cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mafên kesên LGBT li Iraqê
Qanûna rewşa kesane
Bend 7 – Hevjînên ku dixwazin bizewicin divê belgeyên bijîjkî derxînin, yên ku îspat dikin ku nexwesiya wan a AIDSê nîne.
Piştî 2011 vekişîna Dewletên Yekbûyî
Tê dîtin ku piştî vekişîna Amerîka ji Iraqê tundiya fîzîkî û zayendî ya li dijî homoseksuelan zêde bûye, bi taybetî milîs û polîs, tevî cewherê qanûnî yê hevzayendî, niha zêdetir bi tundûtûjiya dijî homoseksuelan re mijûl dibin. Ev pirsgirêk ji ber wê yekê aloztir dibe ku endamên polîs gelek caran endamên komên milîsên cihê ne.
Wezareta Mafên Mirovan a Iraqê bersiva îdiayên zêdebûna tundiya homofobî da. Ew amaje bi wê yekê dikin ku bersivên wê ji ber wê yekê kêm in ku LGBT ne kêmîneyeke nav lîsteya Îraqî ne, lê herwiha tekez kir ku çendîn doseyên cudakarî û tundûtûjîyê li dijî komelgeha LGBT ji alîyê wezareta navxwe ve hatine şandin. Alî el-Dabbax, berdevkê serokwezîr Malikî, îddiaya çewsandina organîzekirî ya li dijî civaka LGBT red kir, lê pêşniyar kir ku endamên civakê hevzayendiya xwe nepenî bihêlin da ku ji çewsandinê dûr kevin.
Kurdistana Iraqê
Di sala 2010 de, hewlên hikûmeta Kurdistanê ji bo pêşxistina wekheviya zayendî, ji aliyê Wezîrê Ewqaf û Karûbarên Olî Kamil Hacî Elî û her wiha Tevgera Îslamî ya Kurdistanê ji ber hewldana rewakirina zewaca hevzayendan rastî êrîşan hat. Hikûmeta Herêma Kurdistanê û alîgirên din ên wekheviya zayenda civakî, diyar kirin ku qanûn bi mijarên mafên LGBT'yî re mijûl nabe, lê mijarên dadmendiya civakî yên ku bandorê li jinan dikin dike.
Terora DAIŞê
Li herêmên di bin kontrola Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê de, kesên homoseksueliyê bi îdam, îşkence, qamçkirin, lêdan û tundûtûjiyên din dihatin cezakirin.
Rasan
Yekem rêxistina pro LGBT+ ku bi awayekî fermî û qanûnî li Iraqê kar dike Rasan e. Rêxistin li Silêmaniyê, ku li Kurdistana Iraqê ye, kar dike. Rêxistin di destpêkê de rêxistineke mafên jinan a femînîst bû dema ku di sala 2004-an de hate damezrandin, lê piştre di sala 2012-an de ji bo kesên LGBT+ dest bi xebatê kir û di sala 2016-an de wekî hevkarên COC Nederland di projeya bi navê "Bernameya Serbilindî" de projeyên mezintir pêk anî.
IraQueer
Bi dehsalan, civaka LGBT li Iraqê yek ji civakên herî nedîtbar li cîhanê ye ku rûbirûyê her cûre cihêkarîyê bûye, bi kêmasî ti çalakî û parêzvanî di berjewendiya vê komê de heye. Lê di van du salên dawî de tevgereke binerd dest pê kir ku bû sedema avakirina rêxistinek ji bo kesên LGBTIQ+ li Iraqê bi navê IraQueer.
IraQueer (Iraq Queer) armanc dike ku bi parvekirina nûçeyan, û çîrokên kesane yên kesên queer, hişyariyê li ser û ji bo civaka LGBTIQ+ li Iraq û Herêma Kurdistanê bilind bike. Melayekî navdar ê Iraqê jî bêdengiya xwe şikand û tundiya li dijî civaka LGBT şermezar kir.
Komîsyona Mafên Mirovan a Navneteweyî ya Gay û Lezbiyenan (IGLHRC) komek kes in ku bi awayekî aktîf mafên kesên LGBTQ li Iraqê dipejirînin. Dewleta îslamî ji bo “teqandina” hevzayendî mirinê tesbît dike. Wekî din, delîlên ku ji bo du agahdarî ji hêla IGLHRC, hevkarên wê, û MADRE ve hatine berhev kirin, bandora rasterast a hilweşîna serweriya qanûnê ya li ser kesên LGBT nîşan dide. Ev yek jî bi rêya tundûtûjiya bêsînor a milîsên mezhebî pêk tê.
Bawer Can
Jiyan
Bawer Can li Dêrika Çiyayê Mazî girêdayî Mêrdînê ji dayik bû. Dibistana Dest pêk, Navîn û Dibistana Amadehiye li Dêrikê xwend. Ket imtihana Zanîngeh û qezenckir, Armanca wî biva Mamoste lê ji bo ku Stran bi kurdî digot zilm û zoriyê wî ji welatê wî koçberî Çûkûrova Tirkiyê kir.
Bawer can ji zaroktiya xwe di nava hunerdeye, diçû dawetan li Rîtim (Darbûke) dixist û stran digot. Bawer Can û hevalê wî Turhan Yapıştıran di sala 1987 an bi navê Koma Azad komek avakirin. Li gelek deveran dawet û Konser Çêkirin. Navê wê komê di demek kurt hudûdên Dêrik ê derbaskir û li Çûkûrova Tirkiye û li hemû deveran belabû. Koma Azad di sala 1991 ê bi damezirandina Navenda Çanda Mezopotamya (NÇM) re xebatên xweyî çandî û hunerî li wir berdewamkir. Di sala 1994 a bi navê „ Semal „ kaset derxistin. Di meha 4 a sala 1996 a jiber zilm û zoriyê ji welatê wî bi tûmerî bi dûr xist û di welatê Ewropa de derket.
Li Ewropa jî dîsa xebatên xwe yê hunerî û Muzîkê berdewam dike. Bi Komeke xwirt diçe Dawetan, sahiyan û Konsêran. Nuha Mamosteya Zarokan û Ciwanan dike û ji alyê muzîkê wan perwerde dike. Bawer Can Ji dervî komê bi navê „Vegerya „Kaset û CD çêkir û gelek gotin û muzîk wî çêkiriye. Ji stranên xwe tevan re Kilîp kisand û VCD derxist.
Bahramji
Bahramji, anku Behramcî(jdb. 1952 li Kirmaşan,Rojhilata Kurdistanê), hunermendekî serbixwe yê kurd e.
Kurtejiyan
Bahramji di sala 1952an de li bajarê Kirmaşanê (li rojavayê Kurdistanê, Îran) hatiye dunyayê. Di zarokatiya xwe de melodiyên kevnar ên sufî guhdar dikir û ev yek bû îlham ji boy muzîka wî.
Bi umrê xwe yê 13 salî hînî sentûrê kir û li derên di bajarê xwe de leyst.
Wi bi gelek gerokên ji çandên cûda nas kir û bi wan re li ser muzîkê xebitî û bi vî awayî stîla wî ya muzîkê her ku çû cûdatir bû. Îro bi taybetî ji boy nûkirina stranên kevnar binavûdeng e. Bi stranên xwe destmaleke medîtatîv ava dike ji boy hêzdarkirina ruh û canê meriv. Enstrumanê wî yê herî girîng sentûr e. Sentûr amûreke muzîkê ya bitêl e û li derheqê wî tê gotin ku dengê wê dengê valayiyê ye. Herwiha, Bahramji sitar û bilûrê jî lê dixe. Wî pistrev dest bi gotina stranên mîstîk ên Rûmî jî kir.
