cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şivan Perwer
Zarokatî û hunera wî
Ciyê lê xwedêdayî herêmeke xwedî giyaneke (rûh) felsefî ya pir kûr e, mîna dirûvê erdnîgariya xwe. Ev dorhêl bi muzîkê tije ya û vê kûrahiya felsefi kabiliyeteke mezin ya mûzikê jî daye mirovan. Bapîrê Şivan Perwer, bîlûrvan û dengbêjeki mezin bû. Eywaneke aidê (xweserê) wî li gund hebû. Bê dost, bê mêvan, bê heval nedikariya bimîne. Li wan derhêlên nîzik kesên xwedi kabîliyetên çandeyî (mîna mûzîk, destan, çîrok û cûr be cûrên wêjeyê) mûheqeq dibûn mêvanê wi. Sohbetên wanên civakiyên bi muzîkê heya derengiya şevê domdikir. Dengbêj rûdiniştin bi saetan klasikên gelêriyên diroki bi dengên bilind dixwendin û dijiyandin. Mesela; Siyabend û Xecê, Evdalê Zeynikê, Eyşana Îbê, Evdî, Erebê, Bêmal, Delalê Qerejdaxi, Lawkê Metînî, Şêxa Delal, stranên govend û dîlan. Bi vî awayî ji êvarî heya derengiya şevê ji aliyekê bilûr, ji aliyê din keman, an jî dengê dengbêjan li kûrahiya rûhê insanan tesîr dikir, bi sedsalan ew paş de dibirin û ew mirovên bi van guhdarkirinan radizan gelek caran di xewnên xwe de jî ev bûyêr diditan. Ji aliyê din ve zordariya li Kurdistanê, zulma li ser ziman, çande û şexsiyeta mirovan hêj bêhtir jan (êş) dida mirovan û di pêşberê van tehdayiyan de kîn û nefreta di hûndirê wan de berhev dibû, hest (hiş) û evîna di hûndirê wan de veşartî digeriya ev qêrîn ji dikir kû bi ruhî, bi mirovînî xwe bi tayê jiyanê ve girêbide û dirûvekê muzîkî distand, dibû muzîk. Va ye di vî atmosferî de gelek caran di her bergehi de lehengên (qehreman) bênav digiheştin. Ango di têkoşîna li hemberê zordariyê de, di bûyerên çandeyiyên ji vê dirûvê jiyanê derdayî kes (şexis) derketine nêvengê (holê).
Şivan Perwer di vî atmosferi de giheştiye. Tû kesî xisûsî ew perwerde nekiriye, dijê vê ew bûyereke kû dirûvê jiyanê derxistî nêvengê ye. Wî di biçûkatiyê de dest bi stran gotinê kir. Di tim bûyerên jiyayî û bîhîstî de ew dijiyan û bi stran ji hundirê xwe derdixist. Mirovên guhdarî Şivan dikirin, ji vî zarokê weha biçûk kû buyerên mezin dijî mat (şaş) dibûn. Buyerên dijiya, an ji xeyal dikir. dikire stran û carinan bi seatan digot. Vêca li dorhêlên xwe caran ne bi çavê zarokan lê dinêrîn. Di civatê de giraniya wi hebû. Lewra, weko hêviyek ya civatê ji wi hebe pê re muamele dikirin her demî. Şivanê biçûk li dora xwe de şexsiyeteke fîlozofîk yê muzîkal dihate naskirin û jê heskirin. Lêbelê li gor Şivan, ev civata, paşdemayî, berteng lê xwediyê xususiyetinê rind bû, ji aliyê civakî û ccedil;andeyî ve gerek bihata guhartin. Bi wi ser û dinya xwe ya bicûk evên he dê çawa pêk banîna. Van tiştên he gişan riyek ya çareyê bi wi didan lêgerinê. Ji nêv vê civatê derketin, ango bi der ve çûyîn fîkra li hinek tiştên teorîk geran, hin bûn û dûv re jî li civata xwe vegerîn di temenên biçûk de ew kûr kûr diamand. Ji ber kû gelê kurd ji her ali ve hatibû rapêçan û di bin tehdê (tûndiyê) de bû, di ser de polîtîkaya bihûjtin (asimilasyon) ê ya tîr hebû, riya wî ya dî hûndirê, çandiya xwe de bi civakî, teorîk, teknîk û kirdarî (pratîk) pêşveçûna wi hatibû birîn (girtin).
Nexoşxane, Hewlêr
Nexoşxane, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Attila İlhan
Attila İlhan (jdb. li Menemen; m.  li Stembol) helbestvan, nivîskar û rojnamevanekî tirk e. Birayê aktrîst Çolpan İlhan e. Xwedî nêrînên tirkperwer-çepgir bû, gelek aliyên kemalîzmê dipesinand. Di babeta bicihanîna daxwazên kurdan de, helwesta wî neyînî bû. Xwe ji kurdan dûr digirt.
Payîn Dere Mehabad
Payîn Dere, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Attila İlhan
Carnan pesnê derbeyên leşkerî dida, li dijî tevlîbûna Tirkiyeyê bo YEyê derdiket, berevaniya planên girtiyên rêxistina girêdayî dewleta veşarî (kûr) Ergenekonê dikir. Dema ew jiyana xwe jidest dide, ergenekonî nehatibûn girtin lê planên xwe dimeşandin ku esker dest bidin ser hikûmetê, modela dewleta kemalîst xurt bikin.
Bi mirina masûlkeyên dil jiyana xwe jidest dide.
Telhe bin Ubeydullah
Telhe bîn Ubeydulla (erebî: طلحة بن عبيدالله, Talah bin Ubaydullah‎, jdb. 598, Meke - m. 656) sehabeyekî Muhemmed Pêxember e. Ew ji kesên ku bi cinetê ve hatiye xelat kirin e.
Ew ji kesên misilmanên herî pêşin e.
Ciry-Salsogne
Ciry-Salsogne, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Windows Phone
Windows Phone malbateka nû ya pergaleka xebitandinê a telefonên destan e ko ji aliyê kompaniyaya Microsoftê ve hatiye çêkirin. Ev pergal şûngira pergala kevintir Windows Mobilê ye, lê herdu digel hevdu naguncin.
Ew cara pêşîn di Çiriya Pêşîn a sala 2010ê da kevt sûkê.
Destpêka felsefeyê (pirtûk)
Destpêka felsefeyê kitêba çaran yê Ali Gurdilî ye. Di sala 2015an de, li Almanyayê ji aliyê weşanên Soran ve hatiye weşandin. Di kitêbê de sed gotarên felsefî hene ku armac jî nasandina felsefeyê ye. Kitêb ji 436 rûpelan pêk tê.
Norsjø
Norsjø, goleke di nava sinorê parêzgeha Telemarka Norwêcê de ye.
Philippsreut
Philippsreut şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sazan Hendrix
Sazan Hendrix ( jdb. 2ê çiriya pêşîn 1989 bi navê Sazan Barzanî ) blogera modeyê, model , û kesayeta televîzyonê ya amerîkî ku bi eslê xwe kurd e.
