cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lana Del Rey
Jînenîgarî
Di 26ê kanûna paşîn a 2014 de, Del Rey ji bo fîlma fantasy tarî ya 2014-a Maleficent, kovarek "Once Upon a Dream" derxist. Piştî qedandina Paradise, Del Rey dest bi nivîsîn û tomara albuma xwe ya şopdar, Ultraviolence, ku bi berhema Dan Auerbach ve tê çêkirin, kir. Ultraviolence di 13-ê hezîrana 2014-an de hate berdan, û li 12 welatan, di nav de Dewletên Yekbûyî û Keyaniya Yekbûyî, di hejmar yek de derket. Albûm di hefteya xwe ya yekem de, li çaraliyê cîhanê, 880,000 kopî firot. Berî albûmê bi stranên "West Coast", "Shades of Cool" "Ultraviolence", û "Baby Brooklyn" hat girtin. Del Rey diyar kir ku albûm wekî "hêştir bû lê dîsa jî sînematîk û tarî ye, dema ku hin rexnegir tomar wekî psychedelic û çolê bandor kir.
Du stranên nû yên Del Rey, "Big Eyes" û "I Can Fly", di fîlma biografîk a Tim Burton a 2014-an de Big Eyes, ku balê dikişîne ser hunermendê Amerîkî Margaret Keane, ku di meha çiriya paşîn de li wê salê hat derxistin, hate pêşandan. Di kanûna paşîn a 2015 de, Del Rey hêşyar kir ku ew di pêvajoya nivîsandin û tomara materyalê de ji bo albuma xwe ya din. Wê piştre di hevpeyvînekê de piştrast kir ku tomara wê ya paşîn wê were binavkirin bi navgîniya Hêjîrê. Di 15ê çileya paşîna 2015ê de, Del Rey xelata BRIT ji bo Hunermendê Solo Jina Navneteweyî wergirt, namzediya wê ya duyemîn di kategoriyê de û ya sêyemîn jî bi giştî.
Tecawiz li dêra katolîk
Tecawiz li dêra katolîk behsa gelek dozên îstîsmara zayendî ya zarokan dike ku ji hêla kahîn, rahîb, metran, serpîskopos, metropolitan û endamên din ên Dêra katolîk ve hatine kirin. Ew gelek îdia, lêpirsîn, darizandin, mehkûmkirin û hewildanên endamên Dêrê ji bo veşartina delîlan vedihewîne. Zarokên destdirêjî bi piranî ji temenê balixbûnê piçûktir bûn, her çend hin jî xortên mezin bûn. Temenê piranî di navbera 11 û 14 salî de bû. Tecawiz di dawiya salên 1980-an de dest pê kir ku bala raya giştî bikişîne.
Di salên 1990-an de, rojnamevanî bêtir populer bû û zarokan dest pê kir ku serpêhatiya xwe biaxivin. Çîrok li welatên mîna Kanada, DYA, Şîle, Awistralya û Îrlenda, û piraniya Ewropa û Amerîkaya Başûr, dest pê kir ku bala medyaya mezin û raya giştî werbigire.
Di Çileya 2018an de, di dema lêpirsîna derbarê destavêtina zarokan de li dêra katolîk a Şîle, Papa Fransîs ji zarokan re gotibû "derewîn". Sê meh şûnda di meha Nîsanê de, wî bi şermî qebûl kir ku zarok rastiyê dibêjin.
Mützenich (bei Prüm)
Mützenich (bei Prüm) şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Tecawiz li dêra katolîk
Destavêtina navneteweyî
Li Dêra Katolîk îstîsmara zayendî ji sedsala 11'an vir ve tê ragihandin. Papa Leo X ji qanûnek xilas bû ku ferman li serokên dêrê da ku hejmara zarokên ku ji bo kêfa xwe diparêzin sînordar bikin, ango naha qanûnek tune ku hejmara zarokan ji bo kêfa zayendî ya melayan sînordar bike.
Qeregeban
Qeregeban, bi tirkî navê wê kirine Gedikbaşı, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Tecawiz li dêra katolîk
Destavêtina navneteweyî
Li Îrlandayê, lêkolînek ji salên 1950-an nîşan da ku serokên dêrê li ser tecawiz, lêdan û heqaretkirina zarokan ji hêla oldarên katolîk ve zanin, lê wan tiştek nekir ku pêşî li vê yekê bigire.
Li Awustralya, li gorî "Broken Rites", komek piştgirî ji bo mexdûrên tecawiz ji hêla dêrên xiristiyan ve, ji 2011-an heya 2022-an zêdetirî sed bûyer hene ku kahînên katolîk ji ber tecawize zarokan hatine girtin. Di daxuyaniya polîsan a sala 2012'an de hatibû îdiakirin ku li Viktoriya 40 ciwanan ji ber îstismarkirina kahinên katolîk xwe kuştine.
Li Filîpîn, ku 85% ji nifûsa wê Katolîk in, zarokan di sala 2002-an de dest bi vegotina çîrokên xwe kirin derbarê destavêtina ji hêla endamên dêra katolîk ve, piştî ku ew li DYA gelek bal kişand.
Tenê li DYA, 10,667 Zarok hatine destavêtin û 4,392 kahînên katolîk ên ku destavêtin kirine, hemî di navbera salên 1950 û 2002 de.
Ji sala 2004 heta 2014, 3420 zarok rastî tecawizê hatine û 884 kahînanên katolîk hatine girtin. Li gelek welatan destavêtina zarokan ji aliyê kahînanên katolîk ve hatiye kirin, lê belê bûyerên herî zêde li DYA’yê pêk tên.
Piştî Dewletên Yekbûyî, welatê ku di rêza duyemîn de herî zêde dozên hatine ragihandin, Îrlanda ye. Hejmarek girîng a bûyeran jî li Awistiralya, Zelandaya Nû, Kanada, û welatên Ewropa, Amerîkaya Latînî, Afrîka, Asya û Rojhilata Navîn hatine ragihandin.
Papa Fransis di 13ê Gulana 2017an de li xwe mikur hat ku 2000 bûyerên destavêtinê li Vatîkan hatine kirin.
Kosta Rîka
Skandalên cihêreng ên îstîsmara zayendî ya ku endamên ayînên katolîk tê de hene, li neteweya piçûk a Kosta Rîka yê hatine eşkere kirin, ji ber ku zêdetirî deh kahîn bi fermî hatine tawanbar kirin. Yek ji bûyerên herî dawî û herî mezin di sala 2019-an de dema ku kahîn Mauricio Víquez di Adarê de hate girtin ji ber tecawiza zaroka 11 salî 20 sal cezayê girtîgehê.
Keşîşekî din ê ku ji ber destavêtina zarokan ji aliyê polîsan ve dihat xwestin Jorge Arturo Morales Salazar, dema dixwest ji sînorê Panamayê bireve ji aliyê polîsan ve hat girtin. Keşîşê herî populer ê Kosta Rîkayê Enrique Delgado ji ber destavêtina sê zarokan cezayê girtîgehê lê hat birîn. Enrique Vazquez ku di sala 1998-an de ji Kosta Rîkayê reviya, bi alîkariya keşeyekî din ê katolîk Angel Sancasimiro, di sala 2007-an de dema ku li Hondurasê kahîn dikir hate girtin. Lê ji ber zagona rika ku divê 28 sal cûdahiya temenî hebe di navbera mexdûr û tecawizkar de, nekariye were zindan kirin Vasquez 20 salî bû û zarokên ku tecawiz lê kirin 13 salî bûn.
Komara Dominiki
Józef Wesołowski, kahînek katolîk ê Polonî ku dema ku wek mîsyoner dixebitî li Komara Domînîk dijiya, tecawiz li zarokan jî kiribû. Lêbelê, di 27ê Tebaxa 2015an de, berî ku dadgeh were kirin mir.
