cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çomelû
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Çomellû 479 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 90 e.
Muhemed Salayî
Muhemed Salayî karîkaturîstekî Kurd e ku di sala 1962yan de li bajarê Kerkûkê (Babagurgur) hatiyê dinyayê. Xwendina xwe li Zaningeha Salaheddîn li bajarê Hewlêrê kuta kiriye. Li çar perçeyê welêt û li gelek welatên Ewropayê pêşangeh vekiriye. Di sala 1990î de li Bexdayê di festîvaleke karîkaturê de xelata duyemîniyê wergirtiye. Di sala 1993an de yekemîn fîlma kartonê xêzefîlm ya kurdî bi navê Kurdo çêkiriye ku ev xebat ji aliyê UNESCOyê ve hatiye tescîlkirin. Di gelek rojname û kovarên kurdî de xebitiye her weha endamê Desteyî Balayî Komala Hunermendên Kurdistanê û Yekitiya Nivîskarên Kurd e. Li gor wî di xêz û karîkaturê de çiqas xeber û gotin kêm be ewqas baş e û dibe berhemek cîhanî loma piraniya berhemên wî bê xeber û bê gotin in.
Xendek, Hezex
Li bakûrê Xendekê Kereşa, li başûr Tilêla, li rojava Kanîreş û Bafê û li rojhilat jî Mizgeftok û Cerehî hene. Di navbera Xendekê û Mizgeftok (Laleşok)ê de xirabajarekî mezin heye. Navê vî xirabajarî yê rastîn Kurdiyanya ye. Li vir kurd di bin Bîzansiyan de awayekî xweser dijiyan. Hêjî xanî, sûr û şopên Kurdiyanya xûyayî ne.
Di nav erdê Xendekê de Kehniya Sitiyê heye. Ev kehnî cihê Sitiya Kudiyanya bû. Ev bermahiyên dîrokî li benda lêkolînê ne. Li benda lêkolînerên kurd e.
Navên kehniyên wê
Di Xendeka rengîn de gelek kanî û robar hene. Di eslê wê de Xendek cihek biav e. Ji aliyê avê ve tu kêmasiyên wê nîn in. Hem çemê Dîjleyê hem seqlanên wê û hem jî kaniyên wê pirsgirêka avê çareser kirine. Çiqas ku dizanim hê bêhtir kanî hene jî kaniyên ku min tespîtkirîn ev in:
Navên cih û war û kaşik û xirabajaran
Xendek ji aliyê navdayînê ve jî pir pêş ketiye. Cih nîn e ku bênav maye. Li her kanî, li her kaşik û li her deştî re navek dîtine. Niha jî hin navên ku min tomar kirîn:
Gundên xirabe
Wek me got Xendek xwedî dîrokek dûr û dirêj e. Divê lêkolînek mezin werê kirin. Niha hin cihên dîrokî û xirab e:
Beriya xirabûna gund malên di Xendikê de
Beriya niha 17 salan weke gelek gundên din gundê me Xendek jî hate şewitandin, hate xirakirin. Hingî 48 mal têde bûn. di her malê 5 kes hebin jî hema hema dike 200 mirov. Ev hemû neçar man ku ji gundên xwe birevin û derbikevin; hinek di vê revê perîşanbûn, hinek jî mirin.
Dîsa sala 1998’an 10-15 mal vegeriyan warên xwe û Xendek ji nû ve avakirin. Niha ava ye û nêzî 8 malên bicih 10 malên koçer têde dijîn.
Ez hêvîdar im ku em ê dîsa li gundên xwe vegerin û em ê warên xwe şîn bikin. Niha hinek li Ewrûpa hinek li bajarên Tirkiyeyê (Antalya, Stenbol), hinek li Mezopotamyayê dijîn. Niha jî lîsteya malên ku li Xendekê bicih bûn: Tevahî: 48 mal
Hejmara Ciwanên beriya 1994an (Texmînî-Yên 20-30 salî): 35
Hariwan
Hariwan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 42.784 kes hatiye hejmartin
Azy-sur-Marne
Azy-sur-Marne, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Herêmên cografîk ên dîrokî yên Swêdê (landsdel)
Herêmên dîrokî yên Swêdê (bi swêdî: landsdel) yekeya cografîk a dîrokî ya Swêdê ye. Ji herêmên Götland, Svealand û Norrlandê pêk tê.
18 (cudakirin)
Pir manên 18 hene.
Rehîmawa, Zêwye
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Reḧîmawa 129 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 22 e.
Stratejiya vekêşanê
Stratejiya vekêşanê (bi îng. Strategy of tension, têgîn ji îtalî strategia della tensione) stratejiyek ji şerê psîkolojîk e ku armanca wê di nava koma di hedefê de ye, bêbawerî, bêaramiyê afirandin e.
Koma hedefê dikare dewletek, herêmek an komeke taybet a civakê be. Ev stratejî jî wekî tevayiya stratejiyên din ên şerê psîkolojîk, him ji aliyê dewletan ve, him jî rêxistinan ve dikare bê pêkhênan.
Ji vekêşanê re di kurdî rageşî, tansiyon, kel, hêrsoyî, libarbûn jî dibêjin.
Alav û rêbazên wê îlegal in, pirranî êrîşên çekdarî yên terorê, kujtin, dîlgirtin, operasyonên paramîlîtar, çalakiyên îndîrekt ên psîkolojîk, mecbûrhiştina konseptên aborî, xof, provokasyonên birêkûpêk, agahiyên nerast belavkirin ûêd in.
Bingeha têgînê
Ev binavkirina sala 1990'î de ketiye lîteratura şerê psîkolojîk. Di nava salên 1969 û 1984'î de li Îtalyayê ji aliyê dewlet û komên dijber ên bavxweyî de bêî rawestan bihevçûnek hebû. Di sala 1977'ê de zanayek vê bihevçûnê wekî "stratejiya vekêşanê" binavdike û ev têgîn derbasê lîteraturê dibe.
Ahmet Nejdet Sezer
Ahmet Necdet Sezer (13ê îlona 1941ê- Afyonkarahisar) serokkomarê dehê yê Komara Tirkiyê bû. Piştî ko heft salên serkomarî ya Silêmanê Demîrel dawî bûn, Civata Neteweyî ya Mezin a Tirkiyê (Türkiye Büyük Millet Meclisi) li sala 2000ê ew wekî serkomar hilbijart. Piştî wî Abdullah Gul serokkomar bû.
Jînenîgari
Ew li sala 1941ê li Piştî Afyonkarahisar li Tirkiyê hat dinyayê. Wî li sala 1958an xwîndina xwe li dibistana bilind an berheviya Afyonkarahisarê dawî kir. Li sala 1962an xwîndina xwe li zankoma qanûnê ya Zanîngeha Ankarayê dawî kir û wekî avokat anko mafperwer dest bi karê xwe kir.
Montpellier-de-Médillan
Montpellier-de-Médillan, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Taher Movassaghian
Taher David Movassaghian, şimiyekî erkêranî yekemîn, li Îranê li 4'ê sermawezê 1944'anê hatiye dinyayê. Ji malbatê ye ku li ser zanist û nivîsînê pêşkêşî dike, û wekî zarokê nivîskar û pêşketirîn êranî Yishmael Movassaghian hatiye dinyayê. Ji aliyê bavê xwe ve armênî û ji aliyê dayîkê xwe ve jî Îranî ye, Taher li dijî çand û zimanên cuda afirandiye.
Di encamên xebatên wî yên ilmî de, Taher gelekî pir di siyaseta Îranê de agahdar bû û wekî endamên pêşeng ên partiya Komonîst (marksîst), di nav kesayetiyên partîya komonîsta Tudeh de bû (endamên partîya Komonîst Tudeh bi piranî ji zana û helbestvanan êranî têne), û endamên serokatîya partiyê jî di nav rewşa diktatoriya rêveberiya Îranê de komên intelijansiyê û rewolusyoner wekî Nûreddîn Kiyânoûrî, Mehdi Bazerqan û Ebrahim Yazdî wekî jî bûn. Taher jî ji bo ruhê cartésien û navendên ramanên zanistî yên Îranê navdar bû.
