cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarah Bolger
Kariyera wê
Sarah Bolger di sezona duyem, sêyem û çarem ên dramaya çîrokan a bi navê Once Upon a Time de bi navê rola Prenses Aurora lîst.
Mîrê Botan
Mîrê Botan, weke dagerîye mîrîtiyê, tê dîtin û ew bi qasre xwe re xwediyê dîrokeke ku pir dirêje û kevneşopîyeke ku kevn û dîrokî ya.
Sarah Bolger
Kariyera wê
Bolger di versiyona inglîzî ya fîlma 2011an ya Studio Ghibli, fîlmê bi navê From Up on Poppy Hill de rola jina sereke ya bi navê Umi leyîst û di sala 2013an de bi navê rola Lusy di fîlma As Cool de rol wergirt. Di sala 2014an de di rêzefilmên televîzyonê Mixology de lîst. Bolger di fîlma rageşî a David Gelb de di fîlmê Lazarus Effect de rol wergirt.
Di sala 2015an de di pêşandana hunerên leşkerî yên AMC de di Badlands û biyopîka Freddie Steinmark My All American de lîst.
Di sala 2016an de di fîlma Emelie ya tirsê de weke karakterê sernavê lîst.
Di adara 2017an de, ji hêla Deadline Hollywood ve hatibû ragihandin ku Bolger ji bo stêrka sûc-rageşî A Good Is Hard to Find by Abner Pastoll de rol hilde. Film di berfanbara 2017an de bi dawî bû, Di sala 2019an de fîlm kete vîzyonê.
Carl's Jr.
Jr Carl an anî ya fîlmî ya ku ji me re tête çêkirin û li ser vê yekê Coast Coast o le Iunaite Setete. Sa amata i le Carl Karcher ma o loo umia e CKE faleaiga.
Sneek
Sneek, bajarekî li herêma Frieslanda Holendayê ye.
Sucé-sur-Erdre
Sucé-sur-Erdre, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
İlyas Salman
İlyas Salman (z. 14ê kanûna paşîn, 1949) yek ji aktorên sînemayê yên navdar ên Tirkiyê ye.
Salman wekî hobî bi mûzîkê re jî bilî dibe. Albûmên ku derxistiye elaqeyeke mezin wergirtiye. Salman helbestan jî dinivîsîne û dixwîne.
Salman bi durûtî gelek salan xwe wekî Kurd dida nîşandan. Derdiket TVan û digot: "Ji ber ku ez Kurd im, kar nadin min, bang li dûgelên Ewropa dikim ku mafên penaberiyê bidin min." Carekê bi fermî serîlêdana mafê penaberiyê li balyozxaneya Holendayê dabû.
Salman niha di kovareke qaşo çepgir û nîjadperest de dinivîsîne. Kovara bi navê Türk Solu (Çepa Tirk) li dijî hebûna gelê Kurd têdikoşe, behsa komkujiya Kurdan dike.
Seîdê Îbo
Sêîdê Îbo an jî Seîdê Rizgo Îboyan, di 8ê gulana sala 1924an li gundê Qarxûna Jorîn, Ermenistanê, ji dayik bûye, helbestvanekî kurd î welatparêz bû.
Prof. Dr. Sêîdê Îbo kolêj û enstîtuya bijîşkiyê ya Êrîvanê xilas kir. Doktora xwe jî li Moskovayê temam kir. Seîdê Îbo wek bijîşkê zarokan kar dikir. Di sala 1971'ê de bû serokê kafêdra bijîşkiya zarokan (pêdiyatriya) li Enstîtuya Êrîvanê ya Bijîşkiyê.
Îdîa hene ku Îbo ji aliyê hêzên îlegal û rastgir ên ermeniyan ve hatiye kujtin. Piştî hilweşîna YKSSê, neteweperestên ermeniyan êrîş birin ser kurdan, bi taybetî rewşenbîrên kurd. Ermenistanê hebûna kurdan înkar kir û niha jî di destûra bingehîn a Ermenistanê de bêjeya kurd nîne. Bes êzîdiyan nasdikin û dewlet bi fermî êzîdiyan wekî geleke ji kurdan cuda dide naskirin.
Di sala 1974an de li Washingtonê dibe endamê rêxistina Ortemiletiyê ya bijîşkên nexweşiyên gurçikên zarokan. Li Glazgoyê tê hilbijartin wek endamê rêxistina bijîşkên zarokan li Ewropayê.
Di 17ê kanûna pêşîn a 1991ê li bajarê Êrîvanê ji aliyê kesê “nenas” ve hate kuştin. Hejmara pirtûk û berhemên Prof. Dr. Sehîdê Îbo yên ilmî derheqa bijîşkiya zarokan da nêzîkî 100î ne.
Mortefontaine, Aisne
Mortefontaine, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Hevlîq
Hevlîq, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Marsjøen
Marsjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 9,06 km ye û bilindahiya ji asta deryayê 1064 mêtre ye.
.sz
.sz navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Swazîland e. (ccTLD)
Cazalrenoux
Cazalrenoux, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Navikebendik
Navikebendik, an jî navikepetik (bi înglîzî: umbilical cord) pêkhateyek lûleyî ye di navbera korpele û plasentayê de.
Di dirêjiya ducaniyê de hema hemû şane, endam û koendamên embriyoyê di nav malzaroke diperisin û geşe dibin. Hinek endam û koendam hê ko embriyo an jî korpele di nav malzarokê de ye, çalak dibin. Lê hinek endam û koendam piştî jidayikbûnê dest bi çalakbûnê dikin. Wekî mînak, ji qonaxa embriyoyê pê ve dil, lûleyên xwînê û xwîn diperise, dillêdan dest pê dike. Xwîn di nav lûleyên xwînê de dihirike, di hemû endam û şaneyên laş de belav dibe û dîsa vedigere dilê embriyoyê. Pişikên embriyoyê hene lê çalak nîn in, pişik û coga henaseyê bi şileya seravê tijî ne, loma alûgorkirina gazên henasedanê pêk nayê. Gurçikên embriyoyê hene lê çalak nîn in, ango madeyên paşmayî yên nav xwîna embriyoyê nayên parzûnkirin. Herwisa koendama herisê, koendama bergiriyê ya embriyoyê jî di dirêjiya ducaniyê de çalak nîn e.
Bi kurtasî, ji ber ko hin endam û koendamên wê çalak nin in, ji bo geşebûn û peresînê, pêdiviya embriyoyê bi endam û koendamên dayikê heye. Navikebendik embriyoyê bi navbeynkariya plasentayê bi dayikê ve girêdide bo alûgorkirina madeyan.
Her ko embriyo di nav malzarokê de geşe dibe û diperise, pêdiviya wê ya bo xurek û alûgorkiraina gazên henaseyê jî zêdetir dibe. Xwîna kemoksîjenî û madeyên paşmayî bi cotek xwînberên navikebendikê ji laşê korpele ber bi plasentayê ve tên guhaztîn. Oksîjen û xurekê ji xwîna dayikê jî derbasî plasentayê dibin ji wir jî bi navbeynkariya xwînhênera navikepetikê ber bi korpeleyê ve tên guhaztin.
Pêkhateya navikebendikê
Di hefteya pêncem a ducaniyê de navikebendik dirist dibe. Navikebendik pêkhateyek nerm, qaîşokî û badayî ye. Rûyê wê yê derve lûs e û bi seravê dapoşî ye. Navikebendik ji navika embriyoyê ber bi navenda plasentayê dirêj dibe. Dirêjiya navikebendikê 50 heta 60 cm, tîreya lûleya navkebendikê bi qasî 1 cm e. Masûlkeyên navikebendikê nîn e, lê lûleyên xwînê yên navikebendikê lûsemasûlke lixwe digirin.
