cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pîrosa
Gelhenasî
a. Mala Hecî Musayê Hesê: Mihemed babê Hesê ye, Hesê babê ‘Ebdoye, ‘Ebdo babê ‘Emer û Simêye, ‘Emer babê: Hecî Musaye. Kurêt hecî Musayî: Casim mala kurê wî û ya kurêt birayê wî: ’Elî û ya birazayêt wa: Samî, Feysel û Xazî yê li Edena û mala birayê wa: ‘Emerî ya li Silopiya. Mala kurêt hecî Musayî yêt dî anku: Mihemed Selîm û birayêt wî: Ferxî û Şêrwanî yê li Duhokê.
b.Mala Simê Hesê: Mihemed babê Hesê ye, Hesê babê ‘Ebdo ye, ‘Ebdo babê ‘Emer û Simê ye, Simê babê Hesene, Hesen babê: Salih yê li Edena, Emîn yê li Elkî, Kimal yê li Silopiya. Simê mamê Musayê babê Casim wa ye.
c.Mala Hebûbê Siloyî Hesê: Mihemed babê Hesê ye, Hesê babê ‘Ebdo ye, ‘Ebdo û Silo birayêt êkin, Silo babê Hebîbe. Kûrêt Hebîb: Silêman mala wî ya li Silopiya, ya birayê wî: Cibraîlî ya li Geverê û ya birayê wa yê dî anku: Hebûbî ya li Dörtyolê. Silo birayê ‘Ebdoye, ‘Ebdo babê ‘Emer û Simê ye.
d. Mala Uskê: Meso babê Uskê ye, Uskê babê Xemoye, Xemo babê: ‘Elî û Osmane. Kurêt ‘Elî: Hisên kurêt wî yê li Solopiya û Hesen malêt wa yê li Cizîrê. Malêt birayêt wa: Reşîd û ’Emerî yê li Edena. Kurêt Osman: Muhsin û ‘Ebdullah mala wa ya li Silopiya. Ehmedê Zeloyê kurê Salihe, Salih kurê Îsife. Mala Ehmedê Zeloyê babê: Mela Tahir û ya birayêt wî: Se’îd û Mihemedî yê li Colemêgê. Mala Uskê û mala Ehmedê Zeloyê li Uskê dibine pismamêt êk. Ev herçar binemale anku: Mala Hecî Musayê Hesê, Mala Simê Hesê, Mala, Hebûbê Siloyî Hesê û Mala Uskê pismamêt êkin dûndeha Xelîl in.
f. Mala Şabê: Şabê babê ‘Ebdullahiye, ‘Ebdullah babê Haciye (ewê digotê Haciyê Elfiyê). Hacî babê Ehmede. kurêt Ehmed: Nasir mala wî ya li Silopiya. Mala Emînê birayê wî ya li Misêbînê û ya Remezan ya li Wanê. Musa babê Mihemed û ‘ezîziye. Mala Mihemed û ‘ezîzî ya li Silopiya. ‘Ebdullah babê Hacî û Mûsayê babê Mihemedê Ruhanê (Rehma Xudê lê bît) birayêt êkin.
g. Mala Kêstê: Hacî babê Salihe, Salih babê Hisêne. Kurêt Hisên: ‘Elî, Salih û Reşîd. Mala ‘Elî ya li Kawaşê, mala Salih ya li silopiya mala Reşîd ya li Aşka.
Binemala Bilal Bilal kurê ’Ebabekire, mala birayê Bilal Ehmedî, mala kurêt Bilal: Eyub,’Ebabekir ‘Emer û Keremî û mala birazayê Bilal: Nezîrî yê li Başkala. Mala kurêt mela Mihemedê Xaziya: Mehdî û birayêt wî yê li Colemêrgê û mala birayê mela Mihemedê: Mela Sedîq ewê bi navê (Dilbirîn) dihate niyasîn; ewê şa’êrê mela Mistefayê Barzanî (Rehma Xudê lê bît) û mala mela ‘Ebûzêd kur û birazayêt wî yê li Zaxo xwecih bîn. Ev binemale anku mela Mihemedê Xaziya û birayêt wî digehine vê binemala Kêstê, ew jî ji babkê Xaziya ne. Hindek ji va Xaziya yêt çûyne Xavesorê nav Birûkiya li wêrê yêt mayîn û xwecih bîn. Heta di zemana da hindek ji va Xaziyêt li gundê Pîrosa yêt çûne seredana wa mirovêt xwe ewêt ku li wêrê anku li nav Birûkiya. Cend binemalêt Xaziya yê li Mêrsînê jî heyîn. Ev herçar binemale anku: Mala mela Mihemed, Mala Şabê, Mala Kêstê û mala Bilal pismamêt êkin dûndeha Gewroyî ne.
Babkê Muqurya:
Ev binemalêt babkê Muqurya hemî ji bab û kala da digehine êk anku bab û kalêt wa bira û pismamê êkin. Ev babkê Muqurya yê ji nav ‘eşîra Heseniyan ji herêma Wanê Uzalpê ji rexê tuxûbî Îranê ve yêt hatîn, ew di ‘eslê xwe da digehne Mukriya anku binemala Xanê lepzêrîn.
a. Mala Merwan anku mala Perokê: Merwan babê Sima’ile, Sima’il babê Xalide, Xalid babê Mihêye. Kurêt Mihê: Salih, Xalid, Musa, Hecî, ‘Eslan û ‘Îsa. Mala Salih û kurêt wî yê li Edena, mala birayê wa Hesenê ya li Elkî. Mala Xalid ya li pîrosa, ya kurê wî Cemîlî ya li Solopiya. Mala Musayî ya li Edena û mala kurêt wî: Ya Hikmetî ya li Basşkala û mala Xelîl ya li Silopiya. Mala ‘Eslan ya li Pirosa Mala kurê Hecî: Celal ya li Başkala. Mala kurêt ‘Îsayî: Sadiq, Sedîq, Şemsedîn, Îsa û Behrî yê li Edena. Sima’îl babê Ehmedê Xoxêye. Kurêt Ehmedê Xoxê: ‘Ebdilsitar û birayêt wî mala wa ya li Edena. Sima’îlê babê Ehmedê Xoxê û Xalid birayêt êkin. Xalid babê ‘Eliye, ‘Elî babê: Hecî Selîme. Mala hecî Selîmî ya li Edena. ‘Ebdullah babê Têcoye, Têco babê Hisêne. Kurêt Hisên: Mihemed se’îd û birayêt wî malêt wa yê li Edena. ‘Ebdulahê babê Têcoyî û Xalid birayêt êkin. Mala Reşoyî: Reşo babê ‘Eliye. Kurêt ‘Elî malêt wa yê li gundê Çemêdêzê. Mala Ehmedê Xoxê, mala ‘Eliyê xalid û mala Reşoyî digehine mala Merwan pismamêt êkin.
b. Mala Mijdê: Mijdo babê Silêmane (Siloyî ye), Silêman babê: ‘Ebdullahiye, ‘Ebdullah babê: Mela Yehyayî û ‘Emere, ‘Emer babê Heciye, Hecî babê Salihe, Salih babê: Se’dî, ‘Elî û ‘Emere. Kabaniya Salih anku deyka: Se’dî, ‘Elî û ‘Emer navê wê Mîrane, Mîran kiça wî Îbrahîmî ye ewê ku neqilnav digotê (xêve); ewê mala Xêveyî pê hatiye navkirin. Kurêt Se’dî: Mela Mijdar û birayêt wî mala wa ya li Wanê. kurêt ‘Elî: Îdrîs, Orhan û Hisên mala wa yê li Wanê. Kurêt Emer: Reşîd mala wî ya li Pîrosa, mala ‘Emer ya li Silopiya û mala Salh jî ya li Elkî. Cibo babê Îsife, Îsif babê: Kazoyî, Îsif û wî Hebîbiye ewê digotê: Hebîbê ‘Emoxana. Mala mijdê û ev mala Cibê pismamêt êkin. Mela Yehya ‘alim û zanayekî binav û deng bû digehîte vê binemalê, vî mela Yehyayî di zemana da mala xwe yabirî û yê çûye nav Qeşûriya li wêrê yê xwecih bî.
c. Mala Mistoyî li Melêsê : Sîma’îl babê Mistoye, Misto babê: Ehmed, Sima’îl, Miho û Biroye. Kabaniya Mistoyî anku deyka: Ehmed, Sima’îl, Miho û Biroyî navê wê Xemrî ye, Xemrî kiça wî Îbrahîmî ye ewê ku neqilnav digotê (xêve); ewê mala Xêveyî pê hatiye navkirin. Îbrahîm (Biro) babê: Xurşîd, Selîm, Tahir, hîsên û Mistefa ye. Miho babê: Îsif, Selman,Se’îd, Ehmed, ‘Ebdulah, ’Îsa, Cum’e û Emîne. Sima’îl babê: Lîwan û Eyhane. Ehmed babê: Binyamê, Salih û Heci ye. Ev herçar binemale li Melêsê yêt xwe cihbîn. Kurêt Mihoyê Xemriyê: Selman, Ehmed û Îsif malêt wa yê li Kawaşê. Ev herçar binemale xwarzayêt mala Xêveyî ne.
d. Mala ‘Eloyê Gerdoyê: Îsif babê Eliye, ‘Elî babê Îsife, Îsif babê: Mela Mistefa û ‘Elî ye. Mela Mistefayê Gerdoyê yê çûyne Aşûtê li nav Qeşûriya li wêrê yêt xwecih bîn. Kurê ‘Elî: Nurê, Hisên, Reşîd, Sebrî û Xurşîd malêt wa yê li Wanê.
