cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xelat (pirtûk)
Nirxandin
Pirtûk bi "Ez " dest pê dike û bi "Tu" diqede. Ev xaleke balkêş e. Lê hundirê wê nehatiye tijekirin. Mijara "Ez" û "Tu" bi ser hev de naçin, teşeyê wan jî bi ser hev de naçin. "Tu" kêmasiyeke wêjeyî ya "Ez"ê temam nekiriye, dereke vala danegirtiye û ji navê wan pê ve tu tiştek têkiliyê di nava herduyan de ava nake.
Çi tîne hişê mirov? Mirov dibêje qey "Ez" û "Tu" du aliyên bi hev re têkîldar û cuda hatine nivîsîn. Lê na. Ev valahiyek e.
Heke "Tu" bi teşeyê "Ez"ê bûna, qewareya wan nêzî hev bûna û meraqeke mayî temam kiribûna, an jî tiştekî nehatiye hişê mirov bikira, serkeftî bû û pirtûk digihaşte qadeke cuda.
-- Hûn hatin ee!
Ma ev jî ne dubarekirina tiştekî ye. Erê. Lê nivîskar dubarekirina gotinê ne bi heman bêjeyan, bi bêje û hevokên cuda daye. Ma qey "wan" jî bersivek neda? Na. Ne pêwist e ku bidin. Lewre ev çîrok dirêj nebûye heta ku ew bersivê bidin. Ev çîroka 30 xulkeyî ye.
Çîroka hunerê ye ku nivîskar rê dide.
Kêmasiyeke çîrokê jî heye ku em ê li ser tiştekî bibêjin. Gelo em çima çîrokan dinivîsin. Armanc çi ye?
-- Nivîsandina mijarê.
-- Nivîsandina çîrokeke bi kurdî.
Armanca nivîskar çi be çîrok jî ew e. Armanc nivîsandina çîrokekê be, ziman, mijar, teşe, hûnandin û teknîka wêjeyî derdikeve pêş. Heke na, çîrok jî bi armancên din re dimire, bi wan najî.
Dema ku di vê çîrokê de "Ez" çêlî pismamê xwe dike, çîrok dikeve awakî din. Zêde neşikê jî ev kêmasî nivîskar dixirîne û çîrok bi awayekî din diqede. Dîsa jî bi qasî ku em bêjin çîrok e an na, serkeftî ye.
QERO Piştî çîroka balkêş, çîroka Qero heye. Dema hûn bixwînin, hin bi çîrokeke balkêş î din re rûbirû dimînin. Lê piştî 7 rûpelên çîrokê diqede, çîrok dibe du çîrok. Mijara yekê jin û mêr be, mijara ya din li ser Qero ye. Qero lawê malê ye. Mijara jin û mêr li ser çêkirina zarokan e. Mijara Qero li ser "qirixên" Amedê ye. Di çîrokê de du mijar. Lê ji ber ku mijara yekem nepediyar e û mijara duyem dest pê kiriye, çîroka Qero ne serbixwe ye. Ne ji vê kêmasiyê bûna ev çîrok jî dê bibûya sedema guftûgoyekê. Lewre berî ku mijara yekem biqede mijara duyem dest pê dike, mijara duyem serkeftî be jî ya yekem ne serkeftî ye.
Niha di vê çîrokê de hûn mijarê çawa dibînin. Hûn dikarin bêjin ev yekmijar e. Lê gelo wisa ye, dê, bav, mamoste û du bira, bi taybetî jî Qero. Na. Ev ne rast e. Ev hemû di hundir Qero de hatine nivîsin. Qero çîrokek e.
Serlehengê çîrokê heta rûpela 8an dayik e.
Dûvre serleheng Qero ye, mijar qirixên Amedê ne.
Divê em wiha şîrove nekin. "Çîrok li ser guftûgoyekê ye, li gor guftûgoyê zêdebûna zarokan bi mînaka Qero tê rexnekirin û yek çîrok e." Rast e. Armanc ev e. Lê çîrok ne ev e. Em li vir wêjeyê dinirxînin. Çîrok cureyekî derbirîna wêjeyê ye. Ew jî bi awayan tê nivîsîn. Hûn serbest in di warê avakirina awayekî nû de û armanca nirxandinên me jî jixwe ev e. Lê Qero çîrokeke şikestî ye. Guftûgo naqede, mamoste tiştekî naxe serê xwe û kesî din. Bûyera Qero jî dibe ku hin kesan îkna neke. Hingê wê bê gotin ku "çîrok ne mecbûr e ku guftûgoyê bigihîne encamê û xwendevan îkna bike". Ev rast in. Lê li dawiyê çi ma?
Di dawiyê de ev dimîne. Teşeyekî xweş zîl daye di vê çîrokê de ku divê bê dîtin.
Biyokîmya
Bîokemî an jî Kemîzindî, beşeke zanistiye ji zîndewerzanî yan Zindîzanî û zanista kemî ku madeyên kemîyî di laşên jîneweran de lêkolîn dike wek vîtamînan, RNA, DNA, hormonan û tirşiyên emînî û pir madeyên din.
Xelat (pirtûk)
Nirxandin
Armancek û du çîrok,Qero.
Du çîrok û yek mijar Qero.
Du mijar û yek çîrok Qero.
Lê ne serkeftî. Lewre ji bo serkeftina vê teşeyê dîsa zanebûneke teknîkî divê.
NERÎMANKÊ
Ev çîrok ji alî mijara lehenga jin ve balkêş e. Çima? Wêje timî bi leheng û dilqên gundî û hwd.nabe. Divê leheng, mijar, teşe, avakarî, ziman û hêmanên çîrokan dewlemend bin. Kes ji me nikare her roj li pey hev çîrokên heman lehengan bixwîne. Ji vî alî ve çîroka kurmancî mîna heman çîrokê ye. Nerîmankê bi xebitandina jineke xwefiroş, dilînî û nêzîkatiya wê ya jiyanê û ramanên wê balkêş e. Hin kêmasiyên di vê lehengê de hatine avakirin ev in: Dema we lehengek anî ziman, rast be an jî nîgaşî be, divê danasîna we ya leheng û kirinên leheng hevûdin bigirin û mirov nebêje “ma ev leheng çawa vî karî dike, çawa van gotinan dibêje?”
Xala duyem jî dikeve nêzîkatiya mirov a wêjeyê. Li gor we wêje divê mijar û lehengan li ser kîjan teoriyan ava bike? Mirov heta ku derê dikare lehengekî nîgaşî ava bike? Lehengê ku mirov ava dike gelo çi dide xwendevên. Heke wêje bi giranî xweşî, xweşkirin, xweşikî û bi vî awayî terbiye be, nexwe divê lehengeke weke Nerîmankê ku xwe difiroşe, an jî li cihên araqvexwaran her roj bi yekî re dide û distîne, dikare kesayeteke çawa mînak bide xwendevan. Heke gotinên Nerîmankê rast bin divê her jin vî karî bike. Lê civaknasî vê napejirîne. Nirxên civakan vê napejirîne. Em dest ji tevan berdin, nêzîkatiya zanistî ya hezkirin û evînê jî vê napejirîne. Gelo ev teorî çiqasî nivîskar bi xwe ve girê dide. Heke na, ma qey nivîskar heta hetayê serbest e. Civak ji bo wêjeyê çi wateyê dinimîne.