Kanada
Di Tebaxa 2005 de, kahîn Charles Henry Sylvestre ji ber tecawizkirina 47 keçan, di navbera neh û çardeh salî de, di navbera 1952 û 1989 de hate girtin. Sylvestre di Cotmeha 2006 tenê de sê sal ceza lê hat birîn, û 22 Çile 2007 piştî sê mehan di girtîgehê de mir.
Di sala 2011’an de keşeyê bi navê William Hodgson Marshall, ji ber ku di navbera salên 1952-1986’an de li dibistaneke katolîk tecawiz li 16 zarokan kiribû, hatibû girtin. Du sal cezayê girtîgehê lê hat birîn û 16 meh mabû ku di sala 2012 de hat berdan.
Di 25ê Tebaxa 2020an de, keşeyê teqawît Erlindo Molon, ku 88 salî bû, 844,140 dolar bide jina Rosemary Anderson, ku wî di 1976 û 1977an de, dema ku ew 26 salî bû, 70-100 caran tecawiz lê kiribû. Dest pê kir dema ku Molon ji Anderson re pêşniyar kir ku were dêra xwe da ku ew ji bo bavê xwe yê mirî dua bike ku ew xwe baştir hîs bike. Paşê ew wek girtî girt û destavêtina wê berdewam kir. Dêra katolîk ji ber kirinên wî ceza nekir.
Meksîk
Luis Esteban Zavala Rodríguez, kahînek katolîk, di Çileya 2021-an de ji ber tecawizkirina keçek 12-salî dema ku wê li dêra wî dersan dixwar, 65 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn.
Amrîka
Di sala 2004 de, dêra katolîk a li Kalîforniya yê, piştî ku 90 kes derketin dadgehê û raporên destavêtinê kirin, nêzîkî 100 mîlyon dolar da. Di Tîrmeha 2007 de, wê 60 mîlyon dolarên din da dêûbavên 45 zarokên ku ji hêla kahînan ve rastî destavêtinê hatibûn. Heya Tîrmeha 2007-an, wan bi tevahî 660 milyon dolar dane zêdetirî 500 kesên ku ji hêla kahînan katolîk ve hatine destavêtin.
Di îlona 2007 de, dêra katolîk 198.1 milyon dolar da 144 mexdûrên îstîsmara zayendî ya zarokatiyê li dadgehê.
Di Tîrmeha 2008 de, dêra katolîk a li Kolorado yê qebûl kir ku 5.5 mîlyon dolar bide da ku 18 dozên dadgehê yên îstîsmara zayendî ya zaroktiyê çareser bike.
Di Cotmeha 1985-an de kahînek Gilbert Gauthe ji ber 11 sûcên destavêtina kurên ciwan sûcdar qebûl kir.
Di tîrmeha 2003 de, dêra katolîk 25,7 mîlyon dolar da dadgehê piştî ku 34 kahînan destavêtin li ser 240 zarokên cûda kirin. Di sala 2003 de, dêra katolîk jî 85 mîlyon dolar li dadgehê da 552 mexdûrên destavêtina zarokatiyê. Di sala 2004an de dêra katolîk 100 milyon dolar li dadgehê dabû 90 kesên ku di zarokatiya xwe de ji aliyê kahînan ve rastî destavêtinê hatibûn.
Di sala 1998 de, kahînekî tecawiz li 12 zarokên cuda kir.
Li nîsan 2007, dêra katolîk bi giştî 780 milyon dolar li dadgehê da 837 mexdûrên destavêtina ji aliyê kahînan ve.
Di Tebaxa 2018’an de komeke ji 300 kahînan pêk dihat, ku hewl dabûn destavêtina zarokan veşêrin, hatibûn eşkerekirin.
Arjentîn
Di sala 2009 de, kahîn Arjentînî navdar Julio César Grassi ji ber îstîsmara zayendî ya li dijî du piçûkan di dema wî de li saziyek xêrxwazî ​​​​ji bo zarokên sêwî 15 sal cezayê girtîgehê hate mehkûm kirin.
Kolombya
Di sala 2021 de li Kolombiya yê, lêpirsînek navnîşek 43 kahînên ku destdirêjî li zarokan kirine, eşkere kir, ku tenê sê ji wan hatine girtin.
Hindistan
Di sala 2014’an de Raju Kokkan, bi hinceta ku gelek caran tecawiz li keçeke 9 salî kiriye, hatibû girtin. Ew ji Hindistan ê reviya û ji girtinê dûr ket. Di navbera Sibat û Nîsana 2014an de sê kahînanên din ên Katolîk ji ber destavêtina zarokan hatin girtin.
Di sala 2016 de, Dêra Katolîk kahînek girtî yê ku berê tecawiz li zarokan kiribû ji nû ve tayîn kir.
Di sala 2017 de, Robin Vadakkumchery ji ber ku gelek caran tecawiz li keçek 15-salî kir, ku paşê zarokek anî dinyayê, hate girtin. 20 sal cezayê girtîgehê lê hatiye birîn.
Di 2018 de, piştî gelek nerazîbûnên gelemperî, metran Franco Mulakkal di 21-ê Îlonê de hate girtin. Papa Fransîs ew efû kir ku destavêtina rahîb kir. Keşîşxaneya ku li dijî metran Franco gilî kiribû, ji polîsan re gotibû ku wî di navbera salên 2014 û 2016'an de gelek caran destavêtina wê kiriye.
Singapor
Di sala 2013 de li Singapûr ê, Jane Leigh dema ku ew ciwan bû ji aliyê kahînan katolîkên Roman ve hat tecawizkirin. Ji 12 saliya wê dest pê dike, du sal û nîv ji aliyê keşeyekî 34 salî ve rastî destdirêjiyê hat.
Di sala 2022-an de, endamekî navdar ê fermana Katolîk di nîvê salên 60-an de ji ber îstîsmara zayendî li 2 xortên ciwan li ser gelek caran 5 sal cezayê girtîgehê hate girtin. Ev sûc di navbera salên 2005 û 2007’an de pêk hatin.
Ferensa
Di 15 Çile 2020 de, Bernard Preynat, ji ber destavêtina 80 xortan di navbera 1971 û 1991 de hate girtin, û Vatîkan hişt ku ew perwerdehiya xwe ya kahîn biqedîne tevî îstîsmara zayendî ya li ser zarokan. Di 16 Adar 2020 de, Preynat pênc sal cezayê girtîgehê wergirt.
Di 11ê Mijdara 2020an de, polîsê fransî 6,500 têlefon wergirtin ku rapor kirin ku kahinên katolîk destavêtina zarokan kirine, hemî di nav 17 mehan de.
Nêzîkî 3,000 kahînan katolîk li Fransa destavêtin li zarokekî kirin, û di navbera salên 1950 û 2020an de hema hema 330,000 zarok ji hêla kahînan û xebatkarên dêrê ve hatine destavêtin. Nêzîkî 80% ji qurbaniyan kur bûn.
Almaniya
Di Îlona 2018an de, raporek diyar kir ku li Almanyayê 3,677 zarok, ku piraniya wan 13 salî an biçûktir in, di navbera salên 1946 û 2014an de ji hêla dîndarên katolîk ve rastî îstîsmara zayendî hatine. Di Tebaxa 2020-an de, 1,412 kes li Almanya yê endamên fermanên olî yên Katolîk bi îstîsmara zayendî li wan wekî zarok tawanbar kirin. 654 kahînan, metran û rahiş û endamên din ên Dêra Katolîk tecawiz li zarokan kirin.
Di Gulana 2021’an de metranekî bi navê Reinhard Marx îstifa xwe pêşkêş kir û diyar kir ku tecawizkirina zarokan sedema wî ya sereke ye. Papa Fransis îstifakirina xwe red kir û diyar kir ku divê ew di dêrê de bimîne û sedema wê ne sedemek baş e ku ji dêrê derkeve.
