cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qazî Elî
Qazî Elî û Gewhertac Xanim berî xwedêdana Qazî Muhemed sê zarok hebûn lê her sê jî di zaroktiya xwe de mirin. Zaroka çarem Xedîce bû û dû re Qazî Muhemed tê dinyayê. Paşî Xwedê zarokên din bi navê Ebulqasim Sedir Qazî û Amîne Xanim dide malbata Qazî Elî. Cewhertac Xanim li sala 1910ê de koça dawî dike. Piştî mirina Cewhertac Xanimê, Qazî Elî zewaca xwe ya duyem dike bi Zîba Xanima keça Şêxilîslamê wê deverê. Ji vê zewacê jî keçeka wan bi navê Fatime çê dibe.
Li sala 1931ê de diçe ber emrê Xwedê.
Têhn (fizîk)
Di fîzîkê an termodînamîkê da, têhn, tîn an jî germa pêvajoya veguhastina wize an enerjiyê ji aliyekê tiştekî bo aliyekê dî an ji tiştekî bo yê dî bi sedema newekheviya germiyê ye. Germa hemîdeman wizeya di-guhastinê-da ye. Wise ji tiştekê ko têhna wî zêde ye ber bi tiştekî diçit ko têhna wî kêmtir e, û di vê pêvajoyê da, têhna herduyan nêzî hev dibit. Germa ji laşekê kêmtêhntir ber bi laşekê pirrtêhntir naçit. Ev yek (veguhastina bervajî ya germayê) tenê bi rêya karekî dibit.
Zarav anko termeka nêzî germayê heye ko bi diristî nehatiye zelalkirin. Ev zarav wizeya têhnî ye. Lê dibê bihêt zanîn ko wizeya têhnî tenê wî çaxî dibit germa ko di navbera du tiştan da, an di navbera du aliyên tiştekî da, di veguhastinê da bit. Ev veguhastin jî bi çend awayan e: tîdan (radiation), konveksyon û konvensyon.
Murtikey Giçke
Murtikey Giçke, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Lautersheim
Lautersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Xanzir
Xanzir, bajarokekî navçeya Zêdkan a ku bi ser Agiriyê ve ye.
Serê Kaniyê, Riha
Serê Kaniyê dikevê ser sînorê Sûriyê an jî başûr rojavayê Kurdistanê. Li bakurê Serê Kaniyê Wêranşar, li aliyê rojava navçeya Kaniya Xezalan, li rojhilata wê jî parêzgeha Mêrdînê û li başûr jî dewlata Surî ye. Navçe 142 km ji parêzgeha Rihayê dûre û erda wê 2.020 km 2 ye.
Mehmed Uzun
Mehmed Uzun (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1953 li Sêwreg (Riha) – m. 11ê çiriya pêşîn a 2007 li Amed, Bakurê Kurdistanê), nivîskarekî kurd bû.
Serê Kaniyê, Riha
Dîrok
Diroka Serê Kaniyê vedigerê heya 5000 sala û li jora Mezra Botan hatiyê avakirin. Li navçe Asûrîyên, Hîtîtên, Ebasîyên, Bizansiyan, Selçûqîyên û Kurdên devlet avakirine. Di dema Asûrîyan de navçê ji dewleta Mirrî Mutanî'rı paytêxtî kiriye û navê vê paytêxtê Waşşûkanî ye. Ji bona ve peytextê re Vaşşugar, Waşşûkanî, başikani, Serêkanî jî hatîyê gotin. Li şopawan şaristabn gişî li telanîya cotgeha Serêkanîye û kepeza çuçîk û a mezin em karin hina jî bibînin. Xedyê Serêkanîye a dema dawi İbrahim Paşayi. Sêrekaniya binxetê di sala 2013 da de ket bin sêhetîye Kurdên. Li Sêrekanîya binxetê alâ Kurdê badidi.
Mehmed Uzun
Heft roman û gelek ceribandin, lêkolîn û helbest nivîsîne û weşandine. Helbesteka wî ya dirêj bi navê Destana Egîdekî ji layê hunermend Ciwan Hacoyî ve hatiye strandin. Mehmet Uzun tenê bi kurdî nanivîse, gelek berhemên bi zimanên tirkî û swêdî jî nivîsîne.
Serê Kaniyê, Riha
Erdnîgarî
Mezin bun ya Serê Kaniyê 1.900.000 dekare û gor kordinate metoroloji 36-50 hevêrkên berahîye bakur, 39-55 qincoko rojhelate deyê. Bilindiya navçe 398 metro ye. Navçe 142 km ji Rihayê dûre. Li bakure Serê Kaniyê çiyaye Riha û li başûre we hudude Sûrî de çiyaye Abdulaziz heye.
Mehmed Uzun
Îro hinek kes wî wekî serkêşê romana kurdî ya modern dipejirînin, her çiqas ev cihê nîqaşê be jî, lê rastî ew e ku ew ji wan kesan e ku berhemên wî herî zêde tên xwendin û hezkirin. Bi taybetî hêjayiya romana Siya evînê û Ronî mîna evînê tarî mîna mirinê gelek berçavtir e. Ji xwe ev herdû berhem bo zimanên biyanî jî hatine wergerandin.
Jînenîgarî
Mehmed Uzun li sala 1953ê li gundê Siwêreka ser bi Rihayê (Urfayê) hat dinyayê. Ji ber xebata wî ya nivîsîna bi zimanê dayikê çend caran ji aliyê desthelata tirkan ve hat zîndankirin. Her ji ber wan gefên li ser jiyana xwe, li havîna sala 1977ê ji Tirkiyê derket û heyameke dirêj li Swêdê ma.
Serê Kaniyê, Riha
Siyaset
Hilbijartina navçe a dema dawî dewletê betal kir û gelê navçê rabû ser piyan dewlet şermezar kirin. Li ser vê yekê hilbijartin çêbû ye İsmail Arslan disa hilbijartin qezenç kiri ye û rayê xwe zêde kiri ye. Lî navçe partiya Kurdê BDP'ê di hilbijartina de qezenç kiriye serokê şarêdariyê İsmail Arslan'ê Kurd e. Hilbijartina 2009'a ji BDP qezenç kiri ye.
Maden, Gercan
Maden ( ?), gundekî girêdayî navçe Gercana bi ser Erzînganê ve ye.
Serê Kaniyê, Riha
Xezalê Serê Kaniyê
Wan xezala nave xwe dani Serêkaniyê û bi Tirkî nave navçe bu ye  Ceylanpınar. Berê xezale Serêkaniyê dihatin ber qanîya Xabûrê û ji Xabûrê av vedixwarin. Xabûr ji bo gi bîr vebûn ava we mıçıkî ye. Ji bo gi xezalen Serêkaniyê piçûk bûyî hatinî parastin. Niha 1500 xezalê Serêkaniyê heye. Xezalên navçe jî bo gi pir bûnû te firotin ji.
Ol û Bergeran
Di rojîye de ev mebest te gotin:
Don Kîşot
Don Kîşot bi koka xwe Don Quixote de la Mancha anku "Don Kîşotê La Mança" yê romaneka nivîskarê spanyayî yê navdar Miguel de Cervantes Saavedrayî ye. Para pêşîna romanê li sala 1605ê û para duyê li sala 1615ê hat weşandin. Ew yek ji romanên herî pêşîn ji wêje ya nûdema Ewrûpayê ye. Bêguman mezintirîn û bandordartirîn roman di wêjeya spanî da ye. Bêguman ew hinêreka mezin ya wêjeya cîhanê ye. Li sala 2002ê Bingehê Norwêcî yê Xelata Nobel rapirsiyek kir û têda eşkira bû ko romana herîhezkirî ya wêjeya nûdem e.
Roman serhata Alonso Quixano ye. Ew mêrek e ko gelek pirtûk li ser mêrxasî û wêrekî ya şovalyeyan xwîndine û li dawiyê bawer dike ko ew bi xwe jî şovalye ye. Ew bi nîv-hişyar nîv-dîn, navê xwe dike ''Don Kîşotê La Mança. Ew ji bo nehêlana stemkarî û neyeksaniyê û bi navê hezkirî ya xwe Aldonsayê, an wekî ew binavdikit, Dulçîna del Tobosoyê dest bi şerî dike.
