cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ûçkî
Ûçkî, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Zîrka - Masîkê
Zîrka û Masîkê di bingehexweda tax ninin ew 2 günde dorubere dihokene pisti bajare dihoke mazin buy weke tax di nav dihokede mane
Buckenhof
Buckenhof şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Niyakom
Niyakom, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Villars-en-Pons
Villars-en-Pons, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Warburg
Warburg bajarokekî navçeya (Landkreis) Höxter li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Otko
Otko, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Keleşot
Keleşot, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Sersêf
Sersêf, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Sersêf 96 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 15 e.
Tastixar
Tastixar gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Terkdere
Terkdere gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (11 malbat) bûn.
Mîrzaxa
Mîrzaxa, Mîrzaẍa, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Osman Kavala
Ew ji sala 2017an ve ji ber rola xwe ya di xwepêşandanên dijî hikûmetê de li Tirkiyê di girtîgehê de ye. Demek kin piştî beraetkirina wî di sala 2020an de ew dîsa hate girtin. Di Cotmeha 2020’an de dozgerên Tirk der barê Kavala de daxwaza “zêdekirina” cezayê heta hetayê kiribû û li Stenbolê der barê wî de îdianame weşandibû. Ew bi tevlêbûna di hewldana derbeya 2016 de, "hewldana hilweşandina hikûmetê" û "sîxuriya siyasî" hate tawanbar kirin.
Di 25ê Nîsana 2022an de dadgehê di bin şert û mercên giran de cezayê hepsa heta hetayî lê birî, ango hucreya yekkesî ya bê îmkana serbestberdanê. Ev biryar hêj ji aliyê qanûnî ve ne girêdayî ye. Heft hevbersûc jî hatin mehkûmkirin.
Kurtejiyan
Osman Kavala li Stembolê di Robert College xwend û li Zanîngeha Manchester ya Brîtanyayê beşa aborî xwend. Piştî mirina bavê xwe di sala 1982 de, wî dest bi karsaziya malbatê, Kavala Companies kir. Jina wî profesora aboriyê Ayşe Buğra ye.
Ji sala 2002an vir ve berê xwe dide Weqfa Anadolu Kültür a ku wî damezirandiye û serokê wê ye. Anadolu Kültür li navçeyên îhmalkirî yên Tirkiyê navendên çandî bi rê ve dibe û hevkariya çandî bi welatên Yekîtiya Ewropayê re pêş dixe. Kavala wekî sponsorê Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî jî tê zanîn. Ew endamê damezrîner û endamê rêveberiya Weqfa Civaka Vekirî ye li Tirkiyê û ji bo pabendbûna wî bi mafên medenî û polîtîkayên wî yên koçberiyê piştgirî dide xêrxwazê ​​Macarî George Soros. Recep Tayyîp Erdoğan Kavala wek "bermayiyê Sorosê li Tirkiyeyê" bi nav kir. ev referansa gelek teoriyên komployê yên antîsemîtî ye ku li Tirkiyê belav bûne. Mala wî bi mîkrofonên veşartî dihat kontrolkirin.
Di 18’ê Cotmeha 2017’an de Kavala bêyî ku hincet nîşan bê dayîn li Balafirgeha Stenbolê hatibû girtin. Beriya niha bi xebatkarên Enstîtuya Goethe ya Dîlokê re hevdîtin kiribû. Medyaya almanîaxêv jî bi awayekî berfireh behsa girtina wî kir. Çend roj piştî desteserkirinê, rojnameya alîgirê hikûmetê Daily Sabah, wî bi "grûpa terorîst a Gulenî" ya bi navê FETÖ girêda û got ku ew milyarder e. Di sala 2018’an de girtîbûna wî ya pêşberî bi awayekî fermî hat rewakirin ku ew organîzatorê xwepêşandanên Parka Gezî bû, ku di sala 2013’an de zêdetirî 3,5 milyon kes tê de beşdar bibûn.
Di Hezîrana 2019’an de li edliyeya Înfaza Cezayê ya Sîlîvriyê doza wî û 15 bersûcên din dest pê kir. Bersûc bi teşebusa derbeyê di çarçoveya xwepêşandanan de hatin sûcdarkirin. Serdozgerê komarê daxwaza “di şert û mercên giran de hepsa heta hetayê” kir.
Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) dosya Kavala stend û piştî darizandina lezgîn di Kanûna 2019an de daxwaza berdana Kavala kir.
Di Sibata 2020an de, Kavala ji ber kêmbûna delîlan bi awayekî ecêb hat beraet kirin. Piştî çend saetan Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê der barê Kavala de biryara girtinê da, ji bo yên din beraat nekir. Ew îdia dike ku Kavala beşdarî hewldana derbeya sala 2016an li Tirkiyê bûye. Kavala di girtîgehê de ma. Dadgerên ku Kavala beraat kirin di bin lêpirsînê de bûn. Dozger Kavala sûcdar kir ku nûnertiya rêxistina civaka vekirî ya navneteweyî ya pêşvebirê demokrasiyê George Soros li Stenbolê vekiriye, bêyî ku tu delîlên çalakiyên îstîxbarata Kavala binav bikin. Serdozgeriya Komarê ya lêpirsînê negot ev çi sûcê sûc tê kirin. Piştre gelek weqf û sazî "Daxuyaniya weqfên Ewropî û navbeynkarên çandî yên li ser berdewamiya girtina Osman Kavala" nivîsandin. Di danezana ku bi îmzeya Sekreterê Giştî yê Enstîtuya Goethe, Serokê Weqfa Robert Bosch, Midûrê Weqfa Mercator, Serokê Weqfa Heinrich Böll û Midûrê Weqfa Çandê ya Ewropayê ve hat îmzekirin, hat ragihandin ku saziyên sîxuriya li Tirkiyeyê bi şert û mercên ne diyar hat redkirin.
Weitersweiler
Weitersweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Osman Kavala
Kurtejiyan
Di Cotmeha 2021’an de Wezareta Karên Derve ya Tirk bang li sefîrên Amerîka, Fransa, Kanada, Danîmarka, Elmanya, Hollanda, Norwêc, Swêd, Fînlandiya û Zelandaya Nû kiribû û ji bo ku Kavala demildest serbest bê berdan bangawaziyek hevpar kiribû. Piştî çend rojan Serokomar Erdogan ferman da ku balyozên van welatan wek kesên nexwestî bên ragihandin. Piştî du rojan dîsa Erdogan dev ji vê biryarê berda.
Piştî ku dadgeha Tirk biryara berdewamkirina girtina Kavala da çend roj beriya dema muhletê ya ku Konseya Ewrûpayê di 30’ê Mijdara 2021’an de ji bo serbestberdana Kavala diyar kiribû, Konseya Ewropayê di 3’ê Kanûna 2021’an de li dijî Tirkiyeyê pêvajoya binpêkirinê da destpêkirin. Di 17ê Çileya 2022an de, dadgeha Stenbolê dîsa berdewamiya de.
