cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hermann Adam von Kamp
Jiyan
Hermann Adam von Kamp ji sala 1814 heta mirina xwe li Mülheim an der Ruhr mamoste bû.Di sala 1814 de ji aliyê xwediyê Kela Broich, Landgraf û Prens Georg Karl von Hessen-Darmstadt ve, ew ji bo nivîsgehê li Dibistana Broichê hate tayîn kirin.Di çarçoveya xebata xwe ya dibistanê de, wî bajarê Mülheim di destpêka sedsala 19an de, dibe ku li ser navê kardêrê xwe vebêje. Dûv re wî danasînê dirêj kir da ku navçeya Duisburgê, ku ji Essen heya Dinslaken-ê li dora 1824an dirêj bû, bigire.Bi vî awayî, wî belgeyên rastîn ên dema xwe ji bo vê herêmê çêkir.
Di sala 1864an de, Hermann Adam von Kamp bi helkefta salvegera hînkirina wî ya zêrîn, Nîşana Eyloya Sor hate xelat kirin.Komeleya dîrokê ya bajarê Mülheimê di 14ê tîrmeha 1929an de - 100 sal piştî weşandina strana Gulanê - li Witthausbuschê ji bo wî kevirê bîranînê danîn.
Sîmîne (nahiye)
Sîmîne, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Bokan ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê == Bajar: Sîmîne
Reims-la-Brûlée
Reims-la-Brûlée, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Condé-sur-Ifs
Condé-sur-Ifs, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Remicourt, Marne
Remicourt, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Breuil-le-Vert
Breuil-le-Vert, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Marek Čejka
Li zanîngeha Masarykê ya Brnoyê li Komara Çekê hiqûq û zanistên siyasî xwendiye û li Orşelîmê jî jiyaye. Li Dadgeha Destûra Bingehîn a Komara Çekê wekî alîkar kar kiriye û niha li zanîngeha Mendel bi giranî li ser pirsgirêkên Rojhilata Navîn disekine û li ser vê mijarê pirtûk û gotaran dinivîse. Ew di heman demê de li Fakûlteya Lêkolînên Civakî li zanîngeha Masaryk jî ders dide.
Olenner
Olenner gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 219 kes (48 malbat) bû.
Simbe
Simbe gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 26 kes (5 malbat) bûn.
Pênceranlû
Pênceranlû gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 768 kes (206 malbat) bû.
Quler
Quler gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (5 malbat) bûn.
Condé-sur-Seulles
Condé-sur-Seulles, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Maupas, Aube
Maupas, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Reuil
Reuil, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Brombos
Brombos, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Mergey
Mergey, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Coquainvilliers
Coquainvilliers, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Deştek (nahiye)
Deştek, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Çaldiran ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Umbriya
Umbriya (bi îtalî: Umbria), yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn a sala 1948an bûye xwedî mafê xweseriya qismî. Herêm li nîvgirava Îtalyayê de herêma tenê ku devera wî ya deryayî tineye. Umbriya, yek ji herêmên herî piçûk ên welatê ye û ji aliyê  herêmên Marche, Toscana û Lazio ve hatiye dorpêç kirin.
Parêzgeh û bajarên herêmê
Di derbarê her du parêzgehên herêmê de agahî: Bajarên herêmê ku hêjmara gelheyê ji 20 hezarî zêdetir in ev in: <div style="font-size:90%; border:0px; padding:0px; margin-left:1em; margin-right:0px;margin-bottom:0px; text-align:center">
Sarîqamîş, Bokan
Sarîqamîş, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 943 kes (99 malbat) bûn.
Navenda navçeya Bokan (nahiye)
== Dabeşkirina nahiyeyê == Bajar: Bokan
Reuves
Reuves, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Le Mériot
Le Mériot, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Broquiers
Broquiers, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Navenda navçeya Çaldiran (nahiye)
Navenda navçeya Çaldiran, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Çaldiran ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Merrey-sur-Arce
Merrey-sur-Arce, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Broyes, Oise
Broyes, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Drama
Drama an jî dilşewatî awayekî performansa taybetî yên temsîlkirina xeyalî ye. Têgeha ji zimanê yewnanî tê wateya "çalakî" (yewnaniya klasîk: δρᾶμα, drama), ku ji navdêra "Ez dikim" (yewnaniya klasîk: δράω, drao) e. Du maskeyên têkildar bi nûnertiya dabeşkirina kevneşopiya drama ya jenerîk di navbera komedî û trajedî ye. Ew sembolên Yewnaniya kevn Mûze, Thalia û Melpomene in. Thalia Mûzeya pêkenoka (rûyê kenê) bu, dema ku Melpomene Mûze yên trajedîyekî (rû bi girî dike) bu. Hesibandin wek cureya helbestan tevahî bi awayekî dramatîk, bi destan û awayên tenetiyê, her û her ji sala Poetîka paralelî ya Arîstotelês (C. 335 BZ) zutirîn karê teoriya dramatîk ve hatiye dîtin.
Di zimanê îngilîzî de (wek doza weşanên di gelek zimanên din ên Ewropayê bû), peyva "lîstin" an jî "lîstik" (bi anglo-saksonî plèga an latînî ludus), bikaranîna têgeha standard ên ji bo danasîna dramaya heta dema William Shakespeare buye, wek ku afirînerê xwe "çêker-lîstik" li şûna "dramatîker" bu û li avahiya "mala-lîstikê" "şano bu.
Qadirqamlû
Qadir qamlû gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 25 kes (7 malbat) bû.
Réveillon, Marne
Réveillon, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Sarîqamîş Qişlaq
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 423 kes (88 malbat) bûn.
Rieux, Marne
Rieux, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Brunvillers-la-Motte
Brunvillers-la-Motte, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cormelles-le-Royal
Cormelles-le-Royal, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Sedê Şehîdkazimî
Sedê Şehîdkazimî gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Rilly-la-Montagne
Rilly-la-Montagne, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Cordey
Cordey, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qerebilax, Bazirgan
Qerebilax gundekî bi ser beşa navenda bajarê Makûyê li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 kes (27 malbat) bû.
Méry-sur-Seine
Méry-sur-Seine, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Qerebilax, Makû
Qerebilax gundekî bi ser beşa navenda bajarê Makûyê li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 kes (16 malbat) bû.
