cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andranîk Ozanyan
Andranîk Toros Ozanyan, Andranîk Paşa, Torosî Ozanyan an Zoravar Andranîk, (bi ermenî: Անդրանիկ Թորոս Օզանյան); jdb. 25ê sibatê 1865 li Şebinkarahisar, Împeratoriya Osmanî; m. 31ê tebaxê 1927 li Chico) general, serhildêr, fermandarekî ermenî bû. Ji aliyê hayan (ermenî) wekî lehengekî tê bibîranîn.
Ozanyan li parêzgeha Giresunê heyfa bavê xwe digire ku ji aliyê romiyan (tirk) ve hatibû kujtin. Direve Stembolê, demekê di girtîgehê de dimîne, tevlî nava refên serhildêrên ermeniyan. Di destpêka 1890ê de li Batûmê dest bi şer dike, li dijî tirkan têdikoşe. Armanca wan îlankirina serbixwebûna ermeniyan û avakirina dewleta Ermenistana Mezin e. Bi hêviya ku cîhana xrîstiyan, bi taybetî rûs û Brîtanya alîkariya wan bikin, êrîş dibin ser baregehên romiyan. Di heman demê de li yekîneyên kurdan jî didin.
Sala 1904ê bo tevlîbûna şerê Balkanî diçe Swîsreyê, derbasê Balkanê dibe sala 1912-1913yê li aliyê bulgaran li dijî romiyan (tirk) şer dike. Bi derketina şerê cîhanê yê I. ve. di bin siya artêşa rûs de li 20 cihan osmaniyan têk dibe.
Lê dema li Rûsyayê şoreşa bolşevîkan biserdikeve, artêşa rûs ji vedikişe, ermenî bê alîkarî dimînin. Tirkiye xwe li ser gelek nakokiyan bi îngilîz û fransîyan ve li hev dike, ew jî alîkariyê nadin ermeniyan. Tirk firsendê dibînin, Komkujiya Ermeniyan pêk tînin.
Sala 1919yê diçe DYAyê. Li wir jiyana xwe jidest dide. Sala 1928ê gora wî dibin Parîsê.
Salnameya rojê
Salnameya Rojê gorî tevgera dinêyê dor roj re tê hejmartin. Ji bo salnameyên roj gorî salnameyên hîvê hîn rind bi salê rastî va hev digire, êdî li welatan bi piranî salnameyê roj tê bikaranîn. Di salnameyên hîvê de demsal û meh sal bi sal di demaka din de tê dijîn, lê salnameyên roj de ew tim di demakê de tê dijîn.
Erd tevgerê xweya dor roj re di 365,2422 rojan de xelas dike. Salên roj jî gorî vê tê hejmartin. Yanê ji bo ku demsalên salê tim werine hevşêwe demê, divê ku salên salnameyên roj 365,2422 rojan bajon. Ji bo ku Salnameya Julian şuna 365,2422 rojan 365,25 dajot di 128 salan de rojak şaşî dikir. Li sedsala 16'an de êdî wiqas mezin bû ku bihar şuna 21'ê adarê di 11'ê adarê de dest pê dikir. Ji bo vê çewtiyê serast bike papa Gregor XIII ew salnameya hinek hat guhertin kirin da û ew çerxa, salnameya bi navê xwe, salnameya gregorian kir. Salnameya îroj li welatên cîhanê nêzî bi tunî tê bikaranîn salnameya gregorian e.
Li berê Salnameya Julian re Misiran, Persan û Mayayan jî hin cûren Salnameya Rojê bikranî bûn.
Qûce
Qûce gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 542 kes (128 malbat) bû.
Înaq
Çend cihên bi vî navî hene:
Karkar
Karkar, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Lengshuijiang
Lengshuijiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 327.279 kesî
1582
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesen ku di vê salê de mirin)
Salih Axa
Salih Axa, Saliḧ Aẍa, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Benjamin Franklin
Benjanin Franklin ( li Boston, Massachusetts  ; m.  li Fîladelfiya, Pensîlvanya dahêner, ramyar, nivîskar, zanyar û fîlozofeke amerîkan bû. Benjamin Franklin nava 17 xwişk û birayan de yê 10. bû.3 zarokên wî hebûn,William Franklin, Francis Folger Franklin,Sarah Franklin Bache. Dema ku Benjamin 12 salî bû weşanxana wî hebû û ew jî kargerê wê weşanxanê bû.Sala 1736an de bû siyasetmedar.Benjamin muzîk,sedrenc û zanist pirr hezdikir.Benjamin xwediyê haceteke muzîkê ye ku destê xwe ve çikirî bû(Cam Armonica).Damezrenêrê Paratonerê(cîhaz a ku mirovan li ber birûskê diparêze) ye.Benjamin yek li van mirovên ku daxûyaniya serxwebûna Amerîkayê îmze kiribû.Sala 1776'de bû endamê Kongreya Amerîkayê.Benjamin li Amerîka û cîhanê de gelek navdar e,ewqas ku şikilê wî li ser 100 dolarê amerîkî de ye.
Bexda (parêzgeh)
Parêzgeha Bexdayê yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve naverast wê welatê.
Temnitztal
Temnitztal şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostprignitz-Ruppin li Brandenburg, Almanyayê ye.
Telîyagustîlkê
Telîyagustîlkê, telîya gustîlk têxistinê ya. Di dest de ji aliyê rastê ve ku dikeve rêza çaremin de ya. Di dema zawacê de jî, gustîlk, tê xistin wê de. TelîyaGustîlkê, piştî zawacê gûstîlk tê xistinê de. Di serdemên berê de jî, ev hebûya.
Farchant
Farchant şaredariyeke navçeya (Landkreis) Garmisch-Partenkirchen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Silahiye
Silahiye, Silaḧiye, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Saint-Philippe-du-Seignal
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Fetûş
Fetûş xwarineke (zelate) ku li welatên rojhilata deryaya spî belav bûne, wek Sûrî, Libnan, bajarên rojavayê Kurdistanê, ye. Li ser salateyê perçeyên nanê qewirandî yên tenik tên dayîn. Nan di zêtê de tê qewirandin û tê perçekirin. Di zelateya fetûşê de ji xeynî nanê qewirandî, bacanên sor, xiyar û bexdenîz jî dikin nav. Eger mirov bixwaze, dikare pîvaz û îsotan yan jî hinaran bixe nav.
Li ber fetûşê xwarina humusê jî tê xwarin. Humus jî di welatên erebî gelek navdar e.
622
Jidayikbûn
(Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn)
Mirin
(Kesen ku di vê salê de mirin)
Bahama
Bahama, welatekî îngilîzîaxêv e ku di bin destiya Brîtanyayê de ye. Li nav giravên Karîbê de ye û ji 700 gravan pêk tê. Bahama li rojhilatê Florîda û li bakurê Kubayê ye.
Herêmên Bahamayê
Bahama ji 21 herêman pêk tê:
Queidersbach
Queidersbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Cesare Pavese
Cesare Pavese helbestvanekî îtalyanî ye. Di 9 îlona 1908an de li Santo Stefano Belbo ya girêdayî bajarê Torîno ya Îtalyayê ji dayik bûye. Li 27ê tebaxa 1950an de li Torînoyê jiyana xwe ji dest daye.
Fenek
Fenek gundek girêdayê navçeya Mûş'ê Milazgirê ye.
Ev gund nêzîkî 30 salane ku vala ye. Sedema valabûna gundê Fenek jî pevçûnên eşîrî bû. Niha ev gund wekî zozan tê bikaranîn. Sinemevan Şener Şen li gundê Fenek mamostetî kiriye.
George Canning
George Canning FRS ( – ) siyasetmedarekî tory yê brîtanî bû. Canning di navbera û  de serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlendayê bû.
Roya Tûloyî
Roya Tûloyî, (Roya Tuloui), (jdb. 1966 li Bane, rojhilatê Kurdistanê) rojnamevan, çalakvana mafê mirovan û femînîsteke kurd e.