Navê albûma wî ya yekem “Sama” bû û di sala 1997an de li Holendayê kete weşanê. Piştî ku wî li Hindistanê ji boy demeke dirêj jiyana xwe derbas kir wî di sala 2003an de mala xwe bara girava Eivissa-Ibizayê (giravên Balear ên Spanyayê) kir. Bi nask irinên hunermendên cûrbicûr wî stîla xwe ya muzîkê pêşxist.
Bahramji ji sala 2003an pê ve havînan li Eivissa-Ibizayê, zivistanan jî li Hindistanê derbas dike û bi gelek hunermendên hindî kar kiriye.
Chi (cudakirin)
Chi herfekî yewnanî ye Chi.
Souilhe
Souilhe, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Chi (cudakirin)
Wateyên din
Saint-Hilarion
Saint-Hilarion, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Flagey-lès-Auxonne
Flagey-lès-Auxonne, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Lestanville
Lestanville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Cleyrac
Cleyrac, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
End
End (, bi tirkî navê Eğritaş lê kirine), gundekî navçeya Tetwana ser bi Bidlîsê ve ye.
Azxan
Azxan, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Yarîmce, Pirdê
Yarîmce, gundekî Pirdê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Hofheim am Taunus
Hofheim am Taunus, bajarekî navçeya (Landkreis) Main-Taunus-Kreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Çimaxila Jêrîn
Çimaxila Jêrîn, Çimaẍila Jêrîn, gundekî bi ser Medena navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Fort Worth, Teksas
Fort Worth, yek ji wan bajarên mezin ya parêzgeha Teksasê ye. Li gor hêjmara niştecihan bajara mezin a hevdemîn ya DYA.
Kobbvatnet
Kobbvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol, bi qasî 10 kîlomêtreyan dikeve aliyê başûrê rojhilata gundê Mvrsvikbotnê.
Dirskan
Dirskan, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Rorodt
Rorodt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Gulan
Gulan meha pêncem ya gregoryen e. Li Kurdistanê di vê mehê de gul tên çinîn
romania favoritii sunteti voi luna mai 2022 este cu bine paste fericit!! A la calendar? Da
Oxî
Oxî, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Gulan
Yekê gulanê roja karkerên cîhanê ye.
Hockenheim
Hockenheim bajarokekî navçeya (Landkreis) Rhein-Neckar-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Şîwenesî
Şîwenesî, gundekî bi ser Selahedîna navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Soulatgé
Soulatgé, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Armedlû serê
Armedlû serê, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Lüblow
Lüblow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Çilxor
Çilxor (, bi tirkî navê Benekle lê kirine), gundekî navçeya Tetwana ser bi Bidlîsê ve ye.
Saint-Illiers-la-Ville
Saint-Illiers-la-Ville, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Duyrê
Duyrê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Mezra Temerçîn
Mezra Temerçîn gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Dewran Agirî
Dewran Agirî, şanoger û lîstikvanekî kurd e.
Jiyan
Li bajarê Mêrdînê navça Midyad'ê hatiya dinê. Dibistana serete û dibistane navandî li Midyat'ê û li Zaningeha Universiteya Gazi perwerde dit. Lê çi heyf û sed mixabin! weke her kurden bakur jibo sebeben siyasî anjî bi kurtasî ji bo ku got "Ez kurdim û ziriyatamin hemû kurdin" ew ji zaningehê avetin. sala 1995 de derket Ewropayê, aniha li Elmanya Li bajarê Bochumê dijî.
Psî
Psî (bi yewnanî: ; bi herfê mezin Ψ, bi herfê biçûk ψ) herfê bîstûsêyem ê alfabeya yewnanî ye. Herfê Psi symbolê psîkolojiyê ye.
Transkrîpsiyona kurdî ps ye.
Lillebonne
Lillebonne, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Hofheim in Unterfranken
Hofheim in Unterfranken bajarokekî navçeya (Landkreis) Haßberge li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Çimaxilî Vusta
Çimaxilî Vusta, gundekî bi ser Medena navçeya Baybûrdê ya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Axdere Eher
Axdere Eher, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Splügen, Swîsre
Splügen, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Grisonsa herêma Viamalayê ye.
Soupex
Soupex, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Krutvatnet
Krutvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Nordlanda Norwêcê de ye. Gol, bi qasî 7,5 kîlomêtreyan dikeve aliyê rojhilata gola Røssvatnetê û bi qasî 2 kîlomêtreyan li rojavayê tixûbê Swêdê ye
Kobanî (navçe)
Navçeya Kobanî, yek ji navçeyên parêzgeha Helebê ye. Navçe dikeve Rojavayê Kurdistanê û serbajarê wê Kobanî ye.
Kobanî di demeke nêzik de bû navçe, ango rêjeya mezinbûna wê pir zêdeye, û piştî ku şerê sûrî koça xelkê ji Heleb û bajarên mezin re kêm bû, tevî ku bajarê Kobanî 60 ji sedî hilweşiya lê di çar salan de bajar ji berê çêtir bû û xizmeta şaredariyên rêveberiya xweser ji ya rejîmê pir baştir e ku faydeyeke mezin ji bo bajêr kir.
Nahiye
Kobanî, gelhe: 81.424 kes.
Şêxler, gelhe: 43.861 kes.
Sirîn, gelhe: 69.931 kes.
Çelebî, di sala 2009an de bû nahiye.
Jimara Reynolds
Jimara Reynolds
Hejmara Reynold bi navê Osborne Reynolds bû, ku di navbera 1842 û 1912 de jiyaye û vê hejmarê pênase kiriye. Di Mekanîka Herkoyîyan ,Fluid Mechanics de bi rêjeya Hêzên Mêtingehkar Interial Forces (vs,d) li hember hêzên viscosity (μ / ρ) ye.Encama Hevkarîgeriya van herdû cureyê hezan û bandora wan a li ser herikîna herkoyîyan (bi piranî jî ya avê) Hidrology amaje dike. Ji ber vê yekê, hejmara Reynolds-ê tête bikar anîn ku ji bo diyarkirina pergala darêjê anko rewşa herikîna avê.Li gor vê jimarê Herk dû beş in Herikîna Lemîner û Herikîna Bitûrbûlans.Ger hejmara Re di borîyê de ji 2300 ê kêmtir be, ew wekî Herikîna Lemîner tê hesibandin û heke mezintir be, ew wekî Herikîna Bitûrbûlans tê hesibandin. Di herikîna tevlihev a li ser plakeyan an baskên amûran de, hejmara krîtîk a Reynoldsê 5x10 ^ 5 e.
Balekan, Tetwan
Balekan (, bi tirkî navê Çalıkdüzü lê kirine), gundekî navçeya Tetwana ser bi Bidlîsê ve ye.
Şanoya Evîna Welat
Şanoya Evîna Welat, komeke kurdî ya şanogeriyê ye ku di 1995an de li bajarê Bochuma Almanyayê ji aliyê Dewran Agirî ve hate damezrandin.
Ev kom nêzikî du salan li Komela Bochumê karê xwe yê şanoyê berdewam kir. Paşê di vê komê de wek şanovanê navdar Îsmaîl Ferheng ê ku xelkê Helebceyê ye, jî cîh girt. Di vî koma şanoyê de aktorên wek Emel Îçener, Murat Oguz, Omer Farqîn, Şivan Buldan, Evîn, Gazî, Battal, Guzîde, Hayatî û Ozgur cîh stendin.
