cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hebenîska Amedê
Çêkirin
Di rûnbirêşkê de rûn bihelînin, pîvaza hûrkirî biqijilînin, mergeyê jî. Piştî qemçikên bacanê, viya (ango rûnbirêşkê) berdin nava goşt.
Gijnîj, xwê, îsota pûlpelî û îsota reş tevlî bikin, bihêlin bila bikele heya tehma xwe girt.
Qelereş, Ebex
Qelereşa Ebexê, gundekî navçeya Ebex a Wanê ye.
Zimanê spanî
Spanî (bi spanî: español) an jî kastîlî (bi spanî: castellano) zimanekî malbata zimanê nûlatînî ye û li Kastîlya ya ku dikeve navenda nîvgirava Îberî, peyda bûye. Niha bi 483 milyon axiverên ve yekî girîngtirîn zimanên cîhanî bûye. Axiverê zimanê spanî herî zêde li Spanya û Amerîkayê ye. Zimanê spanî piştê zimanê çîniya mandarîn zimanê duyem e ku herî zêde axiverên xwecîhiya wî heye. Piştî inglîzî, çîniya mandarîn û zimanê hîndî çaremîn zimanê ku li cihanê herî zêde tê axaftin.
Benzodiyazepîn
Benzodiyazepîn (BZD) yek ji dermanên psîkoaktîv e ku ji xeleka benzen û xeleka diyazepîn pêkhatiye. Ev derman li salên 1960de dest bi bikaranînê hat. Berî vî îlacî ji bo endîşe, bêxewiyê, depresyonê, hwd. barbîtûrat dihatin bikaranîn. Lê ji ber ku ev îlac zêde bengîtî dikir, nexweş li xwe girê dida û tesîra rexnak zêde dibû, bikaranîna wê birîsk bû. Li salên 1960an de Klordiyazepoksît hate dîtin ku ev derman ji beşa Benzodiyazepînan e. Niha ev derman ji bo epîlepsî, bêxewiyê, spazma maskûla, hwd. tê bikaranîn.
Zimanê spanî
Spanî zimanekî di nav beşa galî, îberî û romanî de ye. Zimanê spanî piştê hilweşandina Împeratoriya Romê ya Rojava di 5em sedsalê de, ji zaravayên latîniya gelêrî (vulgar latin) li herêma Romê ya Hispaniayê werar bûye. Şopa spanî bi nivîsên latînî ya herî kevin di sedsala 9an de li bakurê Hispaniayê hatiye dîtin û li bajarê Toledo yekem nivîsên sîstematîk bi vî zimanê hatiye bikaranîn. Toledo di sedsalê 13an de bajarekî giring li Keyaniya Kastîlya bû. Sersala 1492, zimanê spanî ji aliye wekîlên împeratoriya Spanya bi taybetî li Amerîkayê û cihên din li Afrîkayê, Okyanûsya û Filîpînê belav bû.
Benzodiyazepîn
Ev derman di kezeba reş de metabolîze dibe.
Zimanê spanî
Hêjmara axiverên pêşbînî
Tê pêşbînîkirin ku ji 437 milyonê zêdetir axiverên zikmakî ya spanî heye. Enstîtuya Cervantes angaşt dike ku bi pêşbînî 477 milyon kes axiverên zikmakî heye û 572 milyon kes zimanê spanî wek yekemîn ziman an jî zimanê duyem diaxive û ji 21 milyonê zêdetir xwendekarê zimanê spanî heye.
Navên ziman
Li Spanya û li welatên spanîaxivêr de ji zimanê spanî re tenê español ("spanî") nabêjin. Her wekî español, castillano ("kastîlî") jî tê gotin. Kastîlî zimanê Keyaniya Kastîlyayê ye û ji zimanên din wek zimanê salîsî, baskî, astûrî, ketelanî, aragonî û oksîtanî cuda ye.
Makezagona Spanî ya 1978, terma castellano bo ravekirina zimanê Fermî li dijî zimanên din li Spanyayê (las demás lenguas españolas) bikar tîne. Xwendina Gotara III wek diêt;
Royal Akademiya Spanî niha li çapamenî da terma español bikar tîne lê ji 1713 heta sala 1923 zimanê castellano cihê español hatîbu bikar anîn
Bêjenasî
Terma castellano ji peyva latînî ya castellanus tê ku wateya castellanus" bi pêwendendarê kela an birc. jixwe peyva Castel tê wateya "kela".
Dîrok
Di dema Reconquista de, ev zaravayê bakur hat birin başûr, û ew hîn jî zimanek hindikahî ye li bakurê Fasê.
Di sedsala 20-an de, Spanî jî gihîşt Gîneya Ekvatorî û Sahraya Rojava.
Olching
Olching bajarokekî navçeya (Landkreis) Fürstenfeldbruck li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Xarkîv
Xarkîv (bi ûkraynî: Харків, Kharkiv, bi rûsî: Харьков, Kharkov), bajarekî li bakur-rojhilatê Ûkraynayê ye û navenda oblasta Xarkîvê ye. Bi 1.443.207 nifûsa xwe yek ji qerebalixtirîn bajarên Ûkraynayê ye.
Bajar li sala 1654an li bakurê devera ku çemê Lopanê û çemê Ûdîyê tev li hev dibin hatiye avakirin. Bajar ji sala 1919yê heta 1938an paytexta Ûkraynaya ku yek ji komarên Yekîtiya Komarên Sovyêt ên Sosyalîst bû.
Li şerê cîhanî yê duyem Xarkîv rastî hilweşîn û qîrkirinên mezin hatiye. Li 24ê kewçêra sala 1941an ji alîyê artêşa Almanyayê hatiye dagirkirin. Li gulana 1942an artêşa sor ya sovyêtan xwest bajêr ji destê almanan derxîne lê bi têkçûneka mezin paş ve vekişîya. Li sibata 1943an artêşa sor bi êrîşeka nû bajêr xiste bin kontrola xwe lê encax mehek karîn li destê xwe bigirin. Artêşa Sovyêtan li tîrmeha 1943an bajar ji nû ve xiste bin kontrola xwe û hêzên almanî ji bajar hatin dûrxistin. Di van pevçûnên giran de 75% ji bajêr hilweşiya, her wiha ji 700 hezar nîştecîhên bajêr nêzî 220 hezar kesî jiyana xwe ji dest da.
Honghu
Honghu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 819.446 kesî
Elî Bapîr
Elî Bapîr an jî Mamoste Elî Bapîr (z. 1961 li herêma Qeladizeyê, Silêmanî), serokê Komela Îslamî ya Kurdistanê ye.