Heke mirov li gor teoriyên wêjeyî binirxîne, mirov ê li gor kîjan teoriya wêjeyî binirxîne. Civak û hîn gelek teoriyên sedsala 20 an dibêjin “divê wêje kul, keser û pirsgirêkên civakê, kêf, zewq û şahiyên ku têne jiyandin bi kar bîne.” Ev xalên reel in. Heke wêje xwe bi reelê (di wateya rastî, bi tenê rastî) ve girêde û sînor bike, nexwe qey tu tiştekî ku surrealîzm (sererastî) bide civakê tune? Bi rastî hene. Lewre hin tiştên ku îro ji me re ji rastiyê wêdetir, sererastî tên, dûvre weke rastiyên gelek balkêş derdikevin holê.
Pirsgirêka Nerîmankê ev e. Pirsgirêka “Hey Gewrê Hey” a di Mistek Jiyan a Çiya Mazî de jî ev e. Ev her du leheng divê ji nivîskarên kurdî re, bi taybetî jî ji nirxandêr û nivîskarên ku serê xwe bi teoriyên wêjeyî diêşînin tiştekî bibêjin, “divê hin tişt ji alî me ve bê zelalkin”. Lewre her cikav li gor xwe teşeyekî jî dide wêjeya dinê. Aha ev e pirsgirêkeke wêjeya kurdî.
TERMÊN BÊXWEDÎ
Mijareke balkêş e. Çend xortên li pey keçikan, Şindoyê travestî xwe li pey ... xwe didin kuştin. Lê ji çîrokê wisa tê famkirin ku hizbil-qontra ev kuştin pêkaniye. Çîrok kêmasiyeke me jî diyar dike û vê pirsê dertîne holê: Di nava evqas bûyerên kiryar-nediyar de çima çîrokên polîsiye derneketin holê? Bersiva vê pirsê nirxandina çîrokên heyî ji derdixe holê. Nivîskarên me ji % 95 bi wêjeyê re hevnasiyek ava nekirine; bingeha wêjeyê jî bi hevnasiyê ye. Nivîskaran bêyî ku çîrokê baş binasin, romanê baş fam bikin dest bi nivîskariyê kirine. Xwendin kêm e. Nirxandin tune.
Ev çîrok jî nêzîkî sînorên xwe bûye, lê nehatiye nav sînorê çîrokeke din. Dîsa jî polîsiyeyê tîne bîra mirov.
DERIYÊ MÊRDÎN "Deriyê Mêrdîn" bîranînek e. Bi rastî ev bûyerên zêrîn ên nivîskaran e. Lê hûnandin, teşe, teknîk, qeware, ziman, avakarî gelekî girîng e. Çîrok bi van hêmanên xwe radibe ser lingan. Dema ku di pirtûeke çîrokan de bîranîn, gotar û çîrok tevlihev dibin, çêfa xwe xera dike. Ev pirtûk jî wisa ye. Divê ku di van xalan de zêde baldarî hebe.
TU Çîroka kesê yekem e ji alî teknîkê ve. Nivîskar xwe dinivîse. Lê nivîskar li vir jin e, an mêr? Aha ev xalên tevliheviyê ne. Dema di çîrokê de çêlî dewlemendiyê bû, ev nayê wateya tevliheviya xetên stûr. Xetên stûr çi ne?
-tiştên ku çîrok û romanê ji hev diqetînin.
-tiştên ku helbest û çîrokê ji hev diqetînin.
-tiştên ku çîrok û gotarên ramanî ji hev diqetînin.
-tiştên ku çîrokên rêbazeke wêjeyî ji rêbazeke din diqetînin.
-tiştên ku cureyan û awayan ji hev diqetînin.
Bi gelemperî;
Dema nivîskar serê xwe bi karê xwe re neêşîne û li pey nûbûn û mezinkirinekê neçe, klasîk bimîne û weke herkesî bike, wê li dawiya hevalên xwe bimîne û tiştekî nû li wêjeyê zêde nake. Pirtûkên wan jî zêde nayên firotin, xwendin û nirxandin. Dilê wan jî dişikê, sar dibin û gel tawanbar dikin.
Na. An nivîskar tawanbar e, an nirxandêr.
Çavkanî
Nivîsa Rêzan Tovjîn ji www.nirxandin.com hatiye standin.
Emşê
Emşê, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Attenkirchen
Attenkirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freising li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Amt Rhinow
Rhinow şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Waltershausen
Waltershausen, bajarekî navçeya (Landkreis) Gothaê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Aechmophorus
Aechmophorus, teyranek e ji famîleya sonebinavkan (Podicipedidae).
Elver
Elver, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Hezar
Hezar, Ḧezar, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Macintosh
Macintosh modeleke kompûteran e ku ji aliyê fîrmeya Apple ve tê çêkirin.
Harpagos
Harpagos navê wezîrê padişahê dawiyê yê Împeratoriya Medan Asteyax e. Wî piştî ku padişah ji bo ku wî neviyê padişah Kûruş, Farisî: کوروش بزرگ, Romanization of Persian), li gor fermana padişahî nekuşt ciza kir û li gor hin riwayetan, goştê kurê wî pê da xwarin. Harpagos jî di şerê di navbera Kyros û Astiyages de xiyanet li Astiyages kir. Ew bi vê xiyaneta xwe di dîrokê de bi nav û deng e. Her wiha Herodot jî bahsê kiriye û dibêje ku piştî ku Astiyages di şer de têk diçe gotiye Harpages "Te dixwest tu tola xwe ji min hilînî, te ji bo çi kesekî ji Medan ne anî ser desthilatdariyê?" Paşê jî dibêje ku êdî piştî vê xiyanetê farisên ku berê di desthilata Medan de bûn, bûne fermandarên wan.
Dannenfels
Dannenfels şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Çiyayê Denalî
Çiyayê McKinley li Alaska ya DYAyê ye û bi 6.195 m bilindahiya xwe bilindirîn çiyayê li bakurê DYAyê ye.
Navê xwe ji serokdewletê DYAyê yê 25emîn William McKinley digire. Navê wê yê berê Denalî ye. Devedora çiyê bi navê "Parka neteweyî ya Denalî" tê parastin.
Sêvaz
Sêvaz (Kurmanci : Sêwas) yew wilayeto. Merkezê wilayetê Sêvazi sûka Sêvazia. Nifusa wilayetê Sêvazi 794,000a. Zerrê wilayeti de 16 qezey estê. Riyê erdê xo 28,477 km²a. Dormey wilayetê Sêvazi de wilayeti Meletî, Gurgum, Kayseri, Yozgat, Erzingan, Tokat, Giresun û Ordu estê. Zimistani hewaê Sêvazi zof serdo û zof varan vareno.
Şahmar
Şahmar, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
39 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Binesilawey Giçke
Binesilawey Giçke, Binesiławey Giçke, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Benat
Benat, Binat, gundekî navçeya Basan a Şirnexê ye.
39 b.z.
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Serdesor
Serdesor, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Çiftlikat
Çiftlikat, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Saarbrücken
Saarbrücken paytexta Saarlandê, yek ji herêmên Almanyayê ye. Nifûsa wî derdorê 180.000 kes e.
Avitxêr
Avitxêr, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Hengkuj
Bi qasî 12 heya 18 cm bilind dibe. Di nava mehên hezîran û tebaxê de kulîlk vedide. Li parzemîna Amerîkayê bêhtir tê dîtin. Ji av û avevekên ji rûyê erdê 100 heya 400 metro bilind in, hezdike. Bo baxçevaniyê tên çandin. Çend cureyên xwe hene.
