cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lanuéjouls
Lanuéjouls, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Modêlê RGB yê rengan
Modêlê RGB yê rengan modêlekê zêdekirinê yê rengan e ko zêdekirina rengên sor, kesk û şîn ji bo çêkirina rengên dî bikar diînit. Navê modêlê û kurtenavê wê ji navê her sê rengên pêşekanî anko sor, gesik û şîn bi zimanê Inglîzî (red, green û blue) hatîye. Ev sê rengên pêşekanî ne her ew rengên pêşekanî yên sor, şîn û zer in ko di hunerî da bi navê rengên pêşekanî dihên niyasîn.
Modêlê rengan yê RGB bi xwe diyar nakit ka sor, şîn û kesik çi reng in û heta ev jî nehên diyarkirin rengên ko ji têkhilkirina wan sê rengan jî çê dibin bi diristî nahên diyarkirin. Bi vî awayî ev modêlê rengan dibit fezayê serberdayî yê rengan, mîna Fezayê sRGB yê rengan an Adobe RGB.
Saint-Pierre-d'Argençon
Saint-Pierre-d'Argençon, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Ebermannstadt
Ebermannstadt, bajarekî navçeya (Landkreis) Forchheimê li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Jessicka
Jessicka Addams, (Fort Lauderdale, Florîda, DYA) strannivîs û hunermendekî amerîkî ye. Bi navê xwe yê profesyonel Jessicka tê zanîn.
Jînenîgarî
Addams di 14ê sibata 2006an de, (Roja evîndaran) ew û hevkarê wê Christian Hejnal bi hev re nîşan bûn. Daweta wan di 13'ê Cotmeha 2007'an de li Oviatt Penthouse a Los Angelesê pêk hat û gelek kesên navdar beşdar bûn. Bi zewacê re paşnavê xwe wekî addams guhert.
Di 20ê çiriya pêşîn a 2017an de, Addams di facebookê de nivîsand û basîsta hevala wê ya berê ya Twiggy Ramirez basîst Marilyn Manson, dema ku ew zewaca wan di salên 1990an de wî bi destdirêjiyê tewanbarkir; her çend jî wî tewanbarkir kir ku ji aliyê wî ve, ew rastî tundûtujiya nav malê û îstîsmarkirina hestyarî hat. Di 24ê çiriya pêşîn a 2017an de Marilyn Manson di Facebookê de belav kir ku piştî vî bûyerê koma wan bi White re rêya xwe ji hev qetandiye.
Nûdêh Kewne
Nûdêh Kewne gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Qeralera Axateqî
Qeralera Axateqî gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nexweşxaneya Gazi Yaşargil a Amedê ya Fêrbûn û Lêkolînê
Nexwşxaneya Gazi Yaşargil a Amedê ya Fêrbûn û Lêkolînê (bi tirkî: Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğetim ve Araştırma Hastanesi), nexweşxaneyeke Amedê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Qeralera Axateqî
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (54 malbat) bûn.
Soskun
Soskun an Sozun, gundekî bi ser navçeya Erdîşa Wanê ve ye. Li nav gund heft dibistan hene. Tê texmînkirin ku hejmara nifûsa gundê digihe 3 - 4 hezarê.
Seelbach bei Hamm
Seelbach bei Hamm şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Sirgûnkirina kurdan
Sirgûnkirina kurdan li sala 1916an hêdî hêdî destpê dike heta sala 1934an. Bi dehhezaran kurd ji Bakurê Kurdistanê sirgûnî herêmên tirkan kirin ku kurdbûna xwe jibîr bikin û bibin tirk.
Li sala 1960ê kudeta li Tirkiyeyê çêdibe. Di encama kudetayê de kurd jî dikevin bin givaşa dewleta tirk. Gelek kurd, ji ber hêceta armanca avakirina dewleta Kurdistanê, sirgûn dibin bo rojavayê Tirkiyeyê.
Pûxîk
Pûxîk, Poxîk, anku Pûẍîk, Poẍîk, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Qewal, Colemêrg
Qewal (bi tirkî: Kavalköy), gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Şêxan, Licê
Şêxan, gundekî girêdayî navçeya Amedê Lîcê ye. Li rojhilatê Licê, 6 km ji Licê dûr e. Gundekî biçûk e, bi qasî 30-40 malî ye. Pêşî li qontara çiya bû, piştî erdheja 1975 an gund daxistin rasta bin riya Licê û Pasûrê. Gomeke wê heye. Bi kurmancî dipeyivin. Ji salên 65an ve dibistana sereta heye. Niha dibistan girtiye û şagird diçin dibistana navenda Licê. Dewletê navê Gurbeylî lê kiriye.
Liaoyuan
Liaoyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Grand-Auverné
Grand-Auverné, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Liaoyuan
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.176.645 kesî
Roşan Lezgîn (kirmanckî)
Roşan Lezgîn, serra 1964 de dewa Dingilhewa ya Licê de ameyo dinya. Tena çar serrî mekteb wendo. 1995 ra nata zafê kovar û rojnameyan de bi kurdkî (kirmanckî û kurmanckî) û tirkî nuşteyê ey weşanîyay. Roşan Lezgînî bi kitabê xo yê hîkayan (Binê Dara Valêre de) xelata edebîyatî ya Apec Förlag AB-2002 girewte. Hewna bi yew hîkaya xo (Serkewtena Zerencan) Musabeqeya Hîkayanê Seba Domanan a Yewine ke Beledîyaya Sûrî ya Dîyarbekirî organîze kerdibî de xelata dîyine girewte.
Eserê eyê ke neşr biyê, nê yê:
Gundik, Mêrdînik
Gundik gundekî girêdayî navçeya Mêrdînik a Erdêxanê ye.
Roşan Lezgîn (kirmanckî)
Tadayeyê (çarnayeyê) ey:
Wildeck
Wildeck şaredariyeke navçeya (Landkreis) Hersfeld-Rotenburg li Hessen, Almanyayê ye.
Kadûn
Kadûn, gundekî ser navçeya Qilabana Şirnexê ye.
Ehrîman
Ehrîman, Angra Mainyu têgîneke ji Avestayê ye. Girdîgarekî, xwedayiyekî sereke yê ola Zerdeştîtîyê ye. Bo gotineke din, yek ji di alîkarên Ahûra Mezda ye. Hurmuz (Spanta Maînyû) girdîgarê başî û çêyiyê, Ehrîman jî yê xirabî û tunekirinê ye. Di ola kevn a kurdan Zerdeştîtiyê de, diviyabû bawermend di kesayetî û jiyana xwe de di riya Hurmuz jê berpirsiyar e, riya başî û qenciyê bigirta. Lewra Xwedê ew xwestiye. Di sembola olî ya Zerdeştîtiyê de (Firawer) de berê mirov, berê bawermend berî bi Hutmuz e, pişta xwe daye Ehrîman. Ehrîman jî divê neyê jibîrkirin, lewra jiyanê de xirabî jî heye, xirabî jî xwedî hêz ê erkê ye. Bawermend divê ti carê xirabiyê jibîr neke, cidî bigire. Wê demê dikare xirabiyê bibîne, binase û serî pê re derîne.
Saint-Sauveur, Hautes-Alpes
Saint-Sauveur, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Ehrîman
Mirov di kesayetî û kirinên xwe de azad e. Heger bawermend başiyê bifikire, başiyê biaxive, başiyê bike, viya di cîhana xwe ya hundirî û ya derveyî de serdest bike, berî bi pardêzê, bihuştê diçe, ruhê wê tê bixelatkirin û bêdawî dijî.
Ehrîman, Angra Maînyû, tê wateya "ruhê rûxîner, hêza tuneker". Hurmuz, Spenta Maînyû jî tê wateya "ruhê avaker, hêza çêker".