Jiyan
Elî Bapîr damezrênerê Komela Islamî ya Kurdistanê ye, çarenûsa wî partiya naha destê wî de ye ; ew ji bo nêrînên xwe yên olî yên nerm û bi tercimeya nûjen a îslamê ve tête zanîn. Ew nivîskarê zêdetirî 140 pirtûkên li ser ramyar, îslam, civak, Kurd û Kurdistan e. Di dema hilbijartinên Iraqê de ji bo Encûmena Nûneran di 2009 de, ew yek ji 10 berendaman bû ku bi piraniya dengan li seranserê welêt. Partiya wî têkiliyên baş bi welatên Yekîtiya Ewropayê, Dewletên Yekbûyî û welatên din ên li herêmê re heye.
Seleukos III Sotêr
Seleukos III Sotêr, an Seleukosê Sêyem (c. 245–223/222 b.z.), nasnav Seleukos Keraunos, di serdema helenîstî de şahê Împeratoriya Seleukidî yê pêncem bû ku ji 226/225 an jî 225/224 b.z. heta mirina xwe serwerî kiriye. Piştî ku bavê wî Seleukos II Kallinikos di 226/225/224an de mir, Seleukos III bû şah. Ti kurên Seleukos çênebûn. Dema ku Seleukos di salên 223/222an de mir, birayê wî Antîoxos III Megas bû şah.
Geliyê Zîlan 1930
Geliyê Zîlan geliyekî ku dikeve bakurê deşta Erdîşê ber bi çiyayên Eledaxê ve. Li derûdora 15-20 km dûrî bajarê Erdîşê, di navbera Erdîş û Giyadînê de ye. Li parêzgeha Wanê ye.
Di meha tîrmeha 1930î de leşkerê tirk ketiye ser gundên Zîlan û komkujiyeke mezin çêbûye. Ji vê bûyerê re dibêjin Komkujiya Geliyê Zîlan. Li gorî rojnameya tirkî ya Cumhuriyet a roja 16ê tîrmeha 1930î, li Geliyê Zîlan 15.000 kes hatin kuştin. Lê belê li gorî nivîskarê kurd Hesen Hişyar miriyên komkujiyê digihêje 47.000 kesan. Dibêje, ji nav eşîrên Ademan, Sipkî, Zîlan û Hesenan, ji 180 gundî, 47.000 jin, zarok, kal û pîr hatine berhevkirin, birin li çemê Zîlan, newala Dêrê, û tevde dane ber tiving û mîtralyozan bi ser hev kuştin û esker li nav laşan digeriyan ên birîndar jî singû dikirin.
Bendava Qoçkopriyê
Li ser çemê Zîlan di navbera salên 1978 û 1992an de bendava Qoçkopriyê hat avakirin.
Al-Hudood SC
Klûba Werzîşê ya El-Hudûd (    ' Klûba Sporê ya Serhedê ' ) Timekd sporê ya Îraqî ye, ku li cadeya Felastîn, devara rojhilatê çemê Dîcle, ya Bexdayê de ye. Ew ne bi tinê wek tîma gokanê belkî Tîmên wê di sporên cuda cuda de hene, di nav de futbol, basketbol, Jujutsu, Kickboxing, û Wrestling. Beşa herî naskirî ya Tîmên Jujutsu, Kickboxing û Guleştê ne ku di tûrnûvayên Erebî û Asyayî de wekî nûnerên Iraqê dilîzin.
Dîrok
Tîmaya El-Hudûd di sala 1976an de ji aliyê Fermandeya Pasevanên Sînorî ya MOI ve hat damezrandin, di demsala 2008-2009 de, tîma futbolê yekem car di Lîga Bilind a Iraqê de dilîze.
Hasselt, Overijssel
Hasselt, Overijssel, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Piştgul
Piştgul gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 184 kes (77 malbat) bûn.
Lindendorf
Lindendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Wilthen
Wilthen, bajarekî navçeya (Landkreis) Bautzenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Salt Lake City
Salt Lake City paytextê federedewleta DYAyê Utahê ye.Hejmara niştecihên bajêr 178.097 (2005) e. Bi tevî devedorê xwe gelheya wê digihîje 1 milyonî. Cara pêşîn di 24'ê tîrmehê 1847'î de ji aliyê 143 mêr, 3 jin û 2 zarokî ve bingeha bajêr hatiye avêtin. Ew kesana bo derxistina solê (xwê, xoy) hatibûn wir û navê bajêr jî tê wateya "bajarê mezin ê solê".Bajêr bi tevî devedora xwe li ser 285,9 km² hatiye avabûn. Bilindahiya axa wê ji rûyê avê 1.288 m ye.
Øre (gol)
Øre (gol), goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Şêxan, Şemzînan
Şêxan gundekî navçeya Şemzînan a bi ser Culemêrgê ve ye.
Abdullah Öcalan
Abdullah Öcalan, an jî bi tenê Ocalan, ( li gundê Emeran, Xelfetî, Riha) îdeolog, siyasetmedar û damezrînerê Partiya Karkerên Kurdistanê (PKKê) ye. Ocalan di 15ê sibata 1999an de ji aliyê sîxurên DYAyê bi komployek hate revandin û di 16ê sibata sala 1999an de radestî dewleta Tirk hate kirin. Abdullah Ocalan niha wekê girtiyek siyasî ji sala 1999an ve li girava Îmraliyê girtî ye.
Ocalan ji sala 1979 heta 1998an xebatên xwe yê siyasî li Sûriyê dimeşand û li wir dijiya. Ocalan piştî ku neçar ma ji Sûriyê derkeve, di sala 1999an de li Nayrobî yê ji aliyê dezgeha Saziya Sîxuriyê ya Neteweyî ya Tirkiyeyê (MİT) ve bi alîkariya sixûrên DYAyê ve hate revandin û wî anîne Tirkiyeyê.
Abdullah Öcalan li girtîgeha Girava Îmraliyê bi caran hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî pêk aniye û ji 1993an vir ve li ser daxwaza wî bi caran ji bo çareseriya Pirsgirêka Kurdî li Bakurê Kurdistanê, Partiya Karkerên Kurdistanê agirbest ragihandiye.
Li gel hewlên çareserkirina Pirsgirêka Kurdî li Girava Îmraliyê heta niha 21 pirtûk ji aliyê Abdullah Öcalan ve hatiye nivîsandin.
