cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stûkurana Qij
Wateya navê gund
Di hin devokan de bo stû, hustu, hustû, ustû, isti, histi jî dibêjin. Xelk bo stûkuranê evana bikartînîn: Ustkuran, Huskuran, Ûstkura, Uskuran, Ûstikuran. Du Stûkuran hene, ji ya din re tenê Stûkuran, ji viya re Stûkurana Qij dibêjin.
Dîrok
Lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Dewleta Tirk bi damezrandina xwe ve destpê kir, kurd wekî tirk dan nîşandan. Îdeologên wan ên navdar ji ber xwe bi hezaran pirtûkên dîrokê nivîsandin, di wan de "tirkbûna kurdan" îdîa kir. Dema biser neket jî, hebûna kurdan pejirand. Niha êdî înkariyê nake lê bandora van pirtûk û dezînformasyonan didome.
Di wan pirtûkan de kurmanc û zaza ji hev tên veqetandin. Herwiha Elewî û Sunnî jî. Dezînformator û pisporê şerê psîkolojîk Cemal Şener dibêje "kurdên Elewî bi eslê xwe tirk in. Kurdên zaza jî tirkên xas in". Ev derew li ser xelkê jî bandorek mezin daniye.
Gelek kesên Gimgimê dema mirov jê bipirse dibêjin "eslê me ji Xorasanê ye, em berê tirk bûne". Li TVek wekî Medya TV de jî di bernameyek xwerû li ser dîroka Gimgimê bû, heman derew dihatin gotin, digotin navê Vartoyê ji "pirrbûna toy+kuslari derketiye".
Erdnîgarî
Gundekî biçûk e. 22 km ji Gimgim, 82 km ji Mûşê dûr dikeve. Koordînat: 39.272778 Bakur, 41.2675 Rojhilat.
Avhewa
Klîmaya gund çiyayî ye. Bi zivistanan ziwa û berfî, bi havînan ziwa û tavî ye.
Aborî
Axa gund ji ajalvanî û çandiniyê re bikêr e. Şer aborî xirab kiriye, gundî mecbûr mane herin bajarên mezin ên Tirkiye û Ewropayê, bixebitin.
Asselfingen
Asselfingen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Adliswil
Adliswil, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên herêma Horgenê ye.
IJsselstein
IJsselstein, şaredariyeke bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Akataş
Akataş (bi farisî: "Yê ku bedê diafirîne") yek ji wan Dêwên di mîtolojiya Îranî de ye ku hewl daye ziyarê bide Zerdeşt. Ew "ceribker" e û hewl dide ku mirovan bike karên bed.
Xosnî
Xosnî, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Seedlî
Seedlî, gundekî bi ser navenda Kilîsê ve ye.
Mummies Alive!
Mummies Alive! ( Mumiyên zindî) xêzefîlmeke  Kanadî-Amerîkî ji sala 1997an de ye ku ji aliyê şirketên DIC Entertainment û Northern Lights Entertainment hatiye hilberandin. Ew esasen ji bo sezonek weşandî bû.
Kerîmabad, Çaroymaq
Kerîmabad, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mummies Alive!
Her yekî mumî bi hêza xwedêrek Misirê ve girêdayî ye. Ja-Kal canê baz bikartîne, Rath canê marê bikar tîne, Armon canê hogeç bikar tîne, û Nefer-Tina canê pisîkê bikar tîne. Ew dikarin li ser wê bang bikin ku ji bo artêşên mûjî û hêzan werin ku li dijî xirabkarên sermirovanî şer bikin. Her çend, gava ku hêza wan tewandî bibe, ew pêdivî ye ku di gorên mumiyayan de rûnin da ku şiyariyê bistînin. Ji bo gihîştina van hêzan, dayikan bangê "Bi Hêza Serê Ra!" re, ku veguherîna wan vedibêje. Gengaz jî xwedî hêz in ku rûyê tirsnak çêbikin, bi gelemperî ji bo tirsandina rêberên nazik dikirin.
Wekî din ji Scarab, gengaz bi gelemperî neçar ma ku bi xwedan û giyanên ji mîtolojiya Misirê re werin gazî kirin li cîhana nûjen, di nav de Anubis, Set, Geb, Apep, Bast, Sekhmet, Bes, û gelekên din, bi gelemperî wekî beşek ji yek ji Skarab-ê ,pîlanên ku ji kontrola wî derketin.
Zimanê baskî
Baskî (bi baskî euskara), zimanê zêdeyî milyon mirovan e, li navçeyeke di navbera Spanya û Fransayê de ya bi navê Welatê Baskî (Euskal Herria), anku li herêma xweser a Baskî (Bizkaia, Gipuzkoa, Araba) û ya Navarra (Navarra-Nafarroa) li Spanyayê û herêmên (Labourd-Lapurdi, Soule-Zuberoa, Basse-Navarre - Behe-Nafarroa) li Fransayê.
Zaravayên baskî
Zimanê baskî ji şeş zaravayan pêk tê
Stein, Bavyera
Stein bajarokekî navçeya (Landkreis) Fürth li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zhijiang, Hubei
Zhijiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 495.995 kesî
Tilizêr Cinûbî
Tilizêr Cinûbî, Til'izêr Cinûbî , gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Împeratoriya Osmanî
Împeratoriya Osmanî (Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye, Dewleta Berz a Osmanî), dewleteke misilman bû ku ji eşîrên tirk derketiye.
Dîrok
Bi giştî 36 siltanên osmaniyan çêbûn. Osmanî di sedsala 16em û şûn de êdî bi pêş neketin. Di sedsala 18em û 19em de êdî gelekî lawaz bûn, herçend di sedsala 19em de hewl ji bo guhartinan hatiye dayîn û reform jî hatiye kirin êdî di dawiya sedsala 19em û di serê sedsala 20em de osmanî bi navê Zilamê Nexweş ê Ewropayê dihate nasîn. Bi derbeya Jontirkan (1908) desthilata osmaniyan kete bin destê Îtihad û Teraqî. Ew di şerê cîhanê yê yekem de di aliyê Elmanyayê de cih girtiye. Di dema şer de qirkirineke herî mezin ya cîhanê li dijî ermenî û mesîhiyên din pêk aniye. Piştî şer bi dawî dibe osmanî têk çûye û qedera wan ketiye destê hêzên serketî yên mîna Fransa û Brîtanyayê. Bi dûçûna yek ji avakerên dewleta Iraqê ya modern Abdulmuhsin Sadun, sedema mezintirîn ya parçebûna osmaniyan ew e ku tirkan heq û hiqûqa gelên din ên osmanî înkarkirin. Piştî şerê azadîxwaz ê tirkan komara Tirkiyeyê hate damezirandin û bi awayekî fermî împeratoriya osmaniyan di sala 1923an de bi dawî bû.
Gerdereş Mehabad
Gerdereş, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kemane
Kemane gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (5 malbat) bûn.
Elîbonco
Elîboncîyan, Elîboncîya (bi tirkî: Çaygeldi), gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
Gûran (êl)
Ziman
Zimanê êla gûran bi kevneşopî Gûranî ye. Zaravayê êla gûranî gelekî ji zaravaye Gûranî ên dîn (Hewramanî, Bacelanî hwd.) cûda ye. Belê van salên dawîn piraniya Gûranî bi Soranî an jî Kirmaşanî diaxivin. Zimanê Gûranî ji aliye kêm kesan ve tê axavtin.
Ol
Êla Gûran li aliyê olê de jî taybetmend e. Ev êl seranser Yarsan e û heta navê xwe daye civata yarsanî. Li hinek herêmên Kurdistanê, Gûran û Yarsan hevwate ne. Bajarên gûranan ên Gehwera û Kendûl cîhên pîrozî (hec) yên ola yarsanî ne.