Kariyera wê
Sazan Hendrix, bi navê keçiktiyê Berzanî, di 2ê çiriya pêşîn a sala 1889an de li bajarê Nashville, Tennessee yê Amerîkayê ji dayîk bûye. Dê û bavê wê ji Başûrê Kurdistanê ne. Sazan di sala 2011an de dema ku li Zanîngeha Bakûrê Teksasê radyo, televizyon û sînemayê xwend dest bi bloggeriyê kir. Blogera bedewiyê û şêwaza jiyanê ku bi bloga xwe ya bi navê xwe tê nasîn, wê kanalek YouTubeê da destpêkirin da ku di sala 2014an de bi bloga pir populer re tevbigere. Ji hingê ve, wê ji zêdetirî 500,000 aboneyên YouTubeê û zêdetirî 1.2 mîlyon şopînerên Instagramê temaşevanek berhev kiriye .Ew û bloga wê di gelek weşanan de ji Lucky Magazine heta Access Hollywood hatine pêşandan. Di sala 2015an de wê ji bo Tommy Hilfiger ligel model û hevkarê Instagramê Toni Mahfud modelsaziyê kir. Wê di kanûna pêşîn 2016an de, wê pargîdaniya abonetiya bedewiyê Bless Box ava kir. Di tebaxa 2018an de, wê û mêrê xwe podkasta xwe, The Good Life dest pê kirin.
Jiyana kesane
Di gulana 2015an de, ew bi dildarê xwe yê kolejê Stevie Hendrix re zewicî. Sazanê ku ji malbateke misilmanan tê, bû xiristiyan. Di kanûna pêşîn a 2012an de, wê keça wan, Valentina Grace anî cîhanê.
Sidiqiye
Sidiqiye, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Amt Golzow
Amt Golzow şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Barles
Barles, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Pawe
Pawe yek ji bajaroken ku li bakurê Kirmanşanê û navenda şaristana Paweyê û her wisa li navbera sinorê Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê binecih e. Li derdora Paweyê bajarên Ciwanro, Rewanser û Merîwan hene.
Herêma Paweyè xwedî av û hewayeke gelek xweş e û bajar li ber çiyayên Hewraman e.
Gelê vî bajarî kurd in û bi zaravayên hewramî û soranî (cafî) diaxivin.
Hejmara nufûsa wê pêtir ji 20.000 e.
Weingarten, Rheinland-Pfalz
Weingarten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Wülfrath
Wülfrath bajarokekî navçeya (Landkreis) Mettmann li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Ebdulhekîmê Arwasî
Ebdilhekîmê Arwasî (jdb. 1865 li gundê Arwas a Miksê, parêzgeha Wanê, Kurdistan; m. 1943 li Enqere, Tirkiye) zanayekî olî yê kurd e.
Şagirtê Seyîd Fehîmê Arwasîye û zêdetirî 30 salan li medreseyên Kurdistanê, bi taybetî yên li parêzgeha Wanê mamostetî kiriye. Bi hatina artêşa Rûs ve, bo demekê diçe Stembolê. Li wir di nava kurdan de dersdariyê dike, têkilî bi sazî û komeleyên wê demê yên kurdan re datîne. Hüseyin Hilmi Işık jî şagirtê wî bûye.
Ofê
Ofê, gundekî Bismilê ye. Di navbera Bismilê û Batmanê de li ser rêya Farqînê ye.
Zhoukou
Zhoukou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.953.793 kesî
Agriornis
Agriornis, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya  Tyrannidaeyê ye.
Ringelai
Ringelai şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Qerekûyûder nêzdî Axwêran
Qereqûyû, gundekî bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye.
Mewujo
Mewujo, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Niftik
Niftik (bir romî: Seçme) gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye. Ew nêzîkî 40 kîlomitran ji navçeyê dûr e.Secme Niftik 7 mezrası si henin Salihi mezra tarihe wi Şeyh Sait Salihi efendi  çekiriye
Berdîyan, Ûrmiye
Berdîyan, Ûrmiye gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (47 malbat) bûn.
Spehiyan
Spehiyan (bi romî kirine: Yurttutan), gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Wateya navê gund
Di lêkolîneke navê gundan a di salên 1970ê de ji aliyê komeleya mamosteyan a Gimgimê (TÖB-DER) ve hatibû kirin de, navê gund wekî Spehiyan cih girtibû. Li herêmê navê gund wekî Îspeyan, Îspehyan tê bilêvkirin. Gorî vê xebatê rastiya wê Spehiyan e. Ango siwariyan an xweşik, rindikan. Bêjeya "spehî" tê wateya rindî û siwarîbûnê.
Xebatek ji aliyê ASDK-DERê (Anti Sömürgeci Kültür Dernegi - Komeleya çandî ya dijberê mêtingeriyê) jî hatibû kirin. Di xebata wan de jî navê gund wekî Spehiyan cih digirt. Di salên 1970î de li Gimgimê li hin dibistanan kûrsên zimanê kurdî dihatin lidarxistin, dersên dîroka Kurdistanê dihatin dayîn. Mixabin xebat û lêkolînan wan nehatin parastin, pirraniya wan jî ketin destên dewletê, hatin tunekirin.
Navê gund ji wargehên siwariyên Merwanîyan tê. Di seferên Romayiyan de, artêşên Romayê li vir kurtedemî mane. Yekîneyên Hemîdiyeyê jî li vir siwariyên xwe perwerde kirine, bo êrîşan wekî baregeh bikaranîne. Gund navê xwe ji spehiyan-siwariyan girtiye.
Dîrok
Bi zanistî lêkolînekê berfireh li ser bingeh û dîroka gund nehatiye kirin.
Erdnîgarî
43 km ji Gimgim, 91 km ji Mûşê dûr dikeve. Bilindahiya axa gund ji rûyê avê 1.650 m ye.
Avhewa
Axa herêmê çiyayî ye û klîmaya wê Serhedî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa û berfî ye. Zivistan sar û dîrêj in.
Aborî
Şer, qedexeya zozanan aboriya gund xirab kiriye. Gelekan bar kirine. Dewletê bi çêkirina bendavan ekosazûmaniya herêmê xistiye xetereyê. Bendavan bandoreke neyînî kirine.
Werdeka pekînî (xwarin)
Di du hefteyên paşîn ên berî serjêkirinê de, dîkên pekînê, yên ku ji bo xwarinê têne navandin, bi taybetî xwarina dewlemend tê dayîn û di vê demê de ji tevgerê nahêlin ku goştê wan nerm bibe û çerm zirav bibe. Ajalên ji bo serjêkirinê amade ne du-sê kîlo ne.
Amadekirin û servîskirin
Werdeka ku bi vî rengî hatî amadekirin çend demjimêran di tenaneyek taybetî de daliqandî tê pijandin, ku tê de çerm dîsa difûre, zirav dibe û rengê sor ê sosret û birqokî digire. Naha werdek ji mêvanan re tê servîskirin.
Lêbelê, guhertoyek bêyî veqetandina çerm û goşt jî heye, rûn bi awayê ku tê amade kirin tê helandin, û tenê maltoz ji bo baharatkirinê tê bikar anîn. Li vir werdek li ber mêvanî hatiye jêkirin.Di dema xwarina sereke de, şorberek ji bermahiyên werdekê tê çêkirin, ku, wekî ku li Çînistanê adetî ye, menû temam dike.
Antolojiya Feylesofan I
Antolojiya Feylesofan I pirtûka pêncan ya mamoste Ali Gurdilî ye. Di vê antolojiyê de, jiyan û felsefeya 104 feylesofan bi berfirehî hatiye nivîsandin. Pirtûk li Almanyayê di sala 2015an de, ji aliyê weşanxaneya Soran ve hatiye weşandin. Pirtûk ji 183 rûpelan pêk tê.
Xerabediraw
Xerabediraw, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Seljordsvatnet
Seljordsvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Telemarka Norwêcê de ye.