Îrlanda
Li Îrlandayê, ji salên 1990-an pê ve, rêzek dozên destavêtinê û lêpirsînên hukûmetê li ser kahînan ku di dehsalên berê de destavêtin bi sedan zarokan kiribûn, hebûn. Lêpirsînên dewletê belge kirin ku herî kêm 10,000 zarok ji salên 1940-an heya 1990-an rastî destavêtina kahînan, rahîb û xebatkarên dêrê hatine.
Keşîş Brendan Smyth di navbera salên 1945 û 1989'an de li dêrên li Îrlanda û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê îstîsmara zayendî li 20 zarokan kir.
Halk TV
Halk TV kanaleke televizyonê ya neteweyî ya tirkî ye ku di sala 2005an de hate damezrandin. Ew bi têkiliya xwe bi Partiya Gel a Komarî re tê zanîn, her çend têkiliyên berê di sala 2011an de di bin serokatiya nû ya CHPê de qut bûn. , Halk TV yek ji kêm kanalên televîzyonê yên Tirkiyê ye, ku xwepêşandanên Parka Geziyê xiste ber çavan. Ji ber vê yekê saziya televîzyonê ya Tirk RTÜK bi hinceta "zerar daye pêşketina laşî, exlaqî û derûnî ya zarok û ciwanan" ceza li Halk TV birî.
Tecawiz li dêra katolîk
Îrlanda
Di Kanûna 2010 de, metran Tony Walsh ji ber 14 dozên destavêtinê yên ji salên 1970-1980, bi 123 sal cezayê girtîgehê hat mehkûmkirin. Wî xaç jî xistiye nav beşên taybet ên zarokan.
Di navbera salên 1975 û 2011'an de 6 kahînên Îrlandî ji ber destavêtinê hatibûn girtin.
Halk TV
Dîrok
Halk TV di 10ê Çileya 2005an de ji aliyê muhasebeyê berê yê CHPê Mahmut Yıldız ve hat avakirin û ji CHPê piştgiriya aborî wergirt. Dema ku Kemal Kiliçdaroglu di sala 2010an de serokatiya CHPê kir, partiyê dest ji dayîna fonan berda û bû sedema zehmetiyên aborî ji bo Halk TV. Kiliçdaroglu her wiha ji parlementer û endamên CHPê xwest ku nebin mêvanên kanalê.
Di gulana 2013an de Halk TV ji ber weşana vîdyoya “herî temaşekirî” ya li ser YouTubeyê ji aliyê RTUK’ê ve hat berterefkirin. Sedema wê jî heqareta li serokwezîr Recep Tayyîp Erdogan bû.
Tecawiz li dêra katolîk
Poloniya
Berî 1990an vir ve, li Polonya yê 255 endamên dêra katolîk ku destavêtina zarokan li zarokan kirin, hatin girtin.
Halk TV
Dîrok
Di dema protestoyên Parka Gezî de, Halk TV yek ji kêm kanalên televîzyonê yên Tirk bû ku bûyeran bi zindî dişopand. Di encamê de RTUKê ji ber “zerar daye pêşkeftina bedenî, exlaqî û derûnî ya zarok û ciwanan” ceza li Halk TV birî.
Tecawiz li dêra katolîk
Poloniya
Ji sala 1990 heta 2018, 382 endamên dêra katolîk ji ber tecawizê li ser 625 zarokan, ku piraniya wan di bin 16 salî de, hatine girtin.
Portugal
Lêpirsînek di Sibata 2023an de derket holê ku ji sala 1950an vir ve li Portûgal ê 4 hezar û 815 zarok ji aliyê kahînan û endamên din ên dêra katolîk ve rastî tecawizê hatine.
Awstraliya
Di sala 2011 de, zêdetirî 100 kahînan katolîk bi tecawizkirina zarokan li Awustralya hatin tawanbar kirin.
Bi tevahî, zêdetirî 1,880 endamên dêra katolîk, destavêtin li ser 4,444 zarokan, hem kur û hem jî keç. 62% ji tecawizkaran kahînan û yên mayî jî xebatkarên birêkûpêk ên dêrê bûn.
Lawje
Lawje an jî lawbêje, cureyekî stranên mêranî û evînî û ciwaniyê ye. Naveroka lawjeyan, ji xeynî evîn û mêraniyê, ji cudabûn û xerîbî û taswîra xwezayê û vegotina rûdanan jî pêk tên.
Li herêma Serhedê ji vê stranê re dibêjinê kilam.
Xirbê Me'z
Xirbê Me'z ,  Xirbeme'z  (1928: خربه المعز / Xirbe el-Me'z ; ), gundekî Kaniya Xezalan e.
Entre-Vignes
Entre-Vignes, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Pingan
Pingan, bi tirkî navê wê kirine Adatepe, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Dahme-Spreewald
Dahme-Spreewald, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Brandenburg, Almanyayê ye.
Naujan-et-Postiac
Naujan-et-Postiac, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Çandûr
Çandûr jî paşnave eşireta Mametan e. Mametan li gundekî çewlikeyê dijîn, navê gundê wan Çevreliye Yoncalık (Uncelığe) cunan e.
Lê niha Mêletî, Elezîz, Bîngol e lê jiyana xwe dımeşinin
Orville, Loiret
Orville, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Butambala (navçe)
Butambala Navçeyekî Ûgandayê ye li herêma navend a Ûgandayê cîh digire.
Lohme
Lohme şaredariyeke navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügen li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Tahtok, Dêrika Çiyayê Mazî
Tahtok (?) an jî Tehtok, gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya Mêrdînê ye.
Kenneth N. Waltz
Kenneth Neal Waltz (jdb. - m.  ) zanayê siyasetê yê amerîkî bû ku hem li Zanîngeha Californiayê, Berkeleyê û hem jî li Zanîngeha Columbiayê endamê fakulteyê bû. Ew yek ji zanayên herî navdar yên ku di warê têkiliyên navneteweyî de xebitîn e. Ew serbazekî Şerê Cîhanî yê Duyem û Şerê Koreyê bû.
Waltz di qada teoriyên têkiliyên navneteweyî de yek ji damezrînerên bingehîn ên neorealîzmê an jî realîzma peykerî anko strukturel e û piştre bi dibistana realîzma bergiriyê re elaqedar bû. Di warê têkiliyên navneteweyî de teoriyên Waltzî bi berfirehî hatine nîqaşkirin. Kitêba wî ya sala 1979an Theory of International Politics (Teoriya Siyaseta Navneteweyî) kitêba herî zêde tê bikaranîn e ji bo dersnameya perwerdeyê li pişkên Peywendiyên Navneteweyî li zanîngehên Amerîkayê.
Jiyana destpêkî, perwerde û xizmeta wî ya serbaziyê
Waltz di de li Ann Arborê, Michiganê ji dayik bûye. Li wê derê mezin bûye. Dûre çûye Koleja Oberlinê û li wê derê dest bi matematîkê kiriye. Lê ew ji wê derê veqetiya ji ber ku di Artêşa Amerîkayê de ji 1944an heta 1946an di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de bûye serbaz. Paşî pileya wî hatiye bilindkirin. Ew pişkdarî şerê Japonyayê bû û di dema dagirkirina wê de li wê derê bi cih bû.
