cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şiyar Kendirci
Niviskarî
Nivîskarê ku helbest û gotarên xwe nivîsandiye, di internetê de gelek helbest û gotar çap kir. Di dawiyê de, wî pirtûka xwe Dayikek li pêş bermîl an navê orîjînal "Namlunun ucunda bir anne" ji xanî weşanxaneya bi navê weşanên şevê weşand. Wê bûyerek tundûtûjî li jinê çê kir, ku nivîskarê şahidê şahidiyê ye, an jî ji hêla şahidan ve hatî vegotin, bi fenomenek piçûk. Roman li gundê Zer, gundekî xeyalî li navçeya Suruç a Ruha pêk tê. Medya, ku xayin e, di odeyek tarî de girtî ye, pirtûk di derheqê ramanên medyayê û reaksiyonên jinan ên li ser medyayê de vedibêje.
Helbestvan
Wî dest bi nivîsandina helbestê di temenek pir piçûk de bi bandora bavê wî, helbestvan Sait Kendirci ve kir. Helbestên wî yên pêşî, ez ji te hez dikim, û helbestên wî yên bi navê Soon helbest ji hêla hunermend Numan Hadi ve hatin gotin. ,Ro, ew di xebata weşandina pirtûkek helbestê de ye ku wek ku wî helbestên xwe deng da.
Derhêneriyê
Di sala 2016-an de, wî hevkarên xwe li fabrîkaya li Şanlıurfa Organized Zone Industrial Industrial organîze kir û fîlimek 3-parçe bi navê Scorpio avêt. Sereke li ser hesabên medya civakî hate weşandin, û lîstikvanên rêzeçê bi tevahî ji karkirên amator û cihêreng pêk dihat. Derhênerê, ku fîlimek kurt a bi navê "Destavkirin" piştî addiction wî li ser serra înternetê ya bi navê Scorpio çêkir, dîsa di fîlima xwe de wek karmendên kargehê lîst. Di dawiya dawîn de, ceribandina sernavê "Werin, em nikarin fîlimek bi hev re biteqînin" û "Zewicî me bi min re" kurtefîlm çêkir.
Kurdistan (çem)
Kurdistan ( Abî Kordestan an Cerrahî), çemekî li Îrane ye û navê xwe ji "dowalê/welatê Kurdan" girtî ye. Çemê Kurdistan li bakûrê Pars dertê û li ser xeta Lûristan ve dixerikê heta Xuzestanê. Li Xuzestan dikeve nav çemê Karûn.
Pîrkanis
Pîranis (bi tirkî: Işıklar), gundekî ser bajarokê Xezekiyan ê Colemêrgê ye.
Hestewergir
Hestewergir, wergirên hestê (bi îngilîzî: sensory receptors), xaneyên taybet in ji boy nasîna kartêkiran.
Erk û pêkhate
Ji boy berdewamiya jiyanê, divê zindewer ji hawirdorê kartêkir bigire û di demarekoendama navendî de şîrove bike, paşê bersîva guncav bide. Bi vî awayê zîndewer ji guherînan agahdar dibe û li dij guherînên xeter xwe diparêze, ji guherînên sûdbexş jî sûd werdigire. Kartêkirên ji hawirdorê ne yek lê gelek cor in. Divê ji boy her corekî kartêkir, corekî hestewergir hebe. Ango hestewergir taybet e ji boy kartêkirek diyarkirî. Hestewergir ne tenê kartêkirên hawirdorê, lê yên laş jî digirin. Mirov bi navbeynkariya wan wergiran ji rewşa laş agahdar dibe. Wekî mînak, heke rêjeya oksîjena nav xwîna mirov kêm bibe, pestoya xwîna mirov biguhere, birînek di laşê mirov de çêbe, an jî germahiya laşê mirov biguhere, wergirên laş hemû guherînan digire û bi şêweyî erkê kar dişîne demarekoendama navendî. Li DKN, ragihandin tên tekûzkirin, paşê ji boy vegeriyana rewşa asayî ango ji boy rekxistina hevsengiya navekî, bersîva guncav tên şandin boy endam û şaneyan. Di nav endamên hestê de hejmara hestewergiran ji beşên din ên laş zêdetir e. Her kartêkirek corek enerjiyê lixwe digire. Hestewergir enerjiya kartêkirên ji nava laş an jî yên ji jingehî hatî digire û  diguherine boy erkê kar. Mirov hay ji hin kartêkiran dibe lê nikare pê bi hemû kartêkirên hawirdorê bihese. Loma her kartêkir di mirov de hestkirin peyda nake, ji boy çêbûne hestkirinê, divê kartêkira hestê ji aliyê hestewergiran ve bêne girtin û hetanê tûkila mejî bêne şandin. Hêstkirin li wir rû dide. Hestên wekî bihîstin, dîtin, bêhnkirin, çêjtin, berkewtin (temas) ji aliyê mirovan ve tên girtin. Berkewtin hestek aloz e. Hestê berkewtinê mirov bi hestên wekî êş, pesto û germahiyê dihesîne. Ji xeynî van hestan, hin hestewergir jî mirov pê bi hestên hevsengiyê, şidaniya masûlkeyan û rewşa gehan dihesîne. Bi vî awayê haya mirov ji çalakiya laşê xwe dibe.
Corên hestewergiran
mîkanîkewergir, ronahiyewergir, kîmîkewergir, germiyewergir, êşanewergir û ozmozewergir. Hinek ji van hestewergiran kartêkirên derveyî laş werdigirin, wekî mînak ronahiyewergir. Hinek hestewergir jî tenê kartêkirên ji nav laş werdigirin, wekî mînak ozmozewergir guherîna avê ya nav xwînê wekî kartêkir werdigire. Lê piraniya hestewergiran hem ji nav hem jî ji derveyî laş kartêkir werdigirin. Wekî mînak, kîmîkewergirên li ser zimanê mirov kartêkirên çêjê digirin, lê kîmîkewergirin li ser rûyê lûleyên xwînê, guherîna rêjeya karbonadioksîda nav xwînê wekî kartêkir werdigirin.
Mîkanîkewergir
Mîkanîkewergir bersîva livîn, pestan (pesto), berkewtin (temas) û tundî dide. Ango ew kartêkirên ji livîn, pesto û tundiyê digire. Li pêst û guhê mirovan de hejmara wan zêde ye.
Ronahiyewergir
Ronahiyewergir di çavên mirov de bersîva guherînên ronahiyê dide.
Kîmîkewergir
Kîmîkewergir bersîva madeyên kîmyayî dide. Li ser ziman û li difinê mirov de hejmara kîmîkewergiran zêde ye. Hestên bêhnkirin çêjkirin ji ber çalakbûna kîmîkewergiran peyda dibe.
Germiyewergir
Germiyewergir çavderiya pileya germahiya devrûberê laş dike, bersîva guherînên pileya germahiyê dide. Du corên germiyewergir heye, sarewergir û germewergir. Hejmara germiyewergir li pêst, kezeb, masûlke û hîpotalamuse de zêde ye
Namîbya
Namîbya an jî Komara Namîbyayê (bi îngilîzî: Republic of Namibia) dewletek li başûrê Afrîkayê ye. Namîbya, li rojavayê xwe okyanûsa Atlantîk, li bakur Angola, li başûr Afrîkaya Başûr, li rojhilat Botswana û li Bakur-rojhilatê xwe jî Zîmbabwe û Zambiya heye.