Yezd (parêzgeh)
Parêzgeha Yezd yek ji 31 parêzgehên welatê Îranê ye ku dikeve naverastê wê welatê.
Navendê wê bajarê Yezd e.
Yosef Shiloach
Yosef Shiloach (‏(יוסף שילוח‎‎; (jdb. li rojhilatê Kurdistanê - m. ) aktorekî kurd   ê cihû bû. Sala 1950yê li Îsraêlê bicih dibe. Sala 2009ê de di festîvala filmê ya Orşelîmê de xelatê werdigire.
Zeist
Zeist, şaredariyeke bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Qereseyîd
Qereseyîd, gundekî navçeya Gimgima Mûşê ye.
Dîrok
Li ser bingeh û dîroka gund heya niha lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Ji Mediyan, Roma, Bîzans, mîrîtiyên kurd û Urartûyan gelek bermahî hatine dîtin.
Erdnîgarî
Ji navenda Gimgimê 7 km dûr e. Koordînat, hêlîpan: 39.11581°, hêlîlar: 41.50515°. Bilindahiya axa Qereseyîdê ji rûyê avê 1.475 m ye.
Avhewa
Klîmaya Qereseyîdê çiyayî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa û berfî ye. Zivistan dirêj û sar in. Axa herêmê bêhtir ji bo ajalvaniyê bikêr e lê kêm be jî çandinî tê kirin.
Aborî
Aboriya Qereseyîdê ji ber şer û pêkutiyan di nava 20 salên dawî de gelek xirab bû. Niştecihên gund mecbûr man bar bikin herin bajarên Tirkiyeyê û Ewropayê.
Chris Benoit
Christopher Michael "Chris" Benoit (z. 21'ê gulanê 1967 - m. 24'ê hezîranê 2007) gemşvanekî gemşa profesyonel ê kanadayî ye.
Helenîzm
Helenîzm çanda Yewnanistana Kevn û helenandin (yewnanandin) belavkirina çanda yewnanî ye. Nav bi piranî ji bo çanda yewnanî ya kevn (antîk) û ya Serdema Navîn tê bikaranîn.
Nav
Dîroknasê Thoukudides yekem bû ku lêkera "helenandin" bi kar anî. Peyva "helenîzm" di pirtûkên Incîlê de tê bikar anîn. Pirtûka Duyem a Makkabioi "helenîzm" bikar tîne. Karên Şandiyan "helenisti" bikar tîne. Wateya her du peyvan tê wateya axêverên zimanê yewnaniya kevn ên bi têkiliyek çandî: helenîzm.
Di sedsala 19-an de, dîroknasê Alman Johann Gustav Droysen ji bo çanda serdema helenîstîk "helenîzm" bikar tîne. Wî serdema Helenîstîk wekî di navbera mirina Îskenderê Mezin û serdema Augustus de destnîşan kir. (Augustus yekem imperatorê Romê bû.) Ji bo Droysen, serdema Helenîstîk ji bo helenîzm dema herî serfiraz bû. Di vê demê de, belavbûna helenîzm di lûtkeyê de bû.
Çanda polis yewnanî
Her weha zimanê yewnanî, çanda bajar-dewleta yewnanî – polis – beşek girîng a Helenîzmê bû. Şahên yewnanî di serdema helenîstîk de bajarên yewnanî – poleis – li erdên Împeratoriya Seleukî û Împeratoriya Ptolemaîk ava kirin.
Terazîn
Terazîn, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Helenîzm
Çanda polis yewnanî
Helenîzm li rojhilatê Deryaya Navîn û Rojhilata Nêzîk li seranserê Împeratoriya Romê ya destpêkê çandek serdest ma. Helenîzm ji serdestiya Xiristiyantiyê li Împeratoriya Romê sax ma. Di serdema Bîzansê ya Împeratoriya Romê de, Helenîzm wekî perçeyek çanda xwendî maye. Bajar-dewleta helenîk heya sedsala 6-an li rojhilatê împaratoriya Romê pergala hikûmetê bû.
Dirok
Di dema Xiristiyantiyê de li imperatoriya Romê, helenîzm bi olên pûtperest ve hate girêdan. Wusa be jî, perwerdehî û çanda helenîkî di tevahiya hebûna Împeratoriya Romê de perçeyek ji çanda xwendî ya elîtan ma.
Bad Saarow
Bad Saarow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Oder-Spree li Brandenburg, Almanyayê ye.
Helenîzm
Dirok
Gava ku Împeratoriya Romê ji hêla Împeratoriya Osmanî ve hate rûxandin, gelek zanyarên Romê çanda heleni birin Ewropaya Rojava wekî penaber. Li Îtalya, van zanyaran bandor li Ronesansê kirin.
Hellenism bi nasnameya ortodoksî ya ku ji hêla hemî şopînerên Patriarxê Konstantinopolis ve hatî parve kirin hate guherandin. Di dema vekişîna Împeratoriya Osmanî de ji Balkanan Patrîkxaneyê kontrola xwe ya kevnar a li ser yewnanî winda kir. Li Şerê Balkan (1912–1913) Yewnanî şerê xwe yê yekem li dijî miletekî ortodoks, Bulgaristan, kirin.
Berfpîv
Berfpîv an jî nîvometre, amûra ku barîna berfê dipîvê ye.
Aa en Hunze
Aa en Hunze, bajarokekî herêma Drentheya Holendayê ye.
Balzheim
Balzheim şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Ammerndorf
Ammerndorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Fürth li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Affoltern am Albis
Affoltern am Albis, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên herêma Affolternê ye.
Soest, Utrecht
Soest, şaredariyeke bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Tilizêr Şîmalî
Tilizêr Şîmalî, Til'izêr Şîmalî , gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Kenan jorîn
Kenan jorîn gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 72 kes (22 malbat) bûn.
Xurnûf
Xurnûf- xwurnûf, berik, hesûk (bi latînî: Prosopis farcta), gihayek û fêkiya wê ye. Li kêlekên rêyan û li axa xijik şên tê.
Rolf Torring
Rolf Torring serlehengê rezeya romanên lenûsk yê almanî  Rolf Torring's Abenteuer ( Serpêhatiyên Rolf Torring ) ye ku ji aliyê weşanxane di binê bernavk Hans Warren hatibû nivîsandin.
Dîroka weşandinê
Rêzeroman cara yekem di navbera 1930 û 1939 de derket û bi tevahî 445 hejmar domandin li Berliner Verlagshaus für Volksliteratur und Kunst derket. Piştî şê cîhanê yê duyemîn, rêzeroman (naverok û îdeolojîk bi serdema nû re) hate dubarekirin, pêşî wekî romanên lênûsk, paşê jî wekî çapê reprint di forma pirtûkê de. Lênûskên pêş û piştî şerê îro nirxên bilind li ser bazara berhevokvanan distînin.
Cihên çalakiyê, bîrîşa rêzeromanê
Rêzeroman bi piranî li Asyaya rojhîlata başûr û Hindistanê, bi gelemperî li Afrîka û carinan jî li Çînistanê, di hin lênûskan de jî li Almanyayê tê lîstin. Di lênûskên kevn (dema berî şerê) de pir caran bîrîşek emperyalîst heye ku hîn jî îro bi formeke veşartî heye.
Fîlm
Di sala 1965am de Rolf Torring jî hate fîlm kirin. Wekî ku lehengek nûjen a di kincê spî de, ew di fîlimê zû de Rolf Torring - Der Fluch des schwarzen Rubin bi şêwaza fîlmên Kommissar X ( Komser X) ji hêla Thomas Alder ve hat rolkirin, li ku di fîlm û lênûskan de, paşxana eksotîk ku hê jî rola serekî dilîze.