Bucamps
Bucamps, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Serabrehîmxan
Serabrehîmxan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 704 kes (139 malbat) bûn.
Les Rivières-Henruel
Les Rivières-Henruel, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Mesgrigny
Mesgrigny, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
İmam Taşçıer
İmam Taşçıer (1'ê rêbendanê 1959, Bismil,Seletê, Amed , Bakurê Kurdistanê) ramyararekî kurd ê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) û endamê Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê ye.
Cossesseville
Cossesseville, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Buicourt
Buicourt, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Serbaxçe
Serbaxçe gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
İmam Taşçıer
Kariyera ramyarî
Îmam Taşçier di hilbijartinên parlamenê yên Hezîrana 2015an de wek nûnerê HDPê yê Amedê hat hilbijartin û di hilbijartinên pêşwext ên mijdara 2015an û hilbijartinên parlamenî yên hezîrana 2018an de careke din hat hilbijartin.
Serbaxçe
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (10 malbat) bûn.
İmam Taşçıer
Dozgeriya qanûnî
Taşçier di dema xebata xwe ya ramyarî de 2 caran hate girtin. Carekê di 4’ê Mijdara 2016’an de bi 12 siyasetmedarên HDP’ê re hevserokên partiyê Selahattin Demirtaş  û Figen Yüksekdağ jî di nav de bûn, lê piştî demeke kurt hatin berdan.Lê belê bi hinceta di qedexeya derketina derve ya Sûrê ya sala 2015'an de bangeşa terorê kiriye, doz lê hatibû vekirin. Dozgeriyê wê demê 23 sal ceza xwest.Piştre jî di Çileya 2017’an de ji ber lêpirsîna ku firêzî li Serokkomarê Tirk Recep Tayyip Erdoğan kiriye, dîsa çend demjimêran hate binçavkirin.
Jiyana kesane
Imam Taşçier li gundê Seletê a Bismilê ya Amedê mezin bûye û mamoste ye, zewicî ye û du zarokên wî hene.
Romain, Marne
Romain, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Bulles
Bulles, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Serdarawa
Serdarawa gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 324 kes (63 malbat) bûn.
Hacîlar (nahiye)
Hacîlar, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Çaypare ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê == Du gundistan li vê nahiyeyê hene:
Cormolain
Cormolain, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qeretepe, Makû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 874 kes (218 malbat) bû.
Qerexac
Qere xac gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 274 kes (73 malbat) bû.
Cottun
Cottun, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Mesnil-Lettre
Mesnil-Lettre, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Navenda navçeya Çaypare (nahiye)
Navenda navçeya Çaypare, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Çaypare ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê == Du gundistan û bajarokek li vê nahiyeyê heye:
Romery, Marne
Romery, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Bury, Oise
Bury, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Mesnil-Saint-Loup
Mesnil-Saint-Loup, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Courcy, Calvados
Courcy, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Serdkûhêstan
Serdkûhêstan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 394 kes (72 malbat) bûn.
Bussy, Oise
Bussy, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Courseulles-sur-Mer
Courseulles-sur-Mer, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Mesnil-Saint-Père
Mesnil-Saint-Père, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Rosnay, Marne
Rosnay, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Romigny
Romigny, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Qereqoyin
Qere qoyin gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Sirêylawa
Sirêylawa gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Zimanê rûsî li Îsraêlê
Zimanê rûsî bi awayekî xwemalî ji aliyê beşeke mezin ji nifûsa Îsraîlê ve tê axaftin, ku di sala 1989an de gihîştiye ji sedî 20ê nifûsa giştî, bi piranî ji aliyê koçberên ku di destpêka salên 1990î û salên paşê de ji Yekîtiya Sovyeta Berê hatine. Ew zimanekî biyanî yê sereke ye li welêt, û di gelek warên jiyanê de tê bikaranîn. Rûsî li Îsraîlê zimanê zikmakî, ne fermî ye.
Sirêylawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (21 malbat) bûn.
Caisnes
Caisnes, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Veneto
Veneto an Venetia, yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn a sala 1948an de bûye xwedî mafê xweseriya qismî. Herêm, li bakûrê rojhilata Îtalyayê cîwar bûye. Paytexta herêmê bajarê Venedîk e û bi qasî 4.9 mîlyon kes li herêmê dijî. Li herêma Venetiayê zimanê venêtî, latînî û îtalî tê axaftin.
Parêzgehên Yewnanistanê
Herêmên Yewnanistanê, (bi grekiya nû: περιφέρειες periferies) dabeşên rêveberiyê ya asta yekem a Yewnanistanê ye û bi reforma Kallikratis a 2011an de Yewnanistan, li 13 herêman hate dabeşkirin. Her dabeş, yekeneyek rêveberî ya herêmê ye.
Veneto
Erdnîgarî
Veneto li bakurê rojhilata Îtalyayê ye ciwar bûye û aliye herêm din ên Emilia-Romagna, Lombardy , Trentino Alto Adige / Südtriol û Friuli-Venezia Giulia  hatiye dorpêçkirin. Veneto, di navbera Çiyayê Alp û Deryaya Adriyatîk de dirêj dibe. Çemên Po, Adige Brenta û Çemê Piave di nav vê herêmê ve derbasdibin.
Şahê Bedo
Şahê Bedo bi navê rastî  Şahin Güneş (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1976 li Giyadîn, Agîrî, Bakurê Kurdistanê) stranbêjekî kurd e.
Courtonne-la-Meurdrac
Courtonne-la-Meurdrac, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qizilheriqa Jêrîn
Qizil heriq sofla gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Şahê Bedo
Jiyana wî
Şahin Güneş ku roj bi roj xwe weke Şahê Bedo dide nasîn, di sala 1976an de li Giyadin a Agirî ji dayik bûye. Di zarokatiya xwe de tevî malbata xwe koçî navçeyên Erdîş û Bêgirî yên Wanê kiriye. Bi kirina dawetan lez û beza mezin daye xwe. Şahê Bedo ji aliyê hunermend Hemê Hecî ve li muzîka kurdî hat vedîtin. Vîdyoya strana "Çavreşam" a Şahê Bedo ku li gelek herêmên Tirkiyeyê konser û dawetan li dar xistibû, zêdeyî 1,5 milyon carî hat klîkkirin.