Paytext û bajarê herî mezin ê Namîbyayê Windhoek e. Welat bi biryara 652 ji sala 1990an û vir ve endamê Neteweyên Yekbûyî (NY), Civata Pêşkeftina Afrîkaya Başûr (SADC), Yekîtiya Gumrukê ya Afrîkaya Başûr (SACU), Yekîtiya Afrîkayê (AU) û Yekîtiya Neteweyên Yekbûyî ye.
Erdnîgariya hişk cara ewil ji hêla gelên San û Damara ve hat niştecîh kirin. Ji dora sedsala 14an, gelê Bantu koçî welêt kir. Navçeya Namîbya ya îroyîn di sala 1884an de di bin parastina Împeratoriya Almanî û heya dawiya Şerê Cîhanê yê Yekem bû koloniyek alman a bi navê Deutsch-Südwestafrika ma. Ji salên 1904an heya 1908an, hêza kolonyalîst a alman serhildana Herero û Nama bi tundî tepisand û di vê pêvajoyê de komkujiyek pêk anî. Di sala 1920an de, Cemiyeta Miletan Namîbyayê xiste bin emrê Afrîqaya Başûr - ku de facto wergeriya koloniyeke Afrîkaya Başûr: Bi vî rengî Afrîkaya Başûr qanûnên xwe, di nav de qanûnên Apartheidê, xist nav Namîbyayê.
Di çarçoveya têkoşîna rizgariya Namîbyayê ya di 21ê adarê 1990an de, Namîbya serxwebûna xwe ji Afrîkaya Başûr îlan kir - lê Walvis Bay û Giravên Penguin heta sala 1994an di bin kontrola Afrîkaya Başûr de man. Ji wê demê ve 21ê Adarê cejna neteweyî ya welêt e.
Ji ber qada mezin a Namîb, Namîbya tenê kêm niştecîh e. Li welêt bi qasî 2,3 mîlyon şênî hene. li gorî îstatîstîkên sala 2009an ji sedî 28,7 nifûsê di binê xeta hejariyê ya Namîbyayê de dijîn.[4]
Namîbya xwedî demokrasiyeke parlemanî ya bi îstîqrar e. Aboriya welêt ji çandinî, tûrîzm û madenê (uranyumê, zêr, zîv û metalên bingehîn) pêk tê.
Herêmên Namîbyayê
Ji sala 1992'an de ye, Namîbya bûye 13 herêm:
Welîawa, Bane
Welîawa gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Sofyan
Sofyan, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Haute-Goulaine
Haute-Goulaine, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Tivnik
Tivnik, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Asma
Asma gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Iron, Aisne
Iron, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Montpellier
Montpellier, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Thomas Malory
Sir Thomas Malory  (jdb. li dora 1415 - 14ê adara 1471) nivîskarek îngilîz, nivîskar an berhevkarê  Le Morte d'Arthur, bûyernameya kevneşopî ya efsaneya arthurî a bi zimanê îngilîzî, ku ji hêla William Caxton ve di 1485 de hatî weşandin. Nasnameya Malory qet hate pejirandin, lê namzetê îhtîmalî Sir Thomas Malory ji Newbold Revel li Warwickshire ye. Piraniya dîroka jiyana wî nezelal e, lê Caxton wî wekî "girtiyek şovalye" binav dike, bi eşkere karîyera tawanbar nîşan dide, ji bo ku gelek delîl hene, her çend ew di dema Şerê gulan de jî girtiyekî şerê bû, li ku wî di demên cûda de piştgirî dida her du aliyan.
Nexweşxaneya Dewletî ya Hênê
Nexwşxaneya Dewletî ya Hênê (bi tirkî: Hani Devlet Hastanesi), nexweşxaneyeke Hênê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Belleville-en-Caux
Belleville-en-Caux, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sirdo
Sirdo, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Steinbach (Taunus)
Steinbach (Taunus) bajarokekî navçeya (Landkreis) Hochtaunuskreis li Hessen, Almanyayê ye.
Basil Nikitin
Gelek pirtûk, lêkolîn û nivîsar li ser Kurdan belavkirine. Pirtûka wî ya herî bi nav û deng "Kurd û Kurdistan" e. Nivîsên wî pir in ji têbînî û ramanên kûr ko nîşa didin ew gelek şehrezayê ziman û çanda Kurdan bûye.
Derya Sûr
Derya Sûr, gundekî bi ser navçeya Gerdî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Meilen
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Itancourt
Itancourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Lédergues
Lédergues, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Kurêşan
Kurêşan yek ji êl û ocaxên Dêrsimê ye.
Ocax
Vana her çiqas wek êl an eşîr bêne dîtin jî, ji ber ku serjimara wan gorî hemanan (ocaxên din) gelekî zêde ye, bi rastî yek ji ocaxên seyîdên qizilbaşan e. Bi taybetî eşîrên rojhilatê Dêrsimê bi piraniya xwe girêdayinê vê sulala mistîqî ne. Şaxên Qurêşan ên seyîd Aliyan, Qaziyan, Heman hwd. ne.
Êl
Mark Sykes di gotara xwe derheqê êl û eşîrên kurdan ên ku li erdê împeratoriya osmaniyan de dijiyan, êleke bi navê Qurêşan jî lîstedike. Gorî wî êla Qurêşan, a ku çawa tê xuyandin li rojavayê Dêrsimê biwar bûye, ji van eşîran pêk hatiye:
Øljusjøen
Øljusjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 20 km ye û bilindahiya ji asta deryayê 1 335 mêtre ye.
Çarîqciya Jêr
Çarîqciya Jêr gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
ACF Fiorentina
ACF Fiorentina yaneyeke Îtalyanî ya futbolde gal Serie A ket.Navdara be nave Fiorentina. nave Fiorentina Stadio Artemio Franchi ye. Owner is Rocco Commisso.
Pozîsiyon 2011/2012
<...>
Herbignac
Herbignac, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Qernêsa
Qernêsa gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (44 malbat) bûn.
Nexweşxaneya Taybet a Rezikê
Nexwşxaneya Taybet a Rezikê (bi tirkî: Özel Bağlar Hastanesi), nexweşxaneyeke Rezikê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Le Sauze-du-Lac
Le Sauze-du-Lac, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Selahedîn Behadîn
Selahedîn Behadîn li sala 1950ê de li Helebçeyê hatiye dinyaye. Xwendina seretayî li Silêmanî qedandîye. Babê wî Mela Mihemed e ku zanyarekê herêmê bû ku perwerda xwe bi giştî ji wî werdigirt. Mela Mihemed her wisa nêzîkî tevgera Bratiya Mislimanan bû. Selahedîn Behadîn jî li sala 1982ê da çalakî li gel Bratiya Mislimanan kir. Di 6ê sibata 1994ê de li gel hevalên xwe Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê ava kir. Di kongreya yekemîn ya di vê partiyê de wek emîndarê giştî hate hilbijartin.
Rebena
Rebena, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Wêsik, Bane
Wêsik gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Iviers
Iviers, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Nexweşxaneya Taybet a Genesis
Nexwşxaneya Taybet a Genesis (bi tirkî: Özel Genesis Hastanesi), nexweşxaneyeke Amedê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Îmamzade Cefer (gundistan)
Gundistana Îmamzade Cefer navê herêmeke gundistanî ye li Geçsaran (navçe) ku bi Şaristana Geçsaran ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê
Erhaciya Jêr
Erhaciya Jêr gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Orlamünde
Orlamünde, bajarekî navçeya (Landkreis) Saale-Holzland-Kreisê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Palange
Palange, gundekî girêdayê navçeya  Têrcan a Erzînganê ye.
Ørteren
Ørteren, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 31,49 km û bilindahiya ji asta deryayê 1 147 mêtre ye.
