cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oblasta Donetskê
Dîrok
Di sala 1994'an de, referandumek li oblasta Donetskê û Oblasta Luhanskê pêk hat, ku dora 90% piştgiriya Zimanê rûsî li kêleka zimanê Ukranî da û di asta herêmî de ji bo statuya zimanê fermî ya zimanê rûsî bi dest xist; lê belê referandûm ji aliyê hikûmeta Kîevê ve hate betalkirin.
Erdnîgarî
Oblasta Donetskê li başûrê rojhilatê Ukraynayê ye. Rûbera herêmê (26,517 km2), ji %4,4 rûbera giştî ya welêt pêk tê. Herêm li başûrrojava bi Dnîpropetrovsk û Oblasta Zaporîjya, li bakur Oblasta Xarkivê, li bakur Oblasta Luhanskê, li bakurrojhilat Oblasta Rostovê ya li Rûsyayê û bi Behra Azov li başûr dikeve.
Dirêjahiya wê ji bakur ber bi başûr 270 km, ji rojhilat ber bi rojava 190 km e. Xalên giran ên sînorên herêmê ev in: Bilosarayska Kosa (tîf li başûr Shevchenko ya Rayona Velykonovosilkivskyi, li rojava Rayona Verkhnyi Kut ya Shakhtarskyi, li ser rojhilat Lozove ya Rayona Limanê.
Parastina dîrokî-mîmarî ya dewletê ya li nêzî bajarê Sviatohirsk bi Sviatohirsk Lavra ji bo Heft ecêbên Ukraynayê bû berbijar.
Dabeşên îdarî
Parêzgeh di serî de ji 18 rayon (navçe) û 28 şaredarî ya statûya wekhev tê dabeş kirin (22 miskradas û 6 mistos – bajarên girîngiya herêmê), navenda îdarî ya parêzgehê Donetsk e. Ev li jêr bi navçe û nifûsa xwe ve hatine rêz kirin.
Hoobastank
Hoobastank komeke muzîka rock a amerîkî ya ji Agoura Hills, California ye. Kom di sala 1994an de bû navdarê navnetewî.
Rind
Rind gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Saint-Étienne-au-Temple
Saint-Étienne-au-Temple, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Cempuis
Cempuis, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Étienne-sur-Suippe
Saint-Étienne-sur-Suippe, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Xanqa, Bokan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (22 malbat) bûn.
Cernoy
Cernoy, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Montsuzain
Montsuzain, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Kuhsar (nahiye)
Kuhsar, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Selmas ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Saint-Eulien
Saint-Eulien, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Morembert
Morembert, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Navenda navçeya Selmas (nahiye)
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Paşragihandina erenî
Paşragihandina erenî (bi înglîzî: positive feedback); mekanîzmayek taybet e ko bi xurtkirina bandora kartêkirê, lezandin an jî bihêztirkirina zîndeçalakiyê dabîn dike.
Ji rijênek derdana hormon, di laş de bersîvek sirûştî peyda dike. Hin pêkhateyên vê bersîvê bi ragihandinên xwe bi awayekî rasterast an jî nerasterast bandor dikin li ser heman rijênê hormonçêker, ev rewş wekî paşragihandin tê navkirin Di laşê zîndeweran de koendama hormonan û koendama demar, bi hev re bo çerxa paşragihandinê kar dikin. Di piraniya paşragihandinan de erkê sereke yê hormonan e. Lê di laşê mirov de hin çerxên paşaragihandinê tenê bi navbeynkariya koendama demarê rû dide. Wekî mînak; germahiya laşê mirov bi mekanîzmaya paşaragihandinê tê rêkxistin. Di rêkxistina germahiya laş de ne hormon lê koendama demar kar dikin bo dabînkirina hevsengiyê.
Du corê paşragihandinê heye; paşragihandina neyînî û paşragihandina erenî.
Paşragihandina neyînî ji bo rêkxistina hevsengiya navekî kar dike. Bi bandora paşragihandina neyînî aresteya çalakiyê diguhere. Ango heke tiştek di laş de zêde bûye, wê kêm dike, na heke kêm bûye wê zêde dike û asta wê tiştê nêzîkê xala asayî dike. Di laşê zîndeweran de piraniya zîndeçalakî bi paşragihandina neyînî tên kontrolkirin.
Rêbaza paşragihandina erenî
Berevajiyê paşragihandina neyînî, paşragihandina erenî di laşê mirov de hevsengiyê rêk naxe, lêza çalakiyê kêm nake, lê bandora kartêkirê xurt dike. Ango erkê paşragihandina erenî, ne ji bo dabînkirina sabitmayina rewşa laş û hevsengiya navekî ya laş e. Di mekanîzmayên paşragihandina erenî de bandora kartêkira destpêkê gav bi gav zêde dibe, loma her ko kartêkir çalakiya xwe didomîne, di şane an jî endama armanc de bertek jî her ko diçe zêde dibe.
Paşragihandina erenî bandor li ser çalakiya destpêkirî dike, ango zîndeçalikiyê ji nûve nade destpêkirin. An berdewamiya çalakiyê dabîn dike an jî leza çalakiyê zêde dike bi vî awayê çalakiyê taw dike (bi înglîzî: to accelerate).
Di laşê zîndeweran de hejmara zindeçalakiyên ko bi navbeynkariya paşragihandina erenî rû didin, hindik in.
Mînakên paşragihandina erenî di laşê mirov de
Hin mînakên paşragihandina erenî di laşê mirov de:
Dema di laş de birindarbûn rû dide, lûleyên xwînê dipelixin an jî diqelişin. Di nav xwînê de perikên xwînê (bi latinî: platelets) heye. Perikên xwînê li derdora beşa ziyangirtî de kom dibin. Derdanên kîmyayî yên ji perikên xwînê bi paşragihandina erenî hê pirtir perikên xwînê li ser xwe kom dikin. Paşê koma perikan bi rêzeçalakiyên kîmyayî, bi meyîna xwînê, li ser birînê qalikek ava dikin û rê li ber xwînberbûnê tê girtin.