Lêkdana tekeduregbûn
Bomaweya du allelên cuda yên heman sîfetê bo weçeyê, wekî lêkdana tekeduregbûn an jî “lêkdana monohîbrîd (bi înglîzî: monohybrid cross) tê navkirin. Di vê lêkdanê de, herdu bavanên yekem (P1) jî ji bo sîfeta diyarkirî yekreg in.Hemû weçeyên F1ê dureg in.
Monohîbrîd (tekeduregbûn) corek ji duregbûnê ye ko allelên bavanan ji bo yek sîfetek diyarkirî, ji hev cuda ne. Ango ji bo heman sîfetê, rûxsarebabata (bi înglîzî: phenotype) bavanan ji hev cuda ne. Wekî mînak, ji bo sîfeta rengê kulîlkê, rîweka polkeyê yek ji du rûxsaran li xwe digire, kulîlkê hin rîwekan mor, ên hinekan jî spî ye.
Bi lêkdana tekeduregbûnê, zalbûn û bezîwbûna cota allelan tê derxistin. Gregor Mendel rûxsara ko bi lêkdana monohîbrîd de, di nifşa F1ê de xuya dibe, wekî rûxsara zal (bi înglîzî: dominant phenotype) nav lê kir. Rûxsra ko di weçeyên yekem (F1) de veşartî dimîne jî wekî rûxsara bezîw (bi înglîzî: recessive phenotype) nav lê kir.
Ji bo rêbaza lêkdana tekeduregbûnê, pêdivî bi bavanên yekreg heye. Ango ji bo sîfeta diyarkirî, divê allelên bavan ji hev cuda bin lê bavan ji bo wê sîfetê yekreg bin. Lêkdana riweka polkeyê ya kulîlkên mor û yekreg, bi riweka polkeyê ya kulîlkên spî û yekreg mînake bo lêkdana tekeduregbûnê.
Bomawebabeta (bi înglîzî: genotype) kulîlkên mor ên yekreg AA, yên kulîlkên spî jî aa ye. Gametên herdu riwekan jî ji bo rengê kulîlkê tenê yek cor allel lixwe digirin. Gameta kulîlka mor, allela A, gameta rîweka spî jî, allela a lixwe digirin. Bi lêkdana van gametan weçeyên yekem (F1) ên bi bomawebabeta Aa peyda dibin. Ji ber ko rengê mor li ser rengê spî zal e,hemû nifşên F1ê bi rengê mor in. ,
Gregor Mendel weçeyên yekem (F1) jî bi perîna xweyî lêk da, di encamê de sê ser çar (3/4) ê weçeyên F2yê bi rûxsarebabeta zal, ango bi rengê mor xuya bûn. Yek ser çar (1/4) ê weçeyên F2yê bi rengê spî, ango bi rûxsarebabeta bezîw peyda bûn.
Çargoşeya Punnett
Ji bo pêşbînîkirina egerên lêkdanê, cor û rêjeyên bomawebabet û rûxsarebabetên weçeyan, rêbazek bi navê çargoşeya Punnet (bi înglîzî : Punnett square) tê bikaranîn. Ev rêbaz cara pêşîn, ji aliyê bomawezanistê brîtanî Reginald Punnett ve hat pêşvazîkirin loma navê wî li rêbazê hat danîn.
Ji bo lêkdanek tekeduregbûn a bavanên yekreg, ji her bavanek yek cor gamet peyda dibe, loma di vê lêkdanê de egera peydebûna yek bomawebabetê heye. Hemû weçe (F1) bi bomawebabeta Aa û bi rûxsarebabeta mor in.
Heke weçeyên F1 bi perîna xweyî werin lekdan, vê gavê ji her bavanek du cor gamet peyda dibe gameta “A” û gameta “a”. Pîtîn ango yekbûna gametên nêr û mêyê bi korane (bi şansê) rû dide. Divê hemû egerên yekbûna gametan were hesapkirin. Egera yekbûna gametan bi çar awayî pêk tê, AA, Aa, aA, aa. Aa û aA heman zanyariyên bomaweyî lixwe digirin loma wekî yek cor tê hesîbandin.Li gor vê rewşê, di weçeyên F2 de du ruxsarebabet, sê bomawebabet tê ditin. Bomawebabetê F2, AA, Aa û aa ye. Rêjeya bomawebabetê : 1: 2: 1 e. Herwîsa sê ji çar weçeyên F2 kulîlkên mor, yek ji çar weçêeyên F2 jî kulîlkên spî lixwe digirin. Ango rêjeya rûxsarebabeta weçeyên F2, 3 mor : 1 spî ye.
Qodîgan
Qodîgan (navê wê bi tirkî Kurşunkaya lê kirine) gundekî Kebana Xarpêtê ye.
Shangqiu
Shangqiu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.362.975 kesî
Waltrop
Waltrop, bajarekî navçeya (Landkreis) Recklinghausenê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Kerik
Sê gundên bi vî navî hene:
Serpêl
Serpêl, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Avitxê, Geverê û Wargeha Mexmûrê dijîn.
Sîxsor
Sîxsor, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Aydıncık
Aydıncık, Navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe ya navçeyê
Erdnîgarî
Navçe li rojavayê parêzgeha Mêrsînê cîh digire û yek ji navçeyên perava Deryaya Navîn ê.
40 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Ziyaniş
Ziyaniş an jî Jiyaniş, gundekî girêdayî navçe Çelê ya bi ser Culemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Gauersheim
Gauersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Peymana aştiyê
Peymana Aştiyê rêkkevtineka navbera du aliyên pevçûyî, piraniya caran du welatan, e ko bi awayekê fermî şer an pevçûneka çekdarane dawî dikit. Peymana aştiyê ne xwedanedest an teslîmbûn e ne jî agirbes û çeksekinandin e. Di agirbesê da herdu alî jibo heyameka diyarkirî an jibo devereka diyarkirî şerî radigirin. Di çeksekinandinê da herdu alî şerî radigirin da danûstandinên jibo lihevhatinekê destpêbikin û ew bi awayekê têrker lihevnehatine. Di xwedanedestê anko teslîmbûnê jî da arteşê aliyekî an hukmeta wî welatî çekê xwe dadinit û xwe davêt ber rehma aliyê serkevtî.
Nedim Şener
Nedim Şener (jdb. 1966 li Almanya) nivîskar û rojnamevanekî romî (tirk) ye. Adara 2011an ji ber endametiya rêxistina girêdayî dewleta veşarî (kûr) Ergenekonê, bi tevî Ahmet Şık hat girtin û adara 2012an jî berdan. Darizandina wî didome, nehatiye beraetkirin. Şener li Mengen a parêzgeha Boluyê mezin dibe. Sala 1991ê di rojnameya "İlkhaber" (nûçeya yekem) de dest bi rojnamevaniyê dike. 1992 - 1994 di rojnameya Dünyayê (Erdxan, dinya) de kar dike. 1994an derbasê Milliyetê dibe.
Hacî Hesen, Meydan
Hacî Hesen, Ḧacî Ḧesen, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Amt Nennhausen
Amt Nennhausen şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Osman Faris
Hunermend û muzîkjenê Kurd, di 15’ê Nîsana 1955’an de li gundê Kerbawî yê ser bi bajarê Qamişlo yê Rojava ji dayîk bûye û yek ji navdartirîn pêşengên strana nûjen a Kurdî tê dîtin.
