cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Îrîncîl
Îrîncîl, gundekî bi ser paytexta Kurdistanê Amedê ve ye.
Laura Coleman
Jînenîgarî
Coleman li Melton Mowbray ji dayik bûye ku ji malbatek model û serketiyên pêşbirkên bedewiyê tê. Dapîra wê yî ji aliyê dayikê ve Irene 12e sernav bi dest xist û di salên 1940an de bû Miss Army Pin-Up û Miss Lovely Legs. Dayika wê Dena di 20 saliya xwe de 20 pêşbirkan bi dest xist, tevî Miss East Anglia û di Miss Keyaniya Yekbûyî de bûye fînalîst.
Coleman di sala 2005an de dema ku li Zanîngeha De Montfort li Leicesterê di beşa qanûna karsazî û kirrûbirrê de dixwend, di sala 2005an de li pêşbirka Miss Leicestershire bû yekem û di vê salê de li pêşbirka Miss England de bû çaremîn.
Laura di 2008an de Miss Derby qezenc kir û di 18ê tîrmeha sala 2008an de, tenê rojek piştî mezûnbûna xwe, di hewildana xwe ya duyemîn de di Miss England 2008 de bû bedewa yekem a salê. Piştre Coleman di Miss World 2008 de, li Afrîkaya Başûr, Îngilîstanê temsîl kiriye.
Laura niha li Londonê dijî û ji hêla ajansa modela Models 1 ve tê temsîl kirin. Laura ji bo markayên domdar û moda kevnare ya li ser Instagramê bandorkarekî medyaya civakî ye.
Coleman di gelek fîlmên metrajdirêj de derketiye ku di nav de King Arthur ya Guy Ritchie heye: Excalibur Rising (2017) û The Witches of Dumpling Farm (2018.)
Zarok TV
Zarok TV, kanala televîzyonekî kurdî ye ku jibo zarokan bername û xêzefîlmê bi kurdî weşanê dike. Zarok TV, di 21'ê adara sala 2015an dest bi weşanê kiriye û rojane 24 saetan weşanê dike. Navenda Zarok TVyê li bajarê Amedê ye û bi zaravayên kurmancî û kirmanckî weşanê dike. Şîara Zarok TV'yê Ji Bo Me Zarok TV! ye.
Kongreya Neteweyan ji bo Îrana Federal
Kongreya Neteweyan ji bo Îrana Federal sîwaneke siyasî ye ku gelek rêxistinên li Îranê hatine qedexekirin di bin vê sîwanê de cihê xwe digire. Ev kompartî ji rêxistinên nefaris pêk tê. Di nav de bi taybetî rêxistinên kurd, ereb, belûç, azerî û tirkmen hene.
Tixûjiqo Qizbeç
Di temeneke biçûk de dibe şahidê kuştina malbata xwe ku ji aliyê artêşa Rûsyayê ve têne kuştin. Tiẍûjiqo sonda tolhildanê dixwe û bi lez beşdarî nav refên artêşa çerkezan dibe. Di nav artêşê de digihîje pileya Dzepaşê ku di nav artêşê de wek general tê zanîn. Di qonaxên dawî yên jiyana xwe de şahidiya mirina zarokên xwe di şer de dike. Qizbec fermandarekî siwaran bû û bi serkeftina xwe ya li pişt xetên dijmin navdar bû. Wî gelek pêşniyar ji Împeratoriya Rûsyayê standin ku alî biguhere lê wî van pêşniyaran qebul nekir. James Bell ku Qizbeç bi xwe nas dikir, tomar kir ku jê re dibêjin "Şêrê Çerkes". Qizbeç li hemberî Rûsan serketinên wisa bi dest xistibû ku di rojnameyên îngîlîzî de jî bûbû manşet.
Qizbeç di 29ê sibata sala 1840an de ji ber birînên ku di şer de girtibû jiyana xwe ji dest da. Beriya ku bimire kalima-i şehada anî. Di wê demê de şeş birînên wî yên giran hebûn.
Ereb
Ereb komekî etnîkî ya Samîaxiv li Nîvgirava Erebî û li bakurê Afrîkayê ne, ku bi giranî li welatê Ereb. Wekî civakên ne-xweser, Ereb jî li gelek welatên cîhanê li diyasporayê dijîn, bi giranî li Başur û bakure Amerikaye û Ewropayê, nemaze li Brezîl, Arjentîn, Fransa û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Hejmara mirovên bi eslê xwe Ereb 450 milyon kes tê texmînkirin û piraniya wan li dîasporayê ne. Lêbelê, gelek mirovên bi eslê xwe Ereb li Amerîkaya Latînî êdî bi Erebî na axivin.
Ji ber ku pênase di çand û demên cûda de pir cûda dibe, peywirek zelal tenê di çarçoveyek guncaw de gengaz e. Ji bo Ereban kesên biyanî yên ku bi Erebî rast nizanin wekî Ecem têne hesibandin. Komên etnîkî yên wekî Berber, Kurd, Tirkmen, Suryanî û kêmnetewên din ên li welatên Ereban dijîn di nava Ereban de nayên jimartin. Gelek ji wan erebî wek zimanê duyemîn diaxivin.
Etimolojî
Bikaranîna belgekirî ya destpêkê ya peyva Ereb ji bo referansa gel di tomarek bi Zimanê akadî ya dagirkirina Aramî a Asûriyan (sedsala 9an BZ) de di monotoliya xûrx de xuya dibe. Monoliths ev têgîn ji bo Beduynên Nîvgirava Erebî yên di bin desthilatdariya Qral Gindîbû de bikar anîne ku wekî beşek ji hevbendiyek li dijî Asûr şer kirine. Di nav xenîmetên ku artêşa padîşahê Asûrî Şalmaneser III di Şerê Qerqarê (853 BZ) de girtiye, 1000 deve ji "Gîndibu'yê Arbâya" an "[zilamê] Gindîbû yê Ereban" (ar-ba-a-a, hene bûna nîsba rengdêra navdêra ereb).
Dîrok
Xîlefeta Fatimî di destpêka sedsala 10an de ji aliyê el-Mehdî Billah ve, ku ji dûndana Fatima keça Mihemed e, hat damezrandin. Misir navenda siyasî, çandî û olî ya împaratoriya Fatimiyan bû. Dewleta Fatimiyan di nav Berberên Kutama de, li rojavayê peravên Afrîkaya Bakur, li Cezayirê, di sala 909an de Reqada, paytexta Axlabîd, dagir kir. Di sala 921an de Fatimiyan bajarê Tûnisê Mehdiya weke paytexta xwe ya nû ava kirin. Di sala 948'an de wan paytexta xwe guheztin El-Mensûriye, li nêzî Qeyrûana Tûnisê û di sala 969'an de Misir zeft kirin û Qahîre wekî paytexta xîlafeta xwe ava kirin.
Ji 1517 heta 1918, piraniya cîhana Ereb di bin serweriya Împeratoriya Osmanî de bû. Osmaniyan li Qahîre Siltanatiya Memlûkê têk bir û xîlafeta Ebbasiyan bi dawî kir. Ereban bi guhertina rêveberiyê hîs nekir, ji ber ku Osmaniyan desthilatdariya xwe li gorî pergalên rêveberiyên berê yên Ereban model kirin.
Piştî Şerê Cîhanî yê Yekem, dema ku Împaratoriya Osmanî ji aliyê Împaratoriya Brîtanî ve hat hilweşandin, koloniyên Osmanî yên berê di navbera Brîtanya û Fransiyan de wekî erkên Yekîtiya Neteweyan hatin dabeş kirin.
Piştî kolonyalîzmê, Ereb bi tevahî 22 welatên ku ji Afrîkaya Bakur heta Rojhilata Navîn dirêj dibin, bûne serxwebûna xwe.
Ziman
Erebî (bi erebî: اللغة العربية al-luġatu al-ʿarabiyya) zimanê erebî ji Malbata zimanê Hamî−Samî ji baskê Samî ye. Qurana Pîroz bi zimanê erebî ye. Alfebeya erebî ji 28 tîpan pêk tê. Ew li welatên mîna Maroko, Cezayir, Tûnis, Misir, Surî, Îraq, Erebistana Siyûdî û din tê gotin. Di heman demê de, di van welatan de zimanê yekem fermî ye.