Dema zarokanînê ji ber paldana serê dergûşê, li dîwarê stuyê malzarokê de pesto peyda dibe, pesto wekî kartêkirek kar dike. Wergirên li stuyê malzarokê( bi latînî: cervix) kartêkirê ber bi demaxê dişîne. Ji demax, hormona oksîtosîn (bi grekî: oxytocin) tê derdan bo girjbûna malzarokê. Girjbûna malzarokê pestoya li stuyê malzarokê zêdetir dike, pestoya stuyê malzarokê jî dîsa wergiran han dike ko ji hîpotalamusê hê pirtir oksîtosîn were berhemkirin û bi navbeynkariya hîpofîzê were derdan. Derdana oksîtosînê masûlkeyên malzarokê hê pirtir girj dike, masûlkeyên girjbûyî, dergûşê ber bi zêyê pal didin. Bi vê awayê masûlkeyên stuyê malzarokê hê pirtir vedikêşin, pestoyek hê zêdetir peyda dibe, ev pesto jî dîsa ji aliyê wergiran ve ber bi demax ve tê şandin. Ev çerx heta dawiya zayîna dergûşê didome. Piştê zayînê, kartêkir (vekêşina stuyê malzarokê) namîne, loma derdana oksîtosînê jî radiweste. Di vê mînakê de em dibînin ko paşragihandina erenî alîkarî dike bo temambûna çalakiyê, heke masûlkeyên malzarokê bi têra xwe girj nebin, zayîna dergûşê (çalakî) jî temam nabe.
Şîrê dayikê jî bi paşragihandina erenî tê derdan. Li derdora gopika memikê de wergir hene. Gava dergûş memik dimije, wergir sinyal dişînin hîpotalamusê. Hîpotalmus, hîpofîza pêş han dike bo derdana prolaktînê, hîpofîza paş jî han dike bo derdana oksîtosînê. Ev herdu hormon bi navbeynkariya xwînê digihîjin memikan. Prolaktîn berhemkirina şîr, oksîtosîn jî derdana şîr rêk dixe. Her ko şîr tê derdan, dergûş jî memikan dimije û hîpotalamusê han dike. Bi vê awayê çerxa paşragihandina erenî didome heta ko di memikan de şîr nemîne an jî dergûş dev ji mijînê berde, paşê derdana şîr diqede.
Di qonaxa çikildanê ya çerxa mehane de ji ber hormona derpirandinê, ji hîpofîza pêş hormonên FSH û LH tê derdan. Hormona FSH û LH di hêkdankê de bandor li çikildanan dike û perisîna çikildnan dest pê dike. Ji xaneyên granuloza yên çikildanan, hormona êstrocen tê derdan. Êstrocen bi paşragihandina erenî bandor li hîpotalamusê dike ko hê pirtir ji hormona derpirandina der bide. Bi derdana hormona derpirandinê hê pirtir FSH û LH ji hîpofîzê tê derdan. Derdana FSH û LH jî dibe sedema derdana hê pirtirîn êstrocen. Ev rewş dibe sedema zêdebûna xestiya LHyê. Çerxa paşragihandina erenî heta hêkdananê didome.
Chamant
Chamant, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Euphraise-et-Clairizet
Saint-Euphraise-et-Clairizet, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Sarinc, Makû
Sarinc gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Zimanê malayî
Zimanê malayî, zimanekî li welatê Malezyayê ji aliyê li gorî 28.000.000 kesan ve tê axaftin. Di Destûriyê de, zimanê fermî yê Malezyayê malayî ye, lê rêvebirê wê dem bi dem bona wateya wek Malezyayî kiriye. Malezyayiyan qeyda standard yên zaravayê Johor-Riau ji Malayî ye. Ev tişt ji aliyê gelek xelkê Malezyayiyan weke zimanê yekemîn axaftin e. Ev dersekî mecburî li dibistanên seretayî û navîn e.
Morvilliers, Aube
Morvilliers, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Selbend
Selbend gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye. ji eşîreta sakan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 101 kes (28 malbat) bû.
Chambors
Chambors, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Xorasane
Xorasane gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 63 kes (12 malbat) bûn.
Pergala nivîsê
Pergala nivîsê awayekî adetî yên bi çavên nûnerên agahhesînî yên devkî ye. Dema ku hem nivîskî û axaftin li dever û peyamên nivîsandinê jî li cihê her forma pêbawer yên veşartina agahî û veguhastinê baş in. Pêvajoyên sîstemên nivîsandinê de kodkirin û çareserkirin dixebitin, ku têgihîştina di navbera komên nivîskar û xwendevanên çêkirina pişt wateya karakterên alfabeyê parvekirin.
Puning
Puning, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Saint-Gibrien
Saint-Gibrien, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Puning
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.054.703 kesî
Saint-Gilles, Marne
Saint-Gilles, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
La Motte-Tilly
La Motte-Tilly, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Chantilly, Oise
Chantilly, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Senger, Makû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 780 kes (228 malbat) bû.
La Chapelle-en-Serval
La Chapelle-en-Serval, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Hilaire-au-Temple
Saint-Hilaire-au-Temple, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Seîdava
Seîd abad gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 14 kes (5 malbat) bû.
Xosawa
Xosawa gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 7 8kes (15 malbat) bûn.
Mussy-sur-Seine
Mussy-sur-Seine, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Sorik, Makû
Sorik gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Xorxore, Bokan
Xorxore, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 281 kes (28 malbat) bûn.
Malbata zimanî
Tê texmînkirin ku hejmara zimanên zindî ji 5,000 heta 8,000 diguhere, li gor teqeziya pênasekî "ziman" û bi taybetî jî li ser ku çawa yek zimanê şêwezarê ye.
Şatir
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 95 kes (19 malbat) bû.
Şahava
Şahabad gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bû.
Chaumont-en-Vexin
Chaumont-en-Vexin, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Hilaire-le-Grand
Saint-Hilaire-le-Grand, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Juche
Juche yan jî Kîmîlsungîzm (bi korêyî: 주체 사상), îdeolojiya fermî û bingehê pergala siyasî ya Komara Demokratîk a Gel a Korêyê ye. Ev beşek ji hûkirinên doktrîna Kim Il-sung e. Wekî di, kane wek sikinîna serbixwa û halê xwa xwa ra besê bûn jî bihê şîrove kirin.
Jîne
Jîne yan jî Jîne Artoşî, ( li Dihoka Başûrê Kurdistanê) stranbêj, şanoger û lîstikvaneke kurd e.
Jînenîgarî
Jîne Artoşî, di sala 1998an de li bajarê Dihoka Başûrê Kurdistanê hatiye dinyayê. Ji 6 saliya xwe heta 13e saliya xwe wek şanogera zarok şanoyê lîstiye. Jîne, ji xeynî zimanê kurdî, zimanê hindî, erebî, îngilîzi û şêş zimanên din ên biyanî diaxive. Yekem vîdeoyê kilîba xwe bi sitrana bi navê Evroke çêkiriye. Jine Artoshî, niha bi karê muzîkê re di fîlmên cûda de wekî lêstikvana sereke rol werdigire.
Yasîkend
Yasîkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 154 kes (24 malbat) bûn.