Barras, Alpes-de-Haute-Provence
Barras, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Clacy-et-Thierret
Clacy-et-Thierret, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Amt Seelow-Land
Amt Seelow-Land şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Namık Kemal
Namık Kemal, Namiq Kamal, navê rastî Mehmed Kemal (jdb., Tekirdağ (Combos); m. li girava Xîos), helbestvan, nivîskarekî osmanî bû. Bandora wî li Genc Tirkan, neteweperweriya romiyan (tirk) dibe.
Jiyan
Kemal, di malbateke zadegan de tê jiyanê. Di zaroktiyê de fêrî zimanên erebî, farisî, fransî dibe. Bo hikûmeta osmanî karê wergeriyê dike.
Helbestên wî yên pêşîn di stîla klasîk a dîwanê de ye. Paşê İbrahim Şinasi dixwîne, dikeve bin bandora nêrîn û çanda rojavayî. Sala 1865 dibe xwediyê rojnameya Tasvir-i Efkâr. Berhemên Victor Hugo, Jean-Jacques Rousseau û Charles-Louis Montesquieu werdigerîne romî (tirkî), wan bi osmaniyan dide nasandin. Demekê rojnameya Hurriyetê (ne ya niha) jî dertîne.
Demekê li sirgûnê dimîne, li vegerê, rojnameya „Îbret“ê dertîne. Di heman demê de çîrokên şanoyê û komediyê jî dinivîsîne. Hêdî hêdî dibe mîzahnûseke navdar. Piştgiriyê dide komeleyên Masontiyê.
Weißenfels
Weißenfels, bajarekî navçeya (Landkreis) Burgenlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Agropsar
Agropsar, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya  Sturnidaeyê ye.
Goma Xan
Goma Xan, gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Songevatnet
Songevatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Telemarka Norwêcê de ye.
Röhrnbach
Röhrnbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Pîrbelê Mehabad
Pîrbelê, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kûlabî
Kûlabî gundekî navçeya Wêranşara Rihayê ye. Kûlabî gundê eşîra kûran e.
Will Poulter
William Jack "Will" Poulter (jdb. li Hammersmith, London, KY) aktor, çêkerê fîlman û noqerê berê yê îngilîz e.
Kêrs
Kêrs (bi romî navê wê kirine: Boylu), gundekî navçeya Gimgima Mûşê ye.
Schwegenheim
Schwegenheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Kêrs
11 km ji Gimgim, 65 km ji Mûşê dûr dikeve. Bilindahiya axa Kêrsê ji rûyê avê 1.760 m ye. Aborî li se xwedîkirina ajalên malê û şandinên koçberbûyan e.
Seyîd Fehîmê Arwasî
Seyîd Fehîmê Arwasî (jdb. 1825 li gundê Arwas a Miksê, parêzgeha Wanê,, li gundê xwe Arwasê) yek ji zanyarê îslamê û fîlozofê kurd e.
Kêrs
Ji ber şer û xizaniyê ji Kêrsê jî xelkê bar kiriye. Statîstîkên fermî yên Romê (Tirkiye), hejmara niştecihan bo salan 2000î di bin 600 kesan de dabû.
Seyîd Fehîmê Arwasî
Jînenîgarî
Kurê Mele Evdilhemîdê Arwasî ye. Bavê xwe di biçûktiyê de winda dike. Li medreseya ku bav û kalên wî ava kiribûn, medreseya Mîr Hesen kurê Welî de perwerdeya Quran û zanîna bingehîn a Îslamê dibîne. Diçe Cizîrê, li cem Şêx Xalidê Cizîrî dersên fîlozofiya olî digire. Li navçeya Mûşê (Rojka) Kopê, ji Mele Resûlê Sipkî (Subkî ?) îcazeta zanistiya olî werdigire.
Di heman demê de salê du carê li medreseya Wanê Şabaniyeyê ders dida. Bi derketina şerê Osmanî û Rûsan de bo parastina Kurdistanê tevlî şer dibe. Keyê osmaniyan Siltan Evdilhemîdê II. wî vedixwîne Stembolê. Li Misirê digere, li Erebistana Siyûdî payeya xelîfetiyê didin wî.
Ew welatparêzekî bûye
Tevlî serhildana Şêx Ubeydulahê Nehrî dibe, ji ber wê navbera wî û osmaniyan demekê sar dibe. Di çavkaniyên tirkan de behsa vê demê nayê kirin û ew wekî ku li dijî serhildanên kurd derketiye didin nîşandan ku ev ne rast e. Wî dixwest Osmanî tevlî desthilatdariya Kuridstanê nebe, xweseriya Kurdistanê hebe lê kurd jî li dijî dijminên osmaniyan, li cem wan têbikoşin.
Li gundê xwe jiyana xwe dide dest û gora wî li wir e. 9 lawên wî hebûn, Mihemed Emînê Arwasî, Reşîdê, Mazhar, Sidîq, Masûm, Hesen, Huseyîn, Salih û Nîzamedînê Arwasî. Medreseya gund gelek dewlemend bû, bi hezaran pirtûkên wê hebûn.
Arazbegî
Arazbegî, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Saldenburg
Saldenburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şevqiye
Şevqiye, gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Goma Çawiş
Goma Çawiş, gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Clairfontaine
Clairfontaine, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Qeretaş
Qeretaş, gundekî bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye.
Birincabad
Birincabad gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (40 malbat) bûn.
Odincor
Odincor (, carina weke Odinçor an Odimçor jî tê nivîsadin, gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Xezine
Xezine, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Voldemort: Origins of the Heir (fîlm)
Voldemort: Origins of the Heir (bi wateya; Voldemort: Jêdera Paşmagir) pêşçîrokeke nefermî ya fîlmên  Harry Potter e. Fîlm ji aliyê derhêneriya Gianmaria Pezzato û Stefano Prestia ve hatiye çêkirin û ji aliyê kampanyayeke fona komî ve hatiye fînansekirin; dirêjahiya fîlmê  52 hûrdem e.Dukesî di bin navê Tryangle Films de dixebite. Piştî nakokiyek zagonî bi parêzerên Warner, xwediyê mafên rêzeya fîlmên Harry Potter re, kampanyaya fona komiyê divê were sekinandin. Lê belê ji ber ku hilberîner li tu qezenceke aborî nagerin, li gorî daxuyaniyên wan, bi Warner re lihevkirinek çêbû û di encamê de fîlm hat pejirandin. Dûv re fîlm di 13ê kanûna paşîn a 2018an de li kanala YouTubeê Tryangle Films hate barkirin.
Amt Lebus
Amt Lebus şaredariyeke kolektîv (Amt) a navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Voldemort: Origins of the Heir (fîlm)
Paşxan
Li gorî daxuyaniyên wan, ramana pêşçîrokê ji xwendina pirtûka Harry Potter and the Half-Blood Prince hat. Fîlm armanc dike ku bersiva vê pirsê bide ka Tom Riddle çawa bû  "efsûnkarê herî tarî ", Lord Voldemort.
Ji ber ku tê xwestin ku fîlm ji rêze ya fîlman  bêtir nêzî pirtûkê be, çavên Voldemort di Origins of the Heir de sor in.
Hilberîn û fînanse
Fîlm bi rêya kampanyaya fona komî ya li ser platforma Kickstarterê ku di havîna 2016an de dest pê kir û neçar ma ku piştî şerek zagonî bi xwediyê mafên rêzeya fîlmên Harry Potter re were betal kirin, hate fînanse kirin.
Bi tevahî, terazûna fîlmê li dora 15,000 Ewro bû.