Ciwanî û salên xwendekariyê
Abdullah Öcalan, di 1949an de li gundê Amara yê bi ser navçeya Xelfetiyê ya girêdayî Rihayê ji dayik bûye. Dibistana seretayî li Cîbînê xwendiye. Di sala 1966an de li Enqereyê li lîseya pîşeyî (bi tirkî: Ankara Tapu-Kadastro Meslek Lisesi) dest bi xwendina xwe ya lîseyê dike. Di salên xwendekariya lîseyê de beşdarî civînên antî-komunîstan dibe û di heman demê de beşdarî derdorên ku di siyaseta çepgir de çalak in ku pêşdebirina mafên kurdan dixwazin dibe. Abdullah Ocalan piştî ku di sala 1969an de ji lîseyê bawernameya xwe werdigire, li Amedê wekê karmendê qeydkirina erdê dest bi kar dike. Di vê dema karmendiyê de fikirên wî yên siyasî derdive holê. Piştî salekê koçê bajarê Stenbolê dibe û li wir beşdarî Civîngehên Çandî yên Şoreşgerê Rojhilat dibe. Piştre diçe Fakulteya Hiqûqê ya Zanîngeha Stenbolê û li vir jî piştî sala yekem ji bo xwendina zanistên siyasî derbasî Zanîngeha Enqereyê dibe. Vegera wî ya Enqereyê ji bo parçekirina Federasyona Ciwanên Şoreşger ên Tirkiyeyê (Dev-Genç) ji aliyê dewletê ve hate hêsankirin. Paşê serokkomarê wî demê Süleyman Demirel ji vê biryarê poşman bû, ji ber ku ew pêşbînî dike ku PKK ji Dev-Gençê zêdetir ji sîstema dewletê re dibe xetere.
Ji ber ku di Abdullah Öcalan di 7ê nîsana 1972an de beşdarî mîtînga li dijî qetilkirina Mahîr Çayan dibe tê girtin, xwendina wî ya zanîngehê ya Zanîngeha Enqereyê xilas nabe. Bi hinceta belavkirina kovara siyasî ya çepgir Şafak ku ji aliyê Dogu Perînçek ve dihate weşandin hat sûcdarkirin û 7 mehan li girtîgeha Mamakê girtî dimîne. Di mijdara sala 1973an de Komeleya Xwendina Bilind a Demokratîk a Enqereyê (bi tirkî: Ankara Demokratik Yüksek Öğrenim Demeği, ADYÖD) hat damezrandin û piştî demeke kurt Abdullah Ocalan wekî endamê rêveberiya komeleyê hate hilbijartin. Di kanûna sala 1974an de komeleya ADYÖD hate girtin. Di sala 1975an de bi Mazlum Dogan û Mehmet Hayri Durmuş re pirtûkek siyasî ya ku tê de armancên sereke yên Şoreşa Kurdistanê vedibêje weşandin. Di hevdîtinên li Enqereyê yên di navbera salên 1974-1975an de Ocalan û hevalên wî yên din gihîştin wê qenaetê ku Kurdistan bûye kolonî û divê amadekariyên şoreşê bên kirin. Komê biryar da ku li bajarên cuda yên Bakurê Kurdistanê belav bibin ku bingehek ji alîgirên şoreşa çekdarî ava bikin. Di destpêkê de tenê çend alîgirên vî fikirê hebûn lê piştî gera Ocalan di sala 1977an de li bajarên wekê Agirî, Êlih, Amed, Çewlik, Qers û Rihayê pêk hat, kom gihişte 300 kesên alîgir û nêzîkî sîh şervanên çekdarên organîzekirî ya komê çêbû.
Destpêka jiyana wî ya siyasî
Di wan salan de Stembol di bin tesîra bayê 1968an de bû. Ocalan jî kete bin tesîra vî bayî û Marksîzm - Lenînîzm nas kir. Ew sal wekê salên werçerxa jiyana wî ne û herwiha ew Sosyalîzm, yeksanî û azadî pir nêzîkî xeyalên xwe yên zarokatiyê dîtin. Ocalan biryar dabû ku Sosyalîzm û pirsgirêka Kurd li hev biguncîne. Bi vê armancê biryar da ku dest bi siyaseta çalak bike û qeydiya xwe li Fakulteya Îlmên Siyasî ya Zanîngeha Enqereyê çêkir. Li vê derê xwe di nav atmosfereke tund a guftûgoyan de dît û şeklek da ramanên xwe. Di 30yê adara 1972an de pêşengên şoreşê Mahir Çayan û hevalên wî li Qizildereyê hatin kuştin û vê bûyerê şopên kûr di jiyan û ramanên wî de de hiştin. Di 7ê nîsanê de di çalakiya şermezarkirina bûyera komkujiyê de hat binçavkirin û wî şandin Girtîgeha Mamakê. 7 meh di girtîgehê de ma û di wê pêvajoyê de xwe gihand fikira avakirina rêxistinekê û ji bo vê yekê gav avêt nav pêvajoyeke din a lêgerîn û lêkolînê. Piştî 1972an Pirsgirêka Kurdî bi gelek derûdoran re guftûgo dike û di heman demê de Komeleya Perwerdehiya Bilind a Demokratîk a Enqereyê ava dike. Di heman demê de ew xebatên xwe yên îdeolojîk yên ku di nava komekê de dimeşîne, digihîne merhaleya dawî. Koma di bin pêşengiya Ocalan de di dawiya sala 1975an de civînekê li dar dixe û biryar dide ku li Kurdistanê xebatê bimeşîne.
Avabûna PKKê
Di sala 1978an de, di nava nakokiyên rastgir û çepgiran de ku bi derbeya dewleta tirk a sala 1980an bi dawî bû, Öcalan Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) damezirand. Di 27ê çiriya paşîn a 1978an de Ocalan û hevalên xwe li Diyarbekirê li gundê Fîsê ya Licê li hev kom dibin û biryara avakirina Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) didin. Xebatên rêxistinê yên Ocalan û partiya wî PKK yên li Kurdistanê di demeke kin de bala Dewleta tirk dikişîne. Li ser vê şêweya nû ya Ocalan a li hemberî Tirkiyeyê ji bo pirsgirêka kurd zextên xwe zêde dike. Dewletê bi awayekî eşkere li hemberî koma Ocalan şer dide destpêkirin û ji ber vê yekê Ocalan di sala 1979an derdikeve derve û diçe Libnanê.
PKKê bi damezrandina xwe ve giranî da ser perwerdeya îdeolojîk. Marksîzm-Lenînîzm, dîrok û milkê Kurdistanê di nava PKKê de xwedî roleke navendî bû. Ocalan li ser girîngiya îdeolojiyê heta radeya ku bê îdeolojiyê şermezar kir û îdeolojî bi dînê re ku li gorî wî şûna îdeolojiyê girtiye, wekhev kir. "Eger hûn têkiliya xwe û îdeolojiyê bişkînin hûn ê bibin cinawir." Bi piştgiriya Hikûmeta Sûriyê, Ocalan du kampên rahênanê ji bo PKKê li Libnanê ava kir ku tê de gerîllayên kurd perwerdeya siyasî û leşkerî bibînin.