Saint-Hilaire-le-Petit
Saint-Hilaire-le-Petit, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Şoraxil
Şor axil gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Atîka (parêzgeh)
Atîka, (grekiya nûjen: Αττικής, Attikís) yek ji 13 herêmên îdarî yên Yewnanistanê ye. Di nav herêmê de parêzgehên Atîna, Atîkaya Rojhilat, Atîkaya Rojava û parêzgeha Pireyê cih digire. Herêm nîvgiraveke Derya Egeyî ye. Piştî serdema klasîk, bû yek ji herêmên herî girîng ên cîhana antîk.
Neuville-sur-Seine
Neuville-sur-Seine, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Atîka (parêzgeh)
Rêveberî
Herêm bi heşt navendên yekeyên îdarî ya herêmî hatiye dabeş kiriye ev in:
Şoraxil
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 176 kes (36 malbat) bû.
Qîşên Liancourtê
Qîşên Liancourtê (bi korêyî 독도, Hanja: 獨島, Dokdo) qîşên ku li qismê rohavayê Deryaya Japonyayê dimînin in.
Li gorî Japonyayê girêdayî şaredariya Okinoshima ya navçeya Oki ya parêzgeha Shimane (島根県) ye, li gorî Korêya Başûr jî girêdayî navçeya Ulleungê (울릉군,鬱陵郡) ya parêzgeha Gyeongsangbuk-doyê (경상북도, 慶尙北道) ye.
Chavençon
Chavençon, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Chelles, Oise
Chelles, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Yaxyan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (11 malbat) bûn.
Şorik, Makû
Şorik gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (8 malbat) bû.
Noé-les-Mallets
Noé-les-Mallets, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Neuville-sur-Vanne
Neuville-sur-Vanne, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Yekşwe
Yekşwe gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şêxelîcan
Şêyx elî can gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 4 kes (2 malbat) bû.
Şikeftê Xelê
Şikeftê xelê gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 338 kes (56 malbat) bû.
Saint-Imoges
Saint-Imoges, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Nimet Baş
Nimet Baş (paşnavê berê Çubukçu, jdb. 2ê adara 1965 li Karaman, Tirkiye), ramyar û parêzera tirk e. Ew ji 2002an ve ji Partiya Dadwerî û Werarê endamê Parlamanê ye. Ew wezîra dewletê (2005–2009) û wezîra perwerdehiya neteweyî (2009–2011) bû.
Jiyana wê
Ew di sala 1965 an de li Ayrancı, Karaman, di malbatek deh zarok de hate cîhanê. Piştî Lîseya Konya Ereğli Cumhuriyet, wî di 1988an de Fakulteya Dadê ya Stembolê xelas kir. Wî ji sala 1990 ve dest bi karê parêzeriyek serbixwe kir. Ew di Komîsyona Mafên Zarokan û Dadgehên Zarokan a Baroya Stembolê de xebitî.
Kariyera ramyarî
Di hilbijartinên 3ê çiriya paşîn 2002 de, ew ji AK Partiyê wekî parlamenterê Stembolê hate hilbijartin.Di 2ê hezîrana 2005 de, ew wek wezîra dewleta berpirsiyarê jin û malbatê hate wezîfedarkirin. Di hilbijartinên 22ê tîrmeha 2007 de, ew dîsa wekî parlamenterê Stembolê ji AK Partiyê hate hilbijartin. 60. Wezareta Komara Tirkiyeyê anîn Hikûmeta Dewletê. Demek dirêj ew bû tenê wezîra jin a kabîneyê. Ew di 3ê gulana 2009an de ji Wezareta Karûbarên Jin û Malbatê ji bo Wezareta Perwerdehiya Neteweyî hate wezîfedarkirin.
XXIV di hilbijartinên giştî yên 12 Hezîran 2011 de. heyam, ew wekî nûnerê Stembolê hate hilbijartin.
Jiyana kesane
Ew bi almanî di asta navîn de diaxive û zewaca xweya 25-salî bi Birol Çubukçu re di 15ê tîrmeha 2011 de bidawî kir. Ew dayika zarokek e, ku jê re digotin Çağrı.
Chevincourt
Chevincourt, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Teter, Makû
Teter gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 32 kes (10 malbat) bû.
Saint-Jean-devant-Possesse
Saint-Jean-devant-Possesse, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Yênkce
Yênkce gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1689 kes (254 malbat) bûn.
Saint-Jean-sur-Moivre
Saint-Jean-sur-Moivre, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Les Noës-près-Troyes
Les Noës-près-Troyes, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Chèvreville, Oise
Chèvreville, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Tajdo
Tajdo gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 118 kes (34 malbat) bû.
Çepgirên tund
Çepgirên tund bi bikaranîna rêbazên terorîstî beşeki çepê ya têgeha kolektîf ji bo tevgerên cuda yên komunîst, anarşîst û îdeolojiyên di nav siyasiya çepê ku demokrasiya parlamenê red dikin û di hinek rewşan de serweriya qanûna civatekî adiltir e.
Ji ber ku di salên 1970'î de, bi navê medyayê almanî, sazîyên dewletê û zanist tê bikaranîn. Li sînorên zanistên civakî û pêkanîna têgeha tevlihev e.
Nogent-en-Othe
Nogent-en-Othe, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Partiya-Eniya Rizgariya Gel a Şoreşger
Partiya-Eniya Rizgariya Gel a Şoreşger (kurte P-ERGŞ), bi navê rastî DHKP-C, rêxistenekî di 30'ê Adarê 1994'an de wek bi helwesta Çepgirên şoreşger hate damezrandin, dema ku biryara partîbûnê ya ligel serokatiya DHKP-C'ê Dursun Karataş pêk buye, partiyekî bi îdeolojiya Marksîst-Lenînîst dereqanûnî avakirin.
Tezekend, Makû
Teze kend gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 220 kes (54 malbat) bû.
Atîna Bakûr
Atîna Bakûr (bi grekî:Περιφερειακή Ενότητα Βορείου Τομέα Αθηνών Perifereiaki enotita Voreiu Tomea Athinon) yek ji yekeyên rêveberî ya herêmî yên Yewnanîstanê ye û yek beşên li herêma Atîkayê ye. Yekeya herêmî, li navenda bakurê rojhilata Atînayê de cih digire.
Navendên Atîna Bakûr
Yekane li 12 navendan hatiye dabeş kirin ev in (hejmarên li ser nexşeyê û li jêr hatine nivîsandin hêjmara posteyê ya navenda ne):
Saint-Jean-sur-Tourbe
Saint-Jean-sur-Tourbe, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Yênkîkend
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 424 kes (127 malbat) bûn.