Haynes
Haynes, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Vandrimare
Vandrimare, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Pirdanos
Pirdanos, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Kelvin
Kelvin pileyeka têhnê û yek ji heft yekînê bingehîn yên Pergala Navneteweyî ye. Pilandin anko dereckirina Kelvin pilandineka teorîk ya têhinê ye ko di zanistê termodînamîkê da li goreyê sifira serberdayî hatiye pênasekirin. Di teoriyê da, di pileya têhinê ya sifira serberdayî da çi wizeya germayî di keristeyî da namînit.
Navê yekînê û yê pilandinê ji navê fîzîkzanisvan û endazyarê Britanyayî William Thomson, Baronê 1ê yê Kelvinê (1824-1907) hatiye ko hizira pilandineka serberdayî li goreyê sifira serberdayî pêşniha (îqtirah kir). Ji ber vê, bervajî pileyên Celsius û Fahrenheit, jibo nîşadana pileya Kelvin çeveng anko sembola pileyê (°) bikar nahêt û nahêt nivîsîn °K (bervajî °C û °Fê) û tenê dihêt nivîsîn K.
Johann Joachim Becher
Johann Joachim Becher ( 6ê Gulanê 1635 - Çiriya Pêşîn 1682 ) bijîşk, alkimîst, pêşengê kîmyayê, zanyar û maceraperest alman e ku bi pêşkeftina teoriya şewitandinê ya phlogistonê tê naskirin.
Jiyana destpêkê û perwerdehiya wî
Becher di Şerê Sî Salan de li Speyer ji dayik bû. Bavê wî wezîrê Lutheran bû û dema ku Becher zarok bû mir. Di sêzdeh saliya xwe de Becher xwe ne tenê ji piştgiriya xwe lê ji diya xwe û du birayên xwe jî berpirsiyar dît. Ew çend hunerên destan ên piçûk fêr bû û kir, şevên xwe ji xwendina vegotina herî cihêreng re terxan kir û bi hînkirinê kêmek jî qezenc kir.
Di 1654-an de, di nozdeh saliya xwe de, wî Discurs von der Großmächtigen Philosophischen Universal-Artzney / von den Philosophis genannt Lapis Philosophorum Trismegistus (gotara li ser dermanê felsefî û gerdûnî yê bêkêmasî ji hêla fîlozofê bi navê Lapis Philosophorum Trisme) Salzthal ji Regiomontus. ' Ew bi zimanê Latînî di 1659 -an de wekî Discursus Solini Saltztal Regiomontani De potentissima Philoshorum Medicina Universali, lapis Philoshorum trismegistus dicta (ji hêla Johannes Jacobus Heilmann ve hatî wergerandin) di vol. VI ya Theatrum Chemicum.
Solax
Solax, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Têymûrabad, Heştrûd
Têymûrabad gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Edmonton
Edmonton, bajarekî parêzgeha Albertaya Kanadayê ye û bajarê herî mezin ya parêzgehê ye. Bajar li herêma bajarê mezin ya Edmontonê cîh digirê.
Eckental
Eckental şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Villars-les-Bois
Villars-les-Bois, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
NGC 2104
NGC 2104, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1834an de hatiye vedîtin.
Arapli Cedit
Arapli Cedit, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Oxdadab
Oxdadab, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Pileya Fahrenheit
Pileya Fahrenheit, navê pilandineka têhnê ye ko fîzîkzanistvanê navdar Daniel Gabriel Fahrenheit li sala 1724ê pêşnihand. Niha pilandina Selsiyus bi tivavî cihê Fahrenheitê girtiye. Tenê li hindek welatên mîna Welatên Yekbûyî yên Amrîkayê û tenê jibo meremên rojane û nezanistî Fahrenheit dihêt bikaranîn. Di karûbarên zanistî da, niha Selsiyus jî zêde nahêt bikaranîn û li şûna wê, Kelvin ko yek ji heft yekînên bingehîn ji Pergala Navneteweyî ye cihê wê girtiye.
Arebeleng
Arebeleng, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Arebeleng 266 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 56 e.
Kekilli Ali
Kekilli Ali gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Tizxerab
Tizxerab gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 775 kes (159 malbat) bûn.
Ketancî
Ketancî, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye. Gundî bi pirranî kurdê zaza ne û li ser mezheba elewî ne.
Selax
Selax, bajarokekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Keyaniya Lorî
Keyaniya Lorî yan jî Ermenistana Lorî (bi zimanê ermenî: Տաշիր-Ձորագետի Թագավորություն lat: Tashir-Dzorageti t'agavorut'yun) keyaniyakî Ermenî ye ku di salên 979 û 1118an de li bakûrê Ermenistana îroyîn de serewertî yê kiriye.
La Villedieu, Charente-Maritime
La Villedieu, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Zellertal
Zellertal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Agapinar
Agapinar, gundekî navçe Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Ortîz
Ortîz, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Arkunîs
Arkunîs, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Kab (lîstik)
Kab hestiyê kaba miyê ye. Bi van kaban lîstikeke bi heman navî heye. Mîna lîstika zarê tê lîstin.
Lichtenau
Lichtenau tê çend maneyan:
Şemkan
Şemkan   gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Alsenz
Alsenz şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Cadirli haci bayram
Cadirli haci bayram gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Gremsdorf
Gremsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tenduristî
Tenduristî rewşek laşî û derûnî ya kesek an komekê ye.
Li gorî Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê, tenduristî "rewşa başbûna temam a laşî, derûnî û civakî ye û ne tenê nebûna nexweşî û seqetiyê ye". Gelek pênase ji bo armancên cûda hatine bikar anîn. Tenduristî dikare bi teşwîqkirina çalakiyên tendurustî, wek spora laşî ya birêkûpêk û xewa têr, û bi kêmkirina çalakî an rewşên netendurist, wek cixarekişandin an stresa zêde, were pêşve xistin.
Çirrê
Çirrê lîstikek e ku tê de hilê heye.
Villedoux
Villedoux, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Cadirli kor mehmet
Cadirli kor mehmet gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Vascœuil
Vascœuil, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Heyran
Heyran, Ḧeyran, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
NGC 2105
NGC 2105, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1837an de hatiye vedîtin.
Miyadîn
Miyadîn, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Bedîciwan
Bedîciwan, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Lêvgeşok
Lêvgeşok, lêvsîmok (bi îngilîzî Lip gloss), ji bo xeml û nexşandina lêvan e. Lêvan geş, bisîm, nermijî dike. Pirranî di forma ron de tê çêkirin, ango herikbar e. Di nava wê de sîm, çirsok, birqoqên ziyanê nadin tenduristiyê hene.
Lip gloss pirranî ji bo xemilandinên taybet tê bikaranîn. Ango di makyaja rojane ya gelemperî de pirr cih nagire. Di roj û şahiyên taybet de bikartînin, lewra lêv zêde tên birqandin, diçirosin. Keçixên dixwazin dîtina xwe seksî, ciwantir bikin tercîh dikin.