Weinbach
Weinbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Limburg-Weilburg li Hessen, Almanyayê ye.
Ereb
Pêjgeh
Çand û hunera ereban pirr dewlemend e. Bi belavbûna Îslamê re kûltûra gelên îslam pejirandine jî tevlî ya ereban bûye. Xwarinên ereban bandoreke mezin li yên cîranan kirine, herwiha berevajî jî. Riz, nîsk, lovî (lobiye), berhemên şîr, goştê sor bingeh in di pêjgeha ereb de. Bi qasî kurd û farisan nebe jî, biharbêhnê bikartînin.
Li bakurê Afrîkayê ku lê ereb dijîn, bandora xwarinên herêma Deryaya Navîn û afrîkayî jî gelek e. Mirov dikare bêje, li peravên Deryaya Navîn, çandeke hevpar heye. Ji pêjgeja kurdî jî gelek xwarin derbasê ya ereban bûye. Kufte, hin cureyên şorbeyê û kilor ji kurd û farisan derbasê ereban bûye.
Ereb bi kafê (qehwe), şîranîyên bêhempa, goşt û riz, dehan cureyên nanê deng dane. Di cîhanê de cihê pêjgeha ereb gelek mezin e, bilind tê nirxandin.
Fontiès-d'Aude
Fontiès-d'Aude, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Zimanên hind û ewropî
Zimanên hind û ewropî, malbatek zimanî ye ku xwecihiya pirraniya ewropî, deşta Îranê, erdnîgariya Kurdistanê û parzemîna bakurê Hindistanê pê diaxivin. Hinek zimanên ewropî yên vê malbatê, îngilîzî, fransî, portekîzî, rûsî, holendî û spanî ku di serdema nûjen de bi kolonyalîzmê ve berfireh bûne û niha li çend parzemînan têne axaftin. Malbata zimanên hevlêzim ên ji Ewropa heta Hindistanê, bi 2.5 milyar axaftinêran a herî mezin li cihanê ye. Lêzimiya zimanên hind û ewropî bi qadên (flexion), (numerus), zayend (genus) û deng hatiye isbatkirin ku kurdî jî endamê wê ye. Malbata Hind û Ewropî li ser çend şax, yan jî bi bin-malbatan hatiye dabeşkirin ku ji wan heşt kom hene ku zimanên wan di roja îro de jî zindî ne. Di nav zimanên zindî albanî, ermenî, balto-slavî, keltî, almanî, helenî, hind û îranî û îtalî ye. Neh beşên din ên vî zimanmalbatê niha hatine jibîrkirin.
= Têgiha "hind û germanî" = Zimanzanên sedsala mezin ev têgih bikar dianîn, ji ber ku zimanên di vê malbata zimanan de ji hev dûrtirîn zimanê hindî yê kevn, sanskrît û germanî bûn. Zimanên keltî ewdem ne dihatin jimartin, ji ber ku rêzimanên wan xwedî hin taybetiyên cihê bûn û toxarî a bêhtir li Rojhilatê bû di sala 1890 hat dîtin.
Di warê zanistiya zimanên hind û ewropî de zimanzanên alman pêşiya giştan in. Ew navê "hind û germanî" bikartînin.
= Dabeşa hind û ewropî =
Reh û peresendî
Zimanên hind û ewropî di wateya zimanzanî de lêzimê hev in.
Nevşehir
Nevşehir navê bajar û parêzgehekê Tirkiyê ye.
Soy HIV
Soy HIV, HIV Infection, hewey şayanî bese em soyes yekêke le nexoşiye dirme zayendiye nasrawekan be hoy zayendewe degozrêtewe. Kanî ke ziyatir le 23 sal beser beskirdinî nexoşiyekeda têperîwe, belam roj be roj tirsî so bevayrosekey nexoşiyeke ziyatir debêt çunke vayroseke lezorbey welatanda lecaran xêrtir belawdebêtewe. Herçenda lerseretada wabas dekra guaye vayroseke teniya homoregezbazekan degrêtewew eydizîş her taybete bewan, herweha degûtra ke eydiz tenya le Efrîqa da heye, belam emro selmênrawe so be vayroseke hemû kes degrêtewe bêciyawazî temen, wulat, regez, nejad, ayn û vayrosekew nexoşiyekeş le hemû cihan da heye.
Îflîcî
Îflîcî, Poliomyelitis, nexoşiyekî soyî dirmî giran e ke debête hoy hewkirdinî nawçey xolemêşî pêtke demar û zor car be şepiledarî mindalî nêw debrêt.
Petting, Bavyera
Petting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Traunstein li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zimanên hind û ewropî
Reh û peresendî
Di dawiya sedsala 18an de rojhilatnasê îngilîz William Jones wekheviyên di navbera sanskrît a zimanê Hindistanê kevn û latinî û yewnanî de dît û têgihîşt ku rehên wan yek in. Pişt re ev lêzimî di navbera farisî û keltî de jî texmîn kir.
Nevşehir
Li Nevşehirê gelek Kurd jî dijîn. Herêm ji aliyê bermahiyên dîrokî ve dewlemend e.
Passy-sur-Marne
Passy-sur-Marne, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Zimanên hind û ewropî
Reh û peresendî
Franz Bopp ê alman bi berhema xwe ya li ser yekrehiya sanskrît, yewnanî, latinî, farisî û almanî bingeha zanistiya hind û ewropî li Almanya danî.
Zimanê hind û ewropî yê rehane bi awayê zimanzanî hat veafirrandin. Lê ti kes nikare bibêje ku ev zimanê kalên hind û ewropiyan bû.
Çavkanî
Merritt Ruhlen (1991). A Guide to the World's Languages. Vol. 1: Classification. Edward Arnold, London-Melbourne-Auckland.
Imam Eqîl
Imam Eqîl, gundekî bi ser paytexta Kurdistanê Amedê ve ye.
Kartaca
Erdnîgarî
Bajarê Kartaca li beravên Deryaya Navîn 10 km li rojhelata paytexta Tûnisê îroj bi hevşêwe navî diketî bû. Kartaca koloniyeke fînîkiyan bûn. Ji bo şûna xweya nêzi Tengava Sîcîlya wan derya navîn kontrol dikir.
Ziman
Li Kartacayê zaravayekî zimanê fînîkî dihat axaftin.
Dema fînîkiyan
Dewletê hêza xwe ji komeştîyen xwe distand. Di 4'emîn sedsala b.z. û 3'emîn sedsala b.z. de kartacayiyan bi 400.000 nitewarên xwe ve dewleta herî dewlemenda dor Deryaya Navîn de bû.
Di navbera 280 b.z. û 275 b.z. de navbera Roma û koloniyan kartacayiyan de Cenga Pirrî derket.
Şerê Pûnîk ê yekem
Ji pê sê Cengên Pûnîk hembera Romayan re dewleta Kartacayan hilweşî bûn. Şerê Pûnîk ê yekem (264 b.z. - 241 b.z.) romayiyan ji kartacayiyan Sardînya û Korsîka standin.
Şerê Pûnîk ê duyem
Şerê Pûnîk ê duyem de (218 b.z.– 202 b.z.) ji pê der ketina sefera Hannibal (Hanîbal) ser Romayê re derket. Wî bi artêşa xwe ve li Îtalyayê êrîşa Romayê kir û gelek cengan de bin xistin. Ceng li Afrîka dewam kir û Romayê bi dawî artêşa Hannibal li wir bin xist.
Şerê Pûnîk ê sêyem
Şerê Pûnîk ê sêyem (149 b.z. - 146 b.z.) bi dorpêçkirina romayiyan a bajarê Kartacayê re dest pê kir. Ji pê dorpêçkirineke sê salan re Romayê bi serdariya Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus Kartaca di 146 b.z. de Kartaca, paytexta dewletê, dagir kir. 50.000 dimatiyên dana Romayan û ji pê re jî wek sklav hatin firotin. Bajar bi tûnî hat talan û xopan kirin. 122 b.z. de kartacayiyan dîsa hembera Romayê serîhildan. Bi dawî Julius Caesar pê derbaza textê bû re 46 b.z. de Kartaca şûnda saz kir. Di 29 b.z. 3000 kes li Kartacayê bicih bûn.