Veneto
Parêzgeh û bajarên herêmê
7 parêzgehên Herêma Veneto ev in: Bajarê herêmê ku hêjmara gelhe yê ji 30 hezarî zêdetir in ev in:
Ji herêmê hinek bergeh
Veneto
Qizilheriqa Jêrîn
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 506 kes (80 malbat) bû.
Mesnil-Sellières
Mesnil-Sellières, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Messon
Messon, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Cambronne-lès-Clermont
Cambronne-lès-Clermont, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sacy, Marne
Sacy, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Rouvroy-Ripont
Rouvroy-Ripont, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Campagne, Oise
Campagne, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Courtonne-les-Deux-Églises
Courtonne-les-Deux-Églises, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Crépon
Crépon, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Cambronne-lès-Ribécourt
Cambronne-lès-Ribécourt, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Qizilheriqa Jorîn
Qizil heriq olya gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 437 kes (150 malbat) bû.
Meizhou
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.328.461 kesî
Navenda navçeya Mehabad (nahiye)
Navenda navçeya Mehabad, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Mehabad ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Meurville
Meurville, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Xelîfan (nahiye)
Xelîfan, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Mehabad ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Saint-Amand-sur-Fion
Saint-Amand-sur-Fion, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Seqizlû
Seqizlû gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Enerjiya jeotermal
Enerjiya jeotermal yan jî Hêza germî ya erdê, (bi îngilîzi: Geothermal energy) enerjiya germî ya di qalika erdê de ye ku ji çêbûna gerstêrkê û ji rizîbûna radyoaktîf a materyalan di rêjeyên ne diyar de lê dibe ku bi qasî wekhev pêk tê. Germ û zexta bilind a di hundurê Erdê de dibe sedem ku hinek kevir bihelin û mantoya hişk wekê plastîkê tevbigere. Ev dibe sedem ku perçeyên mantoya li erdê ber bi jor ve bizivirin ji ber ku ew ji kevirê derdorê xwe siviktir e. Germahiya li sînorê navel-mantoyê dikare bigihîje 4000°C (çar hezar santîgrat) ê.
Seqizlû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 54 kes (16 malbat) bûn.
Enerjiya jeotermal
Germkirina jeotermal, bikaranîna ava kaniyên germ, wek nimûne, ji serdema paleolîtîk ve ji bo serşokê û ji Serdema Romaya Kevn ve jî ji bo germkirina gundewaran hatiye bikar anîn. Di van demên dawî de hêza jeotermal, têgîna ku ji bo hilberîna elektrîkê ji enerjiya jeotermal tê bikar anîn, girîngiyek bi dest xistiye. Pir caran li deverên nêzî sînorên plakaya tektonîkî de tenê beşek pir piçûk niha bi sûdmendî bê îstismar kirin jî, tê pêşbînîkirin ku çavkaniyên jeotermal ên erdê ji hêla teorîkî ve ji bo dabînkirina hewcedariyên enerjiyê yên mirovahiyê têra xwe zêdetir in.
Campeaux, Oise
Campeaux, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cresserons
Cresserons, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Enerjiya jeotermal
Dîrok
Bi kêmanî ji Serdema Paleolîtîk ve kaniyên germ ji bo serşokê hatine bikar anîn. Germava herî kevn a naskirî hewzek kevir e li ser Çiyayê Lisan a Çînê ye ku di sedsala 3ê BZê de di Xanedaniya Qin de hatiye çêkirin, li heman cîhê ku paşê Qesra Huaqing Chi lê hate çêkirin. Di sedsala yekem a PZê de, Romayiyan Aquae Sulis, niha Bath, Somerset a Îngilîstanê ye, zeft kirin û kaniyên germ ên li wir ji bo xwarina hemamên giştî û germkirina binê erdê bikar anîn. Diravên ku ji bo germavan hatine dayîn ji bo van serşokan, dibe ku yekem karanîna bazirganî ya hêza jeotermal temsîl dike. Li Chaudes-Aigues a Fransayê pergala germkirina navçeyê ya jeotermal a herî kevn a cîhanê ye ku ji sedsala 15an vir ve hêj jî dixebite. Karanîna pîşesazî ya pêşîn di sala 1827an de bi karanîna dûkelê ji bo derxistina asîda boric ji herma volkanîkî li Larderello ya Îtalyayê dest pê kir.
Di sala 2019an de, li seranserê cîhanê 13.900 megawatt (MW) hêza jeotermal hate dîtin. Ji sala 2010an vir ve 28 gîgawat kapasîteya germkirina rasterast a jeotermalê ji bo germkirina navendan, germkirina cihan, pêvajoyên pîşesazî û sepanên çandiniyê hatine saz kirin.
Pêşbîniyên ji bo dahatûya hêza jeotermalî bi texmînên li ser teknolojiyê, bihayên enerjiyê, yarmetîdan, tevgera sînorê plakaya û rêjeyên faîzê ve girêdayî ye. Bernameyên pîlot ên mîna xerîdarên EWEBê di Bernameya Hêza Kesk de hildibijêrin, destnîşan dikin ku xerîdar dê ji bo çavkaniyek enerjiya nûjenkirî ya mîna jeotermalê hinekî zêdetir parve bikin. Nêzî 100 hezar kes di pîşesaziyê de dixebitin.
Santrala elektrîkê ya hevgirtî cara yekem di sala 1967an de li Yekîtiya Sovyetê hate nişandin. Ev teknolojiyê dihêle ku ji çavkaniyên berê di germahiyek pir kêmtir de elektrîkê hilberîne. Di sala 2006an de, li Chena Hot Springs, Alaska, santrala elektrîkê ya binaryê hate xebitandin, ku elektrîkê ji germahiya şilavê ya rekor a 57 °C hildiberîne.
