cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xwîn
Kêmxwînî
Eger hin ji van nîşanan di laşê we de derketiye, divê hûn bi demûdestî serî li  nexweşxaneyê bidin. Mirov bi xurekên rojane jî dikare rê li ber hin cureyên kêmxwîniyê bigire. Kêmxwîniya ji ber kêmasiya hesin û kêm vîtamînî dibe ko bi xurekan baş bibe. Goştê sor, kezeb, sipil gelek hesin lixwe digirin. Riwekên bi rengê keskê tarî wekî mînak brokolî, spînax(îspanax),kelema brûkselê gelek hesin lixwe digirin. Çavkaniya serekî ya vîtamîna B12 goşt, hêk û şîr e. Bi taybetî goştê sor, kezeb, hêk, pênîr, kakil gelek  vîtamîna B12 lixwe digirin. Di nav fasûlî,spînax, porteqal, nan,û findiq de gelek ji vîtamîna B9 heye. Ji nav rûvî de ji bomijandina hesin, pêdivî bi vîtamîna C heye. Ango eger di laşê kesekî de bi têra xwe vîtamîna C tune be, ji xurekan hesin  derbasî nav xwînê nabe. Vîtamîna C bi gelemperî di nav mewe û zebzeyan de gelek e.
Hormona prolaktîn
Hormona şîrê û hormona luteotropî navên din ên hormona prolaktînê ye. Hormona prolaktîn (PRL), hormonek peptîdî ye. Derdana sereke ya PRL ji loba pêş a hîpofîzê ye. Ji xeynî hîpofîza pêş hinek prolaktîn ji malzarokê, ji çerm, ji memikan, ji xaneyên bergiriyê û ji rijênê prostatê jî(di laşê nêran) tê derdan. Karigeriya sereke ya hormona prolaktînê li ser rijênê şîr e. Eger di nav xwînê de bi têra xwe prolaktîn hebe ev rewş bandor li ser rijênên şîr dike ku şîr berhem bikin. Hormona prolaktîn şîr berhem dike lê ji memikan derdana şîr bi bandora hormona oksîtosînê pêk tê.
Oksîtosîn rijênên şîrê girj dike ku zorê li şîra nav rijênan bike. Bi vî awayê şîr ber bi gupika memik diherike. Gava dergûş memik dimijê, ji gupika memik hin sînyal digihîje hîpotalamusê, hîpotalamus li ser hîpofîzê bandor dike ku prolaktîn berhem bike û der bide. Ango mijandina memik, berhemanîna şîr zêde dike.
Xwîn
Bijehrêketina karbona monoksîdê
Eger di pişikan de li gel oksîjenê, karbona monoksîd jî hebe, hemoglobîn ji dewsa oksîjenê, pêşî bi karbona monoksîdê ve girêdan çê dike. Girêdana hemoglobînê bi karbona monoksîdê, ji girêdana oksîjenê zexmtir e. Ev taybetmendiya karbona monoksîdê dibe sedema bijehrêketina karbona monoksîdê. Hin caran mirov ji ber dûmana sobê bijehrê dikeve, sedem karbona monoksîd e.
Hormona prolaktîn
Du hormon, hormona estrojen û hormona dopamîn li ser derdana prolaktînê bi bandor in. Hormona estrojen ji hêkdank û ji plasentayê tê derdan. Eger mêjera estrojena xwînê zêde bibe, ev reş ji boy derdana prolaktîn dibe hander û hîpofîz hê pirtir prolaktîn berhem dike. Hormona dopamîn li ser prolaktînê bandora neyînî dike. Gava dopamîna xwînê zêde bibe, hîpofîz berhemanîn û derdana hormona prolaktînê kêm dike.
Ji xeynî berhemanîna şîr hin bandorên din ên prolaktînê jî heye.
Bi destpêka ducanitiyê de di laşê dayikê de gelek guherîn çê dibe. Yek ji van guherînan, derbarê zêdebûna dilnermiya dayikê ye. Bi bandora hormona prolaktîn dayik hê pirtir li dergûşa xwe xwedî derdikeve û diparêzê.
Dankar
Dankar (bi tirkî: Kırmalı), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Rezoyê Osê
Rezoyê Osê, Ebdulrazaqê Eliyê Îsayê Osê (10ê çiriya pêşîn a 1950yî li gundê Dekşûriyê, li herêma Hesîçeyê - li Qamişlokê) nivîskar û lêkolîner e. Wî di gelek kovar û rojnameyên kurdî de weke Armanc û Dugir û yên din de nivîsandiye û hêjî bi pênûsa xwe ya çalak û zimanê xweyî bilind û resen dinivîse û ew ji damezrênerên kovara Stêr û Pirs e.
Xwendina xwe li gundê Tenûrî kuta kiriye, a navendî û lîsa li bajarê Qamişlo bi dest xistine. Bi navê: Aro, Rezo, Stêr, Azad, Pirs, Ebdulrazaq Osê û Rezoyê Osê di gelek kovar û rojnaman de nivîsiye (wilo jî di malperan de) ji wan: Stêr, Armanc, Digir, Azadî û Zanîn. Sala 1970 dest bi nivîsandinê kiriye. Gelek gotar û lêkolîn belav kirine. Wilo jî helbesta (kevneşop û nûjen) nivîsiye û şano di kovaran de belav kirine, folklor daye hev û belav kiriy, kurteçîrok nivîsîne, çîrokên zaroka dane hev û pênc pirtûk nivîsandiye. Li deverên cuda kursên fêrbûna zimanê Kurdî vekiriye, Pênc pirtûkên (Dîk-Dîko, Libhinarê, Bavê Hepûn, Şengê û Pengê, Finda Şemal) wî bi zimanê kurdî û erebî hatine çapkirin. Çîrokên gelêrî yên zarokan Merganê, Pirtûka wî ya helbestan Kevoka min, Bîranînên wî yên bê kêş û bend Xilmaşî, Pirtûka wî rexneya wêjeya Kurdî, Rexne li Rexnê û pirtûka wî ya gotar û nivîsên Tûjik ji bo çapê têne amadekirin.
Ronakbîrê kurd Rezoyê Osê di de li Qamişlokê çû ber dilovaniya xwedê.
Hörstel
Hörstel, bajarekî navçeya (Landkreis) Steinfurtê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Qaran Çaykendî
Qaran Çaykendî gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Zimanên aymarayî
Zimanên aymarayî, koma zimanekî kesên xwecih ên li Perû û Bolîvyayê ye.
Delingha
Delingha, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 78.184 kesî
Enbardan
Enbardan, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Steindorf
Steindorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aichach-Friedberg li herêma Bavyera a Almanyayê ye.
Xesan Eshed
Xesan Eshed hunermendekî kurd ê êzidî ye ku di sala 1976an de li gundê Merkeba bi ser bajarê Amûdê ve ji dayik bûye.
Jiyan
Xesan ji gundek ser bi Amudê ve ji dayik bûye û piştî bûrîna heft salan barkirin ji bo bajarê Serêkaniyê her li wir di sala 1986an de Xesan dest bi karê hunerî kiriye. Xesan bi xwe hînî bikaranîna tembûrê kiriye li berdestê birayê xwe Fehîm.