Piştî ku nakokiya bi Warner re hate çareser kirin, Tryangle Films yekem trailer derxist û ragihand ku ew ê fîlimê di dawiya sala 2017an de derkeve.Di nav 48 saetan de piştî şandina li ser Facebookê, trailer zêdetirî 30 mîlyon carî hate temaşe kirin.Trailera dawîn, ku tenê di nîvê kanûna paşîn a 2017an de li ser YouTube hate weşandin, 1.3 mîlyon klîk bi dest xist, ji ya yekem pir kêmtir.
Barrême
Barrême, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Gombed
Gombed gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 129 kes (32malbat) bû.
Aconcagua
Aconcagua (bixwîne Akonkagwa) bilindtirîn kopîtka çiyayî ya nîvgoka rojavayî ya Erdê ye. Ew di nav zincîra çiyayên Andê da li rojavaya welatê Arjentînê nêzî sînorê Şîleyê cih digire.
Aconcagua girkanî anko volkaneke kevin e û 6.962 metreyan bilind e.
Ailuroedus
Ailuroedus, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya Ptilonorhynchidaeyê ye.
Lustadt
Lustadt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Zhumadian
Zhumadian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Toke (gol)
Toke (gol), goleke di nava sinorê parêzgeha Telemarka Norwêcê de ye.
Zhumadian
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.231.234 kesî
Ali Atalan
Ali Atalan (jdb. 1968 Mîdyat, Bakurê Kurdistanê) parlamenterekî alman e. Di parlamena federdewleta Nord Rhein Westfalenê de, di bin navê fraksiyona Linkenê de kar dike..
Jînenîgarî
Ali Atalan di malbateke êzîdî de mezin dibe. Malbata wî sala 1985ê de diçe Almanyayê. Piştî dibistana amadeyî li zanîngeha Bochumê Ruhr-Universität Bochumê de di beşên polîtolojî û civaknasiyê de perwerdeyê dibîne.
Di nava salên 1990 heya 1994, li bajarê Dülmenê di komîteya sosyal a bajêr de xebatê dike. Ji sala 2004î ve di desteya birêveber a bajarê Münsterê de kar dikir. Sala 2009ê tevlî refên fraksiyona Die Linkeyê dibe.
Di de li ser navê fraksiyonê tevlî hilbijartinê dibe û bo parlamena NRWê tê hilbijartin.
Atênê
Atênê yan jî Esîna (bi yewnanî Athena; yewnaniya atîkî: Ἀθηνᾶ, Athēnā yan Ἀθηναία, Athēnaia; yewnaniya epîkî: Ἀθηναίη, Athēnaiē; yewnaniya yonî: Ἀθήνη, Athēnē; yewnaniya dorî: Ἀθάνα, Athānā) yek ji giringtirîn xwedawendên jin ên çîvanokî yên Yewnanistana kevnare e. Li gorî Mîtolojiya yewnanî, ew zaroya Zeus ya herî hezkirî bû. Atênê xwedawenda bajêran, hunerî, pîşesaziyê û şerî bû. Di çîvanokên derengtir ên yewnanî da, ew xwedawenda jîrî û aqilmendiyê ye û gelek carn bi mirxekê, nemaze bi bum an kundekê dihêt nîşandan. Di Mîtolojiya romayî da ew bi navê Mînêrvayê dihat naskirin. Ew lî ser destana Odîseyayê da bi navê Xwedawenda çav asîman an go Atênêyê çav asîman dihate ji wê ra gotin.
Sankt Oswald-Riedlhütte
Sankt Oswald-Riedlhütte şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Rhein-Kreis Neuss
Rhein-Kreis Neuss, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Brhanlû
Brhanlû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Xirabeşehr
Xirabeşehr (bi tirkî: Örenkent), gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Clamecy, Aisne
Clamecy, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Elîkulekan
Elîkulekan (bi tirkî: Meşeiçi Ürünlü), gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Se'diye, Ceyhan
Se'diye , gundekî bi ser navçeya Ceyhana Edeneyê ve ye.
Gûgêrdçî
Gûgêrdçî gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 114kes (31 malbat) bû.
Bliesdorf
Bliesdorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Bayons
Bayons, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Alternatîva ji bo Almanyayê
Alternatîva ji bo Almanyayê an jî bi kurte AfD partiya siyasî ya Almanyayê bi helwesta îdeolojiya rastgirên gelperweriyê   û gumankeriya ser Ewropayê    ye.
Lingenfeld
Lingenfeld şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Schöfweg
Schöfweg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Totak
Totak, goleke di nava sinorê parêzgeha Telemarka Norwêcê de ye. Gol dehemîn gola kûr ya Norwêcê ye. Kûrahiya golê 306 mêtre ye û bilindahiya ji asta deryayê 687 mêtre ye.
Kişanek
Kişanek, miqnatîs an jî hesindiz, heyberek e ku qada manyetîk ) pêk tîne û teqil a wê 2.7 gr/cm3 e. Ew lajwerd ine wekî hesin, nîkel û kobalt dikişîne, lê belê ew lajwerdine wekî sifir (mis), bafon ê û kereseyên ku lajwerd nîn in têsir lê nake.
Kara kişanekê, di kereseyan de  du serikê beramber de kom dibe. Ji van her du serikan re navê salîsa (qutb) bakur û başûr a kişanekê tê dayîn. Salîsên wekhev hevdû tehm didin. Salîsên dij jî hevdû dikişînin.
Kişanekan, bi tenê madeyên ku ferromanyetîk in karin lê tesîr bikin. Di 25 °Cê de hesin, nîkel û kobalt ferromanyetîk in. Eger ku ji hesin, nîkel û kobaltê amêjen bê çêkirin pirî caran gewşîna xwe ya ferromanyetîkê hêdivişînin.
Kişanekên xwezayî
Kişanekên xwezayî, li xweza yê madeyên ku wekî kevirê kişanekê hesindizîbûne ye. Van kişanekan, kişanekên saf ên ku jiberxwe çêbûne ye.
Kişanekên xwedestî (çêkirî), bi giştî amûrên ku wekî motora elektrîkê û dengweşê(hoparlor) enerjiya elektrîkê dizivirînin enerjiya tevgerê, tê bikaranîn. Kişanekên xwedestî wekî bi navê xwe bi destan di karxane yan de tê çêkirin.
Elektromiqnatis
Bi halê herî hêsan, elektromiqnatisek du serikê têlekî yê ku şekilê helezonî hatiye dayîn, jê re bi sepîna teweturê tê destgirtin. Bi danîna cismekî ya li navenda helezoniyê re gewşîna miqnatisî bi sed qatan karê zêde bibe. Elektromiqnatisan bi tenê wexta ku tezû ji ser têlê derbas dibe, gewşîna xwe ya miqnatisî hêdivişînin.
Demanyetîzekirina kişanekê
Wateya demanyetîzekirinê, windakirina gewşîna manyetîkê ya kişanekê ye. Ji bo demanyetîzekirinê çend azîne hene. Vana li xwarê hatine dayîn.
Du salîsa(qutb) Kişanekê
Kişanekan, xwediyê dû salîs in.Navê van her du salîsan yek bakur(Nort) yek jî başûr(South) in.
Di navbera her du salîsên kişanekê de qadeke manyetîk çê dibe û eger ku ji nav vê qadê têlekî derbas bibe hêzekê bandor li têlê dike.Ji vê hêzê re jî hêza manyetîk tê gotin. Têlekî ku ji nava qadeke manyetîk derbas dibe, ji ser wî i tezû derbas dibe û dirêji ya wî jî \ell metre bibe,hêza manyetîk a ku bandor li têlê dike bî vê formûlê tê hesibandin:
Di vê formûlê de:
F: Hêza manyetîk e.
B: Tundiya qada manyetîk e.