Jêderk
Enerjiya germî ya hundirê erdê bi rêkûpêk bi rêjeya 44.2 terawat (TW) diherike ser rûyê erdê û bi rizîbûna radyoaktîf a mîneralên bi rêjeya 30 TW tê dagirtin. Ev rêje hêzê du qat zêdetir xerckirina enerjiya heyî ya mirovahiyê ji hemî çavkaniyên bingehîn in, lê piraniya vê herikîna enerjiyê nayê vegerandin. Ji xeynî herikîna germa navxweyî, tebeqeya jorîn a rûxê bi kûrahiya 10 mêtre di havînê de ji hêla enerjiya rojê ve tê germ kirin û di zivistanê de wê enerjiyê berdide û sar dibe.
Li derveyî guhertoyên demsalê, pileya jeotermal a germahiyê di nav qalikê de li piraniya cihanê li kûrahîya kîlomêtre yê 25-30 °C e. Herikîna germa guhêrbar 0.1 MW/km² (çarçik) e. Ev nirx li nêzîkê sînorên plakeyên tektonîkî ku qalik ziravtir e pir zêde dibin. Dibe ku ew ji hêla gera şilekê ve yan bi riya qenalên magmayê, kaniyên germ, gera hîdrotermal yan jî bi tevlêbûna van ve werin zêdekirin.
Karbidestiya germî û berjewendiya hilberîna elektrîkê bi taybetî ji germahiyê re hesas e. Serlêdanên herî daxwazkar ji herikîna germa xwezayî ya bilind, bi îdeal ji karanîna kaniyek germ sûda herî mezin digirin. Vebijarka çêtirîn a din ev e ku meriv bîrekê di nav avjenek germ de bikole. Ger avgehek têr peyda nebe, dibe ku avek çêkirî bi enejektekirina avê were çêkirin ku bi hîdroulîkî behrê bişkîne. Ev xebatên paşîn li Ewropayê enerjiya jeotermal a kevirê ziwa ya germ, yan jî li Amerîkaya Bakur pergalên jeotermal ên pêşketî tê gotin. Dibe ku ji ev xebat potansiyelek pir mezintir ji lêdana kevneşopî ya avjenên xwezayî peyda bibe.
Li gorî pîvana veberhênanan pêşbînîyên potansiyela hilberîna elektrîkê ji enerjiya jeotermal şeş qat, ji 0.035 heta 2TW diguhere. Texmînên jorîn ên çavkaniyên jeotermal texmîn dikin ku bîrên jeotermal ên bi qasî 10 kîlomêtre kûr in, lê bîrên jeotermal ên heyî herî kêm ji 3 kîlomêtreyan kûrtir in. Kaniyên vê kûrahiyê di roja îro de di pîşesaziya neftê de têne bikaranîn. Kûrtirîn bîra lêkolînê ya li cîhanê, bîra superkûr, kûrahiya wê digihîje 12e kîlomêtre yê.
Hêza Jeotermal
Hêza jeotermal hêza elektrîkê ye ku ji enerjiya jeotermalê tê hilberandin. Teknolojiyên ku têne bikar anîn; santralên elektrîkê yên hilma hişk, santralên elektrîkê yên hilma dûkelê û santralên elektrîkê yên çerxa binary, hene. Hilberîna elektrîkê ya jeotermal niha li 26 welatan tê bikaranîn. Germkirina jeotermalê jî li 70 welatan tê bikaranîn.
Ji sala 2019an ve, kapasîteya hêza jeotermal a li seranserê cîhanê 15.4 gigawatt (GW) e û ji sedî 23.86an jî 3.68 GW li Dewletên Yekbûyî hatine saz kirin. Bazarên navneteweyî di sê salên piştî 2015an de bi rêjeya salane ya navînî ji sedî 5 mezin bûn û tê payîn ku kapasîteya hêza jeotermal a gerdûnî heta sala 2020an bigihîje 14.5-17.6 gigawattan. Li ser bingeha tê zanîn û teknolojiya jeolojîk a heyî ku GEA eşkere dike, Komeleya Enerjiya Jeotermal (GEA) texmîn dike ku tenê ji sedî 6.9ê potansiyela gerdûnî ya tevahî heta niha hatine bikar anîn, di heman demê de IPCC ragihand ku potansiyela hêza jeotermal di navbera 35 GWê heta 2 TWê de ye. Welatên ku ji sedî 15 zêdetir elektrîka xwe ji çavkaniyên jeotermal hilberînin El Salvador, Kenya, Fîlîpîn, Îzlanda, Zelanda Nû û Kosta Rîka ne.
Hêza jeotermal wekî çavkaniyek enerjiyê ya domdar û nûvekirî tê hesibandin ji ber ku derxistina germê li gorî naveroka germahiya Erdê hindik e. Emîsyonên gazên serayê yên îstasyonên elektrîkê yên jeotermal bi navînî 45 gram karbondîoksît li ser kîlovat-saetek elektrîkê ne, yan jî ji sedî 5 kêmtir ji ya santralên kevneşopî yên ku bi komirê têne şewitandin.
Ji bo elektrîkê û germkirinê çavkaniyek enerjiya nûjenkirî ye, jeotermal potansiyela wê heye ku heta sala 2050an %3-5ê daxwaziya gerdûnî bi cih bîne. Bi teşwîqên aborî tê texmîn kirin ku heta sala 2100an dê gengaz be ku ji %10ê daxwaziya gerdûnî were peyda kirin. Santralên elektrîkê ên jeotermal bi kevneşopî bi taybetî li ser peravên lewheyên tektonîkî hatine çêkirin ku çavkaniyên jeotermal ên germahîya bilind li nêzê rûyê erdê hene. Pêşkevtina santralên elektrîkê yên çerxa binary û pêşkevtinên di teknolojiya sondaj û derxistinê de pergalên jeotermal ên pêşkeftî li ser rêgezek erdnîgarî ya pir mezintir dihêle. Projeyên danasînê li Landau-Pfalz, Almanya, û Soultz-sous-Forêts, Fransa dixebitin, di heman demê de hewldanek berê ya li Basel, Swîsre, piştî ku erdhej çêbû, hatin sekinandin. Projeyên din ên danasînê li Awustralya, Keyaniya Yekbûyî û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê têne çêkirin. Li Myanmarê zêdetirî 39 cîhên ku dikarin hilberîna hêza jeotermalî bikin û hin ji van rezervên hîdrotermal pir nêzikî Yangon in ku çavkaniyek pir kêm tê bikar anîn.
