockê ye.
Jînenîgarî
Şebnem Ferah, yek ji sê keçên ku ji bajarê Skopyayê (Üsküp) koçî bajarê Yalovayê bûne. Eleqeya Şebnem Ferah bi muzîkê re di temenê 5-6 saliya wê de dest pê kiriye û malbata wê roleke mezin di naskirina wê ya muzîkê de lîstiye. Ji ber ku di malbata Ferah de hema bêje her kes bi muzîkê re eleqedar bû û li her quncikekî malê amûrek muzîkê heye, wê wek zanayê muzîkê amade dike.
Di dibistana seretayî de dest bi dersên mandolîn û solfejyoyê kir û di orkestraya dibistanê de wek solîst cih digire. Perwerde lîseyê li Lîseya Namık Sözeri ya Taybet a Bursayê wek xwendekara înternetê xwendiye û van dewranan alîkariya Şebnem Ferah kir ku xwe nas bike û bi tenê li ser piyan bisekine.
Di 15ê mijdara sala 1996an de bi alîkariya Sezen Aksu û Onno Tunç ji pargîdaniya Raks Musicê yekemîn albûma xwe ya solo "Jin" derxist. Di vê albûmê de bi Îskender Paydaş, Tarkan Gözübüyük û Demir Demirkan re xebitiye. Wî klîba xwe ya yekem ji bo strana "Vazgeçtim Dünyadan" wênekir. Hem bi firotina band û CD û bi vîdeoklîpa xwe demeke dirêj di rêza yekem de cih girt û piştre jî ji bo stranên "Yağmurlar", "Bu Aşk Fazla Sana" û "Fırtina" klîp wêne kiriye. Yekemîn konsera xwe ya solo di 4ê nîsana 1997an de li Zanîngeha İzmirê ya Egeyê, ji girseyeke qelebalix a ji ku ji 6000 kesî pêk tê da.
Wilhelmsdorf, Bavyera
Wilhelmsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bîriman, Kolik
Bîriman (bi tirkî: Çardak), gundekî bi ser navçeya Kolika Semsûrê ve ye. .
Komsay
Komsay, stranbêjekî kurd e ku cûreya mûzîka pop a bi kurdî dibêje. Komsay di sala 2015an de li Başûrê Kurdistanê wekî stranbêja herî baş hatiye bijartin.
Kariyera wê
Komsay li Rojhilata Kurdistanê ji dayik bûye û di 6 saliya xwe de dest bi fêrbûna muzîkê kiriye. 10 salan du enstrumanên wekî Kamança û Dîwan (Tembur) jendaye. Di 16e saliya xwe de dest bi stranbêjiyê kiriye, li ser dengê xwe du Method Modern & Traditional kar kiriye. Yekem albûma wê bi navê Malli Dunya di sala 2013an de li Kurdistanê derketiye. Komsay, bi muzîka pop bi muzîka nûjen re eleqedar e. Albûma wê ya duyemîn ZRMA di newroza sala 2015an de li Kurdistanê hatiye weşandin û yekem stranbêja kurd e ku Deep house û şêwaza Dance Electronic û "Queen of Electronic dance music" li Kurdistanê çêdike. Di sala 2015an de Komsay li Kurdistanê wek baştirîn stranbêja kurd hatiye hilbijartin.
Raúl de Tomás
Raúl de Tomás Gómez (17ê çiriya pêşîn 1994) li Madrîdê ji dayik bûye. Û girêbesta wî di sala 2020an de digel tîma Espanyol Barcelona bû. Ev futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de êrîşber e.
Dilîqîz
Dilîqîz gundekî ser bi navenda bajarê Miyane li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mêkilawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 254 kes (61 malbat) bûn.
Bad Heilbrunn
Bad Heilbrunn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Tölz-Wolfratshausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Châtelraould-Saint-Louvent
Châtelraould-Saint-Louvent, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Hawêneya çav
Hawêne, adese, niske an jî mercek (bi îngilîzî: lens) pêkhateyek şûşeyî, zelal (ruhnik), qaîşokî û bi herdu rûyê xwe, rûyê pêş û paş qoqiz e.
Ji boy bînîna (dîtin) tiştekî, divê tîrojên ronhiyê li ser wê tiştê bikeve, ji wê tiştê şewq bide û bigihîje çîna toreya çav. Ango ji boy hestê bînînê, ronahî şert e.