Xesan di sala 1993an de diçê Başûrê Kurdistanê li bajarê Dihokê û komelgeha Xankê û her li wir hunermendiye xwe berdewam dike. Xesan sitran li gelek şahî û dewatan de gotine, di sala 1996an de carek din Xesan diçê Rojavayê û li wir jiyana xwe berdewam dike heta sala 1999an berê xwe didê Almanyayê. Gelek asteng li ser rêya wî ya li Almanya têne pêşiya. Herçewa be Eshed niha li Almanya dijî û li şahî û dawetên kurdan distirê.
Albûm
Dilê Ewilî
ABBA
ABBA komek ji komên popê yên swêdî bû ku di destpêka salên 1970'î de li Stockholmê (Swêd) derket û bi taybetî di navbera salên 1974-1980'an de gelek bi nav û deng bû. Kom ji çar endaman pêk dihat: Agnetha Fältskog, Anni-Frid Lyngstad, Björn Ulvaeus û Benny Andersson. Komê di navbera 1973 û 2021'î de li Swêdî 9 albûmên studyoyê (LP) û 73 singles (sêlikên ku li her aliyekî wê stranek heye) tomar kirin û sêlikên wan bi milyonan hatin firotin.
Horn-Bad Meinberg
Horn-Bad Meinberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Lippeê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Lahu (netewe)
Lahu (çînî: 拉祜族) Ladhulsi, Kawzhawd; vîyetnamî: La Hủ) gelekî li Asya ya Başûr dijîn e. Ew li parêzgeh a Yunnan ya Çînê, Burma, Taylenda, Viyetnam û Laos dijîn. Hejmara wan  711.500 kes e.  zimanê wan Lahuî ye. Baverîya wan bi olên Anîmîzm, Budîzm, Xiristiyanî va heye.
Qûliyana Jor
Qûliyana Jor (bi tirkî: Yukarıkuluşağı), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Yi (netewe)
Yi (çînî: 彝族; "Yì zú"; Yi: ꆈꌠ) an jî Lolo, komeke etnîkî ye ku li Çîn, Viyetnam û Taylenda yê dijî. Ew bi gelemperî li herêmên gundewarî yên parêzgeh ên Sichuan, Yunnan û Guizhou û herêma xweser a Guangxi dijîn. Hejmara wan 9 milyon kes e.
Çavkanî
http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136960.htm
Puits
Puits, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Todtenweis
Todtenweis şaredariyeke navçeya (Landkreis) Aichach-Friedberg li herêma Bavyera a Almanyayê ye.
Guillonville
Guillonville, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Groß Miltzow
Groß Miltzow şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Horstmar
Horstmar, bajarekî navçeya (Landkreis) Steinfurtê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Emînabad
Emînabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bekirhûsên
Bekirhûsên (bi tirkî: Kuşsarayı), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Qanlû
Qanlû gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Joyce Hyser
Joyce Hyser (jdb.  ) aktrîseke amerîkî ye. Ew herî zêde bi rola xwe ya di klasîk-kulta 1985an de Just One of the Guys tê naskirin.
Muhemmed bin Mesleme
Muhemmed bin Mesleme (jdb. 591 ? - m.666) Sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Sisorê
Sisorê, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Muhemmed bin Mesleme
Ji hîcretê sî û pênc sal şûnde li Yesrîbê (Medîne) hatiye dinyayê. Navê bavê wî Mesleme û navê dêya wî Huleyde ye ku ji qebîleya Hezrac e.
Bi xwe bi seya Mus'eb bin Umeyr ve bûye Misilman.
Nizamawa
Nizamawa gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 395 kes (117 malbat) bûn.
Eyaleta Diyarbekirê
Eyaleta Diyarbekirê (bi osmanî: ایالت دیاربكر; Eyālet-i Diyār-i Bekr) parêzgeha herî mezin a Împeratoriya Osmanî bû ku di sala 1515an de hatiye damezrandin. Navenda eyaletê, Diyarbekir e. Ew rasterast di bin destê Împeratoriya Osmanî de dihat birêvebirin.
Dîroka wî
Xanedaniya Safewiyan li Diyarbekira paytexta împaratoriya Tirk a Akkoyunluyan desthilatdar bû. Di 23'ê Tebaxa 1514'an de di şerê Çaldiranê de Împaratoriya Osmanî desthilatdariya Sefewî têk bir. Ustacılı Muhammed Han ê ku li Diyarbekirê hukum dikir, dema ku li dijî hêzên Împaratoriya Osmanî şer dikir jiyana xwe ji dest da. Li ser vê yekê gel rabûn ser piyan û xwestin bikevin nava Împeratoriya Osmanî. Xelkê ji Mewlana Îdrîs-î Bitlîsî alîkarî xwest, da ku Împeratoriya Osmanî li ser van daxwazan agahdar bike. Siltanê Osmanî yê wê serdemê Yavuz Sultan Selîm, Mewlana Îdrîs-î Bitlîsî, ku ew ji rewşê agahdar kiribû, bi vî karî peywirdar kir. Li ser vê yekê şahê Sefewî Şah Îsmaîl tedbîrên pêwîst girt. Wî birayê Ustacılı Muhammed Han, Karahan, bi Durmuş Bey Mîrê Rihayê re, ji bo dorpêçkirina Amedê û vegerandina Diyarbekirê erkdar kir . Li Mêrdîn, Hesenkêf û Erganiyê jî bi hêzên Safewiyan re tevlî hêzên Karahan û Durmuş Bey dibe. Bi vî awayî hêza Karahan giha 5 hezar kesî. Leşkerê Karahan salekê Diyarbekir dorpêç kir. Gelê Amedê li dijî artêşa Karahan şer kir. Leşkerên Osmanî yên di bin fermandariya Bıyıkli Mehmet Paşa de hatin Amedê û dorpêç rakirin. Artêşa Karahan vekişiya Mêrdînê. Di 10'ê Îlona 1515'an de artêşa Împaratoriya Osmanî derbasî Diyarbekirê bû. Eyaleta Diyar-Bekr di 4'ê Mijdara 1515'an de hatiye damezrandin. Bıyıkli Mehmet Paşa waliyê wilayetê yê ewil bû.
Di sala 1847'an de li wîlayetê serhildana Bedirxan Bey dest pê kir. Di sala 1867'an de piştî pejirandina Rêziknameya Wîlayetên Teşkil-i Wilayeta Diyar-î Bekr hat betalkirin û li şûna wê Eyaleta Diyar-Bekr hat avakirin.
Puligny-Montrachet
Puligny-Montrachet, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Emrilah
Emrilah, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hui (netewe)
Hui, (erebî: هوي; çînî: 回族; " Huízú " ),  komeke etnîkî ye ku li Çîn ê dijî. Di warê ziman û binyata laşî de, Hui heman netewê Han e û ew bi ola îslam ê ve girêdayî ne. Zimanê wan Çînî ye û dî zimanê wan da gelek peyv ên Erebî û Farisî hene. Hejmara wan 9.82 milyone.
Al Parker
Piştî qedandina Dibistana Navîn a Natickê, ew çû Los Angelesê, li wir ew ê ji hêla Hugh Hefner ve li Playboy Mansion wekî rêveberê jûreya projeksiyonê were xebitandin. Damezrînerê Colt Studios Rip Col, navê wî guhert kir Al Parker ji ber ku bi navekî zilam û nêrza dişibe. Parker di hin kurtefîlmên 8mm ên Colt Studios de dilîze û pişt re ew herweha pişkdarê hin kurtefîlmên Brentwood Studios jî bû.