Geislingen an der Steige
Geislingen an der Steige bajarokekî navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Endezyariya makîneyan
Endazyarê makîneyan an jî Endezyariya mekanîkî şaxek endezyariyê ye ku prensîbên endezyarî û matematîkê bi zanyariya materyalan re têkildar dike da ku pergalên mekanîkî sêwirandin, analîzkirin, çêkirin û domandin. Ew yek ji şaxên endezyariyê yên herî kevn û berfireh e.
Mekîne di sirûştî de, bi awayê dandar tuneye û bi destê mirovan tê sazkirin, kû ji yêk Amêr yan jî gelek Amêran pêk tê û bi hev re, xebatê ji bo bi cih anîna karekê dikin.
Mekîne dikare Amêrek gelek sade mîna Gove yan jî, ji Amêrên giran û mezin pêk bê.
Lîşter (gundistan)
Gundistana Lîşter navê herêmeke gundistanî ye li Geçsaran (bexş) ku bi Şaristana Geçsaranyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê
Burgheim
Burgheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Birken-Honigsessen
Birken-Honigsessen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Montpeyroux, Hérault
Montpeyroux, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Lestrade-et-Thouels
Lestrade-et-Thouels, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Pekesî
Pekesî, Pekes, Pekey, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
La Bellière, Seine-Maritime
La Bellière, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Héric
Héric, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Erebgirî
Erebgirî gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Mellingen
Mellingen, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Aargau ya herêma Badenê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Jaulgonne
Jaulgonne, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Rabindranath Tagore
Rabindranath Tagore (1861 – 1941) nivîskar, awazvan, ramanwer û nîgarsazek hindistanî bû.
Savines-le-Lac
Savines-le-Lac, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Rabindranath Tagore
Tagore li bajarê Kalkotayê hat dinyayê û pirraniya jiyana xwe li Bengala wê demê borand lê li gelek derên dinyayê yên derveyî welatê xwe jî gerriya. Wî pêşî bi zimanê bengalî dinivîsî lê paşî wî bi xwe gelek ji berhemên xwe wergerrandin inglîzî. Tagore yekem asyayî bû ku sala 1913ê xelatê Nobel wergirt.
Berhemên Tagore mişe û gelek in. Wî bi xwe zêdeyî 2 000 helbestên xwe kirine stran û awaz bo wan danîne. Ew hê jî li welatê xwe pirr tê hezkirin û bi taybetî bi helbestên xwe yên strandî nemir e.
Tagore bawer dikir ku armanca mezin ya mirovî divê ew be ku xwe û her tiştê heyî – Yezdan jî di nav de – yek û parvenebar bihesibîne. Yekem gav ber bi vê armancê ve ew e ku mirov her kesî ji xwe re bira bihesibîne. Evînek kûr hemberî siriştê û hemû jiyanê ji helbestên wî diyar e.
Dema Tagore helbestên xwe ji bengalî dikirin inglîzî, pirraniya wan kurt dikirin û carine çend ji wan digihandin hev û dikirin yek helbest. Loma carine dijwar e bêt zanîn ka kîj helbesta bengalî serekaniya ya inglîzî ye. „Dixwazim dil û kakila helbestên xwe yên bengalî bidim wergerrên wan yên inglîzî… Helbestên min yên inglîzî ne kopiyên lê teyisokên yên bengalî ne“, Tagore nivîsiye.
Helbestên vê berhevokê ji sê dîwanên wî yên inglîzî hatine wergirtin û wergerrandin: Fruit-Gathering (çapa yekem 1916), Lover’s Gift and Crossing (1918) û Fireflies (1928).
Berhem
Berhemên Tagore bi bengalî
Çavkanî
https://web.archive.org/web/20090810143551/http://www.geocities.com/mehname2006a/80/diyari2.html
Qewax
Qewax, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Nexweşxaneya Taybet a Veni Vidi
Nexwşxaneya Taybet a Veni Vidi (bi tirkî: Özel Veni Vidi), nexweşxaneyeke Amedê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Hefttaş, Bane
Hefttaş gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Egerin
Egerin, motora pêşîn a lêgerînê ya bi zimanê kurdî ye ku fonksiyonên wek lêgerin, wêne, nûçe û blog dihewîne.
Konsept
Egerin ji aliyê karsazê kurd Kawa Onatli ê ku li Swêdê dijî di sala 2013an de hate vekirin. Armanca wî ew e ku alternatîveka motora lêgerînê bi kurdî pêşkêşî kurdan bike.
Girêdanên derveyî
https://m.bianet.org/kurdi/zanisti/232977-kawa-onatli-egerin-dixwaze-bibe-navend-u-platforma-interneta-kurdi
Pêl
Pêlên Mejiyê me
Pêlên Mejî, wek pêlên din, bi riya ferekans û berahiya wan, tên pîvandin.
Pêlên Mejî dabeşbûne ser 4 desteyan: Beta, Alfa, Teta û Dilta’yê ku eger em karibin aliyê xwe yê qenc û çendalî, baş nas bikin, hingî emê karibin di demên pêwîst da, bigihîjin her yek ji pêlên navbirî.
Göppingen
Göppingen bajarokekî navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Pêl
Pêlên Beta:
Famîleya kokayan
Famîleya kokayan, famîleya kokaweran (Erythroxylaceae) famîleyeke riwekan, ji riwekên Malpighiales) e. Navdar û ya navê xwe daye vê famîleyê, koka (Erythroxylum coca) ye ku him di gastronomî, him jî tenduristiyê de tê bikaranîn.
Pêl
Pêlên Alfa, wek pireyekê ne ku di navbera zaniyarî û derzaniyariyê(zanînê ku bêhemdî têne mejiyê merivan) da pêwendî çêdikin. Dema ku em bêhna xwe distînin, pêlên mejiyê me ji pêlên Beta ber bi pêlên Alfayê diguherin û di wê rewşê da, ferekansa wan di navbera 8-12 Hertzan e. Di rewşa Alfa’yê da tam berevajî haleta Beta’yê, em bi dem û cihan ra sînordar nînin. Ev pêl, me ji nîvbazineya mantiqiya aliyê çepê mejiyê, azad dike û dihêle ku em bigihîjine beşa nîvbazineya aliyê rastê mejiyê ku tê da berhemanîn û têderxistin bi awayeke bihêztir pêktê.
Dilawerê Zengî
Dilawerê Zengî nivîskarekî kurd e ku di 1961ê de li Amûdê hatiye dinyayê.
Famîleya kokayan
Sîstematîk
Di nava riwekên Malpighiales de, Erythroxylaceae û Rhizophoraceae nêzîkên hev in. Ev famîle sala 1822'yê ji aliyê Karl Sigismund Kunth ve di Nova Genera et Species Plantarum, çapa 4em, rûpel 175'ê de bi navê „Erythroxyleae“ hatibû tomarkirin.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Ew bixwe ji xelkê Kurdistana Bakur e, ji qeza Şêrwanê, welayeta Sêrtê, gundê Qewmik û ji êl û eşîra Dumila ye. Di dema şerê Dewleta Osmanî û Ûris de û ji ber sedemên ramyarî yên wê demê kalikê wî Mihemedê ‘Emê tevî malbata xwe ji gundê xwe derdikevin û berî didin binya xetê. Bi rê de, û li gundekî ji gundên Wêranşehrê Mihemedê ‘Emê dimire. Lawên wî Isma’îlê Mihemedê ‘Emê û birayê xwe Mihemed meşextî binya xetê dibin û li bajarê Amûdê bicî dibin.