Qeralera Hacîqasim
Qeralera Hacîqasim gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 186 kes (46 malbat) bûn.
Wêneyên Bîranîn
Pirtûka helbestan a bi navê Wêneyên Bîran ya Rukiye Ozmen di sala 2002´an de ji hêla Weşanên Rewşen ve hate weşandin. Pirtûk ji 32 helbestan pêk tê.
Ebern
Ebern, bajarekî navçeya (Landkreis) Haßbergeê li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Mezra, Dutax
Mezra, gundekî bi ser navçeya Dutaxa Agirîyê ve ye.
Hesenawat
Şûn: Îran, Xorasani Rezevî, Şaristani Deregez, Dêhêstani Qerebaşlo
Nav: Hesenawat;            Ḩasanābād;        حسن آباد
Gewra
Gewra gundekî ser navçeya Pasûrê ye bi şeş malan pêk tê. Debara gund li ser heywantiyê ye.
Hesenawat
Dorber: 1.53 km
Rûber: 9.87 hêktar
pirtirîn bilinî: 589 mêtr
Kêmtirîn bilinî: 581 mêtr
Trenton, Nû Jersey
Erdnîgarî
Bajar di parêzgeha Mercer County de ye. Koordînatên wê yên erdnîgarî: 40,22 Grad Bakur û 74,76 Grad Rojava.
Hesenawat
ziman: kurmancî
Trenton, Nû Jersey
Dîrok
Di sala 1714'î de karsazeke Îngîlîz bi navê William Trent herêm kirriye û destpêka avabûnê jî wiha destpêkiriye. Di sala 1790'î de bûye paytext.
Hesenawat
serjimarî 1385: 58 malbat; 266 kes
Hêlîpan: 37°20’23.97″N
Hêlîlar: 59° 8’15.92″E
Grandchamps-des-Fontaines
Grandchamps-des-Fontaines, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Hesenawat
Kurek (2.1 km)
Kumac xor (3.8 km) Nuawat, espiyan(4.2 km)
Lutry
Lutry, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Vaud a herêma Lavaux-Oronê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Kurdkirin
Kurdkirin guherîneke çandî ye di nav gelên hatine Kurdistanê. Bi proseyeke nezordarî bûne kurd.
Brachbach
Brachbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Nêrwan, Bane
Nêrwan gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Oppenheim
Oppenheim, bajarekî navçeya (Landkreis) Mainz-Bingenê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Kanî Maroka
Kanî Maroka an Kanî Marok, gundekî bi ser navçeya Gerdî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Montoulieu, Hérault
Montoulieu, Hérault, komuneke departementa Hérault ya herêma Oksîtanyaya li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Mîrîtiya Hezo
Mîrîtiya Hezo, mîrîtiyek kurd e ku di navbera salên 1080 û 1598an de heqim kiriye. Ew zarokên rêveberên Bidlîsê apê wan in. Ji Xelatê hatine û li Bidlîsê bicîh bûne. Ji bo Îzedîn beg ji mîrîtiyan wan re Ezezîn jî hatiye gotin. Îzedîn Beg di heman demê de birayê piçûk ê Ziyaeddîn e, ku ew bav û kalê Biryarnameyên Bedlîsê bû. Ji ber ku Kurdan digotin Izzettin (Ezezin, Ezezdin, Ezdin), Emîran Hezo bi nave Ezezan dihatin nas kirin.
Gundik, Qereçan
Gundik gundekî girêdayî navçeya Qereçan a Erzîromê ye.
Koma genim û kurtîjan
Koma genim û kurtîjan, koma çîmenên xozanan (Poales) komeke riwekan e, li ser Commelinidae ya yekqalikan tê hejmartin. Ji riwekên kulîlkdar e.
Lapanouse-de-Cernon
Lapanouse-de-Cernon, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Çîrokên şevbihurkan II (pirtûk)
Çîrokên şevbihurkan - II kitêba çîrokan a Rukiye Özmen ku di sala 2006an de ji hêla Weşanên Mezopotamya ve hate weşandin. Kitêb ji 35 çîrokên gelerî pêk tê.
Saint-Véran
Saint-Véran, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
La Grigonnais
La Grigonnais, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Xeberdana Zimanê Kurmancî (pirtûk)
Xeberdana Zimanê Kurmancî an jî Risaleyî Tuhfe en-Nehlen fî ez-Zimanî Kurdan pirtûka Mele Mehmûdê Bazîdî ye ku di sala 1864an nivisiye.
Sûal: Roja we bi xêr. Cewab: Bi xêr hatî. Sûal: Tu ji ku yî? Cewab: Ez Mûşî me. Sûal: Ji ku ve têyî? Cewab: Ji Rewanê têm.
Sûal: Ji bo çi gerek ji hemû salan zêdetir bê ye? Cewab: Isale çire kêm hasil nebû. Sûal: Xwedê xweşî bidit serê hemûyan ew e. Cewab: Belê welleh xeber ew e.
Wereqên 1b-44a'yê nivîsara Mele Mehmûdê Bazîdî ye û bi xeta wî ye. Bazîdî rahênanin li ser axaftina bi Kurmancî, bi şêweya pirs û bersivê, ji bo şexsê Jaba amade kirine. Hevokên xwe ji jîyana rojane hilbijartine, da ku Jaba karibe danûstendinê bi mirovan re bike.
Çavkanî
Pirtûk
Otliqbelî
Otliqbelî, Otluqbelî, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Holnon
Holnon, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Famîleya tolikê
Famîleya tolikê (Malvaceae) navê famîleyeke riwekan e. Di desteya tolikiyan (tolikkî) (Malvales) de cih digire. 9 binekom, 243 celeb, 4.225 heya 4.300 endamên vê famîleyê hene. Li seranser erdê kêm-zêde tê dîtin.
Pêjer
Pêjer an jî aşpêj ji bo kesên ku di pîşesaziya xwarinê de li cîhên wekî xwaringehan xwarinê amade dikin pîşeyek e. Pêjer re carinan pêşeng/şef tê gotin, her çend li cîhana kulînakê jî, nasnav neguhêrbar in. Di nav berpirsiyariyên pêjeran de amadekirina xwarinê, birêvebirina stasyonên xwarinê, paqijkirina pêjgehê û alîkariya pêşengan. Dê xwaringeh li gorî stasyonên xwe yên hatine destnîşankirin sernavek bidin pêjer. Nimûne pêjerên varik, xwarina qelandî, kilêr û sosê.
Bawira
Bawira, gundekî bi ser navçeya Mêrgesor ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gundên eşîra Gerdî ye.
Aresing
Aresing şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Şê, Qilaban
Şê (bi suryanî : Ischy, ), gundekî ser navçeya Qilabana Şirnexê ye.
Nêyzerûd, Bane
Nêyzerûd gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Lyss
Lyss, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Bern a herêma Seelandê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Qeraler Tesûcî
Qeraler Tesûcî gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 428 kes (2279 malbat) bûn.
Şevger Hovik
Şevger Hovik (jdb. 5ê kanûna paşîn a 1957, gundê Kesîkê ya Bajarê Tirbespî) nivîskar, hunermend û stranbêjekî kurd e. Ew ji bavê xwe hînê stran û helbesta bûye. Bavê wî zaroktatiya xwe bi Saîd Axa Cezrawî rê li derbas kiriye û stranê ku ji wî hînbûye ji malbat û ji gundîyan rê gotiye.
Şevger Hovik di sala 1970î da bi Aramê Dîkran rê ku wê demê hatiye bajarê Tirbespî sitran gotiye û ev ji carên yekemînin ku ewî di nav gelde sitran gotiya.