Jiyan
Piştî bidawîkîrina dibistanê li Baneyê, perwerdeya patolijiyê dîtiye. Demekê berpirsiyariya kovareke jinan kiriye ku navê wê Razan bûye. Ev kovar sê hejmaran dertîne li bajarê Sineyê. Ji aliyê dadgehên Îranê ve tê qedexekirin, girtin. Tûloyî bi navê Komeleya jinên kurd bo alîkariya aşitiyê li Kurdistanê komeleyekê dadimezirîne. Ew endama PEN a kurd e.
Xorodis
Xorodis, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Roya Tûloyî
Jiyan
Tûloyî xwe ji Îranê difilitîne, diçe DYAyê.
Dexda
Dexda gundekî ser bi navçeya Mûşê Milazgirê ye.
Samsung Galaxy S4
Samsung Galaxy S4 smartfonek Android-ê ye ku ji hêla Samsung Electronics ve hatî çêkirin. Û wekî smartfona çaremîn a series Samsung Galaxy S hatî hilberandin û yekem car di 14ê Adarê, 2013-an de, li Samsung Mobile Unpacked li New York City bi gelemperî hate pêşandan.
Heme Sencarî
Heme Sencarî, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kurhesinî
Kurhesinî navê eşîreke li bakurê Gola Ûrmiyeyê ye. Kuresûnî bi esle xwe acem in û hetanî sedsala 19an de tenê bi zimanê azerî axivine. Paşê xwe li eşîrên kurdan dikişînin, ji ber ku ev eşîr sûnî ye, eşîrên acem ên din hemû şiî ne. Di despêka sedsala 20an de kurhesinî hemû kurdize dibin û heta beşdarê serhildana Simko jî dibin. Kurhesinî niha bi kurmancî diaxivin û xwe kurd dizanin.
Bexçe
Baxçe gundekî ser bi navçeya Mûşê Milazgirê ye.
Deqaq
Deqaq, ûtî, tivaker, kewîker alava kinc, berg pê tê tivakirin, kewîkirin, ûtîkirin, deqaqkirin e. Ji bo deqaqkirina tekstîlê, germî û hilm tê bikaranîn ku di qeqaqên nûjen de herdu fonksiyon jî hene.
Dîroka deqaqê
Di serdema 15. de derketiye holê. Ji qutiyeke metalî bû, hundirê wê ji koz û pîzota agir dihate dagirtin. Agir metal germ û sor dikir. Li hin deveran jî metaleke panî (pehn) di nava agir de dihate sorkirin û ew li ser qumaşan digerandin.
Piştre yên bi gazê, bi elektrîkê tên bikaranîn jî derketin. Yekemîn deqaqa elektrîkî sala 1880'yê de hatiye bikaranîn.
Griesingen
Griesingen şaredariyeke navçeya Alb-Donau-Kreisê ya herêma Baden-Württemberg, Almanyayê ye.
Temnitzquell
Temnitzquell şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostprignitz-Ruppin li Brandenburg, Almanyayê ye.
Oberarnbach
Oberarnbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Suzanne Collins
Suzanne Collins (jdb., li Hartford, Connecticut) nivîskareke amerîkî yê fîlmên kerton , wêjeya zarok û cîwanan e.
Navok
Navok an navik an jî dendika atomê cihê herî tîr û xest ê nava wê ye ko nokleon anko proton û notron lê hene. Tîre anko diametira biçûktirîn navokê (navoka hîdrojeneka sivik ko tenê ji yek protonê pêk dihêt) nêzî 1.6 fm û navoka atomên girantir ên mîna Ûranyûmê nêzî 15 fm e. Bi vî awayî, tîreya navoka atomeka mîna ûraniyûmê 23,000 caran ji tîreya atomê bi xwe biçûktire. Lê navoka hîdrojeneka sivik 145,000 caran ji atoma hîdrojenê biçûktire. Bi ser hindê ra jî, nêzî hemî bariste yê atomê (ko ji proton û notronan e) di navokê da ye û tenê pareka gelek biçûka baristeyî di elektronan da ye ko li dor navokê digerin. Jibo cara pêşîn, li sala 1844ê, Michael Faraday ev zarav bikaranî. Piştra, li sala 1912ê Ernest Rutherford ev zarav bi ramana wê ya nû bikaranî.
Garmisch-Partenkirchen
Garmisch-Partenkirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Garmisch-Partenkirchen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zatşêx
Zatşêx, Zaçêx (bi romî kirine: Acarkent), gundekî bi ser navçeya Gimgima Mûşê ve ye.
Haifa Wehbe
Haifa Wehbe (bi erebî: هيفاء وهبي‎, Hayfa Wahbi, jdb. 10 adar 1972), stranbêj, lîstikvan û hunermenda şanoger a libnanî-misirî ye.
Zatşêx
4 km ji Gimgim, 64 km jî ji Mûşê dûr dikeve. Hejmara niştecihan bi havînan hinekê zêde bibe jî niha daketiye heya 300-400 kesan. Şer û xizanî wekî tevahiya Bakurê Kurdistanê, li vir jî bandoreke neyînî hîştiye.
Aboriya gel li ser xwedîkirina ajalan e.
Haifa Wehbe
Di dema kariyera xwe ya hunerî de, wê di kategoriya lîstikvan, stranbêj û hunermendên pêşandanê de gelek xelat stendin. Wê gelek albûm û hejmarek vîdyoyên muzîkê derxist. Ew ji hêla malpera AskMen.com di nav 99 jinên "herî delal" de jimare 49 bû û di kovara People American de di nav lîsteya jinên herî xweşik de xuya bû.
Fûşiya
Fûşiya gundekî ser bi navçeya Mûşê Milazgirê ye.
Şovalye
Şovalye (ji fransî: Chevalier) bi wateya şehsiwar cûreyekî çekdarê siwar û zirxkirî yê Serdema Navîn li Ewropayê bû.
Selahedîn (parêzgeh)
Parêzgeha Selahedînê parêzgeheke ko 3 navçeyên xwe dikevê sînorên Başûrê Kurdistanê. Li vê parêzgehê kurd û ereb dijîn. Yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ko dikeve naverastê wê welatê.
Gelhe
Li vê parêzgehê kurd û ereb hene. Kurd li navçeyên bakurê parêzgehê dijîn, ereb jî navend û başûrê parêzgehê dijîn.
David Cameron
David William Donald Cameron siyasetmedarekî Conservative Party ê brîtanî ye. Cameron di navbera û  de serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî bû.
Mehmet Kadri Üçok
Mehmet Kadri Üçok, (d. 1881, Diyarbakır) – (ö. 29ê Gulanê 1958), siyasetmedar ekî tirk e.
Qaymmeqamê Sêwreg û Wêranşarê bû, di werçerxa yekem ya Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê de bûbû parlementerê Amedê (Ji ber ku xwest bibe waliyê Wanê, di 19 kewçêra 1920an de îstîfaya wî ji parlementiyê hat pejirandin.). Çar zarokên wî hene.
Kesên ku di 2020an de mirine
Va ye lîsteya kesên navdar ên ku di 2020an de çûn ber dilovaniya Xwedê.
Lîste bi vî awayî tê çêkirin: Meh û roja mehê ya mirinê (an jî roja ragihandina mirinê), nav, temen, etnosîte yan hemwelatî, sebeba navdarbûna wê/wî li gorî rêbazên Wîkîpediya kurdî, sebeba mirinê û çavkanî-serçavk.
Mittelbrunn
Mittelbrunn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Storbeck-Frankendorf
Storbeck-Frankendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostprignitz-Ruppin li Brandenburg, Almanyayê ye.
Sebah
Sebah, Sebaḧ, gundekî bi ser navçeya Mexmûrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Châteaufort, Alpes-de-Haute-Provence
Châteaufort, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Tap, Westan
Tap, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Saint-Pierre-d'Aurillac
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Grainau
Grainau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Garmisch-Partenkirchen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Sengerî Serû
Sengerî Serû, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Qizilce Qemişlû
Qizilce Qemişlû, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Zuxruf
Zuxruf yek sûreyek ji Quran a Pîroz e. Ew li Mekkê hatiye wahykirin. Sûre bi temamî ji 89 ayetan pêk tê û navê xwe ji peyva zimanê "zuxruf" (ango xişir, zer) girtiye.