Sandro Blümel
Sandro Blümel ( jdb. 25'ê kewçêra 1990an li Berlînê, Almanya ) dûblajvanekî alman e ku li welatên alamanîaxêv bi rola xwe ya dûblajvanî di rêzefîlmê Dragon Ball Z de navdar bû.
Erxenî
Erxenî yan Dixan, yek ji navçeyên Diyarbekrê ye. Gorî hejmartinên sala 2008an hejmara niştecihên navendê 62.300 î bi giştî jî 122.000 e. 81 gund, 2 bajar û 103 mezre girêdayî navçeyê ne. 57 km dûrî Amedê ye. Rûber 1.489 km², bilindahî ji rûyê avê 955 m ye. Aborî li ser çandiniyê ye. Daristanên mayî ji aliyê dûgela Tirk ve hatiye rûxandin. Li navçeyê fabrîkayeke çementê, yeka ard û yeka jî şîr heye.
Topraxqele, Mose
Topraxqele, gundekî girêdayê navçeya Mose ya Erzînganê ye.
Erxenî
Dîroka herêmê digihîje heya b.z. 7000î. Di qeydên dîrokî de wekî Erxenî, Ekranya, Arkanîn, Erkanîkana, Ekanîna, Ûrxana, Aşat hatiye binavkirin. Hin kes dibêjin navê navçeyê ji zimanê hîtîtan tê.
Maulburg
Maulburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lörrach li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Esra Seadetê
Peyvên esra seadetê di erebî de ji esr (dem, wext) û seadetê (xweşî, rindî) tên.
Ji serdema pêşiya îslamê re serdema Nezantiyê (Cahîlliye) dihate gotin.
Binêrin
Nezantî (Cahîlliye)
Jim Parsons
James Joseph "Jim" Parsons (jdb. 24'ê adara 1973 li Houston, Teksas) lîstikvanekî amerîkan e ku bi taybet bi rola xwe ya Sheldon Cooper di rêzefîlma The Big Bang Theory navnetewî dihat nasîn û ji bo wê rêzefîlm ew 4 Xelatên Emmyê û  Xelata Kureya Zêrîn jî wergirt.
Jiyan û berhem
Jim Parsons li Houstonê mezin dibû li ku ew ji pola yekemîn de bi lîstikvanî destpê kirî bû. Piştî bi dawîkirina dibistanê, ew li Zanîngeha Houstonê dest bi lîstikvanî kir a ku wî li Zanîngeha San Diegoyê bi dawi kir.Li her du zanîngehan Parsons beşdarî pêşandanên şanoyê bû. Dûv re wî çû New York Cityê da ku karê xwe li wir bidomîne. Ew yekem rola wî ya wêneguhêzê di sala 2003an de di rêzefîlma Ed de wergirt, pişt re jî rolên wî yên bicûk di fîlmên wêneguhêz û sînemayê de he bûn. Ji bo rêzefîlma Judging Amy ew di 2004 û 2005an de li heft beşan rol dilîst. Ji sala 2007an ve, ew di sîtkoma The Big Bang Theory de rolekî serekî lîst. Digel hevalê xwe yê rêzefîlmê Johnny Galecki ew di sala 2009'ê de ewna di xêzefîlma  de pêşandana wanê mêvanekî hevbeş hebû, her yek di rolên wan de ji The Big Bang Theory.
Ji bo rola xwe wekî Dr. Sheldon Cooper, Parsons ji 2009an heta 2014an de ji bo rêzefîlma pêkenokê de wek lîstikvanê rindtirîn hi bo Xelata Emmyê navzedî bû. Ew çar caran wê xelat wergirt. Di sala 2011'ê de ew Xelata Kureya Zêrîn wergirt. Di Adara 2015an de, ew bi stêrkek wêneguhêzê ve li  hate xelatkirin. Ew stêrka 2545-ê ye û li pêşberî Hudson Apartments û li cem hêjmara  6533 li  e. Ji Gulan heta Tebaxê 2012, Parsons rola Elwood P. Dowd li Harvey di şanoyek  de lîst. Jim Person gey (hevzayendxwaz) e û bi hevjînê xwe Todd Spiewak re zewicî ye. Coteyar seva karî him li Nû Yorkê him jî li Los Angelesê dijî.
City Hunter (rêzefîlm)
City Hunter (Hangul: 시티헌터, bi kurdî: Nêçîrvanê Bajarê) rêzefîlmekî dramayê ya Korêya Başûr a sala 2011an e ku ev dispêre seriya mangayê a Japonî City Hunter (yê bi heman navê) ji aliyê Tsukasa Hojo ve hatiye nivîsîn û wênekirin. Di rolên sereke de Lee Min-ho, Park Min-young, Lee Joon-hyuk, Kim Sang-joong, Kim Sang-ho, Hwang Sun-hee, Goo Hara, Chun Ho-jin û Lee Kwang-soo lîstine. Weşana ewil di 25'ê gulana 2011an de li ser kanala SBS hatiye weşandin û di 28'ê tîrmeha 2011an de xilas bûye.
Kurte
Di 1983an de, serokkomara Korêya Başûr Chun Doo-hwan û nûnerên wî di ziyaretên wan a Bûrmayê de bombeyên bicihkirî ji aliyê casûsên Korêya Bakur ve tên teqandin û hinek desthilatdarên payebilind tên kuştin. Ji vê bûyera dîrokî re bombekirina Rangoon'ê jî tê gotin (herwiha wek bûyera Rangoon'ê jî tê zanîn). Ji bo berêrîşekî, 5 desthilatdarên Korêya Başûr operasyonekî veşartî plan kirin, û nava vê operasyonê "Operation Cleansweep" dakirin. Operasyon tê kirin û gelek endamên Bakur yên payebilind têne kuştin. Lee Jin-pyo û Park Moo-yul, du bodyguardên Xizmeta Ewlehiyê a Serokatiyê û hevalên wî yên herî baş di bombekirinê de amade bûn, û ji bo vê armancê tîmekî 21-kesan organîze kirin. Tîm, li Pyongyang'ê operasyonekî serkeftî bi rê ve bir lêbelê, ew pênc serok vê planê ji bo ku rê nedin derketina krîzekî navneteweyî betal kirin. Diltirsiyên wan yê mezin ev bû ku heke ev mîsyon ji aliyê gel vê bê zanîn, wê Dewletên Yekbûyî parastina nukleer vekêşîne, lê desthilardarên Sêûlê diyarkirin ku wê heyfa xwe nestînin.
Operasyon bi ser ket, lê gava ku leşker ji bendera Nampo'yê ber bi noqava Komkeştiya Korêya Başûr ve soberî dikirin nîşanbazên ku ji bo kuştina wan hatibûn rayedarkirin bi çêkên sniperê gule berdan ser wan. Park piştî nîşanbaz agir berda ser wî û birîndar bû, ji bo ku jiyana Lee xilas bike xwe avêt ber guleyên ku diçûn ser Lee. Û ji bo xilaskirina wî jiyana xwe ji dest da. Nîşanbaz got çika hemûyan kuştiye, lê Lee sax ma. Lee ber bi beravê ve soberî kir û gava ku vegeriya Korêya Başûr hîn bû ku qeyd hatine jêbirin.
Ji bo ku heyfa xwe û hevalên xwe bistîne, Jin-pyo kurrê Moo-yul yê biçûk ji diya wî revand û navê wî Lee Yoon-sung dakir. Wî revand Taylendayê û ji bo ku ew wek şervanekî mezin bibe wî perwerde kir. Piştî êrişekî gundê wan, Jin-pyo ji bo xwe planekî demdirêj çêkir. Piştî heft salan, piştî ku perwerdehiya xwe bi serkeftin qedand û doktorayê xwe li Dewletên Yekbûyî hilda, Yoon-sung ji bo ku plana bavê xwe yê tolhildanê bi cih bîne vegeriya Korêya Başûr. Ew wek pisporekî enformatîkê di bin Tora Komunîkasyonê ya Neteweyî de têket Blue Houseê. [Blue House li Korêyê wekî Qesra Spî (White House) yê Amerîkayê, navê avahiya ku serokkomar lê dimînin e] Û ji aliyê Jin-pyo ve hertim ji bo ku ti carî ji tu kesî bawer neke û qet dildar nebe tê tembîh kirin.