Di sala 1974an da çûye Libnan û bi Mihemed Teyyîb Tahir rê stran gotiye û du staranên wî li Beyrûtê hatiye tomarkirin.
Le Saix
Le Saix, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Şevger Hovik
Ji sala 1973an vir de helbestên Kurdî dinivîse û heya niha nêzîkî 500 helbest nivîsîne û ev helbestana bi avayê fermî hê nehatine çapkirin. Pir hûnermenda awazên wî gotine. Di navbera 1981 û 1988an da di Koma Narînda berpirsiyariya hunerî kiriye. Ev kom aliyê Partiya Demokratîk a Kurdî li Sûriyê.
Çend Beşdarî û Berhemên Şevger Hovik
15 Vîdeo Klîbên wî hene (ev klîban ji aliyê kurê wî yê bi navê Şoreş hatiye çêkirin.)
Şevger Hovik zewiciye û xwedanê pênç zarokane.
Ferzê
Ferzê an jî Ferzende, Jêre gotine "Teyrê ser milê qîzan û bûkan", yek ji dengbêjên navdar e. Ji gundê Kevir a Milazgira Mûşê ye. Mamosteyê Reso ye. Bi navê Zekiyê Lawê Mîralî fîrarek ew kuştiye. Li ser kuştina Ferzê gelek şik hene. Herçendî dibêjin di dîlanekê de bi şaşî derb lê ketiye jî, hin kes di wê baweriyê de ne Ferzê ji aliyê dûgela Tirk ve hatiye ji holê rakirin. Lewra piştî vê bûyerê efûya Zekiyê Lawê Mîralî derketiye.
Berevanê derve
Berevanê derveberevanê paş lîstikvanekî li ser pozîsyona parastinê tîman de ye. Erka wê ya sereke ew e, ku pêşî li diyariyên cross lateral ji bo vekirina lîstika bihûrê ji pişt fişara li ser berevanê derve, bi taybetî jî di sîstemên lîstika bihûrê wek "4-3-3", "4-4-2" an "4-2-3" ji bo hilberîna ye. Li gel vê, bi piranî li wir berevanê derve, piştî nîşanên avêtinan e.
Ne weke parêzvanê navendî ya parêzvanê dilîze nêzîkî piçûk, ţermezarkirin lateral yên qada lîstika bihûrê de, heye û bi awayekî nuwaze rêzkirina êrîşeke. Ev rewşa ku yek ji bimeşînî herî mezin di futbolê modern e û lihevnekirin, dûrahiya a berevanê derveberevanê derveback ji xeta parastinê, xwe bi xwe ji bo netendurist hembervan heye. Bi vî awayî, berevanê derve paş rewşa bi hêz li aliyê din e, ew kes bi daxwaza hêza sprint mezin, ji ber vê bi êrîşan kir aliyan xwe, ji opsîyona hembervan û ji dest milk, divê bi lez vedigere opsîyona xwe yê sûcdar û bi xwe piştî belkî bi rê ve ji bo piştgiriya ji navenda xwe vedigere.
Lassouts
Lassouts, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Parzinandin
Parzinandin, şilavekî ku meriv dûkel bike û hilma ku bi destxistîye bi tîrkirinê ji hev cûdakirine. Metoda heri hesan e ji bo ji hev cudakirina maddeyen şilavî.
Kaxizê palavtinê: Filter paper
Ev kaxiz ji bo palavtin û parzandina hewa yan liquid ji tozên camid (solid) tê bikaranîn û li gor karê ku gerek bike ji maddeyên taybet û bi kunên pir biçûk ên cihêreng tê çêkirine.
Ev kaxiz çend deste ne:
Ji bo palavtina Hewayê,
ji bo Qehweyê,
ji bo Ardo, Mazot û Şewatokên ji niftê û
ji bo Labaratuwarê........
Kaxiza palavtina Hewayê ya nava makîneyê:
Qeralera Kûh
Qeralera Kûh gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 226 kes (64 malbat) bûn.
Bellengreville, Seine-Maritime
Bellengreville, komuneke departmena Seine-Maritime ya li herêma Normandiyayê ye ku li bakurê Fransayê ye.
Linjiang
Linjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 162.000 kesî
Ebû Leyla
Ebû Leyla (navê wî yê tev: Feysel Ebdî Bilal Sadûn, herwiha wek Şêrê Kobanê tê naskirin) (z. 1984 li gundê Qererişk, Kobanî – m. 5'ê hezîranê 2016, Silêmanî), kurdekî ji Mimbicê bû ku serdarê hêza Şems el-Şimal û endamê konseya leşkerî ya Mimbicê bû. Di şerê berxwedana Kobaniyê de binavûdeng bû. Di 3'ê hezîrana 2016'an de di dema operasyona rizgarkirina Mimbicê de li gundê Xefiet Ebû Qelqelê bi hawineke DAIŞ'ê giran birîndar dibe. Ew ji bo nexweşxaneya Şar a bajarê Silêmaniyê tê veguhêztin. Li wir jiyana xwe ji dest dide. Ebû Leyla bavê çar keçikan bû. Ew di 6'ê hezîranê de li Kobaniyê hate veşartin.
Îlancix
Îlancix, gundekî bi ser Dêhêstanî Qerebaşloyê ya şaristana Deregezê ya parêzgeha Xorasana Rezewî ve ye. Di gund de zimanê kurmancî tê axavtin.
Şûnên nîzik bi gundî
Hesenawat(2.4 km) Torki Derrêh (8.5 km)
Kelate Esedxan (9.4 km)
Guémené-Penfao
Guémené-Penfao, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Şaneşa
Şaneşa, gundekî bi ser navçeya Gerdî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Murray Bookchin
Murray Bookchin 14ê çile 1921 li New York çêbû û di 30 ê tirmeha 2006 de li mala xwe ya li Burlingtonê ji krîzeke dil jiyana xwe j idest da. Ew hem nivîskar hem jî Pirbêjekî Anarşist ku li Emrîka yê pir dihah naskirin û hezkirin bû. Her çiqas ew li Emrîka yê weke Ramanvanekî mezin yê çepgir werê naskirin jî, ew li dinyayê zêde nayê naskirin. Bookchin Damezrênerê ekolojiya civakî ye ; dibistana Ramanê ku cîranên nû têne nav polîtîka û felsefê di navbera mirov û derdorên wî.
Ew li New Yorkê çêbû û li wir mezin bû. Weke ku ew bi xwe jî dibêje, bi terpêkink(kîlot)ê xwe yê pedî yê sor, di nav îdêolojiya Marxsîst ya wî wextî de mezin bûye. Di cwantiya xwe de wî berê xwe da Troskîsmê û piştre hêdî, hêdî îlûziyonên xwe yên marxsiste-lenîniste, ji yekrengiya wan û ji giraniya wan terikandin. Wî Marxsizm bi zimanê marxsizma convoncionel rexne kir û ji vê yekê jî zûka hate naskirin.
"Boukchin her tim li hemberî Kapîtalismê sekinî û birevebirina herêmî parast. Van ramanên wî bandoreke ber biçav li keskan û li mirovên polîtîka ekolojîst kir.
Heta ku em xweşkatiya mirovatiyê û niwazên mirovatiyê tamîr nekin, xwiza û dinya na gihine xweşkatiya xwe." Civakeke ku ji nûve werê ava kirn. Divê mirov ji tiştên herî hesan bikevê nava kûrahiya jiyana xwe ji bona ku karibe ramana birêvebirina xwizayê ji dilê xwe derxe.
Ocelan jî ji bahsa vî nivîskar û fîlozofê hêja dike û wî wek mamosteyê xwe dibîne.