Hui (netewe)
Dîrok
Nêzî 600 sal berî niha, di salên paşîn ên xanedana Yuan û salên pêşîn ên xanedana Ming de, koma etnîkî ya Hui derketin hole.
Al Parker
Parker evîndarê Steve Taylor bû. Pevre şîrketa hilberînê Surge Studios ava dikin. Şîrket ji bona hilberîna sînemaya porno ya gey hatiye danîn û tê de Parker wekî hilberîner, derhêner û aktor bû. Surge Studios fîlman dikişînin û ne tenê kurtefîlman çêdikin. Gelek ji van li mala Al Parker li Hermosa Beach, California, hatine çêkirin. Surge Studios yên yekem ji studyoyên porno bûn, ku nexweşiya AIDS dikeve DYAyê karên seksî yên ewle û bi parastin pêşniyaz dikin.
Höxter
Höxter, bajarekî navçeya (Landkreis) Höxterê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Hanches
Hanches, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Al Parker
Piştî mirina Taylor ji nexweşiya AIDS, eleqeya Parker ji bo pargîdaniya hilberînê kêm dibe. Parker piştî taqiya xwe ya HIV-posîtîv derketibû, dest bi çêkirina fîlmên cuda yên porno bi aktorên HIV-posîtîv re dike û karê seksê ewledar û bi parastin dike.
Hui (netewe)
Dîrok
Di reveberîya xanedana Qing (1644 - 1911) de, lihevnekirin di navbera misilman û Çînîyên ne-misilman de dest pê kir. Rêveberîyê, serjêkirina qurbanê, avakirina mizgeft ên nû û çuyina hec qedexe kir. Rêvebirîye xanedana Qing kete destê Mançu'yan û vana di navbera komên etnîkî da şer derxistin. Ev potîkayên zordar bun encama serhildanên Hui. Di parêzgeha Yunnan da serhildana Panthay (navbera 1855-1873an da), li Sincan, Shaanxi û Gansu serhildana Dungan (navbera 1862-1877an da) derket. Rêvebirîya Mançu'yan ji bo tepisandina van serhildana komkujî pêk anîn. Bi milyonan kes hate kuştin. Ev "paqijkirina ji misilmanan" (洗 回, xi Hui) bu siyaseta fermî ya rêveberiya Manchu ji bo demek dirêj.
Hanches
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Qatar, Keleyber
Qatar gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Al Parker
Roger Edmonson biyografiya Al Parker a bi navê Clone: The Life and Legacy of Al Parker Gay Superstar nivîsand.
Hui (netewe)
Ol
Baverîya wan bi ola îslamê va ye. Ji bo jin û keçên Hui gelek dibistan ên olî hene, piraniya wan li Mizgeftan e, dibistan ji hêla baxşên Hui ve têne fînanse û têne rêve kirin. Jin wekî ahang (kurdi: mamoste) dixebitin.
Axpirîk
Axpîrik (bi tirkî: Derinpınar), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Neuötting
Neuötting bajarokekî navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kublank
Kublank şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Balafirgeha Heathrow
Balafirgeha Heathrow, ku wekî London Heathrow jî tê zanîn, balafirgehek navneteweyî ya mezin li London, Keyaniya Yekbûyî ye. Di sala 2017 de, Heathrow bi 78 mîlyon rêwî veguhestî heftemîn balafirgeha herî qelebalix a cîhanê bû. Di sala 2019an de, wê pêşwaziya 80,8 mîlyon rêwiyan kir, ku li gorî sala 2018-an ji sedî 0,9 zêde bû. Di sala 2020an de, ew duyemîn balafirgeha Ewropayê ye li pişt Parîs-Charles de Gaulle bi 19 mîlyon rêwî li London Heathrow li gorî 19,2 mîlyon rêwî ji bo Balafirgeha Parîs (hejmara rêwiyan ji ber pandemiya Covid19 pir kêm bûye). Heathrow yek ji pênc firokexaneyên mezin ên nêzîkî Londonê ye ku li başûr Gatwick, li bakur-rojhilat Stansted, li bakur-rojava Luton û li rojhilat London-City).
Tesîsa balafirgehê ji hêla Heathrow Airport Holdings ve tê xwedan û xebitandin.
Balafirgeha Heathrow 25km (15.5 mîl) rojavayê navenda Londonê ye, û du rêgezên paralel ên rojhilat-rojava û çar termînalên xebitandinê li ser cîhek ku 12.27 kîlometre çargoşe (4.74 mîl çargoşe) vedigire. Balafirgeh ji bo British Airways navenda sereke ye û bingeha sereke ya xebatê ji bo Virgin Atlantic e.
Konê Reş
Konê Reş (Selmanê Osmanê Evdo) ( li Qamişloyê), nivîskar û helbestvanê kurd e.
Balafirgeha Heathrow
Di îlona 2012 de, hikûmeta Keyaniya Yekbûyî Komîsyona Balafirgehan ava kir, komîsyonek serbixwe bi serokatiya Sir Howard Davies ji bo vekolîna vebijarkên cihêreng ji bo zêdekirina kapasîteya firokexaneyên Keyaniya Yekbûyî. Di tîrmeha 2015an de, komîsyonê pisteka sêyem li Heathrow piştgirî kir, ku hukûmetê di çiriya pêşîn a 2016an de pejirand. Lêbelê, Dadgeha Temyîzê ya Keyaniya Yekbûyî planên ji bo pista sêyemîn li Heathrow red kir, ji ber fikarên li ser guherîna avhewa û bandora hawirdorê ya hewavaniyê.
Konê Reş
Jiyan
Di sala 1953an de li li gundê Doda ya Qamişloyê ji dayik bû. Li Qamişlo û Hesekê bakaloriya standiye û gelek hewl dane xwe da xwendina bilind jî bidawî bîne, lê ew pê re neçûye serî, ta ko di Almanya ve derketiye.
Konê Reş ji ber xebatên xwe yên li ser çand, ziman û wêjeya kurdî Xelata Şerefnamê ya 2020an, ya ku ji aliyê Enstîtuya Çanda Kurdî ya Viyanayê ve tê dayîn, wergirtiye.
Kurdikan, Baskil
Kurdikan (bi tirkî: Paşakonağı), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Meşale Tolu
Meşale Tolu Çorlu (* 1984 li Ulmê, Almanya bi navê Meşale Tolu) rojnamevan û wergêreke kurd e. Di nîvê gulana 2017’an de ji raya giştî re hat ragihandin ku di dawiya nîsana 2017an de di çarçoveya xebatên xwe yên çapemeniyê de bêyî ku rayedarên Alman bên agahdarkirin li Tirkiyeyê hatiye girtin. Çarenûsa wê û rojnamevanên din ên li Tirkiyeyê girtî ne, mijara ragihandin û xebatên dîplomatîk e. Dadgehkirina wê di 11ê Cotmeha 2017an de dest pê kir.
Di 18'ê Kanûna 2017'an de bi merc ji girtîgehê hat berdan. Di sala 2018an de Meşale Tolu û hevjînê wê Suat Çorlu karîbûn ji Tirkiyê derkevin Almanyayê. Di Çileya 2022’an de Tolu û mêrê wê ji aliyê dadgeha Stenbolê ve hatin berdan.