Wasit (parêzgeh)
Parêzgeha Wasit yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve rojhilatê wê welatê. Navendê wê bajarê Kût e.
Aruş
Aruş, gundekî girêdayî navçe Elkê ya bi ser Şirnexê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Meysan (parêzgeh)
Parêzgeha Meysan yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve başûrê rojhilata wê welatê.
Filipê Belçîkayê
Filipê Belçîkayê (bilêvkirina holendî: [ˈfi.lɪp], bilêvkirina fransî: [filip], holendî: Filip Leopold Lodewijk Maria, fransî: Philippe Léopold Louis Marie, almanî: Philipp Leopold Ludwig Maria; jdb. ) keyê belçîkî ye. Ew zarokê herî mezin ê key Albert II û keybanû Paola ye. Ew li şûna bavê wî ji kar hat dûrxistin ji ber sedemên tenduristî di 21ê tîrmeha 2013an de. Ew di 1999 de bi Jonkvrouw Mathilde d'Udekem d'Acoz re zewicî, ​​û pê re çar zarokên wî hene. Zaroka wan a mezin, Prenses Elisabeth, di rêza paşîn de yekem e.
Tewbe
Tewbe Sûreyek ji Qurana Pîroz e. Ew ji 129 ayetan pêk tê ye û ayetên xweya 128 û 129an li Mekke yên din jî li Medîne hatîye wahîy kirin. Navê xwe ji ayetê 104an de girtiye. Ji bo li ayetên xweya pêşin de ji kefîr û mûnafiqan re gefan hêne, wek sûrên din li berê sûreyê Tevbe de bismila nekişandin. Li berê wê "eûzû" tenê tê kişandin. Kengê mirov di sûre El-Enfal de werê derbaza wê bibe, bê besmele derbazê dibe. Ger mirov na ji ayetên serî de dest bi bike, divê ku bi bismilla dest pê bike.
Eros
Eros ( /ěrɔːs/)) xwedayê evîna bişehwet e di mîtolojiya yewnanî de. Di mîtolojiya Romayî de, ew ji  re, ku jê re  ("dilxwazî", "ixtiraz") jî, wekî kesayetiyek xwesteka erotîk tê binavkirin. Eros  di kultê de tenê rolek kêm dileyze, lê ji demên kevnar ve di nav wêje, hunera dîtbarî û muzîkê de yek ji wan kesayetiyên mîtolojîk ên herî popûler e.
Märkisch Linden
Märkisch Linden şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ostprignitz-Ruppin li Brandenburg, Almanyayê ye.
Qahir Bateyî
Qahir Bateyî nivîskar û mamostekî kurd e.
Axdad
Axdad yan jî Exdad''', gundekî ku bi ser navçeya Tîla Mûşê ve ye.
Teyrê pepûkê
Mîtolojiya Teyrê pepûkê, yek ji mîtolojiyên kurdî ye ku hatiye bawerkirin ku keçekê sêwî ji tirsa dêmariya xwe birayê xwe yê ji xwe biçûktir kuştiye û ji ber vê yekê li xwe nifir û ji Xwedê xwestiye ku bibe teyr heta dewra dinyayê jibo şîna birayê biqîre. Li gorî mîtolojiyê jiber ev keç ku gelek ji Xwedê daxwaza dike û daxwaza wê tê qebûlkirin keçik dibe Teyrê pepûkê.
Teyrê pepûkê bi taybetî li herêma serhedê her sal di biharê de dertê heta ku giha hişk dibe, bi dengekî ku dengê peyva "pepûk" diqîre.
Di demekê malbatek li gundekî çiyayî yê biçûk li jiyan kirine û du zarokên wanê yek kur û yeka din jî keç hebûn. Hemî xwestekên vê malbatê di asteke bi kêf, bextewarî û şadiyê de dihate cih. Ev her du zarokên delal, ku li gundê ku lê dijîn, gelekî tên ecibandin, di bin siya darên li quntara çiyayan de, di nav bedewiya deştên ku şîn û kesk e, heta ku rojekê dayika wan ji nişkeve nexweş ket û dimire, bi jiyaneke pir kêfxweşî mezin dibin.
Bi mirina dayika her du zarokan hemî kêfxweşî, aramî û bextewariya malbatê veguherand xemgîniyê û hilweşand. Bira û xwîşk wek berê ne keniyan û ne jî bi kêfa xwe dileyîstin. Piştî demekê ji ber ku kesê ku li malê xwarinê çêbike tune bû, bavê wan neçar ma ku ji nû ve bizewice. Dema ku bavê wan zewicî, ​​dêmariya wan bêzar bû û zarokên wê çênedibû. Ji ber wê jî qet ji zarokan hez nedikir û dijminatî li zarokan dikir. Kengî fersend bi dest dixist, xerabiyê dikir û çi ji xerabî ji destê wê dihat li zarokan dikir. Dema ku bavê zarokan ji mal diçû xerabî û zexta li ser zarokan zêde dibû. Zarok bi şev û roj kar bi wan dida kirin, li wan dixist û ditirsand ku ji kesî re nebêjin. Bi van hemî xerabiyan, zarokan bi fikra ku ji bavê xwe re bêjin û bavê wan ji wan bawer nake, hewl didan ku jiyana xwe bidomînin.
Di rojeke biharê de ku dîsa bavê wan ne li malê bû, dêmariya wan tur, kêr û adodekek dide bira û xwîşka wî ji bo tofkirina kerengan dişîne çiyê. Xwîşk û bira serê sibê zû ji mal derkevin û bi rê dikevin. Xwişka wî yek bi yek kerengan ku ji erdê derdixe divêjê turika ku li ser pişta birayê wê ye û bi vî awayî heta ku tarî dibe, kerengan tovdikin. Xwîşka wî li turika ku li pişta birayê wê, lê dinihêre ku ji sê çar gerengan pêştir di turikê de gereng tineye û turika li pişta birayê wê vala ye. Xwîşk û bira jibo ku turika wan vala ye matmayî dimînin û xwîşk ji birayê xwe re dibêje: "Te gerengên ku min avêtiye turê te ji sibê ve bi dizî xwariye, ne wisa?" "Niha emê çawa vegerin malê?" Dêmariya me dê me bikuje! ji birayê xwe re hêrsa xwe dide nîşan. Birayê wî dibêje: "Na xûşkê, ez sond dixwim ku min nexwariye, ji xeynî yek kerenga ku te daye min ku ez bixwim!" Lê bira çi dibêje xwîşka xwe nade bawer kirin. Bira ji xwîşka xwe re dibêje: "Ku tu ji min bawer nakî, zikê min biqelêşe û lê binêre"
Xwişka wî kêr digire û zikê birayê xwe diqelêşe û bi qelaştina zikê birayê xwe dibîne ku ji xeynî gerenga ku wê daye birayê xwe mîda birayê vala ye, li ser vê derdikeve holê ku birayê wê kerengan nexwariye. Xwîşka wî bawer dike ku birayê wê rast gotiye. Xwîşk wî birîna birayê dipêçe û hewl dide ku wî ji mirinê xilas bike lê birayê wê di cih de jiyana xwe ji dest dide.
Xwişka wê jiber ku ji birayê xwe bawer nekir û dibe sedema mirina wî, ji vê êş û janê matmayî ma û li wir birayê xwe bi ava kaniyê şuşt û bi hêsiran veşart. Ji bo ku cihê definkirinê diyar bibe li kêleka tirba wî şitlek dar datîne. Dema ku ew vegeriya malê, bavê wê birayê wê dipirse. Xwîşka wî ji bavê xwe re dibêje: “ Birayê min hinekî westiya ye, bi darbiran re were”. Lê dem çiqas dereng dibe dîsa birayê wê nayê. Ji aliyekî ve tirsa bavê wê û ji aliyê din ve jî jibo birayê wê dilê wê diperite. Ji ber êş û jana birayê xwe di wî êvarê de bi Xwedê de fîzar dike, dibêje: “Ey Xwedayê min, min bike teyrê pepûk û bihêle ez herim van çiyayan, ku heta dinya bizivire, ez ji çiyayan ber bi çiyayan ve bigerim û pepûk birayê min" Daxwaza keçikê ew êvar ji aliyê Xwedê ve tê qebûlkirin û keçim dibe Teyrê pepûk û diçe ser dara li ber serê cihê ku birayê veşartiye disekine dest qêrîniya pepûkê dike. Li gorî mîtolojiyê heta îro jî ev keçik wek teyrekî pepûk li çiyayan digere û ji ber kuştina birayê xwe xwe ji her kesî re kuştina birayê xwe dibêje.