Bi gelek aromayan hilberîna wan tên kirin, hinek jî hene bêbêhn in. Sîm an birqoqên wê dikarin bi ramûsanê derbasê lêvên partner bibin.
Fîq
Fîq, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Bayerfeld-Steckweiler
Bayerfeld-Steckweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Tûmaraxac
Tûmaraxac gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 296 kes (70 malbat) bûn.
Cadirli haci yusuf
Cadirli haci yusuf gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Hins
Hins, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Tûpaxac, Heştrûd
Tûpaxac gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qişlaxpird
Qişlaxpird, Qişłaxpird, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qişlaxpird 161 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 40 e.
Villemorin
Villemorin, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Gerdûna meymûnan (fîlm 2001)
Gerdûna meymûnan (sernavê resen bi îngilîzî: Planet of the Apes) fîlmeki amerîkî yê honaka zanistî ji sala 2001ê de ye ku bi derhêneriya Tim Burton çêbûye û her wiha ew nûfîlmkirina klasîkê Planet of the Apes ji sala 1968an de ye û herdu fîlm jî li ser romana La Planète des singes binyatkirî ne ku ji aliyê Pierre Boulle ve hatiye nivîsandin.
Bochum
Bochum [] bajarekî mezin yê Almanya li herêmê Nordrhein-Westfalen e.
Kerec
Kerec (bi farisî: کرج) bajarek li Navenda Îranê ye û li gora hijmartina meha çile ya sala 2006 an 1.377.450 kes lê dijin.
Kerec, navenda parêzgeha Elborzê ye.
Hertev
Hertev, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Germpîv
Têhnpîv amîr an alavek e jibo pîvana têhnê. Gelek cûreyên germpîvê hene ko li ser gelek binemayan têhnê dipîvin. Her têhnpîvek ji du pişkên serekî pêk dihêt: hestkerek ko bi guhartinên têhnê guhartinên fîzîkî têda peyda dibin (mîna peqoşka zîbeqê di têhnpîvên malan da) û tiştek ko bikarit van guhartinên fîzîkî yên hestkerê tercumeyî qederekê an hijmareyekê bikit (mîna pilandina liser têhnpîvên malan). Niha têhnpîv zêdetir alavan karevayî jibo hestkirinê bikardiînin da têhnê liser nîşadereka tivilkanî (dîgîtal) (mîna kompûterekê) nîşa bidin.
Aqdam
Aqdam, gundekî bi ser navçeya Sumbasa Osmaniyeyê ve ye.
Münchenbernsdorf
Münchenbernsdorf, bajarekî navçeya (Landkreis) Greizê li herêma Turîngiya ya Almanyayê ye.
Vatteville
Vatteville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Kohek (navçe)
Navçeya Kohek yek ji navçeyên Parêzgeha Qumê ye li dewleta Îranê.
Xelîl Duhokî
Xelîl Duhokî an Xelîl Dihokî (jdb. 1951 li bajêr Dihokê, Badînan, Herêma Kurdistanê, Îraq) nivîskarekî kurd e.
Jiyan
Xelîl Duhokî ji Başûrê Kurdistanê ye lê ew demek dirêj li Swêdê maye. Wi ta niha li wir çend pirtûkê zarokan ji swêdî bo kurdî wergerandiye.
Monako
Monako an jî Mîrektiya Monakoyê, bi axa xwe ya 1,95 km² yî piştî Vatîkanê duyem welatê herî biçûk ê cîhanê ye. Ji xeynî vê Monako gorî rêjeya axa xwe welatê herî zêde mirov têde dîjîn (2004) e. Li qeraxê Deryaya Spî, di nav sînorên Fransayê de ye û nêzîkî Îtalyayê ye. Paytexta Monakoyê Monaco (Monako) ye. Zimanê fermî fransî û monêgask e.
NGC 2106
NGC 2106, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1835an de hatiye vedîtin
Keyvank
Keyvank, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Pelgerdenî
Pelgerdenî (Zygophyllum) cinsekê riwekên famîleya pelgerdeniyan (Zygophyllaceae) e ku navê xwe jî daye famîleyê. Li seranser erdxanê bi qasî 150 cureyên wê hene. Li Kurdistanê jî diçên. Li devedorê Deryaya Navîn, navenda Asya, Afrîka, Amerîkayê cihwarbûyî ne.
Systematik
Cinsê Zygophyllum sala 1753'yê ji aliyê Carl von Linné ve, di Species Plantarum, 1, rûpel 385–386'ê de hatiye binavkirin. Navên din ên vê cinsê: Halimiphyllum (Engl.) Boriss., Miltianthus Bunge, Sarcozygium Bunge. ne.
Nêzîkî 150 cureyên Zygophyllumê hene (tevlî Tetraena- û Roepera:
Molla Osmanlar
Molla Osmanlar gundekî navçeya Kamana ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Ûçdere
Ûçdere gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (16 malbat) bûn.
Ceferabad (navçe)
Navçeya Ceferabad yek ji navçeyên Parêzgeha Qumê ye li dewleta Îranê.
Großenseebach
Großenseebach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Altenbeken
Altenbeken şaredariyeke navçeya (Landkreis) Paderborn li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Şemoka
Şemoka  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Koselî, Sumbas
Koselî, gundekî bi ser navçeya Sumbasa Osmaniyeyê ve ye.
Villeneuve-la-Comtesse
Villeneuve-la-Comtesse, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Unix
Unix (bixwîn: yunîks) pergala xebitandinê a komputerê ye. Di sala 1969an de ji aliyê çend xebatkarên AT&T, ên di Bell Labs de bûn, ve hatiye afirandin. Dennis Ritchie xebatkare herî navdar e. Cara pêşîn temamî bi assembly hatibû nivîsandin. Paşê di sala 1973an de gişt ji nû ve bi zimanê C hat nivîsandin. Unix temelê GNU/Linux, Android û Mac OS ê ye.
Hûrpêl
Hûrpêl an jî mîkropêl  formek radyasonên elektromagnetîk e ku Pêldirêjahiyên ji yek metre heya yek milîmetre ye ku bi rêzê ve bi frekansên di navbera 300 MHz û 300 GHz de ye. Çavkaniyên cihêreng rêzikên frekansê yên cihêreng wekî hûrpêlan diyar dikin; pênaseya berfireh a jorîn hem bandên UHF û  EHF (pêla mîlîmetreyî) vedihewîne. Di endezyariya frekansiya radyoyê de pênaseyek hevpartir rêjeyek di navbera 1 û 100 GHz de ye (pêldirêjiya di navbera 0,3 m û 3 mm). Di hemî rewşan de, hûrpêlan bi kêmanî tevahiya banda SHF (3 heta 30 GHz, an 10 heya 1 cm) vedihewîne. Frekansên di rêza hûrpêlan de bi gelemperî bi navên bandên radarê yên IEEE têne binav kirin: S, C, X, Ku,  K, an Ka band, an jî bi navgînên NATO an YE yên mîna hev.