Schönberg, Rheinland-Pfalz
Schönberg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Dergalê
Dergalê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Omega
Omega (bi herfê mezin Ω, bi herfê biçûk ω) herfê bîstûçarem û yê herî paşî yê alfabeya yewnanî ye. Navî omegayek ê 180° hatiye gerandin Mho ye.
Nav
Navî Omega ji O û mega tê çêkirin, yanê O'yê mezin.
Coronaviridae
Famîleya Coronaviridae ku,famîleyekî vîrusan e,RNAya yek helezonî ye(bi wateyekî pozîtîf) û xwediyê pêçeka vîral e. Dirêjahiya genom a vîral 26-32 kîlobaz e.
Kamxût
Kamxût, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Axakendî
Axakendî, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Mezra Paneser
Mezra Paneser gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Dergala Mûsa Beg
Dergala Mûsa Beg, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Aleman
Aleman (bi tirkî navê Örenlik lê kirine) gundekî navçeya Tetwana ser bi Bidlîsê ve ye.
Limésy
Limésy, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Rastow
Rastow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Cawbir
Cawbir an jî meqes cotek gêrîkan jî amûrek ji bo birîn an qutkirina materyalên cûda ye.
Pêvajoya birînê bi pêgirtina materyalê di navbera blokan de li qonaxa ku tê qutkirin pêk tê û dûv re nêzî hevûdu diherike. Li gorî kîjan materyalê û ji bo çi armancê têne armanckirin, şekil û celebên cûda hene.
Talairan
Talairan, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Yûsiv Berazî
Yûsiv Berazî, "Bêbihar" (z. 1931 - m. 15 kanûna paşîn 2009), helbestvanekî kurd bû ku di 1931e de li gundê Gercê nêzîkî Helebê (Sûriya) ji dayik bûye.
Yûsiv kurê Elî Eliyê Şêxo ye, pêşî cîwarê bav û kalên me bajarê Kobanî bû, lê piştî fermana osmaniyan bav û kalên wi çûn bakurî bajarê Helebê li gundê Gercê (Tilcircê) bi cîwar bûn. Ew di sala 1931ê de li wî gundî ji dayik bû, di sala 1947an de jê bar kirin û li Minbicê bi cîwar bûn. Piştî heft salan, ango di sala 1954ê de hatin bajarê Serê Kaniyê. Berî ku ew bibe helbestvan dengê wi gelekî xweş bû, li tembûrê biziq dixist û bi heval û dostên re di civatên gelêrî de stran digot. Stranên wî wek ku ew gotî hew di şevbuhêrk û civatên gelêrî de bûn. Di wê çaxê de tomarkirin tunebû.
Çîroka wi bi helbestê re dûr û dirêj e, Berî ku ew têkevim warê stranê de, wi helbest hez kir, di rêya dan û standinê re jê re kar di kir. Seydayê nemir Cegerxwîn nas kir û têkiliyên wi pê re xurt bûn, dûv re têkiliyên wi bi mamoste Reşîdê Kurd re çêbûn. Wî jî hişt hînî rêzimana kurdî bibe. Mele Sîrac û Mele Reşîd hebûn, gelekên din jî hebûn, lê nayên bîra wi. Ew di riya van ciwamêran re gelek pirtûk xwendin, mîna Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî, pirtûkên li ser pêlawaza, yên li ser dîroka kurdî û herwiha pirtûkên bi zimanê farisî jî.
Ji sala 1966-1979ê de, çi helbesta ku ew dinivîsand ji seydayê Cegerxwîn re dibir daku serrast bike.
Helbestên wî di nav stranbêjên kurd de
Yûsiv Berazî gelek helbest dane stranbêjan, mîna hunermend Mehmud Ezîz, Mihemed Şêxo û Seîd Gabarî.
Zubêr Salih û Mistefa Xalid
Hindek stranbêjin dî jî hene wî helbest tev awazan daye wan wek Zubêr Salih û Mistefa Xalid.
Mirina wî
Helbestvan Bêbuhar di 15ê kanûna paşîn a 2009an li Serê Kaniyê çû ber dilovanya Xwedê.
Kulikan
Kulikan yan jî Kulîkan, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Hohenleuben
Hohenleuben, bajarekî navçeya (Landkreis) Greizê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Flavignerot
Flavignerot, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Coirac
Coirac, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Nihad Sedulla
Nihad Sedulla hunermend û nivîskarekekî kurd e.
Sedulla li bajarê Duhok dijît. Ta nihe 2 pirtûkên kurdî drostkirîne, 1 liser zarokan û ya 2 li ser muzikê bi giştî.
Çiriya pêşîn
Çiriya pêşîn (kewçêr an cotmeh an çirî an jî çiriyê êkê ), meha dehem ya gregoryen e.
Kewçêr
Ji çêrîna kewan hatiye hevedudanîkirin. Di vê mehê de kewên koçber ber bi zivistanwarên xwe ve difirin û bi şev diçêrin. Li gor wê, ev meh weha hatiye bi nav kirin.
Rêbarok
Rêbarok, gundekî bi ser Selahedîna navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Saint-Lambert, Yvelines
Saint-Lambert, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Septimius Seuerus
Septimius Seuerus (bi tunê ; jdb. 11 nîsan 145 – m. 4 sibat 211) Di navbera 193 û 211an de împeratorê Romê bû. Septimius li herême Leptis Magna de hat dinê. Leptis Magna li Afrîkayê herêmeke Împeratoriya Romê bû.
Dîrşîş
Dîrşîş, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Şanoya Ehmedê Xanî
Şanoya Ehmedê Xanî di sala 1989 de li Akademiya Kurdî li Elmanye hat ji aliyê Dewran Agirî û çend kesên anoger ve damazrandin. Cara yekem bi destpêka waşanê Televizyona kurdî ya Med TV de bi navê "Konê Reş" bi derhênerîye lîstikvanê kurd Dara Kutlay kete nav rojeva kurda. Destpêkê de hejmara lîstikvana nezîkî 25 kes bû ev hejmar ji sala 1995'an heta îro car bi car kêm bû car caran jî zêde bû. Lê em dikarin bibejin heta vî rojê nêzikî 60-70 kes cîh stend. Koma Şanoya Ehmedê Xanî di gelek şevên kurdî, mihrican û bernameyên weşanê televîzyonêde hunere xwe pêşkêşî girseyan kir. Dikarin bêjin ji bo muzîka kurdî Koma Berxwedan çi be; bo Şanoya kurdî, bi taybetî bo kurdên bakur Koma Ehmedê Xanî jî ew bû. Ew koma şanoyê ji ber pirsgirekên teknîkî, aborî û biyolojîk xebatên xwe daye rawestandin..
Adebax
Adebax (, bi tirkî navê Adabağı lê kirine) gundekî bi ser Tetwana Bidlîsê ve ye.
Aqbilax
Aqbilax, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Stäfa
Stäfa, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Zuricha herêma Meilenê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara gelheya bajêr 14.494 kes e.
Talling
Talling şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Karê Bê Kara
Bi derhêneriya A. Xalîl rêzefîlmê ku koma Şanoya Ehmedê Xani amade kiribû. Bernameyên hefteyî a komedî ku jibo Med Tv skeçê wan hatubû kişandin; ji alî Jîr Dilovan, Faysal Dağli, Mehmûd Lewendî û Gabar Ciyan ve hat nivîsandin. Piraniyê bernameyên komedî li Elmanya li bajarê Dusseldorf hat çêkirin. Rêzefîlmê Qilinc ji bo MED TV wek 16 xelek hate kişandin û ji aliyê Jîr Dilovan ve hatiye nivîsandin.