Barbados
Barbados giravek di sînorê deryaya Karîbê û Okyanûsa Atlantîk de ye.
Teyrê pepûkê
Her demsala biharê dema kereng ji erdê şin dibe dest bi qêrîna pepûkê dike heta demsala havînê ku kereng hişk dibe berdewam dike. Li gorî mîtolojiyê ev teyr di dema degewaziya xwe de wiha dibêje:
Goyan (eşîr)
Goyan navê eşîreke kurda ye. Eşîra goyan bi taybetî li navçeya Şirnexê ya Qilebanê û li Başûrê Kurdistanê, li navçeya Zaxoyê biwar e. Gelheyê Qilebanê %98 goyî ye u Sindi ne. Di 1990'dan de gelekî goyî ji destê zilma romê xwe parastin Wargeha Mexmûrê, niha li we derê wek penaber dijîn. zımane eşira goyi çıkas kurmanci be ji kurmanciya wan ne weki tu kurmanca ya ye. ev ji nişaneya zenginya çand u hunera eşira goyiyane.
Buxarî
Ebû Ebdullah Muhemmed ibn Îsmaîl Elcûfî Elbuxarî an bi navê kurtî Buxarî 21ê Temûza sala 810an wek neviyê farisekî ji Buxarayê hate dinê. Hîn yanzdeh salî bû dest bi xwendina zanistiya hedîsan kir û şanzdeh salî çû Mekeyê û Medîneyê heca xwe kir. Li wê derê li zanistên herî bi nav û deng yên hedîsan guhdarî kir. Paşê çû Misirê û şanzdeh salan li Asyayê geriya, ji van şanzdeh salan pênc li Besrayê borandin. Ew vegeriya axa bav û kalê xwe û li wir 31ê tebaxa sala 870î mir. Ew bi pirtûka xwe ya hedîsan bi navê Camî us-sehîh bi nav û deng bûye. Di vê pirtûkê de wî ji hezaran hedîsên ku di dema gera xwe da naskiribûn tenê yên ku rastiya wan li gor îsnadê isbatbûyî bûn kom kirin. Ango eger ev hedîs li gor rêza kesên gotî bigihişta heta dema Muhemmed pêxember, wî hingî ev hedîs wekî rast dipejirand û kom dikir. Ev berhem yek ji şeş pirtûkên hedîsan e ku ji aliyê Îslam a sunnî tên pejirandin.
Barbados
Herêmên Barbadosê
Barbados ji 11 herêman pêk tê:
Mele Baqî, Milazgir
Mele Baqî, gundekî ser bi navçeya Mûşê Milazgirê ye.
Linden, Kaiserslautern
Linden şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kaiserslauternê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Qureyş
Qureyş sûreyekê ji Quran a Pîroz e. Sûre di bajarê Mekkê da hatiye danin û ji 4 ayetan de pêk tê. Ji bo Sûre qala tîre "Qureyş" dike ew wiha hatiye nav kirin.
Charles Dickens
Charles John Huffam Dickens, Charles Dickens (/ˈtʃɑrlz ˈdɪkɪnz/; 7 sibat 1812 – 9 hezîran 1870) nivîskar û rexnegir ê inglîz e. Di nava nivîskaren serdema Vîktoryayî de wek nivîskarê herî mezin dihat pejirandin. Charles li bajarê Portsmoutha Înglistanê çêbûye. Ji bo deynên bavê xwe ketiye bendîxaneyê. Charles Dickens hertim ji bo mafên zarokan têkoşiye û li ser pirsgirekên civakî nivîsandiye. Nivîskar bi roman a xwe ya ku di sala 1836an de hatiye weşandin, navdar bûye (The Pickwick Papers). Di sala 1858an de ji jina xwe qetiyaye û di sala 1870an de jî jiyana xwe ji dest daye. Gora wî li London ê ye.
Qizilce Qişlaq
Qizilce Qişlaq, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Famîleya gurgeyan
Famîleya gurgeyan, famîleya gihagurgan (Orobanchaceae) famîleyeke riwekan e, di koma gezika derewîn (Lamiales) de cih digire. Pirraniya endamên vê famîleyê giha, hin jî devî ne.
Li seranserê erdxanê rast li riwekên famîleya gurgeyan tê. Li Kurdistanê çend ji wan diçên ne diyar e.
Sîstematîk
Famîleya gurgeyan ji 100 cins, 1700 heya 2100 cureyan pêk tê:
Besre (parêzgeh)
Parêzgeha Besreyê yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve başûrê wê welatê.
Navenda parêzgehê bajarê Besre ye.
Taxik, Westan
Taxik, gundekî giradayê navçeya Westan a Wanê ye.
Maurizio Garzoni
Maurizio Garzoni ( − m. 1804), keşeyekî îtalî ye, ji ber berhema wî ya bi navê  (Rêziman û ferhenga zimanê kurdî) jê re dibêjin "bavê kurdolojiyê".
Grammatica e vocabolario della lingua Kurda (Rêzîman û bêjesaziya/bêjeyên zimanê kurdî) sernavê pirtûka wî ye. Di sala 1787an de li bajarê Romayê hatiye çapkirin. Li ser rêzimana kurdî ye.
Garzoni di nava salên 1752 - 1787an de li ser kurdan û kurdî xebitiye. Zêdetirî 18 salan li Başûrê Kurdistanê, bi taybetî li Mûsilê maye. Wek keşeyekî Domînîk bi armanca xwe ya mîsyonertî hatiyê Kurdistanê û bo hînkirina xaçparêzî xebitîye. Di wî demê de alîkariya Domenico Lanza (1718 - 1782) û Giuseppe Campanile (1762 - 1835) karê xwe yê kurdolojiyê kiriye. Ji ber ku ew bi dogmatîzm û dîsîplîna katolîkiyê perwerde bûye, viya bandora xwe li ser xebatê jî kiriye. Wî bi dogmatîkî li ziman û jiyana kurdan nêriye. Wî û hevalên xwe ji bo dîroka rêzimana kurdî karekî girîng û bêhempa kiriye. Beriya Mînorskî ew li Ewropa wekî "bavê Kurdolojiyê" yan "rêberê rêzimana kurdî" dihate binavkirin.
Li Weşanxaneya Sacra Congregazione di Propaganda Fide hatiye çapkirin. Orijînala pirtûkê niha li Zanîngeha Oxfordê ye. Di 19ê hezîrana 2008an de pirtûk ji bo parastinê ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Parîsê ve hatiye dîgîtalîzekirin. Pirtûk ji 288 rûpelan pêk tê. Garzoni di pirtûka xwe de ferhengokek jî bi cih kiriye. Ferhengok ji 4.500 bêjeyan pêk tê. Pirtûk di sala 1826an de dîsa hatiye çapkirin, bi taybetî li Stenbol, Bexda û Amedê hatiye firotin.
Berhemek din jî ji aliyê hevalê Garzoni, Giuseppe Campanile hatiye nivîsîn. Navê wê Storia della regione del Kurdistan e delle sette di religione ivi esistenti (Dîroka herêma Kurdistan û dînên li wir hene) ye. Di sala 1818an de li Napolî hatiye çapkirin.