Pêkhateya hawêneya çav
Di nav her çavekî mirov de hawêneyek heye. Hawêne li paş bîbikê de cih digire, bi awayekî dardekirî, bi kûlkemasûlkeyên bazneyî ve girêdayî ye. Di navbera hawêne û kûlkemasûlkeyên bazneyî de bendikên hilawîstiner heye, ango hawêne bi navbeynkariya wan bendikan, bi kûlkemasûlkeyan ve girêdayî ye. Hawêne û korniye proteînên taybet lixwe digirin, navê van proteînan, krîstalîn e.(bi îngîlîzî: crystallin). Xaneyên hawêneyê ji bilî proteînên krîstalîn, tu endamok lixwe nagirin loma xane zelal in, tîrojên ronahiyê bi awayekî hêsanî di nav xaneyan de derbas dibe. Herwiha hawêne lûleyên xwînê jî lixwe nagire, xaneyên hawêneyê xurek û oksîjenê ji şileya avî (bi îngilîzî: aqueous humor) digirin. Zelaliya hawêneyê ji ber nebûna lûleyên xwînê û endamokan e. Hawêneya çavê mirov bi herdu rûyên xwe qoqiz e (bi îngilîzî: convex), lê rûyê aliyê paşî hê pirtir qoqiz e. Hawêne û tenê kûlkdar, çavê dabeşê du kelênan dikin. Valahiya di navbera korniye û hawêne wekî kelêna pêşî tê navkirin. Kelêna pêşî bi şileya avî tijî ye. Valahiya pişt hawêneyê jî wekî kelêna paşî tê navkirin kelêna paşî li gor kelêna pêşî xwediyê qebareyek mezintir e û bi şileya şûşeyî (bi latînî: vitreous humor) tijî ye. Şileya şûşeyî destek dide çîna toreyê û tîrojên ronahiyê ji hawêneyê diguhêzîne ser toreyê. Herwisa şeweyî gogî ya çav jî ji ber hebûna vê şileyê ye.
Erkê hawêneya çav
Mirov carna li tiştên nêzîk, carnan ji li yên dûr dinêre, durahiya navbera tiştan û çav guherbar e, lê ji boy bînînê, divê her car tîrojên derûdor rasterast bikeve ser çîna toreya çav. Karê serekî ya hawêneyê, arastekirina ronahiyê li ser çîna tore û çalika navendî ye (bi latînî: fovea centralis). Ango bi rêkxistina hawêneyê, li gel guherbariya dûrahiya çavkaniya ronahiyê, tîrojên ronahiyê dîsa jî dikevin ser çîna toreyê. Hawêne ji boy vê erkê, qoqiziya xwe diguherîne û tîrojan ditewîne (dîşkîne). Tîrojên ronahiya hawirdorê, cara pêşîn dikevin ser korniyeyê û di korniyeyê de tên şikestin, tîroj wekî gurzekî ronahiyê, ji korniyeyê derbasî bîbikê dibin, ji wir jî tên ser hawêneyê. Şêweyî hawêneyê ji aliyê kûlkemasûlkeyan ve tê rêkxistin. Kûlkemasûlke qoqiziya haweneyê diguherînin. Gava mirov li tiştek nezîkê xwe dinêre, wekî mînak, gava pirtûk dixwîne, külkemasülke yên dora hawêneyê girj dibin, bendên hilawîstiner sist dibin, hawêne hê pirtir qoqiz debe. Heke mirov li cihek, an jî tiştek li dûr binêre, kûlkemasûlke xav dibin, îcar bendikên hilawîstiner tên şidandin û hawêneyê ber bi xwe ve dikişînin, loma qoqiziya hawêneyê kêm dibe, hawêne tenik dibe. Bi zêdekirin û kêmkirina qoqizatiya hawêneyê, tîrojên ronahiyê wisa tên şikestin (tewîn) ko bi awayekî piçûktir û serberjêr (ters), rasterast dikevin ser çîna toreyê. Heke hawêne zêde qoqiz be, gava tîrojên ronahiyê di nav da derbas dibin, pir ditewin (dişikên), bi kêmbûna qoqiziya hawêneyê, tewîna tîrojan jî kêm dibe.