Serê Kaniyê, Riha
Ol û Bergeran
Îro bi dilhebûnim,
Don Kîşot
Raman salixdana donkîşotî, bi merema wê ya îroyîn, îdeyalîstîk û nekiryarî ye.
Serê Kaniyê, Riha
Ol û Bergeran
sibe bi rojîme.
Don Kîşot
Hevoka destpêkê ji pirtûkê de cuyo nombre no quiero acordarme, anko "kesê ko ez naxwazim navê wî bibîrbînim" û gelek hevokên dî di zimanê spanyayî da bûne kelîşeyên gelek berbelav. En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no ha mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor anko, "li cihekî li La Mançayê, kesê ko ez naxwazim navê wî bi bîr bînim, ne demeka hind dûr maqûlekê wekî xwe hebû ko edetkiribû bi rimekê bi kar nehatî, mertalekê kevin, tajîyekê bezê û hespekê lewazê pîr."
Mehmed Uzun
Jînenîgarî
Ew li sala 2005ê vegeriya Tirkiyê û li Stembolê ma. Li dawiya wê salê (2005ê) ji aliyê wezareta rewşenbîriyê a hukmeta Herêma Kurdistanê ve li Hewlêra paytext hat xelatkirin.
Nehlê
Nehlê dolek e dikevit navbera dola Zêbarê û çiayyê pişta Akrê. Doleka pirav û bixêr û bereket e. Bajêrokê Dînartê navenda dolê ye. Gelek cihên balkêş hene. Li havînan dibit cihê seyranên xelkî. Hindek ji gundên Nehlê ev in: Bamişmiş, Girbîşê, Gîre,...
Don Kîşot
Mijara romanê
Divê ji bo civata ku di xiyalê wî de ye têkoşin bide. Şovalyeyê me ji bo îdeala xwe li ser hespêk alaz, di dest de çov, li serê wî tasek kevn, bi zirxek kevnê bi zingar, derdikeve qada şer. Divê navek jî li xwe deyne. Ra dibe navê Don Kîşot li xwe datîne. Ji ber ku dîn e di hişê wî de her tişt cîh diguhirînin. Dîn bê tirs û azad in. Don Kîşot jî azad û dînê zana yê yekemîn ê dîroka wêjeya mirovahiyê ye.
Mehmed Uzun
Jînenîgarî
Lê mixabin ko li 29ê meha gulana 2006ê hat zanîn ko tûşî nexweşiya giran a şêrpenceyê bûye. Li destpêkê, ew li nexweşxaneya zanîngeha Karolînskayê li Stokholma Swêdê hat nivandin. Ew ji bo çareserê ber bi Amerîkayê jî hat şandin.
Don Kîşot
Mijara romanê
Balkêş e. Mijar di şatoyek de derbas dibe. Lê di eslê xwe de şato Xanek kevn e. Di şatoyê de bi merasim nîşana Şovalyetiyê digre. Di vegerê de Sancho dixapîne dike hevalê xwe. Û her du ”mêrxas” li dij hêla xerabiyê dest bi şer dikin. Dikevin nava şerê kî bêeman. Êrîş dikin ser perwaneyên aşan, kûpên şereban, makînan, şivan û gavanên li ber pez û dewaran. Dengê şerê wan ol dide, xwîn diherike (di xeyalên wan de). Paşê merivên wî û keşeyê dêrê, wî dixapînin û vedigerînin mala wî. Êdî Şovalyeyê me aram e. Lê eqilê wî ! Hişê wî ne li cîh e. Divê Şovalye tim di şer de bin, ne wisa? Ew û alîkarê xwe Sancho jî ji bo şer dîsa dikevin rê.
Mehmed Uzun
Jînenîgarî
Berî nexweşkevtinê, Mehmed Uzun mijûlî nivîsîna romaneke nû bi navê "Hêviya Auerbauch"î bû.
Don Kîşot
Mijara romanê
Êdî bi nav û deng in. Duk û Duşeşek dewlemendên kêfçî dengên wan bihîstine. Herdu jî ji tiştên xiyalî, qeşmerî û henekan hez dikin. Ji bo wan listikek hazir dikin. Wan tînin şatoya xwe. Wek Şovalyeyek rastîn qedir û qîmet didine Don Kîşot. Sancho dikin waliyê giravek (lê di eslê xwe de çîftlikek e). Herdu jî evîndar, ji jiyana xwe memnûn in. Me li jor jî gotibû; bêşans e Don Kîşot.
Mehmed Uzun
Jînenîgarî
Mehmed Uzun di 11ê çiriya pêşîn a sala 2007an di saet dora 11.00an li Amedê ji ber nexweşiya xwe çû ser dilovaniya xwe.
Serê Kaniyê, Riha
Ol û Bergeran
rojîya meha remezanê
sermi ferzi digrim ji xwederê
Ev fitrame
tev xêrate serême
bedêla xêr û gunehême
rast û derewemi rojî û mejîme
Îsmaîl II
Îsmaîl Mîrza, paşê bi navê xwe yê xanedanî yê Îsmaîl II hatiye nasîn, ( - ), sêyemîn şahê Sefewiyên Îranê bû, ku ji 1576an heya 1577an hikûm kiriye.
Serê Kaniyê, Riha
Ol û Bergeran
ez didim vi belengazî
Cil
Şelvar: devla pantor tê li xe qirin.
Dêrî (Pêşmal ango bervank): wekî nîv etekî ye. Rengê wê diguhere. Li hev qurmiçandiye û bi piştanekê li dora navtengê tê girêdan. Lê hertim 2 dêrî bi hev re li berdibin. Yek wek bervank (pêşmal) û yek jî wek nîv eteke (paşmal) tê liberkirin. Her du jî, ji yek cawî(qumaş) tên çêkirin.
Yêleg (Surt, Sixme, Êleg): ji du parçeyan pêk tê. Rengê pêşiyê û rengê estar heye. Estar her tim ji hevrîşim çêdibe. Ew li gorî temenê jinê tê guhartin, jinên ciwan rengên vekirî û gulgulî bi kar tînin, lê yên temen mezin rengên girtî li ber dikin.
Qutik (Kutik): ji qumaşên yêlegan ê giran tê çêkirin. Ew ji êleg dirêjtir û girantir e. Ji her du aliyan jî tê berkirin. Ango aliyên xwe yên bervajî nîn e.
Şala Kurmancî: ji qumaşekî buha ye. Ji rîs tê çêkirin. Qalind û germe, zivistanê diavêjin ser pişta xwe. 2-3 reng tê de cih digirin, hin caran jî tên bi rengekî ye
Lorke
Peşye bi nigê rast du gav tê avêtin dûvre nigê çep ji wê ji dûvre nigê rast tê avêtin pî tê avêtin ser mila. Govendik zû û tevlîhev tê lîstin.
Heft tok
Bi heft kevra te listin. Divê gi van heft kevira ji nêve her du tiliya di derbas biki. Êgı van heft kevra derbas biki lîstike qezenç dıkı.
Guzike jıkesti
Bı du lîstikvana te listin. Hundure cerge lîstikvanık kewırık datinı. Lîstikvane dı ji ew kevırehan jı cerge duxazı gı derxı.Dı çareke dı dernexıst dıbı dora listikvanedı. Gı lîstikvane peşye dı carke dı kevır derxıst. Listikvane ebe kevır duxazı gı texı cerge u listikvane peşye nahelı gı texı cerge. Durı revık despedıkı gi listıkvan ev kevre han karıbı texı cerge listikvane dı dıbı ebe.
Lîstika xar
Lîstikvanık xara xwe datini erde. Lîstikvane dı ji nîşan dıgrı u duxwazı gı lı xare xı. Gı lı xare xıst ev xarahan dı bı awi.