PKKê li Libnanê di 1982an de kongreya xwe ya duyem pêk anî û biryara vegera nava axa welêt girt. Milîtanên PKKê di bin pêşengiya Öcalan de perwerdehiya xwe ya îdeolojîk û leşkerî qedandibûn. Di sala 1984an de PKKê li Bakurê Kurdistanê li hemberî dewleta tirk dest bi şerê çekdarî ya li dijî hêzên Dewleta Tirk kirin.
Ocalan hewl daye ku tevgerên azadîxwaz ên kurd ên PKKê û tevgera li dijî Seddam Husên li Iraqê bike yek. Di biryarên navbera Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) û Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) de, li hev kirine ku Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) dikare bi serbestî li Başûrê Kurdistanê tev bigere.
Serlêdana namzetiya Xelata Aştiyê ya Nobelê
Serlêdana Xelata Nobelê ya Aşitiyê ya 2014an ji aliyê Parlamenterê parlamena Başûrê Kurdistanê ya Tevgera Goran, Heval Kwêstanî ve li Norwêcê serlêdan namzetiya Xelata Aştiyê ya Nobelê li enstîtuya Xelata Aştiyê ya Nobelê re hat lêdan.
Serdema serlêdana xelatê ji bo ku Abdullah Öcalan li ser bingeha peyama Newroza sala 2013an de û kovara Time Abdullah Ocalan wekî yek ji 100 mirovên herî bibandor li cîhanê nîşan da.
Xelata Aşitiyê ya Nobelê her sal ji li ser vîna Alfred Nobel, ji aliyê Komîteya Nobelê ya ve li bajar Osloyê tê dayîn. Xelat, ji kesên an jî rêxistinên ku herî zêde hewl didin ku kongreyên aştiyê û biratiya netewe û gelan, kêmkirina çek û artêşan saz bikin, ji aliyê Komîteya Xelata Aştiyê ya Nobelê ve tê dayîn.
Ji bo Ocalan bangawaziya (CPT)
Partiya Demokratîk ya Gelan (HDP) jibo Ocalan bangawaziya Komîsyona Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Ewropayê (CPT)yê kir
Partiya Demokratîk ya (HDP) di bangawaziya xwe de deng li saziyên mafên mirovan ya Ewrûpayê û li CPTyê kir ku derbarê rewşa tenduristiya Ocalan û rewşa wî rojek zûtir dest bi hevdîtinan bike.
Bangewaziya xelatgirên Nobelê
Ji 50 xelatgirên Nobelê jibo tecrîda li ser Abdullah Ocalan bang li ser saziyên navnetewî kirin.
Serdeşt, Hewlêr
Serdeşt, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Abdullah Öcalan
Bangewaziya xelatgirên Nobelê
50 xwedan xelatên Nobelê nameyek hevbeş ji saziyên navneteweyî re şandine da ku qedexeya dîtinên li dijî Rêberê PKKê Abdullah Öcalan bi dawî bikin. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê ya sala 1980an Adolfo Pérez nameya bi navê Esquivel ji aliyê 50 xwediyên Xelata Nobelê ve bi biryarek hevbeş hatiye îmzekirin.
Name ji hêla Sekreterê Giştî yê Konseya Ewrûpayê Thorbjørn Jagland, Nûnera Bilind a Yekîtiya Ewropî ya Polîtîkaya Derve Federica Mogherini, Seroka niha ya Rêxistina Ewlehî û Hevkariya Ewropa (OSCE) Miroslav Lajčák, û Sekreterê Birêvebir ê Komîteya Pêşîgirtina ortşkenceyê (CPT) ve hatiye nivîsandin.
Nameya bi navê Esquivel di nameyê de bangên hevpar ên 50 xwedanxelatan destnîşan kir. Encûmena Ewropî, EU, OSCE û CPT ji înkara Tirkiyê ya mafên mirovan ên gewre ji wan xwest ku hemî tedbîrên guncan bigirin da ku dawî lê were.
Courbes
Courbes, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Etşan
Etşan (1917: Atşan, , ; ), taxeke bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye. Piştî pejirandina qanûna bi hejmera 6360 di sala 2012an de bûye tax.
Hengelo
Hengelo, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Fatima Mecrîtiye
Fatima Mecritiye an Fatimeya Madrîdê (erebî: فاطمة المجريطية) stêrnas û matematîknasa misilman e ku di sedsalên 10an û 11an de jiyaye. Ew keça Ebû'l Qasim Meslama bin Ehmed Ferazî Mecrîtî ye. Fatima, ku bajarê wê yê eslî Madrîd e. Ji ber bavê xwe Mecrîtî (ji Madrîdê) bi nasnav Mecritî hatiye naskirin. Fatima bi xwe li Endulusê dijiya. Di bin bandora Xwarezmî de maye.
Aydûxmîş
Aydûxmîş, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
PDK
PDK kurtenavê Partiya Demokrat a Kurdistanê e.
Faik Öztrak
Faik Öztrak (jdb. li Enqere) siyasetmedarekî tirk ê girêdayî Partiya Gel a Komarî (CHP) e. Di navbera salên 2010-2015an de Alîkarê Serokê Giştî yê partiya CHPê bû. Ji sala 2007an vir ve di Meclisa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê ya Tekîrdagê de parlamenter e.
Winsen (Luhe)
Winsen (Luhe), bajarekî navçeya (Landkreis) Harburgê li herêma Saksonya Jêrîn a Almanyayê ye.
Çarbihur
Çarbihur, (bi romî navê wê kirine: Bağiçi) gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Selura
Selura, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Xiaomi Mi 1
Xiaomi Mi1, (pir caran wekî têlefonê Xiaomi tê binav kirin), têlefonek bilind a Androidê ye ku ji hêla Xiaomi ve hatiye sêwirandin. Sîstema bikaranîna Qualcomm Snapdragon S3 (dualî, 1.5) bikar tîne GHz) wekî CPU-ya wê û Adreno 220 wekî GPU-ya wê.
Mesopotamia Music Channel
Mesopotamia Music Channel bi kurtî MMC, yekemîn kanalê muzîkê bi kurdî ye.
Xan, Ebex
Xan, gundekî navçeya Ebex a Wanê ye.
Mesopotamia Music Channel
MMC bi hemû zaravên kurdî û ji hemû herêmên Kurdistanê muzîka kurdî diweşînê. Herwiha bi zimanên tirkî, erebî, farisî û îngilîzî jî carcaran klîp tên weşandin. Di destpêkê de MMC weşana xwe li ser sataleyta Hotbirdê belav dikir, jî 1'ê nîsana 2009'a ve li ser sataleyta Eurobirdê weşana xwe didomînê.
frekrans
Eurobird 9
NILLSAT(ATLANTIC BIRD 4)
Romicî
Romicî, gundekî navçeya Wêranşara Rihayê ye.