Jiyan
Ji sala 2014an vir ve ji bo radyoya taybet Özgür Radyo ya Stenbolê nûçegîhanî dike. Kanal piştî hewldana derbeyê ya Tîrmeha 2016’an bi biryarnameya hikûmetê hate girtin. Her wiha di ajansa nûçeyan a ETHA'yê de wergerî dikir, li gorî parêzer Kader Tonc û birayê wê Huseyîn Tolu, beriya ku were girtin tenê car caran diçû Tirkiyeyê û karê wergêr û nûçegihaniyê dikir. Berî girtina wê, bi qasî sê mehan ew li Tirkiyê bû.
Tatiana Stefanidou
Tatiana Stefanidou ( bi yewnanî Τατιάνα Στεφανίδου ; jdb. 18ê nîsana 1970 li Atîna, Yewnanistan) rojnamevan û pêşkêşvaneke yewnan e.
Kariyera wê
Stefanidou dest bi karê xwe yê rojnamevaniyê li Radyo û Wêneguhêza Yewnan kir. Wê paşê bi Yorgos Papadakîs re pêşandana beyaniyê Kalimera Ellada li ser ANT1-ê kir û demekê ji heman kanalê re nûçebêj bû.Wê ji bo Alpha TV, Tempo TV, Alter Channel û ANT1 kar kiriye,  pêşandanên gotûbêjê yên tabloîd pêşkêşî dike, mîna Yialinos Tihos (2001), Fyllo ke Ftero (2002) û Me to Ganti (2003), û ANT1's popsikaly (2003), û ANT1's popsikaly 20 Tora (2005).Hemî van pêşandan, ji ber mijarên xwe yên zêde skandal xwedî rêjeyên navîn in.
Jiyana kesane
Stefanidou keça basketbolvanê karbes  Mimis Stefanidis e, yê berê yê Panellinios BC, Olimpia (Stefanel) Milan û tîma basketbolê ya neteweyî ya Yewnanistan a salên 1950an de. Di sala 1995an de, Stefanidou bi karsaz Panagiotis Stavropoulos re zewicî.Ew di sala 1998 de ji hev veqetiyan lê hevberdana wan di sala 2002 ande hate weşandin.Stefanidou ji sala 1998 de bi rojnamevan Nikos Evangelatos re ye. Di sala 2003 de zewicîn. Bi hev re du zarokên wan hene: kurek Nikolas (di sala 1999 de çêbû) û keçek Lydia (di sala 2004 de çêbû).
Emamîye
Emamîye, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Neetzka
Neetzka şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Hoya
Hoya, bajarekî navçeya (Landkreis) Nienburg/Weserê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Pêncten şehîd
Pêncten şehîd gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 176 kes (42 malbat) bûn.
Bêrî (eşîr)
Eşîra Bêrtiyan eşîreke koçer e ku, li rojhilat û başûrê Tirkiyeyê, li bakurê Sûriyê û bakurê rojavaya Iraqê dijîn.
Bêrtiyan li ser erdên bajarên Amed, Elezîz, Riha, Bîngol (Çewlîg), Mêrdîn, Mûş, Erzîrom û Erzincanê bi çend sedsalan koçertî kirine. Eşîra Bêrtiyan bi navê "Qerqûlaxan" û "Melemeran" û "Qosan" ji sê beşên mezin pêk tê. Îro gelek malbatên Bêrtiyan jî, ji ber sebebên aborî û siyasî li bajarên Tirkiyê yên metropol, welatên Ewropayê û welatên parzemînên din cihwar bûne.
Ji kesên ku bi eslê xwe ji vê eşîrê ne re "Bêrtî" tê gotin. Eşîra Bêrtiyan ji ber ku bi sedsalan li van bajarên ku behsa wan hatiye kirin jiyaneke koçertî dewam kiriye, xwediyê çand, kultur û wêjeyeke dewlemend e. Piraniya Bêrtiyên ku îro li gund û navçeyan dimînin, bi karên xwedîkirina heywanan, cotkarî û ticaretê re mijûl dibin. Yên ku li welatên xerîb û bajarên din cihwar bûne jî, dîsa ticaretê û kar û xebatên din dikin.
Herweha ji eşîra Bêrtiyan gelek kesên xwedîmeqam, siyasetmedar û hunermend jî derketine ku ji bo miletê kurd xizmetên girîng kirine. Nivîskar û lêkolînvanê kurd Ayhanê Bêrtî kitêbeke bi navê "Eşîra Bêrtiyan" li ser vê eşîrê bi zimanê kurdî nivîsiye ku, li Berlîna Almanyayê ji aliyê Weşanxaneya Han ve di sala 2009an de, hatiye weşandin. Di vê kitêbê de li ser edet, tarîx, kultûr û dîroka bêrtiyan gelek agahî û belgeyên ji arşîvên dewleta Tirkiyê jî hatine dayîn ku, pir bi qîmet in.
Happonvilliers
Happonvilliers, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Golmud
Golmud, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 186.341 kesî
Saint-Martin-le-Gaillard
Saint-Martin-le-Gaillard, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Töging am Inn
Töging am Inn bajarokekî navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Naci Kutlay
Naci Kutlay nivîskar û siyasetmedarekê kurd e. Di sala 1931î de li Agiriyê hatiye dinyayê.
Şînava
Şînava, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Quetigny
Quetigny, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Elvendî, Bostanabad
Elvendî, Bostanabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hoyerswerda
Hoyerswerda, bajarekî navçeya (Landkreis) Bautzenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Mûrûc Ezeheb
Muruc Ezeheb (erebî: مروج الذهب ومعادن الجوهر ,latînî : Mûrûc ez-Zeheb we Me'adin el-Cewahir) Pirtûka dîroknasê ereb ya Mesûdî ye ku berhema wî ya herî girîng û herî navdar ya serdema navîn e.
Ji Adem pêxember û Hewayê hetanê dema Ebasî nivîsiye.
Havelu
Havelu, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Elxelec
Elxelec, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Emmerting
Emmerting şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Smokan
Smokan yan jî Simokan (bi tirkî: Söğütdere), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Karsik
Karsik (bi tirkî: Yellitepe), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Hückelhoven
Hückelhoven, bajarekî navçeya (Landkreis) Heinsbergê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Schönbeck
Schönbeck şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Remscheid
Remscheid bajarekî li parêzgeha Nordrhein-Westfalen ya Almanyayê ye. Ew piştî Wuppertal û Solîngenê şaredariyek sêyemîn li Bergisches Land e, ku li ser sînorên bakurê herêmê, li ser aliyê başûrê herêma Ruhr e.
Pêyxan
Pêyxan gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Remscheid
Remscheid wekî di sala 2005'an de xwediyê li gorî 109,000 şêniyan e.
Quincerot, Côte-d'Or
Quincerot, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Remscheid
Xala wî ya herî bilind Brodtberg (378 m) e.
Saint-Martin-l'Hortier
Saint-Martin-l'Hortier, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Erlbach, Bavaria
Erlbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Balafirgeha Sîngapûrê
Balafirgeha Changi ya Singapûrê, ku bi gelemperî wekî Balafirgeha Changi tê zanîn, balafirgehek navneteweyî ya sivîl a sereke ye ku xizmeta Sîngapurê dike, û yek ji mezintirîn navendên veguhestinê li Asyayê ye.