Chevrières, Oise
Chevrières, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Mîrektiya Heskîfê
Mîrektiya Heskîfê, mîrektiyek kurd e ku ji eşîra eyûbiyan derket. Wan di heyama 1249-1524an de li perçê bakurê îroyîn Kurdistan serwerî kir. Mîrektiyê, herêmên wekî Colemerg, Sirnak, Van, Sêrt û Heskîfê bidestxistibû.
Guevarîzm
Guevarîzm yek ji serokên navdar ên şoreşa kûbayê di stratejiya şoreşa çekdarî û şerê gerîla ya komunîst bi Ernesto Che Guevara buyî ye. Di dema Şerê Sar, Amerîka û Sovyetê de, bi taybetî li welatên ji Dinyaya Sêyem pêşketin, rêzekî di nav têkoşîna dabeşkirina gelek koloniyên di şer de rû bi rû xelas bune.
Mîrektiya Çewlig
Mîrîtiya Çewlikê, mîrekiyek bû ku li herêma îro ya Çewlikê ji 1231 heya 1864an serwer bû. Mîrîtî di demên 1231 û 1248an de serbixwe bû û tenê ji bo mayîna dema xwe di bin destê serwerên mezin de bû.
Nogent-sur-Aube
Nogent-sur-Aube, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Kurdên Pakistanê
Kurdên Pakistanê ji kesên ku li Pakîstanê dijîn û bi eslê xwe Kurd in pêk tê. Ew gelheyek piçûk in ku bi giranî ji derbider û koçberên demkî pêk tên, ku piraniya wan piştî destpêka Şerê Kendavê li Iraqê di sala 1990 de hatine.
Gelhejmariyî
Di destpêka salên 1990î de dema ku şerê Kendavê li Iraqê dest pê kir, heta 4000 Kurdên Başûrê Kurdistanê koçberî Pakistanê bûn. Hejmarek mezin ji wan li Îslamabadê bûn. Di sala 2013 de, heta 240 Kurdên Iraqê hîn li wî welatî dijîn. Piraniya wan koçberên duyem û penaxwaz bûn, û li Komîseriya Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) ku li Pakistanê kar dike, tomarkirî bûn. Di nav wan de nifşek ciwan heye ku li Pakistanê ji dayik bûye. Bi salan, van koçberên derbasbûyî karîbûn koçberiyê bi dest bixin û bi alîkariya UNHCR li welatên din ên Ewropa û  Amerîkaya Bakur bi cih bûne.
Ji ber ku Pakistan ne îmzekarê peymana penaberan a 1951 e, piraniya koçberên kurd nikarin hemwelatiya Pakistanê bistînin.Ji ber statûya xwe ya qanûnî, gelek kes bi pirsgirêkên civakî yên têkildarî astengiyên aborî, peydakirina kar, lênihêrîna tenduristî, ji nû ve bicihbûn û karûbarên din re rû bi rû dimînin. Endamên civata kurd fikarên xwe ji UNHCR û rayedarên din re anîne ziman û daxwaz dikin ku pirsgirêkên bi vî rengî bên çareserkirin.
Tezekenda Arexan
Tezekenda Arexan gundekî ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 118 kes (26 malbat) bû.
Chiry-Ourscamp
Chiry-Ourscamp, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Mîrektiya Şirwane
Mîrîtiya Şirvanê, dewletekî Kurd bu ku di navbera salan 1264 û 1845an de di herêmen Şirvanê hikûmdarî kir.
Zavekûh
Zavekûh gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 278 kes (58 malbat) bûn.
Saint-Léonard, Marne
Saint-Léonard, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Zanîngeha Bosforê
Zanîngeha Bosforê (bi tirkî: Boğaziçi Üniversitesi, BOUN) zanîngeheke ku bi komara Tirkiyê ve girêdayî ye. Zanîngeha Bosforê, di 16ê îlona 1863an de ji aliyê fîlantropîstê amerîkî Christopher Robert û misyoner û mamostayê amerîkî Cyrus Hamlin ve wekî Koleja Robert hate damezrandin. Piştî sed sala Kampûsa Başûr ku wekî kolej dihata bikaranîn, jibo ku zanîngehekî serbixwe bê demezirandin di 10ê îlona 1971an de radestî komara Tirkiyê hat kirin û Zanîngeha Bosforê hate demezirandin. Zanîngeh, li ser qadeke 1.672.106 m² hatiye avakirin. Şeş wargehên zanîngehê heye û bi zimanê îngilîzî perwerdeh dide. Kurtasiya navê zanîngehê BOUN e.
Dîroka zanîngehê
Mamoste û avahîsazê amerîkî Cyrus Hamlin û bazirganê amerîkî Christopher Rheinlander Robert di 16ê îlona 1863an de li hev civiyan û wan li taxa dîrokî Bebekê li Stembolê bingeha zanîngehê danî. Ev koleje wek yekem koleja amerîkayî ku li derveyî Amerîkayê hatibû pêkanîn tê naskirin û di avayiyeke kevn a darîn de dest bi perwerdeya xwe kir û çar xwendevanên mêr tê de bûn.
Textedûz
Texte dûz gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Zanîngeha Bosforê
Dîroka zanîngehê
Di pêvajoya sazkirinê de, Robert bi çareserkirina astengên darayî mijûl bû û li aliyê din Hamlin, yê ku serokê yekem hatibû hilbijartin, fînansekirina ji Dewletên Yekbûyî pêk anî. Lijneya Rêveber a Kolejê biryar da ku divê hemû xwendekar bê cudahî li zanîngehê de bên qebûlkirin û perwerde bi îngîlîzî bê dayîn.
Textedûz
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 377 kes (101 malbat) bû.
Zanîngeha Bosforê
Dîroka zanîngehê
Di 5ê tîrmeha 1868an de avakirina avahiya yekem li kampusa sereke ya Bebekê ku wek Kampûsa Başûr tê naskirin, di 5ê tîrmeha 1868an de dest pê kir û heta 17ê gulana 1871ê berdewam kir. Ev avahiya yekem a Koleja Robert bi navê Hamlin Hall bû. Koleja Robert ku perwerdeya ji bo kuran dide, li pêy Koleja Keçên Amerîkî hat. Koleja Keçên Amerîkî di heman salê de li Gedikpaşayê ji bo perwerdeya keçan hat vekirin.
Choisy-au-Bac
Choisy-au-Bac, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Zanîngeha Bosforê
Dîroka zanîngehê
Hamlin Hall di sala 1891ê de wek mala sereke hate vekirin, Kennedy Lodge di sala 1902an de wek avahiyeke amadekar hat vekirin, Dodge Hall di sala 1904an de wek werzişxane hat vekirin, Washburn Hall di sala 1906an de vebû, Anderson Hall di sala 1913an de vebû û salona ku di sala 1914an de wek dispenarê hat vekirin. Bi vî rengî çêkirina avahiyên dîrokî yên li Kampûsa Başûr heta Şerê Cîhanî yê yekem bi dawî bû. Di çêkirina avahiyan de kevirê şîn ê kirêç ku li vê kampûsê hatibû derxistin, hat bikaranîn.