Lietzen
Lietzen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Kosepîr
Kosepîr gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 189 kes (37 malbat) bû.
Wirges
Wirges, bajarekî navçeya (Landkreis) Westerwaldkreisê li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Austin, Teksas
Austin bi tevî 690.252 (2005) niştecihên xwe çaremîn bajarê mezin ê federedewleta DYAyê Texasê ye. Herwekî paytexta wê ye jî.
Courboin
Courboin, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Bejan Matur
Ewê di sala 1968an de li gundekî Elewîyanê bi Bazarcixa Gurgumê ve girêdayî de hate dinê. Wê hevotîna xweya pêşin li gundê xwe dît û pê perwerdahiya xweyê navîn li Dîlokê xelas kir re, bo xwendina xweyê bilind çû Enqereyê û li Zanîngeha Ankarayê li ser dadê hevotina xwe temam kir. Ew demekê parêzerî kir re dest bi nivîsîna helbestan kir. Wê di 1996an de berhema xweya pêşinê bi navê Rüzgâr Dolu Konaklar(Qonaxên Tijî Ba) weşand. Wê pê re di 1999an de pirtûka xweya duyemê bi navê Tanrı Görmesin Harflerimi(Xwedê bila nebîne tîpên min) weşand. Wê di sala 2002an de du pirtûkên xweyên bi navên Ayın Büyüttüğü Oğullar (Zarokên Hîve Mezin Kirinî) û Onun Çölünde(Di Çola Wî de) weşan kir. Ew niha li Stenbolê dijî û dem bi dem li rojnameya Zamanê de dinivîse.
Kampen, Overijssel
Kampen, Overijssel, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Puchheim
Puchheim bajarokekî navçeya (Landkreis) Fürstenfeldbruck li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Ingêlik
Ingêlik, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Pişgile
Pişgile gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (17 malbat) bûn.
Girê Izêr
Girê Izêr an jî Girikê Izêr, gundekî bi Bismilê ve girêdayî ye. Li derdora wê Embarçiya, Girikê Fariz, Îsepar, Gundikê Hemo, Gundikê Pîrê, Cirzê, Quzêrîb, Dêrîş û Mezra Hûto hene.
Debara gund bi çandinî,xwedîkirina heywanan û bi cerdevanîyê ye.
Gelhenasî
Gundikê Pîrê û Gundikê Homo ji Girê Izêr veqetiya ne. Li gund, ceh,genim û pembo tê çandin. Erdê gund bibereket in û halê gundiyan baş e. Ji vî gundê gelek kes di dawiya salên 1960 û despêka salên 1970 de bo kar çûn Eskenderûnê û li wê bicîh bûn.Kêm be jî nîsk û nok jî têne çandin. Li gund rezek jî heye.
Aimophila
Aimophila, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya  Passerellidaeyê ye.
Seydan
Seydan, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Anabilaxî
Anabilaxî, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Gundikê Pîrê
Debara gund bi çandinî,xwedîkirina heywanan û bi cerdevanîyê ye.
Dûzana Ockhamê
Dûzana Ockhamê, ev zagona ku yek ji zagonên bingehîn ya fikara zanistî ye, ji aliyê rebenê fransîsî û feylesofê îngilîzî yê sedasala 14ê Williamê Ockhamî (William of Ockham) ve hatiye fikirîn. Bingeha vê zagonê ev e: ji bo ravekirina bûyerekê an jî problemekê ger du teoriyên wekhev hebin û mirov nekare bizane rasttir e, ev zagon dibêje ku ya hêsantir ya rasttir e.
Rainer Maria Rilke
Rainer Maria Rilke (Prag 1875 - Val-Mont 1926) nivîskarekî alman bû.
Kurê karmendekî rêya hesinî ye.Piştî ceribîna neserkevtî ya Dibistana Leşkerî, Dîroka Huner û Wêjeyê xwend.
Çar helbest ji pirtûka wêneyan (kurmancîkirin: Ebdulrehman Efîf)
Xerat
Xerat, gundekî bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye.
Gola Masiyan
Gola Masiyan, 60 kîlometre li aliyê bakurê rojavayê navçeya Bazîdê a ku li Agirîyê ve ye. Bilindahiya wê ya ji deryayê 2.245 metre ye, qada wê 34 kîlometrekare û yek ji cureyên golê ku ji benda lawê çêbûye ye.
Dîk
Dîk, gundekî navçeya Rihayê wêranşarê ye.
Oldenzaal
Oldenzaal, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Akçaabat
Akçaabat, şaredariyek e ku li navçeya bi heman navî ya parêzgeha Trebzonê ye û di heman demê de şaredariyek girêdayî Şaredariya Bajarê Mezin a Trebzonê ye ku di sala 2012an de hatiye afirandin. Ji ber reforma rêveberiya herêmî ya sala 2013an, civak ji aliyê qad û nifûsê ve weke navçeyê ye.
Bajarê ku rasterast li ser Deryaya Reş e, di sedsala 7an de ji hêla kolonên Yewnanî yên ji Miletus ve hatî damezrandin. sedsala B.Z. ava kirin. Navê koloniyê Platana bû, dibe ku ji ber gelek bûyerên darên çinarê. Akçaabat paşê bi sedsalan beşek ji Împaratoriya Osmanî bû û jê re Polathane (Mala Hesinî) jî tê gotin, ku belkî xirabiya navê orîjînal Yewnanî ye.
Şûra
Şûra an jî sûreya Pirsînê ji Qurana Pîroz a misilmanan sûreyek e û li gorî baweriya îslamê li bajarê Mekeyê dahatiye. Bi temamî ji 53 ayetan pêk tê. Sûre navê xwe ji ayeta 38em ji peyva erebî bi nav Shûra girtiye. Shûra bi zimanê kurdî de tê maneya "pirsîn yan istîşare". Di sûreyê da ji bona misilmanan ra tê gotin ku bila karên xwe di nav xwe da bi pirsîn û muşawereyê bi rêva bibin. Êdî sûre qala ayetên di gerdûnê da kû yên yekbûna Xwedê nîşan didin û qala rewşa roja dawî yê dinyayê (qiyametê) dike.
Nashville
Nashville, paytextê federedewleta DYAyê Tênêsî ye û di ber rûbara Cumberland de ye. Rûbera wê 1362,6 km² ye û bi tenê bajêr li ser 61,8 km² yê ava ye. Koordînata wê: 36°09'57.20" N 86°47'04.06" W ye. Hejmara niştecihên wê 575.261 (2005) e.