Gava ku ew li Blue House'ê dişixulî, bi bodyguard Kim Na-na'yê re hevdû dinasin. Di dawiyê de Na-na fam dike ku ew xwediye eynî armancê ne û ew jî tevlî vê plana heyfstendinê bû. Di navbera bavê Jin-pyo û wî de di plana tolhildanê de hinek problem rû dan ji ber ku Jin-pyo nedixwest ku wekî bavê xwe tola xwe bi rêya kuştinê bistîne. Û ji bavê xwe yê cîgir re qaqibo kir.
Her endamek Konsey'ê ji sala 1983 û pê ve gihîştin dewlemendiyeke girîng û bandorekî polîtîk, û di astekî cuda-cuda de bi rişwetxweriyê re mijûl dibûn. Di pevçûna Jin-pyo û Yoon-sung de Yoon-sung pêşî li hemberî mêtoda kuştinê derket û xwest ku ji bavê xwe re nîşan bide ku bê kuştin jî mirov dikare gendeliya wan derxe holê. Yoon-sung çilvirîşa desthilatdaran berçav kir, û welatiyên Korêyê jî pê hesîn ku hêzekî nepenî wan mecbûr kirin edaletê û wek "City Hunter" (Nêçîrvanê Bajarê) nav lê dan.
Lîstikvan
(Not: Navên di parantezê de di versiyona Filîpînê de heye) Armanca Yooonsungê ya dawîn ji kesên ku bavê wî kuştinê heyf hilanîn e. Bi bikaranîna nasnameya nûciwanekî Korê-amerîkî yê ku ji ''MIT' (Enstîtûya Teknolojiyê ya Massachusettsê)'ê destûryarî girtiye, ku paşê derdikeve holê ku ew berî çend salan miriye, li Korêya Başûr di qesra serokatiyê de dest bi xebatê dike. Karê wî kir ku ew Kim Na-nayê nas bike.
Na-na di temenekî biçûk de mecbûr ma ku li xwe binêre paşê dêya wê jî di qezayek ajokarekî serxweş de jiyana xwe ji dest da û bavê wê jî ketê komayê. Bi jêhatîbûna xwe ya awarte yên di hunerên lihevxistinê de di Xizmeta Ewlehiyê a Serokatiyê de tayînekî bi dest xist. Di dema xwe ya bodyguardiyê de, ew aşiqê Lee Yoon-sungê dibe û di dawiyê de nasnameya xwe ya rast keşf dike.
Dozgêrrekî hişmend, Kim Young-joo xwediyê hestekî edaletê ya xurt e, heta li dijî siyasetvanên xopan yên Korêya Başûr jî disekine. Ew kurê yek ji endama "Konseya Pêncan" e. Ew dixwest ku nasnameya City Hunter'ê derxe holê. Young-joo beşên dawîn de gava ku Chun Jae-manê binçav dikir hate kuştin.
Warisa yekane ya Operation Clean Sweep'ê, Lee salên xwe yên navîn di Sêgoşeya Zêrrîn (Golden Triangle) de wekî lordekî tiryakê serf kir. Kela wî rabûye, ew dixwaze her kî hatibin hemû hevalên wî yên tîmê kuştibin hemûyan bikûje. Ew wekî veberdêrekî Korê-amerîkî nimre dike û Lee Yoon-sungê wek nûnera xwe ya tolhildanê diemilîne. Ew di beşa dawiyê de piştî biserneketina kuştina Serok Choiyê ji aliyê Xizmeta Ewlehiyê a Serokatiyê ve tê kuştin. Lee û hevalên wî di Goristana Neteweyî ya Sêûlê de têne binax kirin.
Ew aşpêjekî ku aşên pirr xweş çêdike ye lê problema wî ya qumarê heye. Lee Yoon-sung li Taylendayê we ji rêgirên ku ji ber deyna we ya qumarê hatine diparêze û dibe hevalê wî ya nêzîk. Di hemû rêzefîlmê de ew li dijî plana Lee Jin-pyo'yê alîkariya Lee Yoon-sung dike û ji malê re tiştûmiştên beredayî distîne.
Sae-hee, veterînerekî ye û evîndara Young-joo'yê a berê ye. Ew şirîkê sûca Lee Yoon-sung'ê ya yekem e ku cara ewil bi dizî ew pê hesiyabû ku Lee Yoon-sung City Hunter e.
Yek ji du zarokên Serok Choi'yê ye, Da-hye dildarî Lee Yoon-sung'ê ye û ji Lee Yoon-sung'ê dersa taybet werdigire. Ew êrîşê dike komekî keçan yê ku rêvebiriya bavê wê rexne dikin û dike ku skandalekî derkeve.
Berfirehkirî
Bavê Lee Yoon-sung'ê ye, di beşa ewil de Jin-pyo'yê diparêze. Paşê derdikeve holê ku ew bavê Yoon-sung ya rast nîn e, û tenê Lee Kyung-hee'yê piştî qedandina têkiliya wê yê bi Choi Eung-chan'ê diparast. Navên Park û Lee Jin-pyo'yê li ser abîdeyekî ku ji bo yadkirina wan hatiye danîn e.
Dêya Lee Yoon-sung'ê ye, ku ew di aşxaneyekî biçûk de dişixulî û wek jinekî bi tenê dijiya û paşê kurê wê Yoon-sung di savatiya xwe de hate revandin. Ew ji Choi Eung-chan'ê ducanî bû, lê gava qerar da ku we zarokê xwe biparêze, jiyana wê û zaroka wê ji aliyê Chun Jae-man ve hate tehdîdkirin. Paşê nexweşîna wê ya xwînspîbûnê (losemî) pê girt, lê dû re Yoon-sung ji bo ku we xilas bike jê re moxa hestiya xwe bexşand. Kyung-hee di beşa dawîn de ji bo ku dest bi jiyanekî nû bike bi Shik-joong'ê re çû Dewletên Yekbûyî.
Seroka tîma Tora Komunîkasyonê ya Blue House'ê ye.
Hevpîşeya Kim Na-na'yê yê ji Xizmeta Ewlehiyê a Serokatiyê ye ku ji bo nerîna Choi Da-hye'yê hatiye tayînkirin.
Hevpîşeya Yoon-sung'ê ya ji Tora Komunîkasyonê ya Neteweyî ye ku bi Eun-ah'ê re biaşkerahî têkildar dibe. Di dawiya rêzefîlmê de pê re nîşanî dibe.
Berê polîsekî bû û dev ji karê berdabû. Piştî ku hîn bû birayê wî jî parçeyekî operasyona 1983an bû, Jin-pyo pê re ket îrtîbatê û we jî daxilî plana tolhildanê kir. Ew ji ber xwestina wê ya zordana ketina pelên Saziya Sîxuriyê ya Neteweyî ya Korêyê û ji bo ceribana lêgerînê ka çi hatiye serê birayê wî, ji karê hate avêtin. Senatorekî ye, Kyung-wan di nav Konseya Pêncan de hedefa ewil a City Hunter'ê ye, ew herwiha fonên xizmeta sosyal yên ku ji bo zarokan hatine hilanîn dizît. Ji ber sûcê xwe hate hepskirin, lê di beşa 9an de tê îma kirin ku di destên Jin-pyo de hatiye kuştin.
Karsazekî yê ku di şirketekî de dixebite ye, Jea-man beşdarî plankirina mîsyona Koreya Bakur bû. Ew di nav endamên Konseya Pêncan de yê herî xirab û bêrehm e. Ew paşê kitêba ku hemû operasyonên nepenî yê sala 1983'yan têde têne veşartin ku divê di sala 2030an de bê aşkere kirin şewitand. Derket holê ku kitêba ku ew şewitandibû tenê kopiyekî bû û Jin-pyo yê orijînal peyda kiribû. Chun di beşa dawîn de di destên Jin-pyo de dimire. Bavê Kim Young-joo'yê û wezîrê perwerdehiyê ya berê ye, yek ji plankerên mîsyona Koreya Bakur bû û paşê li ser veşartina vê operasyonê li hev kirin.
Wezîra parêzvaniyê yê berê û berendamê serokatiyê ya mimkin e.
Liçika Hasik
Liçika Hasik, gundekî bi ser Êliha Batmanê ve ye.
Niederkirchen bei Deidesheim
Niederkirchen bei Deidesheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bad Dürkheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Aqîmî
Aqîmî, gundekî bi ser paytexta Kurdistanê Amedê ve ye.