Nogent-sur-Seine
Nogent-sur-Seine, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Zanîngeha Bosforê
Qada zanîngehê
Zanîngeha Bosforê bi giştî 6 kampusan pêk tê, pênc li aliyê Ewropayê û yek jî li aliyê Anatoliyê ye. Cih girtina kampusan bi giştî 1.672.106 m² pêk tê. Kampûsa Başûr kampusa sereke ya zanîngehê ye ku piraniya wan ji avahiyên di navbera dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de hatine çêkirin pêk tê.
Qada Bebek, Beşîktaşê hatiye avakirin û 118 hektar rûerd cih digire û di qada Bebekê de ev avahî cih digir in: 1 avahiya xwendevanên mêr (Salona Hamlin); 1. avahiya xwendevanên jin (Zeynep-Ayşe Birkan Sorority or Theodorus Hall); Albert Long Hall bi kapasîteya 487 kesan, ku di konferans, konser û civînên cuda de tê bikaranîn, bi giranî ji aliyê xwendekar an jî mamosteyan ve tê kirin; Anderson Hall, ku dersên beşên cuda di fakulteya huner û zanistan de tên hînkirin; Navenda Î.T. avahiya îdareyê ku ji ofîsa darayî, ofîsa ragihandinê, ofîsa karsaziyê, ofîsa tomarkirinê û postexaneyan, an jî Salona Gatesê pêk tê; Hülya Bozkurt Atolyeya Hunerên Bedew; Ofîsa Ragihandinê ya Pargîdanî; Dekanê Xwendekaran; Komeleya Alumiyan (BÜMED); Mîthat Alam Navenda Fîlman; Avahiya Çalakiyên Xwendekaran bi werziş û şanoyê ; Navenda Fakulteyê (Kennedy Lodge); Salona Perkins, di sala 1963an de hatiye avakirin û wek fakulteya endezyariyê tê bikaranîn; Salona ku perwerdehiya civaknasî û psîkolojiyê lê tên dîtin ; Muzeya Mîrata Çandê ya Zanîngehê; Pirtûkxaneya Van Millingenê ku di sala 1932an de ji rektor, cigirên rektor, sekreteriya giştî û karmend, daîreyên lêkolîn û plansaziyê pêk tê, temam bû. Waşburn Hall and Management Ofiss, ku perwerdeha beşa aborî û zanistên îdarî lê tên dîtin, yekîneyên zanîngehê yên li Qada Başûr in.
Rêveberiya zanîngehê
Li Zanîngeha Bosforê modela rêveberiya zanîngehê ya demokratîk, beşdar, xweser û azadîparêz tê bicihkirin. Lijneya Rêveberiya Zanîngehê û Senatoya Zanîngehê yekîneyên ku herî zêde di rêveberiyê de xwedî gotin in. Deste ji bîst û yekê pêk tê ku rektor û alîkarên wî jî di nav de, senato ji çardeh kesan pêk tê û rektor û alîkarên wî jî di nav de hene. Rêveberiya Akademîk ji aliyê çar dekanên fakulteyê, şeş rêvebirên enstîtuyê, sê rêvebirên zanîngehê, 31 serokê beşê û bîstûşeş rêvebirên navenda serlêdan û lêkolînê ve tê birêvebirin.
Rektor rêveberê sereke yê zanîngehê ye û dema wî ya kar 4 sal e, li gorî qaîdeyên Desteya Xwendina Bilind e. Rektor Mehmed Ozkan ku di sala 2016 'an de dest bi kar kir, di Mijdara 2016'an de bi pêşniyara YÖK'ê yekser ji aliyê Serokkomar Recep Tayyîp Erdogan ve bêyî ku ji bo hilbijartinên berê bibe hat tayînkirin. Rektora berê Gulay Barbarosoglû ku di dîroka zanîngehê de bi rêjeya ji sedî 86an a dengan di hilbijartinên Tîrmeha 2016an de ji nû ve hat hilbijartin, di nava 4 mehên dawî de li ser kar nehatibû tayînkirin û di meha Cotmehê de jî bi biryareke di nava Rewşa Awarte de ji aliyê partiya hikûmetê AKPê ve hilbijartinên rektoriyê yên li zanîngehan hatibû rakirin.
23 yekîneyên girêdayî Rektoriyê ku hene ev in: Midûriyeta Şaxa Lêkolîn, Plan û Koordînasyonê, Arşîv û Navenda Dokumanasyonê, Koordînatoriya Fînansmana Projeyên Lêkolîna Zanistî, Midûriyeta Şaxên Kirrînê ya Projeyên Lêkolînên Zanistî, Koordînatoriya Projeyên Lêkolînê, Koordînatoriya Ofîsa Bursê, Midûriyeta Îdareya Sermayeyê, Şêwirmendiya Yekîneya Astengdaran, ErASMUS Koordînatoriya Kargerî, Midûriyeta Yekîneya Kontrolê ya Hundir, Koordînatoriya Yekîneya Pêşveçûna Çavkaniyên Mirovan, Ofîsa Ragihandinê ya Pargîdanî, Koordînatoriya Îdarî û Teknîkî ya Kampusa Kandîlli, Kilyos Sarıtepe Kampus Koordînatori Koordînatora Bilind a Bilind, Koordînatorê Daîreya Alumnî, Koordînatorê Çalakiyên Xwendekaran a Fakulteya Perwerdeyê Koordînatorê Daîreya Koordînasyonê ya Saziya Perwerdeyê, Pena Taybet, Koordînatorê Plansaziya Sporê, Koordînatorê Plansaziya Stratejîk, Daîreya Veguhastina Teknolojiyê, Koordînatorê Têkiliyên Navneteweyî û Koordînatorê Demên Havînê.
Beşên zanîngehê
Beşa Huner û Zanistan
Beşa Zanistên Aborî û Rêvebiriyê
Beşa Perwerdehiyê
Beşa Endezyariyê
Dibistana Dîsîplînên Sepandî
Odesa
Odesa (bi ûkraynî: Оде́са, Odesa; bi rûsî: Оде́сса, Odessa), sêyemîn bajar û şaredariya herî qerebalix a Ûkraynayê ye û navendek deryayî û navenda veguheztina deryayî ya sereke ye ku li başûrê rojavayê welêt, li ser perava bakurê rojavayê Deryaya Reş e.