Pêl
Piraniya hunermend, zaniyar û sporvanên serkeftî jî, yan bi hemdê xwe yan jî bêhemdê xwe, xwe dixine haleta Alfa’yê ku karibin baştirîn berhem û kirinan pêkbînin. Pêlên Alfa’yê, jêder û çavkaniyên berhemdarî, bileztirkera fêrbûnê, baştirkera rewşa ruh û sebeba daxistina steresan in. Rewşenbîrî, nasîn bi riya ihsasan, îlham û hwd bi pêlên Alfa’yê tên şirovekirin.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Dilawerê Zengî, piştî şewata Sînemaya Amûdê bi heşt mehan tê ser rûyê dinê. Di sala 1961ê de, li bajarê Amûdê hatiye dinê. Ji ber rewşa xizanî û feqîrtiyê xwendina xwe ya bilind kuta nekir. Lê xwe ji xwendina pirtûkan û çûn û hatina linik mirovên rewşenbîr, siyasetmedar û zanayên kurd û civatên wan bêpar nekir.
Famîleya kokayan
Sîstematîk
Di vê famîleyê de 4 celeb hene. Bi giştî bi qasî 300 endamên vê famîleyê hene:
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Di sala 1979an de û li Amûdê bavê wî diçe ser dilovaniya Xwedê, di wê salê de dest bi nivîsandina helbestanê dike. Li ber destê diyeke welatparêz û miletperwer mezin dibe. Evê diyê (Ferîde Elî) akameke bandoreke pir mezin li jiyana wî ya nivîskarî û ramyariyê dike. Diya wî Ferîde Elî gelek zarok ji nav agirê sînema Amûdê xelas kiriye û bi navê Diya Pakrewanan tê naskirin. Bandora Şêxê welatparêz û neteweperest Şêx Sedredînê bavê kal pir lê dibe û li ser destê wî dest bi nivîsandina kurdî dike.
Pêl
Pêlên Teta, bi ferekansên 4-7 Hertzan, girêdayî kûrtirîn ceribandên Medîtêyşin û berhemdariyê ne. Pêlên Teta, ji pêlên Alfa û Beta’yê aramtir in û berahiya wan mezintir e. Gihîştin bi pêlên Teta’yê, zêdetir di dema razan û xewê da, mumkin dibe.
Pêlên Dilta:
Pêlên Dilta, pêlên derzaniyarî û pergala pêwendî bi zaniyariyên çendalî ne. Ew xwediyê bilindtirîn berahî û kêmtirîn Ferekansan(4-5 Hertzan) in. Ferekansa wan, tu car nabe sifir çimku ferekansa sifir, tê wateya mirinê. Pêlên mejiyê kesan di rewşa bêhişî û komayan da dişibe pêlên mejiyê yên Dilta. Yên ku Yogakerên profîşnal in, dikarin bi hemdê xwe, xwe têxine haleta pêlên Dilta’yê. Ew dikarin germahiya bedena xwe û hejmara lêdana dilê xwe, tenzîm bikin û xwe têxine haleta mirinê û cardin jinûva xwe vejînin. Pêlên Dilta, kûrtirîn haleta xewa giran û kûr in.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Di warê ramyarî de, li dora 35 salan kar kiriye û di vî warî de gelek keda wî heye. Di sala 1987an de Rewşen Bedirxan nas dike. Piştgiriya Rewşen Bedirxan di wergerandin, amadekirin û weşandina çend pertûkên wê û yên malbata wê de kir. Bîranînên Salih Bedirxan. Name bo Mustafa Kemal Paşa, Mîr Bedirxan û hwd...
Di sala 1991ê de piştî serîhildana kurdên başûr, diçe Kurdistanê û li wir çend semînerên rewşenbîrî û toreyî girê dide. Di hin rêdaksiyonên kovar û rojnameyên kurdî de kar dike. Ji bilî nivîsandina lêkolîn û helbestan karê rojnamevaniyê jî dike. Di gelek kovar û rojnameyên kurdî de nivîsandiye û dinivisîne. Gelek dîwanên helbestvanên Kurdan yên navdar ji tîpên erebî wergerandiye latînî û pêşgotin ji wan re nivîsiye ji wan: Seydayê Tîrêj: dîwanên wî: Xelat, Zozan û Cûdî; Seydayê Bêbuhar: dîwana wî: Zindan; du dîwanên helbestvan Ebdurehmanê Mizûrî: Ji evîna çirayên kevin û li xelkê tehlê li min şêrînê. Li dora 200 pirtûkên li ser tore, çande, dîrok, û folklorê kurdî li Sûriyê daye weşandin.
Pêl
Deriyê mejiya xwe, tenê ji tiştên hûn hez dikin ku biqewimin ra vekirî bihêlin.
Simone de Beauvoir
Nivîskara fransiz Simone de Beauvoir di 9ê kanûna paşîn a 1908an de li Parîsê hat dinyayê û li eynî bajarî di 14ê nîsana 1986an de jî ji jiyanê veqetiya.
Pêl
Bi Kontrolkirina Pêlên Mejî, mirov dikare çi bike?
Simone de Beauvoir
Pirtûka wê ya bi nav û deng "Cinsê Duyem - Jin" ku di sala 1949an de hat weşandin, bû berhemeke referansî ya tevgera femînîstên cîhanê. Simone de Beauvoir di vê pirtûkê de fikrên xwe bi tundî anî zimên û bi awayekî serîhildêr dijî bindestbûna "xwezahî" ya jinan derket.
Pêl
Dema ku em dixwazin razên, berê pêlên Beta, aktîv dibin, hêdî hêdî pêlên Alfa xuya dibin û paşê jî Teta û Dilta. Dema em ji xewê hişyar dibin, pêlên mejiyê me, berevajî dema paldanê, ji Dilta ber bi Teta û Alfa û di dawiyê da jî ber bi Beta’yê tên guhertin.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Di sala 1985an de jin aniye. Sê kur û keçek wî hene: Royar, Rodî, Ronî û Rewan.
Pêl
Bi gotineke din, gava ku em fikr û hîssên neyênî, çi ji hindir, çi ji derveyî xwe, werdigrin, emê karibin bi kontrolkirina pêlên mejiyê xwe, cardin aram bibin û vegerin rewşa hêsaybûn û rehetiyê. Wek mînak: Dema hûn ditirsin ku negihîjine hedef û armanca xwe, xeyala zêna we, wêneyek ji serketina we ye û dubarekirina vê hevokê dikare bibe sedema pêkhatina wê: Ezê bigihîjime armanca xwe.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Di sala1999an de ji hêla Rojnameya Mîdiya ya ku partiya YNDK li başûrê Kurdistanê diweşîne xelatê Rêzname werdigre. Di 12/7/2000 de, li ser navê Komîta xelata Osman Sebrî diçe bajara Enqerê û xelatê pêşkêşî prof. Ismail Beşikçî dike. Di sala 2004an li ser navê Komîta xelata Osman Sebrî diçe Almanya ji bo xelata Osman Sebrî bide xanima hêja Danielle Mitterrand. Di sala 2008an li ser navê Komîta (xelata Osman Sebrî) diçe Almanya ji bo xelata Osman Sebrî bide mamosteyê gewre Munzir Elfedil. Di sala 2011an de careke din ji hêla Rojnameya Mîdiya ya ku partiya YNDK li başûrê Kurdistanê diweşîne xelatê Rêzname werdigre. Di sala 2012an de, bi destê komela Celadet Bedirxan ya çandeyî li bajarê Qamişlo hat xelatkirin. Di sala 2013an de, ji hêla komela Şawişka ve li bajarê Qamişlo hat xelatkirin.