Dareben
Dareben, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kişanek
Du salîsa(qutb) Kişanekê
Bi kara hêza manyetîk ve, madeyên ku bixwe ne manyetîk e lê belê tê kişandin, ji wan re madeyên paramanyetîk tê gotin û ên ku tê kişandin jî ji wan re madeyên diyamanyetîk tê gotin.Ji madeyên paramanyetîk re bo nimûne mirov karê bafon(aluminyûm),baryûm û oksîjenê bide.Ji madeyên diyamanyetîk re jî mirov karê zibeq, zêr, bizmût, silîsyûm û hwd. bide bo nimûne.
Round Maple
Round Maple (wekî Rawnd Meypil bixwîne) gundik e ku dikeve Edwardstone, navçeya Babergh a başûrê Suffolk, li rojhilatî Îngilistanê. Jimara niştecihên gundik 20 kes e. Koda wî ya posteyê CO10 e.
Babaxakî
Babaxakî (1946: Babahaki; ) gundekî Bismilê ye. Ji alî dewletê ve di sala 1993an de hate valakirin û hîn jî vala ye. Gundê Şerîf Avşar e.
Mîr Dorek
Şerefxanê Bedlîsî di pirtuka xwe Şerefname de dibêjê ku Mîr Dorik mezinekî Rojikan û serleşkerkî mezin lê Bedlise bû. Mîr Dorik pir mêr bû û de şerekî li Bedlîsê dijî Osmaniyan bi giranî birîndar bû. Navê wî Berê Karayedigar bû lê ji ber mêraniya wî, navê Mîr Dorik lêkirin.
Round Maple
Li vê deverê cure bîrayeke navdar a bi navê Round Maple Mild tê çêkirin.
Kurt Angle
Kurt Steven Angle (9'ê berfanbarê, 1968) pro wrestlerekî Amerîkayî ye.
Gûlegûle
Gûlegûle gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gundê Xelê
Gundê Xelê (bi tirkî: Yazbaşı), gundekî navçeya Kopa bi ser Mûşê ve ye.
Xûzistan (parêzgeh)
Xûzestan yek ji parêzgehên Îranê ye. Xûzestan dikeve başûrê rojava Îranê. îklîma wê gelek germ e û mezintirîn bîrên petrola Îranê li wê ye.
Piraniya xelke wê eyaletê faris, lur, lek, û ereb in.
Nawendê wê bajarî Ehvaz e.
Dabeşkirina parêzgehê
Navçeyên parêzgehê û bajarên parêzgehê ev in :
Rêvebirina îdarî
Bi dûçûna rêvebirina îdarî ya Îranê, navên parçeyên dabeşkirî û rêvebirên parçeyan wiha ye :
Bozorgabad
Bozorgabad gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (55 malbat) bûn.
Qizilce
Qizilce, gundekî piçûk û şîrin ê di herema Oxiyê da ye. Deşta ku bajarê Depê bi xwe jî di tê de cîh digire bi navê Oxî yê tê navkirin. Oxî bi xwe navê heremê ye. Depe bi navê fermî Karkoçan e ku qezayek girêdayî bajarê mezin Mezre yê ye. Mezre bi navê fermî Elaziğ e. Di navbera Mezre û Depê 100 km ye. Dep alîyê rojhilat dikeve. Navbera Depê û Çewlîgê/Bîngolê 50 km ye. Qizilce li bakûrê Depê dikeve. Navbera Depê û Qizilcê 5–6 km ye. Gundên ku bi sinorên xwe cîranên Qizilcê ne avana ne: Hemzelîyan, Cobir, Oxçîyan, Mêrga Mendê, Badiran, Alikana Jorin û Alikana Jêrin. Der û dora Qizilcê, yanê herema Oxi yê, havînê gelekî germ e. Lomaye ku Hozan Zinar Sozdar di stranek xwe de wusa dibêje:
Zîyareta Qizilcê, Şengul Baba, jî li wî heremê bi nav û deng e. Zîyaret di navbera Qizilcê û Mêrga Mendê da li ser tepikekî ye. Mezela Şengul Baba di nav darên Qizbanan da bi kevirên sipî hatîye çê kirin. Hinek caran mirov tên li ser zîyaretê û dûa dikin, quranê dixînin, mûman vedixinin û xaliya zîyaretê dixwin, yan jî bi tev xwe dibin mal. Gava ku roj kurt dibin û hêdî hêdî payîz tê qizbanên zîyaretê mîna xwînê sor dibin û mirov bi xwerina wan têr nabe.
Li Qizilcê jî mîna gund û bajarên din yên Kurdistanê pirr mirov li tê da nemane. Gundîyan malên xwe li ber şerê devleta romê bar kirin, koçber bûn, çûn bajarên mezin mîna Mezreyê, Stenbolê, yan jî welatên Evrûpa yê mîna Elmanya yê û Hollanda yê. Tenê kal û zarok man bi serî xwe li gundê Qizilcê.
Altevatnet
Altevatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye. Altevatnet, gola herî mezinê parêzgeha Tromsê ye. Pîvana rûava golê 79,71 kîlomêtre çarçik e û dirêjahiya golê 38 kîlomêtre ye.
Clastres
Clastres, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Schönberg, Bavyeraya Jêrîn
Schönberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şêx Cesimê Merdûxî
Şêx Cesimê Merdûxî yan Şêx Mihemed Cesimê Ewil Merdûxî (m. 1721) alimê îslamê û nivîskarê kurd e. Dîroka jidayîkbûna wî nayê zanîn, lê di sala 1721ê de wefat kiriye.
Navê wî yê dirêj Şêx Mihemed Cesimê kurê Şêx Mehmûdê kurê Şêx Ehmedê kurê Şêx Mistefa Textî Merdûxî ye. Şêx Cesimê Merdûxî li pişt xwe gelek berhem hiştine, ku wî berhemên xwe bi kurdî, farisî û erebî nivîsîne. Mixabin di şewatekê de tevahiya berhemên wî şewitîne û tenê helbestekî wî bi kurdî maye.
Hikmet Kıvılcımlı
Hikmet Ali Kıvılcımlı (jdb. 1902 li Prîştîna / Приштина - m. 1971 li Belgrad), yek ji pêşengên komunîst, teorisyen, nivîskar, weşanger, wergerên Tirkiyeyê bû.
Malbata wî ji Kosovoya îro bû. Di 17 saliya xwe de tevlî şerê balkanî dibe. Ango dijî gelên Anatoliya û Balkanê têdikoşe. Tirk vê şerê wekî şerê azadiya tirk binavdikin. Dibistana amadeyî li Vefa Lisesi dixwîne. Di ciwaniya xwe de balê berdide xwendinê. Hêdî hêdî fikrên komunîzmê pê re xurt dibin. Sala 1920ê dibe endamê TKPê (Partiya Komunîst a Tirkiyeyê).
Sala 1925ê di kongreya duyem de bo komîteya navendî tê vexwendin. 22,5 sal ji ber komunîstiya xwe di zîndanê de dimîne û heya dawiya temenê xwe jî ji êrîş û darizandinên Romê (Tirkiye) nafilite. Gelek caran lê êşkence hatiye kirin.
Hevalên wî yên partiyê Vedat Nedim Tör, İsmail Bilen û Şevket Süreyya Aydemir dibin peyayê dewletê û tevahiya dokumentên partiyê teslîmê polîsan dikin. Gelek caran bi Nazim Hikmet re di zindanê de dimîne.