Pars, Elbak
Pars, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Beimerstetten
Beimerstetten şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
James Parkinson
James Parkinson FGS ( – ) cerah, dermanfiroş, erdnas, paleontolog û çalakvanek înglîzî bû. Di xebata xwe ya 1817-an de, , ew yekem kes bû ku şîrove kir. Ev nexweşî paşê ji hêla Jean-Martin Charcot ve wekî "nexweşiya parkinsonê" hate binav kirin.
Zencan (parêzgeh)
Parêzgeha Zencan yek ji 31 parêzgehên Îranê ye ku dikeve bakûrê rojava wê welatê.
Navenda wê bajarê Zencan ê.
Qeregol, Çaroymaq
Qeregol, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bapîv
Bapîv, amûra ku tevgera hewayê dipîve ye.
Borger-Odoorn
Borger-Odoorn, bajarokekî li herêma Drentheya Holandayê ye.
Gurnîj
Gurnîj, gihayek e.
Wolfgang Hohlbein
Wolfgang Hohlbein ( jdb. 15'ê gelawêja 1953 li Weimar,Almanya ) nivîskareke Almane ku di şêweya wêjeya tirsnak, honaka zanistî û wêjeya fantezî de dinivîse. Wolfgang Hohlbein 43 Mîlyon pirtûk firotiye û wisa ew yek ji nivîskarên biserkeftirîn yê Almane.
Midden-Drenthe
Midden-Drenthe, bajarokekî li herêma Drentheya Holandayê ye.
Masala
Masala (weke Masalla, Maselle jî tê nivîsandin, bi tirkî: Toklular), gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
Efxanistan
Efxanistan  (wekî Afganistan, Efganistan jî tê naskirin, bi darî û peşto: افغانستان Afghānistān) an jî Emarat Îslamî ya Efxanistanê (bi Farisî: Emarat Eslâmiye Afqânestân, bi peşto: De Afġānistān Islāmī Emarat) welatekî başûr-rojavayê Asyayê ye. Cîranên Efxanistanê Tirkmenistan, Îran, Çîn, Pakistan û Tacîkistan e. Efxanistan yek ji welatên herî xizan ên cîhanê ye.
Ol li Efxanistanê
Ji gelê Efxanistanê 99% xwe misilmanên ne (90% suni û 9% şiî).
Beluka Şîvareza
Beluka Şîvareza, ango Belukeya Şîvarezan, devereke Başûrê Kurdistanê ye.
Mihemed Şerîf Paşayê Babanî
Mihemed Şerîf Paşayê Babanî, Şerîf Paşa (jdb. 1865, Üsküdar, Stembol; m. in Catanzaro/Îtalya) siyasetmedar û neteweperwerê kurd, serbaz û paşayeke osmanîyan bû. Ji Malbata Babaniyan bû.
Bavê wî Seîd Paşayê Babanî (an wekî osmaniyan bilêvkirine Seîd Paşa) du caran bûye wezîrê derve yê osmaniyan. Mihemed Şerîf di dibistana keyaniyê (Mekteb-î Sultanî, îro kirine Dibistana amadeyî ya Galatasarayê) de perwerde dibe. Di dibistana leşkerî ya fransî Dibistana leşkerî Saint Cyr de perwerdeya leşkerî dibîne.
Ew jî dibe wezîrê derve yê osmaniyan. Li Berlîn û Parîsê ataşetiya leşkerî dike. 1898 û 1908 balyozê Swêdê ye. Demekê dirêj di meclîsa desteya birêveber a osmaniyan (Şûrayî Devlet) de cih digire. Gelek madalyayên navdewletî wergirtiye.
Demekê tevlî nava refên Ittihat ve Terakki Cemiyeti dibe. Lê dibîne ku ew reforman û azadiyê tenê ji bo tirkan dixwazin, ji wan vediqete. Dîsa jî ji xezeba wezîrê merin Mehmud Şewket Paşa nafilite. di de bi cezayê îdamê tê cezakirin. Di de li Parîsê rastî êrîşekê tê. Cezayê wî sala 1918an de tê rakirin.
Xwe dide xebatên kurdewariyê
Dibe endamê Cemiyeta Tealiya Kurd ku birayê wî Fûad Paşayê Babanî (Fûad Paşa) jî endam bû. Li Ewropayê doza kurdan dide nasandin, bi malbata Bedirxaniyan re têkiliyê datîne. Ji ber ku li Kurdistanê pirr nemaye û malbata wî di palasên osmaniyan de navdar bû, bi kurdî baş nedizanî, heya dibêjin hîç nedizanî.
Peymana Sevrê
Bi avabûna Komara Tirkiyeyê rem li Kahîreyê bicih dibe. Gora wî hêj jî li wir e. Du caran marî dibe (dizewice). Xanima wî Emîne Xanim ji malbateke misirî bû. Xûşka wezîrê osmaniyan Sait Halim Paşa bû. Wê jî berevaniya kurdewariyê dikir.
Maarssen
Maarssen, bajarekî bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Berghülen
Berghülen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Rewapîv
Rewapîv an jî hîgrometre amûra ku rewaya hewayê dipîvê ye.
Saint-Martin-de-Laye
Saint-Martin-de-Laye, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Kenan jêrîn
Kenan jêrîn gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 84 kes (15 malbat) bûn.
Sebze
Hêşînahî an jî sebze beşên riwekan ên ku bi giştî bi patinê tê xwarin e.
Rafael Correa
Rafael Vicente Correa Delgado, di 6ê nîsana 1963an de li Guayaquila Ekuadorê hatiye cîhanê, siyasetmedarekî ekuadorî yê Partiya Patria Altiva y Soberana ye. Ew ji 15ê kanûna paşîn a 2007an de 56emîn serokê Ekuadorê ye.
Haşenyan
Haşenyan, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Leusden
Leusden, şaredariyeke bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Bernstadt (Alb)
Bernstadt şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Erdebîl (parêzgeh)
Parêzgeha Erdebîl yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve bakurê rojava wê welatê.
Navendê wê bajarê Erdebîl e.
Tilqeseb
Tilqeseb, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Gerdeyeqûb Mehabad
Gerdeyeqûb, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Cadolzburg
Cadolzburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Fürth li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zhongxiang
Zhongxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.022.514 kesî
Amt Brieskow-Finkenheerd
Amt Brieskow-Finkenheerd şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Oder-Spree li Brandenburg, Almanyayê ye.
Baranpîv
Baranpîv an jî pluviometre, amûra ku barîna baranê dipîvê ye.
Mescîdlî
Mescîdlî, yan jî Mêjtulî (bi tirkî: Mescitli) gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
Galîçî
Galîçî, navçeya Galîçî an Galîçiya, herêmeke dîrokî ya di navbera Polonya û Ukraynayê de ye.
Firaxşok
Bi pêşketina teknîkê ve niha li seranser cîhanê gelek tên bikaranîn. Him pakij dişo, him ji bo şûştina firaxan kêm demê divê. Mirov ji av û enerjiyê jî paşrojî dike. Mixabin herçendî li Kurdistanê gelek bendavên elektrîkê hebin û Kurdistan kana hilberîna enerjiyê ye jî, pirraniya kurdan ji firaxşokê mehrûm in.
Bi navê Josephine Cochrane xanimeke Amerîkayê sala 1893 patenta wê digire û ew dibe derhênera firaxşokê. Yekemîn firaxşoka Ewropayê ya elektrîkî, ji aliyê fîrmaya bi navê Miele ve, sala 1929'ê tê hilberîn.