Friedrich Tenkrat
Friedrich Tenkrat (jdb. 18ê kanûna pêşîn 1939 li Viyana) nivîskarekî awistiryayî yê romanên adî e ku bi bernavkên Brian Ford, Edgar Tarbot, Anne Karen und A. F. Morland weşandiye.
Jiyan
Kurê şofêrekî tramwayê yê Viyenî fêrî pîşeya tîpçêkirinê bû û berî ku bibe nivîskarekî serbixwe ji bo rojnameya Süddeutsche Zeitung wekî rastnivîskar xebitî. Tenkrat ji 1966 û vir ve zewicî ye û du zarokên wî yên salmezin hene. Ew li serbajarê xwe Viyana dijî.
Nivîskarî
Friedrich Tenkrat ji sala 1969 û vir ve di warê handarên romantîk de romanan dinivîse. Ev forma wêjeyê gelek salan li VPM -ya di rêzeya Gaslight de hate çandin. Piraniya berhemên Tenkrat jî li vir hatin weşandin. Di heman demê de rûmeta nivîsandina romana yekem a ji bo rêzeya Gaslicht Taschenhefte, sernavê wê: Haus der Verfluchten jî hat dayîn. Li gorî şêwazê, romanên Friedrich Tenkrat bi giranî li xaniyên tarî, park û daristanan li hember paşeroja tawanên razdar têne danîn.
Bi derbasbûna salan re wî gelek rêze û rêzeromanên cihêreng nivîsand, nemaze ji bo weşanxaneyên mezin ên pirtûkê Bastei, Kelter û Pabel-Moewig. Ji sala 1969 -an û vir ve wî beşdarî rêze / rêzikên jêrîn ên romanan dibe:
12-Uhr-Krimi, Fledermaus, Kommissar X, Franco Solo, John Cameron, Mark Baxter, Sam & Sally, Callgirl 2000, Inspektor Kennedy, Gespenster-Krimi, Marshal Western, Lassiter, Silber Grusel-Krimi, Geister-Krimi, Dämonenkiller, Vampir-Horrorroman, Professor Zamorra, Tony Ballard, Geisterjäger John Sinclair, Gaslicht, Spuk-Roman, Geheimnis-Roman, Melissa, Mitternachts-Roman, Irrlicht, Spuklicht, Rote Laterne, Urlaubsroman, Stefanie, Isola Bella, Joana, Bravo-Herzklopfen, Bravo-Girl, Geschichten aus dem Pfarrhaus, Heimat-Roman, Heimatliebe, Dr. Anders, Arzt-Roman, Chefarzt Dr. Holl, Dr. Stefan Frank, Jerry Cotton, Jerry Cotton Taschenbuch
Yek ji serfiraziyên wî yên herî mezin rêzeromana nepenî Tony Ballard bû, ku wî di bin bernavkê xwe A.F. Morland de nivîsand û ku heya 1990 ji hêla Bastei-Verlag ve hat weşandin. Tevî serfiraziyê, wî biryar da ku vê bergê bi bergê 200 ("Die Hölle stirbt") bidawî bike. Piştî salan, wî ev gav wekî xeletiyek mezin binav kir. Romaneke berdewamiya a Tony Ballard, di Daemonen-Land ( nimre 75 ) ji hêla Bastei-Verlag ve tê weşandin. Ji sala 2005 -an vir de serpêhatiyên nû ji hêla Zaubermond Verlag ve di bergê hişk de têne weşandin. Çapa nû ya pirtûkên kevn ên Tony Ballard ji destpêka 2006 -an vir ve ji Romantruhe heye. Di pirtûkê de cildên dualî li vir wekî çapa berhevkar têne pêşkêş kirin. Pirtûkên kîsî jî ji hêla Romantruhe ve têne weşandin, ku piştî rêzeromanên hişk ên Zaubermond Verlag bi rêzeya Tony Ballard berdewam dikin.Berhema wî niha dora 1,400 romanên pirtûkê û 2,000 çîrokên rastîn û kurteroman hene.
Delîla Dîlan
Delîla Dîlan, ( li Qersê) stranbêjeke kurd e û keça malbateke kurd e. Malbata wê bi eslê xwe ji Qersê ye. Berê koçî Stembolê kirine.
Vîrûsa koksakî
Vîrûsên koksakî çend enterovirusên girêdayî  ne ku ji  Picornaviridae malbata vîrûsên RNA yên yek-zindî yên bênavber, xêzkirî, hesta erênî ne, û hem jî cinsê wê Enterovirus, ku di heman demê de vîrûsên poliovîrus û echovirus jî hene. Enterovirus di nav rêgezên herî gelemperî û girîng ên mirovan de ne, û bi gelemperî endamên wê bi riya fekal-devkî têne veguhestin. Virûsên koksakî bi poliovirus re gelek taybetmendiyên xwe parve dikin. Bi kontrolkirina enfeksiyonên polovirusê li piraniya cîhanê, bêtir bal kişand ser têgihîştina enterovirusên nepolio yên wekî vîrûsa koksakî.
Anşê
Anşê, gundekî bi ser paytexta Kurdistanê Amedê ve ye.
Soy vayros ECHO
Soy vayros ECHO, soy em core vayrose zor ciyawaztir e leberewey kondamî henase û perdey mêşik şepiledarî û talêhatin degrêtewe, nasrawtirîn so berîtiye le soy corî 31’î vayroseke.
Ivana Brlić-Mažuranić
Ivana Brlić-Mažuranić, (jdb. 18ê nîsana 1874an li Ogulin ; m. 21ê îlona 1938an li Zagreb) yek nivîskarên jin ên Kroatya bû.
Exlaq
Exlaq yek ji tayên serekî yên felsefeyê ye ko li bihayan, qencî û neqencî û sincî hûr dibit. Exlaq çemk û têgehên mîna rast, nerast, qenc, xirab, berpirsyarî û rewayî û nerewayiyê şirove dikit. Exlaqê sê tayên serekî hene:
Rêşe
Rêşe beşa jêrîn ji riwekan ya ku di bin erdê(zevî) de ye.
Her visa pira reh dête gotin.
Christina Applegate
Christina Applegate, (Hollywood, Los Angeles, Kalîforniya, DYA) lîstikvan, dansvan û hilberînerekî amerîkî ye. Applegate, di zarokatiya xwe de wek lîstikvana zarok bi navê rola Kelly Bundy, di rêzefîlmê Fox Married de hate naskirin. Applegate di ciwaniya xwe de, di navbera salên 1987 û 1997an de kariyerekî fîlm û televîzyonê ya serkeftî bidestxist. Christina Applegate, heft car jibo xelata Primetime Emmy, çar car ji bo Xelata Kûreya Zêrîn û carek jibo Xelata Tony namzed hate nîşandan.
Jînenîgarî
Christina Applegate, di 20ê çiriya pêşîn a 2001ê de Applegate bi lîstikvanê bi navê Johnathon Schaech re li bajarê Palm Springs ê Kalîforniyayê zewicî. Schaech di berfanbara 2005an deji ber cudahiyên nelihevkirî ji bo veqetînê doz vekir û dadgehê di tebaxa 2007an de biryara veqetînê da. Di sala 2009an de dest bi hevdîtina muzîkvanê holendî Martyn LeNoble kir. û di de li mala xwe ya Los Angelesê zewicî. Ji bo her duyan jî zewaca duyem e. Keçe kê wan bi navê Sadie Grace heye, keçika wan di çileya 2011an de ji dayik bû. Applegate vejetariye û di sala 2007an de di reklameke dijî furê ya PETA yê de derketiye.
Di de hate ragihandin ku bi Applegate re nexweşiya penceşêra pêsîrê hatiye peytkirin. Ev yek ji aliyê nûnera wê ve hat piştrastkirin ku di daxuyaniya xwe de got, "Bi Christina Applegate re pençeşêra pêsîrê nya asta despêkê hatiye peytkirin. Bi rêya MRI ya bi daxuyaniya bijîşkan, pençeşêr niha ne gefa jiyanê ye. Christina bi dû dermankirina pêşniyazkirî ya bijîşkên xwe ye dê bi tevahî baş bibe. Vê demê de wê êdî daxuyaniyeke din nede." Di de hatibû ragihandin ku Applegate piştî mastektomiya dualî ya penceşêrê ye, her çend penceşêr bi tenê di pêsîrekê de hat dîtin. Ew xwedî xûsûseke genetîk a mîratî ye, mutasyona BRCA1 e, ku dikare bibe sedema kansera pêsîr û hêvanê. Dayika wê Nancy Priddy a ji pençeşêra pêsîrê xelas bûye Applegate got, "Dema ku destpêkê hat peytkirin, ez tenê dihejiyam, piştre jî di cih de, neçar bûm ku biçim 'xwedîkirina karsaziyê', ku di nav de guhertineke di parêzeke bi tendurist de hebû.