AK-47
Ak-47 an jî kalaşnîkov, çekeke sivik û partîzanî ye. Ew çek li sala 1947an li Yekîtiya Komarên Sovyetên Sosyalîst ji aliya Mixaîl Kalaşnîkov hat sazkirin. Wekî "keleşkof" jî tê naskirin. Di Rojhilata Navîn de gelek tê bikaranîn. Ji M-16 girantir e. Gulleyên wê 7,62 mm ne.
Muse (kom)
Muse komek rocka îngilîzî ye ji Teignmouth, Devon, ku di sala 1994an de hat damezrandin. Kom ji Matt Bellamy (vokalîstê sereke, gîtar, klavyeya sereke), Chris Wolstenholme (bass gîtar, vokalên piştgir) û Dominic Howard (dûm) pêk tê.
Pîrosa
Gelhenasî
Qebîla Bilêliya:
Muse (kom)
Muse albûma xwe ya pêşîn, Showbiz, di sala 1999an de derxist, ku falsettoya Bellamy û şêwazek rocka alternatîf a melankolîk nîşan dide. Albûma wan a duyemîn, Origin of Symmetry (2001), bandorên klasîk ên romantîk di nav xwe de dihewîne û ji bo performansa zindî ya enerjîk binavûdeng e. Absolution (2003) jî bandora muzîka klasîk girt, bi kilamên wekî "Butterflies and Hurricanes".
Pîrosa
Gelhenasî
Mela û ‘Alimêt taxê Pîrhesna: Şêx ‘Elî Pîrhesna, birayê wî Şêx Mihemed, mela Hemed ji mala Melayî bû, mela Yehya ji Muqurya bû, mela Se’dî û kurê wî mela Îsma’îl ji mala Sofî bin. Mela Sedîq şa’êrê mela Mistefayê Barzanî bû (Rehma Xudê lê bît), û birayêt wî mela Mihemed, mela ‘Ebûzêd, û Mela Îsif, mela Reşîd û mela Hisên ji mala Xaziya bin. Mela Hesen û kurê wî mela ‘Ebdulwahid, mela Nuredînê kurê ‘Ebduselam û mela Medenî kurê Fuad ji mala Heciyê Sadiq in, mela Mihemedê Salih û kurê wî mela Qasim, mela Hesenê Baroyî ji mala Melayî ne, mela Mistefa û kurê wî mela Îsma’îl û mela Mijdarê kurê Se’dî ji Muqurya ne, mela Mihemedê Şekir ji mala Renda ye, mela Xalis û kurê wî mela Ehmed ji mala Sofîne, mela Behcetê kurê Reşîd ji mala Teyîbe, mela Tahir kurê Ehmedê Zeloyê ye ji Xaziyane û mela Mihemedê Ehmedê mala Xêveyî.
Şa’êrêt gundê Pîrosa: ‘Ebdulahê mala Xêveyî, heta ‘Ebdulahê mala Xêveyî şeş heft sala Şa’êrê Hacî axayê şerefa bu li Gundê Germavuka û li gel mala wî dihat û diçu zozana, Mihemedê Salihê mala Keleş, Heyderê Mihoyî, Hisênê Gulê, Hisênê Findoyî, Mirzoyê Unis, Mihoyê Xemriyê, Ehmoyê mala alî, Îbrahîmê mala Şahîn, Hesenê Hisênê Gulê, Ne’manê Musayê Birahîm, Ehmedê Hisoyê Musayî û Mehsonê Ehmedê Selîm… Taxêt gundê Pîrosa: Gundê Pîrosa ji du taxa pêk têt: 1- Taxê mektebê / taxê Pîrhesna, ev taxe ji va taxa pêktêt: Gûska, Berkevrê, Serêbawanê, Meyşê, Navgûza, Serdola, Babekir û Aşkajorî. Melêsê û Aşêçavşîn tabi’ê taxê Pîrhesnane. 2- Taxê mizgeftê / xatê bilêlya, ev xatê Bilêlya jî ji vataxa pêktêt: Bersûlavê û aşkajêrî. Zevya tabi’ê taxê Bilêlyaye.
Muse (kom)
Black Holes and Revelations (2006) hêmanên elektronîkî û pop di nav xwe de dihewîne, ev yek di kilamên wekî "Supermassive Black Hole" de tê xuya kirin. Kom saya vê albumê serkeftinek navneteweyî ya berfireh pêk anî. The Resistance (2009) û The 2nd Law (2012) mijarên zordestiya hikûmetê û serhildana civakî lêkolîn dike û saya wan du albuman komê stadyûmên herî mezin ên cîhanê tije kir. Rolling Stone diyar kir ku kom xwediyê "stranên stadyum-perçiqandinê" ne. Albuma wan a heftemîn, Drones (2015), ku serpêşiya US Billboard 200 kişand, li ser dronên şer bû û vegeriya dengên rockê yên xurt. Albûma wan a heştemîn, Simulation Theory (2018), sentezkeran vehewand û bandora xwe ji science fiction û hîpoteza simulasyonê girt. Albuma wan ya nehemîn, Will of the People (2022), ku gelek celeb û mijarên albûmên wan ên berê li hev dixist, di tebaxê 2022an de derket.
Muse gelek xelat wergirtine, di nav de du Xelatên Grammy, du Xelatên Brit, pênc Xelatên Muzîkê yên MTV Ewropa û heşt Xelatên NME. Di sala 2012an de wan Xelata Ivor Novello ji bo Serkeftina Navneteweyî ji Akademiya Stranbêj, Amadekar û Nivîskarên Brîtanî wergirt. Ji hezîranê 2016an ve, wan li seranserê cîhanê 30 mîlyon albûm firotine.
Pîrosa
Gelhenasî
Minasib û meqberêt gundê Pîrosa: Minasibê Şêx ‘Elîpîrhesna li berkevrê, Minasibê şêx Silêman li Deştkê, Minasibê Girê gumbetê li Gûska, Minasibê Tepoyî di bin mektebê da, Minasibê Kuloyî li pişt xaniyê ‘Eloyê Gerdoyê, Minasibê şêx Xewas li taxê gundî. Li ber deryê Mizgefta gundî sê gor yêt heyîn, dibêjin gorêt şehîda ne, navê êkî ji wa Fethulahe. Minasibê bersûlavê, Minasibê Aşka, Minasibê şêx Ehyayî li deşta wada li Melêsê, Minasibê Milaziyaretî di bin Tîyê simoqa da li Milaçalkê, gora şêx Silêman li Zeviya, herdîsa li Zeviya: Gora şêx Hesen, gora mela Ehmedê rîhreş û gora pîre Xecê.