Di nav de, Taher atletekî bi rêz û pîroz û şampiyona berê ya Îranê li çalakiya çîranê bû, bi vê awayî jî dihêle ku wî ji tevgera atletîk û îdareya jiyana bedenî û sportî pir bawer bû.
Bi awayekî bê şaş, Taher ji ber hevkariya xwe di rêxistina siyasî li dijî rejîma desthilatdar li welatê xwe, bûye xwedî derketina welat. Dûre dûre, li 2'ê berfanbarê 1987'an de li Poitiers, Fransa, dijwarî ji dunyayê vegeriya û li ber xwe miriye, bîranîna xwe ya zanistî û sportî ya binçav pir gelek li cem xwe li gel hemberî kêşeya xwe li welatê xwe daniştiye.
Zanko
Taher Movassaghian, pêşmergeya zanistî ya Îranî, di warê zanistî de bi serkeftî li ser rêza perwerdehîyê dihat. Piştî wê ji xwendevanên Doktorayê bi mîhengê kimyayê ve hat û di dawîya xwe de bi hêsanî hêz û hînên xwe wek profesorê li Zanîngeha Teheranê xebitî. Ji bo hêza bilindtirîn derfetan li ser perwerdehiya bilind a li seranserî wî welatî, ew jî wek inspektorekî giştî ya perwerdehiyê kar kir.
Kariyera zanistî ya Taher Movassaghian, şexsiyetekî zanistî iranî ye, di rêya zanistî de xwe di şaxê xwezayî de dest bi xwendina doktorayê kir. Piştî vana, ji bo wêjeya xwe û dîtinên xwe wek profesor li Zanîngeha Tehranê xizmeta xwe daye û wek biryarvanê kontrola bilindbûna perwerdehiyê jî kar dike. Li seranserê kariyera xwe ya zanistî, wî bi taybetî li ser proje û lêkolînan li ser qada tenduristiyê û farmakolojî mijûl bû û rêbazên pêşvebirî yên wan berbiçav dike.
Tektîk
Taher Movassaghian li Fransa de refûge girtibû, wekî yek ji wan bûyereke zanistî ya Îranî ya ku ji bo binpêkirina rejîma Îslamî li ser rêbazan ku girîngiyek ji azadiya baweriyê, derengkirina nirxên mirovahiyê û îfadeya şexsî pêşkêş dikir, bûyereke polîtîkî-relîjî ye. Ji ber vê yekê, ew girtî û bi desthilatdariya hukumeta Îslamî re bi bextewariyekî hat cezakirin û miriştî.
Li zindana Evinê, ku wekî zindana herî kêfxweş a welêt hatî hesibandin, girtî bûbû. Li seranserê demên derbasbûyî de li ser wî têkbirin û xetere psîkolojîk hate kirin, ku wî bi vê yekê mezin kiribû û wê bi xurtî agahdar bike. Demek kurt piştî girtîbûna wî, wî serkeftî di organîzekirina firarê de bû û ji hêla din jî girtî û zanayên siyasî hatine qurtarkirin.
Di nava çavkanîyên civakî de dibe ku Taher Movassaghian, yek ji dîplomasiyên îranî, piştî firarîbûna wî ji zindana Evinê, ji aliyê rêveberiya îranî ve wek firariyek hatî ragirtin. Li gor tiştên bêhtir, lihevhatina wî hatî bûyerî ji aliyê milîsên îranî ve, û di rewşeke din de, serê wî hatî danîn li ber pêşengiya îranî. Lêbelê, nehatî diyarkirin ka vê lihevhatinê bi cih bûye li ser bingeha fatwa û ya din a kararnameyî hatîye kirin.
Di encamên vê tundîyê de, Taher hilbijartibe ku bibe penaber li Fransa û pêwîstiya wî ji aliyê siyasî hatî dayîn dema di nava şoreşa îranî ya salên 1980'an de. Dosyaya wî ji aliyê çend saziyên navneteweyî, wekî Amnesty International, OFPRA, HCDH, CDH û UNHCR, hatî pêşkêşkirin û di warê garantî kiryara bi hawên bingehîn a wî wekî penaber de kar kirin.
Li gorî hemî peymanên, Taher Movassaghian kesekî kêfxweş û berxwedanê bû, ku ji bo parastina norm û rêbazên bingehîn ên demokrasî û mirovahiyê jîyanê xwe riske danîbû. Serkeftina wî li ser azadiyê, dijî gereztirîn û mafên mirovî wekî şahidên girîng ji hêz û hêzên ruhî yên mirovî li dijî bêhevîtiyê û bêrînîya mafên mirovî tê hesibandin.
Sîpor
Taher Movassaghian ji yek ji malbatên xelkê pêşveçûna, ku di nav krîza bilind a beşa bilind de tê hesibandin. Malbat bi gelek mal û milkên xwe re dikevin, wekî welatan, dewlemendî û gymnasîyek, ku bi asta bilind tê amadekirin. Taher Movassaghian bi xwe jî ji bo nînayên eşkereya deh salan li Îranê, wekî şampiyonê Pehlevaniyê, bû û piştî vê yekê wekî ragihandeya tîma Pehlevaniya Îranî Azerbaycan û wekî serokê Fiderasyona Pehlevaniya Îranê li herêmê Azerbaycanî kar kir.
Lêbelê, di çarçoveya pêwendiyên siyasî yên li ser paşguhkirina Dewletbûna Pehlevî de, malbat di aştî û cihekî qirêj de bi rêvebirina nû ya hikumeta dijberên berpirsên zanistî re rû bi rû bûn. Bi taybetî bi qencî û xirabiyê, milk û malên malbatê bûn rewşenbîrên kurd li ber dide û bûn bîr û baweriyên xwe. Bê sedem û bê hiqûq û bê hiqûqî, milk û malên malbatê hatin qetilkirin û ji bo dewleta Îranê hatin veguhastin. Ev veguhastina milk û mal, wekî gymnasîyek jî, taybetmendî ji bo Taher Movassaghian bû, ku piraniya jiyanê xwe ji praktîk û amadekirina pehlewanîyê li Îranê dayîbû.
Malbat
Taher Movassaghian dijwarî Farideh de cihê xwe de dijî û malbatê wan ji çar zarokan pêk tê: Helen, Haiedeh, Yachar û Hani. Farideh di malbatî kevnar a Tehranê, Îranê de hatî dinê û ji origîna yahudiya îranî û rusî ye, bi sedema malbata wê jî, ku malên zêdetirîn û kêmkiriyên welatî di destê xwe de digirin. Bi taybetî ji ber ku wê di encama nêzîkbûna bi kar û xebatê de nehatî lêkolîn kirin, ew karê rêveberiya hilberîna tekstîlê li ser xebata wê ya di nav şîrketekî mezin de heta 1983-an qedand.
Malbatî Movassaghian di hejmareke duyemîn a binpêkirina, ku hinek Îranî bi sedema şert û qada zêde ji hêzên sîyasî yên teokratîk ên islamiyan xwestin vegerin, jî hatin. Di nav wan kesayetî de, endamên kêmtirînîya dînî wekî yahudî û Ermenî hebûn. Di rastiyê de, gelek ji wan dijînê de malkêş û malên wan hatin şopandin û her kesê ku dijminê akademîk bûya, ji destê hêzên sîyasî hatibûn qetilkirin. Ji ber vê yekê, ew bi tenê hêza xwe ya giran têrîn hûrmetî û li gorî wan tiştekî tenê bi dest nîşan dana, li vê nêzîkbûnê dîsa dişewitin û hêzên sîyasî yên islamiyan xwestin ku bila birêve bibin wê.