Wissen
Wissen bajarokekî navçeya (Landkreis) Altenkirchenê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Sirdalsvatnet
Sirdalsvatnet, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye. Gol, ji gundê Tonstadê ber bi başûr ve heta gundê Sirayê bi qasî 27 kîlomêtreya dirêj dibe.
Tengava Macellan
Tengava Macellan (Latînî: "Fretum Magellanicum") tengaveka navbera parzemîna Emerîkaya başûrî û çend giravan ji hev veqetandî ye. Ew ji 1881an vir ve di sînorên Şîlîyê de dimîne. Dirêjiya vê tengavê dora 670 km ye û firehiya wê ya herî kêm dadikeve heya 4,5 km. Tengav Okyanûsa Atlantîk û Okyanûsa Pasîfîk bi hev ve girêdide. Heya çêkirina Kanala Panamayê xwedî girîngiyeke mezin bû.
Tengav di sala 1520'an de ji hêla deryagerê Portugalî, Ferdinand Magellan ve hatibû kifşkirin û bi navê wî hatibû binavkirin. Lê Magellan wexta ku ev kanal kifş kiribû, bi navê Estreito de Todos los Santos (Tengava Herî Pîroz) binavkiribû.
Nivîskar û lêkolînerê Îngîlîzî Gavin Menzies di pirtûka xwe ya bi navê 1421 - Wexta ku Çîn dinyayê Kifşdike de îddîa dike ku Çînîyan, beriya Macellan, ew di sala 1421/22an de vedîtine.
Kobik
Kobik, gundekî navçeya Ebex a Wanê ye.
Aix (teyr)
Aix, celebek teyran e ku ji famîleya Anatidaeyê ye.
Alûçîn
Alûçîn, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Zembîlfiroş (kovar)
Zembîlfiroş kovareke tirkî/kurdî ye ku li Zanîngeha Dîcleyê tê weşandin. Navê xwe ji destana Zembîlfiroş digire.
Higtaba Semsûrê
Higtaba Semsûrê jî wekî higtabên din patîle yan bi gotina ewropayî, pîza ye.
Ji mehelmiyan an asûriyan hatiye?
Xebateke zanistî nehatiye kirin lê bi texmîni ji gelê cîran mehelmî yan asûrîyan, ku herdu gel jî samî ne, xwedî heman rehên çandê ne, derbasê pêjgeha kurd bûye. Ji higtaba bi hêkê re, hêktev tê gotin.
Amadekirina patîleya wê
Hûn bi dilê xwe ne lê girik bi qasî hêkê bin baştir e. Bi destan vebikin.
Çêkirin
Tîkegoşt an qeliyê hûrbikin, pîvazê jî ziravkî. Biharbêhnê (biharat) tevlî bikin, tavbidin. Li ser pîdeyê (yan pîdeyan) rabixînin û navêjin firneyê, bila bipije.
Providence, Rhode Island
Providence paytextê federedewleta DYAyê Rhode Island e.
Bi tevî 178.126 (2004) gelheya xwe yek ji bajarên mezin e. Providence bi zanîngehên xwe Brown University û University of Rhode Island navdar e. Bajar li ser rûberekê bi qasî 53.2 km² ava ye.
Rijssen
Rijssen, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Tengava Tatarî
Tengava Tatarî (Rûsî Татарский пролив, Tengava Nevelskoy) tengaveka di Okyanûsa Pasîfîk de ye ku girava Rûsyayê Saxalîn ji  Asyayê vediqetîne ye û Deryaya Oxotsk bi Deryaya Japon ve girêdideye. Dirêjahiyê wê dorê 900 km ye û firehiyê wêyê di dera xweyê herî teng de dorê 7.3 km e.
Di Rûsî de dera tengevêyê herî teng bi navê Tengava Nevelskoy (Пролив Невельского) tê nav kirin. Ew nava ji navê amîralê Gennady Nevelskoyê ko di sala 1848an de ew tengava kişf kirî de tê ye. Ew bi Japonî wek Mamiya Rinzo tê nav kirin. Ew yekî ko di sala 1808an de di kanalê de seyehat kiriye.
Fichtenhöhe
Fichtenhöhe şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Hec
Hec (bi erebî: الحج ) yêk ji pênc rûknên ola Îslam ê ye. Bi kurtayî di hec da misilman Kabe ya pîroz li bajarê Mekkê zîyaret dikin. Di gora ola Îslam ê gerê her misilman di jiyana xwe da carekî here hec. Lêbelê hec girêdayiya dewlemendî û tenduristi ya mirovan e. Ji bona mirovên belengaz û nexweş hec ne mecbûr e.
Antoinette Abbott
Antoinette Abbott (jdb. 15ê hezîrana 1973 li Los Angeles, Kalîforniya, DYA)  aktrîsa fîlmên erotîk e û modela tazî ya amerîkî ye.
Hec
Hec bi xwe kirina îhramê dest pê dike, bi serî lêdana tipikê Erefat ê berdewam dike û bi tevaf kirina Kabe yê jî dawî dibe.
Antoinette Abbott
Jiyana wê
Antoinette Abbott di 15ê hezîrana 1973an de li Los Angeles, Kalîforniya, ji dayik bû. Ew bi taybet ji bo lîstikvaniya xwe di fîlmên Womb Raider (2003), Girl for Girl (2001) û Staying on Top (2001) de tê nasîn.
Hec
Çend şertên hec hene:
Akalat
Akalat, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya  Muscicapidaeyê ye.
Antîoxos III Megas
Piştî ku birayê wî yê mezin Seleukos III Sotêr di sala 223/222an de mir, Antîoxos III bû şah. (Ti kurên Seleukos III çênebûn.) Di sala 210an de, Antîoxosî kurê xwe kir şahê hevpar. Antîoxosê Ciwan di 193an de mir. Piştî ku kurê wî Antîoxos mir, Antîoxos Megas bû şahê yekane. Di sala 189an de, Antîoxos kurê xwe Seleukos IV Philopator kir şahê hevpar. Antîoxos III di sala 187an de mir.
Loqmeya bexdenûsê
Loqmeya bexdenûsê, li herêma Amedê deng vedaye lê li rojhilatê Kurdistanê bêhtir tê xwarin.
Çêkirin
Hêkê biçelpînin badiyekê, xwê, mast, bexdenûs û ardê tevlî bikin, tevbidin. Karbonatê jî bavêjinê.
Di rûnbirêşkê de rûnê zeytê bihelînin, ji têkela we amadekiriye bi kevçiyê pariyan bigirin, berdin nava rûn, biqijilînin.
Courchamps, Aisne
Courchamps, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Wittenberg
Wittenberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Wittenbergê li herêma Saksonya-Anhalt a Almanyayê ye.