Mizgeftêt gundê Pîrosa: Mizgefta Şêx ‘Elîpîrhesna li berkevrê, Mizgefta Navgûza li ser kehniya Haciya, niho ya kavile, Mizgefta taxê gundî, Mizgefta Aşka, Mizgefta Zeviya û Mizgefta Melêsê. Carekê Sofî ‘Eliyê Xalidê Pîrosî gote min: Mizgefta haciya ewa ku li taxê navgûza, carekê em çûyîn da avabikeyîn, pîçekê me lêvkola berê derazînka wê derket, em berê xwe dideynê ku wekî hesanî yê hulî bî û mehyayî anku hindî hind ew Mizgeft ya kevne û nivêj yêt lê hatîne kirin! Bazxa deyka Qadirê mala Avdel kiça Mihoyê mala Xêveyî digot: Li demê Avdelzêra sofiyek hebû navê wî Sofî cindî bû ewî digot: Mizgefta haciya ewa li ku ser kehniya ‘Ewta li demê me ya avabû heta me nivêj yêt tê da kirîn. Li va sala demê rêk û cehda ‘ereba çûye gundê Pîrosa li nav zeviya Besoyê (ewa wê daye Mizgeftê) li demê ew zevî bi Tirektorê kêlayî çend cerkêt tijî xwelî di nav da derketin û li Gaxûrkê jî hinde cerkêt wesa yêt derketîn. Hejî gotinêye bêjîn Gaxûrkê gundekî kevne heta şûn warêt avahiya li wêrê didiyar û pêşçavin. Ev gunde gundê kuloye, ewê gora wî li nav gundê Pîrosa dibin Mektebê da. Tuxûbêt zozanêt gundê Pîrosa Ji kevnda eve bin: Ji dola deriyê zêriyê dest pê dikir û warê axayî, kehiniya qesara, û kejanî xwe li berwariyêt se’dîkê didet, kuçereşî, çelebelekî û heta xwe li terahêstira didet.
Wargehêt Pîrosiya yêt qedîm: Warê Bêxlapê (şîlanê), warê stêhra (warê Stêroyî) anku binavê wî Filê berî ‘Elîpirhesna li ser gundê Pîrosa yê hatiye nav kirin, warê Sêvkê, warê Serêmêrga, warkê girkî, warkê Lêhba, warê Germavoka, warê Momê, warê Meydanzengilê û warê Avatezî.
Minasib û goristanêt Pîrosya li zozana: Meqbera Deştkê, meqbera Milagermavoka, meqbera Çelebelekî û meqbera Meydanzengilê hemen hemen nîvek ya Pîrosya ne. Hîngê Elkî û Bilbêsî ji warê Laleşê pêvetir nedihatin û Maronisi jî heta serastengê warê Bergirî dihatin.
Berê tuxûbêt gundê Pîrosa eve bin: Ji Suwaraxelê dest pê dibû, Warkêhestiya, Keprê, kela Melêsê, Tiyê Bêgilîlanî, Xabûr xabûr heta digehişte dîrgeha Çemanê, Milaxûrkê, Xwara, Çiyareşka, Îlokeyî, Kelotkê heta Gocarê, kato û kato, Mêrgêt Sotî, warê Girkî û di zivirî Deryêberana hindî ku dikete dinav vê çarçôvê da ber gundê Pîrosa diket. Hejî gotinêye bêjîn li gundê Pîrosa û li wa gundêt rex û doranêt Pîrosa jî çu kinîşte û dêrêt cuhî û fila nînin, belê hema gelek dîrgeh yêt heyîn; li nav gundî û li rex û doranêt gundî û li dol û nuhalêt bi rex gundî ve jî, hindek ji wa heta nihejî dibilind û avane û gelek jî yêt xirab bîn û yêt hatîne xirabkirîn. Miletê me dibêjine va avahiya: Dîrgeh belê Lêwinî dibêjnê: Malêt kafira. Dibêjin ev avahiye anku ev dîrgeh/malêt kafira (Evêt wekî Sewmî’êt Fila) li zemanê Silêman Pêxembere (selamêt Xudayê Jorî li ser bin) Dêwa yêt avakirîn. Tête zanîn ku ev dîrgehe bermayê dînê Silêman Pêxemberîne (selamêt Xudayê Jorî li ser bin). Ev dîrgehêthe her êk ji wa bi çend kite berêt gelek mezun û çargoşe li cihêt veder ji deng û dolêt mirova yêt hatîne avakirin û yê li miqabilî êk jî, mirovêt vî zemanî bi çu êka neşên berêt va dîrgeha ji cih raken. Bi ‘erebî navê va dîrgeha: Qilate ye, ev Qilate (dîrgeh/malêt kafira) cihê êkî bitinê yê tê da hey ku dişêt tê da bi mînît û çu derî lê nînin hema kulekek bitinê ya lê hey di wêrê ra diçine jor û yê diçîte tê da xwarin û vexwarina xwe jî di wêrê ra di bet û werdigirît. Li zemanê Silêman Pêxemberî (selamêt Xudayê Jorî li ser bin) di va Qilate da û di dûv wî ra jî dîndarêt ola wî li ser rêk û rêbaza wî di va dîrgeha da diketine xilwê û peristina Xudayê Jorî eve da ku bo mirovêt demê xwe bibne pêşengêt ola xwe. Ji vê hindê tête zanîn ku gundê Pîrosa ji kevin da jîngeh û warê jîn û jiyara mirova ye. Anku ev dîrgehe ewêt ku xilwetgehêt Ruhbana ye bi berêt gelek mezun û bilind yêt hatîne avakirin. bo nimûne em dê dîrgehêt li gundê Pîrosa bêjîn: Êk ya li qulaçê girê kola, êk ya li bin kehniya jina li warê Bêxlapê, êk ya li milakezwankê, êk ya li ber deryokê, êk ya li rex minasibê Deştikê, êk ya lihindavî zeviya ‘Ebûzêd, êk ya li berê şirahîkê, êk ya li rex hirmîka sêvoyî, êk ya li rex zeviya Ûnis li serê bawanê, êk ya li pûrîfa, êk ya li hindafî Zilqa, êk ya li rex xaniyê ‘Emerê Mûsayî li Meyşê, êk ya li rex xaniyê Casim li Meyşê, êk ya li bin singê xaniyê Mihemed ‘Elî yê peroyê, êk ya li rex xaniyê ‘Isayî li Serdola, êk ya li girê Çukdara li aşka, êk ya li pişt xaniyê Mihemedê Ruhanê (rema Xudê lêd bît), êk ya li pişt xaniyê Teyfûr û êk jî ya li pişt xaniyê Ehmedê Birobêzala li Aşka. Dîrgehêt hatîne xirab kirin li nav gundê Pîrosa: Sê dîrgeh li girî bin, du dîrgeh li cihê xaniyê Şukrê bin, dîrgehek li cihê xaniyê Ehmedê Zeloyê bû, êk li cihê xaniyê ‘Elî yê ‘Ezoyî bû li Serê bawanê, dîrgehek li cihê xaniyê ‘Emerê Mistê bû, êk li mila Mîrzakê bû, êk li Aşka jorî bû, êk li ser Afirkê Heyder bû û êk jî li Kavilka bû. Gundê Pîrosa / Pîroza (Bölücek):
Gundê Bate:
Gundê Hemka Bi tirkî navê gundê Hemka Beşağaç e. Binemala Qadoyî jî ji gundê Pîrosa yêt çûne ser gundê Hemka û li wêrê yêt mayn û xwecih bîn. Hejî gotinê ye bêjîn Hemkayêt dî hindek yê ji Navkurê başûrî welatî nêzîkî Duhokê ji gundê Şemka yêt hatîn, ew jî ji rêve yêt hatîne gundê Pîrosa paşê ji wêrê yêt çûyne ser gundê Hemka û gundê Hemka wa jirêve yê avakirî, hindek jî anku sê bira yê ji nav Mamêzdîna mizûriya yêt hatîne gundê Pîrosa, êk ji wa yê maye li gundê Pîrosa li taxê aşka yê xwe cih bî, êk jî yê çûye gundê Anîtosê yê maye li wêrê û yê dî jî yê çûye ser gundê Hemka li wêrê yê akincî bî, ew birayê çûye ser gundê Hemka wî çar kur hebin: Mûsê babê rostem, ‘Umer, Reşo û mela ‘Elî. Ev hersê birayêthe yê ji nav Mamêzdîna mizûriya hatîn di ‘eslê xwe da ‘Umerîne anku digehine îmamê ‘Umer (razîbîniya Xudê lê bît). Ew binemala dibêjinê mala Alan yê ji nav Alikan ji rexê Wanê yêt hatîn û mala Mîrzayî jî Goyîne yê ji gundê Dêrahînê hatîn. Gor û qebrek yê dinav gundê Hemka da heyî dibêjinê: Gora Weysilqerenî, Şikefta bi av li derê Dila, Şikeftagurî ewa sê helamet tê da heyîn şikefta hevşkê bizna û minasibê Kelutkê, birastî ev cend cihe hejî dîtinêne. Ji gundê Hemka şeş (6) kes yêt çûyne şerê Geliyê Tiyarê, heta Mistê Hacî Xama di wî şerî da yê hatiye kuştin. Aşka berê ya Hemka bû wa ya firotiye Bilêliya. Berê gundê Hemka bi va hersê binemala yî avabû: Binemala ‘Emerê Mihemed, binemala Hesenê Mihoyî û binemala Mihoyê Hacî; ev hersê binemala gelek dimerd û nandeh bin. Nihe gundê Hemka ji dused (200) binemala pitirin. Ji ber tevger û serhidana bakur, gundê Hemak jî li sala 1994ê da yê hatiye berdan, nihe hema nêzîkî çil (40) mala yê li ser gundî heyîn. Li sala 1940ê mizgeft li gundê Hemaka ya hatiye avakirin. Li sala 1954ê mektebe li gundê Hemka ya hatiye avakirin. Li sala 1964ê di gundê Hemka ra rêka ereba ya çûye bajêrê Colemêrgê, Gundê Hemka gundekî dême; çu kehniyêt Xudayî lê nîn. Li sala 1987ê şebeka avê ya çûye gundê Hemka. Li sala 1988ê ceyran ya çûye gundê Hemka. Berê Hemka jî taxek ji gundê Pîrosa dihate hejmartin çunku çendcara ya xirab bî Pîrosiya ya avakirî. Hemka jî li gelek cih û welata yêt belav bîn eve wekî: Wanê, Kewaşê, Cizîrê, Geverê, Dêzê, Çemanê, Mergehê, Mêrsînê, ‘Urfayê, Ceyhanê, Entaliya, Duhokê û Mûsilê yêt belav bîn.