Tengava Nares
Tengava Nares (Danîmarkî: Nares Strædet, Îngîlîzî: Nares Strait) tengaveka navbera girava Ellesmere (bakura Nunavut, Kanada) û Grönlandê de dimê ye. Ew Baffin Bay û Deryaya Lincoln bi Okyanûsa Arktîk ve girêdide. Ji başûr de berve bakur ew ji Smithsund, Kane-Becken, Kanala Kennedy, Hall-Becken û Kanala Robeson de pêk tê.
Taher Movassaghian
Malbat
Lê mixabin, di dema berê de, hevpeymana paşdehatinê ya ji bo vegera bîranînê ji nû ve bi rêya veguherînên ne lihevhatî û bi dawî tê, an jî ji bo xwe gelekî neheq û bê bersiv e. Di vê mijarê de, ev jî ji bo malbatîya Movassaghian bû, ku ji ber sedemên ji berê tê de bûn Îranê ji dest xistin.
Tigy
Tigy, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Taher Movassaghian
Jiyana li Fransayê
Taher Movassaghian piştî Enqereya Îslamî Îranê koç kir û bi dawîya xwe jî xwîna xwe Farideh û zarokên wan Helen, Haiedeh, Yachar û Hani ji Îranê bi rêya alîkarên perwerdehî û li dijî wê hatibûn dîtin, ji bo ku hêzên Pasdaran di wan deynin. Bi rêya şexsên ser sînorên Iranê û Tirkiyê re, ji ber ku wan lê dihatin lêpirsîn kirin, ji wan şexsên ku ji bo wan rê derbas dikirin, rêzgirtî bûn. Piştî çend mehên zulmê û bêdengiya li bajarê Beşiktaş a Emlakî ya Stenbolê, malbatî di nav gelên wan de gelekî bê xwedî xizmeta birayên Tirkiyê bûn û ji bo destpêkirina amadekirina xwarinê bi rêya van rêbirê xwe fêr dibûn. Amnesty International jî di nav wan de hatî.
Tengava Nares
Di 1964an de navê wê ji pê dahênerê George Nares re ji hêla Brîtanyayê Danîmarka û Kanadayê wek Kendava Nares hat dan zanîn.
Xerzî
Xerzî,
Tengava Nares
Ew bo golik ango cemedên mezin bi talîke ye. Di Gelawêjê de jî hin caran golik di avê wê de tê dîtin.
Taher Movassaghian
Jiyana li Fransayê
Piştî wê, malbat di navbera du salên dawî de li Parîsê çû û piştî wê, ji bo jiyana xwe ya bê hewldan û pêşwaziyê, û bi taybetî jî ji bo sedemên ewlehiyê, diyalog û hêzdarîya wê, li taxên bajarê hatin û jiyana xwe di nav wan de dest pê kirin.
Taher Movassaghian xwe bi kar anî û laboratuvara xwe ya lêkolînê vekir.
Têbînî û referans
<references responsive="0" group="">
Münster (dever)
Münster yek ji herêmên hikûmetî (Regierungsbezirk) ên Nordrhein-Westfalen, Almanya ye.
Ertuğrul Edirne
Ertuğrul Edirne (z. 2'ê çileyê 1954 li Hadimköy, Stembol, Tirkiye) wênesaz û xêzkarekî tirk e.Li Elmanyayê ew ji sala 1977an vir ve bi navgîniya hejmarek xêzkirinên mîna Gespenster Geschichten, Bessy, Lasso û Silberpfeil hat nasîn. Di vê navberê de ew bi bingehîn kampanyayên reklamên navdar, sêwiranên wêneyan ji bo qada wêjeya spehî û her weha CD û LP vehewîne dişoxilîne, ji bo nimûne ji bo Romantruhe an rêzika lîstika radyoyê Gruselkabinett.Edirne ji destpêka 1980an vir ve li Almanyayê dijî û xebitiye.
Korom
Korom (bi tirkî: Kürüm), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye. .
Mesrûr Barzanî
Mesrûr Barzanî (jdb. 1969 li Çoman) serokê Ajansa Parastina Kurdistanê ye. Ji vir ve Serokwezîrê Herêma Kurdistanê ye. Di nava birayên xwe de ew yê herî mezin e. Mesrûr Barzanî Zewicî ye, keç û lawekî wî heye. Di ciwaniya xwe de di nava pêşmergeyan de cih girtiye û piştî Serhildana 1991-1992 ew çûye Amerîkayê û li wê derê li zanîngehê fakulteya hikqûqa navnetewî û zanista siyasî xwendiye.
Ew dibêje ji ber karê wî yê zêde ew mecalê nabîne ku beşdarî çalakiyên civakî bibe. Mesrûr Barzanî di medyayê de kêm tê dîtin.
Den Helder
Den Helder, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Ørsjøen
Ørsjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Østfolda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 29,64 kîlomêtre ye û bilindahiya ji asta deryayê 142 mêtre ye.
Ebdolcebar, Heris
Ebdolcebar gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Aubin-sur-Gaillon
Saint-Aubin-sur-Gaillon, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Xîrezuk
Xîrezuk, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Pertheville-Ners
Pertheville-Ners, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Karlsruhe (dever)
Karlsruhe yek ji çar navçeyên îdarî (Regierungsbezirk) yên Baden-Württemberg, Almanya ye.
Visual Basic
Visual Basic, zimanekê bernameçekirinê ye, bingehê vê ser BASIC hatê çêkirin, nivîsbarî ji aliya Microsoft hatê nivîsandin.
Lichtenau, Westfalen
Lichtenau, bajarekî navçeya (Landkreis) Paderbornê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
19 (cudakirin)
Pir manên 19 hene.
Vaduz
Vaduz paytexta welatê Liechtenstein ê û di heman demê de navenda parlamena neteweyî ye. Civat şeş navçe hene û ji ber vê yekê yekîneyek îdarî ya heft beş e.
Ferhadê Çelebî
Ferhadê Çelebî helbestvan û nivîskarekî kurd bû.
Ferhadê Çelebî di sala 1961an de li bajarê Amûdeyê ji dayik bûye, xwendina xwe ya seretayî li wir kuta kir. Li Şamê Fakûlteya Aborî di sala 1985an de tewa kiriye. Çîrok, şano, helbest û gotar nivîsandine û wergerandin jî kiriye.
Di roja 31.10.2004an de li ser riya Qamişlo-Helebê nêzîkî bajarê Reqayê ligel du birayên xwe Zibêr û Şêro di rûdaneke hatûçûnê de jiyana xwe ji dest da.
Gloria Estefan
Gloria Estefan an jî Gloria María Milagrosa Fajardo (jdb. 1 îlon 1957, Havana) hunermendendeke amerîkî, bi eslê xwe ji kûbayî ye.