Mijabad
Mijabad romana Jan Dost a yekem e, sala 2004 an li Amedê ji weşanxaneya Belkî yê hate weşandin.
Christina Applegate
Çalakatî
Applegate piştgirî da ye weqfên wekên Weqfa Entertainment Industry Foundation, Adopt-A-Classroom, The Motion Picture and Television Fund Foundation, World Animal Protection, û The Trevor Project. Di sala 1992an de, ew beşdarî navdarên din bû di pêşangeheke xêrxwaziyê de ji bo xêrxwaziya zarokan a Hollywoodê, wek arîkarê mêvanê taybet bo sihirbazekî herêmî kar dike û di nav çend îllûsdeyan de cih digire. Di sala 2003an de berdevkê Roja Neteweyî ya Denim Lee bû ku bi milyonan dolar ji bo perwerde û lêkolîna pençeşêrê pêsîrê berhev kir. Piştî peytkirin a wê ya bi pençeşêra pêsîrê, Applegate di televizyoneke taybet a bi navê bernameya Stand Up to Cancer de derket, ku ji bo lêkolîna pençeşêrê pêsîrê fonan berhev bike. Ev bername di 5ê Îlona 2008an de li tora televîzyonê CBS, NBC û ABC ya bi navê "The One hour special" hat weşandin. Di sala 2009an de plansaziyên xwe yên vegera wek sefîrê Roja Neteweyî ya Denim Lee ragihand. Her wiha di sala 2009an de, weqfa xêrxwaziyê ya ku ji bo pêşandana penceşêra pêsîrê ji bo jinan hatiye avakirin, damezand û bal kişand ser cureyê MRI ku jiyana wê rizgar kir. Di sibata 2015an de ji ber ku ew bi Çalakiya Rast ji bo Jinan re dixebite, Applegate xelata Cures Love Cures a Saint Vintage ê ji Unite4:humanity wergirt.
Mijabad
Ew ji çar beşan pêk tê, li gorî nivîskar Jan Dost, ew li ber roniya çar çirayan tê xwendin. Roman bi zimanekî lîrîk û pir nazik hatiye hûnandin û behsa dîroka Kurdan ya heta serdema komara Kurdistan ya li Mehabadê ye. Romana Mijabad cihekî xwe yê hêja di edebiyata kurdî de dît û cihê pêşwaziyeke mezin bû ji hêla xwendevanan. Ew bi zimanê tirkî jî hatiye wergerandin. Sala 2005 an, weşanxaneya Beybûn li Enqerê ew bi tirkî derxist. Wergera bi tirkî ji hêla Kawa Nemir ve pêk hat.
Wek Romaneke Trajîk: Mijabad
Mijabad 2004’an de li Amedê ji aliyê weşanxana “Belkî” yê ve hatiye weşandin. Mirov dikare bibêje ku Mijabad harmoniya trajediyê ye. Di romanê de trajediya şexsî, neteweyî û trajediya mirovahiyê bi hostatî li hev hatiye hûnandin. Her çiqas mijar li ser bûyereke neteweyî be jî romannûs lehengên romanê nekiriye qurbana mijarê, yanê êşa evînê nekiriye qurbana hestên neteweyî ev jî ji bo romanê xaleke erênî ye.
Trajediya Mirovahiyê
Bi taybetî kalikê Badîn Entranîkê Ermenî bi navê xwe yê din Nubar Nalbendiyan û hevalê wî Agopê Meyfiroş çîroka trajediya mirovahiyê dinimînin di romanê de. Entranîk kalikê Badîn e, li Mehabadê wênekêş e; ewqas êş û azar dîtiye ku baweriya wî êdî li dinê bi tu tiştekî nemaye. Ligel bavê Badîn Unisê Amêdî bûye şahid û lehengê trajediya Sarîqamîşê ji wê filitiye beşdarê refê serhildêrên Ermenî bûye. Hemû neferên malbata xwe wunda kiriye. Şahidê qirkirina Ermeniyan bûye, dûrûtiya Rusan û Ewrûpiyan dîtiye. Piştî ewqas şer û qirkirin gihaye vê qeneetê ku bi vî awayî vedibêje: “…ez mirovekî ji zincîr û qeydên mirovan riha bûme, min xwe ji ol û ji neteweya xwe bi heft avan şuştiye, ez ne hemwelatiyê tu dewletê me, ez im wodka ye û stoduyoya min e. Amîn. Stodyoya min Ermenîsta min e, wodka jî hevalê min e, partiya min e, serokê min e, xwedayê min e.”(92) Entranîk gava hevalê wî Agop serxweş dibe jê re dibêje: “De hirçê min de… Ermenîstan bi qurbana gunê te be!”(87) Felsefa Entranîk felsefa devjêberdanê û bêbaweriyê ye. Nivîskar bi riya Entranîk xîtabê wijdana mirovahiyê dike, li ser qewimandinên hovane û wehşiyane dixwaze xwêner bide fikirandin. “Ez şahidê hovîtiya mirovan im, ez nizanim çima ewqasî xwîn erzan e! Misilman cihu, xirîstiyan, Kurd, Rus Ereb, Ecem, Azerî, Ermen, Tirk, gû, rêx…navên dirindeyan in, xwedê bi xwe jî nizane çima ev xelk ji siya hev tehemul nakin!”(88) Agopê Meyfiroş: Meyxana wî li Mehabadê ye, hevalê Entranîk e. اîroka wî jî gelek trajîk e. Beriya tehcîra Ermeniyan mala wan li Xarpûtê bûye. Qasê ku tê bîra wî serê bav, bira û diya wî weke kundiran li ser sekuya mala wan digindirînin. Deh kes li xuşka wî ya 13 salî dicivin cil lê diqetînin, lê wê çaxê nizane çima cilan lê diqetînin. Ew bi xwe ji mêraniyê ketiye. Wexta serxweş dibe bîranînên di heşê wî de zîl didin û dawiyê de wek gurekî dizure. اîroka Agopî weke histiriyek di dilê mirov de diçe. Agop bi jiyana xwe di romanê de temsîla hovîtiya şer û dirindetiya mirovên wehşî dike. Dawî Dawiya trajediyên ku di romanê de tê behskirin gelek dilsojin. Mexdûr û bindestên mafdar dimirin û yên din dimînin. Komara Mehabadê berew ruxandinê diçe. Zilma îranê bi piştgiriya Birîtanyayê û bi destura Rusyayê bêhn li Komara nuciwan diçikîne. Badîn bi her awayî têk diçe. Jana Jaleyê Mujde kurtir dike û rewşa Komarê mora mirinê li dil û mejiyê wî dixe. Badîn dikeve jura xwe û xwe dispêre mirinê. Tê hestkirin ku Badîn xwe dikuje. Li beramberî vê rewşê bikujên evîna Badîn Jale, Mujde û Kerîm dimînin. Kalikê Badîn Entranîk dimire hevalê Entranîkî Agop li ser gora wî dimire. Emîral Axa xwe dihavêje Sablaxê û xwe dikuje, Kalê Werîsfiroş xwe di nava dikanê xwe de darda dike. Belê xuya ye ku dawiya romanê jî li gorî taybetiyên berhemên trajîk e: MIRIN û KUŞTIN. Di encamê de wek romaneke trajîk Mijabad, ji bo çêbûn û gihandina hestên neteweyî û pêşderxistina wijdana mirovahiyê li beramber zilm û bê edaletiya carî ya cîhanê berhemeke serketî û hêjayê pesnê ye.
jêder
Kovara Nûbihar Eylûl- 2006. Zulkif xweshêvî
Nîvgirava Sîna
Nîvgirava Sîna an Sîna (bi erebiya misirî: سينا, Sîna, bi îbranî: סיני, Si-nai) nîvgirava navbera Derya Navîn û Derya Sor de li sînorên Misir de dimê ye. Rûerda wê nêzî 60.000 km².