Noordenveld
Noordenveld, bajarokekî li herêma Drentheya Holandayê ye.
Get Rich Or Die Tryin' (fîlm)
Get Rich Or Die Tryin' (bilêvkirina bi kurdî: get rîç or day trayîn dikare werê wergerandin weke:dewlemend bibe an jî bimire) navê fîlmekî dramayê ye ku seraktorê wê 50 Cent e. Fîlm li ser ramana otobiyografiya 50 Cent hatiye çêkirin. Di 9ê çiriya paşîn a 2005an de derket û hinga dihate çêkirin bi navê Locked and Loaded dihate nasandin. Derhêneriya fîlm Jim Sheridan kiriye.
Qeresefer
Qeresefer, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kenîsî
Kenîsî gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 171 kes (44 malbat) bûn.
Qizilqişlaq
Qizilqişlaq gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 10 kes (3 malbat) bû.
Amt Neuzelle
Amt Neuzelle şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Oder-Spree li Brandenburg, Almanyayê ye.
Dietzenbach
Dietzenbach, yek ji bajarên navçeya (Landkreis) Offenbachê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Mûsa Wesman
Mûsa Wesman, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Dêr, Elbak
Dêr, gundekî girêdayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Saint-Martin-de-Lerm
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Großhabersdorf
Großhabersdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Fürth li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tynaarlo
Tynaarlo, bajarokekî li herêma Drentheya Holandayê ye.
Vleuten
Vleuten, bajarekî bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Apik
Belavbûna erdnîgarî
Apik cureyekî apapikên tewr navdar e li parzemînên erdê ku têne dîtin li gelek welatên Ewropa,Afrîka, Asya û Amerîkayan. Apik li Yewnan,Portûgal, Spaniya, Îtalya, Tirkiye, Kurdistan, Iraq,Îran, Sûrî, Îsraêl, Urdun, Filistîn, Libnan, Misir, Erebistana Siûdî, Sudan,Yemen, Somalia, Erîtrea, Kenya, Oman, Qatar, Pakistan, Hind, Giravên Balear, Giravên Kenariyê, Panama, Porto Rîko, Belîze, Meksîk, Kuba û başûra DYA dijî ye.
Şayes
Dirêjiya apikê digihêje heta 15 cm.
Reftar
Bi gelemperî, di êvarê de çalak dibe û tê dîtin. Da ku apik di êvaran de xwe baş veşêrîne rengê xwe ne tu balkêş e da ku tu canewer wî nebîne.
Hest
Çavên xwe di êvare de pir baş dibînin û bîboka çavan wekî bîokên qelisî xuya dike. Li gorî zanyaran apik, canewerek e ku dikane reng jî bibîne, ye (bi piranî heywan nikarin rengan bibînin). Herwiha, apik pir hîşyar e û bêtewş tevdigere. Ji ber porikên xwe yên pir biçuk ên ku di bin lingên xwe de peyda ne, apik kare xwe li dîwaran bizeliqîne û bê dijwarî li ser dîwaran bimeşe. Bi alîkariya ev porikan apik kare hêzên Van der Waalsê (hêzeke fîzîkî) bikarbîne û heta li ser pencereyan bile hilmeşe.
Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)
Parêzgeha Azerbaycana Rojhilat, yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve bakûra wî welatî. Nawenda wî bajarî Tewrêz e.
Qereaxac Kûşik
Qereaxac Kûşik, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Börslingen
Börslingen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Golyar Mehabad
Golyar, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tilmihileme
Tilmihileme, Tilmiḧileme gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Şêxyeqûb
Şêxyekûb, gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
Moxilî
Moxilî eşîreke li herêma Serhedê ye. Dîroka eşîra moxilî waha tê zanîn. Di nava eşîra moxilî de gelek malbat hene. Dibêjin mezinên moxilî yên herî pêşîn Basto û Kovo ne. Ew herdû birayên hev in. Moxilî ji van herdû birayan çê dibe.
Kesên moxilî li Gimgim, Kanîreş û Xinûsê jiyan dikin. Bi gaziya Xalid Begê Cibirî van eşîranan: Bilikî, Mala Sûwar, Memikî, Moxilî, Torinî û Şivilî di bin navên Cibirî de dibin yekgirtî li hemberî hikûmata romiyan rol digirê eşîra Xalid Beg Mala Sûwar e.
Bilthoven
Bilthoven, bajarekî bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Tîrgan
Tîrgan cejna baranê ya kevnar a îranî ye ku li gorî salnameya Zerdeştî di 13ê meha Tîrê, roja Tîrê de, di destpêka tîrmeha salnameya gregorî de tê pîrozkirin.Wekî qaîdeyek, Tîrgan di 4ê tîrmehê de di salên normal ên gregorî de û di 3ê tîrmehê de di sala duşeşî de (mînak 2020) tê pîrozkirin. Salên paşerojê 2021, 2022 û 2023 Tîrgan dikeve 4ê tîrmehê; Sala 2024 saleke duşeşî ye û ji ber vê yekê Tîrgan di 4ê tîrmehê de ye.
Di Farisiya Navîn (an jî Pehlewî) navê wê Tîştar û bi avestayî jî Tişrya bû.
Ji serî de, cejn behsa firîşteyê Tîr (wekheviya peyva tîrê) dike, ku piştî ziwabûnê xuya bû da ku barana ku dirêj li bendê bû bi  birûskê bîne.
Li gor efsaneyeke din, Erêşê Kevandar ji bo çareserkirina nakokiyeke demdirêj a di navbera mîrên Îran û Tûran, Manucher û de hatiye anîn. Li gorî vê yekê, di roja 13’ê meha Tîrê de, Erîş ji lûtkeya Damewendê tîrek ber bi rojhilat ve avêtiye. Niqteya daketina wî sînorê di navbera her du keyan de ava kir û îmkana vegerandina erdên ku ji Efrasiyab winda kiribûn. Bi bidawîhatina nakokî re, piştî ziwabûnek dirêj, baran di dawiyê de rabû, ku bi berfirehî hate pîroz kirin.
Cejna Tîrganê ya orîjînal di du rojan de li pey hev dihat pîroz kirin, Tîrganê biçûk û Tîrganê mezin.Îro jî hinek ji gelê Îranê vê cejnê bi dîlan, stran û xwendina helbestan pîroz dikin.Āsch-e Reschteh (şorba siyaleyê ya bi meqerneyê), fêkiyên teze û şîrînahiya Şoleh Sard ("Agirê Zer": birincê bi safran re) tê pêşkêşkirin. Li dora destan jî bendên rengîn têne girêdin û piştî deh rojan di çemekî de têne avêtin. Li hin herêmên Îranê yên weke Mazenderanê jî gel rojê xwe li ser kaniyên çem derbas dikin an jî di nava deryayê de dileyizin.
Belavbûn
Tîrgan di çanda hindûîranî de mîna Newroz an jî Şeva Çille tê pîrozkirin. Ji bilî Îran, Efxanistan û Tacikistanê, Tîrgan li Asyaya navendî  û hinek Kurdan jî tê pîrozkirin, lê li derveyî Îranê wek cejnên din ên Îranê (mînak Newroz) Li derveyî Îranê wekî cejnên din ên Îranî (mînak Newroz) ne pir binavûdeng e.
Boris Johnson
Alexander Boris de Pfeffel Johnson siyasetmedar, rojnamevan û serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî.
Qeregivîj
Qeregivîj (bi romî kirine: Özkonak), gundekî navçeya Gimgima Mûşê ye.