Bagneux, Aisne
Bagneux, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Gloria Estefan
Estefan di 1985an de bi "Conga" re serketiya cîhanî bi dest xwe xist. Strana stran bû nîşana Estefan û bû sedema ku Miami Sound Machine bibe xelata mezin di 15emîn Festîvala Muzîkê ya Tokyo ya sala 1986an de bidest bixe. Di nîvê 1988an de, ew û kom derketin. yekem stran-yek bi strana "Tiştek ji bo te" hit. Di adara 1990 de, Estefan di otobusê rêwîtiya wê de qezayek giran bû. Wê di adara 1991an de bi geryanek nû û albûma xwe ya bi navê Into Light, vedigere cîhê xwe. Albûma wê ya sala 1993ya bi zimanê spanî, Mi Tierra, yekem sê xelatên Grammyê yên ji bo albûma herî baş a tropîkal Latînî xelat kir. Ew yekem yek albûmek li ser tabela Billboard Top Albumên Latînî bû, dema ku hat berdan. Ew jî li Spanyayê albûma yekem a Diamond bû. Piraniya stranên wê, yên wekî "Rhythm Is Gonna You We Got", "1-2-3", "Ne Dixwazin We Lost Bikim", "Destê Destên Xwe Bikin", "Here We Are We", "Coming Out of the Dark "," Bad Boy "," Oye! "," Time Partî "û jibo Remake" Turn the Beat Around "bûn hoyên navneteweyî. Estefan 120 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotiye. Wê sê Xelatên Grammy wergirtiye û stêrkek li ser Hollywood Walk of Fame û Las Vegas Walk of Fame wergirtiye. Di sala 2015an de, ew ji bo beşdariyên xwe di muzîka Amerîkî de, Sereya Medaliya Azadî wergirt û ji bo beşdariyên xwe yên di Cultureanda Cultureanda amerîkî de, di Kanûna 2017 de, xelata Navenda Kennedy Center wergirt. Estefan di heman demê de Xelata Muzîkê ya Vîdyo ya MTV-ê jî xelat girt, bi xelata Muzîka Amerîkî ya ji bo Serkeftina Lifetime, û her weha navê BMI Songwriter of Year hat xelat kirin. Ew li Salona ameano ya Songwriters navdar bû û gelek xelatên Billboard wergirtiye. Ew jî li ser navnîşên VH1 û Billboard yên 100 Hemî Hunermendên Mezintirîn ên Tev Demê ye.
Jînenîgarî
Gloria Estefan (née Fajardo-García) di 1ê îlona 1957 de, li Havana, Kûba, di nav malbatek pola navîn de hat dinê, li dêûbavan José Fajardo (1933-1980) û Gloria García (1930–2017). Bapîrên dayikê Estefan koçberên spanî bûn. Bapîrê wê dayikî, Leonardo García, ji Pola de Siero, Asturias, Spanya, ji koçî Kûba bu, ku ew bi zewacê Gloria, Consuelo Perez, ku bi eslê xwe ji Logroño, Spanya ye, zewicî. Bavê Consuelo Pantaleón Perez di serdanê du serokên Kubayê de li Qesra Spî ya Kubayê wekî serokeşîr kar dikir. Li milê bav û kalê Estefan jî hişmendîyên muzîkî hebûn, ji ber ku xalîçeyek flutîstek navdar û piyanîstek klasîk hebû.
Di dema zaroktiya xwe de, diya Estefan Gloria Fajardo (bi navê "Big Gloria") pêşbaziyek navneteweyî qezenc kir û pêşnumayek Hollywood-yê wergirt ku fîlimên Shirley Temple-yê bi spanî spanî bibe. Lêbelê, Leonardo García nehişt ku keça xwe dest bi pêşkêşiyê bike. Gloria Fajardo dê Ph.D. li Kubayê di perwerdehiyê de. Lêbelê, gava ku di şoreşa Kubayê de ji Dewletên Yekbûyî reviyan, wê astên wê hatin hilweşandin.
Tavilê piştî ku ji theerê Viyetnamê di sala 1968an de vegeriya, bavê Estefan bi sclerosis multiple derbas bû. Rewşa wî ji sedema poşmaniya Agent Orange ya ku ew li Viyetnamê qewimîbû hate hesibandin. Wê alîkariya dayika xwe Gloria kir ku bigihîje wî heta şêst û şeş salî, ji ber ku rewşa bavê wê ew qas giran bû ku ew neçar ma li nexweşxaneyek navendek bijîjkî ya Rêveberiya Veterayan were girtin. Her wiha ji ber ku dayika wê neçar ma bi dil û can bixebitin da ku piştgiriyê bide malbatê, wê xwişka xwe ya piçûk Rebbeka (navê wî bi navê "Becky"; b. 1963) girt. Gloria Fajardo yekem neçar bû ku pêbaweriyên hînkirina xwe dîsa bistîne. Wê hingê wek mamosteyê dibistanê ji bo pergala dibistana giştî ya Dade County xebitî.
Begbûrcî
Begbûrcî, Beybûrcî, gundekî Xelfetiya parêzgeha Rihayê ye.
Kanîspî, Seqiz
Kanîspî, Seqiz, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Kanîspî, Seqiz 166 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 37 e.
Pakta Molotov-Ribbentrop
Pakta Molotov-Ribbentrop an jî Peymana bêêrîşiyê Rûsya û Almanyayê peymaneka li ber Şerê cîhanî yê duyemîn navbera Almanya û YKSSê de ji hêla serokên derveyiyên Almanya û Rusyayê Molotov (Rûsî) û Ribbentrop (Alman) de, li Moskova di 23'ê gelawêjê, 1939an de hatibû îmze kirin. Gorî wê peymanê ewna navbera hev de bo êrîş nekirina hev bi hev re soz ber dan û Polonya navbera hev de parve kirin. Li vê peymanê kurt şunda, 8 rojan şunda, jî şerê bi êrîşa Almanyayê ser Polonyayê re dest pê kir. Hembera vê peymanê Hitler di 1941an de êrîşa Rûsyayê kir û peyman pûç kir.
Tivernon
Tivernon, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Siegfried & Roy
Siegfried & Roy (z. 13'ê hezîranê 1939'an li Rodenheim, German Reich / 3ê çiriya pêşîn 1944'an li Rodenheim, German Reich – 8ê gulanê 2020'an li Las Vegas, Nevada, duwaye mejî û efserên Alman-Amerîkî bûn, ku herî baş ji bo xuyangên xwe bi şêr û tirên spî dihatin zanîn.
Montroy, Charente-Maritime
Montroy, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Rustê
Rustê, gundekî bi ser Simîlana navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Diemen
Diemen, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Destperî
Destperî yan jî masturbasyon teşwîqkirina zayendî ya organên xwe yên zayendî ye ji bo dilgeşiya cinsî an jî kêfa cinsî ya din, bi gelemperî heya asta orgazmê. Teşwîqkirin dibe ku dest, tiliyan, tiştên rojane, pêlîstokên seksê yên wekî vibrator, an berhevokên van pêk bîne. Masturbasyona hevpar masturbasyona bi hevalbendek cinsî re ye, û dibe ku bi destan teşwîqkirina organên genîtal ên hevjînê xwe (tilî an karê destan) bike, an jî wekî celebek cinsî ya nepenetrîf were bikar anîn.
Masturbasyon di her du zayendan de û di her temenî de pir caran tê dîtin. Feydeyên cûrbecûr yên bijîjkî û derûnî ji helwestek saxlem li hember çalakiya cinsî bi gelemperî û bi taybetî ji masturbasyonê re hatine destnîşankirin. Di navbera masturbasyon û her cûre nexweşiyek derûnî an laşî de têkiliyek sedemî nayê zanîn. Li cîhana rojavayî, masturbasyon bi taybetî an bi hevjînek re bi gelemperî wekî beşek normal û saxlem a kêfa cinsî tê hesibandin.
Mastûrbasyon ji demên pêşdîrokî ve di hunerê de hatiye teswîrkirin, û di nivîsên pir zû de hem behsa wê tê kirin û hem jî tê niqaşkirin. Di sedsalên 18-19-an de, hin olnas û bijîjkên Ewropî ew wekî "mehrûm", "xemgîn" û "guneh" binav dikin, lê di sedsala 20-an de, ev tabû bi gelemperî kêm bûne. Di huner, muzîka gelêrî, televîzyon, fîlm û wêjeyê de nîqaş û danasîna masturbasyonê zêde bûye. Îro, ol di dîtinên xwe yên masturbasyonê de cuda ne; hinek wê weke kiryareke manewî, hinek ji aliyê manewî ve ne xisardar dibînin û hinek jî bi nêrîneke rewşî dibînin. Rewşa qanûnî ya masturbasyonê jî di dîrokê de cihêreng bûye û masturbasyon li gelemperiyê li piraniya welatan neqanûnî ye. Masturbasyona ajalan di gelek cureyan de hatiye dîtin, hem li çolê û hem jî di dîlgirtinê de.