Di sala 1949an de Waltz bi Helen Elizabeth Lindsleyê re zewicî, ku bi navê "Huddie" dihê naskirin. Sê zarokên wan bi hev re çêbûn. Piştî ku çû zanîngeha Columbiayê û bawernameya xwe ya di warê aboriyê de guhart siyasetê, êdî wî berê xwe da zanistên siyasî ji ber ku felsefeya siyasî ji wî re balkêştir bû. Di sala 1950an de bawernameya masterê li wir wergirt. Ew di sala 1950an de demekê li Oberlinê ders dida. Wekî endamekê Rezerva Artêşa Amerîkayê, ew hate gazîkirin da di dema Şerê Koreyê de dîsa serbaziyê bike, lewma di navbera salên 1951–52an de wekî sertîpê yekem xizmet kir.
Piştî ku vegeriya Columbiayê, wî di sala 1954an de doktoraya xwe li jêr şêwirmendiya William T. R. Foxî de wergirt. Di dema xwendina xwe ya doktorayê de, Waltz herî zêde jî bi teoriyên siyasetê re eleqedar bû, lê ji ber bazara kar a akademîk û zexta şêwirmendê xwe teza xwe bir ser têkiliyên navneteweyî. Dema ku xwe ji ezmûnên xwe yên mezin re amade dikir, bi ser wan hizrên xwe helbû yên ku paşî wî li sala 1959an di kitêba xwe ya Man, the State and War (Mirov, Dewlet û Şer) derket de dariştîn.
Kariyera akademîk
Waltz ji sala 1953an heta 1957an li Columbiayê dersder û paşê jî profesorê alîkar bû. Ew bû yek ji koma destpêkê ya zanayên Peymangeha Lêkolînên Şer û Aştiyê ya Columbiayê, û ji 1952an heta sala 1954an wekî vekolerê alîkar û ji 1954an jî endamê lêkolînê kar dikir. Dûv re wî got ew û jina wî ji ber zehmetiya bixwedîkirin û perwerandina zarokan li bajarê New Yorkê aciz bûne, Waltz ji Kolombiyayê derket û çû Koleja Swarthmoreê, li wir ew profesorê alîkar bû û piştre bû profesor bû ji 1957an heta 1966an Dûv re ji 1966an heta 1971ê çû Zanîngeha Brandeisê.
Di 1971ê de, Waltz çû Zanîngeha California, Berkeleyyê, ew li wê derê wek Profesorê Ford yê Zanistên Siyasî damezirî. Di vê navberê de, Waltz gelek wezîfeyên lêkolînê yên din jî wergirtin. Heta sala 1964an bi Peymangeha Lêkolînên Şer û Aştiyê ve girêdayî bû. Ji sala 1959an heta 1960an li Londonê li Zanîngeha Columbiayê di warê Teoriya Siyasî û Peywendiyên Navneteweyî de wezîfedar bû. Ew li salên 1963-1964, 1968, 1969 û 1972an de li Navenda Karûbarên Navneteweyî de li Zanîngeha Harvardê vekolerê harîkar bû. Ji ber ku wî li salên di nav bera 1968an heta 1971ê ji bo pêşxistina teoriyên siyaseta navneteweyî gelek xebat kirbû, Xelata Saziya Zanistê Neteweyî wergirt. Ew ji 1976an heta 1977an li Guggenheimê wezîfedar bû û di 1977an de di Peymangeha Vêkolîna Siyaseta Cîhanê de wezîfedar bû. Ew li 1979-1980an de li Navenda Navneteweyî ya Woodrow Wilson ji bo Zanayan de wezîfedar bû. Dûv di Beşa Vekolanên Şer, King's College London bû harîkarê vekoleran. Waltzî li sala 1982an du mehan li Zanîngeha Pekingê ders dan, û paşê li Zanîngeha Fudanê jî dersderî kir. Wî li gelek saziyan li Amerîkay ê ders dane, di nav de Zanîngeha Hêzan Esmanî Koleja Şerê Neteweyî, Koleja Şerê Artêşê, û Koleja Şerê Deryayî. Her bi wî rengî, li gelek saziyên dî li çar aliyê cihanê, di nav de Dibistana Aborî ya Londonê, Zanîngeha Neteweyî ya Avusturalya, û Zanîngeha Bologna, ders dane.
Waltz ji wezîfeya xwe ya li Berkeleyyê teqawît bû û li sala 1997an de vegeriya Zanîngeha Columbiayê li wê derê, ew bû profesorek alîkar û hem jî vekolînerê payebilind li Peymangeha Vekolînên Şer û Aştiyê.
Astên şirovekariyê
Pişkdariya destpêkê ya Waltzî di warê têkiliyên navneteweyî de kitêba wî ya bandor a 1959an, Mirov, Dewlet û Şer bû. Ew teoriyên sedemên şer li sê kategoriyan, an astên şirovekirinê dabeş dike. Ew wan astên vekolînê wekî "wêne" bi nav dike û nivîsînên yek an çend fîlozofên siyasî yên kevneşop anko klasîk bikar anîn da ku xalên sereke yên her wêneyekê diyar bike. Ji her wêneyî re du beş hatin dayîn: ya yekem nivîsînên fîlozofên kevneşop bi kar anîn da ku wesfa wî wêneyî bike yê ku dibe eger û jêdera şeran, û ya duyemîn jî Waltz radibe hêz û qelsî û xalên erênî û neyênî yên vê wêneyê şirove dike. Jina Waltzî roleke mezin di vê vekanê da lîstiye.
Wêneyê yekem amajê bi wê dike ku gelek caran egera şer, cewher û xweriskê mirovên dewletmedar û serokên siyasî ye, mîna Napoleonî, an jî egera şeran hema xweriskê mirovan yê şerxwaz e. Ew di bingeh de bi realîzma klasîk re hevboçûn e, ku paşî ev hizr di dîsîplîna têkiliyên navneteweyî de serdest bû, lê Waltz paşî vê di kitêba xwe ya paşîn de, Teoriya Siyaseta Navneteweyî, bi tevahî nîqaş bike.
Dûv re Waltzî got du wêneyên beşa yekê bi bandor in lê ne wekê wêneyê sêyê, lê belê dîsan jî ji bo têgehiştina egerê şeran giring in. Wêneyê sêyê destnîşan dike ku sedemên şerî di asta pergalê de dihên dîtin û avahiya anarşîk a pergala navneteweyî sedema bingehîn a şeran e. Di wê çerçoveyê de, "anarşî" dihat pênasekirin ku ne wekî rewşeke kaosê û bêaramiyê, lê wekî rewşeke ku çi sazûman an hukmetên serdest peywendiyên di nava netew-dewletên xweser de birêve nabin e, Bi gotineke din, di civaka navxweyî de û di hindirê dewletan de, welatî di warê teorîk de dikarin ji bo parastina kes û milkên xwe xwe bispêrin dezgehên qanûnî yên dewletê, lê heke dewletek were dagirkirin û gazî " 9-1-1 " bike, nikare piştrast be ku kes dê bersivê bide. Anko çi hukmetên navendê yên bihêz nînin ku bidiristî peywendiyên di navbera dewletan de rêkbixin û bikare dewletên ku destê xwe dirêj dikin birawestîne, ev rewş bi xwe egera şeran e.
Herwisan, dema ku du welatiyan li ser tiştekî nakokî hebin, ew dikarin serî li dadgehan bidin da ku mijara wan bi biryareke dadgehê çareser bibe, ya girîngtir, saziyên cêbecêkarin ku biryara dadgehê bicîh diînin, lê li ser netewe-dewletan da saziyek nîne ku bikaribe qanûnan ji bo her dewletekê saz bike. dewlet, biryar didin ka ew çawa di dozên taybet de çi bikin, û dewletên dî mecbûr dikin ku rêzê li biryara dadgehê bigrin. Di encamê de, eger pirsgirêkeke bi metrsî têra xwe ji bo dewletekê girîng be, ew tenê dikare bi bikaranîna hêza xwe ji bo ferzkirina îradeya xwe li ser dewletek(ên) din bigehe armanca xwe. Ew rewşa ku her dewletek têda dikare çi dema bixwaze hêza xwe ya leşkerî bi kar bîne, her dewletekê neçar dike ku herdem ji rewşên bi tirs re berhev be.