Pêl
Fikrên we, enerjiya pêlên elektromegnetîk e ku pêlên wekhev yan hevalî, ber bi aliyê xwe va kaşdike.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Gelek caran serdana Kurdistanê kiriye û ji aliyê serokê Kurdistanê Mesûd Barzanî û Celal Talabanî û gelek serkirdayetiyên partî û rêxistinên siyasî û rewşenbîrî li Başûrê Kurdistanê dihate pêşwazî kirin.
Qaçaxan, Têrcan
Qaçaxan, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Dilawerê Zengî
Jiyana wî
Berhemên wî di warê helbest, çîrok, ziman, dîrok, wêje, zargotin û wergerandinê de, li dora 30 pirtûkî weşandiye. Gelek pirtûkên wî yên destnivîs hene.
Ji sala 2013 ta bi 2020 ew serokê Yekîtiya Nivîskarên Kurd-Sûriya bû.
Berhemên Dilawerê Zengî yên çapkirî
-Bîranînên min -Salih Bedirxan-. -Name bo Mistefa kemal paşa. (Celadet Bedirxan). -Bîranînên jinekê (perçê didiwan).
Zubêr Salih
Zubêr Salih, henurmendekê kurd o.
Serre 1965 de, dewêkey Dirbêsiyê Delikêde hame dinya. Babêcê Osê Salih dengbejêkew vengdar o.Mîyanê embazanê babecedê dengbejê dengdarî zi estê zey "Cemîl Horo, Elî Tijo, Baqî Xido, Ebdulo, Rifatê Darî, Zêdan u Mihemedê Kîne". Mîyanê şewbêrk u lawikanê dengbejandê beno pil u hem estanikanra hemzî lawikanra zaf haskeno. Hama panc serre biyo museno tembûr perodo.
Zubêr zafê lawikê dengbejan museno o verera vano. serre 1979 qasedêxuwo awlîn veceno. en zaf dimay Mihemed Şêxo şino, vatiş(veng) u muzikê xu zey ê keno. badê qasetanêxuyê awlinan veng u muzikê xu vineno u rayî xude şino. heta enka zedey 18 qasedî vete. Zafê vateyê lawikancê ê Mihemed Elî Şakirîye. henî şiirê Cegerxwîn, Tîrêj, Melayê Cizîrî, Bêbuharî kerdî derî.
Pêl
Jibo her fikreke taybet, ferekanseke taybet heye. Qanûn û yasaya kaşkirinê li ramanên we dinêre û ligor wan tevdigere, loma jî timotim liser daxwazên dilê xwe bisekinin, liser wan bifikirin, wisa bizanin ku hûn gihîştine armancên xwe û pê kêfxwaş jî bibin. Bi ramanên erênî, pêlên bihêz, erênî û avaker, ji gerdûnê ra bişînin heya tiştên ku hûn dixwazin pêkwerin.
Zubêr Salih
Grêdayêy Teberî
pelaserê Zubêr Salihî
Newaya Jin
Newaya Jin rojnameyeke jinan e.
Pêl
Ligor teoriyên nû yên zanistî û fîzîka kuwantomê, her tiştê ku li dinyayê heye, cureyek ji enerjiyê ye.
Newaya Jin
Piştî kovara "Jina Serbilind" hatibû girtin, hejmara yekemîn a Newaya Jin di roja 4ê nîsana 2005an de derket.
Newaya Jin bi tirkî, kurdî û holendî derdikeve.
Pêl
Hemû kelmelên derdora me, di asta mûlûkûliya xwe da, enerjiyên hejhejok in.
Mîna (Xorasana Rezewî)
Şûn: Îran, xorasani Rezevî, Şaristani Deregez, Dêhêstani Qerebaşlo
Pêl
Her wisa ku hûn bi hilbijartina pêlên taybet, dikarin şaşe û şebekeyên cihê yên radiyo û televizyonan, werbigrin û bibînin, bi guhertina dirêjahiya pêl û ferekansên zên û ramanên xwe jî, hûnê karibin di jiyana xwe da, derfet û rewşên nû biafirînin. Ligor qanûna kaşkirin û cezbê, ramanên we dikarin hejhejên(irtiaşên) ku dişibin wan, werbigirin û veguherînin rastiyên jiyana we.
Bendê Murad
Bendê Murad gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Pêl
Deriyê mejiyê xwe, tenê ji tiştên ku hûn hez dikin biqewimin ra, vekirî bihêlin.
Mîna (Xorasana Rezewî)
Nav: Mîna, kelê mînê;   Mīnā Qal‘eh;      مينا
Dorber: 2.15 km
Pêl
Jêder: mind-secrets
Mîna (Xorasana Rezewî)
Rûber: 4.6 hêktar
Pêl
Wergêr: Edo Makuyî
Moulès-et-Baucels
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Mîna (Xorasana Rezewî)
Kêmtirîn bilinî: 772 mêtr
dirêjtî rê je şeri Deregez: 15.11 km
ziman: kurmancî serjimarî 1385: 42 malbat; 176 kes
Hêlîpan: 37°20’5.07″N
Hêlîlar: 59° 0’56.47″E
şûnên nîzik: Aqdaş (3.9 km) Perkend(7.5 km) Yêngîqelê (5 km)
Glashütten (Taunus)
Glashütten (Taunus) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hochtaunuskreis li Hessen, Almanyayê ye.
Xirdin
Xirdin, gundekî bi ser navçeya Dolemerî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Øvre Hein
Øvre Hein ("Heina Jor"), goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Gol li rojhilatê Hardangervidda cih digire û qismek jê Parka Neteweyî ya Hardangervidda ye. Pîvana perava golê 24,36 km ye û bilindahiya ji asta deryayê 1 113 mêtre ye.
Ehekirchen
Ehekirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zanistvan
Zanistvan an jî zanyar zaravek e ji bo binavkirina şehrezayekê bi kêmanî biyaveka zanistî bikardihêt ko bi rêya şêwazên zanistî dikarit lêkolînan bikit. Zarava zanistvan di zimanê Kurdî da nû ye û ji ber zarava scientist ya Înglîzî hatiye çêkirin da vê ramanê ji ramana zana bi awayekê giştî cida bikit.
Melankolî
Melankolî yek ji elementên depresyonê ye. Cesareta tenêbûnê, cesareta xemgîniyê, ji ber êşên kûr ên kesayetiyê, cezadayîna xwe, xemgîniyeka kûr e. Melankolîk hestên xwe wekî baweriyeke xurt didin der.
Melankolî bi qasî ku mijara psîkologiyê ye ewqas jî ya ol, wêje, feylesofî û estetîkê ye. Peyv ji Grekî tê û cara yekemîn bavê bijîşkiyê Hîppokrates ê Kós bikaraniye, "Melas Cholê". Tê wateya Galliyên reş. Gallî navê bereke dîrokîye û li Grek a Antîk gelek neheqî kirine. Melankolî di warê olî de xwe bi heman formê dide der. Wekî pêşxistina şeytên (ji ber ku mixalifê Xwedê ye). Dîsa di warê estetîk, wênesazî, mûzîk hwd de jî xwedî heman formê ye.
The Doors
The Doors an jî Doors, komek ji komên rockê yên amerîkayê bû ku di destpêka salên 1960'î de li Los Angelesê (Dewleten Yekbûyî yên Amerîkayê) derket û bi taybetî di navbera salên 1967-1971'an de gelek bi nav û deng bû. Kom ji çar endaman pêk dihat: Jim Morrison, Ray Manzarek, Robby Krieger û John Densmore. Komê di navbera 1967 û 1973'î de li Amerîkayê 8 albûmên studyoyê (LP) û 21 singles (sêlikên ku li her aliyekî wê stranek heye) tomar kirin û sêlikên wan bi milyonan hatin firotin.