Diayê Keşe Noster
Garzonî pirtûka  xwe re diayê Keşe Noster îlawe kirîye. Wergera wî pirr navdar bûye û pirr hatiye çapandin û hin caran jî navê wergêrê hatiye bîrkirin an rakirin. Werger wî bi şiklên îdeal Kurdistan, Roma û Qudsê bi hev re girêdayiye. Bi rastî Dêra Keşe Noster li Çîyayê Zeytûn li Qudsê hatiye bicîhkirin û wî pîrozgeh Duayê Noster  bi 100 zimanan vê li ser dîvarê pîrozgeh hatiye nivîsandin. Yekê wan zimanan jî kurdî ye û bi aliye Garzonî hatiye wergerandin.
Pişte Garzonî Diayê Keşe Noster li ser zimanê kurdî-kurmancî bi alfabêya latînî û bi wergera îtalî bi aliyê Lorenzo Hervàs pirtûkê xwe de di beşek piçûk de « Kurda, o Kurdistana » hatîye peşkeşkirin. Nivîs li jêrê de ye û bîrnameyek girîng li ser Garzonî tê da heye. Diayê Keşe Noster gerek caran bi kurmancî varyantên ciyawaz  bi nivîsên latînî û erebî hatîye pêşkêşkirin.
Oratio Dominica Kurdice
Babe-ma, ki derúnit ser ásman, mokaddas bit nave ta; b’déi a ma baehscte ta. ''Debit amráda ta ser asman, u ser ard. Auro, u ehr ruz, tera nan b’dei a ma. ''U âfúbeka ghuna ma, sibi am âfubekem ehr ki cekiria a ma zerer ia zahhmét. U na avèsia ma naf tegerib ; amma kalasbeka ma ez karabía. ''Amìn. Ex Laurentio Hervas
Bi kurdiya îro
Bavê me yê li esmanan/bila navê te pîroz bît/bila paşatiya te bihêt/bila heza te bi cîhanê bihê/ka çawa li esmanî herwisa li ser erdî jî/nanê me têra me îro bide me/û li qerên me bibore/herwekî em li qerîdarên xwe diborîn/û me neêxe di taqîkirinê de/lê me ji xerabîkariyê qurtal bike/çinku paşatî û hez û mezinahî/bo te ne, amîn.
Bîrnameyek Girîng li ser Garzonî
Maurizio Garzoni, keşeyê Domînîkî, bo armanca mîsyonerî li Kurdistanê 18 sal jiyan kir û wî dua û wergerê ji min re diyarî kir. Keşe Garzonî ku min li jorê wî pesîndar kirim ji min re got zimanê kurdî li Kurdistanê tê axaftin û zefê wan erebî fem dikin. Zimanê kurdî da erebî-farisî navhevketîye û piranîya zimanê farisî beşdar dibe. Kurdên Xiristiyan zimanê keldanî bi hev ra diaxivin û bi kurdên misilman ve jî bi zimanê kurdî diaxivin. Jinên file tenê kildanî diaxive. Zimanê kurdî çavkaniya xwe ji farisî çixêz dike û bi peyv û biwêjên erebî va -ku hibkekî hatiye guherandin- zêdê dibe. Çend gotin û peyvên kildanî jî hê hene. Cudahîya navbera farisî û kurdî wekî cudahîya navbera spanî û portekîzî ye lê hîn zêdetir e. Keşe Garzonî ku berê navbirî îsal 1787ê da pirtûkê  “Rêziman û Ferhenga Zimanê Kurdî” ji alîyê Collegio di Propaganda çap kir. Keşe Garzonî ku li nav Mezopotamyayê geriya ji min re got erebî li Mûsilê û derdorê Mûsilê (Ya Babê Osmanîyan e) tê axaftin. Xristiyanên gundên wê derê kildanî diaxivin
Seyid Mistefa
Seyid Mistefa, gundekî bi ser Qoretûya navçeya Xaneqînê ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Zîqar (parêzgeh)
Parêzgeha Zîqar yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve başûrê wê welatê.
Nawendê wê bajarê Nasiriye ye.
Saint-Pierre-de-Bat
Saint-Pierre-de-Bat, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Karçan
Karçan, gundekî girêdayî navçe Elkê ya bi ser Şirnexê ve ye. Ev gund ji aliyê Dewleta Tirk ve hate valakirin û vêga mirovên vî gundî li Wargeha Mexmûrê dijîn.
Dîlo
Dîlo şervanekî welatparêz e, li dijî Dewleta Romê têkoşiyaye, şehîd ketiye.
Ji gundê Qeremêş a girêdayî Gimgima Mûşê ye. Di serhildanên Kurd de şehîd ketiye. Di hin stranan de navê wî û birayê wî Mîr Elî wekî lehengan tên gotin.
Dîlo navê jinekê ye jî
Kurtenavê Dîlanê ye. Zilamê wî (...navê wî ji min re disînin, pasê)...) jî di Serhildana Şêx Seîd de hatiye xeniqandin. Ji ber ku Dîlan Xanim di ciwaniya xwe de bî maye, zarokên wê li ser navê wê tên naskirin.
Niha ji vê malbatê re Mala Dîlo dibêjin. Yek ji navên zarokên Dîlan Xanimê Qasim e. Mala Qasoyê Dîlo ji niştecihên gund in.
Qizilce Erşed
Qizilce Erşed, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Jean-Claude Van Damme
Jean-Claude Van Damme, bi navê rastî Jean-Claude Camille François Van Varenberg, (jdb. 18ê çiriya pêşîna 1960 li Berchem-Sainte-Agathe, Bruksel, Belçîka) senarîst, hilberînerê fîlman, hunermendê hunera şerî ("martial arts") û lîstikvanekî belçîkayî ye ku bi taybetî bi fîlmên aksiyonê bi naveroka hunera şerî ve navdar bûye. Bernavkê wê The Muscles from Brussels ("Maskûleyan ji Brukselê") ye.
Jiyan
Van Damme di sala 1960an de li belediya duzimanî ya Brukselê, Sint-Agatha-Berchem, wek kurê kulîlkfiroşek hat cîhanê. Di deh saliya xwe de bavê wî anî ba rahênerê karateyê Claude Goetz. Ew her wiha di leşciwanî de û ji 16 saliya xwe de perwerdehiya balet ê kir. Van Damme di nozdeh saliya xwe de bû şampiyona giraniya navîn a Komeleya Karateya Profesyonel a Ewropî. Wî kembera reş li karateya Shotokan qezenc kir. Di sala 1978an de di bedenparêziyê de dibe Mr. Belgium.
Di sala 1982an de ew û hevalê xwe yê zaroktiyê Michel Qissi diçin li Dewletên Yekbûyî ku dest bi kariyera lîstikvaniyê bikin, û hemwelatiya amerîkî distînin. Wî di destpêkê de sê sal ajokarê lîmûzînê, dergehvan û rahênerê fîtnêsê kar kir heya ku rola xweya yekem stend. Di sala 1984 an de bi alîkariya Chuck Norris ve, ew wekî stuntman di fîlme Missing in Action de hate xebitandin. Van Damme berê li klûbê jina Norris wekî dergehvan xebitî, li wir haya wî jê çêbû. Van Damme karibû wî razî bike û peymanek stend. Van Damme yekem rola xweya mezin di 1986an de wekî dijber di Karate Tiger de lîst. Di 1987an de ew di destpêkê de ji bo rola Predator di fîlimê bi heman navî de hate lêpirsîn kirin, lê derhêner John McTiernan, ku Predatorek dirêj û bi heybet dixwest, biryar da ku rola Kevin Peter Hall bide ji ber bilindahiya beramberî ya Van Damme ya 1.77 m Hingê, ji ber bilindahiya wî ya mezin 2.20 m, ew ji bo cinawir û candarên deresayî lîstikvanek populer bû. Van Damme di dawiyê de serketina xwe di 1988an de bi fîlma Bloodsport pîroz kir, ku bi lewazî li ser bûyerên (rastiya wan, lêbelê, nakokî ye) ji jiyana hunermendê şerker Frank Dux.