Bi eslê xwe navikebendik gurzek lûleyên xwînê yê û bi perdeya lûleyî ya seravê dorpêçî ye. Elentoyis lûleyên xwînê pêk tîne, lûleyên xwînê jî dibin beşek ji navikebendikê. Li gel elentoyîsê tûrikê zerikê jî di çêbûna navikebendikê de cih digire.
Şêx Îbrahîm
Şêx Îbrahîm, gundekî bi ser navçeya Avkevir a girêdayî Agiriyê ve ye.
Navikebendik
Pêkhateya navikebendikê
Navikebendik bi perdeya seravê dorpêçî ye, valahiya navbera lûleyên xwînê û seravê bi bestereşaneya lîncî tijî ye. Bestereşaneya lîncî (bi înglîzî: mucous connective tissue (Wharton’s jelly)) yek ji du corên şaneyên embriyonî ye. Şaneya embriyonî ya duyem jî şaneya mezenşîm (mesenchyme) e. Di nav bestereşaneya lîncî de li gor mezenşîmê, hê pirtir ji rîşalên proteînên negihîştî cih digire. Bestereşaneya lîncî tenê di nav navikebendikê de cih digire.
Navikebendika nûza bi rengê şîna vekirî ye. Piştî jidayikbûnê bi qasî 5 cm ji dûrê zikê korpeleyê navikebendik tê girêdan û jêkirin. Beşa bi korpeleyê ve girêdayî mayî, diçilmise, ziwa dibe û rengê wê reş dibe. Bi gelemperî di nav 3 hefteyan de paşmayiya navikebendikê diqete û şopa wê wekî çalek bazinî di zikê dergûşê de xuya dibe, ji vê beşa çalikê re tê gotin navik.
Erkê navikebendikê
Karê serekî yê navkebendikê guhaztin e. Madeyên paşmayî, an jî ziyanbexş ji laşê korpeleyê bi navbeynkariya navikebendikê ber bi plasentayê ve tên guhaztin ko li wir tevlê xwîna dayikê bibin. Xurek û madeyên sûdbexş jî ji xwîna dayikê derbasî plasentayê dibin, bi navbeynkariya navikebendikê ber bi laşê korpeleyê ve tên guhaztin.
Plasenta xwîna korpeleyê bi navbeynkariya xwînberên navikebendikê werdigire. Mûlûleyên nav memîleyên koriyonî paşmayiyan ji xwîna korpeleyê parzûn dikin. Ji xwîna dayikê ya li derdora memileyan, oksîjen û xurek derbasî mûlûleyên xwînê yên navikebendikê dibin, ji wir jî bi navbeynkariya xwînhênera navikebendikê xwîna têroksîjen û xurek vedigerin laşê korpeleyê.
Embarkirina xwîna navikebendikê
Navikebendik bi xaneyên bineretî (bi înglîzî: stem cells) dewlemend ê. Hin caran bavanê dergûşê daxwaz ji pisporan dikin ko hinek ji wan xaneyên bineretî ji xwîna navikebendikê bêne berhevkirin.
Xaneyên bineretî di hawîrek guncav de tên embarkirin. Dibe ko dergûş di pêşerojê de rastê hin nexweşîyan were, xaneyên bineretî ji bo saxkirina hin nexweşiyan tên bikaranîn. Wekî mînak nexweşiya şêrpenceya xwînê ango lusemî (leukemia) dikare bi xaneyên bineratî yên navikebendikê were başkirin.
Famîleya zirnevanan
Famîleya zirnevanan, famîleya martimtêlan, famîleya duxaskaniyan (Aristolochiaceae) famîleyeke riwekan e. Di desteya Piperales de cih digire. Bi qasî heft celeb û 500 cureyên vê malbatê hene.
Şileşêx
Şileşêx (bi tirkî: Elbistanhöyüğü), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Famîleya zirnevanan
Sîstematîk
Du binekom û heft celebên wê:
.tc
.tc navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Giravên Turks û Kaykosê ye. (ccTLD)
Kantona Cizîrê
Rêveberiya xweser a kantona Cizîrê ya Rojavaya Kurdistanê di 21´ê kanûna paşîn a 2014´an de rêveberiya xwe ya xweser ava kir. Piştre jî, bi rêveberîyê hikûmeta herêma Cizîrê hat radigandin. Hikûmeta herêma Cizîrê a rojava ji 22 wezîr û wezeretên wan pêk tê.
Madarîn
Madarîn, Navê serleskerekî ê dema Medan bû. Wî hêzê siwarî ya Medan mezin kir û di gelek şeran de kir ku bi ser bikeve.
Kurdên mesîhî
Kurdên xiristiyan, ango kurdên fileh, ew kurdên ku baweriyê bi dîna Îsayê Mesîh tînin. Ji mêj tê nasîn, ku hindek êlên kurd di demên pêşîn mesîhî ango xiristiyanî qebûl kiribûn.
Ji navdarên êlên Kurdên mesîhî herdu êlên ku ji alî dîroknasê islamî yê binavê Elmesûdî hatibûn behskiririn. Navê van herdû êlên kurdên mesîhî Yaaqibe ango Yaqûban û Cewzeqn ango Hûrikan bûn, û welatê wan çiyayê Cûdî û derdora wê bû.
Ji demên islamiyên paşîn û demên osmanî ve, bi kurmancî navandina fileh dihat û ta îro jî tê bikaranîn ji dêla mesîhî. Sedema vê navandina têkiliya mesîhiyan bikarê felahî ango çandinê bû, ku bi gelemperî li gund û bajaran rûdiniştin û cotyarî dikirin. Çunku di wan deman de pirraniya êlên kurd misilman bûn û rengê jiyana wan koçerîtî bû, ku karên felahî nedikirin.
Di demên paşîn de jî hinek dîroknasan li ser kurdên mesîhî nivîstin, mîna rojhilatnasê alman Lerch, ê ku mijûlê kurdên filehên êla tiyarî bûbû li herêma Hekarî.
Di dema nûjen de jî hin nivîskaran mesîhiyên kurd zikr kirin, mîna Zekeriya Wesfî ê sûrî, ku li gor gotinên wî pirraniya êla Hevêrkan ya li Rojava mesîhî bû.
Zebrê nezindekî
Zebrê Nezindekî, (Abiotic Stress), Faktorên dervayî ku dikarin li ser şinyayî han xirumirên gelac bikin, nola rewşên gil, bêbaranî, taya bêqam.
Qapcî
Qapcî, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
.tr
.tr navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Tirkiye ye. (ccTLD)
Mortiers, Aisne
Mortiers, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Zurniya
Zurniya, mezrikeke Xarawara ya bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Hejmarên aqlî
Hejmareke aqlî an reqemeke aqlî ji wan hejmaran e ku wek parkirina dû hejmarên temam a û b (li vir divê b ne sifir be), mîna \frac{a}{b}, tên nivîsîn.
Mîna:
Ebdurehman Zebîhî
Ebdurehman Zebîhî Serokê yekem yê rêxistina Komeley Jiyanewey Kurdistan e. Piştî ruxandina Komara Kurdistanê ya Mehabadê, Ebdurehman Zebîhî hate sirgûn kirin û 33 salan ma li derveyî welat. Piştî ruxandina rejîma Şahê Îranê ya li sala 1979ê de hate welat.
Hejmarên aqlî
Nîşanê koma hejmarên aqlî \mathbb{Q} ye.
Radyasyona bijarekej
Radyasyona Bijarekej, (Adaptive Radiation), Guhorînê corên nû ji bo şûnên şînewarî yên vala dagirtin.
Stavoren
Stavoren, bajarekî li herêma Frieslanda Holendayê ye.
Saint-Brès, Hérault
Saint-Brès, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Kendava Sarosê
Kendava Sarosê kendavek e di Deryaya Egeyî de li bakura nîvgirava Geliboluyê. Dirêjahiya wê 35 km, firehiya wê jî 35 km ye û kurahî li hin deran heta 1000 km dadikeve.