Dîrok
Odesa di nîveka sedsala 6ê berî zayînê cîhê niştecihê mezin a yewnanî bû (nekropolek ji sedsalên 5 û 3ê berî zayînê ji mêj ve li vê deverê tê zanîn). Ji bo ku tê gotin Kendava Odesa "Bendera Histiyan" a kevnar e, hêj jî nikare li ser bingeha delîlên berdest pirsek çareserkirî were hesibandin. Berhemên arkeolojîk girêdanên berfireh di navbera herêma Odesa û rojhilatê Deryaya Navîn de piştrast dikin.
Zîrendol
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 336 kes (63 malbat) bûn.
Terekman
Terekman gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 247 kes (59 malbat) bû.
Nozay, Aube
Nozay, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Tûrgan
Tûrgan gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 12 kes (5 malbat) bû.
Onjon
Onjon, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Choisy-la-Victoire
Choisy-la-Victoire, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Zaporîjya
Zaporîjya, (bi ûkraynî: Запоріжжя) bajarekî li başûrê rojhilatê Ûkraynayê ye û yek ji bajarên perava Çemê Dnieperê ye. Bajêr navenda îdarî ya Oblasta Zaporîjyayê ye.
Dîrok
Vedîtinên arkeolojîk nîşan didin ku bi qasî du-sê hezar sal berê Îskîtan li derdora bajarê nûjen jiyan kirine. Piştî Îskîtan, Xazar, Peçeneg, Kuman, Tatar û Slav li vir jiyan kirine.
Saint-Loup, Marne
Saint-Loup, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Teyrikê bihuştê
Hejmara cureyên di bin xetereya jiholêrabûnê de ji ber nêçîrê û hewçend in.
Têlimxana Jêrîn
Têlimxan sofla gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 89 kes (20 malbat) bû.
Choqueuse-les-Bénards
Choqueuse-les-Bénards, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Lumier-la-Populeuse
Saint-Lumier-la-Populeuse, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Tîkmeya Ecem
Tîkme ecem gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 107 kes (38 malbat) bû.
Qingyuan
Qingyuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.698.412 kesî
Origny-le-Sec
Origny-le-Sec, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Têlimxana Jorîn
Têlimxan olya gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Ebru Şahin lîstikvan
Ebru Şahin (z. 18 Gulan 1994, Stenbol), lîstikvana tirk
Têlimxana Jorîn
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 40 kes (11 malbat) bû.
Cinqueux
Cinqueux, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Mard-lès-Rouffy
Saint-Mard-lès-Rouffy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Ormes, Aube
Ormes, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Begîtiya Erzenê
Begîtiya Erzenê, yek ji begîtiyeke kurd e ku li herêma Anatolya Rojhilat cîwar bûye. Tê texmînkirin ku ev begîtî li dora 1402an hatiye damezrandin û paşê jî di bin serweriya osmaniyan de di 1880an de hilweşiyaye.
Saint-Mard-sur-Auve
Saint-Mard-sur-Auve, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Cires-lès-Mello
Cires-lès-Mello, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Velî Kendî
Velî kendî gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 426 kes (63 malbat) bû.
Clairoix
Clairoix, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Halim Dener
Halim Dener (jdb. 23ê kanûna pêşîn a 1977 li navçeya Dara Hênî, Çewlîg, Bakurê Kurdistanê; m. 29ê hezîrana 1994, li Hanover am Steintor, Almanya) penaber û çalakvanekî kurd bû. Ew bi mercên mirina xwe hate nas kirin.
Shantou
Shantou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Halim Dener
Jiyana wî
Halim Dener li Bakurê Kurdistanê li parêzgeha Bîngolê mezin bû.Ji ber ku ew û malbata wî ji nijada Kurd bûn, gelek caran leşkerên Tirk diçûn serdana wan û rûniştevanên din ên Kurd. Tê texmîn kirin ku ji ber vê sedemê, wî di serê gulana 1994an de serî li penaberiyê li Almanya daye. Lêbelê, wî di bin navê derewîn Ayhan Eser de serlêdana penaberiyê kir, ji bo ku wekî paşê maqûl bû, malbata wî neke xeterê, yê ku wê demê li gundê Parcuk dijiya, ku heya hezîrana 1994 hebû û ji hêla leşkerê tirkan ve hate talan kirin. Tête gotin ku Dener berî ku derkeve li girtîgeheke Tirk hatiye îşkence kirin. Di 16 saliya xwe de wekî penaberek biçûk a bêhempa hate Neustadt am Rübenberge. Li wir ew ji hêla ramyarî ve çalak bû û li dijî çewisandina li dijî Kurdan û qedexeya PKK- ê ya sala 1993an kampanya kir.
Mercên mirina wî
Danê êvarê, 29ê hezîrana 1994an, êvarek çarşemê, Dener û Kurdên din li Steintorplatz bûn ku posterên rêxistina binerd a PKK-ê Eniya Rizgariya Neteweyî ya Kurdistanê (ERNK) dadiliqînin. Nêzî 20 hûrdem berî nîvê şevê, şeva 30-ê hezîranê, polîs ji xortan haydar bû. Di demajoa din de lêxistinên destan bûn - heya gulebarankirina Dener ji hêla polîsek cilûbergê sivîl ve.
Shantou
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.389.328 kesî
Halim Dener
Mercên mirina wî
Mirina Halim Dener bû sedema qîrîn û serhildanê. Di tîrmeha 1994 de ji bo ku li dijî kuştina bi guman xwe pêşan bidin polîsxane û wesayîtên polîsan êrîş kirin.Di 10ê tîrmehê de, mitîngek şînê bi 16,000 beşdaran re, ku tê de şerşaredarê berê Herbert Schmalstieg axaftinek kir, pêk hat. Serdozger Nikolaus Borchers li ser dozê dest bi lêkolînan kir û karibû 16 beyanan berhev bike. Lêbelê, tê gotin ku van gotinan dijberî hev bûne, ku lêpirsîna dozê dijwar kir. Di 8ê gulana 1996an de dadgehkirina li dijî polîs Klaus T. (jdb. 1965 an 1966) ji ber kuştina xemsar li ber Dadgeha Herêmî ya Bilind a Celle dest pê kir. Dêûbavên Halim Dener dixwestin wekî dozgerên hevbeş xuya bikin, lê hikûmeta tirkî vîzeya derketinê red kir bêyî ku sedemek din bide. Di 27ê hezîrana 1997an de, Klaus T. hat serbestberdan ji ber ku delîlek xemsariyê tunebû. Tê gotin ku fîşeka ji demançeya polîsî, kalîbara 38î Smith & Wesson, bi xeletî hat ji ber ku Klaus T. di tevliheviya wezîfeyê de bêhemdî tevgeriya. Wekî din, T. piştî wê şeva hezîranê di bin parastina polîs de bû, ji ber ku Kurdan gefa kuştinê lê xwaribû.