Ev mijar bi tevahî di Teoriya Siyaseta Navneteweyî de, hatine minaqişekirin, bi vî rengî Waltzî bi tevavî û giştî teoriyek ji bo siyaseta navneteweyî rave kir, ne ku xwastibe hûrguliyan li ser tiştên ku dibin sedema şeran diyar bike.
Neorealîzm
Pişkdariya sereke ya Waltzî di warê zanistên siyasî de di afirandina neorealîzmê de ye (an jî realîzma peykerî, wekî ku ew jê re dibêje), teoriyeke têkiliyên navneteweyî ye ku destnîşan dike ku dikare têkiliya dewletên serwer bihên şirovekirin bi rêya wê zexta ji wan dirist dibe ji encama wê rewşa anarşîk a navneteweyî. Rewşa anarşîk a têkiliyên navneteweyî, rewşa anarşîk a têkiliyên navneteweyî helbijartinên sinordar dixe ber destê dewletan. Ji ber vê teoriya neorealîzmê dixwaze nexşeyên dubarebûyî di meydana navneteweyî de rave bike, wek mînak çima di hindek awayên girîng de peywendiyên di navbera Sparta û Atînayê de dişibin peywendiyên Amerîkayê û Yekîtiya Sovyetê.
Waltz çend caran di kitêba xwe de amajê dide wê yeko ku ew naxwaze teoriyekê dirist bike ku li ser wê reftar an kirdareke dewleteke diyarkirî di dem an qonaxeke diyarkirî da şirove bike. Waltz li wê bawerê ye ku neorealîzm dibe du beş, a bergiriyê û a êrîşber. Her çend ku herdu jî li ser wê bi tifaqin ku pêkhateya pergalê ku şêlûbêle dibe sedem ku dewlet ji bo desthilatdariyê hevrikiyê bikin, realîzma bergiriyê destnîşan dike ku piraniya dewletan dixwazin reşa heyî wek xwe bimîne û kar li ser parastina hevsengiya hêzê dikin. Tê gotin ku dewletên pêdaçûnxwaz anko revisionist kite dewletin ku dixwazin hevsengiyê biguherînin in. Realîzma êrîşber, berevajî Waltzî, dibêje ku netewe li ser dewletên cîran li serdestiya herêmî digerin da ku di peywendiyên herêmî yên bi dewletên dijber re xwedî seng û desthelat bikin.
Di qada navxweyî de, dibe ku hemî yeke anko aktor serî li desthelatek navendî, "dewlet" an "hukûmetê" bidin û wan mecbûr bikin, lê di qada navneteweyî de, çavkaniyeke wisa ji rêzê nîne. Anarşiya siyaseta navneteweyî, digel nebûna parêzvan an desthelatek navendî, tê vê wateyê ku dibê dewlet bi rengekî tevbigerin ku berî her tiştî ewlehiya xwe misoger bikin, an na ew di xetereya paşvemanê de ne. Ev rastiyeke jiyana siyasî ye ku dewletên gelserwer û sitemkar jî pê re rûbirû dibin. Dîsan dibêje bil ji hindek rewşên ecêb qet çi dewlet nikare pişta xwe bi wê gerim bike ku dewleta din niyeteke baş heye. Jiber vê dibê ew herdem berhev bin ku xwe biparêzin. Gotina têgehê anarşî ji bal Waltzî bû egera guherînên bingehîn di têkiliyên navnetewî da. Jack Donnelly li sala 2015an vekolan kiriye ku têgehê "anarşî" di kitêbên têkiliyên navneteweyî yên beriya sala 1979an de 6,9 carî derbas bûye, lê hema êkser piştî Waltzî zêde bû gehişt 35,5 caran.
Buchloe
Buchloe bajarokekî navçeya (Landkreis) Ostallgäu li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Gémozac
Gémozac, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Rangeli
Rangeli, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 28.516 kes hatiye hejmartin
Rayat
Rayat, gundekî bi ser Hacî Omeran a navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Hamo
Hamo, anku Ḧamo, bi tirkî navê wê kirine Çayözü, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Pisîka kovî
Pisîka kovî, pisîka kûvî yan pisîka bejî (Felis silvestris), cureyekî pisîkên biçûk (Felis) in, ku li gelek warên Cîhanê Kevin (Asya, Afrîka û Ewropayê) dijî.
Sanssat
Sanssat, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Anzav, Bêgirî
Anzav, gundekî bi ser navçeya Bêgiriya Wanê ve ye.
Néac
Néac, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Matzerath
Matzerath şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Jana Werther (pirtûk)
Jana Werther ( sernavê almanî : Die Leiden des jungen Werthers ) sernavê romana nameyî ye ku ji hêla Johann Wolfgang von Goethe ve hatî nivîsandin, û tê de ciwanê stajyerê dadrêsî Werther li ser evîndariya xweya dilşikestî bi Lotte re, ku bi zilamekî din re têkildar e, heya xwekujiya xwe, radigihîne. Ew di 1774 de hate weşandin û, piştî serfiraziya neteweyî ya drama Götz von Berlichingen (1773), bû duyemîn serkeftina Goethe ya mezin, aniha ewropî jî. Her du berhem dikarin ji tevgera wêjeyî ya Sturm und Drang re werin veqetandin.
Çidme
Çidme, bi romî Çitme, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Busveser
Busveser, busa vagonkî, otobusa (yan busa) ji vagonên bi hev ve girêdayî pêk tên re dibêjin.
Motora busê dikare li pêşî yan vagona herî paşî be. Li Bakurê Kurdistanê jî ev bus tê bikaranîn lê pirranî busên yekvagonî hene. Busên dirêj in. Ji 11 heya 25 m dirêj busveser hene. Hin cureyên wê yên duqatî jî hene.
Di van busan de bo manewraya ajotinê hêsantir bibe, sazûmaniya 4WS tê xebitandin.
Amerdingen
Amerdingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donau-Ries li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ousson-sur-Loire
Ousson-sur-Loire, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Armadîloyê nehbergî
Armadîloyê bi neh bergan (Dasypus novemcinctus) ango bi zîre yan çek ku laşê wî ye.
Belavbûn
Armadîloyê bi neh bergan guhandarekî morîxwer li parzemîna Amerîkayê Bakûr dijî.
Binefşa Narîn
Binefşa Narîn evîndara Cembelî Mîrê Hekariyan e. Li ser evîna wan, destana Cebelî yan jî Cembelî Mîrê Hekariyan bi nav û deng e. Li ger bûyerên destanê, Binefşa Narîn keça Faris Begê ye, kû jêre Axayê Sor dihate gotin. Wek tê zanîn, Axayê Sor axayê bajarê Şernexê bû. Gava tê naskirin, ku Cebelî wê dixwaze, pismamê wê Dewrêş Beg tê wê dibe û pêre dizewice u kurekî wan çêdibe, ku Binefş navê wî jî Cebelî datîne. Lê belê piştî demekê Cebelî cihê Binefşê nasdike, ew tê û dixe cihê şivanê Dewrêş Begê, da ku bikaribe Binefşê bibîne. Piştî ku hevdu dibînin, bi hev ra direvin û piştî şerên giran, xwe digihînin warên Hekariyan.
Putgarten
Putgarten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügen li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Lîsteya gundên Herisê
Navên gundên Herisê bi rêza alfabê:
Espondeilhan
Espondeilhan, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Bückeburg
Bückeburg, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Saksonya Jêrîn e.
Kûrtlarî
Kûrtlarî, bi tirkî navê wê kirine Çobandurağı, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Buvuma (navçe)
Bavuma Navçeyekî Ûgandayê ye li herêma navend a Ûgandayê cîh digire.