Serê Kurê
Serê Kurê gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Sansor
Sansor, gundekî girêdayî navçe Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Tenêdêh
Tenêdêh gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Pêjgeha çînî
Pêjgeha çînî ruh û karakterê çanda çînî dide der. Li Çînê çend herêmên dîrokî hene ku pêjgeha wan jî cuda ne. Gastronom ji ber ku 23 parêzgehên mezin ên Çînê hene, behsa 23 pêjgehan jî dikin. Lê mirov dikare dîsa jî xwarek-vexwarekan di bin 4 sernivîsan de kom bike; Pêjgeha bakur, başûr, rojhilat an Beijing û rojavayê Çînê. Zebze di tevahiyan de havpar e, pirr tê bikaranîn.
Binekomên pêjgeha çînî
Dîsa mirov dikare behsa; jî bike.
Soya (bi latînî soia hispida) him di xwarinan de, him sosan de cihekê sereke digire. Xingalên çînî, savar, riz, meqarneya ji ardê rizê, kilor, şeraba birincê di qora pêşîn de cih digirin.
Dab û nêrîtên destexaneya çînî
Li cem çîniyan xwarin girîng e, li ser xwarinê têkilî tên danîn, suhbet dibin. Li ser xwarinê mirçîn, bi dengê bilind axavtin, qirtik, bawîşkîn ûêd gelek normal tên dîtin. Lê poz (bêvil) tevdan bêhurmetî ye. Xwediyê malê wekî kurdan dixwaze ku mêvan pirr bixwe.
Ew jî wekî japonan bi darikan xwarinê dixwin. Darikên wan ji yên japonî dirêjtir in. Îro gelek çînî bi kevçî û çatelê (çartilî) jî dixwin. Çar danên rojê jî şorbe tê xwarin. Heger xwarin şorbe û savar an birinc be, berê şorbe tê xwarin. Gelek qîmetê didin, xemlandina dextexaneyê lê ev baldarî ne ji bo seleteyan e. Selete di binikên hûrik de tê servîskirin.
Marê mirinê
Marê mirinê an maregîska mirinê (bi îngilîzî death adder) (Acanthophis), cinsekî marên mertal an Elapidae ji xijendeyên jehrawî li Awistraliya û Gîneya Nû dijî. Ji cinsê marê mirinê, heft cure hatiye dabeşandin gor Sîstema Întegrasiyona Agehiyên Taksonomî (ITIS).
Ruhr
Ruhr çemek li bakurê rojhilatê Almanya li eyaletê Bakûrê Rayn û Fallen a Rojhilat e. Navê xwe daye wî herêmî ku tê re dikishe. Ji ber ku komir li wir dihat û hê tê derxistin, di dîroka dewlemendbûna Almanya de cîhekî zef mezin digre.
Çend bajarên mezin li gel Ruhrê ev in: Bochum, Bottrop, Dortmund, Duisburg, Essen, Gelsenkirchen, Hamm, Herne, Mülheim an der Ruhr û Oberhausen
Keçelmînan
Keçelmînan, Keçełmînan, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Girara frîgê
Girara frîgê, savara frîgê li herêma Tolhildanê, bi taybetî li Dîlok û Semsûrê navdar e.
Frîg çiye?
Frîg cureyeke genimê ye. Hinekê kesk e û bêhna teniyê jê tê. Qurfên (simbil) genimê hêj teze ne tên jêkirin, wan dikin nava zilan. Zilan hinekê dişewitînin, ev bêhna teniyê jî ji wir digire. Frîg piştî şewitandinê nayê şûştin. Di devokan de, frîk, firîk jî tê bikaranîn.
Çêkirin
Nokê ji êvar de bikin nava avê. Sibeyê bi tevî goşt bidin ser agir, heya nermijî bûn, bikelînin.
Pîvazê hûrane hûrbikin, di nava rûn de biqijilînin. Bila zerayî pê bikeve. Merge û xwêyê tevlîbikin, tevdin. Berdin nava quşxaneya nok û goştê. Ava goştê lê zêde bikin.
Bi hev re bi qasî 10 deqeyan (mînute) bikelînin. Ava wê kêm bû, lê zêde bikin. Bila ava wê her 6 SA be.
Îcar frîg û bulxurê (girar, savar) berdin navê, bikelînin. Ava xwe kişand, rûnê qijilandî berdin ser. Ser pîlawa xwe, bi kaxezê sîs ê di bo xwarinan tê bikaranîn, por bikin, derxûnê (devanga, qalpaxa quşxaneyê) bigirin, bila bi qasî 20-25 deqeyan bîmîne. Paşê dikarin servîs bikin.
Rwanda
Rwanda, welatekî Afrîkaya navîn e. Rwanda tê wateya "Welatê Hezar Gir" (bi fransî: Pays des Mille Collines). Cîranên Rwandayê, Komara Kongo ya Demokratîk, Uganda, û Tanzanya ne. ji ber jenosîda sala 1994'an ku nêzîkî milyonek kes miribûn, navê rwandayê zêdetir li cîhanê hat bihîstin. Paytexta Rwanda Kîgalî ye. Nifûsa Rwanda 8 387 000 e. Zimanê fermî; Kînyarwanda (li Riwanda herkes bi vî zimanî dizane), fransî (5%) û îngilîzî (2%) ye. Di 1'ê tîrmehê 1962'an de serxwebûniya xwe îlan kiriye.
Glîsîn
Glîsîn an Glycin tirşeyek amînî ye.
Villexavier
Villexavier, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Ûzinî Serû
Ûzinî Serû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (22 malbat) bûn.
Hugo Boss
Hugo Boss AG fîrmayeke navdar a alman e ku pirranî bi hilberîna cilûbergan tê naskirin. Navenda wê li bajarê Metzingen a federedewleta Baden-Württembergê ye. Boss an Hugo Boss herwiha markayeke navdar a modayê ye. Birêveberê giştî yê vê komê Claus-Dietrich Lahrs e.
Navê xwe ji damezîrenêrê xwe Hugo Ferdinand Boss digire. Di destpêka salên 2000'î de li 110 welatan şaxên wê hebûn û li 6.100 firoşgehan berhemên vê fîrmayê dihatin firotin. 330 navendên belavkirina cilûbergên Hugo Bossê hebûn. Ji sala 2008'î ve xwe daye veberhênana aksesuarên têlefonên gerok jî.
Dîrok
Ji aliyê Hugo Ferdinand Boss ve sala 1924'î li Metzingenê li wekî dikaneke firotina cilûbergan tê damezrandin. Sala 1931'î wêr diçe (îflas). Hugo Boss dibe endamê partiya Nazîyan, bo SA, SS, Ciwanên Hitler, NSKK û rêxistinên din ên Naziyan unîformayan didirû.
Di salên dawî yên şerê cîhanê yê II de, dîl û girtiyan bi darê zorê dide xebitandin. Bi mirina damezîrenêrê xwe ve (1948), fîrma bi gelek markayên navdar re dikeve têkilî û hevkariyan.