Alfabeya kurdî ya ber îslamê
Alfabeya Kurdî ya ber Îslamê alfabeyaka di pirtûka Musa Anter da tê qal kirin e. Anter tabloyeka ew alfabê dide û dibêje 'Ew alfebeya Alfabeya Kurda bi xwe ye'. Lê, Musa Anter nabêje ku ew kiçax hatiyê bi kar anîne û ew alfabeya ji ku helgirtîye. Gorî tabloya ku Musa Anter dayî di ew lafabeye da 36 tîp hene. (bnr. Musa Anter, Kürdçe-Türkçe Sözlük. İstanbul: Yeni Matba, 1967)
Binêre herwiha: Alfabeyên Kurdî
Teillé, Loire-Atlantique
Teillé, Loire-Atlantique, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
Ascoli Piceno
Ascoli Piceno, bajarekî komûn a Îtalyayê ye, û yek ji bajarên herêma Markeyê ye. Bajarê Ascoli Piceno di heman demê de navenda parêzgeha Ascoli Piceno ye.
Gelhe
Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya niştecihên bajêr wiha ye:
Herîs, Serab
Herîs, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox an jî bi kurtasî Firefox gerokekê (browser) înternetê ye. Li gorî gerokên din wekî Internet Explorer pir avantajên Firefoxê hene: Bi lêztir e û ewlekariya wê zêdetir e. Li hember reklam û vîrûsan pir baş diparêze.
Bi kurmancî
Heta 2014 wilo Firefox bi kurmancî hebû û ji endamên Koma PCKurdê Amed Çeko Jiyan û Erdal Ronahî ve dihate wergerandin. Lê vêce hemû rûpelên li ser kurmancî hatine jêbirin û yek hew karê kurmancî bineqînê. Bernameya rastnivîsê hê jî heye lê ew vêce kevn e û gelek gotin tê de nînin.
Hacîoxlî
Hacîoxlî, Ḧacîoẍlî, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Mozilla Firefox
Bi kurmancî
Di sala 2021a Firefoxa telefona ji kurmancî re hate çêkirin. Lê ji ya kompûterê re hê jî nîne.
Karsaz
Karsaz kesekî ku pargîdaniyeke taybet damezrand, xwedan an jî parek wî heye (tevî wekî veberhênerê firişteyî). Karsazek ​​çalakiyan dike (bazirganî an pîşesazî) bi mebesta peydakirina herikîna drav, firotan û dahatê bi karanîna hevgirtî ya sermaya mirovî, darayî, rewşenbîrî û fîzîkî bi mebesta geşkirina pêşkeftin û mezinbûna aborî.
Pornografiya înternetê
Pornografiya Înternetê her pornografiya ku li ser înternetê tê gihîştinê ye, di serî de bi riya malperan, pêşkêşkerên FTPê parvekirina pelên peer-to-peer, an komên nûçeyan ên Usenet. Di dawiya salên 1990an de hebûna gihandina gelemperî ya berbelav a tevna gerdûnî ya cîhanî bû sedema mezinbûna pornografiya înternetê.
Lêkolîneke sala 2015an di dîtina pornografiyê de di van çend dehsalên borî de helperkîneke mezin dibîne, ku zêdebûna herî mezin di navbera mirovên di 1970an de ji dayik bûne û yên di 1980an de ji dayik bûne pêk tê. Yên ku di salên 1980an de ji dayik bûne, di heman demê de yekem in ku di salên xortaniya xwe de dest bi înternetê dikin mezin dibin û ev îmkana zû ya gihîştina pornografiya înternetê dibe ku ajokara bingehîn a zêdebûnê be. Rêzeya konferansa seks û teknolojiyê Arse Elektronika konferansa xwe ya 2007an ji ya ku jê re dibêjin pronnovation veqetand. Konferans ji hêla teorîsyenê çandê Mark Derye ve gotarek sereke pêşkêş kir û di derbarê vî mijarî de nivîsek weşand.
Ji sala 2018an ve, pargîdaniyeke yekane, MindGeek, xwediyê gelek malperên pornografîk ên navdar e û kar dike, di nav de karûbarên parvekirina vîdyoyê Pornhub, RedTube û YouPorn û her weha hilberînerên fîlimên mezinan Brazzers, Digital Playground, Men.com, Reality Kings û Sean Cody (di nav de yên din jî), lê ne xwediyê malperên xHamster û XVideos in. Tê îdiakirin ku yekdestdar e.
.ua
.ua navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Ûkrayna ye. (ccTLD)
Ewêney Seyd Elî
Ewêney Seyd Elî, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Gustave Le Bon
Charles-Marie Gustave Le Bon (jdb. 7ê gulana 1841 li Nogent-le-Rotrou - m. 13ê kanûna pêşîn a 1931 li Parîs) nojdar, mirovnas, derûnnas, civaknas û dahênerekî fransî bû.
Ew yek ji damezirînerê derûnnasiya girseyî, şaxek ji derûnnasiya komî tê hesibandin. Berhema wî ya ku herî tê zanîn pirtûka Psychologie des foules e ku di 1895 de hate weşandin. Bandora Le Bon a li dû paşerojê, bi zanistî li ser Sigmund Freud û Max Weber, bi taybetî di warê ramyarî de li ser nasyonalsosyalîstan û serkesên wê, mezin bû.
Jiyana wî
Charles-Marie Gustave Le Bon di 7ê gulana 1841an de li Nogent-le-Rotrou, Center-Val de Loire ji dayik bû. Malbat bi eslê xwe breton bûn, bavê wî di hikûmeta Fransî de karmendek parêzgehê bû.
Di 1848an de Le Bon krîza şoreşa Sibatê û Komuna Parîsî 1871ê bi çavên xwe dît, her du bûyer jî diyar e ku bandorek navendî li ser berhema wî heye.
Qûmlîce
Qûmlîce, gundekî bi ser navçeya Avkevir a girêdayî Agiriyê ve ye.
Gauting
Gauting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Starnberg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Dilşad Seîd
Dilşad Seîd di sala 1958an li Duhokê ji dayîk bû. Piştî ku wî xwendina xwe ya bilind di enstîtuta mûzîk li Bexda tika kir, wî wek asîstentê dîrîgend di orkestra têlêvîzyon û radyo ya Bexda de kar kirîye û ji sala 1984an heta 1988 di zanîngeha Wales xwendina xwe ya bilind berdewam kir. Wî xwendina xwe bilind ya bi dîploma mamostê hunerê tika kirîye. Piştre ew bûye xwediyê diploma Solo-Geiger ya akademiya keyaniyê (Royal academy of music) li Londonê. Ji nava sê musabeqa muzîk di navbêran zanîngehan da li Brîtanya ew bûye yê yekem. Ta neha ew bi gelek mûzîkvanên kurd ên navdar re kar kiriye. Wi li bajarê Duhokê Konserwatuarek muzîkê vekiriye û xebata xwe dimeşîne. Albûmê yekê bi navê Variations on Kurdish Melodies for Violin derxistiye.
Le Temple-de-Bretagne
Le Temple-de-Bretagne, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
Møkeren
Møkeren, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 44,40 km û bilindahiya ji asta deryayê 174 mêtre ye.
Moulins, Aisne
Moulins, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Elektroforeza bijel
Elekroforeza bijel, bi taybetî Elektroforeza bi jela agarozê, (bi îngilîzî: Agarose Gel Electrophoresis), rêzgeh pêkhînan bi raweke semyanîkî bijînkirî ku ji bo veqetandin mezinên ADN û ARN gerdan bikarhatî ye.