Weke yek ji balafirgehên herî qelebalix ên cîhanê ji hêla rêwîtiya navneteweyî û barkêşan ve, ew ji hêla Skytrax-ê ve çend caran wekî 'Çêtirîn Balafirgeha Cîhanê' hate binav kirin, û yekem balafirgeha cîhanê ye ku heşt salên li pey hev vê xelatê digire. Di heman demê de ew wekî yek ji firokexaneyên herî paqij ên cîhanê û firokexaneyên transît ên navneteweyî yên pir bi nirx hate binav kirin. Zêdetirî 100 xetên asmanî ji balafirgehê kar dikin, bi seferên bênavber an rasterast ber bi deverên Asya, Afrîka, Ewropa, Rojhilata Navîn û Amerîkaya Bakur. Balafirgeh di nav navçeya bi navê Changi de ye, li dawiya rojhilatê Singapûr, bi qasî 24 kîlometreyan (15 mîl) rojhilatî ji Downtown Core ya Sîngapurê ya li Herêma Navendî li ser cîhek 25 kîlometre çargoşe (9,7 mîl çargoşe). Ew bingeha malê ya BOC Aviation û Jetstar Asia Airways e, û hem jî hilgira ala welat a Singapore Airlines, beşa barkêşiya wê Singapore Airlines Cargo û pargîdaniya wê ya kêm-mesref Scoot.
Digel ku cîhê stratejî yê Singapûr cîhek guncan e ji bo veqetandina daxwaziya zêde, balafirgeh di heman demê de ji bo Qantas, û her weha navendek bargiraniyê ya sereke ya FedEx Express li Asyayê jî kar dike.
Semra Ertan
Semra Ertan(jdb 26'ê gulana 1957 li Mêrsîn, Tirkiye ; m. 26'ê gulana 1982 li Hamburg ) xebatkar û nivîskareke tirk a koçber a li Komara Federal a Almanyayê bû, ji bo protestokirina nijadperestiyê bi eşkere xwe şewitand. Wê wek wergêr û pêşnivîskarê teknîkî kar kir.
Jiyan
Semra Ertan keça Ganî Bilr û Vehbiye Bilr bû ku li bajarê Kiel/Hamburgê wek xebatkarên mêvanî ( bi almanî Gastarbeiter) ên tirk dijiyan. Dema ku ew 14 salî bû, ew jî bi şeş xwişkên xwe re demeke kin piştî hatina dê û bavê wê çû Almanyayê. Di sala 1976an de wê diyar kir ku ew dixwaze di jiyana xwe de binivîse.Di nameyekê de ku di sala 1982an de ji weşanxaneyekê re şandibû de wiha nivîsîbû: “Ez di 26ê gulana 1957an de li Mêrsînê, li Tirkiyê hatime dinê û dibistana seretayî û navîn li wir qedandim.”Li Almanyayê ne gengaz bû ku wê bixwîne lîseyê û ne jî bawernameya akademîk bistîne.Wê dest bi perwerdehiya pêşnivîskara teknîkî kir, bi dilxwazî ​​ji bo koçberên din li Almanyayê wek wergêr bû û di pargîdaniyên cihêreng de xebitî. Di heman demê de wê berê xwe da helbestê.Yek ji helbestên wê yên herî navdar bi navê "Mein Name ist Ausländer" (di 7ê sermaweza 1981ê de hatiye nivîsandin) di pirtûkên dibistanan de li Tirkiyeyê hatiye weşandin.Bi ser de jî, helbesta wê di çend pirtûkan de li Almanyayê derketiye, lê heta gelek sal piştî mirina wê, gava yekem pirtûka wê ya bi tenê hatiye çapkirin, tu guh daye wê. Wê zêdetirî 350 helbest û satîrên ramyarî nivîsandine.
Rewşên xwekujiyê
Ertan şeva berê li NDR û ZDF'ê telefon kir, helbesta xwe ya "Mein Name ist Ausländer " xwend û xwest biyaniyan ne tenê mafê jiyana mirovan hebe, divê li hemberî wan jî weke mirovan bê kirin. Li gorî medyayê, wê di vê bangê de xwekuştina xwe bi xweşewitandinê jî ragihandiye û sedema vê kiryara xwe jî wiha gotiye : Zêdebûna ksenofobiya li Komara Federal a Almanyayê bû sedema biryara mirina wê li ber çavê raya giştî ya Almanyayê.
Semra Ertan di 24'ê gulana 1982'an de di saetên serê sibê de li xaçerêya Sîmon-von-Utrecht-Strasse û Detlef-Bremer-Strasse yên li navçeya Sankt Pauli ya Hambûrgê, ji aliyê gel ve xwe şewitand. Polîsên wesayîta dewriyeyê ya ku bi tesadufî diajot hewl dan bi betaniyan agir vemirînin.Ertan piştî du rojan li nexweşxaneyê jiyana xwe ji dest da; zêdeyî nîvê çermê wê şewitîbû.
Rewşa biyaniyan li Komara Federal a Almanyayê di dema buyerê de
Nirxandina subjektîf a jina ciwan a li ser zêdebûna tund a xsenofobiyê li Komara Federal a Almanyayê beriya mirina wê, ji hêla daneyên statîstîkî û lêkolînên civaknasiyê ve tê piştgirî kirin.Mînak di Mijdara 1978an de %39ê Almanan piştgirî da daxwaza ku biyaniyan vegerin welatên xwe, lê du meh beriya mirina Ertan %68ê Almanên Rojavayî li ser vê yekê bûn.Di sala 1982’an de jî kiryarên rastgir ên şîdetê yên li dijî biyaniyan ne bûyereke îzolekirî bû.Wekî din, însiyatîfên hemwelatiyan û komên siyasî yên bi navên wekî Însiyatîfa welatiyan rê li ber biyaniyan digire an Lîsteya Kiel ji bo Sînordarkirina Biyaniyan hebûn, ku hate xuyang kirin ku hejmareke berçav ji mirovan bikişîne.Her wiha li Komara Federal a Almanyayê kesên biyanî ji jiyana civakî zêdetir dihatin dûrxistin û Almanan heta ku ji destê wan dihat ji têkiliya bi wan re dûr dixistin.Sedemên vê yekê, di nav tiştên din de, mezinbûna bêkarî û kêmbûna xaniyan li Komara Federal a Almanyayê bûn, ku tê vê wateyê ku karkerên koçber di nav civaka ku li Almanyayê ji dayik bûye de, ji bo kar û cîhê jiyanê her ku diçe zêdetir wek gavbir dihat dîtin.
Bersîvî
Weke berteka li hemberî vê bûyerê, rojnameya mezin a Milliyet a Tirkiyeyê di 3'ê Hezîrana 1982'an de bangek bi duzimanî (tirkî û almanî) ji ramyarî û civaka Alman re kir ku li dijî dijminatiya biyaniyan a li Almanyayê gavên pêwîst bavêjin.
Li ser çarenûsa Semra Ertan adaptasyonên mûzîkî yên cihêreng hatin çêkirin, wek mînak Semra Ertan (1982), adagio û scherzo ji bo oktetê ya Enjott Schneider an jî Ilhan Mimaroglu ya bi zimanê Îngîlîzî Immolation Scene (1983), ku tê de helbestên qurbana xwekujiyê ji tirkî hatine wergerandin têgeha giştî.
Demeke kin piştî mirina Ertan, li Hambûrgê derdora 5000 kes li dijî nijadperestiyê xwepêşandan kirin. WDR di heman salê de di kovara Monitorê de bi sernavêTod einer Türkin ( Mirina jineke tirk ) nûçeyek li ser Semra Ertan weşand.