Erdnîgarî
Ew li rojava bi Kanala Suezê li bakur-rojhelat bi sînora Îsraêl û Misir sînorkirî ye. Ew li başûr-rojhava Asya dikeve.
Nîvgirava Sîna bi gelemperî çiayayî ye. Li wan Çiyayê Katerîna çiyayê herî bilindî Misirê ye.
Dîrok
Demên pêşin de li Nîvgirava Sîna monituyan bi cih bû bûn.
Di demên nêzik de, di navbera 1260 û 1518an de memlûkan Misir kontrol kir. Ji pê împeratorê Osmanan Selîm Cenga Mercîdabik û Rîdanîye de bin xistin re ew dera keta kergara Osmanan. Ji pê wê de heta sedsala 20an ew dera wek Paşatiya Misir di kergara Împeratoriya Osmanî de ma. Di 1906an de derbaza Împeratoriya Brîtanî bû.
Di 1956an di Qeyrana Suezê de Îsraêlê bi alikariya dijwarên Fransa û Înglistan ve çend rojan de Sîna dagir kir. Çend mehan şunda Îsraêlê bi çap kirina Rûsya Amerîka leşkerên xwe şunda vekişandin.
Di 1967an de Şerê Şeş Rojan de Îsraêl şunda kontrola nîvgiravê dest xwe xist û Kanala Suezê girtin.
Bi dawî di 1979an de pê peymana navbera Misir û Îsraêlê re Sîna şunda hundira zakên Misirê bû.
Pavant
Pavant, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Karzan Qadir
Karzan Ebdulkarîm Qadir, bi îngilîzî: Karzan Kader ( jdb. 8ê îlona 1982 li Silêmaniyê, Başûrê Kurdistanê) lîstikvan, derhêner û fîlmnamenivîsê kurd e.
Ew 9 salî bû wexta ku malbata wî di sala 1990î de ji seva şerê Iraqê direvîn Swêdê. Li wê welatê ew bi xwîşk û bira mezin dibû. Niha ew li Stockholma Swêdê dijî. Di sala 2007an de, wî li Akademiya Hunerên Dramatîk a Stockholmê (SADA) tomar kir ku derhêneriya xwendinê bike. Kurtefîlmê wî Bêkes (Bekas) di dawî de Oscarê xwendekaran wergirt û ket fîlimê ya nîgarkirî.
Fontjoncouse
Fontjoncouse, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Qirtîş
Qirtîş navê hemû xijendeyên di binkoma qirtîşan (bi latînî, Lacertilia) e. Kurd li xijendeyî ku navê wê zanistî, (Crocodilia), re dibêjin qirtîşa avê lê bi zanistî ev ne cureyekî qirtîşan e. Li Kurdistanê gelek cureyên qirtîşan hene:
Ji navên cins û cureyên qirtîşan:
Dabeşandin
'Binekoma qirtîşan Lacertilia'' (Sauria)
Yenîce
Kurd yengîce, gundekî girêdayî navçeya Maciranê ye. Ji Dersîm Mêzgirê hatine vîderî û ji aşira Xiranê ye. Ji xwe ra Zerikan dibêjin ji ber ko ji gundê Zerikanê hatine vîderî.
Sendan
Sendan, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Pittenhart
Pittenhart şaredariyeke navçeya (Landkreis) Traunstein li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Rümmingen
Rümmingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lörrach li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Mîrcihkêr
Mîrcihkêr, gundekî girêdayê navçeya Mose ya Erzînganê ye.
Tovav
Tovav, avik an jî tuxmav (bi înglîzî: seminal fluid / semen) têkilek lînceyî û herikbar e ji sperm û şileye pêk tê.
Beşa şileya tovavê ya bêsperm, wekî plazmaya tovavê (bi înglîzî: seminal plasma) tê navkirin. Tovav şileyek tîr a bi rengê spî an jî gewr e, spermên nav tovavê ji gunan tê, çavkaniyên plazmaya tovavê jî çikildanên tovavê, rijênê prostat û rijênê Cowper in. Rengê tovavê ji ber derdana rijênê prostatê ye. Di nav mîzerê de bi girjbûna masûlkeyan, tovav ber bi serê çûk ve diherike û ji çûk dipijiqe, ev kar wekî avêtin (bi înglîzî: ejaculation) tê navkirin. Di dema avêtinê de girjbûna masûlkeyan dibe sedama peydabûna hestê kêfxweşiyê.
Erkên serekî yê tovavê
1. Tovav xurek (xwarin) dabîn dike bo sperman.
2. Tovav bi rêkxistina pH ya hawirdorê, di nav mîzerê û endamê zaûzêya mêyan de sperman ji bandora neyînî ya hawirdora asîdî diparêze.
3. Sperm di nav plazmaya tovavê de hê bi hêsantir dilivin û ber bi coga hêkê diherikin.
4. Prostaglandîna nav tovavê girjbûna masûlkeyên malzarokê rêk dixe ko sperman ber bi coga hêkê pal bidin. .
Pêkhateya tovavê
Di her avêtinek de bi qasî 3 heta 5 mL (mîlîlître) tovav ji laşê mirov tê derdan. Di nav tovavê de her carê bi qasî 200 heta 500 mîlyon sperm tên derdan .Bi eslê xwe dema avêtinê de tovav şileyek piçek ron û herîkbar e, lê di demek kurt de dimeyîne. Guhertina fîbrojenê bo fîbrîn dibe sedema rûdana meyînê. Fîbrojen ji çikildanên tovavê tê derdan enzîmên meyînê jî ji prostatê tê derdan. Di nav 30 xulekê de enzîmek din a rijênê prostatê ya bi navê fîbrînolîzîn (bi înglîzî: fibrinolysin), tovava meyînî ya tîr hildiweşîne, bi vî awayê tovav dîsa piçek ron dibe. Sperm di tovava meyînî de nikarin bilivin, lê di nav tovava ron de bi hêsanî dilivin.
Sperm di aloze û coga guhêzer de dikare bi qasî çend hefte zindî bimîne, lê gava sperm tevlê şileya tovavê dibe, di germahiya asayî ya laş de, herî zêde dikare 24 heta 48 saet bijî. Di bin sermahiya -100oC de spermên di nav tovava cemidî de dikarin bi salan zindî bimînin. Tovav şileyek alkalî ya bi pHya 7.5 e. %5-10ê tovavê ji xaneyên sperm pêk tê. %60 şileya tovavê ji çikildana tovavê, %30yê şileya tovavê ji rijenê prostatad, rêjeyek pir hindik a şileya tovavê jî ji rijênê Cowper tê derdan. Ev hersê rijên wekî rijênên alîkar (bi înglîzî: accessory glands) ên nêrekoendama zaûzê tên navkirin.
Çikildanên tovavê
Çikildanê tovavê cotek rijênên cogedar in di laşê nêran de. Li paş mîzdankê li herdu aliyên rijênê prostat de cih digirin. Her çikildanek ji aliyê serê jêr ve bi cogek kurt ve girêdayî ye, ev cog wekî coga avêtinê (bi înglîzî: ejaculatory duct) tê navkirin. Coga avêtinê bi lûleya guhêzer ve girêdayî ye. Şileya çikildana tovavê şileyek alkalî, tîr û lîncî ye, gellek fruktoz, asîda sîtrîk, prostaglandîn û hin xurekemadeyên din lixwe digire. Fruktoza tovavê ji aliyê mîtokondriyên sperman ve ji bo bidestxistina ATP tên bikaranîn. Prostaglandîn madeyek mîna hormon e, bi sînyalan masûlkeyên malzarokê han dike, masûlke girj dibin bi vî awayê sperm ber bi coga hêkê tên paldan. Piştê avêtinê, fîbrînojena nav tovavê diguhere bo fîbrîn. Fîbrîn tovavê piçek dimeyîne, tovav hê pirtir tîr dibe.
Rijênê Cowper
Rijenên Cowper (bi înglîzî: Cowper’s glands / bulbourethral glands) cotek rijênên biçûk in, di bin prostatê li herdu aliyên mîzerê de cih digirin. Derdana rijenê Cowper şileyek bêreng, tîr û şor e. Şileya rijenê Cowper, şileyek alkalî ye. Şileya Rijenê Cowper madeyek lînceyî ye, di nav zêyê (vajîna) de xilîskîna çûk hêsantir dike.