Dîrok
Li ser bingeh û dîroka gund lêkolîneke zanistî nehatiye girin. Tê texmînkirin ku gund navê xwe ji dargivîjê digire. Herêm bi giştî daristanî ye. Mixabin di nava 50 salên dawî de daristan neman. Dewleta Romê daristan şewitandin û xelkê jî bêî zanebûn dar birrîn. Li axa Gimgimê dargivîj, mazî, bizû, kenêr, kevot, dara şîlanê, darêyên fêkiyên bejî (helîtirş, şekok ûêd ) gelek bûn. Di navên erdnîgariya Kurdistanê de dar jî cihekê mezin digirin.
Erdnîgarî
Nêzîkê Tatan, Hemûgê û Stûkuranê ye.
Aborî
Ji ber şer û pêkutiyan aboriya gund gelek xirab bûye. Gundî mecbûr dimînin herin bajarên Tirkiye û Ewropayê kar bikin. Ajalvanî, çandinî tê kirin.
Westerveld
Westerveld, bajarokekî herêma Drentheya Holendayê ye.
Samsung Galaxy S7
Samsung Galaxy S7, Samsung Galaxy S7 Edge û Samsung Galaxy S7 Active smartfonên Android -ê ne, ku ji hêla Samsung Electronics ve dihatin çêkirin,  û firotin. Rêzeya S7 wekî cihgira Galaxy S6, S6 Edge, S6 Edge+ û S6 Active bû ku yên ku di 2015-an de hatî çêkirin. .
Kotalan
Kotalan gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 195 kes (55 malbat) bûn.
Tora çav(Retina)
Tora çav, (bi Îngilîzî: retina) qateke hunduriye tenike ji şaneyên rehî (neural cells) ku paşiya gollê çav li ba movikdaran (vertebrates) û hinek cure ji kîfalopodan (wek ajalê heştpê "octopus"). Erka tora çav li cem mirov wek mînak wek erka filmê di kamera (camera) de ye ku şaneyên ronahiyê weke rods (çoçikan)ji bo dîtnin di şevê û mexrûtan(cones) ji bo dîtinê rojê û rengan(colours )tê de heye.Tora çav tirêjên ronayî transforme nîşanên rehî dike ku bi riya demarê dîtnî (rehê optîk) diçe ciyên navende di mêjî de.
Pîrenê
Pîrenê an jî çiyayên Pîrenêyê (spanî: Pirineos; fransî: Pyrénées; katalanî: Pirineus; baskî: Pirinioak) çiyayê mezin yê Ewropaya başur û sînorê Fransa û Spanya dişanîn. Ev zincîreçiya 430 km dirêj e.
Qeredaş, Çaroymaq
Qeredaş, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Enstitûya Zimanê Klingonî
Enstitûya Zimanê Klingonî ( bi Inglîzî : Klingon Language Institute an jî bi kurtahî KLI ) rêxistineke serbixwe li DYA ye. Armanca rêxistinê parastin û reşana Zimanê klingonî ye.
Şîraz
Şîraz, gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
De Meern
De Meern, bajarekî bi ser parêzgeha Utrechta Holendayê ve ye.
Saint-Martin-de-Sescas
Saint-Martin-de-Sescas, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Sebiz Bulaq
Sebiz Bulaq, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Micingerd
Micingerd yan jî Bêjingerd, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Obermichelbach
Obermichelbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Fürth li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
De Wolden
De Wolden, bajarokekî li herêma Drentheya Holandayê ye.
Samsung Galaxy S6
Samsung Galaxy S6 rêzek têlefonên Android -ê ye ku ji hêla Samsung Electronics ve hatî çêkirin, berdan û firotin. Serkeftina Samsung Galaxy S5, S6 ne wekî modelek yekane hate berçavkirin, lê di şûna wê de di du guhertoyên ku bi hev re hatine eşkere kirin û firotin - Galaxy S6 û Galaxy S6 Edge - bi ya paşîn re di serî de bi hebûna dîmenderek ku li kêlekên pêvekirî hatî cûda cûda kirin. amûrê. S6 û S6 Edge di 1ê Adar, 2015-an de, di dema bûyera çapameniyê ya Samsung Unpacked de li MWC Barcelona, hatin eşkere kirin, û di 10ê Avrêl, 2015-an de serbest hatin berdan, ku di rêzikên Galaxy S de qursek dijber-kêrhatî û modayê destnîşan dike.
Diez
Diez, yek ji bajarên navçeya (Landkreis) Rhein-Lahn-Kreisê li herêma Rheinland-Pfalz ya Almanyayê ye.
Qirmizîbax
Qirmizîbax, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Charles Bukowski
Charles Bukowski ( – ), helbestvanekî amerîkî ku navê wî yê esil Heinrich Karl Bukowski ye. Di berhemên xwe de carinan navê Henry Chinaski jî bikaranî ye. Jiyana xwe bi granî li Los Angelesê ya ku bajarekî Kalîforniya ya DYAyê ye derbas kiriye.
Ew, di berhemên xwe de bi granî bi cî dayîna merevên dervî civakê, depresyon û araqxwurîyê navdar e. Ew bixwe jî jiyanek wuha jiya ye.
Hindî, ji çêlek, ga û golikan ra, rêz û hurmet dêdidin, ez jî baweriya wan ra, lê eger gayên wan min bide ber siroyên xwe, hingî nek ez rêzê jê nagirim belke ezê siroyên wan jî biškînim.
Charles Bokowski
Helbestek ji Bukowski
Ji gelek xortan re şîretên dostanî
Werger : Dûrzan Cîrano
Gulistan (parêzgeh)
Parêzgeha Gulistan yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve bakûrê rojhilata wê welatê.
Nawendê wê bajarê Gurgan e.
Lêkolîn
Lêkolîn, navê şêwayekê ye. Di nivîsandinê de şêwayê lêkolînê, bi lêkolînan bi birhan û nîşandina dokumentên ku ji wan hatî girtin re têne ser ziman. Pirtûkên dîrokê, pirtûkên felsefeyê, pirtûkên li ser derûnî û civaknasiyê û hwd, çend ji wan şêwayên pirtûkan in ku di wan de şêwayê lêkolînan tê bikarhanîn a. Bi wê re jî, weke şêwayekê, dema ku behse ´kolanên ´erkolojikî´ jî bike, mirov dikarê behse vê şêwayê bike. Ji bin axê û ardê, bermehîyên ji jîyan û şariştanîyên demên berê tên derxistin li holê û ji wan rengê jîyan û pêşketina wan tê kifşkirin. Di felsefeyên hemdem û nûjen de lêkolîn û lêkolînkirin, weke rêbazekî tê bikarhanîn. Di zanista hemdem û nûjen de, bi felsefîkî bahse ´dîyardayan´ tê kirin. Di lêkolînên zanistî de ku di lebratuwarê de ceribandin tê kirin, bi wê re lêkolîn tê kirin. Li lebratuwarê, rêbazekî lêkolînê ya zanistê ya. Gotina lêkolînê, bi diyardakirin û hûrgilkirinê re fahmkirinê dihêne ser ziman.