Ji parfûmerî, aksesûaran têlefonan heya modaya zarokan di gelek waran de kar dike.
Ferxîk
Ferxîk, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
Vaux-sur-Eure
Vaux-sur-Eure, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Şêx Tajdîn
Şêx Tajdîn gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Lîsteya gundên Colfayê
Navên gundên Colfayê bi rêza alfabê:
Tortan, Hesenqele
Tortan, gundekî navçeya Hesenqeleya bi ser Erziromê ve ye.
Qîzîlomerlî
Qîzîlomerlî, gundekî bi ser navçeya Sumbasa Osmaniyeyê ve ye.
Borchen
Borchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Paderborn li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Xidiran
Xidiran gundekî navçeya Amedê ya Erxenî li bakurê Kurdistanê yê. Li başurê rojhilatê Erxeniyê û 13 km. ji navçeyê dûr e. Di nava geliyeke hêşinahiyê de hatiye avakirin. Xidiran gundekî mezin e.
Gelê vî gundî girîngiyeke zêde daye xwendinê. Ji ber vê yekê ji vê gundê mamoste, doktor, parêzer, endezyar, memûr û ji pişeyên din gelek kes derketine. Her wiha di vê gundê de gelek hosteyên înşaatê jî heye.Her wiha ji gundê Xidiranê ji destpêka salên 1970î gelek kes beşdarî têkoşina rizgariya Kurdistanê bûne û şehîd dane.
Li derdora gundê şûnûwarên ku ji serdemên kevn wek Gira Siyasûr, Kepela Korkî heye.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Daniel Gabriel Fahrenheit (jdb. 14ê gulana 1686an – m. 16ê îlona 1736an) fizîknas û endazyarê Elmanî ko jibo danana pileyên têhnê, yên ko bi navê wî mane, navdar e.
Jînenîgar
Daniel li roja 14ê gulana sala 1686ê li bajarê Gdańsk (bi Elmanî: Danzig) ko bajarekê Prûsiya ya şahanî bû hat dinyayê. Malbata wan yek ji Hanseyiyan bûn ko bi koka xwe ji bajarê Hildsheimê ji Elmanyaya niha çû bûn wêderê. Daniel li Prûsyayê hat dinyayê, lê pirraniya jiyana xwe li Komara Holendayê bihurand.
Sîdons
Sîdons, gundekî girêdayî navçe Norgeha bi ser Erziromê ve ye.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Jînenîgar
Piştî ko daybabên wî bêdestî kivarkên jehrîn wxarin û li roja mirin, wî li temenê 16 saliyê li bajarê Amsterdamê dest bi perwerandina xwe mîna bazirganekî kir. Lê meraqa wî jibo zanistên xweriskî zêdetir bû. Ew çû Berlînê û gelek bajarên dî û dest bi xwînina zanistan kir. Li dawiya temenê xwe ew li Amsterdamê bû desrdêrê kîmyayê.
Munster, Saksonya Jêrîn
Munster, bajarekî navçeya (Landkreis) Heidekreisê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Jînenîgar
Wî Bazirganiya şîşe û şîşealavan dikir û amîrên mîna pestpîv, berzîpîv û têhnpîvan çêdikirn.
Lîberalîzm
Lîberalîzm/lîberasyonîzm, nêrîneke siyasî û exlaqî ye ku li ser bingeha mafên takekesî û azadiyê disekine. Lîberalîzma ku bi fikra azadiya takekesî û mafên takekesî dest pê kir, di salên pêş de li cûrbecûr dabeş bû û dest pê kir ku girîngiya prensîba wekheviya kesan giran bike. Dema ku lîberalîzma klasîk girîngiyê dide rola azadiyên takekesî, lîberalîzma civakî jî bi qasî ku; balê dikişîne ser girîngiya prensîba mafê wekheviya kesan û armanc dike ku hevsengiyek di navbera azadî û wekheviyê de çêbike. Nêrîna lîberal gelek nêrînan digirin ku ew bi gelemperî piştgirî didin ramanên wekî azadiya axaftinê, azadiya baweriyê, azadiya çapemeniyê, mafên sivîl û azadiya sivîl, dewleta laîk, demokrasiya lîberal û azadiya aborî.
Peyva lîberalîsm, ji peyva Latînî "liber" ku wata wê 'azad' e, hatiye wergirtin. Di serdema niha de, lîberalîsm wek behweriyek, yan jî tevgerek siyasî û civakî ye. Armanca wê azadkirina mirov e, çi wek tek, çi wek kom, yan civak. Azadkirina wî ji qeydên desthilatdariyê, bi hemî rengên xwe (siyasî, abûrî, yan jî rewşenbîrî).
Mirov dikare têgehê lîberalîsmê, di risteyekê de kurtbibirin: ji mafê tekemirove ku jiyana xwe li gor daxwazî, hez, û behweriyên xwe bije. Dirûşma lîberalan, ev e: "Bihêle karê xwe bike, bihêle derbazbibe".
Venon, Eure
Venon, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Dîgîtal
Digit ji zimanê Latinî ye. Kurdiya wê "tilî" ye. Ji ber ku meriv bi tilliyên xwe dijimartin, ji jmaran re jî digotin tillî. Digital tiştek e, ku têkiliya wê bi tilliyan, ango bi jmaran ve heye.
Di teknîkê de sinyalên analog, wek Elektrîk, li jımaran tên wergerandin û dibin sinyalên jmarî. Ev sinyal bi CPU (Central Processing Unit, Yekbûna Navendî), an jî micro controller, cîhazên ku hemû karên di Kompûteran de dikin, tên xwendin. Bername yên computeran bi rastî ev sinyalên digital in.
NGC 2107
NGC 2107, cismekî esmanî ye. Ji aliyê stêrnasê brîtanî John Herschel ve di sala 1836an de hatiye vedîtin.
Ziyareta Emer Axa
Ziyaret bi naveke din Ziyareta Emer Axa li bakurê Kurdistanê gundekî navçeya Amedê ya Erxenî yê. Li başurê rojhilatê Erxeniyê û 13 km. ji navçeyê dûr e.
Di serê Çiyayê Belaxur di hêla bakur gund hatiye avakirin. Rûniştvanên gunda Ziyaretê bi çandina tene û bi xwedî kirina bizin û mî debara xwe pêk tînin.
Şêxanî
Şêxanî  qaziyeke girêdayî parêzgeha Dihokê ve ye xelkê wê ezdî û musilman û kirîstiyanin. navê şêxan vedger bo peyva şêx çunke pirniya şêxên êzîdiya diktine wê devarê, û her bi zarvaiyî kurmanciya şêxaniyî di exvin. helbet jî cwdehî heye dinve beyne devoke şingalî û şêxanî de. lê her dîsa di nêzîk hevin herdû devok.