Gorî zanîstiyê heger normal û lirê were kirin, ziyaneka wê nîne.
Reyn
Rên an jî Reyn (bi romanş: ,, , , , ; peyveke ji hind û ewropiya kevin reie- bi wateya herikîn e), yek ji çemên herî dirêj ên Rojavayê Ewropayê ye.
Reyn li çiyayên Alpê yên Swîsreyê dizê; ji avên kaniya sereke Vorderrhein, li Tomasee/Lai da Tuma (Surselva, Grisons) û avên kaniya Hinderrhein a qeşayiya Paradies, li Grisonsê pêk tê. Avên her du kaniyan li Reichenau (Tamins) dikevin hev, dibin çemê Rên.
Bajarên mezin mîna Basel, Strasbourg, Karlsruhe, Mannheim, Bonn, Köln û Rotterdamê ber çemê Rayn hatine avakirin. Rên ji bo çalakiyên bazirganî û danûstendinê jî gelek giring e.
Øymarksjøen
Øymarksjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Østfolda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 66,18 kîlomêtre ye.
Tarîx (zazakî)
Tarîx zanayiş û musayişê demo vîyarte û hewadîso verên o ku merdimî (însan) şikenê be haydarî nuştekî û fekî ey bigêrê.
Letî Tarîx
Tarîx zaf letî xo esto: Tarîxê Cayan, Tarîxê Herdî, Tarîxê Leşkerî, Tarîxê Komelekî, Tarîxê Ramyarî (Politîkî), Tarîxê Merdiman,
Gurbhakot
Gurbhakot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali de cih digire.
Fujin City
Fujin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma  Heilongjiangê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 450.000 kesî
Saint-Aubin-sur-Quillebeuf
Saint-Aubin-sur-Quillebeuf, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Petiville, Calvados
Petiville, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
C
Pir manên C ya c hene.
Pîran, Şemrex
Pîran, gundekî girêdayî navçeya Mêrdînê Şemrexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Rømsjøen
Rømsjøen, goleke di nava sinorê parêzgeha Østfolda Norwêcê de ye.
Moragne
Moragne, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Lichtenfels, Hessen
Lichtenfels bajarokekî navçeya (Landkreis) Waldeck-Frankenberg li Hessen, Almanyayê ye.
Kurmancî
Kurmancî, Kurdiya jorîn yan jî Kurdiya bakurî yek ji zaravayên zimanê kurdî ye ku ji aliyê kurdan ve tê axaftin. Zaravayê kurmancî li herçar parçeyên Kurdistanê bi awayekî berfireh tê axaftin û rêjeya zêde ya kurdan bi zaravayê kurmancî diaxivin. Kurmancî li henek deverên herêmên Kurdistanê bi navên cuda cuda hatiye binavkirin. Li Rojhilatê Kurdistanê wekî şikakî û li Başurê Kurdistanê jî wek badînî hatiye binavkirin.
Bi rengekî dinê jî, ji ber ku piraniya cografiya kurdan ji zaravayê kurmancî pêk tê, bi heman reng jî kurmancî bandoreke mezin heye li ser hemû kurdan û piraniya edeb û dîroka kurdan jî her bi vî zaravayî hatiye nivîsîn.
Ebasabad, Heris
Ebasabad gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kurmancî
Etîmolojî
Kurmancî = kur + man + cî. Wekî tê zanîn di dema Romayê da, gelê kurd xeribî bûyî. Lê herkes neçûye xeribiyê, ji ber ku daxwaza gelê kurd bû "ev axên me ne, em neherrin". 1. Peyva kur kurd e, lê em baş dizanin ku diroka peyva kur gelek kevn e ji ber ku 3000 salan berê zayînê ev peyv hebû. Bi zimanê sûmeran em dibêjin kur ji bona "welat, çiya, erd". Bi zimanê baskî ji bo "welat" em dibêjin herri, û ji bo "erd" em dibêjin lur (bi ermenî çiya = lêr ). Bi zimanê ermenî ji bo "erd" em dibêjin երկիր ('êrkir''). Herwiha ji bo "kevir, kersaxê tîk/şefil" em jî dibêjin bi proto-kartvelî ḳarḳar. Ji bo "perçayê axê/çamûr", bi proto-kartveli, bi gurcî û bi lazî em li peyva ḳord dibînin.
2. Peyva man bi kurdî ye û maneya wî wek bi avestayî e "ji cihekî neçûn, li cihekî sekinîn, li cihekî rawestîn". Herweha bi latînî ji bo man em dibêjin manere. Bi ermenî em dibêjin mnal û bi îngilîzî remain. Yanî diroka peyva man pirr kevn e. Herwiha bi zimanên proto-kartvelî em dibêjin men ji bo "baregeh/jîngeh/rûniştgeh/xane". 3.Peyva cî "cih, erd" e. Lewma peyva kurmancî tê wateya "kurd kî li cihê xwe man". Yanî kurmancên ku neçûne xeribiyê. Lê dimilî (daylam ) çûne xeribiyê û li gora rapora "MtDNA and Y-chromosome Variation in Kurdish Groups" dimilî ducar hatin erdên xwe li bakurê Kurdistanê. Herweha li gora vê raporê DNAya kurmanc û zazayan heman/wek in.
Belavbûna kurmancî
Di roja me de kurmancî di gelek welat û axan de ji alî gelê kurd ve tê axaftin. Belavbûyîna zarava, ji gola Urmiye dest pê dike, heta bajarên Şino sînorên Îran û Îraqê Helgurd, Rewandiz, Zeyî, Behdînan, Qers, Xinûs, Mûş, Bedlîs, sînorê Sêrtê Kozluk, Farqîn, Pasûr, Licê, Bismil, Amed, Erxenî, Çiyayê Qerej, Sêwreg, Semsûr, Meledî, Gurgum, herêma Hetayê Kirikhan û herêma Helebê Afrîn, ji herêma Dêrsimê li Pertekê, Mazgirt, bakurê Xarpêtê, Kanîreşa ku herêma Çepexçûrê (Çewlîg) ye û li gelek herêmên Sêwazê ev zarava tê bikaranîn.
Deverên kurmancîaxiv
Ergin Öpengin û Geoffrey Haig, du zimannasên Zanîngeha Bambergê (Almanya), li lêkolîneke (Öpengin & Haig 2014), pênc deverên kurmancîaxiv bi vî awayî dabeş dikin :
Kurmanciya navîn
Amedî, şengalî, mêrdînî, batmanî, tatwanî, mûşî, bingolî, erzîromî, laçînî li Kurdistana Sor. Ardahan û Qers dikevin rojhilatê zimanê kurmancî li hema wek navndiye jî diaxivin
Pirtûkên pîroz ên êzdiyan
Cilwe û Mishefa Reş kevintirîn pertûkên ewên bi kurmancî hatine nivîsandin.
Tournoisis
Tournoisis, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Kurmancî
Şerefxanê Bedlîsî
Şerefxanê Bedlîsî yekem dîlok nivîsê kurd bu, bo yekmîn car li sala 1597an Şerefname nivîsandî ye, ko tê da behsa cografî û dîloka kurdan dike.
Eliyê Herîrî
Eliyê Herîrî yekemîn kes bûye ko helbesta kurdî nivîsandî jiyan û mirine wî dikeve di navbera salên 1009-1079an de.
Erebê Şemo
Erebê Şemo nivîskarekî kurd bû û weke bavê romana kurdî tê binavkirin. Yekemîn romana kurdî ya ku bi kurdî hatiye weşandin, Şivanê Kurmanca nivîsiye. Erebê Şemo ji malbatek şêxên êzîdiya bû.
