cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tirgewer (gundistan)
’Elî Eşref Beg
’Elî Eşref Beg heta sala 1855-ê Mîrê Beresori û Tergewer bûye.
’Elî Eşref Beg têkeli şorişa Bedir Xan Beg bû. Nûrula Begê Mîrê Hekariyê, ku yêk li hevkar û alîgirêt Mîr Bedirxan Begê Botanê bû, paşi têkçona Mîr Bedirxan Beg li sala 1846-ê du sala, li sala 1848-ê zayînî, dewam da şorişê. Lê belê li dumahîkê ewi taba artêşa Osmaniya ne anî û li dewrê ’Elî Eşref Beg pena bo Beresori îna. ’Elî Eşref Beg şerek zor li ser Nûrula Beg li gel Îraniya kir.
Perev Xan
Perev Xan heta sala 1857-ê zayînî Mîrê Beresori û Tergewer bûye, li gel Îraniya da şer da bû û bi destê wan hate girtin.
Cirikow Perev Xani mîrê Somayê dizanît û bigotina wi Perev Xani li sala 1851-ê Biradosta, li bakurê Tergewer, yê girtîye bidestê xwe.
Hesen Beg
Hesen Beg kurê Mîremadîni û heta sala 1883-ê zayînî Mîrê Beresori û Tergewer bûye, hevkar û bûrayê Şex Ubeydula bû ku arîkariya şorişa wi kir û paşi şorişê 3 sala dewan da şorişê û paşi 3 sala şerê li gel Îraniya hate girtin û li girtîgeha 'ecema da li sala 1883-ê hate jehir dan û koça duwahî kir.
Mîrĥac Beg
Yêk li bûyerên dewrê Mîrĥac Beg Mîrê Beresori (Tergewer û Deştê) çêbûna gera Dêrê bûye. Li meha gulana sala 1896-ê li dangu gundê Dêrê çiya hilweşiya û qolupî ber rûbarê Erzînê û 8 roja ava rûbari pengorî. Paşî xelkê gundê Dêrê ber wê ku av gundê wan neraket berayîka avê kolan, ku ew ava pengurî weresiya û dar li reheve li bax û baxçêt li ser rêyê derêxistin, parêz, zevî û dirang jorda şoştin û 5 gundêt li qeraxa rubari li deşta Urmiyê wêran kirin. Li ava pengorî golek (gerek) çê bû, ku paşi 111 sala hêşta jî yê may. Ew gere nêzîkî yêk hiktara gewreye!
Gorgîn Beg
Gorgîn Beg kurê Hisên Beg û birazayê Mîrĥac Beg, ku bi navêt Sertîp, ber wê ku dereca sertîpiyê li dewleta Îranê wergirtibû, Qurto Beg û Kurdo Beg jî navdar bibû heta sala 1917-ê zayînî Mîrê Beresori û Tergewer bûye. Dewrê Gorgîn Beg kurdêt Tergewer û Beresori li gel Asuriya, Misîonerêt Emrîkî ber wê ku aliyê Asuriya digirtin, Urisa ew jî her li ser Asuriya û dewleta Îranê, şer da bûn!
Nurî Beg
Nurî Beg birayê Gorgîn Beg, heta sala 1965-ê zayînî Mîrê Beresori û Tergewer bûye, arîkariya şorişa Simayil Axa Simko û Komara Mehabadê kir, Li komara Mehabadê dereca Serhengiyê hebû û yêk li wan serokêt kurda bû ku ser li Baku yê day. Paşi komara Mihabadê li gel Mela Mistefa Barzanî şer hat û çend çekdar li her dû aliya hatine kuştin.
Rentweinsdorf
Rentweinsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sîkun
Sîkun, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Tauriac, Gironde
Tauriac, Gironde, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Emerêyaxû
Emerêyaxû, gundekî bi ser navçe Midyadê ve ye.
Melve
Melve, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Koşk, Ertemêtan
Koşk gundekî bi ser navçeya Ertemêtana Wanê ve ye.
Taçkirag
Taçkirag, gundekî ser bi navçeya Xozata Dêrsimê ve ye.
Mietingen
Mietingen şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Newroz TV (rojhilat)
NEWROZ TV, televîzyoneka kurdî ye. NEWROZ TV di 21'ê adarê 2007'a dest bi weşana xwe kir û di barnamên xwe de bi giranî cih didê mijarên di derbarê Kurdistana rojhilat. Vê gavê NEWROZ TV li gor dema navenda Ewropa di navbera katjimêr 16 û 20 bi giranî bi zaravayên kurdî kurmancî û soranî û kurdiya başûrî (feylî, kelhurî, kirmaşanî) û hewramî û zimanê farisî weşanê dike.
Sêvekerek
Sêvekerek gundekî bi ser navçeya Ertemêtana Wanê ve ye.
Newroz TV (rojhilat)
Frekans
Hot Bird 8 at 13.0°E
Girêdanên dervê
Malpera NEWROZ TV
Zimanê kroatî
Zimanê kroatî (bi kroatî: hrvatski jezik) yek ji zimanên slavî yên başûr ên malbata zimanên hind û ewropî ye.
Méolans-Revel
Méolans-Revel, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Zimanê kroatî
Kroatî zimanekî ku li başûr-rojhilata Ewropayê tê axaftin. Nêzîkî 7 milyon kes vî zimanî diaxivin.
Dengkirin
Kroatî li van dewletan zimanê fermî ye:
Tîpên kroatî
30 + 2 tîpên kroatî hene. Kroatî kanê bi latînî were nivîsandin. Ev tîp bi herfên krîlî li zimanê kroatî hene:
Tokyo
Tokyo (bi japonî: 東京, Tōkyō), paytext û bajarê herî qerebalix ê Japon e. Bajêr berê wekî Edo hatiye binavkirin. Qada metropolê ya Tokyoyê (bi parêzgehên cîran re ku 13,452 kîlomêtre çargoşe rûerd werdigire) qada metropola herî qerebalix ê cîhanê ye ku bi texmînî 37 milyon (2018) mirov li qada metropolê dijîn. Nifûsa parêzgeha Tokyoyê 13 milyon e û nifûsa navenda bajêr ku li 23 beşên taybet hatiye dabeşkirin 9 milyon e. Tokyo wekî navenda aborî ya Japon e û cihê hikûmeta japonî û Împaratoriya Japon e.
Di demên kevin de Tokyo gundekî masîgiran ê bi navê Edo bû. Dema ku bajêr dibe navenda Şogunata Tokugawaku, bajar di sala 1603an de ji hêla siyasî ve statûyek girîng bidest dixe. Di nîvê sedsala 18an de, Edo yek ji bajarên herî qerebalix ê cîhanê bû ku bi nifûsa bajêr ji milyonek zêdetir bû. Piştî Nûjenkirna Meiji ya 1868an, paytexta emperyal ji Kyotoyê derbasî bajarê Edoyê dibe û navê bajêr wek Tokyo tê guhertin. Tokyo di sala 1923an de ji aliyê Erdheja Kantō ya Mezin 1923 ve û dîsa ji hêla bombebarankirina hevalbendan ve di dema Şerê Cîhanê yê Duyem de du caran wêran dibe. Di destpêka salên 1950an de, bajar di nav hewildanên nûavakirin û berfirehkirinek bilez de derbas dibe ku rê li ber aborî ya japonî vedike. Ji sala 1943an vir ve, Rêveberiya Bajarê Mezin a Tokyo beşên taybetî yên parêzgehê, bajarok û derdorên cihê yên li devera bajêr ya rojavayî û du zincîrên giravên derveyî ku wekî Giravên Tokyoyê têne zanîn birêve dibe.