Proteales
Proteales komeke riwekan e, li ser riwekên kulîlkdar (Magnoliopsida) tê hejmartin. Riwekên vê komê ji derve ji hev cuda tên xuyandin. Lêkolînên nûjen ên molekûlarbiyolojîk rê da ku lêzimtiya di nava cureyan de bê dîtin.
Sîstematîk
Di vê komê de 3 famîle, 82 cins û 1610 cureyên riwekan hene:
Norefjorden
Norefjorden, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Norefjorden goleke çiyayî ya dirêj û teng e ku bi masîvaniya xwe tê zanîn. Erdê dorhêlê asê û daristanî ye. Pîvana perava golê 24,85 km û bilindahiya ji asta 265 mêtre ye.
Mijarên têkildar
Lîsteya golên Norwêcê
Berg im Gau
Berg im Gau şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Dynamo Kyiv
FC Dynamo Kyiv yaneyeke ûkraynî ya futbolê ye û ligel FC Şaxtar yaneyeke futbolê ya Ûkraynîyê ya herî navdar e.
Yarîgeha Dynamo Kyiv stadyûma Olîmpîyskiy e.
William James
William James (jdb. 11ê kanûna paşîn a 1842an, New York - m. 26ê tebax a 1910an, Chocorua, New Hampshire, USA) fîlozof û psîkologekî amerîkî bû, di psîkolojiyê de pêşengê bizava fonksiyonalîzmê, pêşengê pragmatîzmê ye.
Hochtaunuskreis
Hochtaunuskreis, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Hessen, Almanyayê ye.
Bîra
Birê an jî  avce vexwirak e û berê ceheyê vedigerînin maltê piştre maltê di bin hin şert û mercan bi ave tê meyandin û şiraya ku hatiye bidestxistin bi leblebûyê tê aromatizekirin û piştre ji bo fermantasyonê tê sekinandin. Di dawiya vî prosesêde bîra tê hilberîn. Bîra di rewşa ronda xwediyê gaza karbondîoksîtêye, bihn u tema wiya taybet heye. Vexwarineki kêm alkole(bi hecm %3-5). Peqokên ku di hindûre wîde hene, ji ber karbondîoksîtê çêdibin. Alkola ku di bîrayêda di dema mayandinêda ji ber xwe tê hilberîn û ji derve meriv nikare alkolê tevlî prosesê bike.
Rêja Alkolê ya bîrayê, li gor zêdebûn û kêmbûna malta ku di hundirê şira birayê tê guherandin. Malt, cehiya ku şindayî tê zûhakirin û pist re tê qelandin. Hilberîna wî direji heya berê mîladê dibe û di nava vexwarinada bîra ciheki taybet digre. Ji bo hilberîna bîrayê maddêyên xam û hilberîna lîtrekî bîra ev tişt lazimin.
TABLO: 1
Waje, Bane
Waje gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Bîra
Ji bo hilberîna lîtreyek bîra
Malt Gr. 175
Maddeya îlawe
Leblebû Gr. 1,7
Hevirtirşê Bîrayê Gr. 5
Maddêyên îlawe ên ku tevlê maltê dibe li gor cûreyên xwe û li gor methoda hilberînê tên guhertin. Bîra li gor fermantasyona bin û ser vediqete du besa. Beşa yekemda Pîls, München, Dortmund û beşa fermantasyona ser jî Ale, Stant u Kölsch hene.
Wateyên din
Bîra ( bi tirkî: Üçkuyu ) jî gundekî girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye. Li Bîra, Dêrika Çiyayê Mazî binêre.
Maienfeld
Maienfeld, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Graubünden ya herêma Landquartê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Bafê
Di gundê de 2 zevî hene, her zevîyekî ji aliyê taxekî ve tê bikaranîn. Lê 4 tar ên Bafê hene. Her çiqas niha şênî gelekî kêm bûbin jî tar hemû ava ne. Rêya gund ji cadeya qîr û zivt-asfalt 7 km. dûre. Lê rêya Bafê 2022an de jî xerabe bû
Bafê bi Axa xweve gelekî dewlemend e, rez, dar û deviyên wê gelekin.
Çanda Bafê gelekî ciherenge. Stran û kilamên herêmên Tor û Botanê li Bafê tên gotin. Dawet û reqsên Bafeyîyan jî ji her du herêman hatina girtin. Mamik, çîrok û zûgotinok gelekî rengîn in. Ji ber ku li ber ava Dîcleyê hatîye avakirin tekilîyê Bafê bi herêma Bota re gelekî xurt in. Jixwe ji gundîyên Bafê re dibêjin "Harûnî"
Ava Bafê
5 km berîya hê mirov negihaştî gund, gola Eresê heye.
Ava Bafê ji Kanîya Qesara tê. Kanîya Qesara li başûrê gund, li aliyê rastê di bin şiharê Bafê re dimîne. Gundî hemû ava xwe ji wir tînin. Ava kanîya Qesara aveke cemidî ye. Gundîyan ji bo sewalên xwe delav çêkirine da ku sewal bikaribe jê avê vexwe û kanî jî neyê lewitandin.
Saint-Pierre û Miquelon
Saint-Pierre û Miquelon (bi fermî Collectivité d'Outre-mer de Saint-Pierre-et-Miquelon) navê du giravên bixwerêveber yên girêdayî Fransa ne. Saint-Pierre û Miquelon dikevin bakur-rojavayê Okyanûsa Atlantîk û 60km nêzî parêzgeha Kanada Fondlanda Nû û Labrador e.
Ebersbach an der Fils
Ebersbach an der Fils bajarokekî navçeya (Landkreis) Göppingenê ya herêma Baden-Württemberg a Almanyayê ye.
Zêt
Zêt, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Hesen Xeyrî Beg
Hesen Xeyrî Beg (j 1881 (1497), Xozat, Dêrsim) - (m 1925), siyasetmedarekê kurd e ji Dêrsimê.
Çûrezme
Çûrezme, Çorezme, Çûrûzme, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Mîrîtiya Gêl
Mîrîtiya Gêl (Ss 11-1845) di nîvê duyemîn ê sedsala 11an de ji hêla Pir Bedir ve ku ji neviyê Mîr Mansur e, bi alîkariya eşîra Mirdasî û hin eşîrên Kurd û Zaza li herêma Diyarbekirê hate damezrandin.
Li ser têkiliyên Mîre Gêl u bi Selçûqî, İnaloğulları, Artukidi,Dewleta Selçûqiya Anatoliyê, İlhanli û Celayirên ku li Diyarbekir û derdora wê serdest bûn re, têra xwe agahdarî tune.
Ew mîrîtî heya sedsala 19an hebû. Her çend di rêvebiriya Osmanî de di derbarê tixûbên mîrekiyê de têra xwe agahdarî tunebû, lê li gorî tomarên James Brant, konsolosê Brîtanî li Erziromê yê, ku di seredana xwe ya sala 1838-an de çû serdana Mîrîtiya Gêl jî, li binê mîrîtiyên de sad u pêncî gund hebûn.
Li gorî siyaseta navendîparêziyê ya ku piştî Biryarnameya Tanzimate di sala 1845-an de li Parêzgeha Diyarbekirê dest bi sepandinê kir, u emîrti qediya.
Homblières
Homblières, komuneke departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ye ku li aliyê bakurê Fransayê ye.
Qeralera Lutfilla
Qeralera Lutfilla gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (29 malbat) bûn.
Guenrouet
Guenrouet, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Nexweşxaneya Dewletî ya Bismilê
Nexwşxaneya Dewletî ya Bismilê (bi tirkî: Bismil Devlet Hastanesi), nexweşxaneyeke Bismilê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Salérans
Salérans, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Xezekiyan
Xezekiyan, Xezekyan (1928: خذكيان / Hasékyane (Xezekyan); bi tirkî: Bağışlı), bajarokekî Colemêrgê ye.