Aysun Kayacı
Kinaci herwiha moderatoriya TVan û stranbêjiyê jî dike. Dest bi xwendina dîroknasiyê li Zanîngeha Yeditepe kiriye. Hin caran siyasetê jî dike. Di 27'ê adarê 2008î de li dijî wê doza piçûkxistina gel hate vekirin ku wê di axavtineke xwe ya TVê de henekê xwe (qerfê xwe) bi komên xizanan kiriye.
Schwedelbach
Schwedelbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Şerê Cîhanî yê Sêyem
Şerê Cîhanî yê Sêyem e ku şerê cîhanî nîşaneya şerê tehrî Şerê Cîhanî yê Duyem ( 1939 - 1945 ). Tê payîn ku ew dê li ser bingeheke gerdûnî bi pir texmînên curbicur pêk were ku ew ê bibe şerekî navokî û xwezaya wêranker. Ev şer hatiye nirxandina xwe bû û xeyal bandorên wan by a hejmarek ji rayedarên sivîl û leşkerî, ew hatiye jî di film de hejmara fîlmên û lêkolînê li gelek welatan, ku tê de bi bikaranîna bi sînor yên bombeyên atomê, ku bibe sedema ji tunebûnê ya planet. Bi pêşkeftina di pêşbaziya çekan de û beriya hilweşîna Yekîtiya Soviyeta berê û bidawîbûna Şerê Sar, hinekan di wê demê de di fikirin ku dibe ku di navbera Dewletên Yekbûyî û Yekîtiya Soviyetê de şerekî apocalypse- yê gengaz be. hesibandin an saet ji Rabûna jiyîn 1947 de, " a sembola dîrokî yên " Şerê Cîhanê III ji ber ku ketin li Truman Hînkirina nav bandora di 1947 de. Krîza mûşekan a Kubayê di sala 1962-an de jî wekî demek dîrokî hate hesibandin ku ew yek ji zûtirîn demên Şerê Cîhanê yê Sêyem bû.
Navlêkirina Şerê Sar
Hin lêkolîner û dîroknas pêşniyar kirine ku Şerê Sar were "Şerê Cîhanî yê Sêyem" were binavkirin ji ber ku ew şerekî cîhanî bû ji hêla şervanên proxî yên ji Dewletên Yekbûyî û NATO - yê ji aliyekî ve û Yekîtiya Soviyetê û Hevpeymana Warsor ji aliyekî ve. Di hevpeyvînek televîzyonê de 2006 de, serokdewletê berê yê Amerîkî George W. Bush şerê li dijî terorê wekî "Şerê Cîhanê yê sêyemîn" binav kir.
Saint-Vivien-de-Blaye
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Amriswil
Amriswil, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên herêma Arbonê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hêjmara gelheya bajêr wiha ye:
Xirbezoq
Xirbezoq, gundekî xerabe ye. Di navbera Girikê Fariz û Hola Hecî Qado de ye.
Ayçî, Seqiz
Ayçî gundekî ser bi navenda navçeya Seqizê li Kurdistana Îranê ye.
Artêt
Artêt bajarekî ku bi ser navçeya Mûşê ve ye.
Çûpteraş
Çûpteraş gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 266 kes (72 malbat) bûn.
Gersî
Gersî, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê
Balafirgeha Navneteweyî ya Silêmaniyê an jî Firokxaneya Navdewletî ya Silêmaniyê (bi îngilîz wek Sulaimaniyah International Airport jî tê naskirin) navê firokexaneya bajarê Silêmaniyê ye û ji aliye Hikûmeta Herêma Kurdistanê ve tê birêvebirin.
Asya
Asya mezintirîn parzemîna cîhanê ye ku li rojhilat ji Okyanûsa Mezin dest pê dike ta digihe rêzeçîyayên Ûral li rojava û ji Okyanûsa Arktîk li bakur xwe digihe Okyanûsa Hindî li başûr. Kes, gel û tiştên li yan ji Asyayê asyayî ne.
Erdnigarî
Parzemîna Asyayê perçeyek ji girseya erdê ya cîhanê ye. Rûbera wî 44.391.163 km² ye. Parzemîna Asyayê parzemîna herî mezin a cîhanê ye. Asya di aliyê bakur-başûr de 8.490 km fireh e. Di heman demê de ew parzemîna herî dirêj a cîhanê ye û bi naverastî 1.010 metre bilindahî heye. Parzemîna Asyayê bi Çiyayên Hîmalaya yê digehêje vî bilindahiyê. Bendevên herî bilind ên cîhanê di parzemîna Asyayê de cî digire.
Sofyan, Bismil
Sofyan, an jî Sofya (1928: صوفيان / "Sofyan"; 1946: Sofiyan; ), gundekî Bismilê ye.
Asya
Erdnigarî
Bendevên herî bilind a li cîhanê çiyayê Everest e. Bilindbûna wî 8.848 metre ye. Gola herî mezin, Deryaya Qezwînê, gola herî kûr Gola Baykal, Gola Mirî a herî nizm a cîhanê ye, kûrahiya golê -392 m ye û pileya herî nizm a cîhanê ye. Behra Turfan -154 m kûr e û ev behr jî li parzemînê Asyayê ye.
Parzemîna Asyayê di derbarê mîneralan ve pir dewlemend e. Ji uranyûma hindik a cîhanê bigire heya komira herî zêde, hemû mîneral têne derxistin. Neft li Nîvgirava Erebî, Sîbîrya û Deşta Tîbet;  almas, hesin, rûn, rêber li Sîbîryayê;  li rojhilat, zêr, hesin, mangane;  Li Hindistanê Bafûn, mica, manganese, hesin;  krom li Pakistan û Efxanistanê yek ji girîngtirîn kanan e.
Bakurê Asya
Di bakurê Asya de bes 🇦🇽 ye.
Rojhilata Asya
Di rojhilata Asya da pênc dewlet hene.
Başûrê Asya
Di başûrê Asya da heft dewlet hene. Ew evin:
Asyayê pêşîn
Di Asyayê pêşîn bîst dewlet hene. Li wir sê navçeyên otonom (🇦🇽, 🇦🇽 û 🇦🇽) jî hene.
Kubêba
Kubêba, îsota Seylanê, çaya Çînê ya bîberî (piper cubeba), riwekek ji famîleya îsota reş (piperaceae) ye. Welatê wê Îndonêzya û Çîn e.
Li Kurdistanê demekê di bijîşkiya gelêrî de gelek dihatibûye bikaranîn, bi taybetî wekî çayê. Biharbêhna (biharat) wê ji dendikên wê tê çêkirin. Riwekeke pirrsalane ye. Qaçaxçî û etaran, ji Îranê dianîn, difirotin. Xelkê pirr kêm bikardianî, wekî çayeke dermanî dihate dîtin. Jê re pirranî îsota/çaya Seylanê gotinê.