Qelaçî
Qelaçî, gundekî girêdayî Navçeya Dêrsimê Mêzgirê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Amt Lieberose/Oberspreewald
Lieberose/Oberspreewald şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Dahme-Spreewald li Brandenburg, Almanyayê ye.
Peymana Sevrê
Peymana Sevrê peymaneke aştiyê bû ku di navbera Hevalbendên Şerê Cîhanî yê Yekem, bil ji Amrîkayê û Împeratoriya Osmanî da li 10ê tebaxa 1920ê piştî dumahiya Şerê Cîhanî yê Yekê ji bo sulh û aşîtiye li bajarê Parîsê hat morkirin. Ji dewleta Osmaniyan û saziyên Ermenî û Kurd jî xwest ko ji bo parastina mafê xwe û pêşkêşkirina daxwaziyên xwe nûnerên xwe bişînin lihevhatinê. Ermeniyan Bagos Nubar Paşa, komele û cemiyetên Kurdan jî Şerîf Paşa şandin. Qedera Bakurê Kurdistanê di vê peymanê de gelek hate gengeşe kirin ku heta hindek mercên di derheqê kurdan de hebûn. Ji aliyê Osmaniyan çar kesan peyman mor kir. Ji ber ko parlemana Osmaniyan li 18ê adara 1920ê hatbû hilweşandin, peyman jibo erêkirinê negehişt ber destê parlemanê û bi vî awayî jî negehişt ber destê Sultan Mehmedê Şeşemîn û di Takvim-l Vakayi, rojnameya fermî ya Osmaniyan da jî nehat belavkirin.
Şerê Serxwebûna Tirkiyê bi seroktiya Ataturkî û berjewendiyên hevalbendên mîna Brîtanya û Fransayê karekê weha kir ko careka dî ew vegerin ser mêza danûstandinan û li şûna bicihkirina Peymana Sevrê, Peymana Lozanê hat morkirin.
Şerîf Paşayê nûnerê gelê Kurd 2 daxwazname jibo maf û xwestekên Kurdan pêşkêşî kongreyê kirin: ya yekê li 22ê adara 1919ê, ya duyê li 1ê adara 1920ê. Her wiha Şerîf Paşa bi nunerê Ermeniyan nîqaş vekirin, lihevhatin û nêzikayi cekir, bi hevre li 20e heyva Çirya Paşîn sala 1919ê daxuyaniyeka hevbeş pêşkêşî kongreyê kir.
Li 10ê tebaxa 1920ê, Peymana Sevrê hat pejirandin. Ji bo gelê Kurd di xalên 62, 63, 64an da ev biryar hatin girtin. Di nav sînorê Osmaniyan da wê dewleteka Kurd a xudmuxtar bihêt sazkrin, Salekê pîştî dengdaneka giştî li ser daxwazên gelê Kurd, dewleteka kurdî a serbixwe were damezirandin. Kurdên herêma Mûsilê jî, wê têkevin nav sînorê vê dewleta serbixwe. Lê ev xal hemî li ser kaxizê man.
Bi dûçûna Peymana Sevrê, li ser axa Împaratoriya Osmanî biryara damezirandina dewleteke Kurdistanê (û Ermenistanê) hebû. Bendên vê peymanê yên 62, 63 û 64an destnîşan dikin, bê di çi rewşê de û çawa Kurdistaneke serbixwe dê bê damezirandin. Benda 62an Kurdistanê weha dide nasîn: "Devera di navbera rojhilatê Firadê, başûrê Ermenîstan, Tirkiyê û Sûrî, yên ku tixûbên wan dê di pêşerojê de bên diyar kirin, herêmên ku Kurd tê de bi piranî ne". Di destpêkê de, di bin ewlekariya hikûmetên Brîtanî, Fransa û Îtalya de, dê mîna herêmek xweser bimîne. "Di maweya vê salê de gelê Kurd, ango gelê vê herêmê heger bi piranî daxwaz bike ku ji Tirkiyê bi tevahî veqete û serbixwe bibe û serî li Civata Gelan bixe û Civat, baweriya xwe pê bîne ku kapasîteya vî gelî, ya damezirandina serxwebûnê heye û damezirandinê qewêtî bike, Tirkiyê ewletî dide ku ji bo vê damezirandinê dest ji tevahiya mafên xwe berde," (Bend: 64). Dawiya vê beşa peymanê wiha ye: "Heger piştî damezirandina dewleta serbixwe ya Kurdistanê, Kurdên li wilayeta Musulê, ku beşek ji Kurdistanê ye, daxwaz bikin ku tevî Kurdistanê bibin, ti îtîrazên hêzên hevalbend dê nebin."
Heman dewletên ku bi van gotinan damezirandina Kurdistanê dipejirandin, paşî dev ji gelşên navxweyi berdan û ji bo ku Yekîtiya Komarên Sovyeta Sosyalîst dorpêç bikin, berevajî bicihanîna bendên peymanê, destek dan damezirandina Komara Tirkiyê û gelê Kurd feda kirin. Bi peymana bi Komara Tirkiyê re, ya 24ê tîrmeha 1923an li Lozanê, hîmê dewleta neteweyî ya yekpare hate danîn heyf hezar heyf
Mercên Peymanê
Peymanê bi awayekê fermî, û li goreyê lihevhatineka nepenî di navbera hevalbendan da ko binaxeyê wê li heyva Nîsana 1920ê di Konfransa San Rîmoyê da hatbû danan, Împeratoriya Osmanî parçeparçe kir. Ev peyman xwedî 433 madeyan e, sê madeyên vê peymanê; madeya 62,63 û 64ê rasterast li ser xweserbûna Kurdistanê disekine.
Rojhilata Navîn
Li goreyê Peymanê, dibê xweserî jibo Komara Demokratîk ya Ermenistanê (Ermenistana Wîlsonî) û Hîcazê ra misoger bibûya. Piştî heyamekê û li goreyê hindek mercên mîna rapirsîn anko referandumekê Kurdistaneka xweser bihatiba afirandin. Li goreyê bendên 62-64ê ji pişka 3ê ji Peymanê, dibê Wîlayeta Mûsilê jî bihatiba ser wê Kurdistana xweser.
Brîtanyayê mafê Serperiştiya Îraqê û Felestînê wergirt. bi biryareka paştir Felestîn kevt bi serperiştiya Neteweyên Yekgirtî. Fransayê mafê Serperiştiya Libnanê û Sûryaya Mezin wergirt.
Anadolî
Yewnan: Agirbesa Murosê, û piştra jî, Dagîrkiina Izmîrê ji aliyê Yewnanian ve, li 21ê gulana 1919ê desthilata wan herêman êxist destê Yewnanian. Li 30ê tîrmeha 1922ê ew herêm wekî herêmeka parêzgarîkirî hat ragehandin û li goreyê Peymana Sevrê jî benderê serekî yê Izmîrê Smîrna û piraniya deverên Trakiyaya Rojhilatê û hindek deverên rojavaya Anadolê dikevtin bin desthilata Yewnanian.
Îtalya:
La Genétouze, Charente-Maritime
La Genétouze, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Zinarê Xamo
Zinarê Xamo nivîskarêkî kurd e. Li Wêranşar/Rihayê hatîye dîne.
Saulcet
Saulcet, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Nérigean
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Kela Dîbî
Kela Dîbî (Kela Dîbê?), bi tirkî Kaledini, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Kesme
Kesme, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Çîrkan
Çîrkan, gundekî bi ser Hacî Omeran a navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Nanê bigoşt ê Mêrdînê
Nanê bigoşt ê Mêrdînê cure naneke pêjgeha kurd e. Carnan vê nanê wekî patîle jî didin nasandin, lê di patîleyan de têkel û hevîrê nan bi hev re nayên strîn. Cudatiya patîle û şikevayê jî ew e ku, şikeva tenik lê patîle stûr e.