Tokyo piştî New York City ji hêla dahata hilberîna navxweyî ve duyemîn mezintirîn aboriya bajarî yê li cîhanê ye û ji aliyê Gerdûnîbun û Tora Lêkolînê ya Bajarên Cîhanê ve wekî bajarek Alfa + hatiye kategorîzekirin. Di heman demê de bajêr navendek karsaziya sereke ya Japon e û wekî beşek ji herêma pîşesaziyê ye ku bajarên Yokohama, Kawasakî û Chibayê vedihewîne. Ji sala 2021an vir ve Tokyo malavaniya (mazûvanî) 37 pargîdaniyên Fortune Global 500 dike. Di sala 2020an de, bajar di rêza Îndeksa Navendên Aborî yên Gerdûnî de li pêy New York City, London û Şanghayê de di rêza çarem de ye. Tokyo malavaniya herî dirêjtirîn birca cîhanê, Tokyo Skytree û mezintirîn tesîsa veguheztina lehiyê ya binerdî ye ku Qenala Qada Metropolê ya Derveyî Binerdê (li Kasukabe, Saitama, derdorê Tokyo) li bajêr e. Xeta Metro Ginza ya Tokyoyê ku di sala 1927an de hatiye vekirin, li Asyaya Rojhilat xeta metroya herî kevn ê binê erdê ye. Tokyo wekî yek ji bajarên herî zindî yên cîhanê ku tê nas kirin, Tokyo bi Wellington re di Rêzeya Jînbûna Gerdûnî ya sala 2021an de di rêza çarem de bû.
Riedbach
Riedbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şêrewen
Şêrewen, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Engene, Ûrmiye
Engene gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 545 kes (112 malbat) bûn.
Tahir Agûr
Tahir Agûr (bi farisî طاهرآگور ) di 1992an de li Makûyê ji dayik bûye) Nivîskar û wergêrekî kurd e. Wî di warê zimannasiyê de gelek çalakî pêk aniye.
Xorkom
Xorkom, Xorkûm gundekî bi ser navçeya Ertemêtana Wanê ve ye.
Xacêler Sofla
Xacêler Sofla, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mittelbiberach
Mittelbiberach şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Zivistan, Ertemêtan
Zivistan gundekî bi ser navçeya Ertemêtana Wanê ve ye.
Naveroka wêneyan a Anatomiya Gray: III. Sîndesmolojî
Ev wêneyên li jêr di beşa sisêyan a pirtûka zanista anatomiyê ya bi navê Gray's Anatomy ku di sala 1918an de hatiye çapkirin. Ev cîld li ser sîndesmolojiyê ye.
Tayac, Gironde
Tayac, Gironde, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Newroz TV (televîzyona wezareta Rewşenbîrî)
Newroz TV televîzyonek kurdî ye.
Girêdanên derve
Malpera Newroz TV
Mézel
Mézel, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Mafên kesên LGBT li Îranê
Lezbiyen, hevzayend, bîseksuel, transgender û endamên din ên civata LGBTQ+ li Komara Îslamî ya Îranê bi kêşeyên qanûnî re rû bi rû ne ku niştecihên ne LGBT ne rastî wan tên. Çalakiya seksî ya di navbera endamên heman zayendê de neqanûnî ye û dikare heya mirinê were cezakirin û mirov dikarin bi qanûnî cinsê xwe yê tayînkirî biguhezînin tenê bi neştergeriyek veguheztina zayendî.
Mafên LGBT li Îranê ji salên 1930î ve bi qanûna cezayê re ketine nakokiyê. Li Îranê piştî şoreşê, her cure çalakiya seksî li derveyî zewaca heteroseksuel qedexe ye. Çalakiyên zayendî yên hevzayendî bi cezayê girtîgehê, cezayê laşî, pere, an darvekirinê tê cezakirin. Zilamên homoseksuel li gorî qanûnê ji lezbiyenan bi kiryarên înfazê yên tundtir re rû bi rû dimînin.
Hikûmeta Îranê di cîhanê de yek ji dewletên herî cihêkar li hember hevzayendan tê dîtin. Tê texmîn kirin ku bi sedan an bi hezaran  kes di yekser piştî şoreşê de hatin îdamkirin ku ji wan 20 kes homoseksuel bûn. Ruhollah Xumeynî di sala 1979’an de bang li wan kir ku bên jinavbirin.
Nasnameya transgender bi emeliyateke veguherandina zayendê tê naskirin. Operasyonên veguheztina zayendî bi qismî ji hêla dewletê ve têne piştgirî kirin. Li Îranê hin kesên homoseksuel rastî emeliyata guhertina zayendê tên, da ku ji çewsandinên qanûnî û civakî dûr nekevin. Îran piştî Taylendayê ji hemû welatên cîhanê zêdetir emeliyatên guhertina zayendî dike.
Moosburg, Baden-Württemberg
Moosburg şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Heciyê Cindî
Heciye Cindî (jdb. 1908 – m. ) fîlolog, wergêr zargotinnas û nivîskarê êzîdî bû. Cindî nivîskarê pirtûka Ûsiv û Zelîxe ye.
Jînenîgarî
Heciyê Cindî di sala 1908a li gundê Emançayîra girêdayî Dîxora Qersê, li Bakurê Kurdistanê ji malbateke êzîdî ji dayik bûye. Zarokatiya wî li gund derbasbûye. Lê di salên 1918a de, ji ber komkujî û êrîşên leşkerên tirkan, ew direvin derbasî aliyê Sovyetê dibin. Li wir Hecî bê xwedî dimîne, lewra jî dikeve Sêwîxaneyê û di wir de jiyana xwe destpêdike. Her wiha jî di sêwîxaneyê de bi sedan zarokên Kurd yên bê xwedî hebûn, di sêwîxanê de perwerdeyên sereke û yên navîn dibînin. Heya sala 1929a, ew derbasî qursa amadekirina mamostayetiyê dibe. Di sala 1930a de, dikeve Fakulteya Êrîvanê ya Fîlologiyê. Wisa jî dibe xwendevanê Kurd yê yekemîn ku li Ermenîstanê di fakultê de tê qebulkirin. Di sala 1932a de, dest bi berhevkirina meteryalên zargotin û folklora kurdî dike. Her wiha jî ji sala 1930î de, di Riya Teze de dixebite. Her wiha jî di radyoyê kurdî (ku tenê nûçe diweşandin) de xebitî. Serokê akademiya pedagojiya kurdî ya li Ermenistanê bû. Di sala 1938a de, ji aliyê rêvebirtiya Stalîn ve li gel gelek rewşenbîrên kurd yên dinê, bi tewana ku ajanên dewletên Împeryalîstin, tê girtin û davêjin zindanê. Piştî ku azad bû, dîsa dest bi afrandin û xebata xwe kir. Gelek pirtûkên dersan ji bona dibistana nivîsandin, çend pirtûkên ji zimanên din wergerandin zimanê kurdî, gelek pirtûkên berhevkariyê çap kirin. Di aliyê din de jî, di Yekîtiya Rewşenbîrên Kurd, di Yekîtiya Nivîskarên Kurd, di Akademiya Kurdnasiyê, di rojname û komîsonên ziman de roleke xwe ya pêşengî leystiye. Ew di aliyê raman û jiyana xwe de jî mirovekî zana û pêşkeftî bû. Yekemîn Kurd li Qefqasya ku keçên xwe dişîne dibistanên bilind ewe bû, yekemîn kurdê Qefqasya ku keçên xwe bêyî qelen û li gorî daxwaza wan dizewicîne dîsa ew bû, di nava hemû Kurdên Sovyetê de yê ku herî zêde afrandin û xwedan berheme dîsa ew bû. Heciyê Cindî, di 1ê gulana sala 1990î, çavên xwe ji cîhanê girt û çû ser dilovaniya xwe.
Enhera Jêrîn
Enhera Jêrîn gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Heciyê Cindî
Jînenîgarî
Li pey xwe zêdetirî 110 pirtûk, berhevok û lêkolîn hîştin. Hîn jî gelek berhemênwî hene ku nehatine çapkirin.
Enhera Jêrîn
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 765 kes (147 malbat) bûn.