=Çavkanî =
Hemhofen
Hemhofen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Malî
Malî, welatekî rojavaya Efrîkayê ye. Cîranên komara Maliyê li bakur Morîtanya û Cezeyêr, li rojava Nîjer, li başûr Burkîna Faso û Peravê Diranfîl, li başûr rojava Gînê, li rojava Senegal in. Malî koloniyeke kevn a Fransayê ye. Di sala 1960î de serbixwe bûye û paytexta wî Bamako ye. Gelheya vî welatî 19.1 milyon e û ji sedî 93.9 ê wê ji misilman an pêk tê. Zimanê fermî fransî ye.
Unîteya wereqeyên (pere) wan CFA (Communauté Financière Africaine) ye. Koloniyên Fransayê li Afrîkayê giş CFA bi kar tînin. Li welatên Afrîkaya Rojava (Benin, Burkina Faso, Guinea-Bissau, Ivory Coast, Mali, Niger, Sénégal û Togo) CFA-XOF, li Afrîkaya Navend jî (Cameroon, Central African Republic, Chad, Republic of the Congo, Equatorial Guinea û Gabon) CFA-XAF.
Zivstana vî welatî di navbera mehên sibat û nîsanê de ye. Li Zistane germahî di navbera 30-40 C tê guhertin. Havinan germtir e û baran zêde dibarê.
Villiers-Couture
Villiers-Couture, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Alanîn
Alanîn an Alanin tirşeyek amînî ye.
Ûzinî Xwarû
Ûzinî Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (5 malbat) bûn.
Gewreqela
Gewreqela, Gewreqeła, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor Serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Gewreqela 491 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 98 e.
Dielkirchen
Dielkirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xefarlî
Xefarlî, Gefarlî, gundekî bi ser navçeya Sumbasa Osmaniyeyê ve ye.
Tilxab, Heştrûd
Tilxab gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Seyrantepe
Seyrantepe gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Hövelhof
Hövelhof şaredariyeke navçeya (Landkreis) Paderborn li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Vîzaya Betlaneya Xebatê
Vîzaya Betlaneya Xebatê destûra rûniştinê ye, ku rê dide rêwiyên ji welatên din ên vîzeyê dide fonên rêwîtiya xwe, ku kar bikin (û carinan jî bixwînin). Ji bo gelek ciwanan, xwedîkirina vîzeya betlaneya xebatê dihêle ku ew jiyanek li welatekî biyanî bijîn û bêyî lêçûnên asayî yên lêçûnên peydakirina sponsoriya xebatê pêşwext bikin an biçin bernameyên pevguherîna zanîngehên biha.
Piraniya vîzeya betlaneyên xebatê di bin peymanên berevajî, di navbera hin welatan de têne pêşkêş kirin, da ku rêwîtî û danûstendina çandî di navbera hemwelatiyên xwe de teşwîq bikin.
Bi gelemperî li ser vî rengî çend cureyên vîzeyên hene:
Welat û herêmên vîzaya betlane yên xebatê pêşkêş dikin
Nêzikî 60 welatan peymanên bernameya betlaneya xebatê ya dualî îmze kirin:
Vinax
Vinax, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Axbilax Cilfa
Axbilax Cilfa, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Amritsar
Amritsar (bi hindî: Amratsar Sitti, pencabî: Amratsar, înglîzî: Amritsar City), bajarê pîroz ê bawermendên sîk e. Ev bajar dikeve herêma Pencaba Hindistanê.
Senegal
Senegal, welatekî Efrîqa rojava ye. Cîranên Senegalê; li bakur û rojava Morîtanya, li rojava Malî, li başûr Gînê û Gînê-Bîzo hene. Rojavayê Senegalê jî Okyanûsa Atlantîk heye. Ji xeynî van dewletan, Gambiya welatekî ku ji Okyanûsê dest pê dike û hetanî sêsed km dikeve nav axa Senegalê. Di sala 1960'an de ji Fransayê serxwebûniya xwe bidest xistiye.
Girêdanên derve
ekonomiya senegalé zeféwi fıstıqe ku çağéekonumiyawi ket dest pi masiyan u turizm e kırın
Şikefta
Du gundên bi vî navî hene:
Girara meyxaneyê
Girara meyxaneyê yan savara meyxaneyê bi tîkegoşta pîlê tê kelîn. Divê goştê mihê be. Li Semsûrê deng vedaye. Ji meyxaneyê re badexane, araqgeh, kabare jî dibêjin. Berê li meyxaneyan (dibe ku wekî meze) dihatibûye servîskirin.
Çêkirin
Goşt bi nîv SA avê bidin ser agir. Goşt ava xwe kişand, pîvaza hûrkirî, îsota sor û rûn tevlî bikin, heya zerayî bi pîvazê ket biqelînin. Qalikên fringiyan bigirin, hûrbikin, berdin navê, tevbidin.
2 SA avê tevlî bikin, heya goşt nermijî bû bila bikele. Ava xwe kişand, du car qasî savarê avê berdin navê û du kelan pê bînin.
Münster, Westfalen
Münster, bajarekî serbixwe ye li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Togo
Togo, welatekî Efrîqa rojava ye û yek ji welatên herî biçûk ê Efrîqayê ye (56 785 km²). Cîranên Togoyê; li bakur Bûrkîna Faso, li rojava Bênîn û li rojhilat Gana ne. Paytexta Togoyê Lomê ye. Nifûsa Togo 5 399 236 e û ji xeynî fransî gellek zimanên din ên fermî hene (Êwê an Mîna, Kabiyê, Moba, Cotokolî...). Togo di sala 1960'an de serxwebûniya xwe bidest xistiye.
Girara meyxaneyê
Çêkirin
Kel bidawî bû, ser pîlawê bi kaxezê sîs ê di kelandina xwarinan de tê bikaranîn porbikin, derxûnê bigirin, bêhêlin bila bi qasî 20-25 deqeyan sar be.
Beriya servîskirinê îsota reş pê werbikin.
Les Ventes
Les Ventes, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Eros, Xinûs
Eros, Erûs, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
Dörrmoschel
Dörrmoschel şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Valîn
Valîn an Valin tirşeyek amînî ye.
Heroldsberg
Heroldsberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mêşkok
Mêşkok, stêrka teftikê, moriyên xemila dêmûrûyê navê cure makyajeke kevn a îraniyan e. Gelên îranî (kurd, belûcî, fars ûêd), bi taybetî jinên dewlemendan bikaranîne. Li Hindistanê, herwiha di nava suryanîyan de dihatibûye bikaranîn.
Heya salên 1970'î yî jî li Kurdistanê çend ji wan dihate zanîn. Jinan hin ta û şirîtên rengîn dixistin nava por û biskên xwe. An bi toqe û benîştan, an jî bi rêbaza şilkirin-ziwakirinê dizeliqandin. Gelek xemilên asyayî derbasê ewropa bûne.
Formên wê yên sereke
Di hin versiyonên destana Zembîlfiroş de herwiha behsa wê heye. Ji ber ku îslamê xemil û estetîka jinê bisînor û gelek jî qedexe kiriye, ev makyajên kurdî hêdî hêdî heliyane, winda bûne.