Minbic
Minbic, Mimbic an jî Mabuk, bajarekî girêdana Kantona Şehbayê ya li Rojavayê Kurdistanê ye.
Di sala 2004'an de serjimartina ji aliyê Buroya Navendî ya Statîstîkan (CBS) hate daxuyandin, ku Minbic bûye nifûsek nêzîkî 100,000 kes. Niştecihên wê bêhtir ji Misilmanên sunî ye û ji neteweyên Kurd, Ereb û Çerkes in.
Etîmolojî
Zêrên li bajarê bi navê Opozisyona Sûrî yên li bajêr wek Mnbg xist berî qeydên Fethê Alexanderê da. Ji bo Asûriyan wek Nappigu (Nanpigi) hat naskirin. Cihê bi yewnanî wek Bambyce û Pliny xuya dike (v. 23) ji me re dibêje ku ev de navê Sûriyê Mabog (jî wek Mabbog, Mabbogh) bû. Wek di navenda îbadetê ya ji xwedaya Atargatisê Sûriyê de, ew bi yewnanî wek Ἱερόπολις (Hieropolis) '' li bajarê perestgeha 'naskirin, û di dawiyê de weke Ἱεράπολις (Hierapolis)' Bajarê pîroz dihat naskirin'.
Kulta Atargatisê
Ev îbadetê ya ji Atargatisên li De Dea ya li Sûriyê bi awayekî kevneşopî ji bo Lucianê Samosata bi jîder bû, ku danasîna temamî ya beherin olî yên mezargeha û tankên ji masiyekî pîroz ên Atargatisê, yên ku Aelian jî tebareke û ecêb mirin bû.
Li gor De Dea ya Sûriyê, peristina li karaktera Penisê bû, kesayitên mal ên tesadufên sihik ji dar û ji sifir bûn. Ew jî penisên mezin bûn wek li ser danîna hûrîyên berî yên perestgehê, ku merasîmî salê carekê bejik û hatibûn xemilandin.
Şerê Navxweyî
Berî û di salên pêşî de ji şerê navxweyî yê Sûriyê, Minbic an nifûsa etnîkî de cur bi cur ên ereb, misilmanên sunî kurd û çerkes, gelek ji yên ku li pey wî, da Naqshbandi Sufi hebû. Jiyana xwe ya civakî-siyasî ya bajêr ji aliyê eşîrên sereke yên wê serdest bû. Serokeşîrên wek kesên navberîtî dikirin û hakeman ji nakokiyên mezin li Minbicê xizmet, dema hêzên ewlekariyê yên dewletê de bi piranî bi sûcên daleqandin. Bajêr de ev rêje ji bo bajarên din ên misilman-piranî Sunnî li gundan yên li Helebê nisbeten lîberal bû.
Dema şerê navxweyî de, li ser 20'ê Tîrmehê 2012'an de, Minbic bi hêzên serhildayan herêmî ku demeke kin bi rêve bajêr hilweşiya. Li Berfanbarê de hilbijartinên meclîsa herêmî bû. Di ^rebendana 2014'an de, hêzên ji Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ) li bajêr piştî xiste serhildêran girt. Bajêr de hatiye ji ber ku navenda ji bo bazirganiyê li berhemên talan kirin û alavên kolandina arkeolojîk bûye. Di pûşpera 2016'an de, li SDF destpêkirin êrîşek ji bo bindestkirina Minbic kiribûn.
Depresyona klînîkê
Depresyona klînîkê, asta depresyonê ya herî bilind e û wekî ji navê wê tê fêhmkirin, klînîk e ango bûye karê klînîkê. Klînîk depresyon yek ji nexweşiyên psîkolojîk e.
Xemgînî, melankolî, kelîn û keserkişandinên kûr êdî ji kontrolê derketiye û jiyana mirov xistiye astengiyan. Êdî sîmptomên organîk jî destpêkirine, wekî serêş, jarbûn an qelewbûn (stûrbûn, xurtbûn), bêxewî, bêmadeyî hwd.
Di asta klînîkê de nexweş bêî alîkarî nikane jiyana xwe birêkûpêk bimeşîne. Baweriya wê ji xwe nemaye, bextewar nîne, hêz û daxwaza wê ya jiyanê kêm bûye. Hestê wê negatîv in û têkiliya xwe bi devedorê re birriye an bi negatîv dimeşîne. Dilê hezkiriyên xwe ji xwe dihêle. Xwe bersûc dibîne, ketiye xelekên ramanên bêwate, xwe wekî sêwî an "zarokên damariyê" dibîne. Di konsantrasyon û biryardayîna wê de pirsgirêkên mezin hene, ji xew şiyarbûn dijwar bûye, înteresa cinsî kêm bûye. Nexweş pirr hêdî tevdigere. Laşê wê jar ketiye û her gav westiyabûn pê re heye. Dinya li berçavê wê reşbûye û kê behsa tişteke xweşik bike, ew bi gotin û şîrovekirinên negatîv reaksiyona xwe nîşandide.
Di klînîk depresyonê de pirr caran rîska xwekuştinê heye. Tenê li Almanya salê 12.000 mirov dixwaze xwe bikuje û diceribîne. Tê zanîn li Kurdistanê bi hezaran mirov xwe dikujin û pirraniya wan jî jin in. Gorî statîstîkan jin nêzîkî du carî zêdetir bi nexweşiya klînîk depresyonê dikevin. Wekî tê zanîn jiyana jinan di nava civakê de ji ya mêran dijwartir in. Hin şaxên klînîk depresyonê bingeha xwe ji sedemên genetîk digirin lê pirraniya wan ji sedemên rewşî tên. Li cihên wekî Kurdistanê ku şer, xizanî, pêkutî, êşkence hwd lê hene, rîska bi nexweşiya klînîk depresyonê ketin jî zêde ne. Psîkotrawma, şikestina kesayetî û kariyerê, têkçûne îdeolojî û baweriyan, rewşên awarte hwd nexweşiyê diniqurçînin, ditetikînin.
Depresyona klînîkê dikane were tedawîkirin. Psîkolog hin testên ku hêz û asta depresyonê dipîvin dikin û gorî teşhîsên xwe riyên tedawîkirinê avadikin. Heger di heman demê de nexweşiyeke din jî pê re hebe rîsk dubare dibe. Hin derman gelek bikêr tên. Psîkoterapî, psîkodrama, terapiya elektrokompûlsîv hwd gelek cureyên teknîkan û rewşeke baş dikane nexweşiyê derbibe.
Endezyariya pîşesaziyê
Îndustrî (lat. Industria: bi kurdî Pîşesazî), ji hemû Kargeh û Karxaneyan, kû bi alîkariya Mekîneyan, Kala, Xaremenî, Ebzar yan jî, Madeyên Xav berhev û saz dikin, pêk tê.
Îndustrî di Abûriya her Welatekê, Rolekê gelek giring dibîne û Endazyariya Îndustrî, karê Pilan û sazkirina van kargeh û Karxaneyan dike û Prosêsa Avakirinê heta bi Dawî hatin û Karkirinê jî kontrol dike..
Şaxeyên Îndustrî
Endustrî ji gelek Şaxe yan ji Beşan pêk tê.
Çend Beşên giring di vî warî de evin:
Hasan Cemal
Hasan Cemal (z. 1944 li Stenbolê, Tirkiye), rojnamevan û nivîskarekî navdar ê romî (tirk) ye. Neviyê paşayê osmanî yê endamê rêxistina tirkperwer, Komîteya bo yekîtî û pêşdeçûnê (İttihat ve Terakki)yê, Cemal Paşa ye. Wekî rojnamevanekî kemalîst dihat nasîn lê demên dawiyê de rexneyan li kemalîzmê dike.