Sand am Main
Sand am Main şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mûskava
Mûskava, gundekî giradayê navçeya Şax a Wanê ye.
Sebrika
Sebrika, gundekî bi ser navçe Midyadê ve ye.
Xacêşahî
Xacêşahî, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Andrea Bocelli
Andrea Bocelli, (22ê îlonê 1958, Lajatico, Toskana), tenorê îtalî ye.
Kurûz, Seqiz
Kurûz gundekî ser bi navenda bajarê şaristana Seqizê li Kurdistana Îranê ye.
Riedlingen
Riedlingen şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Ali Babacan
Ali Babacan, ( li Şereflikoçhisar, Enqere) siyasetmedar, aborînas û endezyarekî tirk e ku damezrîner û serokê Partiya Demokrasî û Pêşdehatinê (DEVA) ye. Alî Babacan di navbera salên 2002 û 2015an de, bi giştî 13e salan wekê wezîrê karên derva û wezîrê aboriya Tirkiyeyê karkiriye. Di serdemên 22, 23, 24 û 26emîn ên Meclîsa Tirkiyeyê de wekî parlementerê Enqereyê hatiye hilbijartin.
Jînenîgarî
Alî Babacan di 4ê nîsana sala 1967an de li Enqereyê hatiye dinê. Malbata wî bi eslê xwe ji gundê Değirmenyolu ya ku bi ser navçeya Şereflîkoçhîsarê ye. Di sala 1985an de ji Koleja TED a Enqereyê bi pileya yekemîn bawername xwe wergirtiye. Di sala 1989an de li Zanîngeha Teknîkî ya Rojhilata Navîn de, li beşa Endezyariya Pîşesazî bi pileya yekem qedandiye. Di sala 1990 de, bûrsa Fulbright wergirt û ji bo perwerdehiyê çû Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Di navbera 1990-1992 de, wî mastera xwe di rêveberiya karsaziyê (MBA) de li Kellogg School of Management li Zanîngeha Northwesternê li Chicago kir. Babacan di dema xwendina xwe ya lîsansê de di warê kirrûbirra, rêxistin û rêveberiya karsaziya navneteweyî de gehîşte asta pisporiyê. Di navbera 1992 û 1994 de, wî wekî şêwirmend di pargîdaniyek taybet de xebitî ku ji rêveberên payebilind ên sektora darayî re li Dewletên Yekbûyî şêwirmendî dike. Di navbera salên 1994-2002an de li Enqereyê dibe rêveberê şirketa malbatê.
Balafirgeha Mêrdînê
Balafirgeha Mêrdînê an jî Firokexaneya Mêrdînê (bi îngilîzî: Mardin Airport) navê balafirgeha sivîl a Mêrdînê ye.
Firokexaneyê ya ku 15 km dûrî Mêrdînê ye, di 1999'an de dest bi ketina xizmetê kir. Pîsta sereke 2.500 m ye û rûyê pîstê ji beton çêkirî ye.
Kapasîteya rêwiyan 400.000 kes/sal e.
Basel
Basel, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Basel-Stadtê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hêjmara gelheya bajêr wiha ye:
Le Teich
Le Teich, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Stettfeld
Stettfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Groß Pankow (Prignitz)
Groß Pankow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Prignitz li Brandenburg, Almanyayê ye.
Çîn
Çîn, her wiha Çînistan, bi navê xwe yê fermî Komara Gel a Çînê (bi çînî: 中华人民共和国, lat. Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), dewletekî unîter û serwer e li Asyaya Rojhilat. Ji avakirina wê ya 1949ê vir ve ji aliyê partiya komunîst a Çînê ve tê rêveberin. Çîn di cîhanê de; bi nifûsa xwe ya dora 1,404 mîlyarî re, welatê ku xwediyê nifûsa herî pir e û her wiha ji aliyê rûerda xwe ya 9.596.960 km2 re duyemîn welatê herî mezin e û ji aliyê tevahiya qadê ve jî sêyemîn an jî çaremîn welat e. 22 parêzgeh, 5 herêma otonom, 4 şaredariyên ku bi rasterast tê birêveberin û 2 herêmên taybet (Hong Kong û Makao) ên Çînê hene; jê pêve daxwaziya wê ya serweriya Taywanê heye.
Çîn; wekî yek ji şaristaniyên cîhanê li deşta bakurê Çînê di tejaneya çemê Zer a berhemdar de derket holê. Sîstema polîtîk a Çînê li ser xanedanan an jî monarşiyê ya ku bi xanedana Xia destpê kiriye ya ku bi navûdeng e û hezaran sal berdewan kirine. Ji xanedanên ewil de Çîn gelek caran fireh bûye, ji hev belav bûye û car din gihiştiye hev. Di 1912a de komara Çînê (KÇ), li şûna xanedana dawî ketiye ser rêveberiyê û heta 1949a li ser karê bûye û Çîna Parzemînê rê ve biriye ku di vê salê de di şerê Navxweyî yê Çînê de ji aliyê artêşa rizgariya gel ve hat têkbirin. Partiya Komunîst di 21ê Îlona 1949a de di Pekînê de, dewleta Komara Gel a Çînê (KGÇ) ava kir; hikûmeta KÇ jî xwe vekişiya Taywanê û wekî de facto bajarê Taipei ji xwe re kir paytext. Him KÇ û him jî KGÇ diparêzin ku yekane xwediyê hemû Çînê ya meşrû ew in. Lê belê KGÇ di tevahiya Cîhanê de ya herî naskirî ye û li ba KÇ, rêveberiya xwe li ser erdên mezin û nifûsa pirtir didomîne.
Ji peyitandina reformên aboriyê ya 1979a vir ve aboriya Çînê, aboriya herî bi lez a Cîhanê ye ku mezin dibe. Di 2016a de aboriya Çînê; ji aliyê têrbûna berhemên hundirî ve aboriya duyemîn a herî mezin a Cîhanê û ji aliyê parîteya hêza kirînê ve aboriya herî mezin a Cîhanê ye. Bi ser de di hinardekariyê de ya herî mezin û di hawirdekariyê de ya duyemîn mezin e. Çekên nukleer ên Çînê hene û ji aliyê hejmara leşkerên çalak ve di cîhanê de yekemîn e û ji aliyê budceya parastinê ve duyemîn mezin ê cîhanê ye. KGÇ endama Neteweyên Yekbûyî ye û di sala 1971ê de li konseya ewlekariyê ya NY wekî endama timî ket şûna KÇyê. Her wiha Çîn endamê gelek rêxistinên fermî û nefermî ne yên mîna rêxistina bazirganiyê ya cîhanê (WTO), BRICS, APEC, rêxistina hevkariya Şanghayê, G20 û hwd. in. Çîn, bi taybetî li Asyayê hêzeke girîng a herêmî ye û di salên dawiyê de her diçe rolekî mezintir hildigre ku wekî hêze super tê binavkirin.
Bi 14 dewletan re sînorê wî heye: Viyetnam, Laos, Bîrmanya, Hîndistan, Bûtan, Nepal, Pakistan, Efxanistan, Tacikistan, Qirgizistan, Qazaxistan, Rûsya, Mongolya û Koreya Bakur.
Dîrok
Ji dema ku dema emperator Xuanzong ji 712 heta 755-ê de ku navê "Opera Çînê" ya yekem neteweyî neteweyî afirandiye - opera Çînî yek ji welatê herî populer ya şahî bûye, lê ev rastî dest pê kir nêzîkî millennium beriya li Çemê Deryaya Çînê di dema Qin Dynasty de.
Niha, ji hezar salî piştî mirinê Xuanzong, ew ji aliyê rêberên sîyasî û hevpeymanan re gelek kêfxweş û rêbazên sîyasî digirin, û hêla opera Çînê hîn hîn wekî "Pîrozên Pearê Pearr," berdewam dikin ku ji bo astengkirina 368 cuda formên operayê yên çînî.