Tîrojên ronahiyê di dema derbasbûna ji nav hawêneya qoqiz de, piçek ditewin, tên nezîkê hev û li ser xalek de digîhîjin hev. Ango ronahî ji aliyê hawêneyê ve tê tîşkokirin. Durahiya navbera hawêne û xala ko tîrojên ronahiyê hatine tîşkokirin, Wekî tîşkoya hawêneyê tê navkirin. Ji ber ko tîşko li paş hawêneyê çê dibe, ev tîşkoya rasteqîn e. Lê heke tîroj di hawêneyek rûçal de derbas bibin, îcar tîroj ji hev dûr dikevin û belav dibin. Di haweneyên rûçal de tîşkoya hawêneyê tîşkoyek xeyalî ye û li pêş hawêneyê çê dibe. Di rewşa asayî de, ango heke di çavê mirov de nexweşî an jî têkçûna hawêneyê tune be, wê gavê tîşkoya hawêneyê rasterast tê ser çîna toreyê.
Têkçûna hawêneya çav
Piştî temenê 45-50 saliyê, bi gelemperî qaîşokiya hawêneyê kêm dibe. Kûlkemasûlkeyên bazneyî girj dibin, bendên hilawîstiner jî sist dibin lê hawêne bi têra xwe qoqiz nabe. Ji ber wê rewşê, tîrojên ronahiyê yên ji derdora nezikê çav kêm ditewin, bi awayekî rast nakevin ser toreyê loma nexweşiya çav a bi navê piresbîtî (bi yewnanî: presbyopia) li herdu çavên mirov peyda dibe. Ji boy kesên bi çavên piresbît, berçavkên rû qoqiz tên bikaranîn. Navê wan berçavkan di nav gel de wekî berçevka xwendinê jî tê navkirin.
Hin caran jî hawêne mat dibe, zelaliya hawêneyê winda dibe, hawêne bi rengê spî xuya dibe. Ev rewş wekî nexweşiya ava spî (katarak) tê navkirin. Bi gelemperî nexweşiya ava spî di çavek de peyda dibe, çavê din sax dimîne. ji boy çareserkirina nexweşiyê, hawêneya resen a çavê bi ava spî, bi hawêneyek destkar ve tê guhertin.
Başakşehir
Başakşehîr, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2015an gelheya navçe yê 353,311 kes e.
Eurînomê
Eurînomê (yewnaniya kevn: Εὐρυνόμη) di mîtolojiya yewnanî de okeanîdek e. Hevjina Zeus ê nemiran e.
Komeley Jiyanewey Kurdistan
Komeleya Vejiyana Kurdistan an jî Komeley Jiyanewey Kurdistan di nava Şerê cîhanî yê duyem de wek encam ji layê elît, rewşenbîr û siyasetmedarên kurd ve, di 16 gelawêja 1942yê de ev rêxistin bi awayek nepenî hate ava kirin. Serokê vê rêxistinê Ebdurehman Zebîhî bû.
Di avakirina vê rêxistinê de alîkarî ji Hîwa (rêxistin) hate xwestin. Avakerê Hîwayê Mîrhacê Zaxoyî alîkarî kir
Endambijartina komeleyê jî gelek balkêş bû. Ji ber ku tenê kesên ji dayik û bavên wan kurd dikarin bibin endamê komeleyê. Lêbelê tenha îstîsnayek hebû ku dîya wan Asûrî be, ew jî dikarin bibin endam. Ev tişt wê nîşan dide ku têkiliyên kurd û asûrîyan gelek baş bûn
Di sala 1941ê de İngilîzan li başûrê Îranê, Sovyetan jî li bakurê Îranê dest bi dagirkirina welatê Îranê kirin. Hêzên Şah Reza bi bêçaretiyeke mezin ji her derê vekişiyan. Hêzên Îranê li çi deran berxwedana welatê xwe nekirin û belav bûn. Helbestvanê kurd ê hêja Hejar di vê babetê da wiha dibêje: Bi weşandina du per agahî, Belav bû artêşa Şehînşahî
Piştî belavbûna artêşa Şah Reza, givaşa li ser gel jî nema, gelek kes hatin azad kirin ji zindanan, givaş û sansûra li ser medyayê rabû. Gelek serokeşîrên Kurd û rewşenbîrên Kurd hatin azad kirin. Piştî van bûyerên azadîxwazî, li Mehabadê Komeley Jiyanewey Kurdistan hate ava kirin. Ev sazî bi dûçûna makezagona Îranê îllegal bû û yek ji mercên endamtiyê ew bû ku bi dizî be. Sonda komeleya li ser Quranê bû. Qazî Mihemed dema avakirinê de endamê vê komeleyê nebû, encax piştî salek din avakirina komeleyê de bû endam. Piştî endamtiya Qazî Mihemed li herêma Mukriyan, zêdebûn û popûlerbûna vê komeleyê zêdetir bû û mezin bû.