Xwepêşandanên li dora Halim Dener
Piştî mirina xwe zêdeyî 20 salan jî, Halim Dener di têkoşîna azadiyê ya Kurd de wekî pakrewan tê şêwaz kirin. Di 21ê hezîrana 2014an de, xwepêşandineke bîranînê di 20-emîn salvegera mirina Halim Dener de li Steintor heya Klagesmarkt pêk hat, ku tê de dora 550 xwepêşander beşdar bûn. Xwepêşandan aştiyane bû, lê al û sembolên qedexe yên PKKê hatin nîşan dan. Di 30-ê hezîrana 2016an de, xwepêşandanek din, vê carê di 22-emîn salvegera mirina Halim Dener de, ku 200 kes tê de bûn, pêk hat. Xwepêşandana ku dîsa li Steintor pêk hat, aştiyane bû.
Gotûbêj derbarê abîdeyê de
Bi salan e ku nîqaş hene gelo divê ji bo Halim Dener bîrdariyek were çêkirin. Heya nuha, ev ji ber fikarên di derheqê nerazîbûnên gengaz de hat red kirin. Di adara 2016an de, di Newrozê de, biyaniyan di mitînga navbirî de lewheyek asfaltê derxist û bê destûr plaketa ku "Halim Dener, di 30ê hezîrana 1994an de ji hêla polîs ve hat kuştin " li ser hatibû nivîsandin danîn. Tabel ji hêla bajêr ve  piştî çend rojan hate rakirin.
Yarmiqa Jêrîn
Yarmiq sofla gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Ortillon
Ortillon, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Saint-Mard-sur-le-Mont
Saint-Mard-sur-le-Mont, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Orvilliers-Saint-Julien
Orvilliers-Saint-Julien, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Yarmiqa Jorîn
Yarmiq olya gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Clermont, Oise
Clermont, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Martin-aux-Champs
Saint-Martin-aux-Champs, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Ossey-les-Trois-Maisons
Ossey-les-Trois-Maisons, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Jhilmar Lora
Jhilmar Lora (jdb., Lîma) lîstikvanekî futbolê yê perûyî ye. Jhilmar Lora yek ji baştirîn lîstikvanên ciwan ên futbolê li Perûyê hate binavkirin.
Saint-Martin-d'Ablois
Saint-Martin-d'Ablois, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Yarmiqa Navîn
Yarmiq navend gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 100 kes (20 malbat) bû.
Yêxilxan
Yêxilxan gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 155 kes (28 malbat) bû.
Coivrel
Coivrel, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Hestiyê sîngê
Hestiyê sîngê an jî depê sîngê (bi îngilîzî: sternum / breastbone). Di laşê mirovên pêgehiştî de hestiyê sîngê hestiyek dirêj û pan e, li ser dîwarê pêşî ya qefesa sîngê de di navbera parsûyan de cih digire. Li gel parsûyan, dil û pişikan diparêze. Hestiyê sîngê ji sê hestiyên bi hev re zeliqî pêk tê û dişibe xencerek. Hestiyê beşa jorîn, hestiyê herî fire ye, dişibe destika xencerê û wekî manubriyum (manubrium) tê navkirin. Hestiyên pirika mil yên pelepeykerê bi manubriyumê ve girêdayî ne. Herwisa kirkirkên cota parsûyên yekem jî bi manubriyumê ve girêdan ava dikin. Hestiyê ko dişibe devê xencerê, hestiyê duyem a hestiyê sîngê ye. Ev hestî hestiyê herî dirêj ê hestiyê singê ye û wekî ten (bi îngilîzî: body) tê navkirin. Ten bi beşa jêrê manubriyumê ve girêdayî ye. Ji xeynî parsûyên serbest (parsûyên 11. û 12.), parsûyên duhem heta dehem bi beşa ten a hestiyê sîngê ve bi navbeynkariya kirkirkên parsûyan giradayî ne. Hestiyê seyêm a hestiyê sîngê dişibe serê xencerê. Ev hestî wekî niçika zîfoîd( xiphoid) tê navkirin. Niçika zîfoîd heta dawiya temenê 40 saliyê, wekî kirkirk e, paşê hestîbûna wî rû dide. Niçika zîfoîd li kotahiya hestiyê singê de cih digire, li aliyêkî ve bi hestiyê tenê ve girêdayî ye, serê vî yê din bi masûlkeyên navpençikê ve girêdayî ye.
Ebru Günay
Ebru Günay an jî bi kurdî Ebrû Gunay (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1982, Çewlîg, Tirkiye) dadnas û ramyarekî Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) ye. Ew di sala 2018an de wekî endama Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê hat bû hilbijartin.
Perwerde û kariyera pîşeyî
Wê li Zanîngeha Dîcleyê beşa dadê xwend, ya ku ew di 2006an de xelas kir. Li dû wê ew li Fermangeha Dadê ya Asrin xebitî, û beşdarî parastina Abdullah Öcalan bû. Her wiha wê ji Zanîngeha Bilgi ya Stembolê MSc di zagonên mafên mirovan de stend.
Dozgeriya qanûnî
Ew ji ber lêpirsîna li ser çalakiyên Koma Civakên Kurdistanê (KCK) di 2009 de hat girtin û hate dadgeh kirin di dema dadgehkirina KCK de, ku tawanbar bi piştgirîkirina rêxistina terorîst hatin tawanbar kirin. Ew piştî pênc salan di nîsana 2014an de serbest hate berdan. Di îlona 2019 de, dadgeha Dadgeha Bilind a Tirk beraeta wê di doza sereke ya KCK de ya ku di destpêkê de zêdeyî 150 kes dihatin darizandin piştrast kir.
Kariyera ramyarî
Ew di hilbijartinên parlamenê yên Hezîrana 2018an de ji bo Mêrdînê nûnerê HDPê hat hilbijartin û berdevkê HDPyê ye. Bi vî rengî ew li dijî wê yekê bû ku Recep Tayyîp Erdogan nehişt serbestberdana Selahattin Demirtaş an banga hilbijartinên pêşwext di çiriya pêşîn 2020 de kir. Ew jî beşdarî danûstandinên bi nûnerên Yekîtiya Ewropayê re di derbarê rewşa mafên mirovan li Tirkîyê de bû.