Mêşedêy Serû
Mêşedêy Serû gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ekbatana
Ekbatana (bi farisiya kevn: Haŋgmatana, yewnanî: Ἀγβάτανα, Agbatana li gorî Eskîlos û Herodot; wek Ἐκβάτανα, Ecbatana jî tê naskirin; Agámtanu li gorî Nabonîdos, an jî Agamatanu li nivîsên Behistunê; îro bajarê Hemedanê ye) bajerekî dîrokî yê Kurdistanê ye.
Taurize
Taurize, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Ekbatana
Berî zayîn ev nav hata bikar anîn. Medan berî zayînê ji împeratoriya xwe re kiribû paytext. Ekbatana paytêxtê Medan bû di berî zayîne 612-550an wan de. Li rojhilatê Kurdistanê dimêne. Nêzîkî Kirmaşanê ye. Di nav bajerê rojhilatê Kurdistanê bi Kirmaşanê, Hekmetenê wan re mazin têt ser ziman.
Hohenmölsen
Hohenmölsen, bajarekî navçeya (Landkreis) Burgenlandkreisê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
MERS-CoV
MERS-CoV, Middle East Respiratory Syndrome, an jî SHRN, Sendroma Hilmijî ya Rojhilata Navîn, înfeksiyoneke koronavîrus e. Sedema vî nexweşiyê MERS-CoV e. Mirovê ku bi vê nexweşiyê ketine, ji sedî 35-40' ê wan dimirin. Hin bastûran, vê nexweşiyê bi vexuyanên sivik re derbas dikin. Kesên ku ji vê nexweşiyê xwe rizgar kirine,êdî talûkeya wan ê têkilkirinê nîn e.
Vexuyan û nûveyên nexweşiyê
15 rojên piştî têkilbûna vîrusê gelek girîng e.Ji ber ku vexuyanên nexweşiyê di vê demê de derdikeve holê û vê 15 rojê de laşê mirovan de belav dibe.Bêhntengî,kuxik, berzbûna pileya agirê laşê mirovan vexuyanên herî girîng ên vê nexweşiyê ne .Lê belê hin nexweşan de bi vê vexuyanan re belxem jî tê dîtin.
Kurtedîrok û dabeşiya erdnîgarî
Yekem car sala 2012-an de di Erebîstana Siûdî de hat zexm kirin.
Ebdulbaqî Nihawendî
Ebdulbaqî Nihawendî  (jdb. 1570 li Culaq, Nihawend ; m. nêzî 1632 li Hindistan)  esilzade, dîroknas û jînenîgarê kurdê Dewleta Sefewiyan û paşê  Xanedana Babûr  bû.
Jiyan
Ebdulbaqî di sala 1570an de li Culaqê li nêzîkî Nihawendê li Dewleta sefewiyan, erdek ku bav û kalên wî ji Şah Îsmaîl wergirtibûn, ji dayik bû. Bavê wî Xaca Axa Baba helbestvanekî ku bi nasnavê Modrekî derketiye û bûye wezîr û nazêrê Hemedanê û birayê wî Axa Kezr jî ji bo Lahîcanê û paşê jî wezîr û diwanê Hemedanê hatiye tayînkirin. Ebdulbaqî bi xwe li Hemedan, Simnan, Bestam, Deylaman, Lahîcan, Yezd û Abarkuh û paşê jî li Kaşanê karmendê darayî bû. Piştî mirina birayê xwe, Ebdulbaqî wek wezîrê Hemedanê hat tayînkirin, lê di dawîyê de ji Îranê reviya, ji ber ku mirov hewl da ku Şah li dijî wî derxînin. Gava ku ew Kasan bû, li ser nêzîkbûna artêşê Ebdulrehîm Xanê Xanan bi heyranî bihîst, li dora sala 1614an çû Xendeşê.Xanî-Xanan pêşwaziya wî kir û peywira dahatê da wî û nivîsandina bîranîn, rêz û dîroka împaratoriyê spart wî. Ev berhema Maʾāṯer-e Raḥīm di sala 1616an de bi dawî bûye. Heya sala 1619an, Ebdulbaqî wekî aminê Deqan û Berar dimîne û di sala 1632an de wefat dike.
Zaxgî, Erzîrom
Zaxgî gundekî bi ser bajarê Erzîromê ve ye.
Tawsî
Gundeki ku şûnê xwe ê blind e, dorhêlên xwe ên heşîn in û li bin gund çemeki şên heye. Nêzîkî gund bajareki kevnare yê Komagênê ku navê xwe Arsemia tê dinê. Kesên ku li vî gundî dijîn giş kurmanc in. Li gund dibistan, qereqol ve sağlık ocaxi heye. Rêya gund gi asfalt e.
Li Tawsiyê genim, ce, nisk, nok û gihayen hayvanan tên çandın. Yek ji sey ku iklimi gund heki sar û hişk e henarên şewa tên giyandinê. Henarên Tawsiyê ên namdar in. Nifûsa gund dige 1000 kesî.
Hozname
Em nusirawe tékoşineke jbo kokirdinewe u erşífkirdina gişt hoz u pékhatén regezíén Kurdistan u tarawgey, peywest bi Kurd li yek kitébname da. . berhev anina vi kari ji ali min, li despéka sala 1986an da hatie destpékirin u erkek girane. híwadarm serkewti búbm u hawkaría éweş bo pir kirdinewey kurtí u hellekan mayey supas u pézaníne.. Birhan Biradost/ Hewlér. 2010
Lista Hozén Kurd
İlhan Kızılhan
Ilhan Kizilhan psîkolog, nivîskar û rojnamevanekî kurd ê navdar e.
Di dawiya salên 60´î de li Kurdistana Bakur ji dayîk bûye. Di sala 1973´î de bi tevî malbata xwe koçberî Almanyayê bûye. Li Almanya û DYA´yê li zankoyan perwerdeya psîkolojîyê, zanîna dadmendiyê, civaknasî û orîentalîzmê dîtiye. Niha li zankoyên wekî Freiburg, Konstanz hwd dersê dide. Dîsa îdareya klînîkeke psîkolojîk dike, di warê hindikayî, lêkolînên aştiyê, diyaloga di nava çandan û di warê terapiya psîkolojîk de xebatan dike.
Prof. Dr. Kizilhan bi qasî du salan berpirsiyariya giştî ya karê weşandina Med TV kiriye. Bi dehan kovar û rojnameyên kurdî, almanî û ingîlîzî de nivîsiye. Gelek caran di têlevizyonên navneteweyî de, di bernameyan de cihdigire.
Prof. Dr. Kizilhan ji aliyê dadgehên Almanyayê ve wekî pispor tê naskirin. Di dozên ku alîkariya psîkologan tê xwastin de cih digire. Kizilhan li dinyayê wekî zanayek li ser êzîdîtiyê jî tê naskirin.
Girêdanên Derva
https://www.facebook.com/muderrishane/posts/1612185952269105?__tn__=K-R
Sülstorf
Sülstorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Demtaş
Demtaş, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Qiyas
Qiyas (erebî: قياس), peyvekî hiqûqê ya fiqiha îslamê ye.
Çavkanî
Alan Kurdî (keştî)
Keştiya ku berî navê wê "Professor Albrecht Penck" bû, di 10ê sibata 2019an de bi navê zarokê kurd ê koçber Alan Kurdî ku li peravên Bodrûmê yên Tirkiyê xeniqîbû bi nav kirin.
Papora Alan Kurdî bi saya rêxistina nehikûmî Sea-Eye ("Çavê Deryayê) şul dike û armanca wê ew e ku balê bikişînin ser sedan kesên koçber ên ku rojane di avên deryayê de dixeniqin.