Sala 1954ê bi navê Vatan Partisi (Partiya Welat) partiyekê dadimezirîne. Sala 1965 weşanxaneyek bi navê Tarihsel Maddecilik Yayınları vedike û berhemên marksîst-lenînîst çap dike. Sala 1967ê komeleyek bo xizanan vedike (İPSD). Sala 1971ê giran nexweş dikeve, bi dizî derdikeve derveyî welat. Li Belgradê jiyana xwe jidest dide.
Ew jî wekî pirraniya sosyalîst, komunîst, çepgir û demokratên tirk, xwe ji kurdan dûr digire. Di dema wî de Komkujiya Dêrsimê, Komkujiya Ermeniyan, komkujiyên Geliyê Zîlan, Şêx Seîd, komkujiya Pontûsan ûêd pêk tên. Ne ew, ne jî Nazim Hikmet vana nabihîsin, guh nadinê yan jî bi çend dilxweşkirinan derbas dikin. Kevneşopiya TKP'ê li Tirkiyeyê cih digire, çepa tirk her xwe ji meseleya kurdan dûr digire yan jî kurdan bo berjewendiyên xwe feda dikin.
Ç (tîp)
Ç (bixwîne: çê) tîpa çarem a alfabeya kurdî ye.
Freisbach
Freisbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Espender
Espender an îsfend an ûzelg giyayekî çolê yê Kurdistanê ye. Ew giya nayê xwarin. Toximê ûzelgê di dêzi re dikin wek xemlekê çêdikin. Wê ji bo parastina ji nezerê li malan daridixin.
Seyran Ateş
Seyran Ateş (jdb. li Stembol, Tirkiye) femînîst, nivîskar û parêzerek e. Endama Konferansa Îslamê ya dewleta alman e. Tevlî xebatên întegrasyonê yên hikûmetê dibe. Sala 1984ê ji aliyê hêzên rastradîkal ên tirkan ve rastî êrîşê tê û bi giranî birîndar dibe. Kesên êrîşê dikin, endamên Gurên Boz bûne.
Ateş li ser navê zanîngehan li Berlînê, taxên ku koçberên romî (tirk) û kurd lê dijîn, dixebite. Alîkariyê dide jin û koçberan. Bi tundî li dijî şîdeta navmalê ya pirranî jin rastî tên, têdikoşe.
Endamê SPDê ye, di nava rayagiştî ya alman de bi xebatên xwe yên li dijî "kujeriyên namûsê", şîdeta dijî jinê tê naskirin. Gelek xelat wergirtiye.
Carnan ji aliyê kurd û tirkan ve tê rexnekirin ku wekî karmendeke dewletê li pirsgirêkan dinêre, dewlet û hikûmetê na lê xelkê rexne dike. Tê gotin ku bavê wê kurd bûye.
Parêzgeh
Parêzgeh an jî wilayet (bi soranî: parêzga, bi îngilîzî: province), beş an yekeya îdarî ya herî mezin a dewletekê ye. Parêzgeh bi giştî ji navçe, nahiye, bajar, gund û mezreyan pêk tê û karmendekî dewletê yê bi navê parêzgar karûbarên îdarî yên parêzgehê bi rê ve dibe.
Yeşim Salkım
Yeşim Salkım (jdb. 12 nîsan 1968 li Stembolê, Tirkiye), stranbêj û aktrîseke tirk ye. Bavê wê bi eslê xwe albanî ye.
Neulewin
Neulewin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Mexare, Edene
Mexare, Meẍare navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
D (tîp)
D (bixwîne: dê) tîpa pêncem a alfabeya kurdî ye.
Gûyaxac
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1557 kes (298 malbat) bû.
Parêzgeha Ararat
Ararat navê parêzgeheke Ermenistanê ye, nawenda wê bajêrê Artaşatê.Alîkê vî parêzgehê dikeve nava Kurdistana Bakur.
Ew parêzgeh dikeve başûrê Ermenistanê u li sînorê Tirkiye u Azerbaycanê ye.
Daretû
Daretû, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Spiegelau
Spiegelau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Megan Joy Knudsen
Jînenîgarî
Joy ji bo pargîdaniya bi navê SendOutCards wekî sêwiranerê nivîsî xebitî. Joy dayikek ezeb e, xwişkek wê û birayekî wê bi navê CJ heye. Li gorî Joy, wê di temenekî pir biçûk de dest bi gotina stiranan kirîye. Diyar kiriye ku ew ji aliyê mûzîkî ve ji îlhama xwe ji Björk digire. Wê di 16 salîya xwe de guhdariya wê dikir. Joy eşkere kir û got "min di dema dibistana navîn de ji bo hertiştê gelekî têkoşîn kir lê ti tişt wek daxwaza min nehat cih. Koroya ku her mirov dikare tê de be jî, min nekarî wek soloyeke biçûk jî bi dest bixim." "Xemgîn bû" Joy got "Di wan salan de ez pir digrîm." "Min tu carî hewl nedaye ku ez stranan binivîsim, ji ber vê yekê ez nizanim çi di hundur min de heye, lê dibe ku tiştekî pir cuda û baş e, ku ji bo min nû ye." Joy di destpêkê de plan tune bû ku ji bo American Idol beşdarî hilbijartinan bibe ji ber ku ew difikirî ku ew ê "di mîlyon salan da be jî" ew difikirî heta ku ew di asta hilbijartina yekem jî derbas nabe. Lê belê heval û malbata wê ew teşwîq kirin ku ji bo pêşandanê biceribînin û ew kir. Joy gotiye ku "di jiyana min de cara pêşîn e, xaçerêyek bû ku her tişt dikare lê bibe, loma çima naçim ji bo tiştên ku ez jê hez dikim." Li ber Idol, Joy got ku "Ez di bin ya herî kêm de bûm" "Ez keser û perçiqandim. Min xwe winda kir. Idol min dîsa da min. Ez dîsa ketim hezkirina muzîkê û min baweriya xwe vegerand." Wê jî gotiye: "Armancên min ên wê demê ew bû ku ez ji diya xwe derbikevîm, pereyek têr hilgirim da ku vegerim dibistanê û ez ê bi xwe bibînim ka ez ê çi bikim." Joy xwendekarê Lîseya Taylorsville ya li bajarê Taylorsville ya Utahê ye.
Viersen (navçe)
Viersen, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Bozlû
Bozlû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (20 malbat) bûn.
Mînêrva
Mînêrva yek ji xwedawendên Mîtolojiya romayî ye. Li goreyê bawerî ya çîvanokî ya Romaya Kevnare, ew keça Jupîter û Metîsê bû.
Mînêrva xwedawenda pîşesaziyê, şerî û jîrî û aqilmendiyê ye. Ew afirînera mûsîqayê bû. Mînêrva bi awayê Mînêrva Medîka xwedewenda bijîşkiyê jî bû.Di bin bandora çîvanokên Yewnanistana kevnare da, Gelên Romayê bawer dikirin ku Mînêrva bi awayekê needetî bûye. Carekê serê Jûpîterî pir êşaye û Êzidok Volkanî kasika serê wî vekirîye û Mînêrva bi awayê kîjeka mertal didest û direh li ber jê derketîye.
Di mîtolojiya yewnanî da ew bi Atênêyê dihat naskirin.
Keberlî
Keberlî, taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Serboriyên Dorayê
Serboriyên Dorayê yan jî Serpêhatiyên Dorayê (navê orijînal ê îngilîzî Dora the Explorer) filmkartunekê emrîkî ye ku behsî zarokeke bi navê Dora û hevalê wê meymînk Boots diket, programekê perwerdeyê înteraktîv e û zarokan fêrî zimanê îngilîzî diket. Danerên rêzefîlmê televîzyonê Chris Gifford, Valerie Walsh û Eric Weiner in.