Jiyan
Bavê wî Faris bave Fîras hunermend û helbestvanekî mezin ê gund bû û Osman dengbêjekî bi dengekî şîrîn bû û di cejnê de stran digotin û gelek kes li dora wî kom dibûn ku wî bibihîzin, lê bavê wî dixwest ku kurê wî Osman biçe. dibistan. Lê Osman bi qirika zêrîn hatiye afirandin û ji zarokatiya xwe de bi dengê xwe yê şîrîn stran gotine û weke bîranîneke zaroktiya xwe dibêje ku gel jê xwestiye ku stranan bêje û di vê atmosfera teşwîqê de wî qedandiye. qonaxa seretayî ya perwerdehiya xwe ya bi cudahî. Dema ku temenê wî gihîşt sêzdeh salî, koçî bajarê Qamîşloyê dike, lê ji ber ku çûye Kurdistanê, bi taybetî li bajarê Zaxo, îmtîhana pola nehan nedaye û piştre li gel bavê xwe bi zimanê kurdî dest bi karê hunerî kiriye. konseran.
Du salan li wir ma, paşê vegeriya Qamişlo û navê wî dest pê kir.
Û di sala 2006 de yekem konsera xwe ya solo da, ku tê de stranên bavê xwe û stranên folklorî gotin.
Stranên wî
Othman Fares 5 stranên mîna tomar kirine
Te agir deme
Kol û derd
Ev sê sale min qedya
gli u gazne xwe be ki bkm
jiyana şexsî
Di sala 2016an de zewicî. Dê û bavê wî du kur hene, kurek û keçek, û ew niha li gundê xwe Kerbawî dijî.
Xirbê Ilto
Xirbê Ilto, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Bûnesre
Bûnesre, gundekî navçeya Basan a Şirnexê ye.
Sûr, Amed
Sûr, navê navçeya ku di nav sûrên Amedê de ye.
Ol û civak
Pirraniya civaka navçeyê ji kurdan pêk tê. Olên navçeyê jî îslam, elewîtî û mesîhîtî ne.
Cihên turîstîk
Navçeya Sûrê dereke pir dîrokî ye. Dora navçeyê bi sûran hatine girêdan. Sûrên navçeyê pir navdar in.
Tax û gund
• 2
Nêrgizlî
Nêrguzî, gundekî navçeya Wêranşara Rihayê ye.
Êtîmokê kurîdirêj
Êtîmokê kurîdirêj (Aegithalos sp.), çûkeke biçûk e ji famîleya êtîmokan (Aegithalidae).
Dêrhadet
Dêrhadet, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Behirke
Behirke, Beḧirke, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Eching, Freising
Eching şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freising li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Tiyare
Tiyare, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Brasenia schreberi
Brasenia cinsekî riwekan ji famîleya kabombayan Cabombaceae ye. Ji cihên germ û tropîk hez dike. Li Çîn û Japonê vê gihayê dixwin.
Xirbê Îso
Xirbêîso, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Şamxî
Şamxî, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Amanda Seyfried
Amanda Seyfried, (Allentown, Pensîlvanya, DYA) aktrîs, stranbêj û modelekê amerîkî ye. Seyfried li Allentown, Pensîlvanya ji dayik bû û li wir mezin bûye. Di temenê 11e salî bû dest bi modeltiyê, di 15e saliya xwe de jî dest bi bi lîstikvaniyê kiriye.
Jînenîgarî
Seyfried li Allentown, di 3 Kanûna 1985an de li Pensîlvanyayê hate dinê. Diya wê, Ann (née Sander), terapîst û bavê wê, Jack Seyfried, karê dermanfiroşiyê dikir Seyfried di 2003an de dibistana navîn a William Allena Allentown qedand.
Xwişkek wê yê mezin bi navê Jennifer Seyfried heye, Jennifer Seyfried, muzîkjenek di koma rockê ya ku bi orgê tê rêvebirin bi navê Love City de muzîkjeniyê dike. Seyfried di payîza 2003an de li Zanîngeha Fordham xwe qeydkir kir, lê piştî ku rola wê di Mean Girls Girls de hate pêşniyarkirin wê dest bi xwendina zanîngehê nekir.
Seyfried diyar kir ku nexweşiyên tevlihevî yên anksîyete, obsesîf, kompulsîf û panîkgirtin pêre heye. Di heman demê de tirsa wê ya sehneyê heye û hete nîsana 2015an xwe ji dika şanoyê dûr digire.
Çeksekinandin
Çeksekinandin bi awayekî kêra dawiya şerê navbera aliyên şerker û pevçûyî (pir caran elata) e.
Amanda Seyfried
Jînenîgarî
Seyfried destpêka sala 2016 bi lîstikvana rola sereke ya fîlma The Last Word bi aktor Thomas Sadoski dest bi têkiliya hevaltiyê kir. Seyfried piştrast kir ku ew di 12ê îlona 2016an de, nîşan bûne û di Adara 2017an de, bi merasîmek taybetî de zewicîn. Du zarokên wan hene, keça wan di adara 2017an de hate dinê, kurê wan di îlona 2020an de hate dinê.
Çeksekinandin
Çeksekinandin ne hema agirbest e. Agirbes sekinandineka demkurt a şerî li tevaya eniyên şerî an li hindek deverên diyarkirî ye. Lê çeksekinandin bi awayekî "Modus Vivendi" ye anko aliyên pevçûyî hebûn û mana hevdu dipejirînin û biryarê didin ko jiyan wekî xwe dewam bikit. Bi vî awayî kifş e ko çeksekinandin ne peymana aştiyê ye. Carina jibo peymaneka aştiyê salên dirêj yên danûstandinan divên.
Amanda Seyfried
Jînenîgarî
Seyfried endamê desteya rêxistina NGO INARA ye ku alîkariya zarokên penaberên ku di encama pevçûnê de birîndar bûne, û ji wan re dermanên ku ew hewce ne peyda dike.
Çeksekinandin
Bi giştî, Neteweyên Yekbûyî tenê serperiştiya lihevhatina aliyên pevçûyî jibo agirbesan dikit û pevçûyî bi xwe dibê jibo peymana aştiyê di navbera xwe da danûstandinan bikin. Lewma di qanûna navneteweyî da agirbesên NY aliyan jibo domandina agirbesê neçar nakin.
Mînakên herî berçav yên çeksekinandinê di dîroka nûdem a cîhanê da çeksekinandina Şerê Koreyê li sala 1953ê ye ko heta niha jî çi peymanên aştiyê bi dû ra nehatine.
Amanda Seyfried
Kariyera wê
Piştra wê di televîzyonê bi Veronica Mars re bi navê rola Lilly Kane lîst. Di rola xwe de, Veronica hevala herî baş a Marsê ye.
Seyfried di lîstikên mêvan de di rêzefîlmên cuda yên TVyê, wekî House M.D., Justice, Law & Order: Special Victims Unit , CSI Crime Scene Investigation û Wildfire lîstîye.
Di sala 2007an de, wê wek Mamoste Mia wek Sophie Sheridan yekem rola sereke girt. Di 2008an de, wê bi Megan Fox re di fîlma Jennifer's Body de lîst. Fîlim di 2009 de hate weşandin. Herî dawî, wî di fîlima Teddy Bear 2 de bi navê rola Samantha lîst.
Duygu Asena
Duygu Asena (jdb. 19ê nîsanê 1946 li Stembol; m. 30ê tîrmehê 2006 li heman cihê) rojnamevan û nivîskareke tirk bû. Di tevgerên femînîst de cih digirt, bo mafên jinan têdikoşiya.