Nûjenbûn û domdarî
Hêza jeotermal wekî nûvebar tê hesibandin ji ber ku her derxistina germê ya pêşbînkirî li gorî germahiya Erdê gelek hindik e. Germahiya hundurê Erdê 1031 Joules (3·1015 TWh) ye, ku bi qasî 100 mîlyar carî ji xerckirina enerjiya salane ya cîhanê ya sala 2010an e. Nêzîkî ji sedî 20ê vê germa bermayî ya ji zêdebûna germa gerstêrkî ye; Ew ên mayî ji ber hilweşîna radyoaktîf a berê û ya niha jî bi îzotopên xwezayî ve girêdayî ye. Mînak, bîreke kûr a bi qasî 5275 mêtre li Projeya Hêza Jeotermîk a United Downs Deep li Cornwall, li Îngilîstanê, granît bi naveroka pir zêde torium hat dîtin, ku tê bawer kirin ku rizîbûna radyoaktîf wê hêzê dide germahiya bilind a zinaran.
Qişlaqa Behlûle
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 238 kes (50 malbat) bû.
Enerjiya jeotermal
Nûjenbûn û domdarî
Herikîna germa xwezayî ne di hevsengiyê de ne û gerstêrk li gorî demên jeolojîk hêdî hêdî sar dibe. Ekstraksiyona mirovî perçeyek hûrdemî ya derketina xwezayî, bi gelemperî bêyî ku wê bilez bike, vedigire. Li gorî piraniya danasînên fermî yên karanîna enerjiya jeotermalê, ew aniha dikare were nûkirin û domdar e ji ber ku di germahiyek hinekî kêmtir de qebarek wekhev a avê vedigerîne devera ku jêderxistina germê pêk tê. Mînak enerjiya ku tê bidestxistin ferqa germa ku tê derxistin, ava ku ji erdê derdikeve 300 pile ye û ava vedigere 200 pile ye. Pêşbînî yên lêkolîn ên heyî yên bandora li ser windabûna germê ya ji navika Dinyayê li gorî lêkolînek ku heta sala 2012an hatiye kirin, pêk tê. Lêbelê, eger karanîna malê û pîşesazî ya vê çavkaniya enerjiyê di salên pêş de berfireh bibe, li ser bingeha kêmbûna peydakirina sotemeniya fosîl û mezinbûna nifûsa cîhanê ku bi lez pîşesaziya pîşesaziyê hewce dike ku çavkaniyên enerjiyê yên zêde hewce dike, wê demê texmînên li ser bandora li ser rêjeya sarbûna Erdê pêdivî ye ku ji nû ve were nirxandin. Hêza jeotermal, ji bo ekosîstemên tevlihev ên domdar a Cîhanê hêzeke domdar tê hesabkirin. Bi karanîna çavkaniyên jeotermal ên enerjiyê, nifşên heyî yên mirovan şiyana nifşên paşerojê nexe xetereyê ku çavkaniyên xwe bi qasî ku ew çavkaniyên enerjiyê niha têne bikar anîn bikar bînin. Wekî din, ji ber belavkirina wê ya kêm enerjiya jeotermal ji bo kêmkirina germahiya global xwedan potansiyelek hêja tê hesibandin.
Her çend hêza jeotermal li seranserê cîhanê domdar be jî, pêdivî ye ku derxistin hêj jî were şopandin. Di nav dehsalan de, bîrên takekesî germahiyên herêmî û astên avê dakêşin heya ku bi herikîna xwezayî re hevsengiyek nû pêk were. Sê santralên herî kevn, li Larderello, Wairakei, û Geysers ji ber kêmbûna herêmî kêmbûna hilberîna hêza jeotermalê kêm bûne. Germ û av bi rêjeyên nediyar, ji nûvekirina wan zûtir zû dihat derxistin. Ger hilberandin kêm bibe û av ji nû ve were derzî kirin, ev bîr bi teorîkî dikarin potansiyela xwe ya tevahî vegerînin. Stratejiyên bi vî rengî yên kêmkirinê berê li hinek deveran hatine bicîh kirin.
Campremy
Campremy, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Molins-sur-Aube
Molins-sur-Aube, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Navenda navçeya Miyanduaw (nahiye)
Navenda navçeya Miyanduaw, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Miyanduaw ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Sêydawa, Bokan
Sêydawa, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (23 malbat) bûn.
Merhemetabad (nahiye)
Merhemetabad, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Miyanduaw ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Montaulin
Montaulin, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Sêydawa Qacar
Sêydawa Qacar gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 213 kes (37 malbat) bûn.
Canly
Canly, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sêyfedînî Serû
Sêyfedînî Serû gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (20 malbat) bûn.
Montceaux-lès-Vaudes
Montceaux-lès-Vaudes, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Qişlaqa Nemo
Qişlaqa Nemo gundekî ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Baroq (nahiye)
Baroq, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Miyanduaw ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Qişlaqa Nemo
Qişlaq nemo
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 46 kes (7 malbat) bû.
Candor, Oise
Candor, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Baroq (nahiye)
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Rayonên Ûkraynayê
Rayonên Ukraynayê (bi gelemperî wek "navçe" têne wergerandin; ) asta duyemîn a jêrê herêmê ("parêzgeh") ya dabeşkirina îdarî li Ûkraynayê ye.
Wekî yekîneyek îdarî, ji sala 1922'an vir de wekî beşek ji reformek îdarî li Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst, li Ukraynayê rayon hene. Di 17 Tîrmeh 2020 de, Verkhovna Rada (parlamena Ûkrayna) reforma îdarî pejirand ku piraniya 490 rayonên heyî, ligel "bajarên girîng ên herêmî" yên ku berê li derveyî rayonan bûn, bikin yek, ku di encamê de 136 rayonên nû hatin afirandin. Ev 136 navçeyên nû deh li Krîmê hene ku defakto li derveyî kontrola Ûkraynayê ne. Hromadeyên nû yên asta sêyemîn piraniya karên rayonan (perwerdehî, lênihêrîna tenduristî, tesîsên werzîşê, çand, û refaha civakî) girtine ser xwe.
Reforma Pûşpera 2020
Di 17'ê Tîrmeha 2020'an de, hejmara rayonên Ûkraynayê ji 490 berê daket 136'an.