Hellûşîn
Ji aliyê xirokên spî ve daqurtandina (xwarin) hokarên nexweşiyê, wekî hellûşîn, daûrandin an jî fagosîtoz tê navkirin (bi înglîzî phagocytosis ). Xaneyên karê hellûşînê pêk tînin jî wekî hellûşêner (fagosît) bi nav dibin. Hellûşîn corek ji rêbazên bergiriya giştî ye. Heke hokara nexweşiyê ji çerm û linceperdeyê derbasî nav laş bibe, bergiriya xaneyî çalak dibe. Xaneya dendrîdî, hellûşênera gewre û nêtrofîl berbesta yekemîn a xaneyî ya laş in û bi hellûşînê, rê li ber hokarên nexweşiyê digirin. Xaneyên hellûşêner bi awayek çalak, li her derê laş de, di nav xwînê, an jî li nav xane û şaneyan de digerin. Heke rastê hokarên nexweşiyê werin, hellûşêner hokarên nexweşiyê qûtdidin (daqurtînin) û têkdişkînin. Ji ber ku li ser rûyê hokarên nexweşiyê de nexşên molekulên tekîldarê hokarên nexweşiyê (PAMPs) heye, xaneya hellûşêner bi alîkariya wergirên nasîna nexşan(PRRs) ji hebûna hokara nexweşiyê (dijepeydaker) haydar dibe. Dema hokara nexweşiyê bi wergirên nasîna nexşê re ket têkiliyê(temas), ev beşa parzûna xaneyê ber bi sîtoplazmayê ve tê kişandin. Parzûna hellûşênerê bi zirpêyan hokarên nexweşiyê dorpêç dike û hokara nexweşiyê dixe nav kisikê, ev kîsik wekî fagozom tê navkirin. Lîzozom endamokek xaneyê ye û enzîmên herisînê lixwe digire. Lîzozomên xaneya hellûşênerê, xwe bi fagozomê ve dizeliqînin, ev pêkhate wekî fagolîzozom tê navkirin. Lîzozom, enzîmên herisînê ber dide ser hokara nexweşiyê. Enzîm hokara nexweşîyê diherisîne û têkdişikîne, hin madeyên neherisbar û bêkêr bi egzosîtozê ji xaneyê tên avêtin. Bi vî awayê di nav xwîn û derdora xaneyan de rê li ber zêdebûna hokorên nexweşiyê tê girtin.
Egiyan
Egiyan (bi tirkî: Yesemek), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Ardantepe
Ardantepe, mezrikeke Bumbarekiyê ya bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
.uk
.uk navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Keyaniya Yekbûyî ye. (ccTLD)
A&W Restaurants
Dining & A Dining dikir bi kirrot û aerotus bijartir e. A & W şirketa yekemîn bû ku serkeftina darayî ya fînansî: franchisiyon di destpêka 1921'an de Kaliforniya dest pê kir. Welatek şirket ji ji co hevkarên Roy W. Allen û Frank Wright ve tê derxistin. Peldanka vê restaurantê ne, lê tenê ji hamburger sipî ne, Fransa kûçik û kûçikan. Di warê xwarinê de gelek cihan li dora cîhanê ye û Dewletên Yekbûyî.
Hêyderabad, Serab
Hêyderabad, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Espenau
Espenau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kassel li Hessen, Almanyayê ye.
Palingan
Palingan gundekî li herêma Hewraman e. Nifusê gund nêzê 1.000 kesin. Palingan bi xaniyên xwe ên dîrokî bi nav û deng. Qesra Mîrên Erdalan nezîkê Palingane.
Moussy-Verneuil
Moussy-Verneuil, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Sorbanî
Sorbanî gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (11 malbat) bûn.
.us
.us navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. (ccTLD)
Workum
Workum, bajarekî li herêma Frieslanda Holendayê ye.
And
And, Çiyayên Andê, Rêzeçiyayê Andê (spanî: Cordilleras de los Andes) navê rêzeçiyayên li seranser rojavayê parzemîna başûrê Amerîkayê dirêj in e. Dirêjtirîn rêzeçiyayê erdê ye. Dikevin tixûbê heft welatan.
Taybetiyên wê
Ji bakur berî bi başûr dirêj in. Dirêjiya wê 7.000 km, berayiya wê 200-700 km ye. Kêmzêde bilindahiya wê 4.000 m ye. Lûtkeya wê ya herî bilind li Arjentînê ye, Aconcagua. 60 milyon sal berê ava bûne.
Volkanan
Di bilindahiya 6.882 m de Monte Pissis (Arjentîn) û 6.887 m de Ojos del Salado (Şîle), hin ji volkanên wê yên sereke ne.
SliTaz
SliTaz(bi îngilîzî: Simple Light Incredible Temporary Autonomous Zone) reşaneyeke (dîstrîbusyoneke) GNU/Linuxê ye.
.uz
.uz navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Ûzbekistan e. (ccTLD)
Tenûra Jorîn
Tenûr an Tenûra Jorîn (Tenûra Jêrîn?) gundekî ku bi navçeya Xesxêra Sêrtê ve girêdayî ye.
Thouaré-sur-Loire
Thouaré-sur-Loire, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
Komelgeha Bariyke
Bariyke (bi guhêziya latînî ji alfabeya erebî: Baryka), komelgeheke Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ye ku di sala 1987an de hatiye avakirin.
Di sala 1987an de hijmara şêniyên komelgehê gihaye 10.500 kesan.
Seyîd Cefer Pîşeverî
Seyîd Cefer Pîşeverî (bi azerbaycanî: Seyid Cəfər Pişəvəri, سید جعفر پیشه وری, Farisî: سید جعفر پیشه‌وری‎) (1893 – 11 Hezîran 1947) yek ji avakerê Hikûmeta Neteweyî ya Azerbaycanê ye li Îranê.
Qûmlîbûcax
Qûmlîbûcax, gundekî bi ser navçeya Avkevir a girêdayî Agiriyê ve ye.
Moÿ-de-l'Aisne
Moÿ-de-l'Aisne, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Seyîd Cefer Pîşeverî
Li Xalxala bi ser Erdebîlê ve hatiye dinyayê. Di jiyana xwe de gelek xebat ji bo tirkên Azerbaycanê kiriye. Li salên 1900an de koçî Bakûyê kirine bi malbat ve û li wir gelek têkiliyên wî li gel bolşevîkan çêbûye. Fikrên bolşevikî di nav ramanên wî de cih girtî ye. Li sala 1920ê de bi alikariya sovyetan li Gîlanê bi rêberiya Mîrza Kuçîk Xanê Cengelî, Komara Sosyalîst ya Gîlanê hatiye ava kirin. Di vê komarê de Seyîd Cefer Pîşeverî wek wezîrê karên derve hatiye tayîn kirin. Piştî ruxana vê komarê çûye Taranê û li wir karê weşan û rojameyan kiriye lê piştî derbeya leşkerî ya Reza Şah Pehlewî ya di sala 1924ê de li hemû Îranê givaşa Reza Şah zêde bûye. Di encamê de jî li sala 1930ê de Pîşeverî hatiye girtin û 11 salan maye di zîndanan de. Şûnde di destpêka şerê duyem yê cîhanê de li sala 1941ê de sovyetan û brîtanî Îran dagir kir. Bi vê dagirkirinê givaşa Reza Şah hate pûç kirin. Wek gelek siyasetmedar, rojnamevan, serokeşîran Pîşeverî jî hate berdan. Piştî berdana wî çû Taranê û li wê derê karê rojnamevaniyê kir, dest bi weşana rojnameya Ajir kir. Li sala 1945ê de jî bi vexwendinan hindek rewşenbîrên Azerbaycanî diçe Tebrîzê û li wê derê bingehên Partiya Demokratîk ya Azerbaycanê ava dibe.
Di sala 1947an de çû ber dilovaniya Xwedê.