Clermont-les-Fermes
Clermont-les-Fermes, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Geavdnjajávri
Geavdnjajávri, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye. Gol di nava sinorê Parka Neteweyî ya Rohkunborri ye û 3,5 kîlomêtre nêzîkî sînorê Swêdê ye.
Qiran
Qiran, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Esxîlos
Esxîlos   (z. li derûdora 525/524 beriya zayînê  – m. li derûdora 456/455 beriya zayînê) nivîskarê leystikan ê Yewnana kevn e. Piranî di tragedyayên xwe navdar e. Li gorî hin wêjenas û dîroknasan wek Bavê Tragedayayan tê zanîn.
Jiyana wî
Esxîlos li bajarê Eleusis ê hatiye dinê. Bavê wî Euphorion kesekî ji arîstokratan bû. Di demên şerê Persan de jiyaye û beşdarî şerê Maraton û şerê Salamîsê bûye. Birayê wî Kynegeiros di nav wan şeran de miriye. Tê gotin ku kitabeya ku bi destê xwe û derheqê xwe de nivîsandiye û di vê kitabeyê de tenê behsa beşdarbûna xwe yên şerê Maratonê dike. Ev tecrûbeyên wî yên şer de rêya sîyaseta Atînayê ji wî re vekir.
Hin çavkaniyên ji dinyaya kevnar de mayîn nîşan diden ku Esxîlos eşkerekirina çanda sirên Eleusisê hatiye darizandin.
Mirina wî
Esxîlos di sala 457'ê beriya zayînê da, bi şêwazeke ecêb, çû ser dilovaniya Xwedê. Eyloyek ku kûsiyek nêçîr kiribû û dil hebû wê bavêje ser kevirekî ku ew bişkê, serê Esxîlosê rût û tazî, bi şaşî wek kevirek dibîne û kûsiya xwe ji bilindahiyeke zehf mezin, davêje ser wî ku kûsî bişkê.
Xebat û Berhemên wî
Piranî nivîskarekî nûjenîxwaz e. Lê mijarên xwe pir teng girtiye mirov dikare bêje ku tenê li ser ol û mîtolojiyê nivîsandiye. Kesayîtên lîstikên wê jî tixûbdar bû, koroyên lîstikê yan 12 kesan yan jî 15 kesan pêk dihatin. Kesên maskekirî bi temamî ji mêran pêkdihatin. Çîrokên ku her kes dizanî pê dîalogan fireh kir. Ji bo guhertina dekoran makîneyan bikaranî ev di diroka şanoya cihanê de yekem bû. Lîstikên wî wok komekî lîstikan bû: sê tragedya û yek satîrê pêk dihatin. Hin caran çîroka malbatekî bi nifş bi nifş nivîsandiya, hem yên bapîrê hem yên bavî hem jî yên kurê di nav lîstikekî hev beş kiriye. Ew bi wê avayê damerênerê şanoya Yewnanî jî tê qebûlkirin.
Neutrebbin
Neutrebbin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Xisro Mistefayêv
Xisro Ramazanoxlu Mistefayêv, bi nasnav Misto, efserê polîsê Kurd-Azerbaycanê û endamê Yekîneya Polîsên Armancên Taybet bû ku beşdarî şerê yekem ê Qerebaxê û hewldana derbeya 1995 bû.
Jiyan
Xisro Mistefayêv di 27ê sermaweza 1957an de li Ermenîstanê li gundê Sîsavan di malbateke kurd de hatiye dinê. Li Goranboyê tevlî Tûgaya 157 a Azerbaycanê bû û bû cîgirê fermandarê wan. di 1 Çile 1994 û di 5 Çirî 1994. Du caran xelata "Ala Azerbaycanê" wergirt. Lê her du ferman di 24ê Çileya 2006ê de bi hincetên sûc hatin betalkirin.
Xisro Mistefayêv di sala 1995an de ji ber beşdarbûna wî di hewla derbeya leşkerî ya Azerbaycanê de li dijî rejîma Aliyev a bi serokatiya Rovşan Cewadov hatibû girtin. Di 6'ê Mijdara 2012'an de li Girtîgeha Jimare 13'an a Cezayê ya Wezareta Edaletê jiyana xwe ji dest da.
Balanê
Balanê gundekî girêdayî Kercosê ye.
Xwedawend
Xwedawend yan jî êzidok, di dînên çendxudêyî da navê her êk ji wan bûnewerên jisiruştîder ên bihêz û şiyanên ko bihevra an kitkit karek ji karên cîhanê an alîyek ji aliyên xwerisk an siruştî rêvedibin. Di çand ên kevnarên mîna Roman û Yewnanistana kevnare da koma êzidokan anko Êzidan (Yezdan, bi înglîzî: pantheon) di bin bandora êzidokekê xurtir da, mîna Zeus, bûne.
Bi giştî xwedawend li ser awayê mirovan an lawiran dihatin xeyalandin û cihê rêzê, tirsê an peristinê bûne.
Di dînên yekxudêyî da mîna dînên îbrahîmî tenê Xudêyek heye û çi nîşanên xwedawendan namînin. Carina hindek ji wan xwedawendan bi awayê firîşteyan peyda dibin.
Gumankeriya ser Ewropayê
Gumankeriya ser Ewropayê dîtina siyasî yan rexne yên li wan kesên ku li dijî Yekîtiya Ewropayê ne. Bingehîna çavkaniyê ramankirina ji bo lawazkirina dewletên netewî ji bo entegrasyona ewropî ye û ji bo hêdîkirima entegrasyonê ye an jî bi şûna daxwazên ji bo berevajî bidin sekinandin.
Hördt
Hördt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Tekan Lûce Mehabad
Tekan Lûce, gundekî ser bi navenda bajarê Mehabadê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Anatomiya diranên mirov
Anatomiya diranên mirov, şaxeke zanist a anatomiyê ku pêkhatî, şêwe û şayesên diranê mirov xwandin û lêkolîn dike.
Diran gelek pûte dixwaze ji ber ku kulnebe xire nebe sax bime. Gelek rehikên hûr hene ku bi wan mirov bi tîn û êş dihise. Diranên pêş û paş û jêr û jorîn. Diran bi pidûyê sor dorahiya wê girtî ye.
Peresîna dirên
Du cureyên diranan hene; ya yekemîn diranên mastî (li ba zarokên ji 1-6 salî), û ya duyemîn diranên herherî an timhebî ku ji şeş salî bi diranderketin destêdike heta bîst û pênc salî ku diranên mejî derdikeve.
Şayes û beşên dirên
Diran di devê mirovê mest de ji 28 ta 32 teve diranên mejî. Diran çar beşên xwe hene: ac, mîna, kakil û cebl. Diran ji tac û kok hevbend dibe (terkîb).
Hecîbabay Serû
Hecîbabay Serû gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 144 kes (30 malbat) bû.
Xadim
Xadim navê pirtûka duyem a nivîskarê kurd Selahattin Bulut e ku çapa wê ya yekê di sala 2008'an de li Stenbolê derket û çapa wê ya diduyan di sala 2012'an de jî derket. Pirtûk ji çîrokeke dirêj a 88 rûpelan pêk tê û ferhengoka pirtûkê jî heye.
E (tîp)
E tîpa şeşem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke kurt e.
Xirbeqûv
Xirbeqûv (bi romî kirine: Taşdibek), an Xirbaqûv, gundekî navçeya Gimgima Mûşê ye.