Zado
Zado, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Standard Liège
Royal Standard de Liège yek ji yaneyên futbolê yên herî navdar ên Belçîkayê ye û yek ji tîmên herî serketî yên Belçîkayê ye.
OBS Studio
OBS Studio (di heman demê de Nermalava Weşana Vekirî an jî OBS, bi kurtî) sepaneke belaş, çavkaniya vekirî, û platform-derbasbar sepana girtina dîmender û weşanê ye. Ew ji bo Windows, macOS, Linux û BSD heye. Projeya OBS li ser platformên Open Collective û Patreon pere berhev dike.
Kalû
Kalû, gundekî bi ser Dêhêstani Qerebaşlo yê ya şaristana Deregezê ya parêzgeha Xorasana Rezewî ve ye. Di gund de zimanê kurmancî tê axavtin.
Nygardsvatnet
Nygardsvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Buskeruda Norwêcê de ye. Pîvana perava golê 17,25 km û bilindahiya ji asta deryayê 991 mêtre ye.
Tûjo
Tûjo, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Zîro, Qerekose
Zîro yek ji wan gundan ê ku ser Qerekilîseya parêzgeha Agiriyê ye.
Zîro gundeki bi avî ye, ber vê jî axa kewşenê Zîro rêçeke pir dide. Çemê Muradê jêra gund re dikişe. Piraniya Zîroyiyan ji eşîra Redkî berekên kumkî û torin in.
Xanedana Eyûbiyan
Xanedana Eyûbiyan, xanedanekî ya dîrokî bû. Malbata Selahaddîn Eyûbî, malbateke kurd e ji êla Rewadiyan e. Ji vê êlê Şadî bi herdû kurên xwe re Esededîn Şêrko û Necmedîn Eyûb ji gundê Ecdankanê çûne Bexdayê û ji wir jî piştre çûn li Tikrîtê bicihbûn. Şadî li Tikrîtê mir û herdû kurên wî çûn ketine xizmeta Mucehededînê Gîtanî de. Gîtanî dît, ku Eyûb jîr û zane ye, rabû wî xist destkarê Tekrîtê. Selaheddîn Eyûbî di 1136 an de li Tekrîtê hate dinyayê. Bav û apê Selahedîn çûne cem Îmadedîn Zengî xwediyê Mûsilê. Wî gelekî guh da wan û Eyûb kire waliyê Belbekê.
Dîrok
Piştî mirina Îmadedîn Eyûb bi maltaba xwe ve çû Şamê û xwe gehande Nûredîn kurê Îmadedînê Zengî xwediyê Helebê. Nûredînê Zengî Hims û Rehba dane Eyûb û ew kire mîrekî mazin, Şêrko jî rêkire Misrê, da şerê melek Mensûr bike, yê destdirêjî şawîrê kiribû. Şêrko biraziyê xwe Selahedîn jî bixwe re bir. Şêrko ji ber mêranî û rastiya xwe bûbû destê siltan Nûredîn, yê rastê. Şêrko piştî demekê vegera welatê Şamê, ji hingî ve êdî rola Selahedinî siyasî destpê kir û berz bû.
Ji ber ko Frengan çavên xwe berdane Misre, Şêrko dîse vegerayê û Selahedîn jî rêkire bajarê Skenderiyê. Şêrko wezîrê Misrê bû û dest li ser danî. Ta mirina wî sala 1168 her Şêrko karûbarê Misrê gerand. Piştre li wir Selahedîn bû wezîrê pêşî, lê ji ber rastî û dadeweriya xwe êdî ew bûbû şahê dilê misriyan. Selahedîn Freng di şerê li Dimyatê de şkand. Bavê wî jî hate Misrê, gehayê. Piştî mirina xelîfê fatimî Adid (al-'Adid) êdî Selahedîn bû serdestê Misrê yê bêhempa. Û piştî ko Nûredînê Zengî mir êdî Selahedîn xwe kire siltanê Misrê. Bi vê hikmê malbata Eyûbiyan sazkir.
Yek ji mezintirîn bûyerên di dîroka erebî de vekirina eyûbî, ya welatê Yemenê ye. Ji ber ko mîrekên eyûbî bi vê vekirinê Yemen, Misir, Sûriya û welatê Cezîrê (niha di nav destê Sûrî, Îraq û Tirkiyeyê de ye) kirine yek. Bi vê yêkitiyê biserketina mezin li ser xaçeperestan bû û welatê ereban gehane hev.
Hikûmdar
Hikûmdaren Misirê
Hikûmdaren Sûriyê
Mîren Helebê
Mîren Hemayê
Mîren Homîse
Mîren Kêrak
Mîren Yemenê
Mîren Cîzîra Botan
Mîren Heskîfê
Laval-Roquecezière
Laval-Roquecezière, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Tevgera Goran
Goran, Gorran, partiyeke siyasî ye ku di sala 2009ê de li Başûrê Kurdistanê peyda bûye.
Laval-Roquecezière
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Tevgera Goran
Goran bi kurmancî guherîne. Serokê yekem Newşîrwan Mistefa bû. Newşîrwan Mistefa û gelek endamên vê partiyê ji YNKê veqetiyan û dijî PDKê û YNKê derketin. Di hilbijartinên 2009ê de 25 kursî di parlamena Başûrê Kurdistanê de bidest xistin. Di hilbijartinên 2013ê de jî bûn xwedanê 24 kursiyan û her wisa di parlamenê de bûn duyem partiya herî mezin.
Nexweşxaneya Dewletî ya Çêrmûgê
Nexwşxaneya Dewletî ya Çêrmûgê (bi tirkî: Çermik Devlet Hastanesi), nexweşxaneyeke Çêrmûgê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Bergheim, Bavyera
Bergheim şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Berdê
Berdê, gundekî bi ser navçeya Gerdî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Fortran
Fortran (kurteya Formula Translating System e) zimanekî programçêkirinê yê gelekî kevn e. 1957 ji bo zanayan hatiye çêkirin. FOR-TRAN tê maneya Formula Translator yanê, Wergera Formûlan. Hînjî di nav zanistan da gelekî meşhur e. Bi sed hezaran koden bi vî zimanî hatiye nivisandin û gelek kitêbxaneyên programçêkirinê yên zanistî yên baş hatiye pêkanîn. Mînakên van kitêbxaneyan:
Martigny
Martigny, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Valais ya herêma Martignyyê ye.
Ewa Farna
Ewa Farna (z. 12 Tebax 1993), stranbêja Polonî-Çekî. Wî pênc albûmên studyoyê yên bi zimanê Polonî û çar Çekî derxist û ji bo wan hem li Polonya û hem jî li Çekyayê sertîfîkayên platin û zêr stendin. Farna stranbêja herî ciwan e ku li Komara Çek di warê bazirganî de serketî ye. Wî di 2013 de SuperStar ya Çek û Slovakî, di 2014 de li ser X Factor (Polonya) wek jurî kar kir, û naha li Idol (Polonya) endamê juriyê ye. Çile 12, 2018. "Never Enough" ji hêla Loren Allred ve. Konser 2018, Tel Aviv, Israîl. Di heman demê de ji bo temsîlkirina Slovakya jî tê zanîn. Di "Rizgar" de ji hêla Anggun. Pêşbaziya Strana Eurovision 2008. Li Belgrad, Sirbistan.