Pêşveçûna destpêkê
Gelek taybetmendiyên ku operasyona çînî yên modern ên taybetmendî nîşan dide Çîn li bakurê Çînê, bi taybetî di li parêzgehên Shanxi û Gansu de, bi karanîna hin pîvanên wekî mîna Şeng (Mêr), Dan (jin), Hua (rûyê rûkirî) û Chou (zeviyê). Di demjimêrên DYA-1279 heta 1368-de xebatkarên opera dest pê kir ku zimanek vernacular bikar bînin ji bilî mirovên gelemperî ji bilî Çînê klînîk.
Di dema Xweserî Mîngê de - ji 1368 heta 1644-û ji 1644 heta 1911-şoreşa kevneşopî û stenbolê ya Shanxî ya kevneşopî ji hêla başûrê Çînê ya ku navê "Kunqu." Ev form di hundur Wu Wu de, li ser Renga Yangtze hate afirandin. Kunqu Opera li derdora Kunshan melody derdikevin, li bajêr Qencê afirandiye. Gelek operasyona herî navdar ên ku îro hîn têne çêkirin, ji "Ku Peony Pavilion," "Pach Blossom Fan," û adaptasyonên kevnar "Romance of Three Kingdoms" û "Rêwîtiya Rojavayê." " Lêbelê, çîrokên bi devokên cuda yên herêmî têne navîn, navendên mariner ji bo pêşniyarên li Pekînê û bajarokên bakur ên bakur.
Bi teknolojî û stranên stranan, herweha wekî celeb û celebên mûzîkan jî, pir ji bo kevneşopiya Qinqiang an kevneşopî ya dînî ye.
Kampanyaya Hundred Flowers
Ev mîrata operasyona dewlemend di dema sedsala sedsala sedsala Çînê de di hema Çîna Çînê de hema hema winda bû. Rêjeya Komunîst ya Komara Gel ya Çînê - ji ji sala 1949 heta pêşîn - destpêka hilberîn û hilberîna operasyona kevin û nû.
Di dema 1956 û '57 'de - ku di nav de desthilatdariya Mao, rewşenbîrî, arts û rexnegirî ya hikûmetê bihêz kir - Di operasyona Çînî de.
Lêbelê, Kampanyaya Hêzên Fîlmê dikare trapek bûye. Di destpêka Tîrmeha 1957 de destpêk, rewşenbîr û hunermendên ku di dema weşanên Hundredê de diçin xwe deyn kirin. Di çileya pêşîn de, heman salê 300,000 mirovên "rastdar" hatin binçav kirin û li dijî kampên karker an jî heta darizandin jî ji bin rexnegirên nermalayî re cezakirin.
Ev pêşveçûna şoreşên Çandî yên 1966-ê-1976-ê ​​1976-ê, ku dê hebûna hebûna hewaya opera Çînê û hunerê kevneşopî ye.
Şoreşa Çandî
Şoreşa çandî ya rêjîmê bû ku hewldanên "rêbazên kevin" hilweşînin ji hêla kevneşopterên hûrgelan ve wekî xemgîniyê, kaxezan, cilên kevneşopî û xwendina edebî û hunerî ya klasîk. Êrîşek li ser operasyona Pekînê ya Pekînê û konserê wî destpêkirina Şoreşa çandî ya îmze kir.
Zankirag
Zankirag, gundekî ser bi navçeya Xozata Dêrsimê ve ye.
Çîn
Şoreşa Çandî
ad Di sala 1960-de, hikûmetê Mao Maoê kir ku ji bo Hey Rui, wezîfeya Mîng-Mynasty yê ku rexne kir ku rexne kirina rexnegirê wî re rûxandina wî.
Bersivên lîstik wek lîstikvaniya şahîdkar dît - û vî awayî Mao - Ji bilî Hai Rui nûnerê Parastina Parastina Peng Dehuai. Di reaksiyonê de, Mao di 1965 de di bin rûyê xwe de, bi rexneyên hişk ên operayê û konserê Wu Han hate belav kirin, ku di dawiyê de hat kuştin. Ev salvanî ya Şoreşa çandî bû.
Ji deh salên çûyî, koma komên opera were hilweşandin, hinek muzîkvan û lîpîtor hatin şikandin û performans qedexe bûn. Heta ku hilweşîna "Gang of Four" di sala 1976 de, hema heşt "operasyona modela" hate qedexekirin. Ev modela operas bi taybetî ji aliyê Madame Jiang Qing ve hatibûn vebirin û tevahî tevlîheviya siyasî ne. Di esasê, opera Çînî mirî bû.
Opera Modern Chinese
Piştî sala 1976, opera Pekînê û din formên din hate revandin, û careke din di hundurê repertoire de pêk tê.
Mîhengên operasyona çînê taybetî bi wateya dilsoz û dewlemendî ye. Nîşekek bi piranîya mûzîka sor an an sorkek sorî bi dilsoz û dilsoz e. Black celeb û bêparaliyê nîşan dide. Zelalek zehfî dike, dema ku gulî ji bo sophistication û şertê xwe ye. Peyvên bi reşên reş ên reş têne tengahî û dûr-dîtin, lê rûyên kesk re şîn û tundûtûjî nîşan dide. Kesên ku bi rûyên spî re neheq û nexil in. Di dawiyê de, lîstikvan bi tenê beşek piçûk di navenda rûyê, bi çav û nê ve girêdayî ye, kincek e. Ev tê gotin "xiaohualî", an " rûyê piçûkek piçûk."
Îro, zêdetirî sê formên operasyona Çîn ên ku li seranserî welêt berdewam dike berdewam dike. Hinek ji herî girîng ên ku opera Peking Beijing, Hûju Operayê ya Şango, Qinqiang ya Shanxi, û opera Cantonese.
Peking (Peking) Opera
Forma hunerî ya dramatîkî wekî opera Beijing-an jî opera Peking-staple ji bo du sedsalan ji bo şaneya Çînê bû. Ew di sala 1790 de hate saz kirin, ku "Komên Four Anhui Mezin" diçin Bexdayê ji bo Dadgehê Imperial.
Hin 40 salan, navên opera-yê ji Hubei-ê lîstikvanên Anhui bûn, stenbolên xwe yên herêmî.
Pekînê Pekînê ji bo qonaxên kulolkirî, çêkirineke vivid, cilên cilên cilên û stenbolên navdar ên navdar ên bi karbidestan têne bikaranîn. Gelek 1000 qewlên - dibe ku şaş nemaze - li derdora siyasî û leşkerî, ji bila romance. Çîrokên bingehîn bi sedan an jî hezaran salan jî têne şîn û dîrokên wêrnasî jî hene.
Gelek favorsên Beijing Opera di derbarê çarçoveya vê hunerî de xemgîn in. Di lîstikên kevneşopî de gelek hejmarên pêşdibistana pêşîn û dîroka Çandî ya ku ji ciwanan re ne naskirî ne. Wekî din, tevgerên tevgerên stylized taybetiyên wateyê hene ku dikarin li ser temaşeyên nerazîbûnê winda bibin.
Pir tengahiyên hemî, operas divê bi fîlmên, fîlmên TV-ê, lîstikên komputer û înternetê ji bo baldarî bibin. Hikumeta Çîn bi karanîna karanîna karûbarê xwe dike û ji bo hunermendên ciwanên ku di beşa Beijing Opera de beşdarî beşdar bibin.
Shanghai (Huju) Opera
Opera Şanga (Huju) li ser heman demê, wekî opera Beijingê, nêzîkî 200 sal berê. Lê belê, guhertoya şango ya opera li ser herêmên Huangpu li ser Anhui û Shanxi ji lêgerîna folk folk-on-based based on. Huju di dialecta Shanghainese de Wu Chinese de tête kirin, ku bi Mandarin-re nifş e.
Di heman demê de, kesek ji Pekînê dê stranê Huju perçe fam nakin.