Her wisa, kesê ku lêkolînan dike jî ji wî re lêkolîner tê gotin. Lêkolîner, kesê ku bi zanistî ku di labratuwarê de cerban dike, di kolanên erkolojikî de kolanê dike, di lêkolînkirinên dîrokî, civatî, civaknasî, deronî û hwd de jî ku bi dîyardeyan lêkolînê dike ya. Lêkolînek, ku xebatek bi nivîskî bê, wê weke pirtûkeka dîrokê, derûnî, civaknasî û hwd bê. Pirtûk, dema ku hat ragihandin, wê şêwayê ku bi wê hayî nivîsandin û ji kîjan berhem û dokumentan sûd wergertîya, wê di wê de werêne ser ziman. Ev, dibêt lêkolîn. Bi awayekî din jî, dema ku mirov li kesekî windabûyî û ankû li tiştekî windabûyî bigerê bo dîtina wê, ev dibê lêkolîn. Dema ku nûçeyek di tv´yê de çêkir, wê di nava nûçeyê de û ankû di dawîya nûçeyê de wê bibêje ku jêderka wê nûçeyê çi ya. Jêderk, dibê çavkanî. Di xebatekê lêkolînî de çavkanî, hertimî lazim ku werê ser ziman bo ku weke lêkolîn were dîtin. ´Xebata lêkolînî, bi çavkanîya xwe re tê ser ziman.
Mijarên têkildar
Lêkolîner
Çavkanî
عع
Amt Spreenhagen
Amt Spreenhagen şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Oder-Spree li Brandenburg, Almanyayê ye.
Breitingen
Breitingen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Golînan Mehabad
Golînan, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ezra Pound
Ezra Weston Loomis Pound an bi kurtî Ezra Pound (, Idaho, DYA -, Wênîs, Îtalya) helbestvanekî amerîkî bû.
Çend helbesteke ji Ezra Pound
Û ROJ BI TÊRANî TIJE NîN IN
û roj bi têranî tije nîn in
Kûran, Somabiradost
Kûran, Somabiradost gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ezra Pound
Çend helbesteke ji Ezra Pound
û şev bi têranî tije nîn
Kûran, Somabiradost
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 959 kes (207 malbat) bûn.
Ezra Pound
Çend helbesteke ji Ezra Pound
û jiyan diherike ji ber çav wek xiltekî
giya jî nahejîn
Pan mir.Pan ê mezin mir
stû xwar bikin hûn giş
û bihûnin taca wî
zil çilmisîn
emê bi çi hawî bihûnin tacekê
yan jî çewa bînin cî soza ji kulîlkan?
her dem çors bû mirin
divê min negotana Xanimnon.
ku veqetandiye Lordê me ji me?
Ezra Pound
Ji îngilizî werger : Felek Baran
Madrîd
Madrîd li ser peravên Çemê Manzanaresê li beşa navendî ya Nîvgirava Îberî hatiye avakirin. Bajêr hem paytexta Spanyayê (ji sala 1561an vir ve hema bêje bê navber) hem jî paytexta civaka xweser a derdora Madrîdê ye (ji sala 1983an vir ve) ku bajar navenda siyasî, aborî û çandî ya Spanyayê ye. Bajar li ser deştek bilind bi qasî 300 km dûrî deryayê hatiye avakirin. Avhewaya Madrîdê bi havînan germ e û bi zivistanan jî hewayeke hênik li bajarê heye.
Bi kombûna bajarî giran a di Yekîtiya Ewropayê de bajêr bûye xwediyê duyem mezintirîn Dahata Berhema Navxweyî ya Welat (GDP) e û bajêr di warê siyaset, perwerde, şahî, jîngeh, medya, moda, zanist, çand û huner de bandor li statuya bajarên mezin ên cîhanî dike. Ji ber hilberîna aborî, standarda jiyanê ya bilind û mezinahiya bazarê, Madrîd wekî navenda darayî ya sereke û navenda aborî ya sereke ya Nîvgirava Îberî û navenda Ewropaya Başûr tê dîtin. Navçeya metropolê mazûvaniya pargîdaniyên mezin ên Spanî yên wekî Telefónica, Iberia, BBVA û FCCyê dike. Madrîd piraniya karûbarên banqe yên li welat berhev dike û bajarê spanîaxiv e ku mezintirîn websîteyên înternetê çêdike. Di navbera 500 bajarên cîhanê (2022-2023) de di analîstên salane de di Îndeksa Bajarên Nûjenî de ku ji aliyê 2ThinkNow ve hatiye weşandin, ji bo nûjeniyê, Madrîd li cîhanê di rêza 19em de û li Ewropayê di rêza 7em de di lîsteyê de cih girtiye.
Talîjarî
Talîjarî (aloe vera) navê komekê riwekê ji famîleya asphodelaceae ye ji vê kome re aloe tê gotin. Li Kurdistanê bi taybetî li herêmên hewaya wê germ e cihwar e, lê ji ber ku çandiniya wê nayê kirin, gelek kêm tê dîtin. Nêzîkî 300 cureyê vê riwekê hene. Di bijîşkiya gelêrî ya kurd de, ji çend cureyên wê sûd tê wergirtin. Li gelek welatan çandiniya wê tê kirin lê li Kurdistanê tenê tê berhevkirin. Salê 2-3 car gupik vedide.
Bijîşkiya gelêrî ya kurd de
Jinan şîreya vê riwekê li porên xwe didan ku porên wan dirêj bibin. 1 KX (kevçiyê xwarinê) ji vê şîreyê, tevlî 4 KX hingiv û 1 KX rûnê kerçikê (gêne) tevlîhev dikirin. Viya li porê xwe didan, bi qasî 30-40 deqe wisa diman, paşê pakij dişûştin. Kê viya hefteyê 2 caran û mehekê bêrawestan bikira, porên wan gelek xweşik dibû, diteyîsî, dirêj dibû û êdî nediweşiya.
Dîsa ji têkela vê şîreyê, hingiv û hin biharbêhnan dermanên ji bo êşa mîdeyê, gîrêtî (qebzîtî) ûêd jî dihatin çêkirin. Mixabin pirraniya van dermanên gelêrî winda dibin, ti saziyeke li wan xwedî derbikeve nîne.
Toskana
Toskana yek ji herêmên Îtalyayê ku bi herêmên li bakur Ligurya û Emilia-Romagna, li rohelat Marke û Umbriya û li başûr bi Lazio têye sînor kirin. Navê wê ji gelê antîk etruskên ku li wir niştî bûn de derketiye.
Erdnîgarî
Toskana xwediyê rûerdeka 23.000 km² û nifûseka 3,61 mîlyon kes e. Paytexta wêyê Firenze ye. Hin bajarên xweyên dinên girîng wiha ne: Arezzo, Pisa, Siena, Grosseto, Prato û Lucca.
Qasiman
Qasiman (bi romî kirine: Köprücük), gundekî navçeya Gimgima Mûşê ye.
Saint-Martin-du-Bois, Gironde
Saint-Martin-du-Bois, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Qasiman
Dîrok
Li ser dîroka gund lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Herêm pirr ji berê ve cihwar bûye. Avakarê gund bi navê Qasim kurê Bro Hus (Huseyin ?) mirovek bûye, navê xwe daye gund jî. Bi texmîni bingeha gund di salên 1600î de hatiye avêtin. Neviyên Qasim ji ber sedemên nayên zanîn ji gund bar kirine, çûne aliyê Çewlîgê. Di destpêka 1800ê de, Osmaniyan xwedîtiye gund dane mirovek bi navê Mistefa Zeynel. Heft lawên wî hebûne. Îdiayek heye, li vê gundê wextekê malên Hayan (Ermeniyan) jî hebûne, axayên wê demê dest dane ser malên wan.
Saint-Martin-du-Bois, Gironde
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Qasiman
Dîrok
Mixabin gund ji assîmîlasyonê gelek para xwe girtiye. Di viya de rola sîxurê navdar ê dewletê Mehmet Şerif Fırat gelek mezin e. Lewra wî serokatiya êla Xormekan dabû destên xwe û axavtina Dêrsimkî (zazakî) jî qedexekiribû. Firat nivîskarê pirtûka ku dewleta Tirk di dema înkarkirina hebûna kurdan de wekî delîl nîşan dida Dîroka Parêzgehên Rojhilatê û Gimgimê (Dogu Illeri ve Varto Tarihi) ye. Di vê pirtûkê de propagandaya "tirkbûna kurdan" dihate kirin.