Günter Wallraff di sala 1985'an de pirtûka xwe ya Ganz unten di nav yên din de ji bo Semra Ertan jî diyarî kiriye, lê navê wê çewt nivîsiye, pirtûk dibêje Semra Ertam, ku di çapên nû de hatiye rastkirin.
Înîsiyatîfeke li Hambûrgê ji bo ku kolana Hamburger Strasse ku Semra Ertan lê jiyana xwe ji dest da û li ser navê wê bê binavkirin, tê xwestin.
Weşandina pirtûkê
Pirtûka serbixwe ya berhema Ertan bi tirkî û almanî bi sernavê ''Mein Name ist Ausländer. Benim Adım Yabancı'' ye derket.Di bergê de ji aliyê xwişka wê Zühal Bilir-Meier û biraziya wê Cana Bilir-Meier ve hatiye amadekirin, helbest, not, name, wêne û destnivîsenên Ertan hene.Ji ber vê berhem Ertan piştî mirina xwe di sala 2021ê de Madalyaya Alfred Döblin a awarte hat xelatkirin.
Qadiye
Qadiye, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Semra Ertan
Pirtûk
Semra Ertan: ''Mein Name ist Ausländer. Benim Adım Yabancı.'' (Gedichtband, Auswahl durch Zühal Bilir-Meier und Cana Bilir-Meier) edition asssemblage, Münster 2020, ISBN 978-3-96042-095-8.
Ekînabad
Ekînabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hückeswagen
Hückeswagen, bajarekî navçeya (Landkreis) Oberbergischer Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Schönhausen, Mecklenburg-Vorpommern
Schönhausen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatte li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Jan Mayen
Girava Jan Mayen giravek e di Okyanûsa Atlantîk de. Ew li herêma Arktîkê de ye û girav bi Norwêcê ve ye, ji aliyê parêzgarê Oslo yê ve tê îdarekirin. Ew nêzîkî 600 km li bakurê Îslenda yê û 500 km jî li rojhilata Grînlenda yê ye. Rûbera wê 377 km² e. Bilindiya bandeva wê ya herî bilind 2.277 m ye. Di sala 1614an de ji aliyê deryavanê îngilîz ê bi navê John Clark ve hate vedîtin.
Li giravê bi tenê personelên ku ji bo Hêzên Çekdar ên Norwêcê û Enstîtûya Meteorolojî ya Norwêcê dixebitin, tê de dimînin. Di heman katî de jî çiyayê Beerenberg ê ku volkana çalak a tenê ya Norwêcê ye, di vê giravê de ye.
Piyecîk
Piyecîk gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 22 kes (7 malbat) bûn.
Qadiyan, Baskil
Qadiyan (bi tirkî: Kadıköy), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Quincey, Côte-d'Or
Quincey, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Gola Nazikê
Gola Nazikê, goleke ava şirîn e ku li parêzgeha Bidlîs a Bakurê Kurdistanê ye. Gol li parlela bakur 38,855547°B û li 42,286783°E dirêjahiya rojhilat de ye. Gola Nazikê 1816 mêtre ji asta deryayê bilind e. Rûava golê 44.5 km² ye û kûrahiya golê ya herî zêde 50 mêtre ye.
Ji ber ku ava golê şêrîn û ji hêla xurdemeniyê ve dewlemend e, di golê de gelek cûreya Masî ya Masîpank têne hilberandin û karê masîgeriyê li golê tê kirin. Ji xeynî vî cureya Masiyê masîyekî bi navê qoçût di golê de heye.
Afirîna golê
Gola Nazikê yek ji golên volkanîkî ye ku di encamên teqînên volkanîkî de rê ber avê hatiye girtin çêbûye. Golên volkanîkî bi girtina eniyên geliyan di encama teqînên volkanan de çêdibin. Ava Gola Nazikê ava şîrîn e û gol bi çeman, ava berfê ya biharê û bi ava baranê tê xwedîkirin.
Houville-la-Branche
Houville-la-Branche, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gola Nazikê
Erdnîgarî
Gola Nazikê 16 de km li bakurê rojava ye navçeya Xelatê ye û rûbera wê 44.5 km² ye.
Houville-la-Branche
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Gola Nazikê
Fauna
Li herêmê û derdora wê golê 4 cureyên ajalên xişok hatine tesbîtkirin. Xeyn jivan 2 ajalên cureyên amfîbîyan û 5 cureyên ajalên guhandar li ser golê û peravê hatine dîtin. Di golê de 4 cureyên masiyan dijîn. Li herêma derdora golê 63 cureyên çûkan hatine dîtin. Yek ji wan cûreyên çûkan jibo hebûna xwe di kategoriya xetereyî de ye.
Flora
Nebatên gihayê golê ku ji hêla mirovên hatine çandin û zêdekirin serdest e. Li deverên rojhilat û rojavayê herêmê komên qamîşên piçûk hene. Li gundan û li herêmên başûr darên Bî (dar) têne dîtin. Li herêma derdora golê cûreyên babetên giha wekî Polygonum amphibium, Butomus umbellatus, Schoenoplectus lacustris subsp. Tabernaemontani, Phragmites australis, û di nebatên avî de Potamogeton lucens û P. perfoliatus hatine dîtin.
Enab Bostanabad
Enab Bostanabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Warşîn
Warşîn (bi tirkî: Çakıllı), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Hünfeld
Hünfeld, bajarekî navçeya (Landkreis) Fuldaê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Schleiden
Schleiden bajarokekî navçeya (Landkreis) Euskirchen li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Haidong
Haidong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.396.846 kesî
Şêxan, Baskil
Şêxan (bi tirkî: Akdemir), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Feichten
Feichten şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Quincy-le-Vicomte
Quincy-le-Vicomte, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Pîre Yûsifyan Olya
Pîre Yûsifyan Olya gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Houx
Houx, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Qereqesab
Qereqesab gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 733 kes (157   malbat) bûn.
Eşrefabad
Eşrefabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Êrîşa terorîstî li Viyanayê 2020
Êrîşên terorîstî ya li Viyana 2020, rêzeke êrîşên terorîstî ye ku ji aliyê komên îslamîst ve di 2ê mijdara 2020an li bajarê Viyanayê pek hatiye. Di teqîna terorîstan de, çar kes hatin kuştin û 23 kesên din jî birîndar bûn, wekî rewşa hinekan giran e. Li dora saat 20:00 bi dema herêmî, guleyên yekem li Seitenstettengasse li navenda bajarê Viyanayê, ku jê re Sêgoşeya Bermûda tê gotin, herêmek herêmî ya jîndar e, hatin ragihandin.
Schleiz
Schleiz, bajarekî navçeya (Landkreis) Saale-Orla-Kreisê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Êrîşa terorîstî li Viyanayê 2020
Sûcdar ku hatî bawer kirin, ku bi tena serê xwe tevdigere, Kujtim Fejzulai wekî 20salî di wi dema de ye, ku li Awistirya ji dayik bû û dê û bavên wî ji Makedonyaya Bakur (koma etnîkî ya Albanî) ne. Ji aliyê polîsan ve hat xistin. Ew alîgirê rêxistina terorîst "Dewleta Îslamî" (DAIŞ) bû û ji ber vê yekê vekoler ev kiryara wekî bi motîfên îslamî binav dikin. Di destpêkê de, polîsan peşbinî kir ku gelek sûcdar hene.