Gizinder
Gizinder, mezrikeke Kufriyê ya bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Newzad Valêrî
Serra 1975î de qezaya Dara Hênî ya Çewlîgî de ame dinya. Edebîyat û ziwanê tirkî ser o perwerdeyê lîsansî temam kerd. Dima ra zî derheqê edebîyatê tirkan û ziwanê tirkî de master û doktora kerd. Edebîyat û folklorî ser o xebitîya, dorûverê Çewlîgî ra û sewbîna şaristananê Kurdîstanî ra zî tayê nimûneyê folklorî arê dayî. Semedê têvernayîşê edebîyatê kirmanckî, kurmanckî, tirkî û fariskî xebate kerd. Bi kirdkî zaf şîîre, nuşte û çarnayeyê ey kovaran û rojnameyan de weşanîyayî. Ey tirkî ra tayê şîîrî çarnayê kirmanckî. kovaranê sey Vate, Şewçila, Nûbihar, Ewro, Tîroj û rojnameyanê sey Newepel, Bas Nûçe de xeylê şîîre çarnaye û nuşteyê ey weşanîyayî.
Serra 2007î de yew şîîra ey Enstîtuyê Ziwan û Kulturê Kirmanckî (zazakî) yê Berlînî ra xelata yewine girewta. Çend şîîrê ey:  Şaîrê Zîncîrîye Festîvala Yewine ya Şîîranê Mîyanneteweyî  de çarnîyayî çend ziwanan.
Mehcûr
Mehcûr, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Newzad Valêrî
Dejê Nimiteyî  kitabê ey o verên o, serra 2009î de Weşanxaneyê Vateyî de ame çap kerdene. kitabê şîîran yê Ahmed Arifî:  Hasretinden Prangalar Eskittim  î bi nameyê  Mi Hesreta To Ver qeydûbendî kerdî Kehan  çarnayo kirmanckî û serra 2015î de Weşanxaneyê Vateyî ra sey kitab weşanîya.
şaîr û çarnayox Valêrî nika Anqara de ciwîyeno.
Şêxo
Şêxo hunermendekî kurd e.
Şêxo di sala 1959an de li gundê Keralmaz yê girêdayî herêma Serigolle (Semsûr) di nav malbateke cotkaran û elewiyan Kurdperwer de hat dinê. Şêxo xwendina xwe ya destpêk û navemdî li xwîndingehên bajarê Cepeqçûr (Bingol) û Muş'ê bi dawî anîn. Dora sal û niveki ew zarokên gundê xwe ra mamoste bû. Piştre ew ji welatê xwe derket û cu ewropa. Li Elmanya Federal wi zmanê Almani fêr bu. Li Uniwersita Karlsruheyê Teknik beşa Makina Muhendisligi xwand û diploma xwe girt. Ji sala 1988 heta îro ew li ser karê xweyî muhendisi ye. Wî xwandina xwe li welateki xerib bi qota xwe amadekir. Alikariya keseki nedit û li fabriqan karkir û xwandina xwe bi xwe finanse kir.
Şêxo di serda li welateki derwayi karê siyasî û pirsgirêka Kurdîye zanati çêkir. Wî xwendina xwe berneda. Ji ber ku ew zû pêhesiya ku bi riya zimanê serdest siyaseta asîmîlasiyônê yê di Kurdistanê de bêtir bê meşandin.
Evîna Şêxo ya ji bo muzîka Kurdî di temenê zarokatiyê de bi rêya guhdarkirina radyoyên Êrîvan û Bexdayê zedetir bû. Deng û awazên hunermendên mîna M. Arifê Cizîrî, Meryem Xan, Kawîs Axa, Hesenê Cizîrî, û hwd. bandorek mezin li ser bilindkirina hestên wî yên hunerî hiştin. Şêxo li eramê xwe û li dibistanê da xorteki bi nav û deng bû. Bi zarokti wi pir helbestên dilani û evinti nivisandin. Carên pir stranên Aşik Mahsuni, Ihsani, Aşik Veysel û... hwd digot. Di piştê da Ruhi Su naskir û hûneriya Ruhi Su ji wi ra bû rêya hûneriyê.
Lê bi hatina Şêxo'yê Almanya wî stranên Şivan Perwer guhdar kirin - ciger û qezeba wî bi agirket. Şêxo ji sala 1979 heta îro (2011) li ser zmanê xweyê kurdi ket û ew daket çavkaniyê Mamosteyê mezin Seydayê Cegerxwîn. Ji navbera helbestên Cegerxwîn' da Şêxo dora 40 helbestan stran çêkirin. Wî di sala 1981yan da mamoste li Swed ziyaretkiri bû û dengê wî qeydkir. Şêxo heta îro 7 Caset û CDyên xwe derketin:
Ew pir caran bû mêwanê radyo û telewizyonê Alman, yê MED-TV, ROJ TV, YOL TV, TRT6, Dünya TV, SU TV, tvt û Kanal 7. Dora 300 helbestên xwe hene. Di meha berçile 2005da xanimek ji Swiss li ser Şêxo pirtukek çirokan û helbestan bi navê "DREI GESCHICHTEN - EIN LIED" derxist.
Şêxo di bin tesîra ogit û şîretên hûneriya paqij da hertim xwest ku di qada huner de ber bi pêşve bimeşe.
Em tev bi dilxweşî li benda xebat û berhemên hozanê xwe yê dengxweş Şêxo ne.
Hesar, Serab
Hesar, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qetiştepe
Qetiştepe, Qetiş Tepe, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Fuldabrück
Fuldabrück şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kassel li Hessen, Almanyayê ye.
Gilching
Gilching şaredariyeke navçeya (Landkreis) Starnberg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Achtkarspelen
Achtkarspelen, şaredariyeke li herêma Frieslanda Holendayê ye.
Hakan Şükür
Hakan Şükür (jdb. 1ê Îlon 1971 li Adapazarı, Sakarya) lîstikvanekî û siyasetmedarekî berê ya tirk ê.
Rêbwar Talebanî
Rêbwar Talebanî an jî Rêbwar Fayiq Talebanî, alîkarî serokê Encûmena Parêzgeha Kerkûkê ye. Her çend serokê encûmenê nebe jî niha bi awayekî aktîv li şûna serokê encûmenê kar dike. Ji bo giştpirsiya serxwebûna başûrê Kurdistanê hemû barê serokatiyê li ser milê wî ye. Ew bixwe endamê Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê ye.
Sara Forestier
Sara Forestier (di 4 'ê cotmeha sala 1986an li Kopenhag, Danîmarka ) Lîstikvan, fîlmçêker û senaristeke fransî ye
Hakan Şükür
Şükür di 489 lîstikan de bi 249 golan rekorê golan di Lîga Sûper de ye û bi 51 golan jî di Tîma Neteweyî ya Tirkiyê de ye ku ji sala 1992 heya 2007 tê de lîstiye.
Eibelstadt
Eibelstadt bajarokekî navçeya (Landkreis) Würzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hakan Şükür
Nasnavê wî "Kral" (Padîşah) ê. Ji ber mezinbûna wî jî jê re "gamê Bospurusê" tê gotin, tevî ku ew ne ji Stembolê ye (boksorê berê yê tirk Sînan Şamîl Sam jî heman nasnavê wî hebû).
Lîstikvanî
Di destpêka kariyera xwe de, Hakan Şükür ji bo klûba bajarê xwe Sakaryasporê lîst, ku ew di sala 1988an de di 17 saliya xwe de di Süperlig de debutî kir. Piştî du salan çû Bursasporê. Ne bi kêmanî ji ber lîstika wî ya berbiçav, klûbên mezin zû jê baldar bûn.
Berviyan
Berviyan (bi tirkî: Yeşilova), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Hakan Şükür
Lîstikvanî
Her çend wî paşê got ku wî "bi taybetî baş nelîst" li Bursayê, 20 salî lîstika xwe ya yekem ji bo Tîma Neteweyî ya Tirkiyê li hember Luksemburgê di Adara 1992 de lîst. Di havîna heman salê de koçî dêwên neteweyî Galatasaray Stembol kir.