Sala 1965'ê beşa zanînên polîtîk a zanîngeha Enqereyê bidawî dike. Sala 1969'ê dest bi rojnamevaniyê dike. Yekem cihê lê dinivîsîne kovara bi navê Devrim (bi kurdî şoreş) e. Di kovara Yeni Ortam, ajansa bi navê Anka Ajansı û rojnameya Günaydınê de dixebite. Sala 1973'yê derbasê rojnameya xwedî nêrînên kemalîst e ''Cumhuriyetê dibe.
Di nava salên 1981-1992'yê de gerînendetiya giştî ya weşana Cumhuriyetê dike. Di nava salên 1992-1998'ê de di rojnameya Sabahê de dinivîsîne.
Berevan
Berevan di fûtbolê da, taktîka bergirî girtina armanca golê ye. Lîstikvanên êrîşeke tîma dijber ya ji bo rawestandinan erkedar e. Li Libero'yê de Franz Beckenbauer, Ronald Koeman, li Stoper'ê de Fabio Cannavaro, John Terry, Rio Ferdinand, Carles Puyol, Lucio, Sergio Ramos, Alessandro Nesta, Paolo Maldini, li Begê çep de Roberto Carlos, li Begê rast de Cafu, Philipp Lahm, li pêşîya Libero'yê de Edgar Davids, Andrea Pirlo tenê ev parastin li çend wergerandî yên cîhanê navdar e.
Fûtbol ji bo şikandina aramî bergir îdîayê weke wezîfeyeke sereke yên tîma e ji bo rawestandina êrîşên û goga ji dijberan dest dinivîsîne.
Buwêrehmedî Germsîrî (gundistan)
Gundistana Buwêrehmedî Germsîrî navê herêmeke gundistanî ye li Geçsaran (bexş) ku bi Şaristana Geçsaranyê ve girêdayî ye. Herêm dikeve nav parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ya Rojhilata Kurdistanê
Mendrisio
Mendrisio, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Ticino ya herêma Mendrisioyê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Hövels
Hövels şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
IP telefonî
IP telefonî tê wateyê yek li ser xeta internet dan û stendinê telefone dike, IP telefonî ji bo maldara buha bû, lê niha ji bo mala jî çareserîye erzan curbecûr hesanî te peydekirin. Tu cîhazek telefone ku bi IP telefonî helvhatîye dikere, û bi ruter an jî switchekê girêdide, hesabekî ji bo IP telefon serrast dike, IP telefonî vek telefona adetî erzantir bikartîne.
Qerî
Qerî, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
VfB Stuttgart
VfB Stuttgart anku Verein für Bewegungsspiele Stuttgart 1893 e.V., yaneyeke futbolê ya Almanyayê ye û ligel Bayern München yaneya herî navdar a futbolê ya Almanyayê ye.
RIAA
RIAA - (Recording Industry Association of America) Yekîtiya endustrîye qeydiyan yên Emerîka, Ji terefê grûpek berhemdarê duvdirej ji bo parastina mafê van hatîye sazkirin.
Anqing
Anqing, bajarekî welatê Çînê ye û li Parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.612.000 kesî
Livinhac-le-Haut
Livinhac-le-Haut, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Mutasyona xalî
Guhertin, jêbirîn, tevlêbûna nukleotîdek an jî guherîna rêza nukleotîdek di zincîra ADN an jî ARN-ya zîndewerê de wekî mutasyona xalî (bi înglîzî: point mutation) tê navkirin.
Di nukleotîdên ADN-yê de guherîna hêjmar, rêz an jî cora nukleotîdan wekî mutasyon tê navkirin. Zanyariyên bomaweyî yên hin vîrûsan ne di ADN-yê de, lê di ARN-yê de cih digirin. Di van vîrûsan de mutasyon ji ber guherîna rêz,cor an jî hêjmara nukleotîdên ARN-yê rû dide.
Guherîna rêje û pêkhateya zanyariya bomaweyî dibe ko ji ber guherîna di pêkhate û hejmara kromozoman an jî ji ber guherîna rêza nukleotîdek rû bide. Guherînên di şêwe û hejmara kromozoman da rû didin, mutasyonên gir in.
Bi gelemperî mutasyon di genek de, ji ber guherîna rêza yek an jî zêdetir bazên nûkleotîda genê rû dide. Di zincîra nukleotîdên genekî de rûdana guherînên piçûk wekî mutasyona genê (bi înglîzî: gene mutation) tê navkirin.
Mutasyona genan bi du awayî rû dide; dibe ko rêza nukleotîda genê were guhertin an jî dibe ko yek an jî zêdetir nukleotîdê ji rêza nukleotîdên genê biqetin, an jî tevlê zincîra nukleotîdên genê bibin.
Pêwendiya gen û proteînê
Gen yekîneya bomamweyî ye, ji bavan diguhaze bo weçeyan. Gen beşek ji ADN-yê ye, şîfre dide bo çêkirina proteînên zîndewerê an jî bo hin zîndeçalakiyên zîndewerê.
Di xaneyê de çêkirina proteînek bi du gavê sereke pêk tê. Di qonaxa yekem de libergirtin (bi înglîzî: transcription) rû dide. Di vê qonaxê de zanyariyên bomaweyî yên ADN-yê, ango kodên ADN-yê ji bo diristkirina ARN-ya peyamber tên bikaranîn. Qonaxa duyem wergeran (bi înglîzî: translation) e. Di rîbozoman de li gor rêz û cora kodonên ARN-ya pêyamber Asîdên amînî bihevre tên girêdan û molekula firepeptîd (proteîn) çê dibe. Li gor rêza kodên ADN-yê, di xaneyê de bi sedan cor proteîn tên berhemkirin. Rengê çavê mirov,komeleya xwîna mîrov, hemoglobîna xirokên sor, enzîm û hvd ji proteînan pêk tê. Herwisa molekula herî zêde ya pêkhateya xaneyê de cih digire proteîn e. Ango heke ji ber mutasyonê, proteînek bi têra xwe berhem nebe, an jî proteîn bi awayek rast neyê çêkirin, zindeçalakiyên xaneyê têk diçe.
Zanyariyên bomaweyî li ser zincîra nukleotîdên ADN-yê de bi şeweyê kod cih digirin. Her kodek ADN-yê ji sê bazên nukleotîdê pêk tê û ji bo asîda amînek diyarkirî, şîfre didin kodonên ARN-ya peyamberê (mRNA). Gen ji kodên ADN-yê pêk tên.
Ji bo 20 cor asîdên amînî, ADN 61 cor kod lixwe digire, ango ji bo her asîdek amînî ya diyarkirî, ji yekî zêdetir kod heye.
Heke mutasyon ji ber guherîna rêza bazek nukleotîdê rû bide, ev mutasyon wekî mutasyona xalî tê navkirin. Mutasyona xalî bandor li ser bazek ADN-yê dike, bi vî awayî kodek ADN-yê diguhere. Di hin çavkaniyan de li dewsa mutasyona xalî, peyva mutasyona genê jî tê bikaranîn. Lê bi eslê xwe mutasyona xalî beşek ji mutasyona gene yê.
Mutasyona genan bi jêbirin, zêdekirin an jî guhrîna bazek an jî zêdetir bazan rû dide.
Mutasyonên di genan de rû didin bi gelemperî wekî ”ji kar ketin” an jî “kar bidestxistin” tên polenkirin.