Vîzîk (Deleme)
Bı 3-4 lîstikvana te listın. 3-4 heval ebekık dı neqinın û delemawi datinin erde. Listikvan nîşan li delama erde dıkrın û li delema erde dıxın. Gava li delema erde dixin divê gı delama wan bigerı. Gı delama wan negeri dibin ebe
Gundê navçê
32 gund û 17 mezrayê navçeya Serê Kaniyê hene. Li navçê gundê bê kareba (ceryan) tunene û li hemû gunda telefon heye.
Xacê Dizec
Xacê Dizec, gundekî ser bi navenda bajarê Tebrîzê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Maden (navçe)
Maden yek ji navçeyên Mezrayê ye. Gorî îdiyan navê Maden ji zimanê Asûrî tê û di dema desthilatdariya Asûriyan (2000 b.z.) de bingeha wê hatiye avêtin. 78 km li başûr-rojavayê Mezrayê dikeve. Firehiya erdê Madenê 939 km² û nifûsa wê bi giştî teqrîben 20.600 kes in. Ji xeynî Deşta Behramazê pirraniya axa navçeyê ne ji bo çandiniyê ye, çiyayî ye.
Li navçeyê riya hesinî heye. Derxistina madenan bi destê fîrmayên dewleta Tirk heya Ewropa tê firotin lê gel xizan e. Dîroka herêmê ji ya Kurdistanê ne cudatir e. Asûriyan, Med, Mîttanî, Roman, mîrîtiyên Kurdan û Osmanî li herêmê desthilatî kirine. Di dema Osmaniyan de hin caran bi eyaleta Keban, hin caran jî bi Amedê ve hatiye girêdan. Piştî avabûna Komara Tirkiyê heya sala 1927 kirine wilayet, lê di sala 1927 de dîsa kirine navçe û bi bajarê Mezrayê ve girêdane. Gelê herêmê ji nebirêkûpêkbûna elektrîkê, kêmahiya bijîşk û dibistanan û bêkariyê gilîdar e.
Kirchlengern
Kirchlengern şaredariyeke navçeya (Landkreis) Herford li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Alexandra Vandernoot
Alexandra Vandernoot (jdb. 19ê îlonê, 1965 li Bruksel, Belçîka) lîstikvaneke belçîkayî ye.
Kariyer
Dema ku di gelek fîlmên fransî de leyîstibû, di qada navneteweyî de rola wê ya herî naskirî wekî Tessa Noël, hevala Duncan MacLeod, di rêzefîlma aşopî ya Highlander: The Series de ye. Karaktera wê di pêşandana rêzefîlmê de hate pêşandan û ew di beşa çaremîn a sezona duyemîn de, The Darkness", ku karakterê wê hat kuştin, derket.
Tezeawa
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 152 kes (24 malbat) bûn.
Alexandra Vandernoot
Jiyana kesane
Ew keça balerîna Dušanka Sifnios ku li Yûgoslavya zayîn bûye û maestroyê beljîkî André Vandernoot e.
Alexandra Vandernoot li Parîsê dijî û digel hevjînê xwe derhêner Bernard Uzan du zarokên wî hene.
Fîlmnîgarî
* 1992 : Le Souper
* 1998 : Le Dîner de cons
* 2000 : Sabotage!
* 2010 : Joséphine, ange gardien Rêzefîlm (1 beş : "Chasse aux fantômes")
Temtiraq, Heştrûd
Temtiraq gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Adelsdorf, Bavyera
Adelsdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Val-de-Reuil
Val-de-Reuil, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Eta
Eta (herfa mezîn Η, herfa biçûk η) tîpa heftem a alfabeya yewnanî ye.
Sira
Sira, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Eta
Transkrîpsiyona kurdî ê ye.
Nivîskar
Nivîskar, an jî bi zazakî û goranî: nûsker, di zimanê kurdî de, bi zaravayê kurmancî nivîskar ji wan kesana re tê gotin ku nivîsandin ji wan re bûye pîşe, herweha nivîsên wan çap bûne û hatine weşandin, yan jî meqale û gotar di kovar û rojnameyanm de dane weşandin. Di kurdî de ji van kesan re nivîsevan, nivîser û nûser jî tê gotin. Kesê kû berhemên xwe yên nivîskî, wekî pirtûkekê, gotar û nivîsên xwe her wek dirêj an jî bi kurtasî bi awayî wêjeyî an teknîkî, ava dike.gorî zagona mafên berhemên nivîskaran û her wekî din wênesaz, peykervan û hunermendên din parastî ye.
Nivîskar dikarin çîroknivîs, helbestvan, romannivîs yan şanonivîs bin. Hin kes jî nivîskarên zanistî ne anku berhemên zanistî anku agader dinivîsin.
Nivîskarî, di roja me de bi beşî pêk tê. Yanî, minaq, nivîskarîya wêjeyî, Nivîskarîya Felsefî, Nivîskarîya zanistî û hwd, beş bi beş pêşketîya. Mirovên ku pirtûkan di nivîsênin in. Nivîskarî, bi gotinî bingihê xwe ji nivîsînê dihilde. Yanî, li Pênûs dan û hwd. Gotina nivîskarîyê bi serê bi tenê nin a. di temenê wê de gotina rewşenbîr weke kirdeyeka veşartî heya. rewşenbîrî, mirovê bizane û bi zanebûna xwe re li pêş a, ku karê bi zanebûn û gotinên xwe re rê şanî mirov bide na. Nivîskarî, ku mirov di qadakê de xwe birewşên kir yanî bibîr û zanebûn kir, hingî, li ser wê re nivîsandin a.
Nivîskariya psikolojiyê û felsefe wê
Li gorî zagona mafên berhemên nivîskaran û her wekî din wênesaz, peykervan û hunermendên din parastî ye.
Nivîskar dikarin çîroknivîs, helbestvan, romannivîs yan şanonivîs bin.
Hormon
Hormon (bi grekî tê wateya livandin) rijeyek e, ya ku di hundirê rijênên (toşbiyên) cuda de tê çêkirin û mîna "peyambereke" biyokîmyayî ya aloz a navbera organên cuda de ye. Hemû organîzmên firexaneyî hormonan çêdikin û derdirijin bi tebabine hindik gor pêwîstiya van organîzman di rijênên (toşbiyên, kilîzên, hilhilankên) wan de ji bo erkine zîndî û metabolîzmê pêşkêşî laşê dikin.
Organên hormonçêker
Di bedena mirovî de organên herî girîng ên ku hormon çêdikin rijênên kor (endokrine) in, mîna hîpofiz, rijênê pîneal ("gûzika sinoberê"), rijênê zençelokê (tîroîd), rijênê paratîroîd, rijênê adrenal, pankreas (şêlav) û rijênên zayendî yên batî û hêkelê. Hormon di zik û rûvî de jî tên derrijîn. Di giya û xaka organogen de jî hormonên cuda hene, mîna fîtohormon, auksîn, heteroauksîn û biyos.
Erka hormonan
Hormon wek "nîşander" kar dikin û li xane û şaneyan tên derkirin; bo mînak mirov çaxê tirsandinê û hirsbûnê li ba wî xaneyên rehî hormonan xurt derdikin wek hormona adrenalînê. Her hormon çerxa xwe yê jînê heye û her yek di erkê xwe de kar dike û kêmbûnê hormonan gelek nexweşî û heta mirinê çêdike. Hormon di hindurê xwînê de têne derkirin bi riyê rijênên(toşbiyên) taybet bi rijênên kor (endokrîn) tên navkirin wek rijênê hîpofîzê, ya ku fermanan dide rijênên din û hîpofîz rijênek gelek biçûk e di hindurê mêjî de cî digre. Ji hormonên ku hîpofîz derdike hormonê geşbûnê(mezinbûnê) bo laşê mirov.