Mele Xidira
Mele Xidira, gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Pirancûq
Pirancûq gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 514 kes (117 malbat) bûn.
Beşpînar
Beşpînar gundeki li ser navçeya Çinarê ye. Gund 10 km durî navçeya Çinarê û 20 km yê jî durî Diyarbekirê ye.
Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê
Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê KNK di 24ê gulana 1999an de di civîneke giştî de bi amadebûna 700 nûner û mêvanên kurd û biyanî li bajarê Amsterdamê paytexta Holendayê, bi navê KNK, Kongra Neteweyî ya Kurdistan hatiye avakirin. KNK berpirsiyariya gelê Kurdistanê û hêzên wî yên şoreşger li her çar aliyê cîhanê dike. KNK, bawer dike ku gelê Kurdistanê bi tevayiyê bavikê wî olî û civakî weke her gelekî dîtirî cîhanê mafê wî heye ku xwe bi xwe çareser bike. KNK, bawerdike bi rêçên Demokrasî her wekî ku bername wî diyardike her weha paraztina stiratîciya kar bi riyên aştiyê û hevalîkariya hêz û rêxistinên Kurd ku dixwazin bighine çareke demokrasî jibo pirsa Kurdî di navbera sînorên: Tirkiyê, Îran, Îraq û Sûriyê li gora mercên wî welatî
Si
Si kurtenavê
Steenwijk
Steenwijk, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Melêmî
Melêmî, gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Sîrawa, Hewlêr
Sîrawa, gundekî bi ser navçeya Navenda Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Alqû, Çaroymaq
Alqû, gundekî ser bi navenda bajarê Çaroymaq li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Falkenhagen
Falkenhagen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Märkisch-Oderland li Brandenburg, Almanyayê ye.
Qarna
Qarêna  navê gundekî li rojhilata Kurdistanê ye ku xelkê wê li salên 1980 ji aliya Komara Îslamiya Îranê ve hatin kuştin. Gund ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 813 kes (111 malbat) bûn.
Qoxî
Qoxî anku Qoẍî (1928: قوغى / Qoẍî; 1946: Koğu; ), gundekî Bismilê ye. Li derdora wê Îsepar, Qoşê, Bîrikê û Şeîra he ye. Gundê Husên Axa yê ku li derdorê gelek navdar e.
Venneslafjorden
Venneslafjorden, goleke di nava sinorê parêzgeha Tromsa Norwêcê de ye.
Kevrê Şamiyan
Kevrê Şamîyan, gundekî navçeya Ebex a Wanê ye.
Pm
Pm kurtenavê
Akialoa
Akialoa, celebek çûkên biçûk e ku ji famîleya  Fringillidaeyê ye.
Cl
Cl kurtenavê
Wittichenau
Wittichenau, bajarekî navçeya (Landkreis) Bautzenê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Pîrelî, Ûrmiye
Pîrelî gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 370 kes (117 malbat) bûn.
Murat Bozlak
Murat Bozlak (jdb. 30ê kanûna pêşîn 1952 li Şereflikoçhisar, Enqere; m. 4ê kanûna paşîn a 2015  siyasetmedarekî kurd bû.
Egeya Başûr (parêzgeh)
Egeya Başûr (parêzgeh), (bi grekî: Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου Periféreia Notíou Aigaíou) yek ji sêzdeh herêmên îdarî yên Yewnanîstanê ye. Parêzgeh ji komên giravên Kîklades û Dodekanesos ên li Deryaya Egeyî ya navîn û başûrê rojhilat pêk tê.
Murat Bozlak
Bozlak di sala 1952yê de li Şereflikoçhisara Enqereyê ji dayîka xwe bûye. Li Zanîngeha Enqereyê beşa Dadê qedand. Demeke dirêj parêzerî kir û di nava damezrandina Partiya Ked ya Gel (HEP) de cih girt. Piştî girtina HEPê di damezrandina Partiya Demokrasî (DEP) de cih girt. Piştî girtina DEPê bû serokê giştî yê Partiya Demokrasiya Gel (HADEP). Di sala 2002yê de HADEP hate girtin û wî pênc sal cezayê qedexebûna ji siyasetê girt. Ji wê demê ve navber da siyaseta çalak. Bozlak di sala 1994ê de rastî êrişeke çekdarî hat û birîndar bû. Sê salan di girtîxaneyê de ma. Bozlak di kevneşopiya HEP heta BDPê de herî zêde heşt salan serokatiya giştî ya partiyê kiriye.
Murad Bozlak di 4ê kanûna paşîn a 2015 de ji ber Şêrpence çû li ser mafeya xwe.
Egeya Başûr (parêzgeh)
Rêveberiya parêzgehê
Sêzdeh yekeyên îdarî ên parêzgehê ev in:
Laura Berlin
Laura Berlin, ( li Berlin, Almanya) lîstikvan û modeleke alman e. Laura, bi rola xwe ya bi navê Emma of Normandy ya di rêzefîlma orîjînal a Netflixê Vikings Valhalla de tê naskirin ku di sala 2022an de hatiye weşandin.
Kariyer
Laura Berlin di temenê 15e saliya xwe de ji aliyê ajansek modêlê ve hatiye kifş kirin û dest bi karê modeliyê dike. Piştî du salan ew beşdarî VIVA Models dibe û beşdarî pêşandanên modayê pargîdaniyên wekî Boss, Balenciaga, Michalsky û Fornarinayê dibe. Di vê navberê de, ew ji bo Models IMG xebitî û bi rêkûpêk ji bo Parîs û Milan hate vexwendin. Di 17e saliya xwe de, ew li ser rûpelê pêşîn a çapa Îtalî ya Elle hatiye pêşandan. Ev bû di kovarên din ên modayê ye ku tê de xuya dibe. Ji dema mezûnbûna xwe ya di sala 2009an de, bi tev-demjimêrî wekî model xebitî û bi çend ajansên modelên navdar ên cîhanê re peyman îmze kiriye.
Piştî ku wê ezmûna xwe ya destpêkê ya lîstikvaniyê ji Şanoya Dibistanê û Dersên Taybet ên Lîstikvaniyê bi dest xist, di 19e saliya xwe de yekem rola xwe ya xwe ya televizyonê di fîlmê Fairytale Schneewitthen (Ard) ya Thomas Freundner de li kêleka lîstikvanên navdarên wekî Sonja Kirchberger, Jaecki Schwarz, Martin Brambach û Jörg Schüttauf wergirtiye. Hevkariya bi ajansên rêveberiya lîstikvaniyê re rê li ber projeyên fîlimê yên din vekir. Laura Berlin di gelek reklamên reklaman de ji markayên naskirî û her weha di vîdyoya muzîkê ya Oomph ya Rock de xuya bûye. Wê di fîlimên Ruby Red (2013), Saphirblau (2014) û Smaragdgrün (2016) de rola Charlotte Montrose wergirtiye ku ji rêze pirtûka Kerstin Gier Ruby Red Trilogy îlhama xwe girtiye. Di sala 2016an de, wê di Vîdyoya Muzîkê ya Strana Prinz Pi ya 1,40 m de rola sereke lîstiye. Di rêzefîlma Binny and the Ghost de wekî lêstikvana mêvan rola keçikek xewnek matmayî lîstiye.