Di encama mutasyona ji kar ketin (bi înglîzî: loss-of-function mutation) de, genek neçalak an jî genek bi çalakiya sist peyda dibe. Di mutasyona kar bidestxistin (bi înglîzî: gain-of-function mutation) de genek zêde çalak peyda dibe, gen di dema şaş an jî di cihê şaş de kar dike. An jî ne bi şêweya asayî lê bi awayek nû kar dike.
Guherîner (bi înglîzî: substitution)
Ji ber guherîna bazek rû dide. Heke şîfreya koda mutant û ya koda kûvî (bi înglîzî: wild-code) ji bo heman asîda amînî be, dibe ko mutasyon tu bandor li ser zîndewerê de neke. Mutasyonên wisa, wekî mutasyonên bêdeng (bi înglîzî: silent mutation) tên navkirin. Lê heke koda mutant şîfre bide bo asîdek amînî ya nû, ev rewş dibe ko bibe sedema çêbûna proteînek ne guncav an jî proteînek ne çalak.
Mînak, kêmxwîniya xaneya dasî (bi înglîzî: sickle-cell anemia) ji ber mutasyona guharîner peyda dibe.
Di zîncîra proteîna hemoglobîna beta ya kûvî de, asîda amînî ya şeşem asîda glutamî (bi înglîzî: glutamic acid) ye û li ser ADN-yê bi koda GAG tê şîfrekirin. Heke mutasyona xalî rû bide û ji ber guherîna bazek, koda GAG biguhere bo GTG nexweşiya xaneya dasî peyda dibe. Koda GTG şîfre dide ARN-ya peyamber bo asîda amînî ya valîn (valine). Ango di zîncîra hemoglobînê de di rêza şeşem de, li dewsa asîda amînî ya glutamî de, asîda amînî ya valîn cih digire. Di hemoglobîna kûvî û ya mutant de hejmara asîdên amînî hemane û 147 e, lê rêza asîdên amînî ne wek hev e. Ev rewş şêweya hemoglobîna mutant diguherîne, xirokên sor ên neasayî peyda dibe.
Di hin mutasyonan de guherîna nukleotîdek ADN-yê rê li ber diristkirina proteînê digire.
Zêdebûn (bi înglîzî: insertion)
Heke dema duhendebûna ADN-yê de, yek an jî zêdetir nukleotid tevlê zincîra ADN-yê bibe, rêza zincîra nukleotîdên ADN-yê diguhere, mutasyon rû dide. Ji ber tevlêbûna nukleotîdên nû, nukleotîdên ADN-yê sisê bi sisê ji nû va tên parvekirin. Ji nû ve dabeşbûna nûkleotîdan, rê li ber guherîna zincîra kodên ADN-ya kûvî ve dike. Ango rêza kodên ADN-ya mutant ji ya kûvî cudatir e.
Jêbirin (bi înglîzî: delation)
Mutasyona zêdebûn û jêbirin wekî beşên mutasyona ladan (bi înglîzî: frameshift mutation) tên hesibandin.
Bomawe
Gava xane dabeş dibe, pêşî ADN duhende dibe. Heke di zincîra bazên nûkleotîda ADN-ya resen de guherîn çê bibe û mutasyon rû bide, ADN-ya nû jî bi wê mutasyonê çê dibe, bi vî awayê mutasyon derbasî xaneyên nû dibe.
Heke mutasyon di xaneya zayendê de (gamet) rû bide, ev mutasyonyona bomaweyî ye û ji bavan diguhaze weçeyan. Mutasyon di weçeyan de wekî nexweşiya bomaweyî xuya dibe. Lê heke mutasyon di xaneyên laş de rû bide, mutasyonek bomaweyî nîn e. Mutasyonên di xaneyên laş de peyda dibin wekî mutasyonên destketî (bi înglîzî: acquired mutations) tên navkirin. Wekî mînak dibe ko di kesek de ji ber guherîna zîncîra ADN-yê, xaneyek çerm tûşê şêrpenceya çerm bibe. Xaneya mutant a çerm bi dabeşbûnê xaneyên mîna xwe çê dike, di laşê wî/wê kesî de xaneyên bi şêrpenceya çerm zêde dibin, lê ADN-ya van xaneyên mutant, derbasî zarokên wan nabe.
Sedemên mutasyona xalî
Mutasyon bi gelemperî di dema duhendebûna ADN-yê de xwe bixwe (spontane) rû didin. Pirraniya mutasyonan ji aliyê enzîmên taybet ên xaneyê ve bi demildest tên çakkirin, loma di laş de pirsgirekên girîng peyda nabe.
Hinek mutasyon jî ji ber hokarên hawirdorê yên wekî tîrojên X-ê, hin madeyên kîmyayî, vîrus hwd çê dibe. Hokara ko di ADN-yê de dibe sedema rûdana mutasyonê, wekî mutajen (bi înglîzî: mutagen) tê navkirin.
Mutasyon û nexweşî
Hemû corên şêrpenceyê ji ber mutasyonê peyda dibin, lê her mutasyon xaneyê tûşê şêrpence nake. Wekî mînak, nexweşiya kêmxwîniya dasî ji ber mutasyona xalî peyda dibe, lê kesên bi vê nexweşiyê ne, nexweşên şêrpenceyê nin in. Herwisa şerpenceya pişik, şêrpenceya çerm, şêrpenceya rûviyan hvd ji ber mutasyona xananeyên mirov rû didin.
Lauterstein
Lauterstein bajarokekî navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Amarat
Amarat an jî Imaret gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Savournon
Savournon, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Jeancourt
Jeancourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Indre, Loire-Atlantique
Indre, Loire-Atlantique, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Qeresû
Qeresû, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Navenda Taybet a Fizyon a Tedawî û Rehabîlîtasyonê
Navenda Taybet a Fizyon a Tedawî û Rehabîlîtasyonê (bi tirkî: Fizyon Özel Tedavi ve Rahabilitasyon Merkezi), nexweşxaneyeke Amedê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Psîkodrama
Psîkodrama yek ji rêbazên an teknîkên psîkoterapiyê ye. Peyv ji psîko û dramayê hatiye çêkirin tê wateya dramaya ruh. Cara yekem ji aliyê Jacob Levy Moreno yê awistiryayî hatiye bikaranîn û wî xistiye nav teknîkên psîkoterapiyê.
Di psîkoterapiyên ferdî û komî de tê bikaranîn. Psîkolog şanoyek li dar dixe û wekî gerînendeyê şano an fîlman îdare dike. Ji nexweş tê xwastin ku xwe têxe şûna keseke din. Bo mînak heger pirsgirêka nexweş bingeha xwe ji diya xwe digire, tê xwestin ku nexweş rola diya xwe bileyze. Bi vî awayî tê xwastin nexweş ji diya xwe fêhm bike, bi nêrîneke din li pirsgirêkê binêre.
Endezyariya bestir
Endezyarê bestirê di warê Textîl(Bestir) de teknolojiyê bi kartînin, made eşkere dikin, muamelê(process) re rê didin nîşandan û di derbarê karê ku qedîyane de şêwirdaniyê dikin. Karê endezyarên Bestirê ne tenê di fabrîqeyên ku qumaş çêdikin de xebtandine. Qalîteya qumaşan, di çêkirina cûrvên nû de pêşkeşî û tavahî hesbên analîtîk yê di vî varî de dikeve ber derstê Endezyarê Bestir.
Mahmûd Derwêş
Mahmûd Derwêş (, bi Fransewî Mahmoud Darvich) (jdb. li El-Birwah a Celîl  m.  li Houston (Texas, Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê)) yek ji navdartirîn helbestvanên filistînî bû.
Goma Qerehûsên
Goma Qerehûsên, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.