Hohen Neuendorf
Hohen Neuendorf, bajarekî navçeya (Landkreis) Oberhavelê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Çiriya paşîn
Çiriya paşîn (sermawez an mijdar an teşrîn an jî çiriya duwê), meha yanzdehem a salnameya gregoriyen e. Çiriya paşîn 30 roj dajo.
Qolinc
Qolinc yekem rêzfîlmê kurdî ye. Ev fîlm ji bo MED TV wek 15 xelek hate kişandin. Ji aliyê Jîr Dilovan ve hatiye nivîsandin
Çiriya paşîn
Tişrîn/Teşrîn
Ev nav li Torê tê şuxilandin û ji zimanê siryaniyên Torê tê. Ji vê heyvê re "tişrîna talî" tê gotin.
Qolinc
Taybetiya fîlm a herî girîng ewe ku yekem car rêzefîlmekî bi kurdî ye. Di nav kurdan de ev destpêk e!
Ew fîlm bi maliyeteke wisa erzan hat kişandin ku li dinyayê dikare bikeve nav pirtûka rekoran. Em bifikirin ku jibo her beşên fîlmên bi vî awayî 150 hezar markên almanî tê serfkirin. Lê bes jibo 15 beşê Qolinc tenê 5 hezar markên almanî hate serfkirin. Helbet sedemên wî yê cuda hene, wek girêdena bi tekoşîna netewî û alîkariyên gel. Herweha derhêner, senarîst û lîstikvan jî ji dil û can bêpere cîhêxwe girtin û keda xwe dane rêzefîlm.
Bi taybetî di destpêke de divê bê şirovakirin ku rola derhêner gelek mezin bû û bi qasî 40 sala keda wî di warê sînemayê de hebû. Ev jî hizkiriyê rêzefîlm zêde kir.
Ateman
Ateman êlek mezine li bakurê Kurdistan
Nexweşiya şekir
Nexweşiya şekir, nexweşiya şekirê an jî diyabet, nexweşiyeke metabolîk e ko ji ber sedemên bomaweyî(genetîk) û hawirdorî bi encama bilindbûna asta rêjeya şekira xwînê peyde dibe.
Xaneyên mejiyê mirov, tenê dikare ji glukozê enerjî peyda bike. Loma, divê her tim di nav xwîna me de glukoza serbest tevbigere. Glukoza xwînê wekî “şekira xwînê” jî tê navkirin. Di nav xwîna mirovên tendurist da, asta glukozê 80–120 mg/dl ye. (Ji bo asankirinê em dikarin vî mînakê bidin, nîv pîyanek (qedeha avê) xwîn divê bi qasî 80-120 mîlîgram glukoz lixwe bigire). Eger di nav xwîna mirov de rêjeya şekir her tim bilind be ev rewş wekî hîperglîsemî bi nav dibe. Na eger rêjeya şekir (glukoz) her tim kêm be vê gavê ev rewş wekî hîpoglîsemî tê navkirin. Mirovên bi hîperglîsemî bi nexweşiya şekir dikevin (şekirmîz, diyabet).
Di nav xwînê de asta glukozê bi navbeynkariya hormonên însulîn û glukagon ve tê rêkxistin. Ev herdu hormon jî ji rijênê pankreasê tên derdan. Însulîn û glukagon hevdijê yek in. Ango însulîn rêjeya şekira xwînê kêm dike, glukagon jî zêde dike.
Li ser rêkxistina mêjera glukoze de bandora însulînê
Di laşê mirovên tendurist de însulîn bi du awayê bandor li ser kêmkirina şekira xwînê dike; Hin caran dibe ko ji hin sedeman (birçîbûn, rojî) rêjeya şekira xwînê kêm bibe, îcar glukagon bandor li ser kezebê dike daku glîkojena embarkirî têkbişkê û glukoz çê bibe. Kezeb ev glukoza ji perçebûna glîkojenê çêbûye, der dide nav xwînê, bi vî awayê rêjeya şekira xwînê bilind dibe.
Corên nexweşiya şekir
Mirovên bi nexweşiya şekir ji ber du sedeman, nikarin rêjeya şekira xwîna xwe rêk bixin. Cora yekem a bi nexweşiya şekir wekî diyabeta tîpa1 (bi îngilîzî: type 1 diabetes) bi nav dibe. Di vî nexweşiyê de rijênê pankreasê bi tera xwe însulîn der nade, loma şekir di nav xwînê de berhev dibe, nakeve nav xaneyan. Ji bo wan kesan hormona însulînê wekî derman bi derzî didin laş.
Cora duyemîn a nexweşiya şekir jî wekî diyabeta tîp 2 (bi îngilîzî: type 2 diabetes) tê navkirin. Mirovên bi vê nexeşiyê ketine, dikarin însulînê çê bikin û dibe ko di nav xwîna wan da asta însulînê bi rêjeya asayî be. Lê parzûna xaneyê li hember însulînê bergirî dike, nahêlê glukoz derbasê nav xaneyê bibe. Bergiriya li dij însulîne dibe sedema bilindbûna rêjeya şekira xwînê.
Xwîna mirovên bi nexweşiya şekir, ji ber rêjeya glukoza nav xwînê, tîr dibe. Xwîna tîr, dibe sedema bilindbûna pestoya xwînê, gava pestoya xwînê bilind dibe hem, dil diweste û xwînê bi zehmet pompe dike, hem jî zirar dide mûlûleyên xwînê yên di çav û gurçikanda cih digirin. Ev zirar dibe sedema qulbûna (çirandina) lûleyên xwînê. Di rewşek wisa de dibe ko çavên mirov kor bibe an jî gurçikên mirov êdî kar nekin. Ji bo rohnkirina xwînê, mirovên nexweş pir tî dibin. Loma, nîşaneyek nexweşiya şekir tîbûn e. Xaneyên mirovên tendurist ji bo peydakirina ATP (Adenozîna trîfosfat) pêşî glukozê bi kar tînin, eger bi têra xwe glukoz tune be, paşê çewrî (lîpîd) û proteîn bi kar tînin. Mirovên bi nexweşiya şekir, ji bo peydakirina enerjiya ATPyê ne glukoz, lê çewrî û proteînan bi kar tîne. Ji bo bergirî girtina li hember nexweşiyan û başbûna birînan pêwistî bi proteînan heye. Di xaneyên mirov de embara proteînan tune ye, mirovên bi nexweşiya şekir li dewsa glukozê proteînan bi kar tînîn, loma di laşê wan de proteîn kêm dibe, ji ber vî sedemê jî birînên kesên bi nexweşiya şekir zû baş nabin.
Roja diyabetê ya cîhanê
Di sala 1921 de ji Kanadayê, zanistekî bi navê Frederick Banting ji bo cara pêşîn ji pankreasa dewar û berazan însulînê derxist û wekî derman bi kar anî. Frederick Banting di roja 14.11.1891 de ji dayik bûye, ji bo bîranîna vî zanyarê, li her derê cîhanê, 14ê çiriya paşîn wekî “Roja Diyabetê ya Cîhanê” tê pîrozkirin.
Zimanê çeçenî
Çeçenî (bi zimanê çeçenî "Nox-çhiyn mott", Нохчийн мотт) zimanê çeçenan, zimanê gelê Çeçen û Çeçenistanê ye. Piştî şoreşa bolşevîkan li Çeçenistanê, zimanê çeçenî li herêmê fermî bû. Di sala 1920 an de Alfabeya erebî hate terikandin û latînî bû fermî. Di sala 1938an alfabeya krîl fermî ji bo nivîsînê bû.