Moriyên nezerê bi benîştan ve bi enî, serî yan dêmên zarokan ve dihatin zeliqandin. Ev ne ji bo xemilê bû jî, bingeha xwe ji xemilandinên kevn ên îraniyan digirt.
Jinan ji bestiran, zêr, zîv û gelek materyalanan di dirûvê xalxalok, beybûn, roj, heyv, morî, dûpişk hww de, deqok bi hinarik, girik, stû, por, pêsîr, zikên xwe ve dikirine.
Sinara
Sinara gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Ananas
Ananas mêwe, meywe, fêkî ev jik li Brasilien û Bolivia per heye ananas gelki şirine
Hesen Hişyar
Hesen Hişyar (1897 li Amed - 1985 Qamişlo) kurdperwer, nivîskar, helbestvan û dîroknasekî kurd bû. Di sala 1897an de li gundê Serdê 70 km bakurê rojhilatê bajarê Amedê di navbera Hênê û Liceyê de hatiye dinê.
NGC 2108
NGC 2108, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1835an de hatiye vedîtin.
Hesen Hişyar
Di nav salên 1920î de bi tevgera kurd re dikeve danûstendinê. Têkiliya Îhsan Nûrî Paşa bi navçeyên Hênê û Liceyê pêk tîne. Di liberxwedana neteweyî ya Şêx Seîdê Pîran a sala 1925an de bi şêweyekî kariger cih digire. Piştî şikestina liberxwedanê Hesen Hişyar birîndar tê girtin û di dadgehê de tê arihkirin. Ji ber biçûkiya temenê wî darvekirinê dikin 15 salan hebs. Lê piştî bûriya giştî ya 1928an ji girtîgehê derdikeve, diçe Amedê û dikeve karê dewletê, dibe kargêr û rêveberê cergeya tabûya Qulpê.
Dema ku liberxwedana Agiriyê dest pê dike Hesen Hişyar xwe digihîne Agiriyê û wekî şervan cih digire. Piştî têkçûna liberxwedanê bi Îhsan Nûrî Paşa derbasî Îranê dibe. Di sala 1934an de diçe Sûriyê û li Binxetê akincî dibe.
Di sala 1956an de Komela Zanistî û Alîkariya Kurd bi destê wî û çend rewşenbîrên kurd hatiye damezirandin. Di sala 1966an de jî wî bi tena xwe kovara Agahî derxist. Dibêjin ku hejmarên vê kovarê gihane 19 hejmaran.
Hesenê Hişyar di 14ê îlona 1985an de çû ser dilovaniya xwedê û li goristana Dugirê li devera Qamişlokê hatiye veşartin.
Girêdanên derve
http://www.eduhok.net/nubun/79/29.pdf
Mîrekanî Gewre
Mîrekanî Gewre, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Baxçe, Osmaniye
Baxçe navçeyeke parêzgeha Osmaniyê ye ku dikeve Tirkiyê.
Mele Muhemmedê Koyî
Mele Muhemmed di sala 1876ê de, li bajarê Koyeyê hatiye dinê. Xwendina navîn li vira qedandiye. Paşe çûye Stembolê û li vê derê di demeke kurt de tirkî, erebî û farsiya xwe pêşxistiye. Li Koyê miftîtiyê û piştre jî qazitiyê dike. Di sala 1924ê de li meclîsa Iraqê nûnertiya bajarê Mûsilê dike. Ji bo pêşveçûna zimanê kurdî dixebite. Bi helbestên xwe yên giranbuha di anava wêjeya kurdî de cîh digre.
Xatûnawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (15 malbat) bûn.
Baxçele
Hejmara rûniştvanan
Li gor Serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Baxçelle 81 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 18 e.
Sindoqî
Sindoqî  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Verneuil d'Avre et d'Iton
Verneuil d'Avre et d'Iton, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Virollet
Virollet, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Tekanlû Sofla
Tekanlû Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Roger Garaudy
Roger Garaudy (z. 17ê tîrmeha 1913, Marsêy - m. 13 hezîrana 2012, Parîs) fîlozof, siyasetmedar û nivîskarekî fransî ye.
Di sala 1952an de li Zanîngeha Sorbonne hevotina xwe girtiye û di sala 1954an de jî doktortiya xwe girtiye.
Di sala 1982yan de Roger Graudy di 69 saliya temenê xwe de dînê xwe guherand û bû misilman.
Mîrze Mihemed
Mîrze Mihemed yek ji lehengên navdar ên çîrokên kurdî ye. Mîrze Mihemed kesayetiyeke pozîtîv e. Merd, wêrek, parvekar, biûjdan, têkoşer û bisebr e. Hin caran şerkar e, hin caran miroveke ji rêzê ye. Bi pirranî ji çînên bindest e. Bi hêsanî nebe jî di hemî çîrokan de bi ser dikeve.
Xidir xelef
Xidir Xelefî (Eşîr)
Gulav
Gulav (di hin devokan de gulavk, ava gulê) ji ava gulê re tê gotin ku bi parizandina pelên gulê tê bidestxistin. Him di kozmetîkê de tê bikaranîn, him jî di xwarinan de.
Heßdorf
Heßdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Xidir xelef
Îslama Wan
Hinek Di Bêjin Ew le Ser demê Omer Kurê Xetabî Xalîfeyê Îslamê Misilman Bune Û Hinek Di Bêjin Ew Li ser Demê Padşah Mihemedê Soranî Misilman Bune Belê Ya Dirstirê Ewe Ku Li Ser Demê Mîrê Soranî Misilman Bune
Bavik
•Mala Kelo •Mala Dare •Mala Asîya
Gulav
Di bijîşkiya gelêrî ya kurd de, wekî antîseptîkek dihate bikaranîn. Bo mînak bo werma qirikê, hemlik, kunêr, werma girikên pêsîran dihate bikaranîn.
Qelaşînka Bengalê
Qelaşînka Bengalê, şînşînka Bengalê (Coracias benghalensis), balindeyeke ji famîleya qelaşînkan (Coraciidae) ye, beşek ji koma Passeriformes e. Qelaşînka Bengalê ji Rojavayê Asyayê heya Hindistanê dijî, li çîmenên vekirî û jîngehên daristanan hevpar e. Ew bi piranî bi kêzikan, nemaze Coleoptera dixwe. Coracias benghalensis li herêmên ku ji hêla mirovan ve hatine guheztin xweş adapte bûye.
Perçikilîpîlaw
Perçikilî pîlaw, girara perçikilî, pirrçikilîpîlaw navê pîlaweke kurdî ye. Li herêma Tolhildanê, bi taybetî li Rihayê nav daye. Navê wê di wateya "pîlava perên wê pirr hatiye dirûtin/çikilandin". Lewra mirîşka xaşandî û hestiyê wê hatiye girtin tevlî vê pîlavê dikin û perê mirîşkê diçikilînin, didirûn.
