cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pravda
Pravda (bi rûsî Правда, "Rastî") yek ji kevintirîn rojnameyên rojane yên rûsî ye. Ew qasî pênc sal beriya şoreşa sibatê ya 1917an li Împaratoriya Rûsî hate damezrandin û ji 1918an heya 1991an organa navendî ya Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê bû. Înîsiyatîfa damezrandina rojnameyê ji Vladîmîr Îlyç Lenîn hat, ku li derveyî welêt dima û gelek gotar nivîsî. Leon Trotsky di sala 1908 de li Viyanayê rojnameyek bi heman navî damezrand.
Nesselwang
Nesselwang şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hemoglobîn
Hemoglobîn ( an jî bi kurtenivîsê Hb, Hbg) molekulek gewre (makromolekul) ye. Ji proteîn û hesin pêk tê. Peyva hemoglobîn ji peyvên û  çê bûye. Çar heb proteînên gogî yên hemoglobînê heye, her yek ji van proteînan wekî globîn bi nav dibe. Di nav molekulek hemoglobînê de 2 heb α (Alfa), 2 heb β (Beta) globîn heye. Taybetmendiya van polîpeptîdan ew e ku, her zincîrek polîpeptîdê komeleya hem li xwe digire. Ango hemoglobîn ji çar binebeşan(zincîrên polîpeptîd) pêk tê, di her binebeşê de komeleya hem heye, komeleya hem jî, îyona hesin (Fe+2 ) lixwe digire. Proteînên globîn komeleyên hemê dorpêç dikin.
Hemoglobîn di xaneyên moxê sor a hestî de, ji aliyê mîtokondrî û rîbozoman ve di nav sîtoplazmayê de tê çêkirin. Karê sereke ya hemoglobînê, guhestina oksîjen û karbona dîoksîd e. Her îyonek hesin molekulek oksîjenê bi xwe ve girê dide. Ango hemoglobînêk dikare 4 molekul oksîjen bixwe ve girê bide. Hemoglobîn li ser xirokên sor e. Xaneyek xiroka sor bi qasî 280 mîlyon hemoglobîn li xwe digire. Ango yek xiroka sor dikare ji mîlyarek pirtir oksîjen biguhezîne.
Çilbazar
Li rojilat é gund Warto, rojava Kanîreş (kanreş=kaniyareş), başur gundeke Kanreş é Siqavêla, bakur jî tixûb é gund heta ku Erzirom û qeza Erziromé Tekmané diçe.Deştek gund a mezin heye,çiyayê gund bi héla çem û kaniya ve dewlemend e. "MÎHRÎCAN A TAVÊ" li çiyayé gund é bi navûdeng KOX pékté.
Hemoglobîn
Molekula hemoglobîn bi qasî 120 roj çalak dimînê, bi mirina xiroka sor, hemoglobîn jî neçalak dibe. Xirokên mirî, di kezeb, sipil an jî di moxê hestî de tê hilweşandin. Beşa proteîn, hildiweşe û yeke ya proteîn, ango asîdên amînî çê dibin. Ev asîdên amînî ji bo çêkirina xirokên sor yên nû di xaneyên bineretî (binxane) de tên bikaranîn. Hesinên nav komeleya hemê di sipil an jî di kezebê de wekî ferritîn tê embarkirin. Di nav plazmaya xwînê de glîkoproteînek bi navê Transferrîn heye, transferrîn ferritînê diguhezîne moxê hestî ku hesinê ferritîn tevlê xirokên sor ên nû bibe. Komeleya hem a bêhesin, perçe dibe û ji komeleya hemê bilirubîn çê dibe. Bilirubîn bi navbeynkariya albumîn (proteîna plazmayê) diçe kezebê. Di kezebê de ji boy çêkirina zeravê tê bikaranîn. Kêmasiya hemoglobîn, bi taybetî kêmasiya hesinê hemoglobînê, rê li ber çêkirina xirokên sor digire, ev rewş dibe sedema nexweşiya kêmxwînî (anemî).
Çilbazar
Navé gund bi esasî ÇİLBAZAR e. Té gotin ku gund di héla danûstandiné de,li derdoré cihekî navend bûye. çav min de jiyînek navhevî tiştek wiha afirandiye. yané zen'atkariya Ermeniyan; çandin û ajalkarî ya Kurdan berek wiha daye. Navé gund dû dagirkeriya Tirkan hate guherandin, ewilîn kirine "Kirkpazar" nuha jî bi héla Tirkan ve wekî "Kargapazar" té binavkirin.Wekî hûn jî dibîne ku navé gund ji wateya xwe dûrketiye.
Obê
Obê, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Autruy-sur-Juine
Autruy-sur-Juine, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Dêşî
Dêşî gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Autruy-sur-Juine
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Viala-du-Tarn
Viala-du-Tarn, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Şîwaşan, Gewirkî nellên
Şîwaşan, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Şîwaşan 4 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 37 e.
Babka
Babka, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gundên eşîra Şêrwanî ye.
Qasîta
Qasîta (bi berberî:, , ) bajarekî Marokoyê ye. Nifûsa bajêr digihîje 2.675 kesî.
Nîndara
Nîndara, xwûdayaka jin ya dema sumerîyan a. Jina Nanşa ya
Ravyan xoy
Ravyan  gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 938 bkes ( 230 malbat) bûn.
Søre Vistvatnet
Søre Vistvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 8,38 kîlomêtre ye û bilindahiya ji asta 555 mêtre ye.
Falaise, Calvados
Falaise, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Eren Keskin
Eren Keskin ( Bursa, Tirkiye), dadwer û çalakvaneke kurd a ji bo mafên mirovan e û cîgira seroka Komeleya Mafên Mirovan (IHD) ye û seroka berê ya liqa Stembolê ye.
Teterên Krîmê li Tirkiyeyê
Teterên Krîmê li Tirkiyeyê (bi tirkî: Türkiye'deki Kırım Tatarları) hevwelatiyê û niştecihên Tirkiyê yên ku ji Teterên Krîmê ne, an ji dûndana wan in.
Eren Keskin
Li Eren Keskin gelek doz hatine vekirin ji ber çalakiya wê ya li dijî binpêkirina mafên mirovan a dewlet û artêşa tirkî. Ew nemaze ji bo mafên jinan li girtîgehên Tirkiyê jî gelek dixebite.
Hondouville
Hondouville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Teterên Krîmê li Tirkiyeyê
Dîrok
Berî sedsala 20an, Teterên Krîmê bi sê pêlan ji Krîmê koçî Tirkiyeyê kiribûn:
Eren Keskin
Wê ji bo xebat û çalakiya xwe çend xelat wergirtine, wek xelatên aştiyê yên Aachener Friedenspreises 2004 û Theodor-Haecker-Preis 2005.
Teterên Krîmê li Tirkiyeyê
Dîrok
Ya yekem: Piştî ku Rûsya Krîmê di sala 1783an de dagir kir.
Duyemîn: piştî Şerê Krîmê 1853–56.