Jînenîgarî
Farna di 12-ê Tebaxa 1993-an de ji malbatek Polonî ku li gundê Vendryně yê nêzîkê Třinec, Komara Çek rûniştibû, hat dinê. Wî dibistanek seretayî ya Polonî li Vendryně, dibistanek hunerî ya pênc salan û Gymnasiumek Polonî li Český Těšín xwend. Her weha dibistanek dansê xwend û fêrî lêdana piyanoyê bû. Farna yekem carî piştî ku di pêşbaziyên herêmî yên talent de li Komara Çek û Polonya di 2004 û 2005 de serketî bal kişand. Piştî ku ji hêla hilberîner Lešek Wronka ve hate dîtin, wî di sala 2006-an de albûma xweya yekem Mutls mě vůbec rád derxist. Objev ev roku qezenc kir. Di sala 2006-an de xelata Český slavík ("Czech Nightingale") ("Peyxama Sala") ji bo anketa muzîka neteweyî. Ticho, albûma wî ya duyemîn, ku li Komara Çek gihîşt rêza du, û guhertoya Polonî ya albûma wî ya yekem, Sam na Sam, di 2007-an de derket. Piştî gerê, konsera DVD Blíž ke hvězdám bû albuma herî firotirîn. DVD-ya muzîkê ya 2008-an li Komara Çek. Di destpêka 2009-an de, guhertoya polonî ya albûma wîya duyemîn bi navê Cicho derket. Her weha, di 2010 de, Ewa di xelekek "Hela w opalach" de cih girt.
Qerebalix
Ewa Farna di 22-ê Gulana 2012-an de di navbera bajarên Třinec û Vendryně de otomobîla xwe qeliband. Wî tenê êşikên piçûk kişand. Li gorî ceribandinek bêhnê, wî di bin bandora alkolê de ajot, û naveroka alkola xwîna wî ji 1 kêmtir bû. Rojek pêşîn, wî derbasbûna mezinbûna xwe pîroz dikir û li pişt çerxê di xew re çû. Wî ev yek ji ber westandina ku ji ber rûniştina teng a hefteyê berî azmûnê çêbûbû sûcdar kir.
Hemkomarî
Ewa Farna ji malbatek welatparêz a Polonî ji gundê Wędrynia (bi polonî: Wędrynia) li herêma Zolzia ye. Bavê wî, Tadeusz, muzîkjenek e ku di komên gelêrî yên polonî yên herêmî de dixebite. Her çend Parna bi berdewamî dîyar kir ku ew xwe mîna "polê serbilind" hîs dike, hemwelatîbûna wêya polonî-çekî ya dual heye. Ew ji bo mafên hûrgelê Polonî li Komara Çek kampanyayên bi hêz dimeşîne û gelek caran bi Kongreya Polonî ya li Komara Çek re hevkariyê dike.
Sêgirik, Qilaban
Sêgirik an jî gundê Sêgirkê, gundekî ser navçeya Qilabana Şirnexê ye.
Asîngiran
Asîngiran, Asîngeran (bi tirkî: Boybeyi), gundekî ser bajarokê Xezekiyan ê Colemêrgê ye.
Ragip Zarakolu
Ragip Zarakolu (jdb. 1948 Büyükada) nivîskar û weşangerek e.
Ragip Zarakolu xwediyê Weşanxaneya Belge û rojnameya Alternatîfê ye û di nivîsarên xwe de bi piranî li ser mijarên wek mafê mirovan û kêmahiyên neteweyî disekinê. Ragip Zarakolu ji destpêka nivîskariya xwe de bi zordestiyên dewleta tirk re rûbirû maye û gelek caran hatiye dadgehî kirin û ceza lê hatiye birîn. Di sala 1972yan de Ragip Zarakolu du sal cezayê zinadanê wergirt. Ragip Zarakolu bi Ayşenûr Zarakolu re zewicî bû.
Qerayî
Qerayî gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Sait Kendirci
Sait Kendirci (1959, gundê  Zehvanê, Sirûc, Riha) helbestvanê kurd.
Jiyana wî
Sait Kendirci bavê 6 zarokan e û jiyana xwe li navçeya Sirûcê derbas dike. Di sala 1976ê de dest bi nivîsandina helbestan kir û bi helbestan 37 sal derbas kir, heta niha nêzîkê 400 helbest nivîsand.
Gelek helbestên wî li ser radyo û rojnemeyan hate weşandin, her helbestek cîhê  xwe cihê ye. Di sala 2010ê de ev helbest bi navê "Tû jî Dilgêş Nabî Sirûc?" hunermendê ciwan Necatî Canpolat bi vê stranê rap xwend û zor hate ecibandin. Helbestvan Sait Kendirci li ser vê helbestê xwe ragihand ku "Min vê helbestê 20 sal berê nivîsand lê ez dibînim min di naveroka helbestê de çi kêmasî û pirsgirêk nivisiye, hîn jî ev pirsgirêk û kêmasî hemû îro li ser axa Sirûcê jîn dike. Ev  helbesta hate ecibandin, nîşana deng û qêrîna Sirûcê ye."
Her çend wî di sala 1979-an de wekî leşker hat hesibandin, ew li navçeya Suruçê 14 demjimêran hat îşkencekirin.
Helbestvan Sait Kendirci îro li navçeya Sirûc a Rihayê dijî.
Helbestvan bi albuma xwe ya ku ji sala 2009-an ve ew di platformên cuda de xebitî ye, albûmek helbesta 13 parçeyî pêk tê.
Pirtûka helbestê
Di 5ê tîrmeha 2014an de, Waliyê Sirûcê Zira Çöker jî xebata xwe li Şafak Vakti, pirtûka yekemîn a dibistana dibistana seretayî, amade kir. Pirtûka helbestê ya ku ji hêla weşanxaneya Şanlıurfa Sembol ve hatiye weşandin 165 rûpel e û ew di nav 82 berheman de ye.
Albûma helbestê
Ew albûmek helbestê ye ku bi navê Kalbim Ağriyor tête weşandin, ji 16 berheman pêk tê, 6 ji wan bi kurdî ne û 10 ji wan bi tirkî ne, ji bernameyên radyo û televîzyonê ku ew di sala 2009an de hoste kir. Ev yekem albuma helbestkarê helbestê ji hêla Mehmet Kendirci ve hat çapkirin û ev albûm bi riya înternetê belaş hate belavkirin.
Ebersbach-Neugersdorf
Ebersbach-Neugersdorf, bajarekî navçeya (Landkreis) Görlitzê li herêma Saksonya ya Almanyayê ye.
Guérande
Guérande, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Kroat
Kroat yan ji Xirwat (bi kroatî: Hrvati) komek etnîkî ya Slaviya Başûr e ku çand, dîrok û zimanek Kroatî ya hevpar parve dikin. Kroat bi piranî Katolîkên Roman in. Zimanê Kroatî li Kroatya, Yekîtiya Ewropî û Bosniya û Herzegovîna, zimanê fermî ye. Kroat bi qismî li welatên cîran û li welatên din ên Ewropaya Navendî û başûrê rojhilatê Ewropayê ku li welatên wekî Awistirya, Slovakya, Slovenya, Mecaristan, Serbîstan (bi giranî li Eyaleta Xweser a Vojvodîna), Romanya, Montenegro (bi giranî li Boka Kotor), Makedonyaya Bakur, Kosova, Îtalya û welatên din ên cîhanê belav bûne.
Ji ber sedemên siyasî, civakî û aborî gelek Kroat koçê Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr Awistralya û koçê Zelanda Nû bûne. Piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn, bi alîkariya girseyî ya civakên berê û Dêra Katolîk a Roman, diyasporayek kroatan hatiye avakirin.