Îstîtuta patentê ya tirk ev jî bipatent kiriye
Bi romî (tirkî) navê wê neguhertine, bi navê pirçikli türk pilavi dewletê ev xwarin bipatent kiriye. Dewleta Romê (Tirkiye) hemî xwarin-vexwarinên kurdî bipatent kiriye ku bi hêsanî bikaribe bikaranîna navên kurdî qedexe bike. Lewra xwarekek bû marka, patenta wê hat derxistin, bêî destûrê kes nikare navê wê bikarbîne, dikarin dozê vebikin. Ji navê xwarinê û herêma lê tê xwarin jî kivşeye ku ev xwarineke kurdî ye.
Çêkirin
Mirîşkê amade bikin, pakij bişon, bixaşînin, hestiyan derînin, perên wê bidirûn, biçikilînin. Birincê bikin nava ava kelî û şor, heya av sar bû bihêlin. Heya ava zelal jê derket bişon, bidarivînin.
Pîvaz û gizêran bi dirêjkî hûrbikin, di nava rûn de biqijilînin. Berdin nava quşxaneyê. Mirîşkê bidin ser, birincê jî ser de û xwê pê werbikin. Hêdî hêdî ava goşt berdin nava xwarinê û bihêlin bila bikele.
Çend deqe şûnde agir nizm bikin. Binikeke mezin bînin û quşxaneyê deverûkî robikinê (vala bikin). Êdî dikare were ser destexaneyê (sifre).
Virson
Virson, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Tawo
Tawo , gundekî girêdayî navçeya Qosera Mêrdînê ye.
Leusîn
Leusîn an Leucin tirşeyek amînî ye.
Terxanlar
Terxanlar gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Verneusses
Verneusses, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Zeytûn
Zeytûn mêweya dara zeytûn (Olea europea) e û li gelek welatên hawirdorê Deryaya Spî tê çandin. Ji demên gelek kevn û bi vir de mirov zeytûnan diguvêşe û zeytê jê çêdike. Li gorî lêkolînên li ser DNA'ya zeytûnan, warê herî kevin ê çandina wê Kurdistana îro ye.
Îlsûn
Îlsûn, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Dörentrup
Dörentrup şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lippe li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Voissay
Voissay, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Teraşî
Teraşî  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Gundekî kevn e.Dema dûrde Kewarêxî rewiyan û hatîn ew gûndî. Gellek Bûyer bûne. Lê kê çi kirine çi ziwirandine kes nizani. geryayi û çuyî li hewnehatye anha mayi tene gûndek Xerabe.
Îsoleusîn
Îsoleusîn an Isoleucin tirşeyek amînî ye.
Gaugrehweiler
Gaugrehweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
NGC 2109
NGC 2109, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1834an de hatiye vedîtin.
Tibyat
Tibyat gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Ebdalan
Ebdalan, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Maximilien Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre (jdb. li Arras; m.  li Paris), siyasetmedar û şoreşgerekî navdar ê dema Şoreşa Fransî ye.
Gel wî bi navê "Incorruptible - Naxurufe" binavdikir. Di nava birêxistinkirina Komûna Parîsê de cihgirtiye. Li dijî şer û bandora leşkeriyê bû. Li dijî kaos û terorîzma koman bû, lê ji bo berjewendiyên şoreşê xwînrijandin rewa didît. Gelek xebatên wî yên angaştî li ser şoreş î civakan hene. Bi cezayê giyotînê tê kuştin.
Kalchreuth
Kalchreuth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Xurdelûkî
Xurdelûkî, gundekî gundistana Zûlfeqara navçeya Sirşîwê ye. Sirşîw ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Xurdelûkî 541 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 105 e.
Semir Sedêq
'Semîr Sedêq'' hunermendekê kurde. Hunermend Semir Sedêq li bajerê Duhokê ji dayîk bûye. Malbata wî xelke bajarê Duhokêne. Heta nihe 4 allbum hene u noka Du mahik Albuma xo ina ya xarê.
Albumên hunermend Semîr Sedêq (Perîşanim 1993) (Ne kene bîk 1994) (Bişkure 2000) (Cîroka Min 2009)
Xanqulî
Xanqulî gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 110 kes (33 malbat) bûn.
Soranî
Soranî an jî Kurdiya Navendî, zaravayekî zimanê kurdî ye. Zimanê fermî yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê (Iraq) ye. Di rastiya xwe de ev navê devokekê ye ku li nêzîkî Silêmanîyê tê axaftin, lê di pêvajoya dîrokî de navê xwe li hemû devokên zaravayê Soranî kiriye. Îro devokên mukrî, kurdî û yên din bi navê soranî têne nasîn. Bi giştî bi tîpên kurdî-erebî tê nivîsandin; herwiha, gotarên bi tîpên latînî jî hene. Soranî zêdetir li Kurdistana başûr û rojhilat tê bikaranîn.
Alfabe
Alfabeya Soranî bi tîpên Erebî tê nivîsandin.
Toprakkale
Toprakkale, berê Qinik, navçeyeke parêzgeha Osmaniyeyê ye ku dikeve komara Tirkiyeyê.
Nîjerya
Nîjerya an jî Komara federal a Nîjeryayê, welatekî rojavayê Efrîqayê ye. Ji sala 1991'ê û vir de paytextê Nîjeryayê bajarê nû yê bi navê ye. Nîjerya ji aliyê petrolê ve dewletekî dewlemend e û endamê OPEC'ê ye.
Nîjerya bi nifûsa xwe ya 133.881.703 kesî dewleta herî qerebalix ê Efrîqayê ye. Zimanê fermî yê vî welatî îngilîzî ye.
Hêrodêsê Mezin
Hêrodês I an Hêrodêsê Mezin keyekî Cihûstanê  bû. Hêrodês di navbera 37 û 4 b.z. de key bû. Ew dilsozê Romayê bû; keyaniya wî hevalbendê Komara Romê û Împeratoriya Romê bû.
Tifahî
Tifahî  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Doraman
Doraman, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Lîsteya bernameyên ku ji aliyê televizyona KBS ve tên weşandin
Ev lîste, lîsteya bernameyên ku li ser kanalên televizyonê ya bejayî yên Korêya Başûr KBS1 û KBS2 a Korean Broadcasting System (KBS) e.
Rêzefîlmên sereke
Rêzefîlmên KBS'yê yên ku pirr tên temaşekirin li ser televizyona KBS2'yê di saet 21:55'ê de, bi gelemperî sê beş li ser hev, du şeva peyhatî tên weşandin; Duşeman û Sêşeman; û Şemiyan û Yekşeman; û li ser KBS1'ê di saet 20:25'ê de, her roja heftiyê û roja Şemiyê di 20:40'ê de, piştî weşana dawiya hefteyê Nûçeyên Saet 9'an tê weşandin.
Rêzefîlmên KBS2'yê yên Duşem û Sêşemê
Ji bo agahiyên berfireh binêre gotara korêyî: 한국방송공사 월화드라마.