Di salên pêş de Van Damme bû lîstikvanek fîlmê aksiyonê yê geriyayî û di fîlimên serfiraz ên bazirganî de jî bi fîlmên wekî Cyborg, Kickboxer, Nowhere to Run û Timecop. Bi taybetî fîlmên Lionheart û rola wî ya ducarî wek birayên cêwî di Double Impact, ku tê de ew wekî hevsenarîst beşdar bû, û her wiha beşdarbûna wî di Universal Soldier yê Roland Emmerich ji sala 1992an de, balê dikişîne. Dûv re wî bi derhênerê kultê yê aksiyonê John Woo re di sala 1993an de Hard Target kişand.
Di sala 1994an de, adaptasyona lîstika vîdyoyê ya bazirganî ya serketî Street Fighter, ku bi piranî ji hêla rexnegir û temaşevanên orîjînal ve hatî pan kirin, şopand. Salên jêrîn ji hêla firoşgehên bazirganî ve, wekî berhemaa Double Team, ku Van Damme li kêleka Mickey Rourke û lîstikvanê basketbolê yê profesyonel yê berê Dennis Rodman lîst, an fîlmên wekî Maximum Risk û Universal Soldier- The Return. Bi Legionnaire û The Quest, wî karibû hin rexnegiran ne tenê bi jêhatîbûnên xwe yên şerkirinê lê di heman demê de bi lîstikvaniya xwe jî qanih bike. The Quest di heman demê de pêşandana derhêneriya Van Damme bû, ji bo ku wî karibû Roger Moore di rolek serekî de bi dest bixe. Di sala 1999an de, lêbelê, yek ji fîlimên wî derneket li sînemayê, û ev karên ku bi piranî rexne lê hatin kirin rasterast li ser DVD hatin weşandin. Di sala 2008an de fîlmê JCVD hate kişandin, ku Van Damme, bi kêmî ve li hin welatan, ew vegerand sînemayan. Di vê komediya trajîk de, ew bi gelek pirsgirêkan xwe wekî stêrkek aksiyonê ya pîr û nerazî dilîze. Rexnegiran pesnê fîlim, xwerexneya rexnegir û lîstikvaniya Van Damme dan, û hin kes wê wekî fîlma wî ya herî baş a heya îro dihesibînin.
Di hevpeyvînekê de bi The Sun re, ku tê de wî fîlmê xwe JCVD gotûbêj kir, Van Damme behs kir ku ew demekê li Los Angelesê bêmal bû. Jiyana wî ya berê ji “being on the street and sleeping on the street and starving in L.A.” (bi kurdî: "li kolanê, xew li kolanê û birçîbûnê li Los Angelesê") pêk dihat.
Kovara Time pesnê wêne û lîstikvaniya wî da, ya ku, bi dîtina nivîskar, di heman salê de tenê ji hêla Heath Ledger ve di The Dark Knight de derbas bû, û ku wî ji bo fîlimê Filmes "ne mafê kembera reş, lê Oscar" girt, Van Damme ji bo kovara FHM bi Ben Wilson re hevpeyvîn kir. Di wê de ew di heman demê de qala nefsbiçûkiya xwe ya di destpêka kariyera xwe de li Hollywood û tirsên xwe dike, û destnîşan dike ku digel hemî navûdengê serketî, serketin û kêmbûna ji nişka ve, "Lê di dawiyê de ez sûcdar bûm tenê xwe. Ez tenê ew zilamê bêhiş ji Belçîkayê bûm.
Projeya wî ya din, Rêya Eagle, ku di 2010an de di Festîvala Fîlman a Cannes de hate pêşandan, bi eleqeyek mezin hate şopandin. Sylvester Stallone ji Van Damme re di fîlma ensemble The Expendables de rolek pêşkêş kir, ku wî ew red kir, lê di paşerojê de Van Damme ji biryarê poşman bû. Ji bo berdewamiya The Expendables 2, ku di sala 2012an de hatî kişandin, Van Damme pejirand ku beşdar bibe, lê bi şertê ku Steven Seagal jî beşdarî fîlmê nebe. Ji ber ku Seagal naha têkiliyek teng bi hilberîner Avi Lerner re heye, ev ji Stallone re hate pejirandin.
Di navbera Van Damme û Seagal de pêşbaziyek û têkiliyek teng bi salan heye. Seagal angaşt kir ku Van Damme "ji sextekariyek bêwec pê ve ne tiştek e". Van Damme bersiv da van êrîşan:
Min ji Steven Seagal hez kir. Ez ji kêmbûna xuyangên rûyê wî bandor bûm, nemaze dema ku wî çekek diavêt. Dûv re min ew li ser TVyê dît ku di pêşandana gotûbêjê ya Jay Leno de dixebitî. Wî ji min re kopiyek gazî kir û ew ji min aciz kir. Dûv re ez çûm yek ji pêşandanên wî û min raya xwe jê re got. Pêdivî ye ku Seagal ji bîr kir ku ez zilamê yekem bûm ku bi lêdana 360 pileyî li hewayê navdar bû. Ez zilamê yekem bûm ku splitê li ser ekrana fîlmê kir.
– Van Damme: Hevpeyvîn tevî Ben Wilson ji bo FHM
Ev hevrikî di fîlma JCVD de jî bi îronî tê nirxandin, li wir Seagal Van Damme pêşniyara fîlmê dizîne ji ber ku ew amade ye ku pûyê xwe ji bo wê bike qurban.Di çiriya pêşîn a 2011an de, derketina wî li salvegera rojbûna Serokê çeçen Ramzan Kadîrov, ku bi binpêkirinên giran ên mafên mirovan tê tawanbar kirin, ji hêla rêxistina mafên mirovan Çavdêriya Mafên Mirovan, û yên din, hat rexne kirin.
Di çiriya pêşîn a 2012an de hate ragihandin ku Van Damme dê ji bo nûvekirina fîlma xweya serkeftiyê Bloodsport ku ji bo 2014an hatî plan kirin neyê hesibandin. Wî hêvî dikir ku wekî rahênerek rolek piştgiriyê bistîne û di vîdyoyek ku li ser Youtube hatî weşandin de ji biryarê hêrs û dilşikestî bû. Di heman vîdyoyê de, wî şikestinek giyanî kişand û lêborîn xwest ku jina xwe berda ber glamura Hollywoodê. Di heman demê de wî xwe bi neyînî li ser zexta ku di karsaziya fîlimê de hatî jiyîn eşkere kir.
Di mijdara 2013an de, reklamek ji bo Volvo Trucks a bi navê "Epic Split" li ser înternetê belav bû ku tê de Van Damme di navbera du neynikên derve de li ser du kamyonên berepaş perçebûnek çêkir. Van Damme stunt xwe bixwe kir, lê ji hêla çepek ewlehiyê ve hat ewle kirin. Ew cîh di nav hefteyekê de zêdetirî 40 mîlyon car li çaraliyê cîhanê hate dîtin, û ev yek bû yek ji klîpên reklamê yên herî populer ên van salên dawî. Di nav çend rojan de, cîh gelek caran hate parod kirin. Di sala 2016an de, rêzeyek bi navê Jean-Claude-van-Johnson li Amazon Originals hate weşandin ku tê de ew bixwe dilîze û gelek fîlman bi şêwazek îronîk parod dike.
Jiyana kesane
Sê zarokên Van Damme hene û ew pênc caran zewiciye. Ew ji 1980 heta 1984 bi Maria Rodriguez re, ji 1985 heta 1986 bi Cynthia Derderian re, ji 1987 heta 1992 bi bodybuilder û hîndekarê berê Gladys Portugues, ji 1994 heta 1997 bi lîstikvan Darcy LaPier û ji 1999 dîsa bi Gladys Portugues re zewicî. Kurê wî Kristopher Van Varenberg (jdb. 1987) di Universal Soldier, The Quest - The Challenge, The Eagle Path, Universal Soldier: Regeneration, Assassination Games, Derailed and Six Bullets, keça wî Bianca Bree bi navê rastî Bianca Van Varenberg (jdb. 1990) de xuya bû Sheivan, Rêya Eagle, Lîstikên Kuştinê û xeş Gule, kurê wî Nicolas Van Varenberg di Kickboxer: The Reckoning. Ew bi jina xwe re li Los Angeles dijî.Di paşerojê de, Van Damme bixwe ji pirsgirêka kokainê ya berê ya ku ji 1995an û vir ve heye veşêre. Wî terapiya ku wî di 1996an de dest pê kir piştî mehekê terikand û heftane dora 10 000 $ li kokainê xerc kir Van Vanme jî nexweşiya bipolar dikişîne.