Di sala 1994'an de goleke Hakan Şükür, bêyî ku haya wî jê hebe, rizgar bû. Girtiyê siyasî yê xwendekar Îlhan Çomak li Girtîgeha Bayrampaşa ya Stembolê ji aliyê polîsan ve rastî îşkenceyê hat û bi lingên wî hat darvekirin. Yek ji îşkencekaran got, “Dua bikin ku Galatasaray gol biavêje, ez sond dixwim, an na ez we nehêlim.” Şukur gol avêt.
Şükür li Galatasarayê di sala 1990an de di nava koma diyarker a Tirkiyeyê de cih girt. Piştî ku di sala 1992an de tevlî klûbê bû, heya sala 2000î 6 caran şampiyoniya Tirkiyeyê û 4 caran jî kûpa bi dest xist. Ji 1997 heta 1999, Şükür sê caran li pey hev bû golvanê herî baş ê lîgê. Serkeftina herî mezin a Galatasarayê ew bû ku di sala 2000 de Kûpaya UEFA'yê bi dest xist û bû yekemîn klûba Tirkiyeyê ku sernavê UEFA'yê bi dest xistiye.
Di vê demê de Şükür di sala 1996 û 2000an de bi tîma neteweyî re beşdarî Şampiyoniya Ewropayê bû. Di dema ku Tirkiye di pêşbirkê de di yekemîn beşdariya xwe ya Şampiyoniya Ewropayê de hat tasfiyekirin, tîm di sala 2000 de derkete fînala çaryek.
Di destpêka sala 1995an de, Şükür demek kurt bi klûba Îtalyanî Torino Calcio re lîstibû. Di sala 2000an de, sala serketinên wî yên herî mezin heya wê gavê, bi destxistina Kûpaya UEFAyê û gihîştina çaryek-fînalê ya Şampiyoniya Ewropayê, ew vegeriya Serie A û beşdarî klûba jorîn a Inter Milan bû. Lêbelê, ew bi Nerazzurri re neserketî bû û tenê di salek û nîv de 24 lîstik lîst berî ku di Çile 2002 de derbasî AC Parma bibe.
Di havîna 2002an de bi Tirkiyê re beşdarî Kûpaya Cîhanê ya Japonya û Koreya Başûr bû, ku tîm li dû Brezîlya û Almanyayê bû sêyemîn tîma herî baş. Di lîstika pileya sêyem a li hember Koreya Başûr (3:2) de Şükür piştî yanzdeh saniyeyan gola herî bilez a dîroka Kûpaya Cîhanê tomar kir.
Piştî ku ew di sala 2002an de çû Parmayê, Şükür, naha di ser 30î re, nekaribû xwe li AC an jî li klûba xwe ya din, klûba beşa yekem a Englishngilîzî Blackburn Rovers bipejirîne. Di havîna 2003 de, piştî tenê sê salan li Ewropaya Rojava, ew vegeriya Stenbolê û beşdarî Galatasarayê bû û li wir du caran şampiyoniya Tirkiyê bi dest xist. Piştî ku peymana wî di 30 de qediya. Hezîrana 2008an li Galatasarayê, di Mijdara 2008'an de bi fermî kariyera xwe qedand.
Hakan Şükür di tevahiya kariyera xwe de tenê yek karta sor dît; di 26ê Gulan 2006 di lîstika li dijî Samsunsporê de, ku Bülent Uzun birêvebiriya wê dikir.
Siyasetmedarî
Ji bo hilbijartinên parlementoya ya 12ê Kanûnê di 1ê Hezîrana 2011ê de Şükür ji bo partiya desthilatdar a Tirkiyê AKP li parêzgeha Stembolê berendam kir û derbasî parlamentoyê bû. Di 16ê Kanûna 2013an de Şükür vekişîna xwe ji AKP’ê bi hinceta “pêngavên dijminatiyê” yên li dijî tevgera Fethullah Gülen sûcdar kiribû.
Şükür di Sibata 2016an de bi hinceta ku heqaret li Serokomar kiriye hat sûcdarkirin: Bi hinceta ku li ser Twitterê li ser Serokomar Recep Tayyîp Erdogan gotinên heqaretê belav kiriye û herwiha heqaret li kurê xwe Bîlal Erdogan kiriye. Şukûr ev yek ji aliyê parêzerên xwe ve hat redkirin.
Li gor raporta ajansa nûçeyan ya Anatolyayê, Şükür piştî Hewldana pêkanîna derbeya leşkerî li Tirkiyeyê 2016 ji aliyê dozgerê giştî yê welatê xwe ve bi biryara girtinê tê lêgerîn. Şükür bi îddîaya ku alîgirê Gülen e û ji ber vê yekê tê sûcdarkirin. Ji ber van sedeman Hakan Şükür ji sala 2015an vir ve li Amerîkayê dijî yê.
Jiyana taybet
Şükür bi esle xwe Alban ê. Bavê xwe ji bajarê Priştîna di îroyin Kosova ye û diya xwe albanekî ji Skopye li îroyin Makedonyaya Bakur.
Les Touches
Les Touches, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
San Benedetto del Tronto
San Benedetto del Tronto, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Markeyê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên komûnê 47 hezar û 560 kes e.
.uy
.uy navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Ûrûgûay e. (ccTLD)
Nedre Roasten
Nedre Roasten, goleke di nava sinorê parêzgeha Hedmarka Norwêcê de ye. Nedre Roasten, 50 kîlomêtre li başûrê rojhilatê bajarê Røros cih digire û 9 kîlomêtre dûrî sînorê Swêdê ye.
Qobik
Qobik, gundekî bi ser navçeya Avkevir a girêdayî Agiriyê ve ye.
.va
.va navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Vatîkan e. (ccTLD)
Muret-et-Crouttes
Muret-et-Crouttes, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
.ug
.ug navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Ûganda ye. (ccTLD)
Ma'anshan
Ma'anshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Chalabre
Chalabre, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Sertip Oruç
Sertip Oruç berniyas bi Bawer Xelat (jdb. 1973 Ahlat/Bedlîs - Herêma Kelareş), çalakdarê siyasî û gerîlayê PJAKê bû.
Mirina wî
Sertip Oruç di de tevlî şeş hevalên xwe Esmer Demir, Salime Argun, Edibe Çetinkaya, Rehyan Çupan, Veysi Demir û Gulistan Feqe dikeve kemîna hêzên dewleta Îranê û tê kuştin.
Das
Das, amûrek çandinîyê ye ku destikek wî yê darîn û gewdek wî yê tewandî ku aliyek wî tûj he ye. Pê zadên wek ceh, genim, nîsk û her cûre giya dihê çinîn.
Weşanxaneya Apec
Weşanxaneya APEC (bi swêdî: APEC Förlag AB) weşanxaneyeke kurdan li Swêdê ye ku kitêbên bi zimanê kurdî, erebî, tirkî, farisî, swêdî û almanî diweşîne. 90% ji kitêban bi herdû diyalektên sereke yên kurdî soranî û kurmancî ne. Bi zaravaya dimilî (zazakî) jî heta niha hatine weşandin.
Piraniya berhemên weşanxaneya APEC, kitêbên ji bo zarokan in. Kitêbên li ser dîroka kurd û Kurdistanê û folklor û zimanê kurdî jî tên weşandin. Weşanxane giringiyê dide zimanê kurdî, bi taybetî kitêbên ji bo zarokan û yên hindekariyê.
Saint-Chinian
Saint-Chinian, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Berkevir, Çinar
Berkevir, mezrikeke Tilerebê ya bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Osî
Osî, gundekî bi ser navçeya Avkevir a girêdayî Agiriyê ve ye.
Serbistan û Montenegro
Serbistan û Montenegro li dûv Yûgoslaviya 1992ê hilweşîye bû hat saz kirin. Dûv gelan a Montenegro dengdan a 21 gûlanê 2006ê de, ji bo serxebûn a Montenegro, serxebûn xwest. Parlamena Montenegro di 3. Hezîranî 2006ê de serxebûn a Montenegro li Podgorika danezanîn û Montenegro û Serbistanê li hev veqetîyen.