Ji ber ku cewhera dawî ya çîrok û stranên ku Huju çêkir, cil û karsaziyê bihevberî hêsan û hêsan in. Şangolên operayê yên şanger cilên ku ji cilên kolonî yên ji demên pêş-komunîst ve têne wekhev dikin. Ji hêla lîstikvanên wan ne ji ber ku ji hêla stenbolê ya rojavayî ve digire, ne diqewiminin ku li hemberî hêla giran û giran-rengê di çarçoveyên Opera Çînê de têne bikaranîn.
Huju di 1920'yan û 1930'î de xwe şev bû. Gelek çîrokan û stranên şerê Şangî ji hêla bandora rojava ve nîşan dide. Ev ne ecêb e, da ku hêzên ewropî yên sereke di navenda Şerê Duyem a Duyemîn a Şaredariyê de, di navendên bargiraniyê de qezenc û konsulxaneyên konsulê bazirganî digire.
Wek gelek celebên operayê yên herêmî yên din, Huju di xetereya windayan de. Çalakvanên piçûk yên piçûk destnîşan dikin, ji ber ku ew di fîlm, TV, an jî heta ku Bexda Opera bûne gelek fame û dewlemend e. Bi Pekînê Beijing Opera, ku nuha forma hunerî hunerî tê wateya, Şanga Opera li di zimanek herêmî de pêk tê û ji ber vê yekê başûrên din.
Lêbelê, bajarê Şingî bi mîlyon niştecîh hene, bi deh mîlyonan zêdetir di nêzîkî cîhekî de. Heke hewldanek konsera kurtkirî ye ku ji bo forma hunerî ya vê fêrîzmê biçûk bikin, Huju dikare ji bo sedsala ku ji sedsala pêşîn re kêfxweş bimîne.
Bad Romance
"Bad Romance" stranek hunermendê Amerîkî ye Lady Gaga ji wê ya sêyemîn lîstika dirêjkirî (EP), The Fame Monster (2009) ji nû ve weşandina albûma wê ya pêşîn a stûdyoyê, The Fame (2008) e. Gaga bi RedOne re stranê nivîsand û hev-çêkerî kir. Li dû derçûnek demo ya neqanûnî, Gaga guhertoya dawî ya stranê di dawiya pêşandana Alexander McQueen ya 2010 Hefteya Moda ya Parîsê di Cotmeha 2009'an de pêşkêş kir û ew wekî yeka sereke ji "The Fame Monster" derxist. Paşê wê mehê ji aliyê mûzîkê ve, ew straneke elektropop û dans-pop bi gotina pire derxist. Ji almanî house û techno îlhama xwe girt, stran wekî tomara popa ezmûnî hate pêşve xistin. Bi lîrîkî, Gaga ji paranoya di gerê de jiyaye kişand û li ser balkêşiya xwe ya ji bo têkiliyên romantîk ên netendurist nivîsî.
Çîn
Shanxi Opera (Qinqiang)
Piraniya şêwazên operasyona çînê ji stranên xwe re stran û lîstikên xwe dikin, hin hûrên wan, û kelefên xwe bi muzîkê bi zexmî ya Shanxi re, bi mêjîrên gelî Qinqiang an jî Luantan re dan. Ev forma kevneşopî di destpêka Çemê Deryayê ya Çînê de 221 heta 206'an ji BZ-ê ya BC-6-ê di dema modern-day Xian di Tang Era de hate belav kirin, ku ji 618 heta 907'an ve hate belav kirin.
Bad Romance
"Bad Romance" ji aliyê rexnegirên muzîkê ji bo koro, lêdan û hoka xwe hate pesend kirin. Çavdêrên paşverû ew strana herî baş a Gaga bi nav kirin. Ew li zêdetirî 20 welatan di lîsteyên jorîn de cih girt û 12 milyon kopiyên li seranserê cîhanê firot, bû yek ji singleyên herî firotanê yên hemû deman. Li Dewletên Yekbûyî, stran di nexşeya Billboard Hot 100 de di rêza duyemîn de derket û ji aliyê pejirandî yanzdeh car bû Platîn. Komeleya Pîşesaziya Tomarkirinê ya Amerîkayê heta sala 2019'an 5,9 milyon dakêşanên dîjîtal firotiye. "Bad Romance" di lîsteyên dezgehên ragihandina Rolling Stone û Pitchfork di sala 2021'an de, yê bi navê berê ji 500 Stranên Herî Mezin ên Hemû Demê û di nav "baştir" a salane ya Xelata Grammy ji bo Performansa Dengbêja Dengê Popa Jinê ya Baştirîn cih wergirt. Di kovara sala 2017an de, ku qalibên avahîsazî yên melodiyên Earworm stranan lêkolîn kir, Komeleya Psîkolojîk a Amerîkî bi navê "Bad Romance" li cîhanê girandî bi nav kir.
Vîdyoya "Bad Romance", bi derhêneriya Francis Lawrence pêkhat, Gaga di hundurê hemamekî spî ya surreal de vedihewîne û Gaga ji aliyê supermodelên xwe berdestî mafyaya rûsî ji bo koletiya zayendî tê revandin û narkotîkê tê kişandin. Di Vîdyoyê de, wekî Gaga zilamê dişewitîne û ew kirî bi dawî dibe. Ji bo moda, koreografî, cil û berg û sembolîzma xwe ji rexnegiran pesnê xwe girt. Bi kurtasî bû vîdyoya YouTube ya herî zêde tê temaşekirin di sala 2010'an de, di Xelatên Muzîka Vîdyo ya MTV de deh berendamên rekorê wergirt, heftan bi dest xist, di nav de Vîdyoya Salê. Wê Xelata Grammy ji bo Klîpa Muzîkê ya Herî Baş wergirt û ji aliyê Billboard wek klîba herî baş a muzîkê ya sedsala 21'an hate binavkirin. Gaga di pêşandanên televîzyonê de, merasîmên xelatdayînê, gerên konserê û pêşandanên rûniştinê yên wê û Super Bowl LI pêşandana nîvtime "Bad Romance" kiriye.
Çîn
Shanxi Opera (Qinqiang)
ad Di demekê de, repertoire ya Qinqiang ji zêdeyî 10,000 operas hene; Îro, tenê nêzîkî 4,700 ji wan têne bîra xwe. Arî li Qinqiang Opera di du celeb de parçe kirin: huan yin, an "kêfxweşiyê," û ku ku, an "xemgîniya xemgîn." Plots di Shanxi Opera de gelek caran bi zordestiya şer dikin, şerên li dijî bakurên bakur, û pirsgirêkên dilsoz. Hinek hilberên Shanxi Opera hene ku bandorên taybetî yên wekî şewitandina şewitandinê an ankrokek akrobîtîk hene, di bila xebatkar û stranbêjê standard.
Bad Romance
Paşbingeh û weşandin
Lady Gaga û RedOne "Bad Romance" nivîsandin, çêkirin û aranj kirin; ew ji dengbêjên paşerojê jî berpirsiyar bûn. RedOne bi tenê amûr, bername û tomarkirinê birêve dibe. Wî bi Johny Severin re li ser sererastkirina dengbêjiyê, Dave Russell û Eelco Bakker li ser endezyariya dengî re xebitî. Stran ji aliyê Spike Stent ve hate tevlihev kirin û ji aliyê Gene Grimaldi ve hate master kirin. Strana "Bad Romance" ligel Record Plant ya li Los Angeles û FC Walvisch ya li Amsterdam hate tomar kirin.
Çîn
Opera Cantonese
Okyanûsa Cantonese, li Başûrê Çîn û li derveyî neteweyên çînî yên etnîkî ye, li forma operasyonek gelekî fermî ye ku bi armancên gymnastic û martialî re dide. Ev forma Çînê Opera di Guangdong, Hong Kong, Macau, Singapur , Mîrlandê û li welatên rojavayî yên rojavayî yên li rojhilata Çîn-li ser giran dibe.