Lîsteya volkanên Mongolyayê
Va ye lîsteya volkanên çalak û temirî yên Mongolyayê ye.
Înflonza
Înflonza, Influenza, yekêke le nexoşiye dirmiyekanî kondamî henase, le qonaxêkî jiyan da mirov carêk yan çend carêk nexoşiye ke debêt. Ewey şayanî bas e le salî 1952 da (RTC) programî cihanî înflonzay damezrand, paştir bo serkewtinî programeke melbetdî cihanî înflonzay ser be tozarzanî înîstîtuy netewî – lenden herîkarî legelyanda kird.
Gombe (parêzgeh)
Parêzgeha Gombeyê, (bi îngilîzî: Gombe State) parêzgeheka (wîlayet) Nîjeryayê ye. Li bakûrê rojhilata Nîjeryayê ye. Serbajarrê wî Gombe ye.
Yushu, Jilin
Yushu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.160.568 kesî
1881
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Otomobîla elektrîk
Li gorî wesayîtên motora şewitandina hundurîn, otomobîlên elektrîk bêdengtir in, gazên egzozê tune ne, û bi giştî xwediyê emîsyonên kêm in. Li DYA û Yekîtiya Ewropîayê, ji sala 2020an pê ve, lêçûna giştî ya xwedîtiya wesayîtên elektrîkî yên vê dawiyê ji yên bi motora şewitandina hundurîn erzantir e, ji ber lêçûnên sotemenî û lênêrînê kêmtir. Barkirina otomobîlek elektrîk dikare li stasyonên şarjê yên cihêren bê kirin; ev stasyonên şarjê hem li xaniyan hem jî li qadên giştî dikarin bên sazkirin.
Li çaraliyê cîhanê, di sala 2021an de 6,6 mîlyon otomobîlên elektrîk ên pêvekirî hatin firotin, ku ji sala 2020an bêtir du qat kir, û 9% ji bazara gerîdeya nû ya gerdûnî bi dest xist. Otomobîlên hemî-elektrîkî di sala 2021an de 71% ji firotana gerîdeya pêvekirî temsîl kirin. Ji kanûna 2021an vir ve, 16 mîlyon otomobîlên elektrîk ên pêvekirî li ser rêyên cîhanê bûn. Gelek welatan teşwîqên hukûmetê ji bo wesayîtên elektrîkî yên pêvekirî, krediyên bacê, yarmetîdan, û teşwîqên din ên ne-drav saz kirine, û gelek welatan qanûn derxistine da ku firotina otomobîlên sotemeniya fosîl rawestînin, ji bo kêmkirina qirêjiya hewayê û bisînorkirina guherîna avhewayê.
Tesla Model 3 di destpêka sala 2020an de bû otomobîla elektrîk ya herî-firotanê ya cîhanê, û di hezîrana 2021an de bû yekem otomobîla elektrîk ku 1 mîlyon firotana gerdûnî derbas kir. Modelên din ên bi pejirandina berbelav Mitsubishi i-MiEV û Nissan Leaf in. Otomobîlên elektrîk vîzyona tevgerê ya pêşerojê bi navê Autonomous, Connected, Electric û Shared Mobility dihewînin, ligel teknolojiyên nû yên otomotîvê yên wekî ajotina xweser, wesayîtên girêdayî û tevgera hevpar.
Pasûr
Pasûr an jî Qulb yek ji qezayên Diyarbekrê ye.
127 km ji Amedê dûr e. 2 bajarok (Pasûr û Cixsê), 3 nahiye (Ciqs, Aqçesîr û Bahemdan), 50 gund û 135 mezre girêdayî navçeyê ne. Gel bi tevayî ji kurdan pêk tê. Dewleta tirk statîstîkên navçeyê bi dizî digire.
Niğde
Navê bajêr ê berê Nahîta ye. Navçeyên bajêr: Navend, Altunhisar, Bor, Niğde, Çamardı Çiftlik, Niğde, Ulukışla
Meymuniye
Meymuniye, gundekî bi ser Êliha Batmanê ve ye.
Niğde
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2019an gelheya bajarê 364.707 kes hatiye tomarkirin.
Erdnîgarî
Niğde, yek ji bajarên herêma Anatoliya Navîn e û pîvana rûerda bajarê 7.312 km² ye.
Navbera Niğde û çar bajarên mezin ev in.
Axîn Welat
Axîn Welat helbestvaneke kurd e.
Jiyan
Di sala 1970'yî de li Efrînê, gundê Kefercenê (Serê Kaniyê) ji dayik bûye. Beşa wêjeya erebî li zanîngeha Helebê xwendiye. Bi herdu zimanan dinivîse, kurdî û erebî. Berhemeka wê bi kurdî heye: Helbestina bê ziman, sala 2000î çap bûye. Di redaksiyona malper û kovara Hajalnama de, ku li Swêdê bi erebî derdikeve, kar dike.
Berhem
Berhemên wê yên li Tirkiyeyê hatiye çapkirin ev in:
Torsten Haß
Torsten Haß (bi nasnav Kim Godal, jdb. 1970 li Neumünster, Almanya) pirtûkxaneger, nivîskar û rojnamevanekî alman e. Wî li Stuttgartê xwend.
Ew li rojnameyên almanî Kehler Zeitung û Offenburger Tageblatt xebitî. Pişt re di sala 2015an de Torsten Haß bû kitêbxanegerê pirtûkxaneya zanîngeha Ludwigshafenê.
Schallbach
Schallbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Lörrach li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Charles Perrault
Charles Perrault (jdb.  - m. )  nivîskarekî fransî û endamê Akademiya Fransayî bû. Wî bi berhemên xwe, ku ji çîrokên gelêrî yên berê hatine û di pirtûka wî Histoires ou contes du temps passé de, ku di 1697 de hatî weşandin, bingehek ji bo cureyê wêjeyî yê nû xeberoşk danî. Di çîrokên wî de ya herî çêtir tê zanîn Le Petit Chaperon Rouge ("Keça Kumsor"), Cendrillon ("Sinderella"), Le Maître chat ou le Chat botté ("Pisîkê bi cizme"), La Belle au bois dormant ("Bedewa razay "), û Barbe Bleue ne.
Hin guhertoyên çîrokên kevn ên Perrault bandor li ser guhertoyên alman ên ku ji hêla Birayên Grimm ve bêtirî 100 salî hatine weşandin bandor kirin. Çîrok têne çap kirin û ji opera, balet, şano, û fîlim re hatine adapte kirin. Perrault di qada wêjeya fransî ya sedsala 17an de kesayetek bibandor bû û di dema Quarrel ya kevnar û nûjen de serokê fraksiyona nûjen bû.
FK Panevėžys
Futbolo klubas Panevėžys yaneyeke futbolê ya Lîtvanyayê ye. Di sala 2015an de hatiye damezrandin.
Xwedî yarigeheke bi navê Aukštaitijos stadionas e. Di lîga yekem a Lîtvanyayê de cih digire û yek ji sê tîmên Panevėžysê ye.
Çiğdem Aslan
Çiğdem Aslan ( bilêvkirin wekî : Çîẍdem Aslan), ( jdb.1980 li Stembolê) stranbêjeke Kurda Elewî de.
Jiyan û kariyera hunermendî
Çiğdem Aslan ji malbatek muzîkvanî ya bi eslê kurdên elewî tê. Ew li Zanîngeha Stenbolê wêjeya îngîlîzî xwend û di 2003 de çû London.Li wir ew li Koleja Goldsmithsê ya Zanîngeha Londonê muzîk dixwend. Bi bandora muzîka etnîkî ya tirk û sephardîk ve, ew li Londonê beşdariya Dunav Balkan Group, komek muzîkê ku asoyên muzîka wê berfireh kir.
Lîsteya Xelatgirên Nobela Bijîşkiyê
Lîsteya xelatwergirên Xelata Nobelê ya Bijîşkiyê an fîzyolojiyê
Özdemir Erdoğan
Özdemir Erdoğan (jdb. 17ê pûşperê 1940) stranbêj û bestekarekî tirk e. Di sala 1998an de wek hunermendê dewleta tirkî hat hilbijartin.