Wekî gelek çalakvanên tirk ên mafên mirovan û tevgerên jinan, xwe ji kurdan dûr digirt. Di salên 1990î de li bakurê Kurdistanê kurd dihatin kujtin, windakirin û koçberkirin. Bi taybetî jin û zarok dibûn mexdûrê şer. Lê Asena û femîstên tirk guhên xwe ji jinên kurd re digirtin, îgnore dikirin.
Sala 1978ê di derxistina yekem kovara jinan Kadinca - Jinkîyê de cih digire. Bi hevalên xwe ve di salên 1980yî de kovarên Onyedi-Hivde û Kim - Kê dertînin. Sala 1987ê yekem romana wê tê weşandin: Kadının adı yok - navê jinê nîne.
Sala 2006ê ji ber tûmora mejiyê jiyana xwe jidest dide.
Axwêran, Sirûc
Axwêran, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
41 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Bêlat
Bêlat, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Kûndelê
Kûndelê, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
The Sharezoor
The Sharezoor navê ferhenga kurdî (Soranî)- İngilîzî ye ku ji aliyê Şefîq Qezzaz (Shafiq Qazzaz) ve hatiye nivîsandin. Navê ferhengê ji navê bajarê Kurd Şarezor hatiye wergirtin.
Mezintirîn ferhenga soranî-inglîzî
Ferhengî Şarezor Kurdî-Îngilîzî (The Sharezoor Kurdish-English Dictionary) mezintirîn ferhenga kurdî-îngilîzî ye ku ta niha heye. Ev ferheng ji alî wezîrê karûbarên mirovanî yê Başûrê Kurdistanê Dr. Şefîq Qezaz (Shafiq Qazzaz) ve hatiye danîn û sala 2000ê li Hewlêrê ji weşanxaneya Aras belav bûye.
Qezaz ji salên 1960î ta derketina wê li ser vê ferhenga 600-rûpelî xebitiye.
Nirxandin
Gelek sedem hene bêt gotin ku ev baştirîn ferhenga zimanê kurdî ye ku li ber destê xwendevanan e. Lê kêmasiyên wê jî pirr in. Ferheng tenê zaravaya soranî ji xwe re bingeh girtiye. Tevî ku hin peyvên kurmancî hatine dan jî, ew pirr kêm in û li ser bikaranîna wan jî daner zêde ranewestiye. Herwa eger heman peyvê di soranî de wateyek û di zaravayek din yê kurdî de maneyek dî hebe, tenê wateya soranî hatiye dan.
Ahmet Şık
Ahmet Şık (jdb. 1970 li parêzgeha Edeneyê), rojnamevanekî romî (tirk) ye. Di darizandinên rêxistina girêdayî dewleta veşarî (kûr) Ergenekonê de tê darizandin. Di 3ê adarê 2011yê hat girtin, 12ê adarê 2012yê de berdan. Ji doza endametiya rêxistina Ergenekonê nehatiye beraetkirin. Di beşa rojnamegerî ya zanîngeha Stenbolê de dixwîne. Yekem car di rojnameya Milliyetê de dest bi rojnamevaniyê dike. Di nava salên 1991 - 2007 di rojnameya kemalîst Cumhuriyetê de dixebite.
Ilbesheim
Ilbesheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Rasileyn
Rasileyn gundekî ku bi navçeya Hezroya Diyarbekrê ve girêdayî ye.
Şoxot
Şoxot, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Xerabê Fêro
Xerabê Fêro, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
42 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Gûzereş
Gûzereş an jî Gwîzereş, gundekî girêdayî navçe Çelê a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Erebwêrî
Erebwêrî an jî Arepwêran, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Tamrot
Tamrot, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Mühlenberge
Mühlenberge şaredariyeke navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Riza Topal
Riza Topal, hunermend û helbestvanekî kurd e. Hê di salên zehmet ên 1960-70 yan da, wî bi serbilindî xwe wek hunermendekî kurd da naskirin. Bê guman ji ber vê tercîha xwe wî gelek êş û cefa kişand û ji gelek tiştan jî ma bê par.
Li gor dîtin û ramana wî, wek milet hewcedariya me kurdan bi hunera nîgariyê (şêwekariyê) jî heye. Ew zû pê hisiyaye ku sloganên tûj ên vitivala, nikarin şikil bidin sewiya rindî, kalîte û estetîka hunera miletekî. Ew ji aliyê xwe va, ji xwe bawer, bi awakî mutewazî bi vê doza hêja ya gihiştina sewiya miletên serbest û serbilind rabûye. Ew dixwaze ku di hunera hevpar a cîhanê da bîla para me kurdan jî hebe, lê belê ev par divê ne bê naverok be, berevajiyê wê divê ev huner bi kaniyên kultur, dîrok û xusiyetên kurdan û Kurdistanê va were avdan. Di vê pêvajoyê da ew wek hunermend û her wusa hunera ku ew diafirîne serbestiya xwe jî wenda nakin. Zimanê estetîka hunera wî bi zimanê cîhanî ye û di eynî wextî da bi kurdî ye jî. Li ba Riza Topal hostetiya vê mêzînê heye. Hunera Riza Topal hunerekî nûjen e. Her çiqas ku qabîliyeta wî di heremên abstrek da xwiya dike jî û kengê bixwaze dikare per û baskên xwe di vê herema hunerê da jî veke, xwiya dike ku realîzm û her wusa realîzma kurdan û Kurdistanê eve zûva ye ku wî xistiye bin tesîra xwe. Ew dixwaze bi fîgur û dîmenên kurd û Kurdistanê resimên xwe çêke. Lewra nîgarên bi vî awayî, ji aliyê kesên ne kurd va jî, tafil wek xusîsiyetên civat û welatê kurdan tên naskirinê. Ew hewcedariya vê yekê dibîne, lewra di sîstema bêbext a bindest kirin û bindest hiştina kurdan da, daxwaza xêrnexwazan ew bû ku kurdan wek milet û Kurdistanê jî wek welat ji rûyê dinê tune û wenda bikin. Hunermend bi hemû hêza xwe, li himberê vê xewna dagirkeran radibe. Lêbelê realîzma Riza Topal ne realîzmekî fotografî û hişk e. Realîzma wî wekî bayê hênik ê biharên Kurdistanê ye: Nerm, sivik, serbest û lîrîk. Ew hosteyê rengan e, rengên ku ji xwezeya welatê me dertên bi hostatiya hunera wî xwe digihîjînin hunera cîhanê. Ev rengên xwezayê, bi cil û bergên jinên kurdan ra ketine govendê, ev govenda hevrêsîn û hevhunandinê ye. Riza Topal, helbestvanekî kurd e. Yek ji kedkarên rêza pêş a avakirina hunera nûjen ya kurdî ye. Ew ji bo me mamostekî hêja, siwarekî gernas û helbestvanekî rengan e. Ji aliyê dî va, çewa ku di hevpeyvîna ku kovara NÛDEM ê pê ra kiriye da xwiya dike, hunermend Riza Topal eve ji zû va ye ku bi edebiyatê ra jî mijûl dibe: Wî gelek berhemên edebî ji zimanê almanî wergerandiye ser zimanê kurdî (zaravayê kurmancî) û her wusa wî bi xwe jî gelek berhemên edebî nivîsandiye. Çewa ku em pê dizanin ev xebatên wî yên edebî hê rûyê rojê nedîtine, ango hê nehatine çapkirinê. Di vî warî da weşanxane û dezgehên ku bi xebatên edebiyatê ra mijûl dibin divê destê alîkariyê dirêjî Riza Topal bikin.