Hema li tevahiya herêmên Kurdistanê nanên bigoşt tên pijandin. Di ya Mêrdînê de bîbera dirêj û [fringî]] (pamîdor, bacanê sor, tomatos, şamî) nayên bikaranîn, ji dêl wê ve îsota reş û ya pûlpelî tên tevlîkirin.
Ravek
Hevîrê havênkirî bikin teşt an badiyekê. Xwê, goştê kişandî, îsota sor û reş tevlî bikin, bistrên. Bi destan an darikê tîrê gloverkî vebikin (stûrî: 1/2 mm heya 2 mm, li ser daxwaza we ye). Herwiha meziniya gloverikan jî bi dilê we ye.
Oussoy-en-Gâtinais
Oussoy-en-Gâtinais, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Masthorn
Masthorn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Badib
Badib an Badibê (bi tirkî: Dibek), gundekî girêdayî navçeya Nisêbîna Mêrdînê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Bamid
Bamid ( bi  tirkî: Açıkköy ) gundekî girêdayî navçeya  Nisêbîn a girêdayî Mêrdînê  ye.
Xudûr
Du gundên bi vî navî hene
Buckow (Märkische Schweiz)
Buckow (Märkische Schweiz) bajarokekî navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Asbach-Bäumenheim
Asbach-Bäumenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donau-Ries li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Aqbûlax
Aqbulax, gundekî bi ser navçeya Bêgiriya Wanê ve ye.
Sagard
Sagard şaredariyeke navçeya (Landkreis) Vorpommern-Rügen li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Fabrègues
Fabrègues, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Gomba (navçe)
Gomba Navçeyekî Ûgandayê ye li herêma navend a Ûgandayê cîh digire.
Hinore
Hinore, bi tirkî navê wê kirine Madenli, gundekî ser Dîvrîgiya Sêwasê ye.
Meclîsa jêrîn
Meclîsa jêrîn yek ji herdu meclisên pêşvebirina du meclîsî ye, meclîsên din ber meclîsa jorîn e. Wek di nava Nûnerên Meclîsa Awistralyan e.
Tevî ku helwesta xwe ya fermî "jêr" meclîsa jorîn de, di gelek qanûnçêkerîya cîhanê, ku ji meclîsa jêrîn zêdetir hatiye şiyanên desthilatê.
Zagonsazî, tenê sepandin ji yek meclîsa weke yek-kamarayî binavkirin e.
Navên hevbeş
Ser gelek meclîsa jêrîn de bi awayê navê: Meclîs/Nûnerên Erzaqxaneyê/Gel/Hevbeş/Parlementer.
Mijarên têkildar
Meclîsa jorîn
Michel Foucault
Michel Foucault (15.10.1926-25.04.1984) fîlozofekî fransî ye. Li Parîsê profesorê dîroka pergalên zanînê bû.Di felsefeya wî de têgeyên wekî hêz, serdestî, biyo-îktîdar û zanîn cîhekê girîn digrin.
Abdullah Ocalan di pirtûka Parastina Gelekî de çend tezên xwe li der barê hêzê ser bingeha teoriyên Foucault ava kir. Pirtûkên Foucault bi zimanê kurdî hîn derneketin e.
Neuffons
Neuffons, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Bhajani
Bhajani, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 51.845 kes hatiye hejmartin
Nesra
Nesra, gundekî bi ser navçeya Şêxan a parêzgeha Dihokê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Saulzet
Saulzet, komuneke Departmena Allierê ya li herêma Auvergne-Rhône-Alpes a navendî ya Fransayê ye.
Çaqmaqa
Çaqmaqa an jî Çaqmaqan, gundekî Xinûsê ye.
Gund, di derdorê salên 1830an de ji aliyê Osmanê kurê Îsmaîl ve hatiye avakirin, navê bavê Osman jî Îsmaîlê Kuderî ye. Îsmaîlê Kuderî bi xwe dimilî bûn, ew jî di sala 1800î de ji Bîngolê qezaya Bongilan (Solxanê) hatiye Xinûsê gundê Sowaran ji wir jê hatiye Mîrseîdê bi cîh bûye. Piştê çend sala disekine Îsmaîlê Kuderî li Mîrseyîdê wefat dike, kurê wî Osman jî di zewice tê Çaqmaqa ava dike.
Piştî çend salan disekine sê zarokên Osman çê dibe yê mezin Eyûb diçe Pornagê, yê ortê Yûsif diçe Gomikê ava dike, ê piçûk Hesenxan jî di Çaqmaqa de dimîne. Çaqmaqa, Gomikan û Pornak hemî pismamên hev in.
Navê bavê gund Hesenxan û Navê dêya gund jî Fatê ye.
Gundî hemî misilman in û bi eslê xwe kurd in û kurmancî qise dikin (diaxivin).
Di gund de 65 mal heye lê belê 45 mal jî li derve heye, bi piranî li Fransayê, hinekî jî li Almanyayê ne.
Ji berku Pornag û Gomik ji Çaqmaqa veqetiyane ji bo wî Çaqmaqa wek paytexta gundên Kuderiyan tê zanîn.
Navê gund
Ji bo navê gund her çiqas çavkanî tinebe jî, li gorî pirrê mezinên Kuderiyan demê berê di gund de çaqmaqê çekan hatine çêkirin,
Her waha hacetekî ji pola hebûye ku ew haceta dema li kevir dixistin çirûsk dida û ji ber wî tiştên bibarûd dikarîbûn vêbixin û ji bo çekên wisa jî dixebitandin.
Ji ber wê yekê navê gund danîne Çaqmaqa.
Lê tê zanîn ku dema Osmanê kurê Îsmaîl hatiye gund ava kiriye gund valabûye.
Gelhe
Gundê Çaqmaqa birawêjî nêzikî 369 gelhe ye.
Erdnîgarî
Gundê Çaqmaqa, gunde kuderiyan yê herî mezin e. Her wiha ji gundên Xinûsê ên ji herî xweşan e.
Hûdûdên gund li bakûr bi Axwêranê ve, li rojava bi Sogiltî û Qizmûsa ve, li başur bi Gomik û Çamûrlîyê ve û li rojhilat jî bi Pornagê ve tê girêden.
Bastûnk
Bastûnk gundekî girêdayî navçeya Nisêbîn a girêdayî Mêrdînê  ye.
Çaqmaqa
Çiyayên herêmê
Gund di ber Çiyayê Reş û Çiyayê Gewrik de ye.
Çem û gol
Çemê gund ji Pornagê ji çiyayê têxtabê tê ser gund û piştê Çaqmaqa diçe gundê Qizmûsayê.
Howard Aykin
Howard Hathaway Aiken ( jdb. 8ê adara 1900an li de li Hoboken, New Jersey, DYA, m. 14ê adara 1973 li St. Louis, Missouri , DYA ) fîzîknasekî amerîkî û pêşengek di komputersaziyê de bû, ku sêwiranerê têgehî yê orîjînal li pişt komputera Harvard Mark I ya IBMê bû.