Bad Romance
Paşbingeh û weşandin
Beriya serbestberdana wê ya fermî, di 2'ê cotmeha 2009'an de guhertoyek demo bi neqanûnî li ser înternetê hate weşandin, ji ber vê yekê Gaga bi rêya Twitter şîrove kir ku ew guhên min dirijîne. Li bendê bin heta ku hûn guhertoya rastîn bibihîzin. Gaga di 3'ê cotmeha 2009'an de di Saturday Night Live de parçeyek ji "Bad Romance" ligel "Poker Face" û "LoveGame" pêk anî. Guhertoya dawîn a stranê di fînala pêşandana Alexander McQueen ya 2010 Hefteya Moda ya Parîsê ya bi navê Platon's Atlantis de hat pêşkêşkirin, ku xebata wî ya dawîn bû berî mirina wî çend meh şûnda. Di 19'ê Çiriya Pêşiyê de, "Bad Romance" wekî yeka sereke ji playa dirêjkirî (EP), The Fame Monster (2009), albûma yekem a studioya Gaga, The Fame (2008) ji nû ve weşand.
Gotis
Gotis, gundekî giradayê navçeya Şax a Wanê ye.
Bad Romance
Paşbingeh û weşandin
"Bad Romance" yek ji stranên Gaga yê di sala 2009'an de bû, ku di dema gera xwe nivîsandibû. Van stranan li ser cûrbecûr "monsters" wekî metelokên paranoya yên Gaga, ku ew di gerê de rû bi rû ma bûn. Gaga diyar kir ku ew bi gelemperî di têkiliyên xwe tenê hîs dikir û bi evînên netendurist re dikişand, ku dibûn mijarên stranê. Gaga di otobusa gera xwe ya li Norwêcê stran nivîsî. Wê di hevpeyvînekî bi Grazia re li ser pêvajoya nivîsandinê berfireh kir:"Ez li Rûsyayê bûm, paşê li Almanyayê, û gelek dem li Ewropaya Rojhilat mam. Wê derê xaniyê ecêb yê Almanî wekî muzîka tekno hene, ji ber vê yekê min xwest ku tomarekî ezmûnî ya pop çêkim. Min dixwest hinekî dev ji salên 80'an berdim, ji ber vê yekê koroya melodî ya salên 90'an ku îlham jî ev bû. Di nivîsandina qeydê de bê guman hinek whisky hebû. Ew di hezkirina hevalê xwe yê herî baş de ye."
Xendeq, Çaroymaq
Xendeq, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Çîn
Opera Cantonese
Di destpêka 152-1567 de li ser bingeha kevneşopî ya Opera Çînê, li ser Operasyona Çînî ya Kontrolê destpê kir ku desthilatdariya folklûbê, û dawiya hêj jî dengên populer ên rojavayê Rojavayê destpê kir. Ji bila amûranên çînî yên kevneşopî yên wekî pipa, erhu , û perçûk, modernên ad Okyanûsa Okyanûsa Kanada dikare dibe ku amûranên rojavayî yên wekî violin, cello, an jî saxophone.
Du celebên cûda yên du lîstikên nûvebirinê ya Opera Cantonese Opera - Mo, wateya "armanca martialî," û Mun, an "rewşenbîrî" - ku li kêfên mêjî bi tevahî stranên bi hev re ne. Mo performans lezgîn in, bi çîrokên şer, brajî û xemgîniyê hene. Çalakvanan caran bi çekên çekan digirin, û cilên navdar dikarin bibin wek kulkek rastîn. Mun, ji aliyekî din, bi awayekî piçûk dibe, forma hunerî ya bêtir polîtîk. Çalakvanên tone, axaftina rûyê xwe, û demên dirêj "dravên avê" dihêle ku hestiyên tevlihev dikin. Piraniya Munê roman, çîrokên mizgîniyê, çîrokên çandî yan jî çîrokên kevneşopî yên çînî yên çînî hene.
Bad Romance
Sûxrekar
Krediyên ji notên rêzê yên The Fame Monster hatine adaptekirin.
Çîn
Opera Cantonese
Ji bo çalakiya yekem a Cantonese Opera ye. Ew di nav hemû Çînê Operasyonê de, bi rengên cûda û rengên cûda yên bi rengê cûda, bi taybetî li ser axê, nîşan dide ku dewletê, ewlehiyê, û tendurustiya fîzîkî ya xemgîn. Ji bo nimûne, celebên tîpên tedawî hene ku di nav xiftanên sor de xistin, çiqas xemên hestîk an jî paqijker li ser pira pişkek mezin in. Hin Cantonese Operas jî lîstikvanên di "rûyê vekirî" ve, tevlihev û zehmet e ku ji rûyê rûyê jiyanê ve bêtir rengek mask wekhev e.
Hong Kong li hewldanên hewldanên ku li Opera Cantonese Opera dijîn û dewlemend dike. Akademiya Hîng Kongê ji bo Hunerê Performing Arts di performansa Opera Cantonese Opera pêşkêş dikin, û Encûmena Pêşveçûna Hunerî ya ji bo zarokên zarokên bajêr sponsor dike. Bi hewldanên vî rengî bi vî awayî, ev formek taybet û hêja ya Çînê Opera dikare bi deh salan re pêşwazîdar bibînin.
Oggelshausen
Oggelshausen şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Çîn
Demografîk
Nifûsa Çin gorî taxminan şe 1.4 Milyar zedetîrê. Li bê wî nifûs, Çin Nifûsa ter mezin ji dinyayê dayî.
Ziman
90% bê Zimanê çînî diaxifin, 10% e DIN be Zimanê Uygurî, Mongolî û hinek din ji diaxifin.
Dîn
Hukûmeta Çine 5 Dîn serastî dike: Xrîstiyanî, Buddistî, Islamiyetî, Daosmitî û protestantî.
Parêzgeh û herêmên Çînistanê
Çîn ji 22 (Heger mirov Taywanê jî hesab bike 23) parêzgehan pêktê. Ji xeynî van parêzgehan, 5 herêmên xweser, 4 Şaredariyên mezin û du herêmên îdarî yên taybet hene.
Bad Romance
Sûxrekar
Cihên tomarkirinê
Krêdî
Kehrîze Eyûbî
Kehrîze Eyûbî gundekî ser bi navenda bajarê şaristana Seqizê li Kurdistana Îranê ye.
Enhera Jorîn
Enhera Jorîn gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 785 kes (222 malbat) bûn.
Meleosman
Meleosman gundekî bi ser navçeya Qerekoseyê ve ye.
Mison
Mison, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Qiniq
Qiniq (bi tirkî: Kinik) gundekî li navçeya xelfetî ye.
Memitan
Memitan gundeki li ser navçeya Zêtka ve ye.
Gumtow
Gumtow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Prignitz li Brandenburg, Almanyayê ye.
Zanîngeha Marmarayê
Zanîngeha Marmarayê (bi tirkî: Marmara Üniversitesi) zanîngeheke giştî ya Stembolê ye û bi 62 000 xwendekaran ew duyemîn zanîngeha herî mezin a Tirkiyeyê ye.
Dîrok
Zanîngeh bi navê Deryaya Marmarayê ya li nêzî Stembolê ye û tenê di sala 1982an de wekî zanîngehek hate damezrandin, lê di nav yên din de ji sala 1883an vir ve çalakiyên hînkirin û lêkolînê li ser zanîngehên Stembolê ava dike. Kurs bi pênc zimanan (tirkî, îngilîzî, almanî, fransî, erebî) têne dayîn. 13 cih, 104 qurs, 11 enstîtu, 8 zanîngeh, 28 navendên lêkolînê hene.
Montagnac-Montpezat
Montagnac-Montpezat, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Rot an der Rot
Rot an der Rot şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Xezirgûran Olya
Xezirgûran Olya, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Koço
Çend cihên bi vî navî hene:
Theres
Theres şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Hingirvan
Hingirvan gundekî bi ser navçeya Tîla Mûşê ve ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Hingirvan 66 kes e
Bazûr
Bazûr, gundekî Xelfêtîyê (di parêzgeha Rihayê) ye.