Sêyemîn: piştî Şerê Rûs-Tirkî yên 1877-1878.
Jining, Shandong
Jining, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.081.905 kesî
Villafranca di Verona
Villafranca di Verona, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Venetoyê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên komûnê 33.431 kes e.
Avkelînk
Avkelînk amana elektrîk a ku avê dikelîne. Yekemîn avkelînk di sala 1993an de li pêşangeha cîhanê Şîkagoyê hate pêşkêşkirin.
Çavkanî
Kategorî:
Maxmûr Dişewite (pirtûk)
Pirtûka Maxmûr Dişewite ya Nîzamettin Akkurt di meha Adara sala 2006an de di nav weşanên Pêrî de li Stenbolê çap bû.
Chandragiri
Chandragiri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Chandragiriyê 85 hezar 195 kes hatiye tomarkirin
Le Vibal
Le Vibal, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Devşil
Devşil gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Ole Brandt
Ole Brandt mamoste û nivîskar û helbestvanekî grînlendî bû ku di 22ê çiriya pêşîn a 1918an de li herêma Iganniarfik, nêzîkî Aasiaatê (bi danîmarkî: Egedesminde) hatiye dinyayê. Ew çar salan endamê birêvebirina herêmî ya Grînlendayê (bi danîmarkî: Grønlands Landsråd) bû.
Mirina wî
Ole Brandt di 24ê hezîrana 1981ê de çû ber dilovaniya Xwedê.
Diresor
Diresor gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Çîroka Du Ezîzan
Çîroka Du Ezîzan: Helbestên Gerîlla II navê pirtûka helbestan a Nizamettin Akkurt e ku di nav weşanên Aram de di sala 2003'an de li Stenbolê çap bûye.
Obergünzburg
Obergünzburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bokiran
Bokiran, gundekî bi ser navçeya Dolemerî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Acgî
Acgi (Ašgi an jî Asgi), Lehengek û şervanekî ku bi mêranîya wî navê wî pirr mazin derketîya ya. Kurê Nîntud a. Nîntud, navekaî dî an yê Nînlîl û an jî yê Nînhursag a. Di perestgaha Keşê de di derbarê wî de ev gotinên wasfê wî didin derketina li holê
Encûmena Niştimanî ya Kurdî li Sûriyê
Encûmena Niştimanî ya Kurdî li Sûriyê (ENKS) di 26'ê kewçêra 2011'an de li Hewlêrê hat demezrandin bi alîkariya serokê herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî.
Augustusburg
Augustusburg, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonyayê ye.
Dulpî xwedî tajang
Dûpişkê xwedî tajang cûreke ji dulpiyan yan dupişkan ji ber ku dêlên xwe wek tajangan ku ajalne nemovikdarên bi jehre ji celeba yan klasa paspazokan ku li çolan, nav latan, li hemû herêmêm cîhanê dijîn.
Dirîk
Dirîk  gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Şêwawkan
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Şêwawkan 26 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 176 e.
Bagneux, Allier
Bagneux, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Villecomtal
Villecomtal, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Rêveberiya awarte
Rêveberiya awerte, ferzkirina efserê herî payebilind leşkerî de wek walî û leşkerî an wek serokê hikûmetê ye, bi vî awayî, rakirina hemû hêza ji rêveberên berê, yasayî, û şaxên darazê yên dewletê ye. Ev bi piranî ji bo demekê ferz dema ku hikûmeta an sivîl desthilatê nemîne bi xebatê bi bandor e. Rêveberiya awerte dikare ji aliyê hikûmetên ji bo cîbicîkirina hukmê xwe li ser raya giştî bike.
Forli
Forli, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajêr, di heman demê de paytexta parêzgeha Forlì-Cesena ye.
Rêveberiya awarte
Rêveberiya awerte dikare di rewşên karesatan mezin de xwezayî îlan bibe; lê belê, piranîya welatên bi kar sazîyeke legal cudahî, wek rewşa awarte ye. Rêveberiya awerte jî di dema pevçûnên ferz kirinê de û di dozên ji pîşeyan de, ku nebûna hikûmeta sivîl yên din ji bo nifûsa bêparsengî ye.
Forli
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên bajarê bi qasî 117.695 kes e.
Freudenberg, Baden
Freudenberg, Baden, bajarekî navçeya (Landkreis) Main-Tauber-Kreisê li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Amt Peenetal/Loitz
Amt Peenetal/Loitz şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Honguemare-Guenouville
Honguemare-Guenouville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Montebelluna
Montebelluna, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Venetoyê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên 31.401 kes e.
Berderê
Berderê, gundekî bi ser navçeya Zêbarê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Ennugî
Ennugî, di mitolojiya akadîyan de xizmetkarekî ku taxt bar dike ya. Xizmezkarê taxtbarkirinê ê Enlîl e. Di vê kêvalbarê de, ji navê Enlîl re "Ellîl" jî tê gotin.
Oberostendorf
Oberostendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Gewer
Çend cihên bi vî navî hene:
Villefranche-de-Panat
Villefranche-de-Panat, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Autry-le-Châtel
Autry-le-Châtel, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Berlîna Rojhilat
Bi awayekî fermî, ew sektora Sovyetê ya Berlînê bû, ku di 1945 de hate damezrandin. Sektorên Amerîkî, Brîtanî û Fransî bi navê Berlîna Rojava dihatin nasîn. Ji 13ê tebaxa 1961an heta 9ê çiriya paşîn a 1989an, Berlîna Rojhilat bi dîwarê Berlînê ji Berlîna Rojava dihate veqetandin. Hêzên hevalbendên rojavayî ne Berlîna Rojhilat wek paytexta KDAyê, ne jî desthilatdariya KDAyê ku Berlîna Rojhilat birêve dibir, nas nedikir. Di 3ê çiriya pêşîn a 1990an de, roja ku Almanya bi fermî ji nû ve hat yekkirin, Berlînên Rojhilat û Rojava bi fermî wekî bajarê Berlînê hatin yekkirin.
Madhyapur Thimi
Madhyapur Thimi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Şîwemêrê
Şîwemêrê, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Barberier
Barberier, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
David J. Gross
David Jonathan Gross (jdb. li Washington D.C., DYA) fîzîknasekî DYAyî ye. Sala 2004î bi tevî Frank Wilczek û David Politzer Xelata Nobel a fîzîkê werdigire.
Şîwemêrê
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Şîwemêrê 46 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 326 e.
Madhyapur Thimi
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Madhyapur Thimi 83 hezar 036 kes hatiye tomarkirin
Allstedt
Allstedt, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonya-Anhaltê ye.