Dillingen/Saar
Dillingen/Saar, yek ji bajarên navçeya (Landkreis) Saarlouisê li herêma Saarland a Almanyayê ye.
Great Expectations (pirtûk)
Great Expectations ("Hêvîdariyên Mezin") yek ji romanên Charles Dickens yên herî navdar e. Ev roman sala 1861ê de hatiye nivîsandin an jî weşandin. Charles Dickens bi vê romanê ve gelek bal kişandiye li ser xwe. Zimanê romanê inglîzî ye û li ser çîroka vê romanê di 2012an de fîlmek ji aliyê Mike Newell ve hatiye çêkirin.
Çîrok
Romanê de jiyana Pip ê ku sêwî maye û li cem xwîşka xwe dimîne hatiye nivîsandin. Hevalê wî yê herî mezin  mêrê  xwîşka wî ye (Joe Gargery). Pip li bajêr de dibe evîndarê Estella yê û xanim Havisman re dibe heval. Pip dema ku diçe gora dê û bavê xwe, li goristanê de Pip û mirovek hev nasdikin,gelek wext lê şûndatir Pip evî mirovî dîsa dibîne û hemû jiyana Pip tê guherandin. Vê romanê de gelek cudatiyên di navbera jiyana gundan û bajaran de hatiye nirxandin.
Ferhat Tunç
Ferhat Tunç Yoslun (jdb. 14ê adarê 1964 li bajerê Pilûrê, parêzgeha Dêrsimê, Bakurê Kurdistanê) stranbêj û muzîvanekî kurd e. Ew hevwelatiyê Almanyayê ye jî.
Sala 1979an dibistana amadehî bidawî dike, diçe Almanyayê. Li Zanîngeheke Mainzê perwerdeya muzîkê dibîne. Yekemîn albûma wî bi navê Kizilirmak (Rûbara Sor) dertê. Di mûzîka xwe de tahde û êşkenceyan bi forma muzîka tirkî ya nû Özgün Müzik, ango Muzîka Taybet, distrê.
Sala 1985an vedigere Tirkiyeyê. Di nava komên çepgiran de gelek hez ji stranên wî tê kirin. Konsertên mezin lidarxistiye. Sala 2011yê bû endamê parlamenteriya BDPê ya Dêrsimê lê biserneket. Ew herwiha tevlî xebatên demokratîk, mafên mirov jî dibe. Zimanê jiyan û muzîka wî bi giranî tirkî ye.
Dingelstädt
Dingelstädt, yek ji bajarên navçeya (Landkreis) Eichsfeldê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Mardo
Mardo gundekî li ser girêdana navçe ya Zêtka ye. Gund li deşta Elajgirê de ye.
Ömer Faruk Gergerlioğlu
Ömer Faruk Gergerlioğlu, ( li navçeya Şarkikaraağaç) nojdar, parêzvanê mafên mirovan, nivîskar, rojnamevan û siyasetmedarek bi eslê xwe tirk e ku parlamenterê HDPê ya Serdema 27an a Meclîsa Tirkiyeyê ya bajarê Kocaeliyê ye.
Jînenîgarî
Ömer Faruk Gergerlioğlu di 2ê mijdara 1965an de li navçeya Şarkikaraagaç bi ser Ispartayê ji dayik bûye. Xwendina xwe ya seretayî û navîn li bajarê Bursayê qedandiye. Piştî qedandina dibistana navîn û Lîseya Îmam Hatîp a Bursayê qedand, Fakulteya Tipê ya Zanîngeha Anadoluyê xwend.
Kariyera pîşeyî
Piştî ku li Îdir û Bursayê di gelek navendên tenduristiyê de xebitî, di sala 1995an de di ezmûna TUS'ê de derbas bû û li Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Nexweşiyên Sîng û Cerahiya Sîngê ya Süreyyapaşa, di warê Nexweşiyên Sîng û Tuberkulozê de dest bi perwerdeya pisporiyê kir. Piştî perwerdeya pisporiyê ya pênc salan, li Nexweşxaneya Dewletê ya Îzmît Sekayê wek doktorê pispor xebata xwe kir.
Mirovhêzî
Gergerlioğlu di gelek sazî û platformên sivîl de cih girtiye. Di Komeleya Mafên Mirovan û Piştevaniya Bindestan (MAZLUMDER) de xebitiye. Di sala 2003an de bû serokê Mazlumderê ya şaxa Kocaeliyê û di navbera salên 2007 û 2009an de serokê komeleyê kar kir. Ji sala 2007an vir ve di medyaya herêmî û neteweyî de gotarên li ser mafên mirovan û siyasetê diweşîne.
Doz û nakokiyên qanûnî
Gergerlioğlu di 6ê çileya 2017an de bi biryarnameya jimare 679an ji peywira karmendiyê hatibû dûrxistin. Beriya referandûma guhertina destûra bingehîn a sala 2017an a Tirkiyeyê beşdarî "Platforma Maf û Edaletê" bû ku nivîskar û siyasetmedarên ji kesên îslamî hatin ba hev. Li 2yemîn Dadgeha Cezayê Giran a Kocaeliyê bi hinceta parvekirinên medyaya civakî doz hat vekirin. Ji ber parvekirina nûçeya "Ger dewlet gavekê bavêje wê di nava yek mehekê de aştî bê" ku di sala 2016an de hatibû weşandin û di nava wê de daxuyaniyeke PKKê jî hebû, bi îdiaya ku propagandaya PKKê kiriye, hatiye tawanbarkirin.
Di dema ku pêvajoya dozê berdewam dike, di hilbijartinên giştî yên Tirkiyê yên sala 2018an de wekî parlementerş bajarê Kocaeliyê ya Partiya Demokratîk a Gelan, hate hilbijartin. Di Komîsyona Mafên Mirovan a TBMMê (Meclîsa Tirkiyê) de cih girt. Wî mijara "Lêgerîna Tazî" ya ku tê îdiakirin bi taybetî di pêvajoya girtîgehê ya girtîyên li Tirkiyeyê de tê kirin, anî ziman û ev îdia ji aliyê gelek kesan ve jî bi daxuyaniyên ku bi vê lêgerînê re rû bi rû mane hate piştrastkirin.
Di 17ê sdara 2021an de li Lijneya Giştî ya Meclisa a Tirkiyeyê piştî ku di 16emîn Daîreya Cezayê ya Dadgeha Bilind de der barê cezayê girtîgehê de hat qebûlkirin, parlamenterîya wî hate betalkirin. Jiber ku wî betal kirina parlementeriya xwe qebûl nekir, vê yekê wekî neqanûnî binav kir. Di dema desteserkirina wî de, wî xwest ku ji meclîsê dernekeve. Li ser vê yekê Gergerlioğlu ji aliyê polêsan ve bi destê zorê ji meclîsê hate derxistin û piştre jî hate girtin.
Dadgeha Destûra Bingehîn bi biryara xwe ya 1ê Tîrmeha 2021ê biryar da ku mafê hilbijartinê û siyasetê yê Omer Faruk Gergerlioglu hatiye binpêkirin. Gergerlioglu di 16ê tîrmeha sala 2021an de careke dîsa wekê parlementer hate meclîsê.