(Têbînî: herêm têgehek giştî ye ku behsa herêm, Komar û bajarên xwedî statûya taybetî dike. Nifûsa ku di tabloyê de hatî tomar kirin li gorî serjimara herî dawî ya ku li welêt hatî kirin, Serjimêriya Ûkraynayê (2001) hatî tomar kirin.)
Sêyfedînî Xwarû
Sêyfedînî Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Cannectancourt
Cannectancourt, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Montfey
Montfey, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Şerefkend
Şerefkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (22 malbat) bûn.
Canny-sur-Matz
Canny-sur-Matz, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Montgueux
Montgueux, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Mihemedyar (nahiye)
Mihemedyar, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Nexede ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Canny-sur-Thérain
Canny-sur-Thérain, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Carlepont
Carlepont, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Saint-Brice-Courcelles
Saint-Brice-Courcelles, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Montiéramey
Montiéramey, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Creully sur Seulles
Creully sur Seulles, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Catenoy
Catenoy, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Navenda navçeya Nexede (nahiye)
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Saint-Bon
Saint-Bon, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Lacan (nahiye)
Lacan, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Pîranşar ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Qom Qişlaq
Qom qişlaq gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Saint-Chéron, Marne
Saint-Chéron, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Catheux
Catheux, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Montigny-les-Monts
Montigny-les-Monts, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Montier-en-l'Isle
Montier-en-l'Isle, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Tomorrow X Together
Tomorrow X Together, (bi koreyî: 투모로우바이투게더, bi japonî: トゥモローバイトゥギャザー) komeke muzîka Koreya Başûr e ku ji pênc endaman pêk tê. Kom muzîkê ji hêla Big Hit Music ve li Koreya Başûr hatiye damezrandin.
Montmartin-le-Haut
Montmartin-le-Haut, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Navenda navçeya Pîranşar (nahiye)
Navenda navçeya Pîranşar, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Pîranşar ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Qoçelî, Makû
Qoçelî gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 145 kes (27 malbat) bû.
Nanxiong
Nanxiong, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 479.000 kesî
Catigny
Catigny, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Şorce
Şorce gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 19 kes (6 malbat) bûn.
Qilîşkak
Qilîşkak gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Qorî Bilax
Qorî bilax gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Sainte-Gemme, Marne
Sainte-Gemme, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Qorî Bilax
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 65 kes (14 malbat) bû.
Wêjeya rûsî
Wêjeya rûsî tê wateya wêjeya Rûsyayê û koçberên wê û herwiha wêjeya bi zimanê rûsî. Koka wêjeya rûsî dikare di Serdema Navîn de were şopandin, dema ku destan û buyername bi Slaviya Kevin Rojhilat hatine nivîsandin.Di Serdema Ronahidariyê de, wêje bi girîngî mezin bû, û ji destpêka salên 1830an de, wêjeya rûsî di helbest, pexşan û drama de serdemek zêrîn a ecêb derbas kir.Romantîzmê destûr da gulvedana jêhatîbûna helbestvaniyê: Vasily Zhukovskî û paşê parêzvanê wî Aleksandr Pûşkîn  derketin pêş. Mîxaîl Lermontov yek ji helbestvan û romannivîsên herî girîng bû.Yekemîn romannivîsê mezin ê rûs Nîkolay Gogol bû.Paşê Îvan Turgenyev hat, ku hem kurteçîrok û hem jî roman serdest bû.Fyodor Dostoyevskî û Lev Tolstoy di demeke nêzîk de di qada navneteweyî de navdar bûn.Kesayetên din ên girîng ên realîzma rûsî Îvan Goçarov, Mîxaîl Saltykov-Shchedrin û  Nîkolay Leskov bûn.Di nîvê duyemîn ê sedsalê de Anton Çexov di kurteçîrokan de serketî bû û bû şanonivîsekî sereke.Destpêka sedsala 20an wekî Serdema Zîv a helbestvaniya rûsî tê rêz kirin. Helbestvanên ku pir caran bi "Serdema Zîv" re têkildar in Konstantîn Balmont, Valery Bryusov, Aleksandr Blok, Anna Axmatova,  Nîkolay Gumîlyov,  Sergey Yesenîn,   Vladîmîr Mayakovskî,  û  Marîna Tsvetaeva ne. Di vê serdemê de hin romannivîs û kurteçîroknivîsên rêza yekem derketin, wek Aleksandr Kuprîn, xwediyê Xelata Nobelê Îvan Bunîn, Leonîd Andreyev,  Fyodor Sologub,  Yevgenî Zamyatîn,  Aleksandr Belyayev,  Andrey Belî û  Maksîm Gorkî. Piştî şoreşa 1917an, wêjeya rûsî bû beşên koçberên Sovyetê û spî. Dema ku Yekîtiya Sovyetê xwende-nivîsendetiya gerdûnî û pîşesaziya çapkirina pirtûkan a pir pêşkeftî piştrast kir, di heman demê de sensûra îdeolojîk jî ferz kir. Di salên 1930î de realîzma sosyalîst li Rûsyayê bû meyla serdest. Nîkolay Ostrovskî, Aleksandr Fadeyev û nivîskarên din bûn, ku bingeha vê şêwazê danî. Romana Ostrovskî  Kak zakalyalas' stal bû di nav berhemên herî populer ên wêjeya Socrealîst a Rûsî de cih girt. Hin nivîskar, wek Mîxaîl Bûlgakov, Andrey Platonov û  Daniil Kharms  hatin rexne kirin û bi kêmî an jî bê hîvîyeka çapkirinê nivisîn. Nivîskarên cuda yên koçber, wek helbestvan Vladislav Chodasevich, Georgy Ivanov û Vyacheslav Ivanov; Nivîskarên wekî Gayto Gazdanov, Vladimir Nabokov û Bunin li sirgûnê nivîsandina xwe domandin. Hin nivîskar dilêrî kirin ku li dijî îdeolojiya Sovyetê derkevin, mîna romannivîsê xwediyê Xelata Nobelê Aleksandr Soljenîtsin û Varlam Şalamov, ku li ser jiyana li kampên gûlag nivîsî.