Kanala Mezin a Çînê
Kanala Mezin a Çînê (Çînî: 大运河; pinyin: Dà Yùnhé) kanaleke ku li Çîn ê bi destê mîrovahatî yê hatîye çêkirine. Kanala Mezin a Çînê kanala dirêjtirîn di cîhanê de ye û cîhek turîstîk a navdar e. Kanal ji Beijing ê dest pê dike û parêzgeh ên Hebei, Shandong, Jiangsu û Zhejiang derbas dikê û digehîje bajarê Hangzhou. Kanal çemê zer û çemê Yangtsê bi heva dike. Beşên herî kevnare yên kanalê di sedsala 5an B.Z. de tê çêkirin, lê beşên wê yên din di xanedana Sui (581-618 P.Z.) de hat çêkirin. Di sala 2014an de ket Lîsteya Mîrasên Cîhanê.
Mishefa Reş
Mishefa Reş, pirtûkek ji wan herdû pirtûkên ku temenê ola êzdî diafirênin. Pirtûka pêşî Cilwe ye.
Naverok
Xwedê di dest pêkê de ji cewherê xwe dûrê spî afirand; û çivîkek afirand ku navê wê Anfar bû. Û dur da li ser pişta wê. Û li wir çil hezar salî ma. Roja dest pêkê yanî roja yekşemê, melayîketê bi navê Azazîl afirand. Ew Tawusê Melek e yê ku serokê tevan e. Xwedê, roja duşemê, melayîketêbi navê Dardaîl afirand ku; ew Şêx Hesen e. Roja sêşemê, Îsrafîl afirand ku ew Şêx Şems e. Roja çarşemê, yê bi navê Cibrayîl afirand; ew jî Ebûbekir e. Roja pêncşemê, Azraîl afirand ku ew Sacadîn e. Roja înê, yê bi navê Şemnail afirand ku ew Nasirudîn e.  Roja şemiyê, yê bi navê Nûrail afirand ku ew(…)  Tawusê Melek kir serokê wan. Piştî wê Xwedê, heft tebeq esman, erd, roj û heyv afirand(…) Mirov, çivîk û tevahiya ajalan afirand û ew di valahiya pelerînê de bi cîh kirin û ew jî ji li ser dûrê hat xwarê, melayîket jî li balêbûn. Dûre bi dengekî bilind li durêqîriya, ew jî ji cihê xwe ket û bû çar perçe, ji nava wê av peşikî û bû derya. Dinya gilover bû, derz lê tune bû. Dûre Xwedê, Cibrayîl di şeklê çivîkekê deafirand û rêveberiya çar kenaran siparteyi wî kir. Dûre keştiyek afirand û sîhezar sal di nav gemiyê de ma, dûre hat Laleşê Nûranî û li wir bi cîh bû. Ji nav dinyayê qîriya û bi giraniyê derya afirîn û dinya bû rûyê erdê û lerizîna wanberdewam kir. Dûre ferman da Cibrayîl ku her du perçeyên Dura Spî bîne, perçeyek xist binê erdê, yê din jî wek derî danî ber asîman. Dûre roj û heyv di navberawan de bi cîh kir, ji hûrikên wan jî stêrk afirandin û ew wek xemlê bi asîmanve daliqandin. Her wiha ji bo xemilandina rûyê erdê; darên fêkiyan, giya û çiyaafirandin. Li ser xaliyê Text afirand. Dûre, got ku Xwedayê mezin got: ''Ey melayîketan, ez ê Adem û Hewayê biafirînim, wan bikim mirov û ji her duyan, ji pişta Adem dê Şehîd bîn Çar were dinyayê û ji wî dê li rûyê erdê gelek tenê zêde bibe. Ev gel, gelê Azazîl ango Tawusê Melek, gelê Êzîdî ye. Dûre ez ê Şêx Adî kurê Misafîr ji Sûriyeyê bişînim û ew ê were li Lalişê bimîne.''
David J. Gross
Li Îsraîlê, li zanîngeha Tel Avîvê perwerdeya xwe bidawî dike. Doktoriya xwe li zanîngeha California digire.
Sala 1973î bi tevî Frank Wilczek li ser qûarkan xebat û lêkolînan dike. Bi hev re gavekê mezin berî bi avakirina Qûantenkromodînamîkê (QCD) avêjin. Herwekî David Politzer jî di vî warî xwedî roleke mezin e. Dîsa ew bi tevî Jeff Harvey, Emil Martinec û Ryan Rohm angaşteke bi navê Heterotîk String avadike.
Dugurk
Dugurk gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Amt Torgelow-Ferdinandshof
Amt Torgelow-Ferdinandshof şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Freyburg (Unstrut)
Freyburg (Unstrut), bajarekî navçeya (Landkreis) Burgenlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Laixi
Laixi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 754.700 kesî
Elemût
Di sala 1090î de kele ji aliyê terîqeta şiî ya îsmaîlî ya heşhaşiyan ve hat dagirkirin û ji bo demeke dirêj bû baregeh û zanîngeha wan. Kele ji aliyê van serdaran ve hat kargerkirin:
L'Hosmes
L'Hosmes, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Elemût
Hûlagû Xan di 15'ê berfanbera 1256an de li keleya Elemûtê bi leşkerê xwe yê mongolan şer kir û şikest û cardin gelek berhemên zanistî û quranên destnivîsar ên heşhaşiyan şewitandin.
Bîrsiyan
Bîrsiyan, gundekî bi ser navçeya Zêbarê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Annaberg-Buchholz
Annaberg-Buchholz, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonyayê ye.
Resûlawa, Miyanduaw
Resûlawa, Miyanduaw gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 484 kes (114 malbat) bûn.
Osterzell
Osterzell şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Frank Wilczek
Frank Anthony Wilczek (jdb. li New York) fizîknasekî DYAyî ye. Sala 2004î bi tevî David Gross û David Politzer Xelata Nobel a fîzîkê werdigire.
Adrammelek
Adrammelek (Adrameleq, Adrammelekî), di dema sumerîyan de, weke formaka xwûdayê rojê jî hatîya tefsîrkirin. Cihê ku jê re beg tê kirin, li bajarê Sefarvajîm a. Agir, li cem wî ji bo wî pîroz a. Tê gotin ku ji bo wî zarokên piçûk hatîna danîn ser kevir û di nava agir de. Di tefsîran de, "baal adramelek" jî tê gotin.
Frank Wilczek
Jînenîgarî
Bavê wî Polonî û diya wî jî Îtalî ye. Sala 1970î perwerdeya xwe ya li ser matematîkê li Şîkago bidawî dike. Sala 1974î doktoraya xwe li zanîngeha Princeton digire. Ji sala 1974î heya 1981 û ji 1989 heya 2000î li heman zanîngehê wekî profesor dersê dide. Di heman pêvajoyan de carnan li zanîngeha California jî dersdarî kiriye. Ji sala 2000î virde li Massachusetts Institute of Technology dixebite. Endamê gelek civakên fîzîk û matematîkê ye.
Adrammelek
Tê gotin ku jê re zarok dihatina kurbankirin. Zarok li ber peykerê wî yê bronz dihatina danîn û an jî dixistina navê de û dihatina şawitandin. Adrammelek, di damên dawîyê de, di demên ku olên semewî ên mazin derketin, ew xirab hata tefsîrkirin. Weke "şaytan" jî hata tevsîrkirin. Di tefsîrna de hat gotin ku "ew, sarekê koma şeytanan a". Lê pêşîya wî, weke ferîsteyekî yanî melekekî jî tê tefsîrkirin. Pêşî di bihûştê de tê tefsîr kirin. Piştre, di olêne semewî de, tefsîra şeytên li ser wî re hat çêkirin.