Dastanên herî peşî
Memê Alan, Mem û Zîn, Xec û Siyemend û Derwêşê Ebdî û Zembîlfiroş ji wan dastanên kevin ên kurdî û kurmancî ne.
Cilcime
Cilcime (bi tirkî: Çimenli), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye. .
Pierrefitte-en-Auge
Pierrefitte-en-Auge, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Tengava Juan-de-Fuca
Tengava Juan-de-Fuca (Îngl. Strait of Juan de Fuca) tengaveka li beravên Emerîkayê rojava ye. Ew perçeyeka Okyanûsa Pasîfîk e û navbera Girava Vancouver  û nîvgirava Olympic dimê û bi ketinê xweyê 150 km ew li bakur heta  Kendava Georgia û li başûr heta Puget Sound dirêj dibe. Firehiya wê ji 20 km de heta 25 km dugehêre.
Ew li ser sînorên DYA û Kanada dimê.
Giravên mezinê di wê de Whidbey, Fidalgo, Lopezû San Juan in.
Navê wê ji deryagerê Yewnanîyê Juan de Fucayê bi aslê navê Ioannis Phokas bû û di sala 1592an hatibû wir de tê ye.
Endîs, Heris
Endîs gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kerîmaway Ayixçî
Kerîmaway Ayixçî, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Kerîmaway ayixçî 118 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 30 e.
Lichtenstein/Sa.
Lichtenstein, bajarekî navçeya (Landkreis) Zwickauê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Saint-Benoît-des-Ombres
Saint-Benoît-des-Ombres, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Surçî (devok)
Surçî, eşîreke kurd e ku li başûrê Kurdistanê dijî. Sûrçî bi giranî li navçeyên Soran, Akrê û Şeqlawa dijîn.
erdnîgarî û tîr
Eşîra Sûrçî li ser du herêman, Sûrçiyên Badînan û Sûrçî yên Soran hatiye dabeşkirin. Sûrçîyên Badînan li Akrê, Bjil, Rovîan û gundên derdorê û beşeke biçûk jî li Barderaşê dijîn. Sûrçî Soran li Herîr, Xelîfan, Kurgosk û Soran çend gundên Çomanê.
Arîkareka Kesokî a Dîgîtal (PDA)
Arîkareka Kesokî a Dîgîtal (PDA), komputereka destî an komputerka serlep e. PDA bi navên Komputera Pocket an jî Komputera Palmtop jî diên niyasin. Pirraniya AKD-yên nû xwediyên şaşe yên rengî ne û şiyanên dng-û-rengî lê hatine zêdekirin. Pirraniya wan niha dikarin wekî telefon, torgerr û amîrên destî yên deng-û-rengî bihênbikaranîn.
AKD ya pêşîn Casio ya PF-15115-36 bû ko li meha Gulana 1983ê derkevt. John Sculleydîwaniyê bicihker ê serekî anko CEO ye wî çaxî yê kompaniyaya Apple Komputrê (niha Apple Inc.), li sala 192ê, dema behsa Apple Newtonê dikir, jibo cara pêşîn zarava PDAê bi kar anî.
Endamê Royal Society
Endamê şerefdar ê Royal Society, Endamê şerefdar ê Komeleya Şahane ya Londonê (FRS), endamê şerefdar ê komeleya zanistî ya bi navê The Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge ya ku di sala 1663an de li Îngiltereyê hate danîn û ji aliyê şahê inglîz Charles II ve hate vekirin. Hinek zanyarên mîna Newton û Faraday û Robert Hooke serokên komê bûn.
Enkhuizen
Enkhuizen, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Bancigny
Bancigny, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Roetgen
Roetgen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aachen li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Ubuntu
Ubuntu bi GNOME dimeşe, lê guhertoyên Ubuntu ji bo KDE (Kubuntu) û XFCE (Xubuntu) jî hene.
Ubuntu bi zimanê zûlû yê Afrîkaya Başûr tê wateya “ez, ji ber ku tu tu yî, ez im”. Sazkirina Ubuntuyê gelekî hêsan e. Ubuntu Debianê ji xwe re wekî bingeh distîne û xebatên wê ji aliyê Canonical Ltd. ve tên meşandin. Ubuntu, ji her 6 mehan carekê guhertoyeke nû derdixe û 18 mehan piştgiriyê dide guhertoyan.
Ubuntu, bi sazbûna xwe ya hêsan, ji SuSe Linux, Mandrake Linux û Fedora Coreyê çêtir tê hesibandin. (Sazkirina wê tenê tikandina “enter”ê ye.)
Piştî sazkirinê heke ji malpera http://www.ubuntuguide.org'ê bête şopandin; hemû bernameyên ku bi bingeha Javayê dixebitin, taybetiyên Mozilla Firefoxê yên wekî temaşekirina videoyên bi codec'ên Windows Media Player, bernameyên p2p yên wekî limewire û emule dê peyda bibin.
Guhertoya Ubuntuyê ya 6.06 (Dapper) bi Gnome 2.14 û OpenOfficeyê 2.0.2 tê. Taybetiyeke din a Ubuntuyê ew e ku Ubuntu ji bo kamerayên digital automount bi kar tîne û piraniya kamerayên digital dema ku bi komputerê ve bên girêdan, li ser masê dîska xwe didin nîşandan û ji bo xebatê amade ne.
Ji ber ku Ubuntu, hemû taybetiyên Microsoft Windowsê (yên baş) li dû sazkirineke ku 20-30 deqîqe dem digire, tîne ber destan, di demeke kin de kete nava Linux'ên herî navdar.
Ji ber ku Ubuntu wekî pergala pakêtan APT’eya (Advanced Package Tool) Debianê bi kar tîne, piştî firehkirina repertuarê ji bo bikaranîna nêzî 150 hezar bernameyan destûrê dide. Ji malpera Ubuntuyê ya fermî CD'yên sazkirinê (install) û CD'yên zindî (live) bê pere û bê sînor tên belavkirin û heta ber deriyê mirov ji mirov re tên şandin.
Kurdîkirina Ubuntuyê
Ubuntu Linux/GNU ji aliyê Koma Pc Kurdê ve tê wergerandin.
Qopo
Qopo kufteyek ji pêjgeha kurd e. Cureyeke kufteya ardikê (bindanê) ye, ango ji hûrikê dan tê çêkirin.
Ubuntu
Ji bo kurdan girîngiya Ubuntu
Ji bo kurdan heta niha ji %100 Pergaleke Xebatê bi kurdî nîn e. Cara yekem Ubuntu 6.06 zimanê kurdî li xiste nav lîsteya xwe. Ji ber ku tê zanîn piraniya kurdan Windowsê bi kar tînin û taybetiyên baş ên Windowsê li ser Ubuntu jî hene, ev taybetî ji bo kurdan gelekî girîng e.
Qopo
Qopo binavkirineke herêma Xerzanê ye, dibe ku li deverên din bi navên din bên navkirin. Çima jê re "qopo" gotine, nayê zanîn.
Ubuntu
Ji bo kurdan girîngiya Ubuntu
Saziyên kurdan ên ku kar û barê weşana kurdî dikin bi Ubuntuyê hêsaniya karê xwe gelekî pêşde dixin. Ji ber ku bi riya Ubuntu OpenOffice.Org jî tê. Bernameyên nivîsê, yên hesab, yên xêzkirinê û gelek ên din li ser Ubuntu hem bi kurdî ne, hem jî kontrola rastnivîsa kurdî dike.
Guherto
Ubuntu ji her 6 mehan carekê guhertoyekê derdixe. Hejmara guhertoyê li gor sal û meha weşanê ye. Mînak Ubuntu 4.10 di sala 2004 meha 10an de hatiye pêşkêşkirin.