Nimûneyine hormonan
Xencî vê hormonê pir cureyên din hene wek hormona însulîn; hormonên zayendî wek testostêron li ba mêran (di batî de) û gestagêne, estrogêne li ba jinan (di hêkdankê de), yên ku erkên xwe rûdemên psîkolojî, seksî û laşî ku mêr ji jin nêvnas dikin; hormonên rijênê Tîro'îd (livika zençelok, T3); glukagon di pankreasê de; adrênalîn di rijênê bergurçikan û xaneyên kromafîn de; somastatîn ji giravên Langerhans û hîpotelemus; aldostêron ji qeleşa bergurçikan; paratroîd ji rijênê paratîroîd (PTH); tîroksîn; prolaktîn di rijênê hîpofîzê hindur de; mêlatonîn ji rijênê pîneal (sinoberî); sêrotonîn ji xaneyê entrokromafîn; noradrênalîn; dopamîn di hîpotelemûsê de; entîmiyolarîn di xaneyên sêrtolî yên batî de; enciyotansîn di kezebê de; erîsopiyatîn di gurçikan de; gestrîn; gerlîn di ûr de; înhîbîn di batî de; kolêsîstokînîn û sêkrêtîn di danzdehgirê de; kalosîtonîn di rijênê tîroîd de; atriyopêptît di dil de û pir hormonên din.
Cold Lake
Cold Lake, bajarekî parêzgeha Albertaya Kanadayê ye û li herêma Bakurê Albertayê cîh digirê.
Le Val-d'Hazey
Le Val-d'Hazey, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Marê mertal
Marê Mertal an Elapidae (ji yewnanî ἔλλοψ, éllops, "masiyê behrî" an masiyê deryayî), famîleyekî marên jehrî ye.
Belavbûn
Marê mertal li warên germ li parzemînên Asya û Afrîka tên dîtin.
Şayes û Taksonomî
Marê Mertal jehrî ye ji ber peydabûna dirantûjên wî. Cureyên marê mertalê ji dirêjiya 18 cm ta 5,6 m hene nolê şahkobrayê. Famîleya marên mertal, ku jê 325 cure û 61 cinsan hatine dabeşandin heta niha.
Perav (fîlm)
Perav (sernavê resen The Beach) fîlmekî amerîkî ku di sala 2000î de ji hêla Danny Boyle ve hatiye hilberandin.Fîlm li ser bingehê pirtûka nivîskarê Înglîz Alex Garland ku di sala 1996an de bi sernavê The Beach  ("Perav") nivîsandibû hatiye çêkirin.
Naverok
Xwendekarê amerîkan Richard Fischer li Taylendayê di betlaneyê de ye. Li Bangkok di otêlek kevn de ew bi skotlendiyekî hişbelav re ku xwe wekî Daffy Duck binav dike re rûdine. Ew bi wî re dipeyive û roja din xwe dikuje, û nexşeyek ji peravekî veşartî ya ku ji geştyarên normal re negihîştî ye ji Richard re hişt. Richard û bi cotyarê fransî Étienne û Françoise re, naha li rêyek ber bi peravê ku soz dide bihiştê digere. Li ser riya wan, Richard kopiyek nexşeyê dide du amerîkan, Sammy û Zeph, yên ku ew li Ko Samui nas dike.
Richard ,Étienne û Françoise bihevre bi belemeke demankirî ve di girava cîranane li Seyrangeha Netewi ya Mu Ko Ang Thongî dajon. Di pey re wexta ewna li kelekê girava dinê çend kîlometre avjenî dikin li ku rêxistineke tiryake li vir weke zevî bikar tîne, ew na paşê komavayeke nas dikin ku dest danîn ser giravê û tek hinek cara bi belemê ve giravê derbas dikin ji bo şaristanî de xwarin û tiştên din dikirin û marîhuana difiroşin. Jineke amerîkî wê bi salmeziniya navîn e û navê wê Sal e û evîndarê wê Bugs serkeşên komavayê ne û ew bi qasî dîktatorî serdestin. Kesên nûhatî li vir ne xwestî ne ema nayin gêrîşandî ji bo girava beheşt ne bin xeter bixin. Hebûna wê cihê gereke sir be. Da ku ew sê nûhatî bibin emdamê komavayê ewna gereka li ser milê çep ye beramber de şaneya şewatê bike.
Piştî çend roj de Richard wek leheng tê pîrozkirî ji ber ku ew segmasîyekî bi kêrekî ve kuşt. Bugs tenê li ser vê kiri dexsoke.Françoise und Richard dibin cotyar û li pey wê berhewa û lêvegerandin dibe. Birinc kifîkî dibe û Sal lema gereka here şaristaniyê ji bo danûstandinê. Digel ku ew xwe ne agahdar dike Sal ema Richard ji bo pêreçûnê xwe re dibe. Ew herdu daxwazên kesên din li ser lîste dinivîsin ji bo wan daxwaz bikirin. Dawî de Bugs tê û bi destê xwe ve organê zayendî yê Richard digivişîne û wê serwext dike ji bo Richard hevala wê bi awayeke zayendî xwe nêzîk neke. Di wexta ku ew diçin seyranê Sal Richardê digihîne ji ber ku ew bi hevre radizên.Richard wan giştyar ku ew kopiyeke nexşeyê dabû dîsa dibîne û ew bi wan re şer dike.Li cem Salê ew kirina xwe daşartîne.
Bi zemaneke kurtî giravvan ji aliyê cotkarên çekdar ve tên şaşmayî û ewna giravvanan re kotek hereşe lê dikin ji bo ewna giravê derbas bikin. Sal red dike û serkêşê cotkaran pêşnerîyekî dike : Eger komava bixwaz be dewam li giravê de bisene paşê Sal gereka gule berde Richardê. Sal şeşarê hildide ji xwe û dehişandin dike ema şaneya fîşenga girîng vala ye. Komava ema matbûne ji ber ku Sal amade bû mirovekî bikuje. Ji xeynî Sal, hemû kesên komavayê giravê derbas dikin û vedigerin jiyana xwe ya berê de.
Di sehneya dawî yê fîlme de meriv Richard li Înternetxaneyê de dibîne ku Richard e-peyamekî debavê xwe werdigire û her wiha ew e-peyamekî Françoise werdigere li ku wêneyeke komê ji peravê tê dîtin.
Aurachtal
Aurachtal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Komara Kongoyê
Komara Kongoyê (Kongo-Brazaville jî tê gotin), welatekî rojavayê Afrîkayê ye. Welatên cîran ên Kongoyê, Gabon, Kamerûn, Komara Afrîkaya Navend, û Komara Demokratîk a Kongoyê ye. Li rojavayê Kongo Okyanûsa Atlantîkê heye. Koloniyek kevn a Fransayê ye û di sala 1960'an de bûye serbixwe.
Paytexta vî dewletî Brazzaville e û nifûs jî 2.954.258 e.
Emmendingen (navçe)
Emmendingen, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Baden-Württembergê ya Almanyayê ye.
Dungeons and Dragons
Dungeons & Dragons (Zîndan û Ejderan bi gelemperî wek D&D an DnD tên kurtkirin) lîstikeke rolbaziyê ya sermase ya fantastîk, LRB, (role-playing game, RPG) ye. Bi eslê xwe ji alîyê Gary Gygax û Dave Arneson ve hat çêkirin. Cara yekemîn di sala 1974 de ji alîyê Tactical Study Rules, Inc. ve hat weşandin. D&D destûrê dide her lîstikvanan ku karakterê xwe biafirînin. Van karakteran di honaka xeyalî de dest bi tevgerên xeyalî dikin. Mîrê Zindanê, MZ, (Dungeon Master, DM) wekî serwer û çîrokbêjê ji lîstikê re rêberî dike, mekanê ku tê de macerayan pêkanîn saz dike, û rola nîştecihbûnan ji cîhana lîstikê dilîze. Karekter partiyek pêk tînin û bi nîştecihbûnên mekanê lîstikê û hevdu re têkilî datînin. Bi hev re pirsgirêkan çareser dikin, şer dikin, û xezînê û zanyarî berhev dikin. Di pêvajoyê de, ji bo ku payeyên xwe bilind bikin, karakter puanên serboriyên (experience points, XP) qezenc dikin û piştî çend lîstikên cuda ew gav bi gav bihêz dibin. D&D zarên çendrexî û jimarkirî ji bo bûyerên di lîstikê de çareser bikin bi kar tîne.