Frank Wilczek
Xebat û girîngiya Wilczek
Sala 1973î bi tevî David Gross li ser qûarkan lêkolînên mezin dikin û gelek pêşketinan pêk tînin. Gavekî mezin berî bi nasîna cîhana Qûantenkromodînamîkê dikin.
Adrammelek
Tefsîra wî bixwe, ku gowde wî weke gowde mirov a û serê wî weke serê Qantirê tê tefsîrkirin. Carna jî, weke "teyrê tawis" hatîya tefsîrkirin.
Berlîna Rojava
Berlîna Rojava navçeyek siyasî bû ku di salên Şerê Sar de ji beşa rojavayê Berlînê pêk dihat.
Her çend statûya qanûnî ya rastîn a Berlîna Rojava nezelal bû, û doza axa Komara Federal a Almanyayê (KFA) ji hêla Yekîtiya Sovyetê û welatên din ên Bloka Rojhilatê ve bi giranî hate nîqaş kirin, Berlîna Rojava di sala 1949an de xwe ji hêla siyasî ve bi KFA re girêda bû. Berlîna Rojava di saziyên KFAyê yên federal de dihat temsîlkirin.
Berlîna Rojava ji beşên dagîrkeriya Amerîkî, Brîtanî û Fransî pêk dihat ku di sala 1945an de dihatin damezrandin. Dîwarê Berlînê, ku di sala 1961an de hatibû çêkirin, bi fizîkî Berlîna Rojava ji derdora wê ya Berlîna Rojhilat û Almanyaya Rojhilat vediqetand heya ku di sala 1989an de hilweşiya. Di 3'ê Cotmeha 1990'an de, roja ku Almanya bi fermî ji nû ve bû yek, Berlînên Rojhilat û Rojava bi awayekî fermî ji nû ve bûn yek hev, weke bajar-dewlet tevlî Komara Federal bû û di dawiyê de careke din bû paytexta Almanyayê.
Allawan
Allawan, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Allawan 15 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 119 e.
Mizgefta Mezin a Amedê
Mizgefta Mezin an jî Mizgefta Bilind (bi tirkî: Cami-i Kebîr, Ulu Camii) navê mizgefteke navdar a Amedê yê. Li ser bedena Amedê hatiye avakirin. Mizgefta herî kevn a li Bakurê Kurdistanê ye.
Ji aliyê mîrên Kurdistanê ve gelek caran hatiye nûkirin. Gorî baweriya Îslamê pêncemîn mizgefta pîroz e. Mizgeft gorî mezheba Şafî hatiye temîrkirin. Kevirên bi nirx ên ji Rihayê anîne hatine bikaranîn.
Piacenza
Piacenza, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajêr di heman demê de navenda parêzgeha Piacenzayê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara gelhe ya bajarê 103.607 kes e:
Kaxez
Kaxez an jî qaqez an jî Pelik, cureyekî forma wê ji dar û beran hatiye çekirin e. Dibe rûpelên tenik û dibe tişta herî girîng ya mirov li ser dinivisîne.
Villefranche-de-Rouergue
Villefranche-de-Rouergue, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Aulendorf
Aulendorf, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Baden-Württembergê ye.
Villeneuve, Aveyron
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Auvilliers-en-Gâtinais
Auvilliers-en-Gâtinais, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Satilmîşî Topxane
Satilmîşî Topxane gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 267 kes (70 malbat) bûn.
Heşhaşî
Heşhaşî an jî heşhaşîtî (bi erebî: الحشاشون, al-hashashîn, pirjimer: al-hashâshiyûn an الاسماعيليون, îsmaliyûn) terîqeteke şiî ya îsmaîlî ya ku ji aliyê Hesenê Sebah hat avakirin. Dibêjin ku, navê wan ji wateya xaşxaş, haşhaş, ango xaşxaşk de hat afirandin û wan di navbera 1080 û 1270an de bi hinekên navdar ve gelek kes kuştî bûn. Ew wateya haşhaşîn ji pê re bi destên xaçperestan û Marco Polo (di sala 1271ê de) li Ewropayê jî hat bihîstin û bi cudayiyên biçûk re wek assassin (anku, mêrkuj) derbasî zimanên Ewropayê bû.
Gorî gotinên wê demê Hesenê Sebah fedayiyên xwe li ber mêrkujiyan bi xaşxaşk serxweş dikirin û dû re dişandin mêrkujiyan. Ji bo wan gotinan ew di nava gelê Sûrî û Misirê de wek heşhaşî dihatin binavkirin û ji pê re jî ev nav ji wan re ma.
Îsmaîlî zavekî şiî di 770an de hatibû avakirin û heşhaşîtî terîqeteke îsmaîlî bû. Heşhaşî bi Hesenê Sebah ve tev li kela Elemûtê bi cih bûbûn û li wir di bin destên Sebah de fêrên leşkerî û olî didîn. Fedayiyên heşhaşî bi gelemperî ji pê mêrkujiyê re dihatin kuştin. Lê ji bo wan ew bedkujiyan wek tevgereke pîroz didîn li wê re xwe feda dikirin. Armanca wan, bi gelemperî, kargerî destxisitina şiayan bû û ji bo vê yên qetl dikirin jî bi giştî karbidestên sunî bûn. Wan wezîrê selcûqî Nizam el-Mulk kuşt û çend caran hewl da bedkujî ji Selahedînê Eyûbî re jî bikin, lê ew ji mêrkujiyên wan filitî bû.
Google Crowdsource
Google Crowdsource, platformek e ku ji hêla Google ve hat pêşve xistin ku algorîtmayên zîrekiya çêkirî ya hilberên xwe bi alîkariya bikarhênerên dilxwaz baştir bike.
Crowdsource ji bo Android û ji bo guhertoya tevnê di 29ê tebaxê 2016an de hate dest pê kirin. Di vê projeyê de cûrbecûr peywirên kurt hene ku bikarhêner dikarin biqedînin da ku fonksiyonên cûrbecûr ên Google-ê baştir bikin. Erkên wekî naskirina tiştan di wêneyan de, nirxandina hestiyariya hin şîroveyan, û pejirandina wergerandinan tê de hene. Bi qedandina van karan re, bikarhêner daneyan radestî Google dikin da ku karûbarên wekî Google Maps, Google Translate, û Android baştir bikin. Dema ku bikarhêner karên xwe temam dikin, ew pesnên wekî serjimêrî, pêbawerî û sertîfîkayên ku pêşveçûna wan dişopînin distînin.