Germbûna Kruşçev hin bayekî nû anî wêjeyê û helbest bû diyardeyek çandî ya girseyî. Ev "germkirin" pir dom nekir; di salên 1970î de, hin ji nivîskarên herî navdar ji ber hestên xwe yên dijî Sovyetê hatin qedexekirin û dadgeh kirin.
Dawiya sedsala 20an ji bo wêjeya rûsî serdemek dijwar bû, bi çend dengên cihê.Di nav nivîskarên herî zêde yên vê serdemê de hatine gotûbêjkirin Vîktor Pelevîn, ku bi kurteçîrok û romanan populerbûn, romannivîs û şanonivîs Vladîmîr Sorokîn, û helbestvan Dmitri Prigov bûn. Di sedsala 21an de, nifşek nû ya nivîskarên rûsî xuya bû, ku ji pexşana ​​rûsî ya paşnûjenî a dawiya sedsala 20an pir cûda bû, ku bû sedem ku rexnegir li ser "realîzma nû" biaxivin.
Nivîskarên rûsî bi girîngî beşdarî gelek celebên wêjeyî bûne.Li Rûsyayê 5 xwediyên Xelata Nobelê ya wêjeyê hene. Di sala 2011an de, Rûsya di warê sernavên çapkirî de çaremîn mezintirîn berhemhênerê pirtûkê li cîhanê bû. Gotineke gelêrî ya gelêrî dibêje ku Rûs "neteweya herî xwenda ya cîhanê ne".
Navenda îdarî
Navendeke îdarî, cîhekî an jî herêmekî tê rêvebirin an jî binavkirin. Ev ji bo navçe, şaredarî, komeleyên şaredariyên bilind û komeleyên şaredariyan derbas dibe.
Berevajî bêhtir parêzgeh, di pergala rêxistinê de bi rengekî taybetî ya rêveberiyê wekî navçe an şaredarî ve girêdayî nîne. Li gorî ku çawa qad tê çêkirin, bi gelemperî cîhê herî mezin di vê deverê de an cîhek bi qasî mimkuna navendî bi binesaziyê re guncaw e (mînak cîhê nivîsgehê yê hevgirtî, girêdana înternetê) tê hilbijartin.
Cezayir
Ji paytexta parêzgehek Cezayîrê re şef-lieu tê gotin. Paytexta navçeyê, dabeşa herî mezin a paşîn e, dema ku paytexta dabeşa herî jêrîn, şaredarî, jê re agglomération de chef-lieu û bi kurteya A.C.L ve tê gotin.
Belçîka
Chef-lieu li Belçîkayê navenda îdariya ji her yek deh parêzgehên Belçîkayê ne. Sê ji van bajaran navê bajarê (Antwerpen, Liége û Namur) dide.
Urdun
Di padîşahiya Haşimî ya Urdunê de, navendên îdarî wekî "bajarên sereke" an nahiye têne zanîn. Nahiye berpirsiyarê bin-navçe (qda), navçe (liwa) an parêzgehek (muhafazah) dibe.
Lûksembûrg
Lûksembûrg li du navçeyên dadwerî (Bajarê Luksemburgê, Diekirch), sê navçeyên îdarî (Bajarê Luksemburgê, Diekirch, Grevenmacher), çar dorhêlên hilbijartinê (navçeyên hilbijartinê), diwanzdeh kantonan û herwiha 105 komunan (şaredarî; Luxembourgish: Gemengen) tê dabeş kirin.
Li navçe û kantonan de bi navê Chef-lieu tê zanîn. Heman tişt ji bo her komuneke zêdetirî bajarok an gundekî pêk tê jî wisa ye. Bi gelemperî (ji bilî çend îstîsnayan), komun bi navê chef-lieu komunal tê binav kirin.
Nû Kaledonya
Chef-lieu sereke ya parêzgehên Nû Kaledonyayê destnîşan dike. Ji ber vê yekê  Nouméa chef-lieu   ya parêzgeha başûr e. Lê chef-lieu di heman demê de tê wateya qada sereke ya di nav bajarokê. Ji ber vê yekê  Wé   beşek ji bajarê Lifou ye. Li Giravên Loyalty û giravên din, navê chef-lieu ji navê bajarok cuda ye. Ji bo bajarên parzemînê, hebûna chef-lieu di heman navê de wekî bajarok e. Herwiha bajaroka Nouméa tenê pêk tê.
Rûsya
Li Rûsyayê, zêdetir çend mîlyon bajarên li navçeyên federalan xwedî statuya fermî ya navendekî îdarî ne: Mosko, Vladivostok, Volgograd, Yekaterinburg, Nizhny Novgorod, Novosibirsk, Pyatigorsk, Rostov-on-Don û St. Petersburg. Bajarên sereke ya herêman û navçeyên şaredariyê jî navenda îdarî ya bi awayekî nefermî ne. Ji vê qaîdeyê tenê îstîsnaya komaran ji bo vê têgehê wekî "sermaye" ji bo kursiya hikûmetê bikar tînin.
Swêd
Li Swêdê du astên navenda îdarî hene; şaredariya herêmê û wîlayeta herêmê.
Swîsre
Peyva chef-lieu li paytextên her kantonên Swîsreyê tê bikar anîn. Li 16 kantonên ji 26 kantonan herêm li ser navçeyan hatiye dabeşkirin. Her navçe di heman demê de cîhek wekî chef-lieu destnîşana prefekt dike.
Keyaniya Yekbûyî
Li Keyaniya Yekbûyî navenda desthilatdariyê herêmî ye, ku ji wîlayetekî dîrokî ya bajarokê ve cûda ne.
Alessandra Martines
Jînenîgarî
Martines di 1972an de li Operaxaneya Zurîhê di temenek pir ciwan de wekî danserek derket pêş. Piştî demekê li Dewletên Yekbûyî xebitî, di nav wan de Chicago City Ballet-ê jî, ew derbasî Romayê bû û li wir li Teatro dell'Opera de xebitî. Di sala 1985ê de wê hevkariya xwe bi RAI re, bi pêşandana nîvro ya sohbet / lîstika pirsan Pronto, chi gioca?; wê paşê bi pêşandanên Nightemiyê Femiyê Fantastico û Europa Europa populerîteyek mezin bi dest xist, û dûv re jî ji bo pêşandana Prenses Fantaghirò di rêzeya fîlmên  Fantaghirò de.Di sînemayê de, ew çêtirîn tê nas kirin û şîrovekirinên wê di bin rêberiya hevserê wêyê berê, derhênerê fransî Claude Lelouch de, di gelek fîlman de Les Misérables û And now... Ladies and Gentlemen. Wê jî li ser sehneyê, bi ecêb di L'appartamento ya Franca Valeri de lîst.