Li gorî texmînan wekî nifûsa Kroatya hêjmarek mezin ji gelê kroatan li derveyî welatê xwe dijîn. Kroatiyên li derveyî welat bi piranî li Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr, Ewropaya Rojava û Awistralyayê dijîn.
Padîşahiya Serdema Navîn a Kroatya yekem dewleta slavî bû ku wekî padîşahiyek navneteweyî hatiye naskirin.
Koka kroatan
Koka Kroatan a beriya koça mezin a Slavan ne diyar e. Koka navê "Hirvatî" (bi kroatî Hrvat) wekî ne diyariyek dîrokî dimîne ku nav bi her awayî ne slavî ye. Çend hîpotez derketine pêş ku îhtîmala herî mezin “teza îranî” ye. Lêbelê, ev ji hêla tezên protokronîst ve têne pirs kirin ku koka eşîra yekem a Kroatî vedigere bi qasî 10.000 salan li bakurê Asyaya Navîn, heya zincîre çiyayên Uralê ku li gorî van tezên heyî yên li Kroatya, dibe wargeha eslî ya Slavan. Ev tez li ser projeya jenografiyê ne û di nav koçên Hind û Îranî de cih digirin.
Teoriya îranî
Li gorî teoriya “Îranî”, Kroat bi eslê xwe ne slav in, xizmên îraniyan in. Rewangeh etîmolojîk e ku peyva kroat wekî xrovat tê şîrove kirin ku dê ji xo-ur-vatha ya îranî ya kevn, peyva farisî ya kevn ku tê wateya "hevalbend". Li gorî vê teoriyê koka kroatan ji gelê kevnarê îranî Alanan tê û bi vî yekê bi îraniyan ve girêdayî ne.
Gotina yekem a navê "kroatî" (Horouathos) di du nivîsên bi alfabeya yewnanî de li ser Kevirê Tanais, ku ji dora sedsala 3an a di sala 520an vedigere û li Azov a Kirimê ser kevirê Bendera Tanaisê ya li Deryaya Azovê hatiye dîtin. Herdu tablet li Muzeya Arkeolojîk a Saint Petersburgê (Rûsya) têne parastin. Yek ji herêma tevhevbûna Çemê Donê ku li nêzîkî herêma Azovê ye bi navê Horvatos hatiye binavkirin.
Dogonbedan
Gachsaran
Fobî
Peyva fobî ji Phobos a Grekî tê. Phobos di mîtologiya Grek a Antîk de xwedayê dehşetê ye. Tirsa ku jiyana rojane asteng dike, tirsa li derê hişarê, tirsa di mercên awarte de hatiye fêrbûn e.
Tirs yek ji sazûmaniyên xwe parastina mirov a sirûştî ye. Tirs ji hişarê derketibe ango ji kontrola hişarê derketibe ew êdî fobî ye û jiyana asayî dike xetereyê, asteng dike. Tirs di xizmeta jiyanê de lê fobî li dijî jiyanê ye. Lê bingeha fobiyan ne tenê tirs e. Anksiyete û elementên binhişarê ji yek ji sedemên fobiyan in. Bo mînak fobîk (kesê ku fobî pê re heye) ji rewş û objektên li derî tirsê ye jî ditirse. Wekî tirsa ji danûstandinê. Hin fobîk bêî tedawî nikarin herin bazarê an dikanekê tiştan bikirin. Bingehên fobiyan him realîst in him jî berevajiya wê.
Sigmund Freud fobiyan bi nakokiyan di asta binhişarê ve girêdide. Derûnînasên ji dibistana tevgerzaniyê wan bi refleksên fêrbûyî ve girê didin.
Hin sîmptomên fobiyan
Mirov dikare fobiyan di 3 komî de kom bike. Fobiyên fonksiyonî, fobiyên objektî û fobiyên rewşî.
La Salle-les-Alpes
La Salle-les-Alpes, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Qaçaxo
Qaçaxo, gundekî girêdayê navçeya Têrcan a Erzînganê ye.
Şeko
Şeko, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Tîp
Tîp sîmbolên ku di pergalên nivîsînê yên alfabetîk de ji bo dengên di zimên de tên kar anîn e. Peyva herf jî peyveke ku heman me'nayê da tê bikarânîn.
Tîpên dengdêr û tîpên dengdar hene. Wekî din tîpen hûr û girdek hene.
Alfabeya Erebî : ﺍ, ﺏ, ﺕ, ﺙ, ﺝ, ﺡ, ﺥ, ﺩ, ﺫ, ﺭ, ﺯ, ﺱ, ﺵ, ﺹ, ﺽ, ﻁ, ﻅ, ﻉ, ﻍ, ﻑ, ﻕ, ﻙ, ﻝ, ﻡ, ﻥ, هـ, ﻭ, ﻱ
Alfabeya Îbranî: א, ב, ג, ד, ה, ו, ז, ח, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, ע, פ, צ, ק, ר, ש, ת.
Alfabeya Kîrîl : А, Б, В, Г, Д, Е, Є, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ю, Я, Ь, Ы, Ё, Ъ,
Alfabeya Latînî: A, B, C, Ç, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Alfabeya Yewnanî: α, β, γ, δ, ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ, ν, ξ, ο, π, ρ, σ, τ, υ, φ, χ, ψ, ω
Michael Peinkofer
Michael Peinkofer ( jdb. 1969) nivîskar, rojnamevanê fîlmê û wergêrekî alman e.
Jiyan
Piştî xwendina almanî li Munîhê, digel mijarên piçûk dîroka û zanistên ragihandinê, yên ku wî bi masterê xelas kir, wî wek rojnamevan û wergêr xebitî. Wî di binavên cuda cuda de li dor 180 roman di cûrbecûr celebên wêjeyî de nivîsandiye. Di 2000an de wî bi Die Bruderschaft der Runen bestsellerê xweyê yekem girt. Berhemên din ên navdar romanên wî yên Orc in, ku behsa afirîdên Tolkien û handarên wî yên dîrokî yên di derbarê Sarah Kincaid de vedibêjin. Sala 2011 romana wî ya xaçparêzî ya 850 rûpelî Das Buch von Ascalon  hate weşandin. Di bin nasnavê "Marc Van Allen" de wî sêgoşeya Invisibilis (2007), Venatum (2008) û Caligo (2010) nivîsand. Ew di heman demê de - bi nasnavê "Michael J. Parrish" - nivîskarê sereke yê rêzeromana Torn e.
Peinkofer bi malbata xwe re li Kempten dijî.
Bi hevparekî din re, ew Dreamagix Studios Leising û Peinkofer GbR li Kempten birêve dibe.
Piratten!
Twyns
Longjing, Jilin
Longjing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 178.000 kesî
Weştirmil, Bane
Weştirmil gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Nexweşxaneya Navçeya Gêlê
Nexwşxaneya Navçeya Gêlê (bi tirkî: Eğil İlçe Hastanesi), nexweşxaneyeke Gêlê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Evranis
Evranis, Avranis (bi tirkî: Demirtaş), gundekî ser bajarokê Xezekiyan ê Colemêrgê ye.
Aydin Rengîn
Aydin Rengîn di sala 1977an de li Nisêbînê ji dayîk bûye.
Aydin Rengîn dibistana seretayî û navîn û lîse li Nisêbînê xwend. Sala 1996an ji bo xwendina beşa Biyolojî çû bajarê Wanê.Wî li Stenbolê dersên îngîlizî wergirtin û piştrê mamostetiya zimanê îngîlîzî kir. Wergerên wî yên kurteçîrokên îngilîzî yên ji wêjeya cihanê di kovarên weke Nûbîn, Kovara W, Tîroj û kovara Hawara Botan, Kovara Psychology kurdî û Tabula Rasayê de weşiyan.
http://www.kurdilit.net/?p=2705&lang=en
http://www.kurdilit.net/?p=2705
Wergerên wî
Komediya Mirovahiyê (Human Comedy) William Saroyan
Marîstan
Marîstan, di destan û vegotina Şahmaran ji welatê ku Şahmaran bixwe têde dijî re tê gotin. Marîstan, di vegotinê de bi awayekî vegotinî weke bajerekî ku pirr pêşketî tê ser ziman. Ji dunya ku em mirov têde dijîn, bi afsûnê mirov karê herê û bikeviyê de.