Bijîşkiya gelêrî ya kurd de
Belxamê pakij dike, êşa serî derdibe. Mîkroban dikuje, bo ragirtinên bronşan (bronşît) baş e. Li dijî ragirtinên riya mîzê û vagînayê, dijî prostatê bikêr e. Bêhna devê derdibe. Bizirên wê di nava avê de tên kelandin, tehma xwe didin avê. Ev av rojê 2-4 caran tê vexwarin. Êşa qirikê kêm dike, bo ketina dengê kêrbar e.
Aletshausen
Aletshausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Günzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mustafa Pusa
Jiyan
Bi xwe wênesazek bû bêî pere wêne ji bo hêz, partî, kovar û komên Kurdperwer û çepgiran re çêdikir. Bi awayeke nediyar li Stenbola Tirkiyeyê bi tevî yanzde kesan, di nava hefteyekê de hate kujtin.
Di ciwanzaroktiya xwe de dest bi lêgerînên têkoşîna azadiya Kurdan dike. Di nava rêxistineke çepgir a bi navê MLSPB (Marksist Leninist Silahlı Propaganda Birliği - Yekîneya Marksîst Lenînîst a biçek) de cihdigire. Tê girtin û zêdetirî şeş salan li zîndanên Tirkiyeyê dimîne. Li zîndana dawî ya Ceyhanê de têkilî bi PKKiyan re datîne û biryara tevlîbûna PKKê dide.
Di derketina zîndanê de wekî alîgirekî PKKê li bajarên rojava yên Tirkiyeyê dixebite. Çend caran tê girtin û rastî êşkenceyan tê. Biryara çûyîna nava refên pêşmergeyên ARGKê dide û derbasî derveyî Bakurê Kurdistanê dibe.
Pusa, ji aliyê kovara bi navê İkibine Doğru (berî bi 2000î) ya Doğu Perinçek ve wekî hedef tê nîşadan û di nava hefteyekê de bi tevî yanzde Kurdan li Stenbolê tê kujtin.
Mase
Mase, mêze, dişe, çarpa mobîlyayek e ku ji çar pêyan (lingan) pêk tê û li ser wan jî textekê dûz heye. Heger sê pêyên wê hebin jê re sêpa tê gotin ku pirranî textê sêpayan glover in.
Mustafa Pusa
Jiyan
Çapemeniya Tirkan bi lez bûyerê dixe para PKKê û koma Doğu Perinçek jî daxûyakirin ku "Ev kesana ji aliyê PKKê ve hatin kujtin, lewra alîgirê Mehmet Şener bûn". Çapemeniya Kurdan hîç behsa bûyerê nekirin û tenê gotin "PKKê Mustafa Pusa yê alîgirê Mehmet Şener ê mihalifê serokatiya PKKê kujt".
Mase
Mase li malan, kargehan bi gelek armancan tên bikaranîn. Destexaneyên (sifre) kurdî pirranî sêpa û pêyên wan jî selîpî (wekî xaçê) ne û hinekê nizm in. Helbet kursîyên kurdan jî wekî maseyên wan nizm in. Li Kurdistanê gundî û koçber bo xwarinê textê xwarinê yên glover, bajarî jî, maseyan bikardianîn. Demên dawiyê de mase, sêpa û maseyên ling-xaçî kêm bûn.
Kuristan
Kuristan gundekî bi ser Sergola Adiyemanê ve ye.
Mustafa Pusa
Jiyan
Gorî gelekan ev kesana ji aliyê hêzên kontrgerîlla yên bi navê Ergenekon tên îlankirin ve hatine kujtin.
Mase
Dîroka sêpa û çarpayan
Zanistên rojavayî dibêjin berê li Misirê mase hatine bikaranîn. Maseyên wan ji kevir û lajwerdê bûne. Grekiyan sêpayên ku piştî bikaranînê tên hildan çêkirine. Bo mînak dixistine bin nivînên xwe.
Kurdan pirr berê jî mase bikardianibûne lewra bêjeyên tên bikaranîn xwerû bi kurdî/îranî ne û dîroka wan gelek kevn e.
Niha gelek werzîşên maseyê hene. Ango di werzîşkariyê de, herwiha mase heye.
Hin cureyên maseyan ên sereke
Di zimanê kurdî de tenê ji bo yên çar pêyên wan hene mase tê gotin. Heger sê pêyên wan hebin, di zimanên din de pirranî dîsa mase dibêjin lê di kurdî de nabe, jê re sêpa tê gotin.
Simran
Simran Bagga, navê jidayikbûnê Rishibhala Naval, (Mumbaî, Maharaştra, Hindistan) bi profesyonelî wekî Simran tê naskirin. Lîstikvan, hilberîner, dansvana klasîk, model û kesayetiya televîzyonên Hindistanê ye. Bi piranî di fîlmên tamîlî û telugû de lîstiye û di çend fîlmên hindî, malayalamî û kannadî de jî rol girtiye. Di pîşesaziya fîlmên Hindistanê de bi jêhatîbûn û dansvaniya xwe tê naskirin. Di kariyera xwe ya fîlmên dirêj de sê xelatên Filmfare Awards South, Xelata Filman a Tamîl Nadu, sê xelatên Cinema Express, du xelatên Kalaimamani û xelatên herêmî wergirt.
Jînenîgarî
Di sala 2003an de bi hevalê xwe yê zarokatiyê Deepak Bagga re zewicî. Du zarokên wan ên kur bi navê Adheep û Adit hene.
Gräben
Gräben şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Qarsendî
Qarsendî navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye. Nifûsa xwe 23.579 (2000) e. Bi 100 km'yî dûrî Edeneyê ye. 4 tax û 27 gundên Qarsendiyê hene.
Şehnevaz Sofla
Şehnevaz Sofla, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Pêr
Pêr (navê herêmê: Çarsenceq), bajarokekî navçeya Mêzgirê li herêma Dêrsimê ye.
Serdeste
Serdeste di artêşên klasîk de bo fermandarê leşkeran tê gotin. Di wateya "serê deh kesan" de ye. Artêşên nûjen teknîka çekan bingeh digire. Di yekîneyên leşkerî yên nû de, hejmara tîm (leşkerî), deste (leşkerî), gurdan an hengan li gorî pêdiviyan tên sazkirin.
Deste dikarin ji deh kesan zêdetir an kêmtir bin jî. Lê ji ber ku berê wisa bûye, wisa hatiye bikaranîn, peyv nayê guhertin. Payeya sercan (çawîş, serkar) ji ya serdeste jortir e. Di artêşên nûjen de dikarin payeyên wan bên yekkirin jî.
Wateya peyvê
Dest bi kurdî herwiha deh e, ji deh pêçiyên destekê derketiye. Ev rengdêrek e, ne nav e. Lê ketiye hin devokên kurdî. Bo mînak kirmanckî de, ji deh re dest dibêjin. Deh nav û rengdêrek bo bêçî (pêçî, tilî) ye. Di kurdiya kevn de ji bêçiyên lingê re "dehê pê" hatiye gotin. Bêjeya deh+ifandin (bi tirkî itelemek) jî ji kurdiya kevn e, ji heman kokê ye. Mirov bi tiliyan tiştekê didehifîne, bo wê tilî pêwîst in. Bi almanî zeh jî ji wê kokê tê. Herwiha ziehen (sîhen) jî bi almanî tê wateya bi destan, tiliyan tiştekê kişandin, dehifandin hwd. Bêjeya şeh, şe (tirkî tarak) jî. Lewra şeh û bêçiyên dest-lingan dişibin hev.
Di artêşên klasîk de erka wan bi giştî fermankirina deh leşkeran e. Deh leşker ji wan tê pirsîn. Paye bo tevahiya cureyên artêşê ye.
Sêpa
Sêpa mobîlyayek e ku ji sê pêyan (lingan) pêk tê. Di malan an kargehan de bo gelek armancan tên bikaranîn.
Yekpê jî heye
Sêpayên yekpê jî hene, pêyên wan stûr in, binê wan glover an selîpî (di dirûvê xaçê de) ne. Ji ber ku gelek kêm in, mirov dikare wan jî wekî sêpa binavbike. Zimanzanên kurdî ev ji hev cuda nekirine.
Dîroka sêpayê
Sêpa herwiha alava ku di îdamê de tê bikaranîn e jî. Sê pêyên wê jî hene, di hin devokan de jê re sêdar, sêdara îdamê dibêjin.
Zenharkendî
Zenharkendî gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 97 kes (24malbat) bû.