Taybetmendî
Crowdsource cûrbecûr peywiran digire nav xwe. Her peywir ji Google re agahdariya cûda peyda dike ku di perwerdehiya algorîtmaya fêrbûna makîneyê de tê bikar anîn. Di salixdana sepanê ya li ser Google Play de, Google van karan wekî "Mîkrotasks" bi nav dike ku divê ji 5-10 çirkeyan zêdetir neyê girtin.
Heşhaşî
Ji ber talankirina mongolan a sala 1256an a kela Elemûtê bizava heşhaşî ji hêz ket û belaw bû. Ji pê siltanê Baybarsê Memlûk ew bin dest kirin re jî heşhaşîtî êdî bi tunî di dîrokê de hat paqijkirin.
Google Crowdsource
Ziman
Platform bi zimanên jêrîn peyda dibe: Afrikaans, Albanî, Almanî, Amárico, Erebî, Ermenî, Assamese, Azerî, Bahasa (Îndonezya), Bahasa (Malay), Bengalî, Belarûsî, Burma, Bosnian, Bulgar, Canarés, Cantones, Catalan, Cebuano, Czech, Cherokee, Chichewa, Chinese (Hêsan), Chinese (Traditional), Cingalés, Koreyî, Korsîkan, Kroatî, Haitian Creole, Danish, Dzongkha, Slovakî, Slovenya, Spanî, Esperanto, Estonî, Baskî, Fînî, Fransî, Fransî, Fransî, Gurcî , Grek , Gujaratî , Hausa , Hawaî , Îbranî , Hindî , Hmong , Macarca , Igbo , Endonezyayî , Ingilîzî , Îrlandî , Îzlandî , Îtalî , Japonî , Javanese , Khmer , Kazak , Kinyarwanda , Kirgiz , Kurdî , Kurdî , Kurdî Soranî , Laotianî , Latînî , Letonî , Lîtvanî , Luxembourg, Macedonian, Malayalam, Malay, Malagasy, Maltese, Maltese, Marati, Mongolian, Dutch, Nepalî, Norwêcî, Oriya, Paştûn, Farsî, Polonî, Portekîz, Panjabi, Romanche, Romen, Rus, Samoan, Sirbanî (Alfabeya Kirîlî), Serrano, Sesoto, Şona, Sicilian, Sindhi, Sudan, Sudan, Sudan , Tajik , tamazight , Tagalog ( Filipin ), Tay , Tamil , Tatar , Telugu , Tîbet , Tirk , Turkmen , Ukrayna , Ûygûr , Urdu , Ozbek , Viyetnamî , Wolof , Xhosa , Yîdîş , Yoruba û Zûlû.
Mizgefta Safa
Mizgefta Palo, Mizgefta Safa mizgeftek li Amedê ye. Di dema dewleta Kurd Mervanî de ji nû ve hatiye çêkirin.
Bingeha camiyê gelek kevn e û berê li heman cihê avahiyeke pîroz a Zerdeştî hebûye. Li nêzîkê mizgeftê goristana bijîşk Muslîhîddînê Larî heye. Heya demên dawiyê mînareya wê dihatibûye pêçandin.
Siraha
Siraha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara gelheya bajarê Siharayê 82 hezar 531 kes hatiye tomarkirin.
17ê nîsanê
Jidayikbûn
1951 – Olivia Hussey lîstikvaneke arjentînî - brîtanî
Barrais-Bussolles
Barrais-Bussolles, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Claire-Louise Bennett
Claire-Louise Bennett nivîskareke brîtanî ye ku li bajarê Galwayê (Îrlenda) dijî. Bennett xwediya du pirtûkan e: Pond (2015) û Checkout 19 (2021).
Biyografî
Bennett li Wiltshire (Brîtanya) di malbateke çîna karkeran de hatiye dinê û li wir jî mezin bû. Wê li zanîngeha Roehampton a Londonê edebiyat û drama xwendiye. Li dor sala 2000î Brennetê koçî Galwaya Îrlendaye kir.
Mesut Özil
Mesut Özil, (jdb. 15ê çiriya pêşîn a 1988an li Gelsenkirchen, Almanya), lîstikvanekî futbolê yê Almanyayê ye ku bi eslê xwe tirk e.
Mesut Özil lîstikvanê yaneya (klûba) Arsenal FC e. Ew di navîn ê de yariyê dike û êk ji futbolîstê welatê Almanya ye. Wek lîstikvan Özil di gelek yaneyên din de jî lîstiye berî bikeve di nav yaneya Arsenal de, wek klûba Rot-Weiss Essen, FC Schalke 04, SV Werder Bremen û Real Madrid CF.
Di qehramaniya Kasa Cîhanê 2010 de li Afrîkaya Başûr Mesut Özil bi awayekî gelek baş hat naskirin û serkeftî bû. Di maç a navbera Almanya û Ghanayê de Özil gola yekê ya lîstikê ji bo tîma xwe tomar kir.
Henarey Serû
Henarey Serû, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Houetteville
Houetteville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Kantona Baselê
Kantona Baselê ji sala 1501an heta 1833an kantoneke Swîsreyê bû ku wek Basel-Stadt û Basel-Landschaft hatiye dabeşkirin.
Qellatasiyan
Qellatasiyan, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qellatasiyan 23 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 180 e.
Satilmîşî Mihemedawa
Satilmîşî Mihemedawa gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Esat Canan
Esat Canan bere endamê Meclisa Mezin ya Netewa Tirkiyê (TBMM) û endamê partiya "CHP" ji Colemêrgye bu. Parêzere û nav eşireta "Doskî" da navek serekeye.
Satilmîşî Mihemedawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (56 malbat) bûn.
Esat Canan
Di "Bûyera Şemzînan" de roleke mezin ya wî heye. Di Kongreya 3. ya Partiya Civaka Demokratîkde bi avayekî fermî ji bo reveberiya Partiya Civaka Demokratîk hat helbijartin. U niha di Rêveberîya Partiya Civaka Demokratîkda xebat dike.
Çavkanî
http://www.firatnews.com/index.php?rupel=nuce&nuceID=14812
Laiyang
Laiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 888.200 kesî
Numîzmatîk
Numîzmatîk lêkolîn an berhevkirina pereyan e ku di nava xwe de pereyên madenî û yên kaxezê, madalya û tiştên têkildar jî dihewîne.
Formên pereyê yên herî kevn ên ku ji hêla mirovan ve hatine bikaranîn ji aliyê numîzmatîkê û berhevkaran ve tên kategorîzekirin, lê tiştên ku di pevguhartinê de hatine bikaranîn nayên kategorîzekirin. Wek nimûne, gelê qirgiz wek yekîneya pereyê ya sereke hesp bi kar dianîn, û çermê berxan mîna pereyên mayîn/hûr didan; dibe ku ew çermên berxan ji bo lêkolîna numîzmatîkê guncav bin, lê hesp ne guncav in. Gelek tişt mîna qalikên heywanan, metalên hêja, libên kakaoyê, kevirên mezin û cewheran bi sedsalan wek yekîneya pereyê hatine bikaranîn.