Celaledînê Rûmî
Celaledînê Rûmî an Mewlana Celaledînê Rumî an jî Mewlana Celaledînê Belxî (bi farisî مولانا جلال الدین محمد رومی‎, Mowlānā Jalāl ad-Dīn Muḥammad Rūmī) di 30ê îlonê 1207an da li bajarê Belxa Efxanistanê ji dayik bûye. Rûmî, ligel Senayî û Etar yek ji helbestvanên sofî yên mezin ên faris e. Malbata wî bi malbata mîrê Xarizmê mirovântî danî bû. Hî di temenekî biçûk de Rûmî bi bavê xwe re li dinyayê geriyaye û çûye Bexda, Meke û Şamê. Tê gotin ku di van geran de wî sê salî (di sala 1210an de) Etarê kal dîtiye û wî jî bo Rûmî gotiye ku ew dê bibe mirovekî gelekî bi nav û deng û mezin. Dîsa tê gotin ku wî berhemeke xwe diyariyî Rûmî kiriye. Bavê Rûmî Behaedîn Weled sala 1227an li Qonyeya Anatolyayê niştecî dibe. Siltanê selçûqiyan bavê wî kire profesor, piştî mirina bavê xwe di sala 1230an de Rûmî cîhê wî girt û heta mirina xwe di 17ê kanûna pêşîn 1273an de li Qonyayê jiya. Berhema wî ya here bi nav û den mesnewiya wî ye.
Mîr Elî
Mîr Elî yan Mêr Elî, şervanekî kurd e. Di serhildanan de şehîd ketiye. Herçendî hin dibêjin di Terteleye Şêx Seîd de şehîd ketiye jî, bi texmînî pirr berê ye. Malbateke dewlemend bûne. Mêrga Mîr Elî (Mêr Elî) niha navê wî bibîr tîne.
Dewrêş
Dewrêş an Derwêş, şervanekî Şêx Seîd bûye û şehîd ketiye. Ji gundê Qeremêş a girêdayî Gimgima Mûşê bûye. Mirovekê oldar û welatparêz bûye. Ji eşîra Ezdînî ye.
Duşerkî
Duşerkî an jî dûelo tekoşîneke bi rêpîvan di nav du kese  ji ber ku pirsgirêka rûmet bi çekên kujende çareser bikin. Kesê ku duşerkî dike meriv wê re duşerkîbaz dibêje.
Serdema yekemîn ji beriya şer yan jî di demê şer de yek bi yek pevçun çêdibun. Rêya çareseriya li hev nekirinên di navbera hozan de ev cureyên şeran bûn. Ev rewş di serdema navîn de her kû ber bi Ewropa ve diçû şêwe di gûherand. Di sedsala 10-12an de tenê mirovên azad dikarîn duşerkî bikin.
Duşerkî bi awayeke aşkere, bi amadehî û şahidiya navbeynkara pêkdihat.Di vê heyama ku duşerkî dihat kirin;bawerî pê hebû ku, li ba Xweda têkçûna mafdar tûcar nîne û ev(duşerkî) jî; awa û alaveke dadî ye, ku mafa bi maf dike.Wek mînak; ger dadgeh, di navbera gumanbar û mafdar de delîlek bi dest nexe û negihê encamekî, aliya bangî duşerkiyê dike.
Kesê difikirya ku rûmeta wî şikestîye, ligel du govana hevrikê xwe vexwendê hemberiyê dikir. Hevrikê wî jî du govan pêyda dikir, van govana jî ristên pêşbirkê di danînan. Hilbijartina çekî kesê ko pêşbirk xwestîye dikir. Gelemperî şûr an jî demance bikar dihat. Govanan firehiya qada ku dê duel lê çêbibe bipîvin û çekan kontrol bikin. Eger duşerkîbazan bi şûr şer dikirin, diviyabû di nav qada diyarkirî de cih bigirta. Ger ji bo duşerkiyê çek hatiba diyarkirin, kesên beşdarî duşerkiyê bûbûn dê ji cihên nîşankirî li dûrahiya ku govanan diyar kiribûn, gulebaran bikin. Ger sûcdarkirinek pir giran nebûna pirsê, dê duşerkî bi agirek hevdu an jî birîndariyek piçûk biqede. Li ser sûcek giran, duel dê bibe sedema mirin an birîndariyek giran. Dem hebûn ku govanan jî bi hev re şer dikirin. Duşerkiya herî dawî ya naskirî di sala 1967an de li Fransayê bi şûran hate kirin, piştî ku Şaredarê Marsîlyayê Gaston Defferre heqaret li endamê parlamanê René Ribière kir. Maça ku ji hêla Wezîrê Karên Derve yê Fransa yê wê demê Jean de Lipkowskiin ve hat hakemkirin, di encamê de Gaston Defferre bi ser ket ku di encama du caran birîndarbûna René Ribière ji milê wî de.
Qadisiye (parêzgeh)
Parêzgeha Qadisiye (bi erebî: القادسية, al-Qâdisiyyah) yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve başûrê wê welatê.
Navendê wê bajarê Dîwaniye ye.
Babil (parêzgeh)
Parêzgeha Babilê yek ji 18 parêzgehên Îraqê ye ku dikeve başûrê vî welatî.
Salvador Dalí
Salvador Felip Jacint Dalí i Domènech [bilêvkin: Selvedo Felîp Jasîn Delî î Dûmênek], Marquess of Dalí of Púbol an jî bi kurt Salvador Dalí, (11 Gulan 1904 - m. 23 Rêbendan 1989) hunermendekî surrealîst ê ketalanî-spanî bû ku ji ber jêhatiya xwe ya teknîkî, pêşnûmeya rastîn û wêneyên balkêş û ecêb di nav xwe de navdar bû. kar.
Babil (parêzgeh)
Nawendê wê bajarê Hille ye.
Salvador Dalí
Dalî li Figueres, Ketelonya, Spanya ji dayik bû, perwerdeya xwe ya fermî di hunerên bedew de li Madrîdê wergirt. Ji biçûkatiya xwe ve di bin bandora Impressionism û Hostayên Ronesansê de her ku çû zêdetir bala kubîzmê û tevgerên avant-garde kişand. Ew di dawiya salên 1920-an de nêzîkê Surrealîzmê bû û di sala 1929-an de beşdarî koma Surrealîst bû, di demek kurt de bû yek ji pêşengên wê. Berhema wî ya herî naskirî, Persistence of Memory, di Tebaxa 1931 de qediya, û yek ji navdartirîn tabloyên Surrealîst e. Dalî li seranserê Şerê navxweyî yê Spanyayê (1936 heta 1939) li Fransayê jiyaye berî ku di sala 1940-an de biçe Dewletên Yekbûyî ku li wir serfiraziyek bazirganî bi dest xist. Ew di sala 1948-an de vegeriya Spanyayê û li wir vegera xwe ya li ser baweriya katolîk ragihand û şêwaza xwe ya "mîstîsîzma nukleerî" pêş xist, li ser bingeha eleqeya xwe ya li ser klasîkîzm, mîstîsîzm û pêşkeftinên zanistî yên vê dawiyê.
Repertuwara hunerî ya Dalí di nav de wêne, hunerên grafîkî, fîlm, peyker, sêwirandin û wênekêşî, carinan bi hevkariya hunermendên din re hebûn. Her wiha çîrok, helbest, otobiyografî, gotar û rexne jî nivîsiye. Mijarên sereke di xebata wî de xewn, binhiş, zayendî, ol, zanist û têkiliyên wî yên kesane yên herî nêzîk hene. Ji bo dilgiraniya kesên ku karê wî bilind digirtin, û ji hêrsa rexnegirên wî re, reftarên wî yên eksentrîk û xuyang ên gel gelek caran ji berhemên wî yên hunerî zêdetir bal dikişand. Piştgiriya wî ya giştî ji bo rejîma Francoîst, çalakiyên wî yên bazirganî û kalîte û rastiya hin berhemên wî yên dereng jî cihê nakokiyê bûne. Jiyan û xebata wî bû bandorek girîng li ser Surrealîstên din, hunera pop û hunermendên hevdem ên wekî Jeff Koons û Damien Hirst.
Du muzeyên sereke hene ku ji bo xebata Salvador Dalí veqetandî ne: Şano-Muzeya Dalí li Figueres, Spanya, û Muzeya Salvador Dalí li Sankt Petersburg, Florîda.
Qizilabad, Çaroymaq
Qizilabad, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Tuzlukçu
Tuzlukçu navçeyek Qonyeyê ye. Tuzlukçu yek ji navçeyên Kurdên Anatoliya Navîn e.
Saint-Pierre-de-Mons
Saint-Pierre-de-Mons, komuneke departementa Girondaya li başûrê rojavayê Fransayê ye.