Dîrok
Di 21ê gulana 2006an de li Montenegroyê referandûmek li ser wê yekê hat kirin ku ew welat ji yekîtîya bi Serbistanê re derkeve û bi temamî serbixwe bibe yan na. Di encamê de %55.4 dengên xwe dan serxwebûnê. Di 3ê hezîrana 2006ê de, Montenegro xwe serbixwe ragihand û paşê yekîtî bi defakto bidawî bû. Di 5ê hezîrana 2006ê de, Serbistanê serxwebûna xwe ji Yekîtiyê ragihand, ku bi vî awayî hat hilweşandin.
Erdnigarî
Rûbera Serbistan û Montenegro 102,350 km² bû. Montenegro ji Serbistanê pir piçûktir e û li başûrê rojavayê Serbistanê ye. Montenegro ber bi Deryaya Adriyatîk ve 19,9 mîl dirêjahiya peravê heye dema ku Serbistan girtî ye. Serbistan, ji bilî Kosovayê, bi giranî ji deşt û girên nizm pêk tê. Li aliyê din Kosova û Montenegro xwedî dîmeneke pir çiyayî ne.
Bajarê herî mezin ê welêt paytexta Serbistanê, Belgradê bû, bi 1,711,800 niştecîhan. Ti bajarek din bi mezinahiya xwe nêzîk nebû û ji bajarên din ên herî mezin ên welêt, Novî Sad, Niš, Priştîna, Kragujevac û Podgorica (li Montenegro), yek ji 200,000 niştecîh zêdetir nebû.
Siyaset
Parlamena ku kursiyê wê li Belgradê bû, 126 endam bû; 91 ji Serbistanê û 35 ji Montenegro. Dadgeha Destûra Bingehîn li Podgorica bû. Di îlona 2004an de, sembolên kevn ên sosyalîst bi ala nû û sirûda neteweyî "Boze Pravde" (li Serbistanê) hatin guhertin. Di 3ê nîsana 2003'an de, welat bû 45emîn dewleta endamê Konseya Ewropayê.
Touvois
Touvois, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
Ameland
Ameland, şaredariyeke li herêma Frieslanda Holendayê ye.
Serbistan û Montenegro
Demografîk
Serbistan û Montenegro 10,8 mîlyon rûniştevan bûn ku tenê 660,000 li Montenegro dijiyan. Serb û Montenegrin gelê Slaviya Başûr e ku Dêra ortodoks in û bi Zimanê serbî diaxivin.
200.000 Sirb li Montenegro dijîn. Li eyaleta Kosovayê ya Serbistanê, albanên Kosovayê piranî ne û misilman in ku zimanê wan ê albanî ye. Li parêzgeha Vojvodîna ya bakurê Serbistanê, nifûsa %70 Serb e, komên din ên sereke bi giranî Mecar û Kroatî ne. Piraniya nifûsa Serbistan û Montenegro ji Serban pêk tê bi 67,5%, Alban 18%, Montenegrî 7%, Mecar 3,5% û yên din 5%.
Aborî
Her dewletek siyaset û pereyên xwe yên aborî hebû. Li Serbistanê dînarê Serbî (CSD) û Montenegro jî ewro bû. Yûgoslavyaya bermayî di destpêka salên 1990î de rastî krîzeke aborî ya giran hat û wê demê di dema hebûna xwe de yek ji welatên feqîr ê Ewropayê bû. Di sala 2002an de dahata netto ya her niştecikî mehê dora 149 ewro bû. Berê, Montenegro tenê dora 70% ji asta aborî û civakî ya Serbistanê hebû, lê niha hem mûçeyên navîn û hem jî mûçeyên teqawîdan du caran ji ya Serbistanê bilindtir in. Serbistan bi sûcên organîze re pirsgirêkên mezin hebûn, ku wekî rêjeya nifûsa welêt yek ji mezintirînên cîhanê dihat hesibandin. Mafya li ser aboriyê zexm girtibû û bi dehsalan li welêt şekil da siyasetê.
Kolberî
Kolberî, carina dibêjinê qaçax, hilgirî yan kesibkarî, kar û rewşa hebûnê ya gelek kurdên ku nêzîkî sinorên Tirkiye, Îran û Îraqê dijîn û neçarî qaçaxçîtiyê dibin. Ji wan kesan re dibêjin kolber, qaçaxçî, hilgir an jî kesibkar.
Kuştina kolberan
Kolber ji bo debara xwe, barên giran ên têkberan didin pişta xwe û ji sinorekê derbazî sinorekî din dikin. Ew kelûpelên wek cixare, tekerên erebeyan, televîzyon, çay û her wekî din hildigirin.
Tê texmînkirin ku 120.000 kes bi vî karî re mijûl bin. Pasdarên îranî û leşkerên tirk kolberan dikujin û gelek caran ji dest datînin ser kelûpelên wan. Li gorî daneyê Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê di sala 2020an de 240 kolber û esnafên xwecih hatin kuştin.
Sorikan, Ûrmiye
Sorikan gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 774 kes (100 malbat) bûn.
Hesencan Kûh
Hesencan Kûh, gundekî ser bi navenda bajarê Serab li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Trans-sur-Erdre
Trans-sur-Erdre, komuneke li departementa Loire-Atlantique a Fransayê ye.
Şêxmûs, Îslahiye
Şêxmûs (bi tirkî: Karakaya), gundekî bi ser navçeya Îslahiyeya Dîlokê ve ye. .
Fuldatal
Fuldatal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kassel li Hessen, Almanyayê ye.
Mala Salih
Mala Salih, mezrikeke Tilerebê ya bi ser navçeya Çinara Diyarbekirê ve ye.
Engen, Almanya
Engen bajarokekî navçeya (Landkreis) Konstanz li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Salime Argun
Salime Argun berniyas bi Jiyan Suruç (jdb. 1974 Sirûc/Riha - m. Herêma Kelareş), çalakvana siyasî û gerîlaya PJAKê bû.
Qerebal
Qerebal, gundekî Tazexurmatûyê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Rûmêlî
Rûmêlî, gundekî bi ser navenda navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Muscourt
Muscourt, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Salime Argun
Salime Argun di de tevlî şeş hevalên xwe Esmer Demir, Sertip Oruç, Edibe Çetinkaya, Rehyan Çupan, Veysi Demir û Gulistan Feqe dikeve kemîna hêzên dewleta Îranê û jiyana xwe ji dest didin.
Herrsching am Ammersee
Herrsching şaredariyeke navçeya (Landkreis) Starnberg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Aldûş
Aldûş, navçeyeke Semsûrê ye. Di sala 1954an de bi navê Gerger bûye navçe û bi Semsûrê ve hatiye girêdan. 45 gund û 107 mezreyên navçeyê hene. Gelê herêmê bi zaraveyê kurmancî û kirdkî (dimilkî, kirmanckî, zazakî) diaxive. Li gorî hejmartinên sala 2000î hejmara niştecihên navenda Aldûşê 5.500 e.
Citou
Citou, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Navên Evînê
Paşxana Çêkirinê
Filmî du xelatên César Awardê di sala 2011an de stend. Yek ji bo baştirîn rola sereke ya jin ku Sara Forestierê wergirt û ya dî jî ji bo baştirîn nivîs.
Naverok
Fîlm wek nîv-biyografîk e ku derbarê jineke ciwan de ye ku seks wek çekekî bi kar aniye ta ku bandorê li kesên rastgir û misilmanên tundrew bike.. Baya Benmahmoud (Sara Forestier), bizavkareke çepgir, ciwan serserî  û azad e ku bi dijberên xwe yên siyasî re radizê ta ku wan nîme ser fikira xwe û di dawiyê de Arthur Martin (Jacques Gamblinî  ) dinase..