Di pêvajoya avakirina civatên hevdem da, despêkê da arîstokrasî û paşiyê jî burjuwazî alîkarî û mil da ji bo pêşketina hunera nîgarî (resim û heykel). Gelek dewlemend ji bo xwe civanbendan (koleksiyonan) avakirin. Ev civanbend paşê bûn bingehên muzaxanên hunerê. Lê belê haya me kurdan hê ji vê tecruba xelkên dinyayê tune ye. Ku meriv xebatên xanima hêja Hêro Telabanî yên derbarê hunerê dane aliyekî, meriv leqayê tu civanbendên kurdan nayê. Ne li bakûrê Kurdistanê, ne li başûr û ne jî di nav diyasporaya kurdan da tu xebatên avakirina civanbendên rêk û pêk xwuya nakin. Ji alîkî da bi sedan hunermendên kurd hene ku ji wana bi dehan kes di sewiya hunermendênên Awrupî da ne û ji aliyê dî va jî civat û dezgehên kurdî ku haya wan ji hunerê tune û bi pê ra elaqeder nabin hene.
Bê guman di şertên gelek zehmet da hunermendên kurd hunera xwe diafirînin û gelak caran jî ji bê çaretiyê hunera xwe bi erzanî difroşin kesên ji miletên cuda. Ango ji niha va li ba kesên ne kurd yên hunerdost da bi bi sedan, dibe ku bi hezaran berhemên ku bi destên hunermendên kurd hatine çêkirin hene. Alîkî din ê vê trajediyê jî ew e ku, beşekî mezin ê babet û naveroka vê hunera ku em behs dikin, li ser civat û pirsgirêkên miletê kurd e, û çewa ku min li jorê jî got, kurd ne bi vê hunerê ra elaqeder dibin û ne jî tu xeman dixwin. Tecrubên miletên din bi me nîşan didin ku, di wextekî ne ewqas dûr da, wê îca kurd çi wek dezgeh û çi jî wek kes, bi bihayekî gelek mezin bikebin bi dû van berhemên hunermendên kurd ên belewela û wenda.
Qêsra Jêrî
Qêsra Jêrî, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Fahrenzhausen
Fahrenzhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freising li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Bozyazı
Bozyazı, Navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe ya navçeyê
Erdnîgarî
Navçê yek ji navçeyên perava Deryaya Navîn ê û li rojavayê parêzgeha Mêrsînê cîh digire
Gusê
Gusê, gundekî girêdayî navçe Gever a bi ser Colemêrgê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Agirbest
Agirbest ragirtina şerî di navbera aliyên pevçûyî da jibo heyameka diyarkirî û li tevaya eniyên şerî an li hindek deveran e. Agirbes mumkin e ko bi awayekê fermî bihêt ragehandin an jî bê ragehandineka fermî bit. Agirbes, di navbera du hêzên ku bi hevdû re şer dikin de dibêt. Şer, di dema ku herdû alî jî di heman fikrê de bin ku bidina sekinandin û êdî bi hevdû re şer nekin, bi hevdû re têkiliyê didênin û ji hevdû re dibêjin ku wê êdî li dijî hevdû şer nekin. Bi vê gotinê re, êdî li ser bi hev re ne şerkirinê re bi awayekî prensibî lev dikin. Piştre wê levkirinê ku dikina fermiyetê de, êdî wê ne şerkirina di nava hevdû de mayinde dikin. Bi wê re, êdî aşîtî di nava wan de dibêt. Ew, levkirina wan jî, bi paymanî dibê. Minaq, di dema şerê di naqabîna hîtî û misrîyan ê Kadeşê de bi hevdû re bi nivîskî peyman çêkirin û êdî levkirin.
Di şerên ku bûna de, levkirin, piştî ku hatîya kirin de, agirbest bûya ş şer bi dawî bûya. An jî, weke rêyeke din ya bi dawîbûna şer jî, ku aliyek aliyê din têk bir û êdî hêza wî ya şer nehişt, êdî şerê di nava wan de bi dawî dibê. Lê ev bi gotina agirbestê re nayê ser ziman. Di dema ku hêzekê yek têknekirî ku levkirin bû û êdî li gorî wê lêkirinê êdî di nava wan de şer nebû, hingî, ji wê re agirbest tê gotin. Di rewşên agirbestê de, bi teybetî, herdû hêzên ku bi hevdû re şer dikin, hêza wan li ser xwe ya.
Zîndana Ebûxirêbê
Ebûxirêb girtîgeha here mezin a Iraqê bûye ku mehkumên siyasî bi taybet dibirine wê derê, ku dikeve jêriya rojava ya Bexdayê. Li salên heştiyan bi hezaran kurd û ereban di vê girtîgehê de bûn.
Weihui
Weihui, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Toxaç
Toxaç, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Nawmaçik
Nawmaçik, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şimşim
Şimşim, gundekî girêdayî navçeya Amedê Hezroyê ye. U Gundeki Kuruciye.
Finika Gelî
Finika Gelî, gundekî navçeya Basan a Şirnexê ye.
Evarcha arcuata
Evarcha arcuata pilindirê hilpekînê ye.
Qêsra Jorî
Qêsra Jorî, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Çoqçe
Çoqçe, Çoqçepînar, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
43 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Berdehuştirî Refet Axayî
Berdehuştirî Refet Axayî, Berdeḧuştirî Ref'et Aẍayî, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Tertîka Jêr
Tertîka Jêr, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Hewlêrî
Hewlêrî ev tişt û mirov e ku ji bajar û herêma Hewlêra Başûrê Kurdistanê ye. Niştecihên yek ji kevintirîn bajarên ku jiyana tê de bedewam bûyî hewlêrî ne.
Gurgan, Şiwan
Gurgan, gundekî Şiwanê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Xirbê Koçek
Xirbê Koçek, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Antoni Gaudí
Antoni Gaudí i Cornet (z. 25ê hezîranê 1852an - 10ê hezîranê 1926an) mîmarek ketelan ji Spanyayê bû ku wekî pêşengê herî mezin ê modernîzma ketelanî tê zanîn. Karên Gaudí xwedî şêweyek pir kesane ne û stîla wî wek sui generis tê binav kirin. Piraniya xebat û avahiyên wî li Barselona ne, tevî xebata wî ya sereke, dêra Sagrada Família.
Gaudí di hemû jiyana xwe de bi mîmarî, xweza û olê re eleqedar bû. Wî her hûrguliyên afirandinên xwe plan kir û seramîk, xalîçe, karkirên hesinî û yên din xiste nav. Di amadekirina materyalan de wî teknîkên nû jî, wek teknîka trencadís, afirand û bi vî rengî perçeyên seramîk ên wêran bikar anî.
Di bin bandora hunera neogotîk û teknîkên rojhilatî de, Gaudí bû beşek ji tevgera modernista ya ku di dawiya sedsala 19an heya destpêka sedsala 20an de gelek serketî bû. Wî bi karê xwe modernizmê pêşxist û îlhama xwe ji şêwazên organîk û formên xwezayî girt. Gaudí pir kêm planên berfireh ên karên xwe xêz dikir û li şûna wê tercîh dikir ku wan wekî modelên 3D biafirîne.