Anhidrit
Anhidrit, di pêkhata kaciyum sulfat a bêavî de berbesek taybet a berd (kevir) çêker e.
James Joyce
James Augustine Aloysius Joyce (z. 2ê sibatê, 1882 li Dublînê, Îrlenda – m. 13ê kanûna paşîn, 1941 li Zürich, Swîsre) romannivîs, helbestvan, û rexnegirê wêjeyî yê navdar yê îrlendî ye ko wekî yek ji nivîskarên herî bi bandor yên sedsala 20ê dihê hesibandin.
Kaşesor
Kaşesor, navê palekî bilinde li kêleka Zêtkayê ye.
James Joyce
Jînenîgarî
James Joyce di sala 1882an de li Dublîna paytexta Îrlendayê hatiye dinyayê. Ew mezintirîn zarok ji 10 zarokên mayî yên bavê xwe, John Stanislaus Joyce û dayika xwe Mary Jane Murrayê bû. Di dibistanên navdar de xwendiye (Cizvît). Bavê wî herdem serxweş bûye. Debara mala xwe daye şerab û roj bi roj ji aliyê aboriyê ve paş ve diçin û dikevin zorê. Çiqas diçe malbat feqîr dibe. Zarokbûna wî di nav xîzantiyê de derbas dibe. Li Zanîngeha Dublînê ji xeynê dersê olnasî û felsefeyê dersên zimanê jî ditiye. Rojên betlaneyan de wextê xwe zêdetir bi pirtûkxwendinê derbas kiriye. Di komeleya wêje û dîrokê de rolekî aktîv girtiye.
Heyranê Henrik Ibsen bûye. Ji bo ku şanoyê wî bi zimanê wê yê eslî bixwîne zimanê norwêcî hîn dibe. Li ser lîstikên Henrik Ibsenê ceribandineke dinivîse. Piştê rojbûna wî ya hejdeh salî ceribandin tê weşandin. Ji ber vê serkeftinê hestên nivîskariyê di nava wî de zêdetir dibe. Joyce hem bi edebiyatê re mijûl dibe hem jî ji bo aboriyê dixwaze bibe bijîşk. Li Dublînê dikeve dersên hekîmtiyê. Paşê dev jê berdide. Rexnegirî dike, dersên zimanê îngilîzî dide. Joyce li dijî zewacê bûye lêbelê evîndarê Nara dibe (ji ber daxwaza keça xwe di sala 1931an de bi Nara re dizewice). Wê qanî dike û bi hev re ji Îrlendayê derdikevin û diçin Awistirya-Mecaristanê. Piştê vê diçin Romayê. Li wir mamostetî dike, li ser wêjeya ewropî dixebite û sembolîzm û realîzm bala wî dikişîne. Dema ku em bibêjin Dublîn Joyce tê bîra mirov. Têkiliya wêje û bajaran.
Mirina wî
Nivîskarê îrlendî James Joyce di 13ê kanûna paşîn a 1941ê de li Zürichê (Swîsre), piştî ku rûviya wî hatibû qulkirin, li nexweşxaneyekê çû ber dilovaniya xwedê. Ew li goristana Fluntern ya Zürich veşartî ye.
Chalandry
Chalandry, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Alanasî
Alanasî yan jî veksîlolojî, lêkolîna dîrok, hêmayetî û karanîna alan an jî, bi berfirehî, her têkiliyek bi alayan bi gelemperî ye.Kesê ku alayan dixwîne alanas an jî veksîlolog e, yê ku alayan disêwirîn e veksîlograf e û ji hunera sêwirandina alan re veksîlografî tê gotin. Kesê ku hobîîstek an jî heyranê alayan e, alahez e.
Çîmeli
Çîmeli, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Christopher Corey Smith
Christopher Corey Smith (jdb. 17ê tîrmehê 1962'an li DYA) aktor amerîkî û medyayên sosyal e.
John Ruskin
John Ruskin (jdb. li London; m.  li Brantwood/Lancashire) nivîskar, wênesaz û fîlozofekî navdar ê brîtanî bû.
Ruskin li ser jiyana sosyal lêkolîn dikir û wekî sosyalfîlozofek dihate naskirin. Yek ji taybetiyên wî jî dîroka hunerê bû.
Antonio Vivaldi
Antonio Lucio Vivaldi (z. 4ê adarê 1678an - m. 28ê tîrmehê 1741an) bestekarê venedikî, kemançêkerê virtuoso û impresariyo ya muzîka barok bû.
Vivaldi wekî yek ji mezintirîn bestekarên barokê tê hesibandin. Bandora wî di dema jiyana xwe de li seranserê Ewropayê hebû, ji ber vê çendê teqlîd û heyranokên wî gelek bûn. Wî di orkestrasyonê, teknîka kemanê û muzîka programatîk de pêşengê gelek pêşveçûnan kir. Saya wî forma konçertoyê di muzîkê de bi gelemperî hate pejirandin û rê vekir bo pêşxistina muzîka enstrûmental a Johann Sebastian Bach.
Vivaldi gelek konserên enstrumental ji bo kemanê û cûrbecûr amûrên muzîkê yên din çêkir. Wî her weha berhemên koralên pîroz û zêdetirî pêncî opera afirandin. Berhema wî ya herî naskirî konçertoyên kemanê ne, yên ku bi navê Çar Demsal tên zanîn. Gelek besteyên wî ji bo koma muzîka jinan a Ospedale della Pietà, malek ji bo zarokên terikandî, hatine nivîsandin.
Vivaldi di 15 saliya xwe de dest bi xwendina kahîntiyê kir û di 25 saliya xwe de hat tayîn kirin, lê ji ber pirsgirêkeke tendurustiyê jê re destûr hat dayîn ku êdî girseyên giştî nebêje. Wî bi sehneyên giranbiha yên operayên xwe li Venedîk, Mantua û Viyanayê gelek serketî bi dest xist. Piştî hevdîtineke bi Qeyser Charles VI re Vivaldi çû Viyanayê û li wir hêviya piştevaniya wî kir. Lêbelê, qeyser piştî hatina Vivaldi zû mir, û Vivaldi bi xwe jî çend meh şûnda di xizaniyê de mir.
Piştî du sedsalan, navûdengê muzîkê yê Vivaldi di destpêka sedsala 20an de vejînek derbas kir, digel gelek lêkolînên zanistî ku ji xebata wî re hate veqetandin. Gelek besteyên Vivaldi, yên ku wendayi dihatin hesibandin, ji nû ve hatin keşif kirin. Muzîka wî di roja îroyîn de hê jî pir populer dimîne û bi rêkûpêk li seranserê cîhanê tê lîstin. Muzîka wî di roja îroyîn de pir populer dimîne û bi rêkûpêk li seranserê cîhanê tê lîstin.
Salik
Salik  gundekî girêdayî navçeya Qoser a girêdayî Mêrdînê ye.
Le Val-Doré
Le Val-Doré, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Pizbênika Jêr
Pizbênika Jêr, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Tezekend, Şahîndij
Tezekend, Şahîndij gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 25 kes (5 malbat) bûn.
Ottersheim
Ottersheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Theta
Theta (herfa mezîn Θ, herfa biçûk θ ya ϑ) tîpa heştem a alfabeya yewnanî ye. Niha navê Theta di yewnanî da Thita ye.
Transkrîpsiyona kurdî t ye.
NGC 2102
NGC 2102, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1830an de hatiye vedîtin.
Germahî (fizîk)
Germahî di fîzîkê û termodînamîkê da yek ji saloxetên fîzîkî yên her pergalekê ye û bi zimanê xwero wekî sarî û germahiyê dihêt hestkirin. Dema di navbera du tiştan da çi veguhastineka germayê neqewimit, ramana wê ew e ko têhna herduan bi qasî hev e.