Alfabe
Alfabeyek ku ji Alfabeya latînî hatiye adaptekirin di sala 1925an de hatiye çêkirin. Di sala 1934 de di nivîsandina Ingûşî de gelemperî hate çêkirin. Lêbelê, ew di sala 1938 de hate hilweşandin.
Tîpên hevwate yên kirîlî tîpên latînî
Di sala 1992 de, alfabeya Çeçen a bi eslê xwe Latînî hate pêşxistin. Piştî têkçûna hikumeta alîgirê veqetandina ji Rûsyayê, alfabeya kîrîlî ji nû ve hat vegerandin.
Belavbûn
Li gorî daneyên Rûsyayê yên Cotmeha 2002, 1.330.000 kes bi çeçenî diaxivin. Ji bilî Rûsyayê, nifûsa Çeçen-axêv bi giranî li welatên Rojhilata Navîn belav bûye. Urdun yek ji van welatan e. Li Tirkiyê jî nifûseke çeçenaxêv heye, lê hejmara tam nayê zanîn.
Zaxgî, Xelat
Zaxgî, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Yunnan
Yunnan (çînî: 云南; "Yúnnán"),  parêzgeheke Çîn e. Serbajarê parêzgehê, bajarê Kunming e, ku berê wekî "Yunnan" dihat bi nav kirin.
Yunnan li herêmek çiyayî de cih digire. Piraniya nifûsê li rojhilata parêzgehê dijî. Yunnan di çavkaniyên xwezayî de dewlemend e û xwedanê cûrbecûr nebatê ye. Ji nêzîkê 30.000 celebên nebatên ên li Çînê hene û 17.000 zêde yî vana li Yunnan e.
Yunnan di heman demê de li Çînê xwedî rezervên herî mezin ên Aluminyum, Sirb, Çînko û Pîl e û di heman demê de xwedî rezervên mezin ên sifir û nîkel in.
Li gel 34% ji nifûsa Yunnan ku ji kêmneteweyan pêk tê, Yunnan ji hêla etnîkî ve yek ji wan parêzgehên cihêreng ên li Çînê ye. Hani, Zhuang, Dai û Miao komên hindikayî yên etnîkî li parêzgehê ne.
Çavkanî
Malpera fermî ya Yunnan
Termes, Aude
Termes, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Eladîn (fîlm 1992)
Eladîn (bi inglîzî: Aladdin) fîlmekî anîmasyonî yê di sala 1992ê de ji aliyê John Musker û Ron Clements ve hatiye hênandin. Tê de Scott Weinger, Robin Williams, Linda Larkin, Jonathan Freeman, Frank Welker, Gilbert Gottfried û Douglas Seale xwedî rolên sereke ne.
Alpavît
Alpavît, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Flavigny-sur-Ozerain
Flavigny-sur-Ozerain, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Mêşedêy Xwarû
Mêşedêy Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (11 malbat) bûn.
Thalfang
Thalfang şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Saint-Léger-en-Yvelines
Saint-Léger-en-Yvelines, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Zhejiang
Zhejiang (çînî: 浙江), parêzgeheke Çîn e. Pîşesazî dewparêzgehê girîng e. Li rojhilatê Çînê cih digire.
Dêrşkê Felan
Dêrskê Felan, Dêrşkê Filehan, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Comps, Gironde
Comps, Gironde, komuneke li departementa Gironde a Fransayê ye.
Hohenstein-Ernstthal
Hohenstein-Ernstthal, bajarekî navçeya (Landkreis) Zwickauê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Xûlik
Xûlik, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Lindebeuf
Lindebeuf, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Baweriyên batil ên kurdan (pirtûk)
Baweriyên Batil ên Kurdan pirtûkeke kurdî ye.
Amadekarên pirtûkê Mustafa Gazî û Ahmed Bengîn e. Ev pirtûka hanê pirtûka yekem ya Enstîtuya Kelepora Kurdî li Silêmanî ye ku bi tîpên latînî li Stembolê çap kir û her weha di warê xwe de pirtûka pêşîn e ku li bakurê Kurdistanê li ser bîr û baweriyên batil ên kurdan hatiye weşandin. Bîr û baweriyên ku di pirtûkê cih digirin bi piranî ji herêma Diyarbekir û Qerecdaxê hatine berhevkirin, tevî vê yekê yên ji herêma Şirnex û Cizîrê jî cih digirin. Bîr û bawerî li gorî babet û cureyên wan hatine kategorîzekirin. Wekî bîr û baweriyên li ser bêyomî, xêr û bereketê, bîr û baweriyên li ser çavînîbûn û çareyên pûçkirina wê, yên li ser cinan û çareyên dûrxistina wan, yên li ser bûk û zavatiyê, yên li ser nîşaneyên hatina mêvanan, yên li ser çilê jinan û zarokan, yên li ser jinên ducan, yên li ser balûkan, yên li ser warên cur bi cur û bîr û baweriyên li ser xewnan. Çapa yekem 1000 heb çap bûye.
Stans
Stans, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Nidwaldenê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara gelheya bajêr 8.393 kes e.
Terroles
Terroles, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Karsînî
Karsînî, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Ravîna
Ravîna, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Alçalû
Alçalû, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Dengê Defê
Derhênerê vê rêzefîlmê Kamiran Abdullah û senaryo jî ji alî helbestvan Hekîm Sefkan ve hatibû amadekirin. ev rêzefîlm li başûrê Fransayê li bajarê Montpellier hat kişandin. Bingeha lîstikvanê fîlme endamê Koma Şanoya Ehmedê Xanî bûn. Derî viya wek mînak Hozan Fatê, Brader, kurdê li Montpellier û aktorê Fransî cihê xwe girtin. Naveroka rêzefilme li ser malbatên penaber, têkilîyen mafya bi Dewleta Tirk re û pêkve girêdana kurda bi çi awayî dikevin destê şebekeyan.
Ev rêzefîlm ji bo MEDYA TV wek 6 xelek hatibû amadekirin.
Willwerscheid
Willwerscheid şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Uelitz
Uelitz şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Piyano
Piyano yek ji amûrên denganî yê jêdar yê mûzîkê ye. Dahînerê wê Bartoloîyoyê Krîstoforî ye ko li dora nêzîkî sala 1700ê zayînî ew çêkirîye. Di pîyanoyê da çekuçek bi têle anko jêyan dikeve û deng jê derdikevit. Mêzîkjen bi rêya depkilîl anko keyboardekê pîyanoyê dijenit. Depkilîla pîyano ji rêzeka kilîlan pêk dihêt ko bi jêrdaşidandina wan bi tibil anko tilîyan mûzîk dihêt jenîn. Di jenînê da her 10 tibilên destan dihên bikarînan. Di pîyanoya pîvankî anko standard ya nûdem da 88 kilîl hene ko di 7 oktavên tivav da hatine rêzkirin.
Ladenburg
Ladenburg bajarokekî navçeya (Landkreis) Rhein-Neckar-Kreis li herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Nemînce
Nemînce gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 398 kes (63 malbat) bûn.
Xinîn
Xinîn, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Erol Berxwedan
Erol Berxwedan (jdb. 1983 li Gimgim, Mûş, Bakurê Kurdistanê), stranbêjekî kurd e ku bi albûma xwe ya bi navê Yarê tu zanî dest bi kariyera xwe ya muzîkê kiriye.
Jînenîgarî
Erol Berxwedan di 10ê kanûna 1983an de li navçeya Gimgima Muşê ji dayik bû. Piştî qedandina dibistana seretayî û navîn a li Gimgimê ew koçî bajarê Stembolê bû.