Amt Uecker-Randow-Tal
Amt Uecker-Randow-Tal şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Sîqalok
Sîqalok, sîqalka Grîfûn an sîmerx (Gyps fulvus), cureyekî sîqalkên Cîhanê kevnin.
Şayes
Dirêjiya sîqalokê tevî baskan di navbera 2.3–2.8 m. Giraniya nêr di navbera 6.2-10.5 kg û yê mê qasî 6.5-11.3 kg. Carinan, giraniya sîqalokê di rewşa girtî de digihîje 15 kg. Sîqalok nêzî 40-41 sal dijî.
Xwarin
Sîqalok ji balindeyên cendekxwer an laşxwerin. Cendekxwer, ew canewerê ku laşên mirî dixwe.
Belavbûn
Sîqalok li Asya, bakurê Afrîka û başûrê Ewropayê tên dîtin.
Amt Usedom-Nord
Amt Usedom-Nord şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Navê min Sor e (pirtûk)
Navê min Sor e romaneke Orhan Pamuk e, ew xwediye Xelata Nobelê ya Wêjeyê ya 2006an e; "Navê min Sor e" ji alîyê Mistefa Aydogan ve li zimanê Kurdî hatiye wergerandin. Romanê sala 2003'ê xelata navdara International IMPAC Dublin Literary Award û xelata Fransî ya Prix du meilleur livre étranger û sala 2002'ê jî xelata Îtalyayî ya Premio Grinzane Cavour wergirtin.
Lehengê serekî di romanê de mînyatûrîstekî Osmanî ye. Pirtûk li ser kuştina nîgarkereî ye û Orhan bi awayekê paşmodernane li ser babetî dinivîsit. Orhan felsefe, evînî û sihrê têkhil dikit û bi vegêrana neh rojên befrî yên zivistana sala 1591'ê pencereyekê li hukmê Siltan Miradê Sêyê vedikit.
Soma
Soma, gundistana sertir li gundistana Biradost e ku dikeve bakûrê rojavaya Ûrmiyê. Ev gundistan bi xwe di bin neqşeya bexşa Somabiradûstan de ye. Ev gundistan ji bo rêvebirina hasantir bûye du gundistanên Somaya Serî (صومای شمالی) û Somaya Binî (صومای جنوبی). Xelkê Somayê bi giştî Kurdên kurmanc in. Zaravaya wan jî şikakî ye.
Koka Somayê
Ev nav ji somiˈe ya ˈerebi hatiye girtin.
Vimenet
Vimenet, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Şipîran
Navçeya sertir li navçeya Soma yê e ku dikeve rojavaya bajarê Selmasê.
Kawlanê
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Kawlanê 12 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 133 e.
Selena Gomez
Selena Marie Gomez (jdb. 22ê tîrmeha 1992 li Grand Prairie, Teksas ,DYA) stranbêj û aktrîsa amerîkan e.
Houlbec-Cocherel
Houlbec-Cocherel, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Bayet, Allier
Bayet, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Domitianus
Domitianus navbera salên 81 û 96 de împeratorê Romê bû.
Nizam Elmulk
Nizam Elmûlk Ebû Elî El-Hesan îbn Elî îbn Îshaq et-Tusi (
Nizam al-Mulk li Radkan nêzî Tûs li Xorasan hati bû dinê. Ew di 1043an de keta kargera Selçûqiyan û di 1063an de ji aliya Alp Arslan wek wezîr da zanîn.
Di dema Nîzamul Mûlk de Selçûqiyan aborî, çendayî û polîtîkî dema xweya herî rind dîtî bûn. Wî medreseyên bi navê wî wek Nîzamiye dihat navandinî ava kiri bûn. Ew medreseyan li Bexda, Xorasan, Mûsil, Besra, Nîşabûr û Îsfehan bûn. Wî pirtûkeke bi navê Sîyasatname nivisandî bû.
Li pê bedkujiya wiya kênga ew ji Îsfehan de diçû Bexdayê ji aliya Xaşxaşiyan kirî re Selçûqiyan ji hêz de ket û ji pê re jî parva çend paran bû.
Amfîon û Zêtos
Amfîon (bi yewnanî: Ἀμφίων) keyê Têbeyê yê efsaneyî ye. Ew û birayê wî yê cêwik Zêtos (bi yewnanî: Ζῆθος) bi hev ra keyê Têbeyê heman demê de mamê diya wan Antiopê, key Lîkos kuştin. Amfîon dibe keye Têbeyê.
Hevaltiya wî û periyên îlhamê pir qewî bû. Amfîon di mîtolojiya yewnanî de ji hezkirina helbest û mûzîk ê navdar e.
Dihat bawerkirin ku kevirên birc û sûrên Têbeyê pê lîra Hermês ê diyariyê Amfîon kirî dilebitin û pê gotinên wê hereket dikirin
Auma-Weidatal
Auma-Weidatal, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Turîngiyayê ye.
Forbes (kovar)
Ev kovar salê carekê lîsteya kesên herî dewlemend û lîsteya jinên jêhatî diweşîne.
Mizgefta Behram
Mizgefta Behram (bilêvkirina romî: Behram Paşa Camii), yek ji mizgeftên li Amedê ye.
Bingeha wê gelek kevn e. Beriya hatina artêşên Ereb bo belavkirina ola Îslamê, avahiyeke pîroz ê Zerdeştî bûye. Gelek caran hatiye nûkirin. Di dema dewletên Kurd Erdelan û Mervanî de temîrên mezin dîtiye. Tê texmîn kirin ku navê wê ji kesê ku ew daye nûkirin tê û berê tiştekê din bûye. Gorî dîroka fermî ya dewleta Tirk, ew kesa waliyeke Osmanî bûye. Lê tê zanîn ku Osmaniyan pirranî dêr werdigerandibûne mizgeftan û bo temîrên wiha ewçend dirav terxan nedikiribûne.
Di çêkirin û nexşandina mizgeftê de xêzên kurdî gelek balkêş in. Bandora arkîtektiya Roma jî herwiha heye. Mînbera wê ji kevirên yekpar hatiye çêkirin. Xwedî qûbbeyek e. Di 5'ê gulanê 1828'î de brûskê li mizgeftê daye. Temîrkirina mizgeftê ya dawî di sala 1930'î de hatiye kirin.
Teşîlok
Teşîlok, teztezok an teşîrreşk  (Falco tinnunculus), cureyekî şimqaran (falco) e.
Şayes
Bejna teşîlokê qasî 32–39 cm, tevî baskê 65–82 cm. Mê ji nêr mezintir xuya dike. Giraniya teşîlokê nêr qasî 136-252 g. Giraniya mê qasî 154-314 g.
Pfronten
Pfronten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Satilmîşî Mihemedlû
Satilmîşî Mihemedlû gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1853 kes (444 malbat) bûn.
Viviez
Viviez, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Keçellawa
Keçellawa, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Keçellawa 36 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 187 e.