Aydin Rengîn
Wergerên wî
https://urun.n11.com/cagdas-turk-ve-dunya-edebiyati/komediya-mirovahiye-P211391619
Ji Hejariyê Berev Dewlemendiyê Marc Swanepoel
https://www.dr.com.tr/Kitap/Ji-Hejariye-Berev-Dewlemendiye/Foreign-Languages/Other-Languages/Kurtce/urunno=0001742067001
Mudersbach
Mudersbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Nurî Aslan
Nurî Aslan (jdb. 1959 Dêrsim) wênesazekî kurd e.
Jinenîgarî
ji sala 1994'a û virde Nurî Aslan karê xwe yê wênesaziyê li bajarê Hamburgê li Almanyayê berdewam dikê.
Alqamer
Alqamer an jî Elîqemer gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Soxana
Soxana, gundekî girêdayî bajarê bakurê Kurdistanê Qerekoseyê ye.
Bestinya
Bestinya, gundekî bi ser navçeya Gerdî ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Oksurûc
Oksurûc, gundekî bi ser navçeya Kisanteya parêzgeha Baybûrdê (Tirkiyeyê) ve ye.
Wolfram von Eschenbach
Wolfram von Eschenbach (jdb. li dora 1160/80 li Franconya, dibe ku li Wolframs-Eschenbach; m. li dor / piştî 1220) helbestvanekî almanîaxêv bû. Wêjeya almaniya navîn a bilind deyndarê çendîn berhemên epîkî ye. Wî her wiha wek stranbêjê Minnesang helbestên lîrîkî wekî mînek nivîsand. Berhema wî ya herî navdar romana beytê Parzival e.
Jiyana wî
Ya ku em difikirin ku em di derbarê jiyana Wolfram de dizanin ji referansên di helbestên wî bixwe de û ji daxuyaniyên nivîskarên hemdem û berhema wî Parzival ve tête girtin. Ji navê wî tête fêr kirin ku ew ji deverek bi navê Eschenbach hatîye. Gotinên erdnîgarî yên li Parzival diyar dikin ku ew Obereschenbach a nêzê Ansbach e (îro Wolframs-Eschenbach).Ji vî cîhî tu malbatek zadeganî nayê zanîn. Wî xwe wekî "şovalyewi" (Parzival 115.11 û 337.30) û wekî Baier ( bavyerî ) şirove kir - ji ber vê yekê cîhê wî yê çêbûnê dikaribû li wê çaxê Bavaria Nordgau bûya. Albrecht von Scharfenberg navê wî wekî hevalê xwe von Bleyenfelden, bi îhtîmalek Pleinfeld-a îroyîn, ku wê demê li herêma tixûbê Nordgauê bû.
Brunnen, Bavyera
Brunnen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neuburg-Schrobenhausen li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Lescure-Jaoul
Lescure-Jaoul, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Wolfram von Eschenbach
Jiyana wî
Tê zanîn ku wî di jiyana xwe de li gelek qesran kar kiriye. Ew bê guman bi Kontê Wertheim û Kontê welatî Hermann I yê Thuringia re di têkiliyê de bû.
La Haie-Fouassière
La Haie-Fouassière, komuneke li departementa Loire-Atlantiqueya Fransayê ye.
Nexweşxaneya Dewletî ya Erxeniyê
Nexwşxaneya Dewletî ya Erxeniyê (bi tirkî: Ergani Devlet Hastanesi), nexweşxaneyeke Erxeniyê (Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê) ye.
Usingen
Usingen bajarokekî navçeya (Landkreis) Hochtaunuskreis li Hessen, Almanyayê ye.
La Saulce
La Saulce, komuneke li departmena Hautes-Alpes a herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Qirxlû
Qirxlû gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (9 malbat) bûn.
Pîran, Colemêrg
Pîran (bi tirkî: Doğanyurt), gundekî ser bajarokê Xezekiyan ê Colemêrgê ye.
Zagona Dalton
Zagona Dalton, pestoya tevliheva gazên ku bihev re nakevin reaksiyonê, qasê tevahiya pestoya qismî ya di hundirê tevliheviya gazan e.
Zakira Sor
Zakira Sor gundekî ku bi navçeya Îdirê ve girêdayî ye.
Geçsaran (nahiye)
Bexşê Geçsaran, yek ji herêmên ku bi Şaristana Geçsaran ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê
Dabeşkirina herêmî
Ji çar gundistanan û bajarekî pêk tê
Ebersberg
Ebersberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Ebersbergê li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kuneqele
Şûn: Îran, xorasani Rezevî, Şaristani Deregez, Dêhêstani Qerebaşlo
Nav: Kuneqele;                Kohneh Qal‘eh;                كهنه قلعه
Dorber: 1.04 km
Rûber: 0.84 hêktar
pirtirîn bilinî: 538 mêtr
Kêmtirîn bilinî: 528 mêtr
Zazakî.net
Zazakî.net, portaleke online e, li ser ziman, wêje, dîrok û çanda kurdaye. Malper bi kurdîya zazakî, kurmancî û bi zimanê romî û îngîlîzî weşan dike.
Kuneqele
ziman: kurmancî
serjimarî 1385: 2 malbat; 6 kes
Hêlîpan: 37°25’33.72″N
Hêlîlar: 59° 4’42.01″E
şûnên nîzik: Deregez (2.3 km)
Aqçêşme (3.4 km)
Xançe (4.1 km)
Heqvêrdî (5 km)
Lîsteya navên kurdî
Ev lîsteyan navên kurdî ye ku jibo binavkirina mirovan li nav kurdan de bikarhînan:
Eurîpîdês
Eurîpîdês (yewnanî: Eὐριπίδης Mνησαρχίδου Φλυεύς ) di yewnanîstana kevnar da ji her sê nivîskarên navdar yên trajedîyên de ya dawî. Di sala 484ê berî zayînê de li Atînayê ji dayik bû û di 406ê berî zayînê de li Makedonyayê kevnar de mir.
Lîsteya navên kurdî
F
Firas Fars Farsat Farman Forat Fawzi Fahmi
Şiyar Kendirci
Şiyar Kendirci (z. 3ê adara 1987, Sirûc) nivîskar, helbestan û derhênerekî kurd e.
Eurîpîdês
Jiyana Wî
Navê diya wî Cleito yê bavê wî Mnesarxos an jî Mnesarxîdes bû. Hin çavkaniyan de derheqê malbata wî de tê gotin ku fikîfiroş in, çavakaniyekî din de jî derheqê wan de tê gotin malbateke dewlemend û arîstokrat bûn.
Şiyar Kendirci
Ew di 5-ê Adara 1987-an de liSuruç ji dayik bû. Wî dibistana seretayî û navîn û lîseya navçeya Suruç dît. Ew derhêner û nivîskarê kurte amator e. Şiyar Kendirci îro li navçeya Pirsûsê ya Ruha dijî. Di sala 2019 de, nivîskarek pirtûka bi navê Dayikek li ser Tîpa Bermîl li ser şîdeta li ser jinan weşand. Nivîskar bûyerên rast edîtor kir û wan kir pirtûk.
Lîsteya navên kurdî
R
Rolaz