Erol Berxwedan piştê koçbûna bajarê Stembolê, dest bi xwendina muzîkê kir. Strana xwe ya bi navê "Yarê Tu Zanî" çêkir.
Erol Berwedan, ku di sala 2009an de bi albûma xwe ya yekem "Yarê Tu Zanî / Aylê Dayê" şanaziyek mezin wergirt.
Xebatên kurdî yên çandî di Komeleya Çand û Hunerê ya Kurdî MED de demeke dirêj de karê huneriyê berdewam kir. Erol Berxwedan li nav welat û li Ewropayê beşdarê gelek festîval û pîrozbahiyên Newrozê bû.
Albûm
Single
Yanni
Yannîs Xrîsomallîs (Yannis Chrysomallis, yewnanî: Γιάννης Χρυσομάλλης, Giánnis Chrysomállis; z. 14ê Çiriya Paşîn a 1954ê), ko di qada hunerê muzîkê de wekî Yannî (/ˈjɑːni/ YAH-nee) hatiye niyasîn, muzîkvan û pîyanojenekê yewnanî ye ko pirraniya jiyê xwe yê piştî sinêleyiyê li Welatên Yekgirtî yên Amerîkayê bihurandiye.
Ew parçeyên muzîkê dinivîsit û karên muzîkî jî berhem diînit. Di karên xwe da ew pirranî li ser piyanoyê û depkilîl anko keyboarda elektronîkî dixebite û muzîka caz, klasîk, raka nerim û muzîka Cîhanî tev li hev dikit da muzîkeka bi giranî amûranî biafirînit. Yannî bi rêvebirina konserên mûzîkî li cihên dîrokî yên cihanê navdar e. Wî li Çînê, Tac Mehela Hindistanê, Akropolîsa Yewnanê, Birca Xelîfe ya Mîrgehên Yekgirtî yên Erebî û gelek cihên dî konsert çêkirine û vîdeoyên wan konseran jî gelek caran li ser perdeyên televizyonan dihên nîşa dan.
Vîdeoya konsera wî ya bi navê Zindî li Akropolîsê (albûm) di rêza vîdeo-muzîkên pirrfirotî yên cîhanê da ya duyê ya hemî dem û dewranan e. Bi kêmanî, 16 albûmên Yannî di rêza "Albûmên Dema Nû yên Gelêrî" (Top New Age Album) da jimare yek bûne, û du albûm jî (Dare to Dream û In My Time) bûn berbijarên xelata Grammy Award. Wî li zêdetir ji 30 welatan û li 5 parzemînan konser çêkirine û zêdetir ji 40 albûmên platînî û zêrrîn li seranserî cihanê firotine. Bi giştî, hijmara albûmên wî yên firotî zêdetir ji 25 milyon niskeyan e.
Yannî harîkariya berbelavbûna civandina muzîka elektronî û muzîka sîmfonîka tivav kir.
Orkney
Orkney an Giraven Orkney wîlayetek Skotlendayê ye.
Dumilyan
Dumiliyan yan jî Dimilîyan gundek di parêzgeha Wanê de ye.
Gund li hemberî navê xwe (yê ku tê maneya zaza/zazakî) ne gundê zazayan e. Gund ecem bûye, lê ku şex Îdrisê Bêdlîsî û osmaniyan ku di şerê çaldiranê de qebiliyeteke baş nîşan didin û biserketinek nîşan didin, gundê eceman vala dibin û ew diherin Îrane. Pistrev li gundên wan ên berê kurdên sunî xwe bi cih dikin.
Thézan-des-Corbières
Thézan-des-Corbières, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Zerzîrê
Zerzîrê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Alman qedîm
Alman qedîm, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Martin-de-Bréthencourt
Saint-Martin-de-Bréthencourt, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Bacwan, Dûbis
Bacwan, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Kanûna pêşîn
Kanûna pêşîn (berfanbar an çileya pêşîn an kanûn an berçile an jî kanûna biçûk ), meha dozdehem ya gregoryen e. Kanûna pêşîn 31 roj diajo.
Xesok
Xesok, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Kanûna pêşîn
Berfanbar
Ji barîna berfê ev nav lê hatiye kirin. Di vê mehê de gelek berf dibare, hişkî dikeve, serma zêde dibe û di serê mehê de çile zivistanê dest pê dike.
Fleurey-sur-Ouche
Fleurey-sur-Ouche, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Çêja şor
Çêja şor an jî tama şor yek ji pênc corên çêjê ye.
Mirov bi navbeynkariya xaneyên çêjewergir ên di nav çêjegopkeyan de çêja xurekan digire. Çêjegopkê pêkhateyên hêlkeyî ne, kîmîkewergirên ji bo nasîna molekulên çêjdar lixwe digirin. Çêjegopke li ser rûyê ziman, li esmanê dev, li ser rûyê zimanê kirkiragî û li ser rûyê gewrî de cih digirin.
Pêvajoya hestkirina çêja şor
Hestê çêja şor bi gelemperî ji ber Îyonên sodyumê (Na+) peyda dibe. Çavkaniya sereke ya sodyumê xwêya sifreyê ye. Xwê ji îyonên sodyum û klorê (NaCl) pêk tê. Xwêya nav xurekan, di nav lîkê de dihelê û bendên kîmyayî yên navbera îyonên xwêyê diqete. Loma îyonên Na+ û Cl- bi awayekî serbest di nav lîkê de belav dibin. Ji xeynî NaCl, hin xwêyên din jî dibin sedema çêbûna hestê çêja şorê. Xaneya çêjewergir a bo çêja şor di dema asayî de, ango gava mirov tiştek xwêyî naxwe, di asta cemsergiriyê de ye. Gava mirov xurekek bixwê(şor) dixwe, îyonên sodyumê di nav lîke de dikeve nav çêjegopkeyan, bi vî awayê xestiya îyonên sodyumê li derdora wirdememîleyên (kûlkên çêjtinê) xaneyên çêjewergir de zêde dibe. Loma Na+ ji derveyê xaneyê bi navbeynkariya cogên sodyumê, diherike nav xaneyê. Bi vî awayê di xaneya çêjewergir de berevajîbûna cemsergiriyê rû dide. Bi berevajîbûna cemsergiriyê, cogên kalsiyumê (Ca+2) ve dibin, kalsiyum ber bi nav sîtoplazmayê diherrike. Di nav xaneyê de zêdebûna iyonên sodyum û kalsiyumê xaneya çêjewergirê han dike ko demareguhêzer der bide. Bi derdana demareguhêzer demarexaneyên hestê yên bi çêjewergiran ve girêdayî çalak dibin. Wateya çalakbûna demarexaneya hestê, destpêkirina erkê kar e. Ango sînyalên elektrîkî bi şêweyê demareragihandin ber bi navenda çêjtinê tên guhêztin. Çêja şor ne tenê ji xwêya sifreyê lê ji xwêyên din jî peyda dibe. Xwêyên li jêr, li gor asta şorbûna wan hatine rêzkirin. Xwêya herî şor xweyên potasyumê ne
Kesayetiya şîzofrenîk
Di raman û tevgerê de bêwateyî, kêmketina têkiliyên rojane, di axavtinê de dijwarî, têkçûna jiyana sosyal, jarketina laş hwd ji sîmptomên wê ne.
Kesayetiya şîzofrenîk nîşaneya gelek nexweşyan e, divê li klînîkan were tedawîkirin.