Amt Usedom-Süd
Amt Usedom-Süd şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Doskî (eşîr)
Eşîra doskî (wekî Dostikî jî tê nasîn) li Bakur û Başûrê u rojhalat başek rojava Kurdistanê belav in. Li Bakur bajarê Geverê (herêma Colemêrgê) û li Başûr piranî li Dihokê têne naskirîn û yêk jî mezintîrîn eşîrên Kurdistanê ye.
Hesenê Sebah
Hesenê Sebah li bajarî Qum hati bû dinê û ji pê re jî bi malbata xwe ve bara Rey kir. Kênge ew 17 salî bû wî zavê bav û dê ya xwe ber da û derbaza zavê Dozdeh Îmaman yê Şiayan bû û keta bin fermana dewleta şiî ya Fatimiyan. Li wir ew keta çavên xelîfeyî Fatimîyan û xelîfe ew şande Qehîreyê. Gorî gotineke Omer Xeyam, Nizam el-Mulk û Hesan tev li xoca fêr girtî bûn û ji hev re wiha soz ber da bûn: "Ger ku kî serketî bibe dike, ji yên din re jî piştgirî ye bike". Gorî vê sozê Nizam el-Mulk bû wezîrê Selcûqiyan û Omer Xeyam û Hesenê Sebah jî anîna kargera selçûqiyan. Lê ji pê bûyereke re Hesenê Sebah ji aliya Malikşah hat heps kirin û bi cezaya îdamê hat ceza kirin. Lê ji pê têkîlahiyê Omer Xeyam re ceza hat rakirin û Hesan hat ji welat sûrgûn kirin. Hesenê Sebah li Qehîre di 1076an de der ket û ji pê gereke du salanê li ser Azerbaycan, Îraq, Mezopotamya, Kurdistan û Sûriyê re di 1078an de.
Dema ew li Qehîreyê bû wî dewama xebatên xwe kir. Lê kênge ew ji aliya xelîfeyî Fatimiyan li wir hat heps kirin şunda ew li wir der ket û di 1090an bi peyayên xwe ve kelaya Elemûtê nêzî Deryaya Mazenderan dagir kir û heta mirina xwe li wir ma. Wan ji pê kela dest xwe xistin re bajarên dor kela jî dagir kirin. Lê kênge ew nûçeyan çû na Nizam el-Mulk û Malikşah wan du artêş şandina ser Hesenê Sebah, lê Hesenê Sebah bi peyayên xwe û bi endamên terîqeta Îsmaîlî ve kela xwe bi serketî parast.
Kele di destê wan de ma heta ji aliya Hulagû Xan ve di 1254an de hat valakirin.
Bhaktapur
Bhaktapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Bhaktapur 81 hezar 728 kes hatiye tomarkirin
Neandertal
Neandertal (Homo neanderthalensis yan Homo sapiens neanderthalensis) cure yan binecureya nemabûyî ya mirovên kevnar ku 40 hezar sal berê li Ewrasyayê jiyane. Ew bi îhtîmaleke mezin ji ber guhartineke avûhewayê ya mezin, nexweşî, yan jî ji têkiliya van faktoran, mirine.
Mînaka cureyê, Neandertal 1, di 1856 de li Geliyê Neander li Almanyayê hate dîtin. Piştî gelek nîqaşên li ser rastiya wan, lêkolîner di piraniya destpêka sedsala 20an re Neandertalan wekî paşvemayî, bêaqil û hov wesf dane. Tevî ku, zanîn û têgihiştinê li ser wan di civaka zanistî de ji hîngê were pir guhartiye, wêneya mirovê şikeftan ê prîmîtîv di çanda popûler hîn serdest e.
Tê fikirîn ku teknolojiya Neadertalê pir pêşketî bû. Tê de pîşesaziya amûrên kevirî heye, û dibe ku tê de şiyana vêxistin êgir û çêkirina agirdankên şikeftê, çêkirina qetranê darê darberkê, çêkirina kincên sade mîna betanî, hûnandin, gerîna Deryaya Navîn, bikaranîna nebatên biderman û dermankirina birîndarên giran jî, depokirina xwarinan, û bikaranîna awayên cuda-cuda ên xwarinçêkirinê wekî biraştin, kelandin, û dûmankirin, hebin. Neandertal rêziyeke fireh ya xwarinan xwar, bi piranî memikdarên simkirî, lê herwiha heywanên girs, nebat, memikdarên biçûk, çûk, û çavkaniyên avî û deryayî xwarin. Çend nimûneyên ramana sembolîk û hunera Serdema Keviran a Kevn bi awayekî nepişrastkirî Neanderthal wek çêkerên wan tên hesbandin, bi taybetî xemlên ku ji hestiyên çûkan an ji qalikan hatine çêkirin, berhevokên tiştên sosret, wek krîstal û fosîl, û nexşkirin, berhemdana muzîkê ku ji hêla Bilûra Divje Babe ve hatiye destnîşankirin, û nîgarên şikefta Spanî, yên berî 65,000 sal ne. Hin îdiayên ku baweriyên dînî yên Neadertalan hebûn hatine kirin. Neandertal mimkin e ku kariye biaxivin, dibe ku bi lêv bikin, herwiha tevliheviya zimanê wan nayê zanîn.
Çavkanî
https://en.wikipedia.org/wiki/Neanderthal
Sayincîq
Sayincîq gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (20 malbat) bûn.
Mustafa Zeydan
Mustafa Zeydan di 1938'an de li Gewerê ji dayika xwe bûye, endama meclîsa Tirkiyeyê (TBMM) û endamê partiya AKP ye. Axayê eşîra pinyanişiyan e. 20 salan şaredarê Gewerê bû. Dû re bû parlamenterê Colemêrgê. Nav dewletê xwedî rêz e. Wek sercerdevan jî tê nasîn.
La Houssaye
La Houssaye, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Rettenbach am Auerberg
Rettenbach am Auerberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sebzî, Miyanduaw
Sebzî, Miyanduaw gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 472 kes (101 malbat) bûn.
Alpirsbach
Alpirsbach bajarokekî navçeya (Landkreis) Freudenstadtê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Nazê (nahiye)
Nazê, Nazlû an jî Nazlo , yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Ûrmiye ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Nazê
Yek bajar û sê gundistan li vê nahiyeyê hene;
Auxy, Loiret
Auxy, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Demi Lovato
Demetria Devonne Lovato an jî Demi Lovato (jdb. 20ê tebaxê 1992 li Albuquerque, New Mexico, DYA) stranbêj û aktrîsa amerîkan e.
Amt Züssow
Amt Züssow şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Vorpommern-Greifswald li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Mûskê
Mûskê, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Beaune-d'Allier
Beaune-d'Allier, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Annaburg
Annaburg, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonya-Anhaltê ye.
Gwêzîle
Gwêzîle, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Gwêzîle 59 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 356 e.
Arpa Deresî, Melekan
Arpa Deresî gundekî ser bi navenda bajarê Melekan li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Batas
Batas, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Laizhou
Laizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Erzîrom (parêzgeh)
Erzîrom () parêzgeheke Bakurê Kurdistanê di tixûbên Tirkiyê de ye. Serbajarê parêzgehê Erzîrom e.