Girtinê mizgeftan
Li Viyanayê, du mizgeftên îslamî yên radîkal ên ku sûcdar lê diçûn û tê gotin ku beşdarî radîkalbûna wî avabûnên, hatin girtin. Ev in Mizgefta Tewhîd li Meidlingê, ku ji hêla IGGÖ ve di sala 2016-an de hatî damezrandin, û Mizgefta Melît Îbrahîm li Ottakring, ku ne di bin IGGÖ de ye. Tê gotin ku Mohammed.M ku bi sûcê endamtiya rêxistina terorê hat mehkûmkirin û Lorenz K. yê ku di sala 2018an da ji ber planên êrîşê 9 sal cezayê hepsê lê hat birîn, tê gotin ku di vê dawîyê de cih girtine.
Dagirkerdên girtîgehan
Li girtîgehên Awistiriya di 7an de Mijdara 2020, ji bo vekolîna 229 girtiyên ku ji ber sûcên terorê girtî ne, meylên radîkalbûnê an jî nenormaliyên din nîşan dan. Her wiha li 168 hucreyan lêgerîn hatin kirin. Di 12 girtîgehan de tespîtên ku bi berfirehî yen lêkolînkirin ragihandin. Piraniya van belgeyên wekî ji bo paşnavên tundrew têne kontrol kirin.
Hungen
Hungen, bajarekî navçeya (Landkreis) Gießenê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Regierungsbezirk
Regierungsbezirk (, pir caran bi Reg.-Bez. tê kurtkirin; ) navçeya îdarî ya yek ji neteweyê Parêzgehên federal e. Pergala desthilatdariya wê navê wek Regierungspräsidium an Bezirksregierung (hikûmeta navçeyê) tê dayîn û ji aliyê serokatiyê wek Regierungspräsident (serokê navçeyê) ve tê dayîn.
Regierungsbezirke qanûnan nakin; Bi awayekî, her çalakiyek wekî opozisyona navendî ya federal e, û bi piranî bi biryarên birêvebirî li asta herêmî ji bo (gundan û bajaran) wargehan e, ku ew hiqûqa wê ye.
Şîtan
Şitan (bi tirkî: Şituşağı), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Hürth
Hürth, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Erft-Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Amanda Peterson
Phyllis Amanda Peterson (jdb.8ê tîrmeha 1971an,mirin 3ê tîrmeha 2015an) lîstikvaneke amerîkî bû ku herî zêde bi rola xwe ya Cindy Mancini di fîlma komedî ya Can't Buy Me Love (1987) de tê naskirin.
Marktl
Marktl am Inn şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Saint-Maurice-d'Ételan
Saint-Maurice-d'Ételan, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Recey-sur-Ource
Recey-sur-Ource, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Sara May
Sara May pornostêrkeke ya berê ya spanyol e ku di salên 2006 - 2017an de çalak bû.
Mehran Karîmî Nasserî
Mehran Karîmî Nasserî (bi farisî: مهران کریمی ناصری, z. 1945 - m. 12 Mijdar 2022), ku bi navê Sir Alfred Mehran jî tê nasîn, penaberek Îranî bû ku ji 26 Tebax 1988 heya Tîrmeh 2006 di salona derketinê ya Termînal 1 de li Balafirgeha Charles de Gaulle dijiya, heya roja ku ew rakirin nexweşxaneyê. Otobiyografiya wî wekî pirtûkek, The Terminal Man, di 2004 de hate çap kirin. Çîroka Nasseri bû îlhama fîlma The Terminal di sala 2004 de.
Jiyan
Nasserî li niştecihên Şîrketa Petrolê ya Îngilîzî-Farsî ku li Mesjed Silêman, Îranê ye, ji dayik bû. Bavê wî doktorekî îranî bû ku di şirketê de dixebitî. Nasseri diyar kir ku diya wî hemşîreyek ji Skotlandê bû ku li heman cihî dixebitî. Ew di îlona 1973-an de hat Keyaniya Yekbûyî, ji bo ku li zanîngeha Bradfordê li ser lêkolînên Yûgoslavyayê sê sal derbas bike.
Jiyana li Termînal 1
Naserî îdia kir ku di sala 1977an de ji ber protestoyên li dijî Şah ji Îranê hat derxistin û piştî şerekî dirêj ku li gelek welatan serlêdan hat kirin, ji aliyê Komîseriya Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî ya li Belçîkayê ve statûya penaberiyê wergirt. Ev dihate vê wateyê ku destûra wî ya rûniştina li gelek welatên din ên Ewropî hebû. Lê belê ev îddîa hat nîqaşkirin û lêkolînan nîşan da ku Nasserî qet ji Îranê nehatiye derxistin.
Di sala 1986'an de wî biryar da ku li Îngilîstanê bi cih bibe, lê di sala 1988'an de di rê de, ew kaxezên wî winda bûn dema ku bi îdiaya kefa wî hat dizîn. Hinekên din diyar dikin ku Nasserî bi rastî belgeyên xwe ji Brukselê re şandine dema ku di ferîbotekê de ber bi Brîtanyayê ve diçû û derewan dikir ku ew dizîn. Tevî vê şikestê, ew li balafirê ji bo Londonê siwar bû, lê ji ber ku wî nekarî pasaportek pêşkêşî karbidestên koçberiyê yên Brîtanî bike, bi lezgînî bo Fransa hate vegerandin. Ew di destpêkê de ji aliyê Fransiyan ve hat girtin, lê piştre hat berdan ji ber ku ketina wî ya balafirgehê qanûnî bû û tu welatekî wî yê jêderê tune bû ku were vegerandin; Bi vî rengî rûniştina xwe li Termînal 1 dest pê kir.
Doza wî piştre ji aliyê parêzerê Fransî yê mafên mirovan Christian Bourget ve hat girtin. Di sala 1992 de, dadgeheke Fransî biryar da ku ew bi awayekî qanûnî derbasî welêt bûye û nikare ji firokexaneyê were derxistin, lê ew nekarîbû destûra ketina Fransayê bide wî.
Dûv re hewl hat dayîn ku belgeyên nû ji Belçîkayê werin derxistin, lê rayedarên li wir tenê heke Nasserî xwe bi xwe pêşkêşî bike dê vê yekê bikin. Di 1995 de, rayedarên Belçîkayê destûr da ku ew biçe Belçîkayê, lê bi tenê eger ew razî bû ku li wir di bin çavdêriya xebatkarek civakî de bijî. Nasserî ev yek red kir, bi hinceta ku dixwaze bikeve Îngilîstanê weke ku di destpêkê de dihat xwestin.
Hem Fransa û hem jî Belçîkayê îqameya Nasseriyê pêşkêş kirin, lê wî red kir ku ew kaxezan îmze bike, ji ber ku wan ew wekî Îranî (ne Brîtanî) dinivîsand û navê wî yê bijarte, "Sir Alfred Mehran" nîşan neda. Parêzerê wî, Bourget pir aciz bû kû Nasserî belgeyan îmza nekir. Dema ku wî li ser rewşa Nasserî têkilî da malbata wî, malbata wî diyar kir ku ew jiyana ku wî dixwest dijî.
Di 2003-an de, pargîdaniya hilberîna DreamWorks a Steven Spielberg 250,000 dolarên Amerîkî da Nasseri ji bo mafên çîroka wî, lê di dawiyê de çîroka wî di fîlma The Terminal bikar neanî.