Dîrok
Li ser diroka gundê Bazurê heya niha tu lêkolînên fireh nehatine kirin. U ji ber ve yekê jî dîroka xwe pir nayê naskirin. Lê belê tê zanîn ku gund nistecihê Ermenî û Romayîyan bûye.
Xefure
Xefure, Ẍefure, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Bazûr
Dîrok
Dîroka gund a dem dirêj wisa tê zanîn; gundiyên xwe yê destpêkê 400 ango 500 sal beriya niha ji êsîra Dugerîn a Rihayê qut dibin û cihê niha ku gund lê avabuyû nistecih dibin. Li gor pîremêrên gund; tê gotin ku xwediye gund ê destpêkê Mala Ommê (Geleç’ler) bûne. Çend malbatên derve hatine û gund hêdî hêdî mezin bûye.
Bazur di demên kevnar de li ser rêya kervanên bazirganan bû. Ji ber cihê wê berê kerwanên bazirganan pir têre diçûn û dihatin. Gund di navbera bajarên kevin yê wek Zeugma (Belkiz), Hromkla (Rumkale) û Samsatê (Malatya) de bû. Cihekî xwe yê stratejîk hebû.
Omar Kalo
Omar Kalo - Imer Kalo - عمر كالو
Imer Kalo di Nîsana sala 1977an de li gundê Sêtelpê yê ser bi bajarokê Şêranê ve li herêma Kobanî ya Rojavayê Kurdistanê - Sûriyê ji dayik bûye.
Bazûr
Kela Bazûr
Kela gund kes nizanê ku kê û kîjan demî hatiye avakirin. Kela di xebatên arkeolojik de hatiye dîtin. 1998’an de ji bo bendava Birecikê de cihên ku divê di bin avê de bimînin de kela Bazurê jî hebû. Li gorî pîvanan kel xwediyê 185 dirêjahî û 15/20 m firehiyê bû. Sikeftekî takê xwe yê teng tê de hatiye dîtin. Herêma ku kel lê ye, ji ber vê yekê jê re KaLacix tê gotin. Di roja me ya îro de bermayên kela Bazurê pir kêm mane.
Îna
Çiyayên bakurê Kalacixê li ber qiraxa çemê Feratê re tê, ji wê herêmê re Îna tê gotin. Li vir jî gelek kevnarên dirokî hene. Riyên xwe yê ku bi destan hatine çêkirin balkês in. Disa di vê herêmê de nêzîk 40 sikeftên balkês, yên bi destê û yên ku bi rêya xwazayî hatine çêkirin hene. Mixabin di roja me ya îro de piraniya van sikeftan di bin ava bendava Bêrecûgê de mane.
Omar Kalo
Endamê Sendîkaya Rojnamevanên Kurdistanê, û International Federation of Journalists (IFJ) û Yekîtiya Rojnamevanên Sûriyê ye.
Nuriye Kesbîr
Nuryie Kesbîr siyasetmedara kurd û êzîdî ye.
Bazûr
Dêr
Mixabin dêra gund negihîstiye heya roja me ya îro. Lê tê zanîn ku di dema Fileyan de hatiye çêkirin. Gundiyan kevirên dêrê di avakirina avahiyên xwe de bi kar anîne. Cihê dêrê jî ji camiya gund 15/20 m li hêlê bakûr dikeve. Li cihê dêrê îro xanî hatine çêkirin.
Nuriye Kesbîr
Nuriye Kesbîr di sala 2000an de hat Holendayê. Li vê derê hat girtin. Di 7'ê gulana 2004'an de bîryarê îadekirina wê ji dewleta Tirkiyê re hat standin. Kesbîr ji bo protestokirina hemberê vê bîryarê ket greva birçîbunê. Kesbîr endama konseya birêvebirina Kongra-Gel'ê ye.
Bazûr
Şikeftên binerd
Bi gistî 3 sikeftin ku dicin bin erdê hene. Li ser ew sikeftan jî pir li ser lêkolîn nehatine kirin. Disa wek pir acebên gund di kijan demê de û ji aliyê kê ve hatine çêkirin nayê zanîn. Yek ji ewan sikeftan xwediyê 100 m2 an e û bilindahiya xwe jî 2m ne. Yek derî, yek sipak û stûnên xwe hêne. Tê bawerkirin ku dyiyare seweyê sikeftê û çêkirina wê kedekî mezin xwastiye: ji xwe zinar hatiye kolandin û bi vî rengî hatine çêkirin.
Her wiha li gund pir cûrnên avê yên mezin ûbiçûk, dîsa li aliyê Kalacixê sikeftên mezin û biçûk yên ku bi keda desta nû bi xwazayî hatîne çêkirin jî hene.
Omar Kalo
Ji sala 2000î ve bi herdu zimanên kurdî û erebî di dezgehên rojnamegeriya çapkirî û elektronî de kar kiriye û nivîsandiye.
Di navbera salên 2010 - 2014an de, rêvebir û edîtorê Rojnameya DILNAME (dilname.wordpress.com) û di pişt re malpera Rojnameya Dilname (dilname.com) li Rojavayê Kurdistanê bû.
Kekan, Şax
Kekan, gundekî giradayê navçeya Şax a Wanê ye.
Omar Kalo
Ji 1ê Gulana sala 2013an heta 5ê Tebaxa sala 2015an, nûçegîhanê Tora Medyayî ya Rûdaw li herêma Kobanî ya Rojavayê Kurdistanê bû.
Ji 6ê Tebaxa sala 2015an ve bûye bêjer û pêşkêşkarê nûçeyên siyasî li navenda sereke ya Tora Medyayî ya Rûdaw li Hewlêrê.
Amedekar û derhênerê belgefilimên TV ya Tora Medyayî ya Rûdaw: Kobanî di 134 Rojan de - Alan Kurdî ... Simbola Koçberiya Welatekî - Pêşmerge li Kobanî, û gelek belgefilim û bername ji Radio ya Tora Medyayî ya Rûdaw re amede û pêşkêş kirine.
Di roja 26-05-2018an de ji aliyê Rêxistina Navdewletî ya Geşepêdanê û Mafên Mirovan ya ser bi Neteweyên Yekgirtî (UN)ê ve bi Xelata Aştiya Cîhanî hatiye xelat kirin.
Di roja 25-08-2018an de ji aliyê Hêzên Ewlekariya Leşgerî yên Hikûmeta Sûriyê ve li herêma Minbicê ya li parêzgeha Helebê hatibû girtin, û di pişt re ew ji bo Şaxê Filestîn li Dîmeşqa paytexta Sûriyê hatibû veguhistin, û di dema girtina wî de li Sûriyê, bi 10an dezgeh, rêxistin û saziyên mafên mirovan û ragihandinê yên Kurdistanî, herêmî û navdewletî wekî Committee to Protect Journalists (CPJ) û Amnesty International piştgiriya wî kiribûn.
Schemmerhofen
Schemmerhofen şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Gavşile, Seqiz
Gavşile gundekî ser bi navenda bajarê şaristana Seqizê li Kurdistana Îranê ye.
Ebasava
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (19 malbat) bûn.
Cîbîn
Cîbîn, gundekî Xelfetiyaya parêzgeha Rihayê ye.
Di gundê Cîbîn de dêra berê îro weke camî were bikaranîn jî, dêriya dêrê hîn jî li cihê xwe radiweste.
Bala
Bala navçeyek Enqere ye. Bala yek ji navçeyên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Eftar (gund)
Eftar, gundekî Xelfêtîyê (di parêzgeha Rihayê) ye.