Qopo
Çêkirina qopo
Pîvazên xwe li rêşkerê bidin (rende). Goştê kişandî, ardik, pîvaz (hûrkirî), sîr (kutayî) û mastê bixin badiyeke mezin, heger biharabêhnên we hene, bi wan bistrên. Jibir nekin xwêya xwe jî bikinê.
Ubuntu
Binguherto
Hinek binguhertoyên Ubuntu hene ku vê felsefeyê diparêzin lê li gor daxwazên bikarhêneran hatine amadekikirin. Hin ji van ninguhertoyan,
Qopo
Çêkirina qopo
Jiber ku xwêya zêde ziyanê dide laşê mirov, di terîfên xwarinan ên kurdî de, divê hîç behsa xwêyê neyê kirin. Lewra mirov xwêya xwe ji xwezayê digire, qet nexwe jî dibe. Vê têkela xwe bavêjin sarincokê, bi qasî katjimêrek bidin sekinandin.
N
Pir manên N (ya n) hene.
Ubuntu
Binguherto
Her wisa hinek binguhertoyên ne fermî yên ubuntu jî hene...
Qopo
Çêkirina qopo
Ji vê têkela xwe girikên kufteyê amade bikin. Girikên qopo hinekê mezin tên çêkirin.
Rûnê xwe berdin rûnbirêşkê, kufteyên xwe biqijilînin. Bi germî bînin ser destexaneyê (sifreyê).
Li herêma Xerzanê tenê di rûnbirêşkê de tê çêkirin lê mirov dikare di firneyê de jî bipijîne.
Stuttgart (dever)
Stuttgart yek ji çar navçeyên îdarî (Regierungsbezirk) yên Baden-Württemberg, Almanya ye.
Deryaya Mermereyê
Deryaya Mermereyê (bi osmanî: مرمره‌, Mermere,, bi yewnanî: Θάλασσα του Μαρμαρά, Thálassa tou Marmará, bi bulgarî: Мраморно море, Mramorno more), di demên kevnar da navê wê Deryaya Propontîs (bi yewnanî: Προποντίς, Propontís) bû. Ev derya dikevit navbera para Asyayî û para Ewropayî ya Tirkiyeyê û Deryaya Reş û Deryaya Egeyî bihevra digehînit. Tengava Bosforê anko Tengava Stembolê vê deryayê bi Deryaya Reş ve digehînit û bajarê Stembolê jî dikit du parên Ewropayî û Asyayî. Tengava Dardanêlê anko Tengava Çanakkale jî wê bi Deryaya Egeyî ra digehînit. Rûbera Deryaya Mermerê 11.350 km² ne.
Şingalî (devok)
Şengalî an Şingalî zaravaya Kurmancî ya ku li Şengalîê tê axavtin e. Ev devoke kurmancî mîne devoka bajarê Hesakê ye lê Rojavayê Kurdistanê. Dihok u Zaxo jî dû devarên kurmancin li başûrê Kurdistanê, Devoke Dihokê mîne devoke bajarê Hekarîyê ye li bakurê kurdistan. Her hemû devok her kurmancî ne, lê di hinek peyvan de cwdehî heye.
Deryaya Mermereyê
Sûratî ya ava vê deryayê 22 par di hezar paran da ye. bi vî awayî ew piçekê ji Deryaya Reş sûrtir e. Lê sûrahiya wê 2 li ser 3 ya okyanûsê ye.
Du destekên gizirt anko giravan li deryayê hene: Gizirtên Mîr anko bi tirkî Kizil Adalar, û Gizirtên Mermerê ko bi madenên xwe yên berê Mermer ve pir navdar in. Navê deryayê j ji wan madenan hatiye. Gizirteka herî navdar ji gizirtên derayayê Girava Îmraliyê ye ko Abdullah Öcalan lê hatiye zindanîkirin (2009).
Bendik
Bendik gundekî bi ser navçeya Dêrxasa Mûşê ve ye.
Çavkanî
www.mus.gen
Store Erte
Store Erte, goleke di nava sinorê parêzgeha Østfolda Norwêcê de ye.
Liebenau, Hessen
Liebenau, Hesse, bajarekî navçeya (Landkreis) Kasselê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Girtîk
Girtîk, gundekî bi ser Simîlana navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mornac-sur-Seudre
Mornac-sur-Seudre, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Bikêr
Bikêr, Gundekî girêdayî navçeya Rişmilê ya bajarê Mêrdînê ye. 17 km dûrî bajarê Mêrdîn û 13 km dûrî navçeya Rişmilê ye.
Çemê gorzelê di nava gund re diçe. Gundê Bikêrê bi vê ava gorzelê debara xwe dikin.
Gundê cîran Kurima, Zeytûna, Qesirciranê, Bilalya, Girherîn, Bilêbînê, Tixûbê, Alûca û Qelendera ye. Riya gelek gundan di ser bikêrê re derbas dibe. Gundê Bikêrê pişta xwe daye çiyê û berê xwe daye beriyê.
17 kîlometra durî Mêrdîn û 13 kîlometra durî Rişmil e. Li Bakurê girherîn dikeve.
Yorqul
Yorqull, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Yorqull 368 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 87 e.
Pierrefitte-en-Cinglais
Pierrefitte-en-Cinglais, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Priyanka Chopra
Priyanka Chopra Jonas, (Jamshedpur, Bihar, Hindistan) lîstikvan, stranbêj û derhênera sînemaya hindî ye. Di sala 2000an de di Pêşberiya Rindê Cîhanê ya sala 2000an Miss World 2000 de bû jina rind a yekem a Cîhanê. Chopara, yek ji hunermendên herî payebilind û navdar ên Hindistanê ye. Tevî Xelata Fîlman a Neteweyî û 5 Xelatên Fîlman û gelek xelatên din wergirtiye. Di sala 2016an de hikûmeta Hindistanê wê bi xelata Padma Şrî da xelatkirin. Kovara Time navê wê xist nava lîsteya 100 kesên herî bi bandor di cîhanê. Kovara Forbes wê di nav 100 Jinên Herî Hêzdar ên Cîhanê de bi nav kir.
Jînenîgarî
Priyanka Chopra, bi malbata xwe re bi têkiliyeke xurt girêdayî ye. Priyanka, tevî birayê xwe yê biçûk Sîddharth û li heman qatê bi malbata xwe re di avahiyeke de dijîya. Ew bi taybetî nêzîkî bavê xwe bû. Bavê wê di Hezîrana 2013an de mir. Jiber heskirina bavê xwe di sala 2012an de wê bi destnivîsa deqek li ser milê xwe "keça lîl a bavê xwe" nivîsî ye. Ji ber ku ji zemîneke fîlman dernakeve, xwe wek jineke xweçêkirî bi nav dike. Diya wê ku li Bareillyê pisporê jinan e, dema ku dest bi kariyera fîlman kir, dev ji pratîka xwe ya piştgiriya Çopara berda.
Çopara wek her hîndoyek her sibe li ziyaretgehek piçûk a murtiyên cihêreng ên xwedawendên Hindu yên li mala xwe, ku ew bi xwe re jî digire, pujayan dike. Her çend ew bi helwesta xweya medyavan tê nas kirin jî, Chopra naxwaze ku di derbarê jiyana xweya kesane de bi eşkereyî parve bike. Berê bi lîstikvanên Akshay Kumar, Shahid Kapoor, û Harman Baweja re bi têkiliyên romantîk hatibû rojevê. Di sala 2018an de têkiliyek wê bi muzîkvan û lîstikvan Nick Jonas re dest pê kir. Ew ji bo lîstina yek ji jinên pêşeng di fîlima Bharat de îmze kiribû, lê rojek berî kişandina dîmenê xwe hilbijart. Nikhil Namit, hilberînerê fîlmê, got ku wê dev ji kar berda ji ber ku bi Jonas re têkilî danî û wê bi "hinek neprofesyonel" tawanbar kir. Chopara û Jonas di Tebaxa 2018an de di dema merasîmek Punjabi Roka de bi nîşan bûn. Di kanûnan 2018an hevjîn li Qada Umaid Bhawan, Jodhpur bi merasîmek kevneşopî ya Hîndû û Xiristiyanî zewicîn
Roman (wêje)
Roman, têgîneke wêjeyî ya ku koka wê ji peyva “Romanus” ya latînî, ku tê wateya “çîroka bûyera rastîn an jî nîgaşî ya pexşan” tê ye.