Karê Gaudí îro gelek populer e û hê jî dibe bingeha lêkolînên mîmaran. Karê wî yê sereke wî Sagrada Familia, ku hê jî nehatiye xilaskirin, monumenta herî ziyaretkirî ya Spanyayê ye. Di navbera salên 1984 û 2005 de, heft karên wî ji hêla UNESCO ve cîhên mîrasa cîhanê hatin ragihandin. Baweriya wî ya katolîk-romayî di jiyana wî de binhegîn bû û bi dîmenên cuda di karên de xuya dibe. Ji ber vê yekê wî navê paşnavê "Mîmarê Xwedê" [6] wergirt û bû sedema tazîza wî.
Sîyehseran
Sîyehseran, gundekî ser bi navenda bajarê Colfayê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hozana
Hozana, gundekî navçeya Rihayê Wêranşarê ye. Ev gund yek ji gundên êzîdiyên Wêranşarê ye.
Qûzre
Qûzre, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Kifercîn
Kifercîn an jî Kuvercîn gundekî ku bi navçeya Hezroya Diyarbekrê ve girêdayî ye. Kifercîn ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Paulinenaue
Paulinenaue şaredariyeke navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Gammelsdorf
Gammelsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freising li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
44 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Bamered
Bamered, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Rıfat Ilgaz
Mehmet Rıfat Ilgaz (jdb. 1911 li Kastamonu - m. li Stenbol), helbestvan, nivîskarekî navdar ê tirk bû. Bi romana xwe ya Hababam Sınıfı (Pola Hababam) hat naskirin ku ji vê romanê rêzefîlmek hat kişandin.
Xwedî nêrînên demokrat û çepgir bû. Helwesta wî ya bo bicihanîna maf û daxwazên kurdan nêzîkî ya çepa tirk bû. Nedixwest kurd çarenûsa xwe bi xwe terxan bikin, dixwest di bin desthildariya Tirkiyeyê de hin mafên wan ên çandî bên naskirin.
Silêman (pêxember)
Silêman keyekî Îsraêlê bû. Di Încîl Îbranî, Încîl, û Quran de derbas dibe.
Rock Dog
Rock Dog fîlmekî anîmasyonî yê di sala 2016ê de ji aliyê Ash Brannon ve hatiye hênandin. Tê de J. K. Simmons, Luke Wilson, Eddie Izzard, Lewis Black, Kenan Thompson, Mae Whitman, Jorge Garcia, Matt Dillon û Sam Elliott xwedî rolên sereke ne.
Silêman (pêxember)
Çavkanî
Çavkaniyên herî kevin ên li ser jiyana Silêman padîşah, di Încîl Îbranî de pirtûkên Samûêl II, Padîşah I û Dîrok I in.
Silêman di Încîl Îbranê de
Silêman kurê Dawid û Batşêbayê bû. Mana navê wî "silamet" an "aştî" ye.
Silêman ne kurê Dawid ê nixûrî bû, lê dîsa ew ji aliyê bavê xwe ve hat hilbijartin ku bibe padîşah. Wî li Orşelîmê çil salan padşahtî kir û ji bo dewlemendî û şehrezayiya xwe gelek bi nav û deng bû.
Silêman li Orşelîmê ji Xwedê re perestgeheke mezin ava kir û ji xwe re jî qesreke pir mezin û xweş ava kir.
Di destpêkê de wî guhê xwe da emrên Xwedê, lê ber bi dawiya jiyana xwe ew ji riya Xwedê dûr ket. Wî gelek jin ji xwe re anîn, lê ew hemû pûtperest bûn û wan dilê wî ji Xwedayê rastîn zivirand. Ew li pey pût û xwedayên din ket û wî li ser çiyayê pêşberî bajarê Orşelîmê
Şehrezayiya Silêman
Rojekê du fahîşe hatin ba padîşah û li ber wî sekinîn. Yekê ji wan got: «Efendî! Ez û eva ha, em di eynî malê de rûdinin. Çaxê ez bi wê re di malê de bûm, min zarokek anî. Piştî du, sê rojan, wê jî zarokek anî. Em herdu bi serê xwe bûn, tu kesî li ba me nebû. Bi şev kurê wê mir, çimkî ew li ser wî raza bû. Nîvê şevê ew rabû û çaxê ez razam, wê kurê min ji rex min rahişt û ew xist himbêza xwe; lê kurê xwe yê mirî xist himbêza min. Sibehê, çaxê ez rabûm ku şîr bidim kurê xwe, va ye, ew mirî bû. Lê gava min lê nêrî, min dît ku ew ne kurê min e.» Lê fahîşa din got: «Na, bi rastî yê mirî kurê te ye û yê zindî kurê min e.» Û herduyan devjenî kir.
Li ser vê yekê Silêman padîşah got: «Eva ha dibêje ku ‹Zarokê zindî kurê min e!› û ya din dibêje: ‹Na, ew yê min e!› Şûrekî ji min re bînin!» Wan şûrek anî û padîşah got: «Kurê zindî bikin du perçe û nîvî bidin vê jinê û nîvê din bidin ya din.»
Lê dilê fahîşa ku diya kurê sax bû, bi kurê wê şewitî û wê ji padîşah re got: «Mîrzayê min, bila kurê zindî bidin wê, wî nekuje!» Lê belê ya din got: «Bila ew ne yê min û ne jî yê te be, bila wî bikin du perçe!»
Hingê Silêman padîşah biryara xwe da û got: «Kurê zindî bidin jina pêşî. Kurê wê nekujin, çimkî diya wî ew e.»
Çaxê hemûyan li ser biryara padîşah bihîst, ji wî tirsiyan, çimkî wan dît ku bi şehrezayiya Xwedê hukumdarî kir. (Padîşah I, 3)
Gotinên Silêman
Silêman sê hezar metelok yanî mamik gotin û hijmara stranên wî 1005 bûn. Gotinên wî û gotinên çend zilamên din di Încîl Îbranî de di pirtûka Gotinên Silêman hatine berhevkirin.
Ev çend gotinên Silêman in:
Destpêka şehrezayiyê, tirsa Xudan e û naskirina wî fêmdarî ye.
Di hemû kirinên xwe de, Xwedê bîne bîra xwe û ewê riyên te rast bike.
Qurbanên mirovên xerab ji Xudan re mekruh in, lê duaya mirovên rast li xweşê wî diçe. Jina hêjabilind, taca mêrê xwe ye.
Xanî û dewlemendî mîrasa ji bav e, lê jina fêmdar ji Xudan e.
Zarokek jî bi kirinên xwe tê naskirin; tê dîtin ka karên wî rast û pak in, an ne.
Zarok li gor riya ku divê pê ve biçe perwerde bike, ew di pîrîtiya xwe de jî ji wê dernakeve.
Şeş tişt hene ku Xudan ji wan nefret dike,heft tişt hene ku jê re mekruh in: - Çavên qure, - Zimanê derewîn, - Destên ku xwîna bêsûc dirijînin, - Dilê gêrûfenker - Lingên ku ji bo xerabiyê dilezînin, - Şahidê derewîn ê ku derewan belav dike, - Mirovê ku cihêtiyê dixe nav birayan.
Bi ketina dijminê xwe kêfxweş nebe û bi terpilîna wî dilgeş nebe.
Nebêje: «Wî çi li min kiribe, ezê wusa li wî bikim, ezê li gor kirinên wî lê vegerînim.»
Bersîva nerm hêrsê disekinîne, lê belê gotina hişk xezebê radike.
Zimanê mirovê şehreza, zanînê dixemilîne, lê belê ji devê mirovê bêaqil dînîtî dipijiqe.