The Rolling Stones
The Rolling Stones komek rockê ya îngilîzî ye ku di sala 1962an de hate damezrandin. Ew di dîroka rockê de yek ji komên bi umrê herî dirêj û ji hêla bazirganî ve de koma herî serketî ye. Di sala 1989an de band di Rock and Roll Hall of Fame de cih girt. Kovara Rolling Stone wan di lîsteya xwe ya 100 Muzîkjenên Herî Mezin ên Hemû Demê de xiste rêza çaremîn.
Brezîl
Brezîl (carina wek Brazîl û Berazîl jî tê nivîsandin), an Komara Federal a Brezîlê, (República Federativa do Brasil), welatê nifûsa wî herî zêde yê Amerîkaya Latînî e û ji aliyê axa xwe jî pêncemîn di nav mezintirîn dewletên cîhanê de ye. Ji xeynî Şîle û Ekuadorê sînorê hemî welatên Amerîkaya Latînî bi Brezîlê re heye. Sînorê Brezîlê bi Okyanûsa Atlantîk re 7 360 km ye.
Dewletên federal ên Brezîlê
Brezîl ji 26 dewlet û ji herêmek federal pêk tê. Dewletên federal ên Brezîlê gorî herêman:
Zimanê aranî
Aranî, yan jî aranezî (bi zimanê aranî: aranés), zimanê Newala Aranê (Val d'Aran) e, zaravekî okzîtanî (gaskonî) ye û ligel ketelanî û spanî zimanê fermî yê Herêma Otonom a Ketelonyayê ye. Ji sala 1984an vir de zimanê dibistanên Aranê ye û 90% ji akinciyên newalê zimanê aranî fehm dikin û li dor 65% jî pê dipeyivin.
Cahîdo
Cahîdo, dengbêjekî kurd e, di sala 1960’an de li Mûşê, li gundê Orgînosê ji dayîk bûye. Dibistana seretayî xelas kiriye. Ji Sasonê hatine li Mûşê bi cihûwar bûne. Ji donzdeh saliya xwe û virde ye distrê. Zewicandî ye û deh zarokên wi hene. Li Orgînosê dijî.
Taylor Swift
Taylor Alison Swift, (jdb. 13ê, Kanûnê, 1989) stranbêj, hilberîner, derhêner, lîstikvan û karsazeke amerîkî ye. Dîskografiya wê gelek celeb digire û strana wê ya vegotinê pir caran ji jiyana wê ya kesane îlhama xwe digire ku pesnê rexnegir û berbelaveka medyayê ya berbelavî girtiye. Swift li West Reading, Pensîlvanya ji dayik bûye û di 14 saliya xwe de çû Nashville, Tennessee ku bibe hunermendê welat. Swift di sala 2004'an de bi Sony/ATV Music Publishing re peymana nivîsandina stranan û di sala 2005'an de, bi Tomargeha Big Machine re peymana tomarkirinê îmze kir. Albûma wê ya pêşîn a 2006'ê kir yekem stranbêja welatê jinê, ku bi tevahî albûmê pejirandî ya platîn ya Dewletên Yekbûyî pevnivîsand an jî dinivîse.
Albûmên paşîn ên Swift, Fearless (2008) û Speak Now (2010), popa welat hate keşf kirin. Ya berê "Love Story" û "You Belong with Me" yekem stranên welat bûn, ku di rêza lîsteyên pop û hemû celebên hewayî yên Dewletên Yekbûyî de derketin pêşiyê. Swift bi şêwazên rock û elektronîkî li ser Red (2012) ceriband, ku tê de strana xwe ya yekem di Billboard Hot 100, wekî "We Are Never Ever Getting Back Together" û ji nasnameya welatê xwe ji bo albûma xwe ya pêncemîn a stûdyoya synth-pop, 1989 (2014) dûr ket, ku ji aliyê stranên serketî yên "Shake It Off", "Blank Space" û "Bad Blood" ve hate piştgirî kirin. Vekolîna medyayê îlhama navdariyê ya bajarî (2017) û strana wê ya jimare "Look What You Made Me Do" da. Ev Swiftê bi kiryara yekem a çar albûmên bi mîlyonek kopiyên firotanê vekirî kir.
Swift ji Big Machine veqetiya, di sala 2018'an de bi Republic Records re îmze kir û albûma xwe ya heftem a stûdyoyê, Lover (2019), paşê jî belgefîlma otobiyografîk Miss Americana (2020) derxist. Ketina Swift a dema pandemiya COVID-19 bû sedema albûmên rock ên gelêrî û alternatîf ên indie, Folklore û Evermore (2020), ku çîrokên xeyalî vedihewîne; singên wan ên sereke "Cardigan" û "Willow" li ser Hot 100 debut kirin. Swift dest bi ve-tomarkirina kataloga xwe ya Big Machine kir ku piştî gengeşiya masterên albûmên giştî, di sala 2021'an de, du stranan wekî Fearless (Guhertoya Taylor) û Sor (Guhertoya Taylor) ji nû ve derxist. Paşê "All Too Well (10 Minute Version)" bû strana herî dirêj a Hot 100 ku derketiye pêş. Ew bi albûma xwe ya dehem, Midnights (2022) vegeriya synth-pop. Swift di fîlman de, jî rolên piştgirî lîstiye û derhêneriya fîlmên muzîkê Folklore: The Long Pond Studio Sessions (2020) û All Too Well: The Short Film (2021) kiriye.
Swift zêdetirîn 200 firotinên tomarkirinê li seranserê cîhanê bi mîlyonan kiriye, ku yek ji muzîkvanên herî firotanê yên hemû deman e. Xelatên Swift ji 11 Xelatên Grammy, di nav de sê xelatên Albûma Salê, 34 Xelatên Muzîka Amerîkî, ji bo Çalakvanê Herî Zêde; 29 Xelatên Muzîkê yên Billboard, ji bo Jina Herî Zêde û Xelata Emmy pêk hat. Swift, di rêzenivîsên wekî Rolling Stone 100 Herî Mezintirîn Stranbêjên Hemû Demê, Hunermendên Herî Mezintirîn ên Billboard, Time 100 û Forbes Celebrity 100 de cih girtiye. Swift bi sernavên wekî Hunermendê Dehsalê û Jina Dehsalê hate rêzgirtin, ku parêzvanê mafên hunermendan û bihêzkirina jinan e. Strana wê bi bandorkirina nifşek stranbêj û hunermendî tê hesibandin.
1989–2003: Jiyana destpêkê û perwerde
Taylor Alison Swift di 13'ê Kanûnê, 1989 de, li Nexweşxaneya Reading li West Reading, Pensîlvanya ji dayik bû. Bavê wê, Scott Kingsley Swift, pargîdanekî berê yê aborsazê Merill Lynch e; diya wê, Andrea Gardner Swift (née Finlay), malmezinek berê ye, ku berê di rêveberê kirrûbirra fona hevbeş de xebitî. Birayê wê yê piçûk Austin lîstikvan e. Navê birayê Swift bi stranbêj-hunermend James Taylor hat dayîn, û xwedî mîrateya Skotlandî û Almanî ye. Dapîra wê Marjorie Finlay, stranbêjekî operayê bû. Swift di salên xwe yên destpêkê li çandiniyek dara Sersalê derbas kir, ku bavê wê yek ji xerîdarên xwe kirîbû. Swift baweriya xwe bi Xiristiyanî tê nas kirin. Ew beşdarî pêşdibistanê û baxçeyê zarokan a Dibistana Alvernia Montessori bû, ku ji aliyê xwişkên Bernadine Franciscan ve tê rêve kirin, berî ku Dibistana Wyndcroft veguhezîne. Malbata Swift koçberî xaniyekî kirê ya li bajaroka Wyomissing, Pensîlvanya kir,, ku Swift li wir çû Dibistana Bilind a Junior/Senior Wyomissing Area.
Di neh saliya xwe de, Swift bi şanoya muzîkê re eleqedar bû û di çar berhemên Akademiya Şanoya Ciwanan a Berks ve derket. Ew herwiha ji bo dersên dengbêjî û lîstikvaniyê bi rêkûpêk diçû New York City. Swift paşê bala xwe da ser muzîka welat, ku ji stranên Shania Twain îlhama xwe wekî "want to just run around the block four times and daydream about everything" girt. Swift dawiya hefteyê li festîval û bûyerên herêmî performansa xwe derbas kir. Piştî temaşekirina belgefîlmek li ser Faith Hill, Swift pê bawer bû, ku ew hewce dike biçe Nashville, Tennessee, da ku kariyera muzîkê bişopîne. Swift di yanzdeh saliya xwe de, bi diya xwe re çû serdana etîketa tomarên Nashville û karaoke ya kasetên demo yên Dolly Parton û The Chicks pêşkêş kir. Lê belê ew hat redkirin, ji ber ku "li wî bajarî her kes dixwest tiştê ku ez dixwazim bikim. Ji ber vê yekê, ez ji xwe re difikirîm, ez hewce dikim ku rêyek cûda bibînim."