Germî navincîn anko mueddela wizeya (enerjiya) liva ya molekulên keristeyekî ye. Ev livîn ligoreyê keristeyî dihêt guhartin. Di reqan da mumkin e tenê velerzîneka atoman bit. Lê di gazeka mînakî da, livîn mumkin e hatin-û-çûneka azad ya molekulên wê gazê di simtên cidacida da bit: zivirîn an velerzin. Pileya azadî ya molekulan çend zûdetir bi wesa jî têhna keristeyî zûdetir e.
Germpîv bi gelek awayan hatine pilandin anko dercederecekirin. Niha li tevaya cîhanê (çend welatekên mîna Emrîkayê û Miyanmarê nebin) pileyên Selsiyus dihên bikarînan. Lê li Emrîkayê pileyên Farinhayt li kar in. Pirraniya zanistvanên cîhanê, parek ji yên Emrîkayê jî, zêdetir pileyên Kelvin bikardiînin, ko di koka xwe da her pileyên Selsiyus in, lê sifira Kelvin 273.15 pileyan ji sifira Selsiyusî kêmtir e.
Kosan, Xinûs
Kosan, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Vervant, Charente-Maritime
Vervant, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Xuremta
Hejmara rûniştvanan
Li gor Serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Xuremta 137 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 34 e.
Malhewalî
Malhewalî, Malḧewalî, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Talêş Kendî
Talêş Kendî gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sosîs
Sosîs (Kurdî: Zung; ) komekê berhemên ji goşt tên çêkirin re dibêjin. Goşt, biharbêhn (biharat), bi xavî yan pijandî distrên û bi wan loqleyan (roviyan) tije dikin.
Li Kurdistanê jî gelek tên çêkirin û xwarin. Herwiha wekî şirdanê, kurd hûrê jî tihe dikin û ji wan xwarinên curbecur çêdikin. Angaşt hene ku cara berê li herêma ku Kurdistan jî lê ye, hatiye çêkirin. Hin jî dibêjin pêşiyê li Çînê hatiye xwarin.
Gorî teknîka hilberînê, cureyên wê
<Gallery> Wêne:Sausage making-H-5-edited2.jpg|Sosîsên malê wiha tên amadekirin Wêne:Groninger metworst.JPG|Beniya macarî navdar e Wêne:Italian sausage on the grill.jpg|Sosîsa îtalî dipije Wêne:Korvar.jpg|Destexaneya sosîsan </Gallery>
Müllrose
Müllrose, bajarekî navçeya (Landkreis) Oder-Spreeê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Zahidê Gîlanî
Zahidê Gîlanî an jî Şêx Îbrahîm Zahid Gîlanî (jdb. sala 1216 - m. sala 1301, navê wî bi tevahî: Tajdîn Îbrahîmê kurê Rûşenê mîrê Kurdê Sencanî) damezrînerê terîqeta Zahidiye ye. Di sedsala 13'an de mirovekî dînî yê sereke bû ku niha gora wî li Lahîcana parêzgeha Gîlanê ye û mîna ziyaretgehê ji aliyê mirovan ve tê ziyaretkirin û rêzeke mezin jê re tê girtin.
Kalikên wî di sedsala 11'an de ji sedema dagirkeriya Selçûqiyan ji Sencana Xoresanê koçî Gîlanê kirine. Gîlanî ji sedemên dînî di serdema Îlxanîyan de xwedî hêzeke mezin bû.
Gîlanî mamostetiya gelek mirovan kir. Yek ji wan Safiyedînê Erdebîlî ye ku navê împaratoriya Sefewiyan ji navê wî tê. Gîlanî keça xwe Bîbî Fatime bi Erdebîlî re zewicandiye. Piştî Gîlanî terîqeta Zahidiye ji aliyê Safiyedînê Erdebîlî ve şîroveyên nû lê hatine zêdekirin û mîna Terîqeta Sefewiye hatiye binavkirin. Piştî Erdebîlî terîqeta Safewiye xurttir bû ye û bi şêxîtiya kurê wî Sedredîn Mûsa domkiriye. Bi rêzê Eledîn Elî, Şêx Îbrahîm, Şêx Cûneyd û bavê Şah Îsmaîl Şêx Heydar rêbertiya terîqeta Sefewiye kirine. Bi rêya şagirtên Şêx Gilanî, terîqeta Zahidiye bandora xwe li gelek civakên welatên misilman kiriye. Li Tirkî terîqetên Bayramî û Celvetî li ser bingeha ramanên Şêx Gîlanî hatine sazkirin.
Pêjgeha mongolî
Pêjgeha mongolî bi xwarekên xwe yên ji masî û berhemên şîrê navdar e. Pirraniya gel hêj jî di jiyana koçerî yan nîv-koçeriyê de dijî. Hespan, dewaran malê, hêştir, pez û gayê tîbetê (yag) xwedî dikin. Goşt an dikelînin û di xwarinên quşxaneyê de bikartînin, an bo zivistanê hişk dikin. Ji to û şîrê gelek xwarin-vexwarinên cuda çêdikin. Di dema sosyalîzmê de, ji ber têkiliyên bi YKSSê re, xwarin-vexwarinên Sovyetê jî ji xwe re cih çêkirin lê bandora wan tenê li navenda bajaran jîndar e.
Pirraniya xwarinên mongolî ji goşt in. Herçendî goştê sor bixetere ye û bo tenduristiyê ne baş e jî, li Mongolyayê dîsa jî asta nexweşiyên dil-demarê (bo mînak mirina masûlkeyên dil) ne bilind e. Lewra hewa sar e, zivistanê serma heya -40 °Cyê dadikeve û jiyan dijwar e, livînê divê.
Wekî kurdan, mongol jî hez ji xwedîkirina ajalên malê dikin, bêî alîkariya dewletê jiyana xwe didomînin. Mongol di jiyana gundewariyê de, di otaxan de dimînin. Otax herwiha pêjgehên wan in jî. Di otaxan de, li ser sobeyên bi sergînê vêketî, xwarinên xwe didin ser.
Xwarekên navdar
Xwareka herî zêde tê xwarin goştê xaşandî yê mihê ye. Li bajaran bûûz jî xûşûr gelek tê xwarin ku wekî xingalên mezin in. Ji tevlîkirina masî, riz (birinc), cure rişteyên nehatine hişkkirin gelek xwarinan didin ser.
Dîsa, goştê marmotayê wekî zirfetê dadigirin, dipijînin, jê re bûûdog dibêjin. Ji şîrê, orom (mongolî өрөм, bixwîne wekî îorîom), xoormog, dew, arxî ûêd gelek vexwarinan çêdikin. Divê mirov çaya şîrê ya bi xwêyê, zûûtayî tzayî jî jibîr neke.
Dab û nêrîtên destexaneya mongolî
Mongol jî wekî kurdan mêvanên xwe bêî xwarin-vexwarinê venagerînin. Mirov nikare îkramê nepejirîne, vegerîne, bêrêzî ye. Lê divê mirov binika xwarinê vala jî neke. Ango mêvanê biqedir, hinekê di bin binika xwe de dihêle, çavbirçîtiyê nake. Ev edet di kurdan de herwiha heye.
Fîncana vala bû, ji aliyê xwediyê malê ve bilez tê dagirtin. Heger dilê mêvan xwarin-vexwarinê naxwaze jî, baştir e, pariyek tehm bike, qulmekê vexwe. Mongol bi destên rastê xwarinê dirêj dikin, ev edetê wan e.
Nicholas Sparks
Nicholas Charles Sparks (jdb 31ê kanûna pêşîn 1965an) romannivîs, senaryonivîs û xêrxwazekî amerîkî ye. Wî bîst û sê roman û du kitêbên ne-xeyalî belav kirine, hindek ji wan bûne firotîtirîn kitêbên The New York Times, ji 115 milyon kopiyan zêdetir bi zêdetirî 50 zimanan li seranserê cîhanê hatine firotin.