Çavên Xwedê li her derê ne, çavnêriya qenc û xeraban dikin.
Zimanê şifabexş dara jiyanê ye, lê zimanê xwehr ruh dişkêne.
Mirovê bêaqil hişyarkirinên bavê xwe kêm dibîne, lê yê ku guhdariya lêhilatinê dike, fêmdar e.
Mala mirovê rast xezîneyeke mezin e, lê derameta mirovê xerab çavkaniya tengahiyê ye.
Lêvên mirovê şehreza zanînê belav dikin, lê belê dilê bêaqilan ne wusa ye.
Du Zebûr jî ji aliyê Silêman ve hatin nivîsin.
Silêman padîşah di Peymana Nû de
Îsa Mesîh çend caran behsa Silêman padîşah kir û got:
"Hûn çima ji bo cilan xeman dixwin? Li sosinên çolê binêrin ku çawa mezin dibin, ew ne dixebitin û ne jî rîs dirêsin. Ez ji we re dibêjim ku Silêman jî di hemû rûmeta xwe de wek yeke ji wan cil li xwe nekirin. Îcar, eger Xwedê giyayê çolê yê ku îro heye û sibê di tendûrê de tê şewitandin, bi vî awayî bi cil dike, ma ew we hê bêtir bi cil nake, hey kêmîmanno? Loma xeman nexwin û nebêjin: ‹Emê çi bixwin?› an ‹Emê çi vexwin?› an jî ‹Emê çi li xwe bikin?› Pûtperest li van hemû tiştan digerin. Lê Bavê we yê li ezmanan dizane ku hûn hewcedarê van hemû tiştan in." (Metta 6:29)
Mesîh got ku ew bi xwe ji Silêman meztir e: "Şahbanûya Başûr wê di Roja Dawî de bi vî nifşî re rabe û wî sûcdar derxe. Çimkî ew ji wî kujê dinyayê hat, da ku guhdariya şehrezayiya Silêman bike û va ye, yekî ji Silêman meztir li vir e." (Metta 12:42)
Strannivîs
Strannivîs muzîkvanek e ku bi profesyonelî pêkhateyên muzîkê çêdike û ji bo stranan gotinan dinivîse. Di heman demê de ji strannivîsek re dibe ku bestekar jî were gotin, her çend ev peyva paşîn bi gelemperî ji bo kesên ji çensa muzîka klasîk û muzîka fîlmê tê bikaranîn, lê di heman demê de bi nivîsandin û berhevkirina berhevoka muzîka orjînal an nivîna muzîkê re têkildar e.
Strannivîsek ku bi giranî gotinên stranekê dinivîse wekî gotinnivîs tê binavkirin. Zexta pîşesaziya muzîkê ji bo hilberîna hitên populer tê vê wateyê ku nivîsandina stranan bi gelemperî çalakiyek e ku ji bo wê peywir di navbera hejmarek kesan de têne belavkirin.
Mînakî, strannivîsek ku di nivîsandina stranan de jêhatî ye dibe ku bi karê afirandina melodiyên orîjînal re bi strannivîsek re were berhevkirin. Stranên pop dibe ku ji hêla endamên koma komê an ji hêla nivîskarên karmendan ve bêne çêkirin - strannivîsên ku rasterast ji hêla weşanxaneyên muzîkê ve têne xebitandin. Hin strannivîs wekî weşangerên muzîka xwe dixebitin, hinên din weşanxaneyên derveyî hene.
Hendof
Hendof an jî Hondof, gundekî girêdayî navçeya Amedê Hezroê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Jupîter
Jupîter ( an  ([ˈjɔwɪs])) mezintirîn xwedayê Romaya Kevnare bû. Di mîtolojiya romayî, Jupîter şahê hemî xwedayan, desthilatdarê çiyayê Olîmpê, û xwedayê esman û birûsiyê bû. Jupîter jî bavê xwedayan bû. Jina Jupîter Iuno bû. Iuppiter di mîtolojiya yewnanî de heman xwedayê Zeus e.
Xirbê Belek, Wêranşar
Xirbêbelek, gundekî navçeya Rihayê Wêranşarê ye. Ev gund yek ji gundên êzîdiyên Wêranşarê ye.
Xewaq
Xewaq, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Çindîgan
Çindîgan (navê wê bi tirkî Örenyaka lê kirine) gundekî Kebana Xarpêtê ye.
Qiryasa
Qiryasa, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Gia DiMarco
Gia DiMarco ; ( jdb. 8ê kanûna pêşîn a 1986 li San Francisco, DYA ) pornostêrk û modela erotîk ya amerîkan e.
Jiyana wê
Gia DiMarco  di 8ê kanûna pêşîn a 1986an  de li San Francisco, Kalîforniya ji dayik bû. Wê kariyera xwe di pîşesaziya pornoyê de bi nasnavê Haley Wilde dest pê kir. Pargîdaniyên girîng ên ku Gia wekî pornostêrk xebitiye Elegant Angel, Bang Productions, Evil Angel û Pure Play Media hene .Wekî din, DiMarco ji bo çend malperên salmezinan jî di nav de BangBros, Brazzers, û Kink.com jî xebitiye. Heta îro (2021) wê zêdetirî 310 dîmen wek pornostêrk kişandiye ku di mijarên BDSMê de şareza ye.
Konstantin
Konstantin navekê di Latinî  de tê ye. Ew di dîrok de bi ciyawaziyên kêm gelek hatî bû bikaranîn.
Çerka
Çerka, gundekî navçeya Rihayê Wêranşarê ye. Ev gund yek ji gundên êzîdiyên Wêranşarê ye.
Wanzleben-Börde
Wanzleben-Börde, bajarekî navçeya (Landkreis) Bördeê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Pessin
Pessin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Havelland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Berdehuştirî Ebdurezaq Axayî
Berdehuştirî Ebdurezaq Axayî, Berdeḧuştirî 'Ebdurezaq Aẍayî, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sertek
Sertek, gundekî bi ser Meydana navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
45 b.z.
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Parêzgehên Kurdistanê
Parêzgehên Kurdistanê, 54 parêzgehên ku dikevine Kurdistanê, ji wan parêzgehan 26 li Bakurê Kurdistanê, 15 li Rojavayê Kurdistanê, 6 li Başurê Kurdistanê, 7 jî li Rojhilatê Kurdistanê ne.
Bakurê Kurdistanê
Li Bakurê Kurdistanê 26 parêzgeh hene.
Başurê Kurdistanê
Li Başurê Kurdistanê 6 parêzgehên kurdan hene.
Xosor, Oltî
Xosor, gundekî bi ser navçeya Oltî a Erzîromê ve ye.
Mamûsiva
Mamûsiva, gundekî navçe Midyada bi ser Mêrdînê ve ye.
Finika Rawî
Finika Rawî, gundekî navçeya Basan a Şirnexê ye.
Alexis de Tocqueville
Alexis de Tocqueville (wekî Aleksîs de Tokvîl bixwîne) (jdb. 29 tîrmeh 1805 - m. 16 nîsan 1859) siyasetmedar, weşankar û dîroknasek fransî bû.
Tocqueville hiqûq xwend, bû dadger û ji bo lêkolînen ser sîstema hiqûqî ya Amerîkayê di sala 1831ê de çû vê derê. Ser encamên lêkolînen xwe pirtûka xwe ya bi nav û deng "Ser demokrasiya Amerîkayê" nivîsand.