Dema ku Swift dora 12 salî bû, tamîrkerê kompîturê û muzîkjenê herêmî Ronnie Cremer ew hînî lêxistina gîtarê kir. Wî di hewildanên wê yên yekem de, wekî stranbêjekî alîkariya Swift kir, ku ew rê da nivîsandina "Lucky You". Di sala 2003'an de, Swift û dêûbavên wê bi rêveberê jêhatî yê New Yorkê Dan Dymtrow re dest bi xebatê kirin. Bi alîkariya wî, Swift ji bo Abercrombie & Fitch wekî beşek ji kampanyaya "Rising Stars" model kir, ku strana orîjînal di CD ya berhevoka Maybelline de cîh girt û beşdarî civînên bi etîketên tomarên mezin bû. Piştî stranên orjînal li pêşangeha RCA Records pêşkêş kir, Swift wê demê 13 salî bû, ku peymanekî pêşkeftina hunermend hat dayîn û bi diya xwe re gelek caran dest bi rêwîtiyên Nashville kir. Dema ku Swift 14 salî bû, bavê wê ji bo alîkariya Swift bike çû qada muzîka welat ya ofîsa Merrill Lynch ku li Nashville ye û tevahî bi malbatî li bajarê Hendersonville, Tennessee bi cih bûn. Swift di destpêkê de beşdarî Dibistana Bilind a Hendersonville bû, piştî ku du salan Akademiya Aaron ji aliyê xwendina malê veguhezîne û bi bernameya gera wê re çêtir bû. Swift salek pêşde zû mezûn bûye.
Saint-Vivien-de-Médoc
Saint-Vivien-de-Médoc, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Kendûlî
Kendûlî an Kendûleyi devoka Hewramî ya li dedora bajarokê Kendûl li bakurê kirmaşanê tê axavtin e.
Çêhrêgoşa
Çêhrêgoşa gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 268 kes (61 malbat) bûn.
Safyan
Safyan, yan Safya (1928: صافيان / "Safyan"; 1946: Safiyan; ), gundekî Bismilê ye li kêleka gundê Sofya di navbera Bismil û Farqînê de ye. Gundê Emer axayê Amedî ye.
Hirç, Westan
Hirçê, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Eyûb, Seqiz
Eyûb gundekî ser bi navenda bajarê şaristana Seqizê li Kurdistana Îranê ye.
Görzke
Görzke şaredariyeke navçeya (Landkreis) Potsdam-Mittelmark li Brandenburg, Almanyayê ye.
Kendul
Kendûl bajarokek li bakurê bajarê Kirmaşanê ye. Gelê kendûl bi piraniya xwe kurdên Hewramîaxav in.
Balzhausen
Balzhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Günzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kelenken
Kelenken, cinseke phorusrhacid komeke windabûyî ya teyrên mezin û nêçîrvan e ku li Arjantîna niha di Miocene navîn de, bi qasî 15 mîlyon sal berê, jiyan kiriye. Nimûneya yekane ya naskirî ji aliyê xwendekarê lîseyê Guillermo Aguirre-Zabala ve li Comallo ya li herêma Patagonia, hate vedîtin û di sala 2007an de wekî holotîpa cins û celebê nû Kelenken guillermoi hate çêkirin. Navê cinsê ruhek di mîtolojiya Tehuelche de vedibêje û navê taybetî keşfê rûmet dike. Holotîp ji yek ji serqoqên herî bêkêmasî yên ku ji forusrhacidek mezin tê zanîn û hem jî hestiyê lingê jêrîn ê tarsometatarsus û hestiyê tilikê phalanxê pêk tê. Ji ber ku ev berê pir kêm dihatin zanîn, vedîtina Kelenken anatomiya phorusrhacidên mezin daye zelal kirin. Hatiye dîtin ku Kelenken di bin-famîleya Phorusrhacinae de ye, ligel mînak Devincenzia. Nêziktirîn xizmên zindî yên phorusrhacids seriemas in.
Di danasîna xwe ya sala 2007an de, Bertelli û hevkarên wî Kelenken wekî endamek ji malbata Phorusrhacidae dabeş kirine ku li ser bingeha mezinahiya wê ya mezin, digel bejna wê ya paldayî, bi xurtî girêdayî (an jî rostrum, beşa çeneyên ku bejik pêk anîne) û vezelîne. Wê demê pênc binemalbatên phorusrhacid hatin nas kirin (Brontornithinae, Phorusrhacinae, Patagornithinae, Mesembriornithinae û Psilopterinae) her çend rastdariya wan wê demê bi analîzên kladîstîk nehatibû pejirandin û ravekeran Kelenken dîtin ku herî dişibihe taksên ku bi kevneşopî phorusrhasîn dihatin hesibandin.
Taksonomî
Nêzîkî 2004, fosîlên phorusrhacid (an "teyrekî êrîşkar", komek çûkên mezin û nêçîrvan) ji hêla xwendekarê lîseyê yê Arjentînî Guillermo Aguirre-Zabala ve di navbera du xaniyan de, bi qasî 100 m ji rêya trênê ya Komallo yê dûrtir hatin dîtin. Gundê ku ev fosîl hatine dîtin, gundekî biçûkê ku li bakurê rojavayê parêzgeha Río Negro, li herêma Patagonya ya Arjentînê (koordînat: -41.03317°N, -70.25825°W) ye.
Nimûne bû beşek ji berhevoka Museo Asociación Paleontológica Bariloche ya li Río Negro ye ku ew wekî nimûne ya BAR 3877-11 hatiye katalog kirin. Berî ku heywan navekî zanistî werbigire, nimûne ji hêla paleontologên Arjantînî Luis M. Chiappe û Sara Bertelli ve di gotarek kurt a di sala 2006an de hate ragihandin û hate nîqaş kirin. Di sala 2007an de, Bertelli, Chiappe û Claudia Tambussi ev nimûne kirin holotîp a Kelenken guillermoi; navê cinsê ruhekî ya di mîtolojiya Gelê Tehuelche ya Patagonyayê de vedibêje ku wekî teyrekî nêçîrê yê mezin tê binavkirin û navê taybetî keşifkarê xwe bi rûmet dike.
Clamensane
Clamensane, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Bêspin
Bêspin (bi suryanî : Bespen, ), gundekî navçeya Silopî ya bi ser Şirnexê ve ye.
Meydan, Sergol
Meydan gundekî bi ser Sergola Adiyemanê ve ye.
Fairuz
Nouhad Wadie' Haddad (bi erebî: نهاد وديع حداد, di 21ê sermawezê 1934 de  hatiye dinê), wekî Fairuz (bi erebî: فيروز), stranbêjek Libnanî ye.
Ew ji hêla gelek kesan ve wekî yek ji dengbêjên pêşeng û stranbêjên herî navdar di dîroka cîhana erebî de tê hesibandin. Fairuz wekî sembola muzîka Lubnanê tê hesibandin û di nav gel de wekî "giyana Lubnanê" tê zanîn.
Feyrûz di dawiya salên 1940-an de wek endama koroya li radyoya neteweyî ya Lubnanê, di ciwaniya xwe de dest bi kariyera xwe ya muzîkê kir. Yekemîn hita wê ya mezin, "Itab", di sala 1952 de derket û ew kir stêrkek yekser li cîhana erebî. Di havîna 1957-an de, Fairuz yekem performansa xwe ya zindî li Festîvala Navneteweyî ya Baalbeck li dar xist ku tê de bi rûmeta "Cavalier", madalyaya herî bilind ji bo destkeftiyên hunerî ji hêla serokê Libnanî Camille Chamoun ve hate xelat kirin. Navûdengê Fairuz di salên 1950 û 1960an de li seranserê cîhana erebî belav bû, û bû sedem ku wê li derveyî Lubnanê li gelek paytextên erebî, di nav de Şam, Emman, Qahîre, Rebat, Cezayîr û Tûnisê performansê bike.