Lintot
Lintot, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Taywan (Komara Gel a Çînê)
Tayvan (çînî: 台湾省; "Táiwān shěng"), ew herêm e ku Komara Gel a Çînê, wekî parêzgeha 23 emîn qebûl dike. Komara Gel a Çînê tu carî Girava Taywanê kontrol nekiriye û vê gavê ji hêla Komara Çînê ve tê birêvebirin. Rûerda wê 35.581 km² ye.
Binêre
Taywan
Ampar
Ampar, gundekî ser bi navenda bajarê Eherê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Xeylîk
Xeylik, gundekî girêdayê navçeya Dep ya Xarpêtê ye.
Bartolomeo Cristofori
Bartolomyoyê Krîstoforî (Bartolomeo Cristofori di Francesco) (bilêvkirina bi zimanê îtalî: bartoloˈmɛːo kriˈstɔːfori di franˈtʃesko) (bûn 4ê Gulana 1655ê - mirin 27ê Kanûna Paşîn 1731ê) hostayekê çêkirina amûrên muzîkê yê Îtalyayî bû ko wekî dahînerê pîyanoyê dihêt niyasîn.
Nehalistan
Nehalistan gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Tînot
Tînot, gundekî girêdayî navçe Xelata ser bi Bidlîsê ve ye.
Vîrjînya
Vîrjînya (bi inglîzî: Virginia) yek ji dewletên DYAyê ye. CIA û Pentagon li vê dewletê ne.
Koda Vîrjînyayê "VA" ye.
8ê tîrmehê
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Höhr-Grenzhausen
Höhr-Grenzhausen, bajarekî navçeya (Landkreis) Höhr-Grenzhausenê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
8ê tîrmehê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Saint-Martin-des-Champs, Yvelines
Saint-Martin-des-Champs, komuneke departementa Yvelines ya li navenda-bakurê Fransayê ye.
Serdeştê
Serdeştê, gundekî bi ser navçeya Berwarî Bala ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Starkenburg, Rheinland-Pfalz
Starkenburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bernkastel-Wittlichê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Vîrjînyaya Rojava
Vîrjînyaya Rojava (bi îngilîzî: West Virginia) yek ji dewletên DYAyê ye.
La Tourette-Cabardès
La Tourette-Cabardès, komuneke li departmena Aude ya herêma îdarî ya Oksîtanya ye ku li aliyê başûrê Fransayê ye.
Warlow
Warlow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ludwigslust-Parchim li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Ben Calvin Hary
Ben Calvin Hary (bi rastî Benjamin Hary; jdb. 19 îlona 1980 li Saarbrücken, Almanya) nivîskarê honaka zanistî  û YouTuberê alman e.
Eladîn (fîlm)
Aladdin ( bi kurdî Eledîn) muzîkaleke aşopî ya amerîkî ye ku ji hêla Guy Ritchie ve hatî hilberandin, ji hêla Walt Disney Pictures ve hatî çêkirin, ji hêla Dan Lin û Jonathan Eirich ve li ser bingeha fîlmê ji hêla John August, Vanessa Taylor û Ritchie ve hatî çêkirin. Ev fîlm adaptasyona xêzefîlma bi eyni sernav ji sala 1992an e ku bingeha wê çîroka Eledîn û lembeya newaze ji berhevoka çîrokên Hezar û yek şev  e. Rola sernavê ji hêla nûderê kanadî Mena Massoud ve tê lîstin.
Ben Calvin Hary
Jiyan
Piştî perwerdehiyê wekî sêwirînerê medyayê, Hary heşt sal wek redaktor û berdevk li Saarländischer Rundfunk xebitî, nemaze ji bo radyoya ciwanan 103.7 UnserDing. Ew her wiha lîstikên radyoyê (Held & Jedermann) û rêzeyên komedî nivîsand û hilberand, mînakî Die fabelhafte Welt des Wunderns, ku ew jî li ser UnserDing weşandî bû. Ji sala 2011ê heya 2018an, Hary li ser portaleke nûçeyên serhêl ji bo Saarbrücker Zeitung redaktor bû. Ji hingê ve, es bi taybet wek pêşdebirên nermalavê di karsaziya ajansan de ji koma weşangeriyê Saarbrücker Zeitung xebitiye.
Eladîn (fîlm)
Naverok
Li deryayê keştiyek piçûk bi malbata çar ajokaran re. Du zarok li keştiyek mezin û birêkûpêk digerin. Dûv re bav dixwaze ku wan berjewendî keştiya piçûka xwe nîşanî wan bide û herdu zarok re çîroka Eledîn, prenses û lembeyê vedibêje.
Ben Calvin Hary
Jiyan
Hary zû dest bi xwendinê kir. Di heşt saliya xwe de ew romana xwe ya yekem Perry Rhodan dît û ji hingê ve ew vê rêzeromanê qet carî berneda. Ji 2013 û 2017an ve ew ji bo SOL, hevkarê kovara endaman Perry Rhodan-FanZentrale e.V., xebitî, li ku ew gotar nivîsand û  ji bo redaksyona dawiyê  û sererastkirinê berpirsyar bû. Di sala 2014an de, romanek yekemîn a a honaka fanek ji gerdûna Perry Rhodan wekî berga çardehmîn ya Perry-Rhodan-Fan-Editionen derket.
Ji sala 2016an û pê de, Hary ji bo rêzeromana Maddrax ji hêla weşanxaneya Bastei-Verlag ve romanên lênûsk nivîsand. Di sala 2018an de, romana honaka zanistî ya Koshkin und die Kommunisten aus dem Kosmos ji hêla weşanxaneya Atlantis- Verlag ve hatin weşandin. Rêzeya pirtûkên ciwanan The Chronos Sphere ji sala 2020an vir ve li wir tê weşandin.
Hary her wiha xêzeroman xêz kir û bi nivîs kir, vîdyoyên li ser kanala xwe ya YouTube ê  weşand û di heman demê de rola sereke li Perryversum, kanala You Tube ya redaksiyona Perry Rhodan bû. Ew jî ji bo paşiya naveroka redaksiyonî beşdar dike.
Rêze
Rêzeromanan li gorî sala weşana yekem a hanê tê amadekirin.
Foissy
Foissy, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Hêrodotos
Hêrodotos, Hêrodot an jî Hêrodotê Halîkarnasosî, (rawejî 484 b.z.), m. (425 b.z.) dîroknas û nivîskarek yewnanî bû. Qasî ku tê zanîn Hêrodot dîroknasê herî pêşî ye, Marcus Tullius Cicero ji bo wî gotîye "Bavê Dîrokê". Ew bi pirtûka xwe ya bi navê Dîroka Hêrodot tê naskirin.
Jiyan
Hêrodotos li Halîkarnasosê, Bodruma îro li Tirkiyeyê, hatiye dinê. Li gorî ensîklopediya bîzansî ya Sûda (Souda), li ser Dîrokê, wî hewldaye hikûmeta stemkar bide erdê, lê bi ser neketiye. Ji ber vê yekê, ew çû Girava Samosê xwe li wir veşart. Paşê ew derkete gerekê û çû welatên farisan, Misir, Babîl, Ûkrayna, Îtalya, Sîcîlya, Atînayê. Ew careke din venegeriya Halikarnasosê. Dema çûyî Atînayê wî bi kesên mezinên wê demê re pêwendiyên xurt danîn û di nav van kesan de Sofokles û Perîkles jî hebûn.
Pirtûk
Hêrodotos pirtûkekê li ser dîrokê û gerên xwe bi nave Dîroka nivisand. Ev pirtûk para bêhtir li ser împeratoriya Farisan, Misira kevnare, Med û jiyana rojane ya gelên wî dîtî bû.
Binêre
Dîroka Hêrodot