Dalkurd FF
Dalkurd FF, anku bi swedî Dalkurd Fotbollförening (Yekîtiya Futbolê ya Dalkurd), yaneyeke futbolê ya kurdî-swêdî ye. Di sala 2004'an de li Borlängeya Swêdê ji aliyê kurdên diyasporayê ve hatiye sazkirin. Di 2008'an de nêzîkî nîvê tîmê kurdên ku bi eslê xwe ji Mêrdînê ne.
Lîstikvanên yaneyê sala 2017
(BV = berevan (defans); ÊB = êrîşber (forward); QN = ortevan (orte); GK = golker (qalevan).
Werz bi werz
{|
Doza serokê Dalkurd FF Remezan Kizil
Di 31.12.2009'an de li Dadgeha Giran ya çarem a Diyarbekirê doza serokê Dalkurd FF Remezan Kizil hate vekirin. Remezan Kizil li gor Qanuna Tekoşîna li dijî Terorê û di çarçeweya sucê propagandeya rêxistina dervî qanunê hat darizandin.
Ursula K. Le Guin
Ursula Kroeber Le Guin (jdb. 21ê çiriya pêşîn 1929, li Berkeley, Kalîforniya, DYA - m. 22ê kanûna paşîn 2018, li Portland, Oregon, DYA), nivîskareke navdar a wêjeya fantezî û honaka zanistî bû. Wê li gel berhemên di vî warî de helbest, ji bo metnên şanoyê ked da.
Ew di sala 1951ê de ligel Charles A. Le Guin zewicî, sê zarokên wan çêbûn.
Ursula K. Le Gun di destpêka salên 1960î de dest bi wêjeyê kir. Di sala 1962an de yekem pirtûka wê ya çîrokan hat weşandin. Pê re li gelek zanîngehan ders da, gelek gotarên wê hatin weşandin. Di sala 1969an de "The Left Hand of Darkness" weşand û bi vê du xelatên mezin ên cîhana honaka zanistî Xelata Hugo û Nebula girtin, bi vê yekê navdar bû. Di sala 1974an de romana honaka zanistî ya utopîk "The Dispossessed" nivîsî û 1975an de careke din xelata Hugo û Nebula girtin.
Di sala 1973an de bi "The Farthest Shore" xelata neteweyî ya DYAyê "National Book Award" ku ji bo pirtûkên zarokan tê belavkirin girt. Di sala 1990an de carek din xelata Nebula girt.
Pirtûkên wê ji bo 40î zêdetir zimanan hatine wergerandin. Nivîskara navdar Ursula K. Le Gun di 88 saliya xwe de mir.
Piştî mirina wê yek ji nivîskarên din ê vî warî Stephen King ji ser Twitterê re ji bo wê wisa nivîsî: "Ew ne tenê nivîskareke honaka zanistî bû, ew îkoneke wêjeyê bû."
Mehmet Salih Yildiz
Mehmet Salih Yildiz (di 22'ê gelawêja 1949'an de ji dayika xwe bûye) şaredarê Gewerê yê 7'an e.
Houville-en-Vexin
Houville-en-Vexin, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Storakersvatnet
Storakersvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol bi qasî 15 kîlomêtreya li başûrê bajarê Mo i Ranayê û nêzîkî 900 mêtre li ser sînorê Swêdê ye.
Serçinar, Miyanduaw
Serçinar, Miyanduaw gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1825 kes (439 malbat) bûn.
Gorreşêr
Gorreşêr, gundekî gundistana Gewirkî nellêna bexşa Weznêê ye. Weznê ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Gorreşêr 12 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 83 e.
Adem û Hewa
Adem û Hewa, li gorî çîroka destpêkirinê ya dînên birahîmî de, weke bav û dayikên hemû mirovatiyê û destpêka wan tên hesibandin.
Dîroka wan û serpêhatiyan, di pirtûkên pîroz, ên weke pirtûka Cilwe, Tewratê, Încîl û Quran de jî hatiye ser ziman. Hemû, mirov ji wan in. Dîroka mirov û mirovatiyê ji wan tê testpê kirin. Li gor baweriyê, dê bawer kirin ku Adem û Hewa xwûdê ew pêşî ji hariyê çêkirina û piştre ji nurha xwe gîyan daya û jîyane wan bi wan re daya dest pê kirin. Xwûdê wan li bihuştê bicih dike. Piştre, ji ber ku ji dara ku qedexa bû ku jê xwarin, êdî xwûdê, şandina dunyê û li dunyê jîn. Zaroyên wan pirr çêbûn. Du kurê wan ku navê wan " Qabîl û Habîl bûya hevdû dikujin. Qabîl, Habîl dikujê. Piştre bi wê re xwûn rijandina mirov dest pê dike.
Şikefta Qureqela
Şikefta Qureqela (bi kurdiya navendî: Eşkewtî Qurreqella), şikefta ji bakurê rojavayê Ravansar (Kirmaşan, Rojhilata Kurdistanê, Îran) e. Pêşîn di sala 1950an de, lê di sala 1989an de ev tîma ji aliyê tîmiyek Îranê ve hate vekirin.
Dêra Meryemê, Amed
Dêra Meryemê an Dêra Dayika Meryem an jî Dêra Dayîka Meryem a Qedîm a Suryaniyan (Mor Yaqûb) (bi suryani: ܐ ܕܝܠܕܬ ܐܠܗܐ, `Idto d-Yoldat Aloho; bi tirkî: Meryem Ana Kilisesi) dêreke suryaniyên ortodoks e li hundira Sûra Amedê ye.
Tê texmînkirin ku di sedsala 3'an hatiye çêkirin; dîroka wê heya sedsala sêyem tê zanîn. Bi arkîtektiya romayî û bîzansî hatiye çêkirin. Di nava baxçeyê dêrê de goristanên gelek oldaran hene.
Tê zanîn ku berê jî wekî perestgeh hatiye bikaranîn. Patrîkê 2'yem Yaqûb ku ji Dêra Zehferana Mêrdînê hatiye, heta sala 1871'ê ku koça dawîn kiriye, li vir jiyaye. Di wê serdemê de ev dêr wekî navenda patrîkiyê jî hatiye bikaranîn. Koma avahiyan ku kevirtraşan hemû hunerên xwe di çêkirina wê de bi kar anîne, ji beşên mîna; qada pîroz a Mor Yaqûb, çar hewş, dîwanxane û lojmanan pêk tê. Dêr çend caran şewitiye, hilweşiyaye, gelek caran hatiye tamîrkirin. Ev dêr ji hêla suryaniyên ku bi zimanê Hz. Îsa îbadeta xwe dikin ve hê jî tê bikaranîn.
Yang Guangxian
Yang Guangxian (, jdb. 1597 - m. 1669 Şantung, Çîn) stêrnasê çînî bû. Di salên 1665an û hetanî demên dawiyê rêveberiya nivîsgeha stêrnasiya çînê kiriye.
Bègues
Bègues, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.