Yazdeh romanên wî bûne film, wekî Hilbijartî, Dirêjtirîn Rêvingî, Baştirînê Min, Behişta Parastî (li dû hemî xebata wî wekî berhemîner), Ê Bextewer, Name di Bitlekî da, Meşiyanek ji bo Bîranînê, Şevên Rodantê, Conê Xweşevî, Stirana Dawiyê û Defterê.
Nicholas li Karolînaya Bakurî dijî ku wî li wê derê pişkdarî di çend çalakiyekên xêrxwaziyê yên navxweyî û neteweyî da kiriye. Wî her wisa ew dever wekî cihê qewimînên romanên xwe jî bi kar aniye. di sala 2011ê de wî Dezgeha Nicholas Sparks vekir, ku rêkxistineke qazancnexwaz a pabend e ji bo pêşxistina fehimandina çandî û navneteweyî bi rêya serborên cîhanî yên perwerandinê ji bo hemî qonaxên xwandinê.
Express Entry
Express Entry pergalekî ji aliyê Hikûmeta Kanada ye ku serîlêdanên rûniştina daîmî ya li Kanadayê birêve dibe û ji bo dagirtina valahiyên kedê bi navgîniya hin bernameyên koçberiya aborî bikar tîne. Di 1 Çile 2015an de, ji bo pergala koçberiyê ya hilbijartinê hate destpêkirin û danûstendina serlêderên jêhatî û xwendeya jêhatî re tê bikar anîne ku ew di heman demê de hewzek karkerên jêhatî yên amade yên koçberiyê jî birêve dibe. Express Entry ji bo hêsankirina koçberiya eşkere yên karkerên jêhatî ên ber bi Kanada ve hate çêkirin "yên bi îhtîmalek mezin di warê aborî de biserkevin." Pergala di demên pêvajoyê de bikêrhatî tê nasîn, ligel 80% ji serlêdanan di 6 mehan de an jî kêmtir li gorî ya heyî tê kirin.
Kesên ku ji bo bernameyên ji aliyê Express Entry ve têne rêve birin, mafdar in ku serîlêdana xwe radest dikin û hikûmeta Kanadayê ji berendamên serketî re nameyên vexwendinê li gorî pergalek xalî bide. Pejirandina vexwendinê û nirxandina erênî ya Koçberî, Penaberî û Hemwelatîbûna Kanadayê li ser serîlêdanê dê statûya rûniştvanê daîmî yê Kanadayî bide serlêder, û endamên malbatê.
Pergal
Hikûmeta Kanadayê kotaya xwe ya salane ji bo koçberên nû saz dike. Di bin Plana Asta Koçberiyê ya 2020-2022an de, Kanada gihîştina 91,800 koçberan bi rêya Express Entry di sala 2020an de armanc dike. Di sala 2021an de, 91,150 hatina zêde, û di 2022an de, 91,150 hatine armanc hate kirin.
Val d'Orger
Val d'Orger, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Rüssingen
Rüssingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Donnersbergkreisê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Virniq
Virniq, gundekî ser bi navenda bajarê Tebrîzê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Îo (mîtolojî)
Îo (yewnaniya kevn: [iːɔ̌ː]) di mîtolojiya yewnanî de, yek ji xoşewîstên Zeusê yên fanî bû. Dotmîra Argosê, ew dapîra gelek lehengan bû, wek Perseus, Kadmos, Hêraklês, Mînos, Lînkeus, Cepheus û Danaus. Astronom Simon Marius di sala 1614an de navê wî danî heyvekî Jupiterê.
Ji ber ku birayê wê Phoroneus bû, Io wekî Phoronis jî tê zanîn. Ew carinan bi xwedawenda Misrê Isis re hate berhev kirin, lê mêrê wê yê Misrî Telegonus " Osîrîs " bû.
Malbat
Di piraniya guhertoyên efsaneyê de, Io keça Înakhus bû, her çend cûrbecûr binemaliyên din ên îdiakirî jî têne zanîn. Ger bavê wê Înakhus bûya, wê hingê diya wê bi guman dê jina Înakhus (û xwişka), Nîmfa Melîa, keça Okeanus bûya.
Io û Zeus
Di guhertoya çîrokê de, ku tê de Zeus Io veguherand, xapandin têk çû, û Hera ji Zeus lava kir ku çêlekê wekî diyarî bide wê, Ti sedemê redkirinê tune bû, wî kir. Hera paşê Argus Panoptes, dêwekî ku 100 çavên wî hebûn, şand ku li Io temaşe bike, nobed bigre û nehêle Zeus serdana wê bike, û ji ber vê yekê Zeus Hermes şand ku bala xwe bide û di dawiyê de Argus bikuje. Li gorî Ovid, wî wusa kir ku pêşî ew bi lîstina panpipe û çîrokan ve xew kir. Zeus Io azad kir, hê jî di şiklê çêlek de. Di hin efsaneyan de, Hera çavên Argus dertîne û perên tawusê dike di wî şeklî spasiya wê dike. Hera ji bo ku heyfa xwe hilîne, xezebek şand ku Io bi domdarî bişewitîne, û wê ajot ku li dinyayê bê rehet bigere. Io di dawiyê de riya di navbera Propontis û Deryaya Reş de derbas kir, ku bi vî rengî navê Bosporus (bi wateya derbasbûna ga ) wergirt. Li wir Promêteûs ê ku ji aliyê Zeus ve li Çiyayê Kafkasyayê hatibû zincîrkirin, nas kir. Promêteûs bi agahdariya Io rehet kir ku ew ê dîsa bibe şiklê mirovan û bibe dapîra lehengên herî mezin, Hêraklês. Io di ser Deryaya Îyonî re reviya Misrê, li wir ji aliyê Zeus ve hate vegerandin şiklê mirovan. Li wir kurê Zeusê Epaphus û keça wî Keroessa yê anî dinê. Paşê bi keyê Misrê Telegonus re zewicî. Neviyê wan Danaus, di dawiyê de tevî pêncî keçên xwe ( Danaidan ) re vegeriya Yewnanîstanê, di lîstika Aeschylus The Suppliants de jî ev veger tê behsê kirin.
Divê efsaneya Io ji Homeros re baş were zanîn, ku pir caran jê re Hermes Argeiphontes, ku pir caran wekî "Argus-kujer" tê wergerandin, her çend ev şîrove ji aliyê Robert Beekes ve tê nîqaş kirin. Walter Burkert destnîşan dike ku çîroka Io di kevneşopiya destana kevnar de bi kêmî ve çar caran hate vegotin : di Danais de, di Phoronis de - Phoroneus kulta Hera ava kir, li gorî Hyginus' Fabulae 274 û 143-di perçeyek Aigimiosê Hesiodîk de, û her weha di heman perçeyî de Kataloga Jinan a Hesiodîk. Bîranîna şînê ya Io li Heraion of Argos di demên klasîk de hate dîtin.
Mirovên berî Io bi Heyvê ve girêdidin, û di Esxîlos 'Prometheusê zincîrkirî de, li cihê ku Io bi Promêteûs re rû bi rû dimîne, ew xwe wekî "bakîreya bi qiloç" bi nav dike. Ji têkiliya wê bi Phoroneus re tekîliyên xwişk û bira bû, lewma jê ra dihata gotin ku Phoronîs.
Io di demekê de daket Damalîs ê, û Kalsedoniyan çêlekek tûnc li wê derê danîn.
Io wekî Isis
= Çavkanî =
Kûlik
Kûlik, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Bubenreuth
Bubenreuth şaredariyeke navçeya (Landkreis) Erlangen-Höchstadt li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Pêjgeha Qazaxistanê
Pêjgeha Qazaxistanê jî wekî pêjgeha mongolî bi giranî ji goşt û şîrê sûdê werdigire. Ango goşt û berhemên şîrê cihekê sereke digirin. Qazaxî jî wekî kurdan hin xwarinên xwe di nava malbatê de bi destan dixwin. Bo mînak beşbarmakê (бешбармак, tê wateya pêncbêçî, pênctilî) ew, narîn (xwarin)ê jî kurd bi destan dixwin.