Qerece
Çend cihên bi vî navî hene:
Nihat Doğan
Nihat Doğan, ( li Stembol) stranbêjekî kurd e ku bi eslê xwe ji bajarê Mûş a Bakurê Kurdistanê ye. Nihat Doğan muzîka gel û popa bi zimanê tirkî dibêje û di sala 1994an de bi albûma xwe ya bi navê Kırdın Kalbimi dest bi kariyera xwe ya muzîkê kiriye.
Jînenîgarî
Dema ku li navçeya Avcılarê ya Stembolê li baxçeyek çayê strana digot, li ser pêşniyara malbata ku li wir bûn û li Almanyayê dijîyan çû Almanyayê. Salek li Almanyayê ma lê ji ber ku nikarî li wir muzîka xwe çêke vegeriya Tirkiyeyê. Piştî vegerîna Tirkîyeyê, di sala 1994an albûma xwe ya yekem bi navê Kırdın Kalbimi derxist.
Di salên dawiyê de rastê gelek pirsgirêkan hat, wî ev pirsgirêk wiha anîn zimên: Çi tê serê min ji ber nasnameya min ê kurd tê serê min
Schwendi, Baden-Württemberg
Schwendi şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Qerece, Xozat
Qerece, gundekî ser bi navçeya Xozata Dêrsimê ve ye.
Milazgir
Milazgir, Milazgird an Kelê navçeyeke bajarê Mûşê ye. Di çavkaniyên rojavahiyan de navê Milazgirê wekî Man(t)zîkert derbas dibe. Ûrartûyan gotine Manavazakert, filehan Manazkert, ereban Manazcîrd/Melazkurd. Gelê herêmê bi pirranî dibêje Kelê. Lewra xwedî kelheyeke dîrokî û bêhempa ye. Navçeyeke bajarê Mûşê ye. 137 km dûrê Mûşê ye. Di ber ava Mûradê de ye. Di sala 1944´an de bûye belediye.
Nifûsa navendê 23.697 (sala 2000´î) û bi giştî 68.990 e. Firêhî 1534 km² ye û herêm li ser xeta erdhejê dikeve. Di sala 1903´an de erhejeke mezin pêkhatiye. Gel 80% aboriya xwe bi çandinî, xwedîkirina sewalan bi rê ve dibe. Herwekî bazirganî û karkerî jî li herêmê heye. Milazgird di deştê de ye. Bi havînan germ û ziha, zivistanan berfî û sar e.
Li herêmê ji xeynî hûrrî û mîrîtiyên kurdan, ûrartûyan, makedonî, bîzansî, ûrisan, selçûqî, safewî û osmaniyan desthilatî kirine. Piştî şikestina bîzansî koçberên Asyayê pêl bi pêl hatine Kurdistan û Anatolyayê. Dûgela Tirk gelekî nîşaneyên ku hatina wan a Kurdistanê dipesinîne li Milazgirdê çêkiriye. Hersal bi sedema "Vebûna deriyê Kurdistan û Anatolyayê" pîrozbahiyan lidardixe û zarokên dibistanan mecbûrê van çalakiyan dike. Niştecihên herêmê ji xeynî rayedar û memûrên dewletê 100% kurd in. Gorî statîstîkên dûgela Tirk 15% kes tirkî nizanin li herêmê. Lê ev hejmar zêdetir e.
Pira Keçkê yan pira Keça Qral
Pira Keçkê 2 km dûrê Milazgirê ye. Bi duheb kevirên wekhev hatiye çêkirin û dizaynkirin. Pira Keçkê bi dirêjahiya xwe 5 mêtro ye, 2 mêtro jî bereya wê ye. Çawa dixwiyê ev pir bi duheb kevirên xweşik û wek hev hatiye çêkirin û gelek bala mirovan dikêşe. Dîroka çêkirina vî pira han baş nayê zanîn lê tê gotin ku di dema împeratoriya Romayê de, hatiye çêkirin. Pir bi hemû zindewariya xwe li piya ye û balkêş e.
Li gorî rêwayetê ji aliyê keça qralê wê demê ve hatiye çêkirin, xet û xalên liser kevirê pirê jî ji aliyê xelkê herêmê ve tê gotin: wekî nîşaneya porê keça qral û şûna pêçiyê wî ye tê şirovekirin.
Pira Xatûnê
Pira Xatûnê destpêka têketina bajarê Milazgirê de ye. Li ser çemê Şekrikê ku tevî çemê Mûradê dibe hatiye avakirin. Pira Xatûnê li ser rêya di navbera Milazgir û Kopê de wek esereke dîrokî xuya dike û berhemeke selçûqiya ne. 38 mêtro dirêj e, 7 mêtro jî bibere hê jî ev pir li ser xwe ye lê bi awayekî çalak nayê bikaranîn.
Karstädt
Karstädt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Prignitz li Brandenburg, Almanyayê ye.
Montclar, Alpes-de-Haute-Provence
Montclar, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Çeltik
Çeltik navçeyek Qonyeyê ye. Çeltikyek yek ji navçeyên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Xezirgûran Sofla
Xezirgûran Sofla, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Dêrxas
Dêrxas navçeyeke bajarê Mûşê ye. li Dêrxasê gelê ji Ereb dijîn. Navçe ji hêla aborîyê ve dewlemend e. Fîrmayên Mûşê yên mezin bi piranî di destê dêrxasiyan de ye, wekî bus, bazirganiya silqê, titûn. Di salên 90'î de Dûgela Tirk ev navçe kir cerdewan (qorîcî) û têkiliya Kurd û Ereban xirab kir. Di salên 2000'î de rewşa dîsa baş dibe.
Untermerzbach
Untermerzbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Xerebet Xurîzî
Xerebet Xurîzî, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Xêdan
Xêdan, Ẍêdan, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Pelé
Edson Arantes do Nascimento (23ê çiriya pêşîn a 1940an ji dayik bûye, bi navê Pelé jî tê naskirin. Futbolîstekê berê yê walatê Brezîlyayê ye. Ew wekî yek ji lîstikvanên herî zîrek li serdamê xwe de tê hesibandin, ku yek bû di nav lîstikvanên herî bi Navûdeng ên sedsala 20-an de. Di sala 1999 de, ew ji hêla Komîteya Olîmpiyadê ya Navneteweyî ve wekî Werzişvanê Sedsalê hate binav kirin, ku nav wî di lîsteya Time de bû ya 100 mirovên herî girîng û bernas ên sedsala 20-an de bû. Di sala 2000an de, Pelé ji hêla Federasyona Navneteweyî ya Dîrok û Statîstîkên Futbolê (IFFHS) ve hate hilbijartin. Lîstikvanê Cîhanê yê Sedsalê, û yek ji du serketiyên hevpar ên FIFA bû. wî karî bû1,279 golan di 1,363 lîstikan de bike. Ev jî sedam bû, ku navê wî bikeve Rekorda Cîhanî ya ktaba Guinnessê de.
Pele di 82 saliya xwe de 29 Berfanbera 2022 canê xwe ji dest da. Ew demekî tekoşînek lî penceşerê ra dide.
Seekirch
Seekirch şaredariyeke navçeya Biberachê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Dewletên Xaçperestan
Paş Sefera xaçperestan ya yekem şunda Xaçperestan li Anatoliya û xakên pîroz 4 dewlet saz kirin. wan dewletan re Dewletên Xaçperestan tê gotin.
Xox, Xelfetî
Xox, gundekî Xelfêtîyê (di parêzgeha Rihayê) ye.
Ebdîbêyk
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 112 kes (23 malbat) bûn.
Montfort, Alpes-de-Haute-Provence
Montfort, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Wonfurt
Wonfurt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Plattenburg
Plattenburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Prignitz li Brandenburg, Almanyayê ye.
Montfuron
Montfuron, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Xoremdiriq
Xoremdiriq, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Girtiyên siyasî
Girtiyên siyasî, ev kesên in ku ji sedemên siyasî hatin girtin. Girtiyên siyasî, ji bo girtiyan nasnameyeke girîng e.