Di tîrmeha 2006ê de mayîna Naserî li firokexaneyê bi dawî bû, dema ku ew rakirin nexweşxaneyê û cihê rûniştina wî hat hilweşandin. Di dawiya Çile 2007 de, ew ji nexweşxaneyê derket û ji aliyê şaxa balafirgehê ya Xaça Sor a Fransî ve lê hat şopandin; ew ji bo çend hefteyan li otêlek nêzîkî balafirgehê rûnişt. Di 6 Adar 2007 de, ew hat veguhestin navendek pêşwaziya xêrxwaziyê ya Emmaus li navçeya 20emîn a Parîsê. Ji sala 2008-an de, ew li stargehek Parîsê dijiya, her çend piştî mirina Nasserî di sala 2022-an de, Associated Press ragihand ku ew vê dawiyê vegeriyabû ku li balafirgehê bijî.
Di dema mayîna xwe ya 18-salî ya li Termînal 1 ya li Balafirgeha Charles de Gaulle de, bagajên Nasserî li kêleka wî bûn û wî dema xwe bi xwendin, nivîsandina rojnivîska xwe an xwendina rojnameyan derbas dikir. wî xwarin û rojnameyan ji xebatkarên balafirgehê distand, an jî ji serdanên rojnamevanên ku dixwestin çîrok û nameyên wî yên piştgiriyê bibihîzin.
Pirtûka Otobiyografîk The Terminal Man
Di 2004 de otobiyografiya Nasserî, The Terminal Man, hate weşandin. Ew ji hêla Nasserî ve bi nivîskarê Brîtanî Andrew Donkin re hate nivîsandin û di The Sunday Times de wekî "kûr xemgîn û berbiçav" hate nirxandin.
Îlhama wî bo pirtûk û fîlman
Çîroka Nasseri îlhama fîlmê fransî Tombés du ciel di sala 1993 de da, ya ku Jean Rochefort tê de dileyîst. Fîlm li qada navneteweyî di bin navê Lost in Transit hat berdan. Kurteçîroka "Panzdeh-Sal Dereng", ku ji hêla Michael Paterniti ve hatî nivîsandin û di GQ û The Best American Non-Required Reading de hate weşandin, jiyana Nasserî vedibêje. Alexis Kouros belgefîlmek li ser wî çêkir, Waiting for Godot at De Gaulle (2000).
Flight
Çîroka Nasserî îlhama opera Flight ya hemdem a bestekarê Brîtanî Jonathan Dove bû, û di sala 1998-an de li Opera Glyndebourne hate pêşkêş kirin. Flight di Adar 2006 de li Şanoya Festîvala Adelaide Xelatên Helpmann wergirt.
Sir Alfred of Charles De Gaulle Airport
Glen Luchford û Paul Berczeller mockumentary ya bi navê Here to Where (2001) çêkirin, di heman demê de Nasserî jî tê de cih digire. Hamid Rahmanian û Melissa Hibbard belgefîlmek bi navê Sir Alfred of Charles De Gaulle Airport (2001) çêkir.
The Terminal
Nasseri îlhama karakterê Viktor Navorski (Tom Hanks), ji 2004-an a Steven Spielberg The Terminal bû; lêbelê, ne materyalên ragihandinê, ne DVD-ya " Special Features" û ne jî malpera fîlmê behsa rewşa Nasseri wekî îlhamê nake. Tevî vê yekê, di îlona 2003 de, The New York Times destnîşan kir ku Steven Spielberg mafên çîroka jiyana xwe wekî bingeha The Terminal kirî. The Guardian destnîşan dike ku pargîdaniya hilberîna DreamWorks a Spielberg 250,000 dolarên Amerîkî daye Nasserî ji bo mafên çîroka wî û radigihîne ku, ji sala 2004-an de, wî posterek reklamê fîlmê Spielberg hilgirtiye ku çenteyê xwe li tenişta textê xwe daxistiye. Tê gotin ku Nasserî ji bo The Terminal dilgeş bû, lê ne mimkûn bû ku şansê wî hebe ku wê di sînemayan de bibîne.
Mirin
Nasserî di 12ê Mijdara 2022an de, di 76 saliya xwe de, li Balafirgeha Charles de Gaulle, ji ber krîza dil mir.
Meksor
Meksor (bi tirkî: Cihanlı), gundekî bi ser navçeya Tortima Erzîromê ve ye. .
Hokkabaz (fîlm)
Hokkabaz fîlmeke dirêj e ku ji aliyê Cem Yilmaz ve hatiye nivîsandin û derhêneriya wê jî Ali Taner Baltacı ye. Fîlm dema ku li ser gerê ne, serpêhatiyên hoqebaz (Îskender) û alîkarê wî (Maradona) vedibêje.
Mijar
Îskender ku ji zarokatiya xwe ve bi sêhrbazê re eleqedar e, bi israr îdia dike ku ew sêhrbaz e, lê ji bilî hevalê wî yê nêzîk Maradona kes vê yekê qebûl nake û bi heqaret dibêjin ku ew efsûnkar e. Bavê Îskender, Saît, efserekî kevnar ê Qibrisê yê teqawîtbûyî, jî qet qîmet nedaye kurê xwe, ji ber ku ew jî bi karê kurê xwe serbilind nabe.
Ji ber sedemên zordar, dudoyên ku wek ku ji Stenbolê direvin, neçar man ku biçin gerê, Saît jî bi xwe re bibin. Her çend bav û kur bi saya vê gerê piçekî nêzikî hev bibin jî, bûyerên balkêş ên ku dê biqewimin dê bibe sedem ku her tişt ber bi rêyek din ve biçe.
Girêdanên Derve
Malpera Fermî
Eşdiliq Sofla
Eşdiliq Sofla, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Schleswig
Schleswig, bajarekî navçeya (Landkreis) Schleswig-Flensburgê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Pîre Yûsifyan Sofla
Pîre Yûsifyan Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Kirchweidach
Kirchweidach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altötting li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Matthew W. Taylor
Matthew William Taylor (z. 31ê kanûna pêşîn 1966'an li Flint, Michigan, DYA) aktor û mirovekî navdar ê şowên televîzyonê û amerîkî û medyayên sosyal e.
Husum
Husum, bajarekî navçeya (Landkreis) Nordfrieslandê li herêma Schleswig-Holstein a Almanyayê ye.
Illiers-Combray
Illiers-Combray, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Pîremaşan
Pîremaşan gundekî ser bi navenda bajarê Keleyber li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qelat, Nexede
Qelat gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (30 malbat) bûn.
Schlettau
Schlettau, bajarekî navçeya (Landkreis) Erzgebirgskreisê li herêma Saksonya a Almanyayê ye.
Saint-Michel-d'Halescourt
Saint-Michel-d'Halescourt, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Erkaxon
Erkaxon (bi tirkî: Yalındam), gundekî bi ser navçeya Baskila Xarpêtê ve ye.
Esfengere
Esfengere, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Remilly-en-Montagne
Remilly-en-Montagne, komuneke li departmena Côte-d'Or a herêma Bourgogne-Franche-Comté a li rojhilatê Fransayê ye.
Mangnai
Mangnai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 31.000 kesî
Pîremêrd
Pîremêrd (jdb. 1867 Silêmanî − m. li Silêmaniyê) helbestvan, rojnamevan û rexnegirê kurd bû.