Dîrok
Lêkolîneke zanistî li ser bingeh û dîroka gund nehatiye kirin. Bi texmînî bingeha gund di sedsala 17. de hatiye avêtin. Wextekê êla Dimiliyan li vir cihwar bûne. Ji ber sedemên nayên zanîn, Dimiliyan bar kirine. Navê xwe ji navê Yakûb kesekî digire. Ango "xirabeyên Yakûb". Yakûb êla Dimilî bûye û bi birayên xwe re pevçûye, birayên wî çûne gundê Hecîbega Jêr cem xizmên xwe. Yakûb mirovekî serhişk lê merd bûye.
Li gund demekê xanek jî hebûye. Rêwiyên diçûne Mûşê yan ên berê xwe didane gundên wêyalî Ava Bîngolê (gundên li aliyê Şerevdînê ne) li vir bêhna xwe vedidane, hespên xwe nal dikirine. Hespên diketine bezê jî li vir dihatine nalkirin. Demekê di navbera Yekîneyên Hemîdiyeyê û gundiyan de pevçûneke çekdarî derketiye, gundiyan 20 siwarên Hemîdiyeyê dîl girtine, lê bi lavayên karmendên Osmanîyan dîsa serbest berdane. Dibêjin mesele ji ber dew derketiye. Siwarên Osmaniyan hatine ferman dane gotine ewçend eyaşîr dew dabigirin, ji me re bînin. Gundî jî dibêjin "hûn mêvan in werin fermo, xwarinê bixwin, lê kes nikare fermanê bide me, em bi fermanan ne qeliyê, dew jî nadin xelkê".
Erdnîgarî
Ji navenda Gimgimê 6 km dûr e. Li ser riya Mûş - Gimgimê ye. Berê gund berî bi Çiyayê Şerevdînê ve ye. Koord. hêlîpan: 39.136667°, hêlîlar: 41.448889°. Bilindahiya axa gund ji rûyê avê: 1.560 m ye.
Avhewa
Klîmaya gund çiyayî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa berfî ye. Zivistan dirêj û sar in.
Aborî
Ji ber şer aboriya gund xirab bû. Xelkê gund mecbûr man herin bajarên mezin ên Tirkiyeyê yan Ewropa, bixebitin. Ajalvanî, çandinî tê kirin. Niha li dora 80-90 malbat lê dijîn. Alîkariyên koçberbûyan jî girîng e.
Tianjin
Tianjin (bi çînî: 天津; pinyin: Tiānjīn; Wade-Giles: T'ien-chin), Yek ji bajarên mezintir yên Çîne. Rûbarê bajar 11919 km² ye. Germahîya hewayê kêmzêde 12,3 °C ye. Bilindahîya bajar ji deryayê 561 cm ye.
Çavkanî
https://www.britannica.com/place/Tianjin-China
Cœuvres-et-Valsery
Cœuvres-et-Valsery, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Thurmansbang
Thurmansbang şaredariyeke navçeya (Landkreis) Freyung-Grafenau li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mîrektiya Kilîsê
Mend an Mîrgeha Kilîsê (1260-1847) mîrgeheke Kurd li herêma Kilîsê, Dilok, Efrîn û Heleb bû ye.
Başmelû
Başmelû (1946: Başmerlu; ), gundekî Bismilê ye. Li derdora wê Çamelû û Tepê û Ingicê û Qoxî û Îsepar he ne.
Mîrektiya Kilîsê
Dîrok
Gôrê Şerefname ya Şerefxan ev mîrgeh ji Menteşe, ê ku di sedsala 11'mîn de ji devera Colemêrg hatî bû ye Kilîsê ve hatî bû damezirandin. Du birayên Meteşe hebûne. ji vanan yek Şemsedîn, damezrînerê mîrgeha Şemsoyan  Colemêrg , û yek jî Badînan damezrîner mîrgeha Behdînan, bû ye. Mîrê vê mîrgehê inwana Mend girtî bû ne. Bi danûstandinên rind yên ligel xanedana Eyûbiyan vê mîrên vê mîrgehê karibûne erdnîgara fermandariya xwe berebere ji Kilîs û Cûmê li alîye Helebê û Elbistanê fireh bikin. Paşê Eyûbiyan Mirên Kilîsê dikin Mîrên Mîran ên Heleb û Şamê. Piştê hilveşandina dewlata Eyûbiyan mîrên mendî serweriya Memlûkan dabiland nekin û di şerê Împeratoriya Osmanî ê hember Memlûkan de li hember Memlûkan şer dikin. Wê demê li Kilîsê mîr Şêx Îzedîn mîritiye kirî bû ye. Piştê dîlovanîya wî ev mîrgeh derbasê destê sulala Canbolatan dibe, ji ber ku kurên Şêx Îzedîn tunebûne.
Başmelû
Debara gund bi çandinî û xwedîkirina heywanan e.
Leinavatn
Leinavatn, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Al-Naft SC
Kulûba Sporê ya Al Naft (    ' Oil SC ' ) Tîma sporê ya pîşeyî ya Îraqî ye ku li navçeya Adhemiyeyê, navçeyên rojhilatê çemê Dîcle, Bexdayê ye. Ev tîma futbolê di lîga herî bilind a Lîga Premierê ya Iraqê de Dilîze.
Dîrok
Tîma sporê ya Al-Naftê di sala 1979an de ji aliyê Wezareta Neftê ve hat damezrandin û di sala 1982an de bi fermî di Wezareta Ciwan de hat tomarkirin. Di demsala 1985 de, tîm yekem car di Lîga Premierê ya Iraqê de bi yariya xwe lîst.
Ermûnê
Ermûnê gundekî girêdayî Kercosê ye.
Xidiraxacî
Xidiraxacî, gundekî navça Rihayê wêranşarê ye.
Kuhardt
Kuhardt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Germersheimê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
3G
3G, yek ji nifşê nûjen ya sîstema GSM ê ye. Bi demê re 1G, 2G, 3G, 4G û nifşa herî dawî ya pêşketî 5G tê binavkirin. Li vir G nifş digire. Her Nifş li gorî nifşa berê nûbûnên berfireh tîne.
Bi teknolojiya 3G, têlefonên mobîlê dest bi karanîna daneya bihîstwer û şandina wêneyê hate pêkanîn. Hevdîtinên dîtbarî ya Mobîlê cara yekem bi teknolojiya 3G ve pêk hat. Gerokên Web û serhêlên lîstikê yên înternetê û serîlêdanên VoIP ê bi vê nifşê dest bi karanîna li ser têlefonên mobîlê kir.
HSPA, ku di teknolojiya 3G de hat zêdekirin, dest pê kir wekî 3,5 G tê zanîn û leza wê 14 Mbps bû û pişt re bi teknolojiya HSPA + re tê gotin 3.75 G û lezgîniya wê digihîje 168 Mbps.
Dîrok
Nifşa sêyem ya teknolojiya 3G yê cara yekem li Japon derkete holê. Di sala 1998an de ji aliyê pargîdaniya NTTdocomo li Japon hate bikaranîn. Di sala 2002an de li DYA yê dest bi karanîna nifsa sêyemîn 3G hate kirin. Di sala 2003an de welatê Ewropayê dest bikaranîna 3G yê kirin.
Mihri Belli
Mihri Belli (jdb. 1916 li Silivri nêzîkî Stenbol; m. li Stenbol) yek ji siyasetmedarên komunîst, çepgirên tirk bû. Li dijî serxwebûna kurdan bû, dixwest kurd bi tirkan re di bin desthilatdariya Tirkiyeyê de bijîn. Herwiha bo kurdan federalî û xweserî jî zêde didît. Çareseriya "pirsgirêka kurd" di demokratîzekirina zagonan de didît. Ji ber wê ji aliyê gelek kurdan ve ew dihate rexnekirin.