Benî, pîlaw, hêyavk, şorbe, xingalên asyayî ji rengên destexaneya (sifre) kazaxî ne. Kazax goştê hespê û mihê pirr dixwin. Sosîsa goştê hespê казы (kazî), xwarinên ji hevîrê, biharbêhnên (biharat) asyayî, xwarinên quşxaneyê yên pirranî goşt tevlî ne, плов (plov, ango pîlawên riz/birinc û goştê hêştirê ye), vexwarina ji şîrê birûn кумыс (kûmiz), ji şîrê hêştirê шуват (şûvat) ji pêjgeha kazaxî ne.
Bandora xwarinên rûsî jî gelek e. Li Kazaxistanê nêzîkê nivê gelheyê rûs in. Herwiha li Kazaxistanê alman jî dijîn.
Kespar
Kespar, gundekî bi ser navenda Xinûsa parêzgeha Erzîromê ve ye.
Ûsînli
Ûsînli, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Pileya Celsius
Pileya Celsius an jî selsiyus (herwesa bi navê pileya germahiyê santîgrad / ºC jî dihêt niyasîn) pilandineka têhinê ye ko bi navê stêrnasê swêdî Anders Celsius (bilêv bikin: Anders Selsiyus) (1701-1744) hatiye kirin. Wî du salan berî mirina xwe pilandineka wekî vê bi kar anî bû.
Helîm Yûsiv
Helîm Yûsiv nivîskarekî kurd e ku di sala 1967an de li Amûdê (biniya xetê) hatiye dinyayê. Wî li Zanîngeha Helebê xwendina hiqûqê qedandiye û ji sala 2000î û vir ve li Almanyayê dijî.
Bi dehan gotarên wêjeyî di kovar û rojnameyên erebî û kurdî de weşandine. Heta niha berhemên wî bi Kurdî, Erebî, Tirkî û Elmanî hatine weşandin. Hemû berhemên wî yên bi Kurdî ji hêla weşanxaneya Avesta yê ve li Stembolê hatine weşandin.
Heta niha ev berhemên Helîm Yûsiv çap bûne: Mêrê avis, çîrok, 1991 bi erebî, 1997 bi kurdî. / Jinên qatê bilind, çîrok, 1995 bi erebî, 1998 bi kurdî. / Mirî ranazin, çîrok, 1996 bi kurdî, 1998 bi tirkî. / Sobarto, roman, 1999 bi kurdî û erebî.
Wekî din çend çîrokên Helîm Yûsiv bûne şano û wî herweha li Sûriyê di antolojiyeke çîrokên Sûriyê de jî cih girtiye.
Xebatên Televizyonê
Ji 11ê çiriya paşîn sala 2000an, bernameyeke wêjeyî, bi navê Gava Sêyemîn, heftane, di Medya TV û Mezopotamya TV û niha jî di Roj TV de amade û pêşkêş dike.
Vibrac, Charente-Maritime
Vibrac, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Talêbçemen
Talêbçemen gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Turkwêran
Turkwêran gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 57 kes (17 malbat) bûn.
Kermîk
Kermîk, gundekî giredayê navçe Xinûsa bi ser Erzîromê ve ye.
Penesgîrta Jêr
Penesgîrta Jêr, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
NGC 2103
NGC 2103, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1834an de hatiye vedîtin.
Xaladîno
Xaladîno, gundekî navçe Boztepeya ser bi Kırşehir ve ye. Ev gund yek ji gundên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Valletot
Valletot, komuneke departmena Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Xorkêt
Xorkêt, gundekî girêdayî navçe Tawûskera bi ser Erzîromê ve ye.
Mîrxuzan
Mîrxuzan, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Xûşûr
Xûşûr (bi mongolî: хуушуур) xwarineke navdar ji pêjgeha mongolî ye. Ji biraştina girikên hevîrê yên ji goşt dagirtî ye. Pirranî goştê hêştirê tê bikaranîn.
Goşt bi pîvaz, sîr, xwê, kuncî û biharbêhnê (biharat) tê amadekirin, viya dikin nava girikên hevîrê û wan wekî xingalê, girnijandin. Di nava rûn de tên biraştin. Bi destan tê xwarin.
Xûşûr di bijîşkiya gelêrî ya mongolî de herwiha tê bikaranîn. Xûşûra kelî didin ser organê laşê mirov ên ba tê de heye, dijî nexweşiya neurozê jî kêrbar e. Dîsa germkirina şaneyên tûreyê, tê gotin sîstema parastina laş hişyartir dike. Helbet ev gorî baweriyan e.
Müncheberg
Müncheberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderlandê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Ebdulrehman Gullî
Ebdulrehman Gullî, helbestvanekî kurd e. Ebdulrehman li sala 1974 li gunde Xendekê ser be navçeya Batifa ve hatiye dune. Ebdulrehman di zarokatiya xwe de evîndarê gel û welat e. Ebdulrehman le sala 1988 bi bave xwe re koçber bûye û le paytexta Kurdistanê Amedê akençi bûye. Ebdulrehman li Amede hez xebata gel keriye û li Amedê tevli gerîla bûye û qesta Çiyayen kurdistane keriye de jiye 17 saliye de bi gerilla. Li sala 1993 hatiye başûrê Kurdistanê li bajere batifa akencî bi paş dest be helbesta kurdî kiriye her wisa dest ji Şoreşê berneda li ser Şoreşa xwe berdewam bi xezmeta gel û Evina welat kiriye. Li sala 1999 dest ji kurdistane berda hate ewropa li wir her wesa berdewami da helbesta xwe û dest ji hozana kurdi berneda. Her wisa heta niha şiyaye gelek iş û qedern gele xwe peş çav bekit ji bo zarok û kurdên le derveyî welat.
Barguhêz (fîlm)
Barguhêz fîlmekî fransayî yê aksiyonê ji sala 2002an de ye.
Naverok
Frank Martin, ku berê Pisporê karûbarê hewayê ya bijarde bûv, karbes kir û xaniyek li nêzî Fréjus li kendava deryaya navîn li başûrê Fransayê kir. Li wir ew jiyanek biyanî ya bîrûbawer û vekişandî dijî. Li pişt dîmenê, Frank xwedan karsaziyek xêrxwazî ​​û her wiha veguhastina berbiçav a ji bo bikirrên dbişik ku dixwazin kes (ne pir pir mezin) tiştan bikişînin pir bi ewlehî û berbiçav veguhestin. Veguhastin, ji bo ku ew BMWya 7î ya tarî bikar tîne, ew plan  û berbiçav bicîh dike.
Wî ji bo karsaziya xwe sê rêpîvan kir:
Di veguhaztinek yekî de, ew neçar e ku ji ber tekerek qedandî yekeke nû ji bagajdanjê hildee. Ew dibîne ku çelteyê ku ew veguhezîne xwe dilivîne. Ew çente vedike û hindirê wêxew Liya'ya asyayî ku bendkirî dibîne. Her çend ew digel vekirina pakêtê rêpîvana xwe binpê kir, ew çelteyê bi Lai ve ji dermandarê xwe Bettencourt re radest kir. Bettencourt wî bi veguhaztinek din re ferman dike û çelteyek dosyeyê jî dide wî.
Di rê de pişta ku Frank li benzîngehek aşo dikie. Ev aşoya kurt jiyana wî difilitîne, çinkî dema ku ew vedigere cihê parkkirinê, gerîdeya wî ya ku li wir parkkirî ye diteqe. Bettencourt bi eşkere xwest ku wî bi alîkariya bombeya çelteyê bikuje.
Frank vedigere mala Bettencourt û dest bi şerkirina cerdevanên wî dike. Di tevliheviya gelemperî de, Lai ku di xenzikê de hatî dîlkirin dikare bireve.
Geisterjäger John Sinclair
Geisterjäger John Sinclair ("Nêçîrvanê pêrewan John Sinclair") sernav û herwiha navê serlehengê aşopî yê romanên lênûsk (romana erzan ya biperoş, bi inglizi: dime novel) e. Helmut Rellergerd bi bernavka xwe Jason Dark John Sinclair di sala 1973an de dahênand.