Xwendiyên gund gelek in. Pirraniya gundiyan bar kirine, çûne bajarên mezin ên Tirkiyeyê û Ewropa. Şêniyên gund bi kirmanckî (dimilkî, zazakî, kirdkî) diaxivin û ji aliyê olî ve Elewî ne.
Erdnîgarî
25 km ji Gimgim, 90 km ji Mûşê dûr dikeve. Koord: 41° 12' 0 Rojhilat, 39° 16' 59 Bakur.
Aborî
Aboriya gund bi giranî li ser alîkariyên koçberbûyan, ajalvanî û çandiniyê ye.
Changde
Changde, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.714.623 kesî
Kirman (parêzgeh)
Parêzgeha Kirman yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve başûrê rojhilata wê welatê.
Navenda wê bajarê Kirman e.
Nîkol Paşînyan
Nîkol Vovayî Paşînyan (, Ijevan, Ermenistan) siyasetmedarekî Ermenistanê ye. Ew ji 2018an de serokwezîr e. Di 20ê hezîrana 2021an de ji bo cara duyem Partiya Girêbesta Sivîl ku Nîkol Paşînyan serokatiya wê dike, di hilbijartinên pêşwext ên Ermenistanê de bi ser ket. Ji 2013an ve serokê Partiya Girêbesta Sivîl ye. Pêşda karê rojnamevaniyê kiriye.
Paşînyan zewicî ye û çar zarokên wî hene.
Uwe Hans Wilken
Uwe Hans-Joachim Wilken (jdb. 22ê kanûna paşîn a 1937 li Hamburg; m. 16ê çiriya pêşîn a 2001 li Hamburg ) nivîskareke Alman ku bi taybet bi romanên gavan û çermsor ve navdar bû.
Jiyan
Wilken li ser navê Uwe Tieck li Hamburgê li cem malbata xwe ya pêsikanê mezin dibû. Malbata wê ya pêsikanê ji malbateke bazirganên dewlemend dihatin ku pêwendiyên wanê dostane bi malbata Carl Hagenbeck hebûn. Dema Wilken mezin bû ew dest bi lêgerîna li koka xwe kir. Tenê piştî lêkolînên berfireh bû ku wî hişt ku bêtir fêr bibe. Wî tenê bi kurtasî bi diya xwe re nas kir. Di wê demê de wî dîsa navê xwe yê rastîn avêt Wilken.
Norbîn
Norbîn, gundekî giradayê navçeya Elbak a Wanê ye.
Uwe Hans Wilken
Jiyan
Motîva nasname û koka nenas paşê piştre di romanên Wilken de xwe dubare kirin. Ew bi taybetî taybetmendiya lehengê wî Cheyenne, lê di heman demê de ji nîgara davker Dan Oakland, ku Wilken wî wekî "şervanek tenê yê ku di navbera spî û sor de radiweste" vedigire.
Qirxbilax, Çaroymaq
Qirxbilax, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Paul Pogba
Paul Labile Pogba (jdb. 15 adar 1993, Fransa), lîstikvanê futbolê yê neteweyî yê fransî. Ji bo Manchester United dilîze. Futbolê ye ku di navbeynê de dilîze.
Xerkis
Xerkis, Xergis gundekî ku bi ser navçeya Kopa Mûşê ve ye.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2022
Kasa Cîhanê ya FIFA 2022 (Îngilîzî FIFA World Cup Qatar 2022, Erebî كَأسُ اَلعَالَمِ 2022) dê bibe 22mîn çapa herî girîng a tûrnûvaya tîmên neteweyî yên futbolê û dê li dewleta Kendavê ya Qeterê were lidarxistin.
Di adara 2015an de di dawiyê de biryar hat dayîn ku ji ber germa havînê ya mezin, tûrnûva dê di dawiya salê de were kirin. Lîstika vekirinê ji bo 20ê mijdara 2022an (Yekşema Miriyan) Di saet 19:00ê êvarê de bi dema herêmî li Al-Khour li stadyûma el-Beyt ya 60,000 kursî tê plan kirin, fînalê di 18ê Kanûna Pêşîn, 2022an de (4emîn Hatina ) saet di 18:00 de li Stadyûma Lusail Iconic (86,250 kursî). Bi 29 rojan, kasa dê ji Kasa Cîhanê ya 1978an vir ve herî kurt be, di 25 rojan de. Di gulana 2019an de, Encumena FIFAyê hejmara beşdaran ji bo tûrnûvayê 32 diyar kir. Wek ku berê hatibû plankirin, dê cara yekem bi 48 tîman re neyê lîstin.
Rexneyên raya giştî
Nakokîyên li derdora Qeterê hatin diyarkirin: di nav wan de rewşa pirsgirêk a mafên mirovan a welat, nemaze têkildarî muameleya Qeterê ya li hember koçberên kêm-meaş, nebûna Qeterê ji kevneşopiyek futbolê ya navneteweyî ya girîng di dema ku Kasa Cîhanê hate xelat kirin, guhertina dema tûrnûvayê ji havînê heya zivistanê, pirsgirêkên hawirdorê yên ji ber stadyûmên bi klîma, û îdîaya piştgiriya Qeter bo komên terorîst. Di 17ê Cotmeha 2022an de, FIFA yekem car danûstandinan piştrast kir û berdevkê FIFA Bryan Swanson danûstandinên berdewam derbarê destpêşxeriyên "ku dê piştî Kasa Cîhanê baş sûd werbigirin karkerên koçber li Qeterê" ragihand.
Uwe Hans Wilken
Jiyan
Wekî xwendekarek 16-salî, Wilken ji bo kovarên ciwanan çîrokan nivîsand. Di temenê 19 saliya xwe de ew westerna xwe ya yekemîn, "Der Sattelwolf" ( Gurê kurtan) nivîsand. Piştî ku diwanzdeh weşanxane ev destnivîs gêrî şandin, weşanxaneya Paul Feldmann Verlag li Kölnê wî re peyman kir.
Pirtûkên U. H. Wilkens cîhanî bi gelek werger (li Brezîlya, Çînistan û Îsraîlê) hatine weşandin. Di berhema wî de ji zêdetirî 600 roman tê de; Zêdetirî 80 mîlyon kopî hatin firotin di dema jiyana wî de xwendevanên xwe dîtin.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2022
Îdiayên gendeliyê
Piştî ku xelata Kasa Cîhanê ji Qeterê re ji destpêkê ve bi îdiayên gendeliyê re hat, herî dawî di sala 2020an de agahiyên eşkere derketin holê ku rayedarên FIFA ji bo xelatkirina Kasa Cîhanê ji Qeterê re deng dikirin.
Çanda tazîtiyê
Çanda tazîtiyê, çanda bêciliyê, naturîzm, nudîzm, awayekî jiyanê yê hevdudîtinê yê azad û bê cil û bê seks e û tevgera çandî ye ku vî awayê jiyanê diparêze.
Çanda tazîtiyê di nîva didiwan ji sedsala bîstan li Amerîka û Ewropayê dest pê kir nav civaka xort û keçikan, ji ber ku antropolog (zaniyarên zanista resena mirovan) gotin ku mirov ji kevnî bêcil jiyane xwe berdweam dikir û rewşeke gelek tendirustî ye.