Wekî cureyeke wêjeyê, pênasa û watedayina romanê ne tiştekî hêsan e. Lew ra roman jî wekî hemû cureyên wêjeyê, wate û raveya wê li gora dem û rêbazên wêjeyî an jî hunermendên demê tê guhertin. Mirov dikare bi kurtayî an di di wateyeke teng de bibêje roman, nivîsên dûvdirêj yên ku bûyeran bi awayekî rastîn û bi zerengiyeke berfireh hildide dest û lêkolîna xislet, civak, nêrît, hest û dahûrandina azweriyên mirov vedibêje ye. Armanca romanê, nasandina xisletan û ragihandina sêwirandina bêsiûdî û hejaniyan ya ku bi alaviya bûyeran tê vegotin e. Romana xurt û sergewer dikare xwe bi her awayî bikirmişîne, bikeve her dirûvî û cihê cihê ji her mêjiyî, ji her bedewiyê û her mezinahiyê re bibe navgîn. Dikare bang li her nîgaşbaziyê û rastîbîniyê/ê bike û gelek deriyên nepenî yên gerdûnê li mirov veke.
Her romanek jiyanekê, cîhanekê heta mirov dikare bibêje xwezayekê şirove dike. Di tevê romanan de tukes nikare li du kes an jî du qewmînên ji hev rast bê. Heta di tevê wêjeyê de tu kes nikare li du romannivîsên ji hev rast were. Roman, digel şewqdana civakî, di bin daraza fermana fikr û ramana romannivîs de dimîne. Roman mirêka sinc û gerdîşên civakê ye. Roman camidî ye. Ew tiştekî veşartî nahêle û dîmena ku dibîne bi awayekî eşkere hildide dest. Tiştekî ku di jiyana rastîn de hebe û derbasî romanê nebe nîn e. Di romanê de sînor nayê danîn. Lewr ra di romanê de hêmanên ku ji rastiyê têne wergirtin hêza nigaş û dewlemendiya hundirî ya romannivîs xurtir dike û heta heyînên jiyana rastîn li pey xwe dixirikîne. Bo wê gelek caran tê gotin ku romannivîs mirovê ku ji xwe bi dûr ketî ye. Belê ne qure ye; dilnizm e. Ew her gav xwe li pey lehengên xwe diheşifîne. Ew kesêkî/e feşartî û winda ye. Tu kes nikare wî/ê di romanê de bibîne. Car caran wekî siyekê dide pey lehengên xwe, wî/ê dişopîne û bêdeng dimeşe. Romannivîs, lehengê xwe ber bi gêtiyeke nû de dixirikîne. Peyre hin bi hin mirov dikişîne nav rakêşarî, dilniwazî û veşarîtiya jiyana lehengên ku ew bixwe parçeyek ji jiyana me ya rasteqîn in. Jixwe romana rasteqîn jî ev e. Ango, divê ku romannivîs rêbayeke cawîdan efsaneyî bide çîrokê. Çendî ku çetîn be jî, ev çawanî bo roman û wêjeyê pêwistîbûneke girîng û jênager e.
Daraza ku em derbarê romannivîs de didin, girêdayî pirî an jî hindikiya tiştên nenasbar yên ku aşkerekirina kurahî, xweşikî û bedewiya şayesandinê dike ye. Digel hemû tiştî dîsa jî ne pêkan e ku mirov dikaribe bandora demê an jî mercên dîrokî, civakî û aborî yên li ser romanê mandele bike.
Cureyên romanê
Wekî têzanîn di derbarê romanê de di navbera romannivîs û vekolînerên wêjeyê de gelek nerînên cur be cur hene. Belê ne pêkan e ku mirov van hemû nêrînan pevgîhîne an pênaseke xuya û aşkere bo romanê dayne. Bi hîmî gava ku mirov di maweya mêjuyê de berhemên romannivîs û wêjevanan li ber çavan radixê, sê cureyên romanê yên bingehîn derdikevin pêşberî me :
Cureyên romanê yên bingehîn
Digel van hersê cureyên bingehîn yê romanê, dîsa mirov dikare gelek caran taybetiyên van hersê şêwazan di heman romanê de li nik hev jî bibîne.
Li gora şêwaza vegotinê
Bûyerên romanê bi awayên pircûre têne vegotin :
Hêmanên romanê
Li gora rêbaz û qaîdeyên romanê an jî lîteratûra wêjeyî hinek hêmanên romanê hene :
Belê di romana rastîbîn ya komalî de mijara bingeh, têkoşîna navbera çînan e. Di şêwaza romanên wisa de têkiliya navbera kesan, wekî lêkdana navbera karker û karsaz, axa û gundî, leşker û gerîla derdikeve holê.
Di romana gerdîşî de, têkoşana takekes ya li hemberî civakê û helwesta wî ya li dijî kevneşopiyan derdikeve pêş.
Di berhemên romannivîsê coşdar an jî di romana lîrîk de bingeh, lêkdana mirov ya bi xwe re ango hestên kes yên binakok û têkoşîna hundirî ye. Car caran jî ev têkoşînên hundirî û derveyî di romanê de li nik hev an di hundir hev de tê dîtin.
Saint-Christophe-sur-Avre
Saint-Christophe-sur-Avre, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Dêrîşk, Mêrgesor
Dêrîşk, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Qetmera Dîlokê
Pîvanek doşaviya qedayîfa rêsî di ya Dîlokê de carcaran tê bikaranîn lê berê di standardê de nebûye. Li Meledîyê pirranî ne deverûn lê navê qetmer tê bikaranîn.
Parsa berfîn
Parsa berfîn an pilingê berfê (bi latînî Uncia uncia), cureyekî parsan ji cinsê Uncia, binfamîleya Pantherinae û ji famîleya pisîkan (Felidae) ku li çiyayên Asyaya Navîn dijî wek Qazaxistanê.
Qetmera Dîlokê
Çêkirin
Fistiqê Dîlokê bipişirînin, bipelixînin, şekirê tevlî bikin, tevbidin. Ev ji bo hundirê wê ye.
Pelhevîrkan vebikin, ango girikê xwe vebikin, bikin pelhevîrk (şikeva). Wê têkela we ji bo hundirê wê çêkiribû têkin nava pelhevîrkan û bigirnijînin, bipêçin. Ango pelhevîrkan wekî xingalê girêbidin.
Di rûnbirêşkê de rûn bihelînin, bi kefgîrê qetmeran bikin nava rûn, biqijilînin. Paşê jî di nava doşaviya sar de binoqînin, derînin li binikên servîsê daynin.
Roman (wêje)
Hêmanên romanê
Binihêre: Lîsteya romanên kurdî
Orijînala gotarê: Adar Jiyan
Fuyuan, Heilongjiang
Fuyuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma  Heilongjiangê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 126.694 kesî
Store Le
Store Le, goleke di nava sinorê parêzgeha Østfolda Norwêcê de ye. Gol di navbera axa Norwêcê û Swêdê de bi ye.
Liebenwalde
Liebenwalde, bajarekî navçeya (Landkreis) Oberhavelê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Simmerath
Simmerath şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aachen li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.