Jiyana wê
Residence Dewletên Yekbûyî yên Amerîkî warên hejmartina saziyên Zanîngeha Harvard Zanîngeha Alma Mater ya Wisconsin Zanîngeha Madison Harvard (Ph.D.) Ji bo Rêzkirinên Bijarte Tê zanîn Kontrola Xweser a Zanîngeha Harvard Mark I - Xelatên Çaremîn Xelata Bîranînê ya Harry H. Goode (1964) Medalya Edison (1970)
Ew di pêşbirkê de pêşeng bû, li pişt Harvard Mark IBM I Computer [1] - sêwiranerê têgînî yê xwemal bû - Howard Aiken Hathaway (14ê Adar, 1973 8ê Adar, 1900). [Biguherîne] jînenîgarî
Wî di demek paşê de li Zanîngeha Wisconsin-Madison xwend, û di sala 1939 de li Zanîngeha Harvard Ph.D. di fîzîkê de stend. Di vê demê de, wî bi hevkêşeyên ciyawazî re rû bi rû ma ku ew tenê bi jimare dikare çareser bike. Wî amûreke pêhesibandinê ya elektro-mekanîkî xeyal dikir ku dikare ji wî re gelek xebata dijwar bike. Di destpêkê de ji vê komputerê re Kalkulatorê Kontrola Rêziknameya Otomatîk (ASCC) hate gotin û paşê jî ji Zanîngeha Harvard Mark I. re hat gotin. Bi alîkariya Grace Hopper û fînansekirina ji IBM, amûr di 1944 de hate qedandin. Di 1947 de, Aiken xebata xwe ya li ser komputerê li Zanîngeha Harvard Mark II qedand. Wî xebata xwe li ser Mark III û Mark IV ya Mark Harvard berdewam kir. Mark III hin pêkhateyên elektronîkî bikar anîn û Mark IV hemî elektronîkî bû. Bîra tîrêja magnetîkî ya Mark III û Mark IV û Mark IV wekî bîra bingehîn a magnetîkî bikar bînin.
Aiken ji Motora Ciyawaziyê ya Charles Babbage hat îlham kirin.
Ji Zanîngeha Wisconsin-Madison College of Engineering îro Xelata Endezyaran di 1958, Xelata Harry Harry Memorial Goode di 1964, Medalya John Wetherill di 1964, û Medalya IEEE û Addison ji bo pejirandina hêja ji pêşkeftinên pêşkeftin û karûbarê komputerên dîjîtal re ji bo mezin û beşdariya mezin wergirtin. Di warê perwerdehiyê de di warê komputerên dijîtal de girîng e '. Di 1970 de.
Howard Aiken di heman demê de karmendê Deryayî yê Dewletên Yekbûyî bû.
Ew teqawît bû li Fort Lauderdale, Florida, û di 14-ê Adarê 1973-an de di rêwîtiyek St. St., Missouri de mir.
Rojnameyên alman
Li Almanyayê çend rojnameyên netewî û gelek rojnameyên heremî hene. Rojnameyên netewî di siyasetê de rolekî girîng dileyîzin, lê rojnameyên heremî zêdetir tên firotin.
Amt Schenkenländchen
Schenkenländchen şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Dahme-Spreewald li Brandenburg, Almanyayê ye.
Qawûn
Qawûn / Hebûn, gundekî girêdayî Navçeya Dêrsimê Mêzgirê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Outarville
Outarville, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Casalecchio di Reno
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 36.517 kes e.:
Zanîngeha Wanê
Zanîngeha Wanê (navê fermî bi tirkî: Yüzüncü Yıl Üniversitesi, ku tê wateya Zanîngeha Sedemîn Salê) zanîngeha dewletê ya bajarê Wanê ye. Ew di sala 1982an da hatiye avakirin. Hinik beşên wê li navçeya Tetwanê hene. Navê xwe rojbûyîna sedsaliya Mustafa Kemal girtiye.
Büdelsdorf
Büdelsdorf, bajarekî Almanyayê ye û yek ji bajarên herêma Schleswig-Holsteinê ye.
Baden-Wurttemberg
Baden-Wurttemberg yek ji herêmên Almanyayê ye û paytexta xwe Stuttgart e. Gorî nifûs û rûerda xwe ew sêyem mezintir herêma Almanyayê ye. Sînorên wê bi herêmên Rheinland-Pfalz, Hessen û Bavyera hê ye. Ew li başûr bi Swîsre û li rojava jî bi Fransa tê sînor kirin. Sînorên wê ser Gola Boden re jî bi Awûsturya re heye. Li Stuttgart bêtir hin bajarên xweya giring wiha ne; Karlsruhe, Mannheim, Heidelberg,Tübingen, Ulm.
Nanê bigoşt ê Soranê
Nanê bigoşt ê Soranê yan nanê Sînemiliyan cure naneke pêjgeha kurd e. Kurdên elewî yên Gurgum, Meledî û Sêwasê dipijînin. Ji herêma Soranê belav bûye.
Bertevî (melzemeyê nanê)
Bo hevîrê wê:
Bo têkela wê:
Ravek
Bi melzemeyên hevîrê, hevîr bistrên, bidin rawestandin. Di rûnbirêşkê de pîvaza hûrane hûrkirî û fistiqê sor bikin. Zerayî pê ket, goştê kişandî berdin navê. Hinekê biqelînin (ne pirr), frîngî û îsota hûrkirî, îsota reş, îsota sor, xwê tevlî bikin, biqelînin.
Hevîrê we werimî, kewa xwe girt, bikin 6 parçe, girikan jê çêbikin. Bi darikê tîrê gloverkî û bi qasî binika fîncanê vebikin. Helbet hûn dikarin mezin jî vebikin, li ser daxwaza we ye.
Alpes-de-Haute-Provence
Alpes-de-Haute-Provence departmaneke başûrê Fransayê ye li hêrema Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Navenda wê departmanê li Digne-les-Bains e û hejmara nîşana departmanê jî 04 e. Li vê departmana Fransayê nezîkî nîv milyon mirov dijîn.
Kerîm Husamî
Kerîm Husamî (jdb. 1926 li Mehabadê - m. Stokholmê) nivîskar û siyasetmedarekî kurd bû.
Jînenîgarî
Kerîm Husamî di sala 1926ê de li gundê Bayram li navçeya Mehabadê li Kurdistana Îranê ji dayik bû. Di sala 1954ê de ew ji ber karê xwe yê siyasî ji aliyê rêjîma Şah a Îranê ve hate girtin û sê sal di zindanê de derbas kirin. Husamî di sala 1960î de ji bo xwendinê çû Çekoslovakyayê, di sala 1964ê de jî berê xwe da Bulgaristanê. Siyasetvanê kurd di sala 1971ê de vegeriya Kurdistana Iraqê û li wir bi Ebdulrehman Qasimlo re Partiya Demokratik a Kurdistana Îranê (PDK-Îran) ji nû ve vejand. Di kongira sêyem a PDK-Îran de, ku di 21.6.1971ê de pêk hat, Husamî wekî endamê polîtbîroya PDK-Îran hate hilbijartin. Husamî di sala 1984ê de dev ji partiya xwe berda û ji sala 1986ê ve li Swêdê wekî penaber bi cî bû.
Kerîm Husamî di 6ê çiriya pêşîn a 2001ê de li Stockholmê paytexta Swêdê mir.
Felis
Pisîka biçûk (Felis), cinsekî pisîkan ku ji famîleya pisîkan (Felidae)e. Ew li gelek parzemînên Cîhanê dijî ye.
Esat Oktay Yıldıran
Esat Oktay Yıldıran (jdb. 15 sibat 1949 - m. 1988 li Stenbolê) serbazeke artêşa tirk, endamê sîxuriya Tirkiyeyê, gerînendeyê Zîndana Amedê û yek ji êşkencekarên profesyonel ên Romê bû.
Wekî serbazekî payebilind di artêşa Tirk de dixebitî. Tevlî dagirkirina girava Kîprosê bûye û gerînendetiya zîndana ku yewnanî tê de dihatin dîlgirtin, lêpirsîn û êşkencekirin kiriye.
Bi bipêşketina tevgerên azadîxwaz ên kurdan û hatina ser desthilatdariyê ya cûntaya leşkerî ya sala 1980î re wî dikin gerînende û fermandarê Zîndana Amedê.