Rêz Gerdî
Rêz Gerdî ( jdb. 11ê tebaxê ) parêzera navneteweyî ya Nû Zelanda ya kurd û çalakvaneke mafên mirovan e. Ew di sala 2017an de ji ber xizmetên xwe yên ji mafên mirovan re wekî Ciwana Nû Zelanda ya Salê hate hilbijartin.
Jiyan
Rêz Gerdî, li wargeheke penaberan a Neteweyên Yekbûyî li Quetta, Pakistanê hat cîhanê, dema ku dê û bavê wê ji ber stemê ji welatê xwe Kurdistanê reviyan.
Dayika Gerdî dema ku gundê wê Sîdakan di dema Komkujiya Enfalê de rastî êrîşa çekên kîmyewî hat ji herêma Başûrê Kurdistanê reviya. Dapîra Gerdî û du xaltiya Gerdî di êrîşa rejîma Be's a Sedam Huseyn de hatin kuştin û bapîrê wê jî seqet bû. Bavê Gerdî ji navçeya Hekariyê ya Herêma Bakurê Kurdistanê ye û malbata wî ji ber zext û zordariya dewleta Tirkiyê reviyaye Başûrê Kurdistanê.Paşê wek penaberên ramyarî ji Iraqê reviyane Îranê. Dê û bavê Gerdî di ciwaniya xwe de weke beşek ji tevgereke Kurd a mafên mirovan li Îranê hevdu dîtin. Dê û bavê Gerdî neçar man ku ji Îranê birevin dema ku ew ji bo çalakvanên mafên mirovan pir xeter bû. Dema ku di sala 1989an de li ser sînorê Îran-Pakistan direvin, Gerdî û malbata wê ji hêla cerdevanekî sînorê ve hatin rizgar kirin, ku bijart ku wan di kamyona ku tê de bi revokî veşartibûn, ne ragihîne.
Gerdî got ku ew neçar bû ku li ser koka xwe ya kurdî li dibistanê derewan bike da ku xwe ji tundûtûjiya îslamofobîk dûr bixe piştî êrişên 11ê Îlonê li Dewletên Yekbûyî.
Xwişk û birayek Gerdî he ye.
Perwerde
Gerdî di sala 2016an de ji Zanîngeha Aucklandê bekeloriyosa dadê (Rûmet) û bekeloriyosa (beşa sereke ducar) qedand, li wir ew wekî 40 xwendekar di bin 40 salî de hate nas kirin.Wê di sala 2019an de Mastera Dadê li Dibistana Dadê ya Harvardê qedand û di dîrokê de bû yekemîn Kurda ku ji Dada Harvardê mezûn bû.Li Dibistana Dadê ya Harvardê, wê Xelata Dean ji bo Rêberiya Civakê stend û di Destpêka Dibistana Dadê ya Harvardê de Axaftvana Roja Ders bû.
Gerdî ji ber xebatên xwe yên li Iraqê Xelata Harvard Satter Human Rights Fellowship wergirt.
Kariyera qanûnî û parêzeriyê
Gerdî jêhatî ye ku li Dewletên Yekbûyî û Nû Zelenda wekî parêzerek pratîkê bike. Gerdî parêzerekî navneteweyî ye ku li Başûrê Kurdistanê dixebite.
Gerdî li Komîsyona Mafên Mirovan a Nû Zelenda wekî Karmenda hiqûqî dixebitî. Beriya wê ew di tîmê dozgeriyê de li fîrmaya dadrêsî ya Nû Zelendayî Chapman Tripp parêzer bû.Wê berê li Nivîsgeha Neteweyên Yekbûyî li Nairobî kar kiriye.
Gerdî piştgiriya ciwanên penaber dike ku bigihin xwendina bilind. Ew damezrînerê 'Empower' e, rêxistinek bi pêşengiya ciwanan ku armanc dike ku di xwendina bilind de nûnertiya kêm a penaberan çareser bike. Empower bi perwerde, birêveberî û avakirina kapasîteyê ciwanên penaber dihêle.Ew herwiha li ser projeyan li wargehên li seranserê Iraqê kar dike û atolyeyan peyda dike ji bo pêşdebirina beşdarbûn, rêberî, û derfetên rahênanê ji bo penaberên ciwan.
Gerdî parêzvaniya wekheviya zayendî dike, nemaze gelek celebên cihêkariyê yên ku jinên etnîkî û hindikahî li Nû Zelenda rû bi rû ne.
Gerdî xwe hêz dike e ku Nû Zelenda kotaya xwe ya penaberan zêde bike.
Xelatên wergirtî
Gerdî di sala 2017an de ji ber xizmetên xwe yên di warê mafên mirovan de wek Jina Ciwan a Salê ya Nû Zelenda hat hilbijartin. Di sala 2017an de ew di kategoriya Gerdûnî de ji bo Jinên Bibandor bû fînalîst. Di sala 2018an de ew wekî fînalîsta Xelatên Jinê yên Salê yên Kovara Next hate hilbijartin. Di sala 2019an de, wê Xelata Delegeya Ciwanan a Berbiçav li Meclîsa Ciwanan a Neteweyên Yekbûyî hate xelat kirin.
Gerdî ji ber xebatên xwe yên li Iraqê Xelata Harvard Satter Human Rights Fellowship wergirt.
Xanedana Mehmûdiyan
Xanedana Mehmûdiyan, wekî Pinyanişi jî tê nas kirin, eşîrek Osmanî-Kurd bû li herêma Gola bendî. Li gorî Ewliya Çelebî (1611–1682) 60.000 şervanên wan hebûn.
Dirok
Eşîra Mehmûdî di bin serokatiya wan Hasan de, heya wê demê dilsozê Sefewiyan, piştî êrîşa Împeratoriya Osmanî a li ser Azerbaycan (Azerbaycana Îrana îroyîn) di 1554an de di dema Kampanyaya Sefewiyan (1554-55) de alî Osmaniyan kirin.
Serekê wan, Sarı Süleyman bey, Kela Hoşap li herêma Gola Wanê, di 1643 de xurt kir.
Ew bi Dewleta Sefewiyan re bûn sînor, û ji hêla wan ve hatin serdegirtin.
Paisy-Cosdon
Paisy-Cosdon, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Compiègne
Compiègne, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Yeqûbelî Kendî
Yeqûbelî kendî gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 367 kes (58 malbat) bû.
Saint-Martin-l'Heureux
Saint-Martin-l'Heureux, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Pargues
Pargues, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Saint-Martin-sur-le-Pré
Saint-Martin-sur-le-Pré, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Conteville, Oise
Conteville, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Masmes
Saint-Masmes, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Pars-lès-Chavanges
Pars-lès-Chavanges, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Conchy-les-Pots
Conchy-les-Pots, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Pars-lès-Romilly
Pars-lès-Romilly, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.