Jiyana kesane
Keçek Martines heye, ku jê re Stella Lelouch tê gotin, digel mêrê xwe Claude Lelouch ku ew ji 1995-2009 pê re zewicî bû. Di 2012 de di 49 saliya xwe de, ji 2008 Cyril Descours ku 20 sal jê wê ciwantir e, kurê wê, Hugo, digel hevjînê xwe re heye.
Ji bilî îtalî zimanê xwe ya dayikî, ew îngilîzî û frensî jî  pir baş dizane.
Şehrîkend
Şehrîkend gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 705 kes (121 malbat) bûn.
Montmorency-Beaufort
Montmorency-Beaufort, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Catillon-Fumechon
Catillon-Fumechon, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Şêxelî, Bokan
Şêxelî, Bokan gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Cauffry
Cauffry, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Sainte-Marie-du-Lac-Nuisement
Sainte-Marie-du-Lac-Nuisement, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Şêxelî, Bokan
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 279 kes (42 malbat) bûn.
Sainte-Menehould
Sainte-Menehould, komuneke li departmena Marne ya li bakurê rojhilatê Fransayê ye.
Cauvigny
Cauvigny, komuneke departmena Oisaê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Şêxler
Şêxler gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Montreuil-sur-Barse
Montreuil-sur-Barse, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Şêxler
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 450 kes (99 malbat) bûn.
Qûş, Makû
Qûş gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava  ya îranê ye.
Aras (nahiye)
Aras, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Puldeşt ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Qûş, Makû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 416 kes (88 malbat) bû.
Aras (nahiye)
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Navenda navçeya Puldeşt (nahiye)
Navenda navçeya Puldeşt, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Puldeşt ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
== Dabeşkirina nahiyeyê ==
Oblasta Donetskê
Oblasta Donetskê an jî Donetsk Oblast, jî wekî Donechchyna , oblastekî li rojhilatê Ukraynayê ye. Navçeya herî qelebalix e, ku derdora wê bi qasî 4.1 mîlyon niştecîhan e. Ew navenda îdarî ya bajarê Donetskê ye; lê belê rêveberiya herêmî ya wê bi awayekî demkî ji aliyê Kramatorsk hate veguheztin, ku ji ber krîza li Donetskê berdewam dike. Di dîrokê de, herêm buye beşeke girîng a herêma Donbasê. Heta sala mijdara 1961'an, navê Oblasta Stalino ya berê wekî "Stalino" ya Donetska îro bi rûmeta Joseph Stalin hate binavkirin. Di çarçoveya pêvajoya hilweşandina Stalînîzmê navê wê ji aliyê Siversky Donets wekî navenda îdarî hate guhertin. Nifûs wekî tê texmîn kirin mîlyon nîştecîhan e.
Navçe bi berbelavbûna bajarî Donetsk-Makiivka û Horlivka-Yenakiieve ya xwe tê zanîn û ew pir caran bi pîşesaziya kana komirê re têkildar e.
Di 7'ê Nîsana 2014'an de, piştî çekdarên alîgirên Rûsyayê pêvekirina Krîmê bi dagirkirina avahiya îdarî ya Oblasta Donetskê, serxwebûna xwe ji Ukraynayê ragihandibûn û di 11'ê Gulana 2014'an de referandumeke nenaskirî li ser cudabûna ji Ukraynayê li dar xistibûn. Piştî van bûyeran pevçûnên Şerê Donbasê destpêkir. Dema ku Donetsk ketiye destê serhildêran, rêveberiya Oblasta Donetskê ji bo Mariupol û paşê jî ji bo Kramatorsk veguhestin.
Dîrok
Beriya avakirina oblasta Donetskan, sê navçe (okruha) li ser xaka wê ji sala 1923 heta 1930 hebûn. Komara Sovyet a Sosyalîst a Ukraynayê oblasta Donetsîyayê di 2'ê Tîrmeh 1932'an ji Oblasta Xarkivê, Oblasta Dnipropetrovsk û hejmarek ji herêmên di bin rêveberiya rasterast Xarkivê de bûn hate damezrandin. Heta 16'ê Tîrmeh 1932'an Artemivsk (îro Bakhmut) bi qasî du heftan wek navenda îdarî ya herêmê kar kiriye, dema ku bajarê Stalino (îro Donetsk) rol girt ser xwe. Heta sala 1938'an, herêma Donetskîyan oblasta Donetskê û Oblasta Luhanskê dihewand. Di Pûşpera 1938'an de ew di nav Oblasta Stalino (Oblasta Donetska nûjen) û Oblasta Voroşîlovhradê (Oblasta Luhanskê nûjen) hate dabeş kirin.
Di dema Dagiriya Almaiya Nazî ji payîza 1941 heta payîza 1943'an, Oblasta Donetskê wekî Oblasta Yuzivka (li dû navê orîjînal Donetsk) dihat zanîn.
Di sala 1961'an de, Stalino û Oblasta Stalino wek Donetsk û Oblasta Donetskê hatin guhertin.
Di sala 1991'an de, dema ku hilweşandina Yekîtîya Sovyetê despêkir, % 83,9 dengdêrên li oblasta Donetskê ragihandina serxwebûna Ukraynayê ji Rûsyayê pejirandin.
Di nîvên salên 1990'an de, herêm bi çalakiya xwe ya sûcdar a zêde di nav de kuştina karsazên payebilind ên wekî Akhat Bragin û Yevhen Shcherban hate naskirin. Oblasta Donetskê di heman demê de bingehek ji fraksîyona siyasiya sereke ya Ukraynayê ya alîgirê Rûsyayê, Partiya Herêman bû, ku di sala 2002'an de beşek ji hikûmeta Ukraynayê buye û rê li ber siyaseta Ukraynayê ji bo "klana siyasî ya Donetskê" vekir.