Semîsad
Semîsad yek ji navçeyên Semsûrê ye. Li başûrrojhilatê Semsûrê dikeve. Firehiya erdê navçeyê 338 km², bilindahî ji rûyê avê 610 m ye. 47 km ji Semsûrê dûr e. Gorî hejmartinên sala 2000î hejmara niştecihên navendê 6.917 û bi giştî jî 12.541 e. 16 gundê navçeyê hene.
Di qeydên dîrokî de navê navçeyê wekî Sammusat, Samisat debasdibe. Dîroka herêmê ji ya Kurdistanê ne cudatir e. Di dema Hîtîtan de bi qasî demekê Semîsad bûye paytext. B.z. 708î ketiye bin desthilatiya Asûr. B.z. 605 Babîl, b.z. 553 Med, b.z. 333 Makedonî, b.z. 69 Komagênê, 72 Împeratoriya Romê, 1203 Eyûbiyan (Selahedîn), 1240 Mongol, 1401 Tîmûrleng, 1516 Osmanî. Lê di dema Osmaniyan de herêm di bin fermandariya Mîrê Besnî de bûye. Di sala 1960î de bûye navçe û bi Semsûrê ve hatiye girêdan.
Dîrok
Samosata bajarê antîkî Samîsada îroj navê xwe lê girtî ye. Ew 36 km li başûr rojhelata Semsûre ye. Ew dû di 708an de bi destên Asûran de bi destên Komagênê ket şunda di 169 b.z. de heta dest Romayan ket paytexta Keyaniya Komagênê bû. Navê bajer ji damezrênerê Komagênê key Samos de tê ye. Ew li piştî zayinê di 72an de derbaza împeratoriya Roma bû. Wê di sedsala 11an de navbera Bîzansa de çend caran dest gerî ye. Ew di 1516an de keta destên Osmanan.
Ew di 1988an de bin avên Bendava Ataturkê de ma.
Gundên Semîsadê, 1928
Gundên Semîsadê, 1928
Lesbos
Lesbos ( ji ; ) yek ji giravên Yewnanîstanê di Deryaya Ege de ye.
Nav
Nav di aferînekê mîtolojiya Yewnan de, ji Lezbos de tê ye. Lezbîyenî, Hevzayendîtiya jinan, ji bo Sappho di helbestên xwe de behza hez kirina jinan dikir, di navê giravê de hatiye girtin.
Erdnîgarî
Rûerda wê 1,630 km² û 320 km beravên xwe hêne.
Dîrok
Împeratorê Romê Bîzansê Ioannês V Palaîologos girav di 1355an de ji bo wî derbaz bûna textê re ji bi wî re alikarî bûbû, ji bo spas da bû Patrîsyanê Genova Gattilusio ye. Girav di 1462an de bi destên Osmanan hat dagir kirin. Ew heta serxwebûna Yewnanîstanê di destên Osmanan de ma. Ew di Şerê Cîhanî yê Duyem bi destên Almanyaya Nazî hat dagir kirin.
Celadet Alî Bedirxan
Celadet Alî Bedirxan (, Stembol −, Hêcanê, Şam) siyasetmedar, rojnamevan û zimannasê kurd e. Celadet kurê Emîn Alî Bedirxan û Senîha Xanimê ye.
Ansîklopediya zarokan (pirtûk)
Ansîklopediya Zarokan pirtûkeke zarokan a bi swêdî ye, ku ji aliyê Amed Tigris, Mahmûd Lewendî, Hesenê Metê, Seyidxan Anter û Ali Çiftçi ve ji bo kurdî hatiye wergerandin û di Weşanxana Apec'ê de hat weşandin. Wênekêşê ansîklopediya swêdî ji bo pirtûkê wêneyên orjînal çêkirine. Pirtûk li soranî jî hatiye wergerandin. Hem çapa kurmancî û hem jî çapa soranî ji aliyê weşanxaneya APECê ve hatiye çapkirin.
Celadet Alî Bedirxan
Jînenîgarî
Celadet yek ji lawên malbata mezin a kurdan Malbata Bedirxaniyan bû. Ew wekî pêşengê nivîsîna kurdî bi tîpên latînî tê nasîn. Di warê lêkolînên li ser zimanê kurdî de gelek xebitiye û li surgûn û nefiyê kovarên Hawar û Ronahî weşandiye. Xebatên Celadet bûn bingeha wêjeya kurmancî ya hemdem. Di jiyana xwe ya siyasî da, Celadet beşdarî gelek çalakiyên neteweperwerane bû, ew endamê Xoybûnê û yek ji damezrînerên wê bû. Piştî şerê Bedirxaniyan dijberî Siltan Ebdilhemîdî, tevî malbata xwe ber bi Yemenê ve hate sirgûn kirin. Piştî ku tevgera rizgarîxwaza tirk bi serokayetiya Mustafa Kemal Atatürk bi serkeft, mafên kurdan hatin berbendkirin, di vê demê da fermana bidarvekirina Emîn Alî Bedirxan û her sê lawên wî derket. Emîn û lawên xwe Sureya çûn Misrê, Kamûran û Celadet jî çûn Almanyayê. Wan li wir dest bi xwendina bilind kir. Celadetî xwendina bilind qedand û bawernameya doktoraya Hiqûqê wergirt. Di sala 1930ê, ew hat bajarê Şamê û dest bi xebata niştimanî kir. Di nav zebata Xoybûnê da endamekê pêşeng bû, ew yek ji beşdar û alîkarên Serhildana Agirî bû.
Ansîklopediya zarokan (pirtûk)
Naverok
Ansîklopediyeke bi wêne û rengîn e. Hinek mijarên kurdî yên wekî newroz, cilûberg, zebeşên Amedê, kew û hwd. lê hatine zêdekirin. Di vê Ansîklopediya Zarokan de nêzî 500 peyv û gotin hene ku li gor rêza alfabeyê hatine rêzkirin. Ew ansîklopedî di sala 2004'an de derket. Hemû peyv û gotin jî li gor cîhan û fantaziya zarokan hatine hilbijartin. Di her rûpeleke vê ansîklopediyê de rêza alfabeya kurdî heye û tîpa aktuel li ser vê rêzê bi rengekî din hatiye nîşankirin. Ev jî ji bo zarokan hêsan dike ku tîpa alfabeyê baştir bibînin û nas bikin. Girêdana wêne, peyv û tîpan alîkariyê dike ku zarok zûtir serwextî zanînê bibin.
Ansîklopediya Zarokan berî herkesî ji bo zarokên dema dibistanê ye, bi taybetî jî yên salên destpêkê.
Nampcelles-la-Cour
Nampcelles-la-Cour, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Celadet Alî Bedirxan
Jînenîgarî
Ji bilî zimanê kurdî Mîr Celadet bi van zimanan jî dizanibû: îngilîzî, fransî, almanî, tirkî, farisî, erebî, rûsî û yewnanî. Kovarên Ronahî û Hawar bi sernivîskariya wî derdiketin.
Dema Celadet ji dayik bû, malbata wî li Stenbolê li sirgûnê bû. Dayika wî Senîha Xanim Çerkez e. Bavê wî Emîn Elî Mufetişê Dadgeha Stenbolê bû. Her wiha, wî li wan salan da di nav tevgera kurdan da jî cihekê giring digirt.
Ji ber ku Osmaniyan qedexe kiribû malbata Bedirxanî biçin Kurdistanê, Emîn Elî ji bo gihandina zarokên xwe bi çand û zimanê kurdî ji Kurdistanê çîrokbêj dengbêj û mamostayên ziman û qerwaşan dianîn. Yek ji wan nivîskaran jî helbestvanê navdarê kurd Hecî Qadirê Koyî bû ku ew mamosteyê serekiyê zarokên Emîn Elî Bedirxan bû.
Bekîr Sidqî
Bekîr Sidqî el-Eskerî (‎) yek ji generalên artêşa Iraqê bû ku bi eslê xwe kurdekî ji Kerkûkê ye. Di 1937an de tevlî darbeyeke leşkerî ya serneketî dibe û di encamê de tê kuştin.