Wê di dirêjahiya kariyera xwe de gelek nîşan û xelat wergirtine, di nav wan de Kilîta Bajarê Pîroz ku ji aliyê Komîteya Çandî ya Orşelîmê, Medalya Rûmetê ya Urdunê ku ji aliyê Keyan Huseynê Urdunê ve hatiye pêşkêşkirin, xelata Commandeur des Arts et des Lettres û Chevalier de la Légion d'honneur, û Bilindtirîn Cûdahiya Hunerî, ku ji aliyê serokê Tûnisê Zine El Abidine Ben Ali ve hatiye dayîn. Bi dirêjahiya salan, wê serî li cîhên herî girîng ên cîhanê da, wek Albert Hall û Royal Festival Hall li London, Carnegie Hall, Lincoln Center û Lobiya Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî li New York, The Olympia û Salle Pleyel li Parîsê, û Odeona Herodes Atticus li Atînayê.
Fairuz di karîyera xwe ya zêdeyî şeş dehsalan de, nêzîkî 1500 stran tomar kir, zêdetirî 80 albûm derxist, di 20 muzîkalan de pêşkêşî kir û zêdetirî 150 mîlyon tomar li çaraliyê cîhanê firot, ku wê kir hunermenda herî firotanê ya Rojhilata Navîn a hemî deman û yek ji hunermendên muzîkê yên herî firotanê li cîhanê.
Kurtejiyan
Fairuz di sala 1935'an de tevî malbata xwe ya ortodoks a suryanî çû Beyrûtê, li Zokak-al-Blatê mezin bû.
Di sala 1955an de bi Assy Rehbanî re zewicî û çar zarokên wî bûn, ji wan Ziad Rehbanî (* 1956, muzîkjen û bestekar) û Rima (* 1965, wênekêş û derhêner).
Bi birayên Mensûr û Asî Rehbanî re, mêrê wê yê paşîn, ew bû pêşengê şêwazek nû ya muzîkê li Libnanê, ku bandorên rojavayî eşkere dike û ji modelên Misrê yên serdest dûr dixe.
Piştî şerê navxweyî û mirina mêrê xwe, bi kurê xwe Ziyad Rehbanî re kar dike. Ji hingê ve, muzîka wan bêtir û bêtir bandorên Amerîkaya Latîn nîşan dide.
Frédéric Mitterrand, biraziyê serokê berê yê Fransa û paşê rêvebirê kanala navneteweyî ya bi zimanê fransî TV5 Monde, di sala 1998-an de ji bo rêzefîlma "Music Planet" li ser arte, belgefîlmek televîzyonê li ser Fairuz çêkir.
Weilerbach
Weilerbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Zimanê erebî
Erebî (bi erebî: اللغة العربية al-luġatu al-ʿarabiyya) zimanê erebî ji Malbata zimanê Hamî−Samî ji baskê Samî ye. Qurana Pîroz bi zimanê erebî ye. Alfebeya erebî ji 28 tîpan pêk tê. Ew li welatên mîna Maroko, Cezayir, Tûnis, Misir, Surî, Îraq, Erebistana Siyûdî û din tê gotin. Di heman demê de, di van welatan de zimanê yekem fermî ye.
Andrew J. West
Andrew James West (jdb. 22ê çiriya paşîn a 1986 li Merrillville, Indiana, DYA), lîstikvanekî amerîkan e. Ew bi taybetî bi rola xwe di rêzefîlma Greek de hat naskirin (2009 heta 2010).
Andrew J. West di tebaxa 2013an de bi lîstikvan Amber Stevens dergistî bû, pişt re di 5ê kanûna pêşîn a 2013an de ew herdû li Los Angeles dizewiciyan.
Kursî
Kursî, sendelî, sandalî mobîlyayek e ku bo niştinê (daniştin an rûniştin) tê bikaranîn. Di zimanê zarokan de li jê re çûço dibêjin ku zarok ji niştinê re dibêjin çûçî. Çûço herwiha kursiyê pitokan e ku tê de nakevin.
Pirranî çar pêyên kursiyê hene. Kursiyên bêpalpişt (para wan nîne) jî hene ku li kafêxaneyên Kurdistanê gelek tên bikaranîn. Ev kursiyên bêpalpişt jî çarpêyî ne û cihê rûniştinê ji qayîşê yan cîlê hatine ristin. Kursiyên Amedê navdar in.
Şehnevaz Olya
Şehnevaz Olya, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Vivien-de-Monségur
Saint-Vivien-de-Monségur, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Reşke
Reşke, zîre, kemyon (cuminum cyminum), riwekek ji famîleya bexdenûsan (apiaceae) e. Bejna wê 40-60 cm bilind dibe. Riwekeke salane ye, Rojhilata Navîn belav bûye. Di pêjgeha kurd de kêm be jî tê bikaranîn.
Motora jet
Motora Jet dewisandê hewayê ku ji derve danê bû bi şawatayeyê şewitiyê rê germ kirê. Gazê ku di dawiya wa germ kiriye da hebû, bi lezayiyek mezin ê de ji paşiyê derxistê û li aliyê tersiyê xwe re kuvveta tehm pêkanê.
Gülşen
Gülşen yan jî Gülşen Çolakoğlu, ( li Fatih, Stenbol) stranbêj û strannivîseke tirk e ku di muzîka popa hemdem a Tirkiyeyê de bûye yek ji navên herî zêdeyê ku tê guhdarîkirin û albûmên wê têne firotin.
Alexa Tomas
Kariyera wê
Alexa Tomas her gav ji seksê hez dike, lê wê tu carî ew wekî vebijarkek kariyerê nehesiband. Dema ku ew bi hevjînê xwe, pornostêrk û firoşkarê sîteya rast a Tecnocasa Andrea Catalano re hevdîtin kir, ku ew bi hilberînerên spanyol re bi pîşesaziya pornoyê re da nasîn, ev têgîn guherî.Heya niha ew bi gelemperî li derveyî Spanyayê pornoyan dikişîne, bi pargîdaniyên hilberîner ên bi prestîj ên wekî Private Media Group, Girlfriends Films, Naughty America, Evil Angel, Wicked Pictures, Tushy, Mofos, Reality Kings û Brazzers re hevkariyê dike û bi pornostêrkên wekî Danny D, Nacho Vidal  an Manuel Ferrara re dilîze.
Jiyana kesane
Berî ku bû lîstikvan, 6 salan di kargehekê de û wek ajokarê otobusa dibistanê xebitî.Ew hevkara lîstikvanê Edgar Fernández e.Hewldanên wê yên din ajal (ew jiyana xwe bi çend pisîk û tûtiyan re parve dike), werziş (ew dilşewatiyek mezin a fîtnêsê ye) û xêzkirin in. Di dema xwe ya serbest de ew ji guhdarkirina flamenkoyê kêfxweş dibe.
Gülşen
Jînenîgarî
Gulşen Bayraktar di 29ê gulana sala 1976an de li Çapa ya li ser sînorê Fatîh a Stenbolê, weke zaroka sêyem û dawîn a malbateke ji bajarê Orduyê hatiye dinê. Bavê wê Arslan Bayraktar endezyar makîneyê ye û dayika wê Nîmet Bayraktar e. Zarokatî û ciwaniya xwe li Çapayê derbas kiriye, ji aliyê din ve ji bo baxçeyên xwe yên bindeqan salê çend caran tevî malbata xwe çûye bajarê Orduyê. Piştî ku Lîseya Anadolu ya Şehremînî qedand, li Zanîngeha Teknîkî ya Stenbolê dest bi Teoriya Muzîka Tirkî kir. Di heman demê de bi xwendina zanîngehê re li Stenbolê di gelek klûb û barên şevê de derket ser dikê, lê di heman demê de nekarî hem dibistan û hem jî kar bi rê ve bibe û piştî sala xwe ya yekem dev ji xwendinê berda. Ji ber eleqeya wî bi hunerên şerî yên Rojhilata Dûr re di salên xwe yên lîseyê de perwerdeya qareteyê dît û kembera reş wergirtiye. Ew û hevaleke xwe yê 17 salî ji ber destdirêjiya devkî ku li kolanê lê dihat kirin, neçar man di jiyana xwe ya rojane de qereteyê bikar bînin û wê aniye ziman ku gelek caran ev yek dubare bûye. Piştî ku zanîngehê terikand, dersên muzîka gelêrî ya tirkî werdigire û sê mehan bi Çelîk û Bendenîz re wekê vokalîst kar kiriye. Di sala 1995an de dema li barekî li Atakoyê li ser sehneyê bû, ji aliyê hilberînerê albûmê Serap Turgay ve hat ecibandin û bi hevjîna xwe Ozkan Turgay re hat naskirin û teklîfa albumê wergirt.