Dîrok
Tazîbûn ji aliyê gelek çandan û di hemû serdeman de bi şêweyên cihêreng hatiye kirin. Di civaka rojavayî ya nûjen de, tazîbûna civakî bi piranî di şert û mercên şûştinê, melevaniyê û saunayê de, çi di komên yek-cinsê de, çi di nav malbatê de, an jî bi hevalên hevcinsî re, tê dîtin, lê di dirêjahiya dîrokê de û di gelek çandên tropîkal ên hemdem de, tazîbûn tê dîtin. norm li gelek bûyer û pêşbirkên werzîşê. Yekem bikaranîna peyva "Naturisme" Peyv cara yekem di sala 1778 de hate bikar anîn. Belçîkî Jean Baptiste Luc Planchon (1734-1781) ev têgîn ji bo parêzvaniya tazîbûnê wekî rêyek ji bo baştirkirina paqijî an başbûnê bikar anî. Klûba herî kevn a nudîstan di sala 1891 de li Hindistanê hate damezrandin. Biratiya pêbaweriya tazî ji hêla Charles Edward Gordon Crawford, dadwerê navçeya karûbarê sivîl a Bombay ve hate damezrandin.
Kasa Cîhanê ya FIFA 2022
Rewşa mafên mirovan
Li gorî Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan li Qeterê gelek caran mafên mirovan tên paşguhkirin. Di prensîbê de Freedom House Qeterê ne azad dibîne. Di Rapora Azadî li Cîhanê ya 2021an de, Qeter 7/40 puan li ser Mafên Siyasî û 18/60 puan li ser Azadiyan, bi tevahî 25/100 puan (ku tê wateya "ne azad") girt. Li gorî rêxistinên mafên mirovan ên wekî Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, Qeter ji binpêkirin û cudakariyên cuda yên mafên mirovan berpirsyar e,  bi taybetî di warê muameleya koçberên bi mûçeyên kêm, mafên jinan, azadiya olî, sivîl. maf, azadiya çapemeniyê û cezakirina laşî.
Ji dema ku Kasa Cîhanê ji Qeterê re hat dayîn, gelek mijarên mafên mirovan di medyaya navneteweyî û rêxistinên mafên mirovan de zêde bûne mijar. Wek mînak: daxwaza tîma neteweyî ya Danîmarka ji bo kirasê perwerdehiyê ku banga "mafên mirovan ji bo her kesî" dike, ji hêla FIFA ve hate red kirin.
Mafên jinan
Têkiliya bi mafên jinan a li ser cihan jî tê nîqaşkirin: Di çarçoveya organîzekirina Kasa Cîhanê de, xebatkarek Meksîkî ya Komîteya Amadekar a Kasa Cîhanê (WM-OK) bi îdiaya ku li derveyî zewacê seks kiriye hat sûcdarkirin. Gumanbarê wê, ku yek ji nasên wê yên Amerîkaya Latînî bû, îdia kir ku bi wê re têkiliyek heye û her du hevjîn ji ber seksê derveyî zewacê hatine binçavkirin. Li Qeterê, ku qanûna Şerîetê çavkaniya bingehîn a qanûnê ye, her du jî bi 7 sal cezayê girtîgehê re rû bi rû dimînin, ger ku sûcdar bibin, û jin jî ji ber misilmanbûna xwe dikare bi 100 qamçiyan re rû bi rû bimîne. Doza sûcê li dijî xebatkaran bi mehan piştî ku destûr hat dayîn ku ji Qeterê derkeve hat betal kirin. Zilam jî karîbû ji Qeterê derkeve û neket zîndanê.
Piştgiriya terorê
Di hezîrana 2017an de, dema ku dorpêçkirina Qeterê ya 2017-2021 ji hêla dewletên din ên sereke yên Ereb ve dest pê kir, ji ber ku Qeter piştgirî dide terorîzma îslamî, serokê wê demê yê DFB Reinhard Grindel got ku "civaka fûtbolê li çaraliyê cîhanê, divê wekî prensîb bipejirîne ku Tûrnûvayên mezin li welatên ku bi awayekî aktîf piştgirîya terorê dikin, nayên lîstin."
Piştî hilweşîna Komara Îslamî ya Efxanistanê di 17ê tebaxa 2021ê de, Hêza Hewayî ya Qeterê Cîgirê Serokê Talîbanê û Serokê Mekteba Siyasî Mela Ebdul Xenî Beradar vegeriya Efxanistanê. Li Almanyayê dîsa banga boykotkirina Kasa Cîhanê ya 2022’an hat kirin.
Şert û mercên xebatê yên karkerên koçber
Ji ber zexta raya giştî, saziya rêvebirina futbolê ya cîhanê FIFA êdî nekarî guh nede mijarên mafên mirovan piştî ku rojnameya rojane ya brîtanî The Guardian di sibata 2021an de ragihand ku 6,500 karkerên koçber ji pênc welatan mirine ji dema ku Kasa Cîhanê di sala 2010an de hate xelat kirin. Karê kesên mirî nayê zanîn, lê tê bawer kirin ku gelek kes di projeyên avahîsaziyê yên têkildarî Kasa Cîhanê ya 2022an de mirine. 70% ji mirinan baş nehatine ravekirin. Li gorî Komîteya Amadekar a Kasa Cîhanê ya li Qeterê, di dema çêkirina stadyûmê de 37 kes mirin, ku sê ji wan bi kar ve girêdayî ne, lê di derbarê rastbûna îdîaya komîteyê de guman hene.
Krîmînalîzekirina kiryarên hevzayend
Nerazîbûneke din a li ser veqetandina Lîstikên ji Qeterê re li gelek welatên rojavayî ew e ku kiryarên hevzayend li Qeterê têne ceza kirin. Ji ber vê yekê li welat kesên hevzayend her roj rastî cudakarî û çewsandinê tên. Balyozê Kasa Cîhanê ya Qeterê Xalid Salman di hevpeyivînek bi ZDF re ku piştre hate qut kirin, homoseksûelî wekî "zerara derûnî" binav kir. Ji ber vê yekê rêxistina mafên mirovan Çavdêriya Mafên Mirovan hişyarî da kesên hevzayend ku neçin Kasa Cîhanê ya li Qeterê.
Uwe Hans Wilken
Jiyan
Rêzeromanên wî Dan Oakland Story, Cheyenne û Zurdo rolekek taybetî bi dest xist. Romanên wî ji hêla Kelter Verlag Hamburg û Edition Bärenklau ve têne weşandin.
Çavkanî
https://de.m.wikipedia.org/wiki/Uwe_Hans_Wilken
Dornstadt
Dornstadt şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Sewîle
Sewile, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Siltan Sahak
Siltan Sahak (jdb. di dawiya sedsala 14. li herêma Barzancih kû îro dikeve parêzgeha Silêmanîyê; m. di nivê sedsala 15.) olzan û mezinekî Yarsanî ye. Ji ola Yarsan re Ehlê Heq jî dibêjin.
Navê Sahak ji bilêvkirina Îshak e û ev nav di Mizgînê de herwiha derbas dibe. Ji aliyê oldarên Yarsanî ve Sahak wekî pêşawayekî pîroz jî tê dîtin. Tîmûrleng di bin bandora wî de dimîne û ji kehanetên wî sûdê werdigire.
Bavê wî Şêx Îzê (an Îzî) jî olzanekî pêşawa bûye. Diya wî Xatûna Rêzbar jî wekî Meryem a xrîstiyanîyê tê tê dîtin û rêzgirtin. Gorî baweriya Yarsan, wî gotina Xwedê ya herî dawî aniye ji mirovan re û herdu cîhan li ba wî yek bûne (bayabaşî pirdîwarî).
Nêrînên wî bi goranî, bi navê Kelama serencam hatine belavkirin. Ew piştî mirinê di ruhê kesayetiyeke pîroz de dîsa tê jiyanê.