Kamîkaze
Kamîkaze, peyveke japonî ye ku ji bo balafirvanên xwekujî yên Împeratoriya Japonê tê bikaranîn. Navê xwe ji teyfûnekî (bagêrên ku di Okyanûsa Hindî de çêdibin) girtiye ku vê teyfûnê di sedsala 13em de keştiyên mongolî wêran kiriye û Japon ji dakirkeriyê xelas kiriye. Di salên dawî yên Şerê Cîhanî yê Duyem de, balafirvanên kamîkaze armanc kiribûn ku bi balafirên xwe yên bi teqemenî, bombe û sotemeniyeke gelek zêde ve barkirî, êrîşê keştiyên hêzên hevpeymaniyê bikin û bi vî awayî jî ziyaneke mezin bigihînin wan.
Harrisburg
Harrisburg paytextê federedewleta DYAyê Pennsylvania ye. Di parêzgeha Dauphin County li ber rûbara Susquehanna de ye.
Kamîkaze
Gelek mirov bawer dikin ku peyva kamîkazeyê ji aliyê artêşa japonî ve hatiye dayîn, lê ev ne rast e. Artêşa japonî ji balafirvanên xwekujî re tokubetsu kōgeki tai (特別攻撃隊) digot û wateya wê Yekîneya Palemarî ya Taybet bû. Bi giştî wek tokkōtai (特 攻 隊) dihatin kurtkirin. Ji bo êrîşên xwekujî yên ku ji aliyê balafirvanên stolê ve dihatin kirin, wek shinpū tokubetsu kōgeki tai (神風特別攻撃隊) dihatin binavkirin. Wergerên amerîkî bi şaşî peyva shinpū'yê (bayê rewanî-xwedayî) wek "kamîkaze" xwendin. Pişt re ji ber ku ev nav di çanda japoniyan de pir dihatin zanîn, japoniyan jî dest pê bikaranîna peyva kamîkaze kirin.
Harrisburg
Hejmara niştecihên wê 48.600 (2000) e.
Şeîra
Şeîra an jî Şiîra, gundekî Bismilê ye. Li derdora wê Bîrikê, Qoxî, Melemûs û Qoşê heye. Bi elokên xwe navdar e.
Kevirê Hingiv
Kevir hingiv, Kemera Hemgenî (bi romî kirine: Baltaş) gundekî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Kamîkaze
Dîrok
Di 7ê kanûna 1941ê de piştî êrîşê Pearl Harbor, hezên deryayî û esmanî yên Japonê di şerên Midway û deryaya Fîlîpînê de têk çûn. Ew gelek keştî û bi sedan balafirên şerî yên xwe winda kirin û piraniya balafirvanên herî baş ên hêzên esmanî jî jiyana xwe winda kirin. Digel vê yekê çavkaniyên pîşesaziya Japonê kêm bûn û li gorî endustriya Amerîkayê jî pir hêjar bû. Bi vî awayî Dewletên Yekbûyî keştî û balafirên xwe nû kirin. Di salên navbera 1943 û 1944an de Hêzên Hevpeymanî ber bi Japonê ve dikişiyan. Di şerê Deryaya Fîlîpînê de, di 19-20ê hezîrana 1944an de, hêzên japonî ber bi Fîlîpînê ve vekişiyan.
Di 15ê tîrmehê de herêma Saipanê ji aliyê hêzen Hevpeymaniyê ve hatiye bidestxistin. Piştî ketina Saipanê, fermandarên Japonê xweş dizanibûn ku piştî Saipanê armanca hevpeymaniyan Fîlîpîn bû. Fîlîpîn, ji ber ku xwediyê kanên petrolê bûn, herêmeke pir girîng bûn. Eger Japon kontrala xwe ya li ser Fîlîpînê winda bikira, dê ji keştiyên wî re sotemenî pir kêm bimaya. Di 17ê çiriya pêşîn de, Hevpeymaniyan di Şerê Kendava Leyteyê de dest pê erîşê li ser Fîlîpînê kirin.
Nîvamîral Takijiro Onishi, ji hêzên esmanî yên Japonê berpirsiyar bû. Ew fam kiribû ku bi balafirvanên kêmhêvoyî û bi çend balafir ve şer nayê qezenckirin. Ji ber vê yekê ew biryar da ku tîmeke xwekujî ya bi navê Yekeya Palemarî ya Taybet damezirîne. Ji bo vê erkê, 24 balafirvanê xwendekar minêkar bûn. Ev hêz di bin çar koman de rêxistî bûn: Yekîneya Shikishima, Yekîneya Yamato, Yekîneya Asahi û Yekîneya Yamazakura. Ev navên yekîneyan ji helbesteke welatparêzî hatiye girtin ku ev berhem ji aliyê helbestvanê klasîk a Japonê Motoori Norinagayê ve hatiye nivîsandin. Japon, di Şerê Kendava Leyteyê de têk çû, lê hêzên taybet serkeftineke mezin bi dest xistin. Êrîşê yekem ê kamîkazayê di 21ê çiriya pêşîn a 1944an de, li dijî hêzên deryayî ya Awistralyayê ve pêk hat. Di vê êrîşê de tevî Sitvan Emile Dechaineux ve 30 leşkerê deryayî mirin û ji vî pirtir kes jî birîndar bûn. Heta 26ê çiriya pêşîn 47 keştiyê hevpeymaniyan dûçarî êrîşan hatin. Piraniya van keştiyan, wekî balafirhilgirê Amerîkayê "USS St. Lo" ziyaneke mezin dîtin ango ketin bin avê.
Ev serkeftina zûka, fermandarên japonî bo domandina êrîşên kamîkazeyê qaneh kirin û gelek balfirvan daxilî êrîşên kamîkazeyê bûn. Piştî çend meh, ji du hezarî pirtir balafir di van êrîşan de bûn. Bi vî awayî balafirên Japonê ber bi kêmbûnê çûn û wexta ku hejmara balafiran pir kêm bûn, ji bo van vatiniyên kamîkazeyê gelaleyên nû ava bûn. Wekî balafirê Nakjima Ki-115 Tsurugi' çendinê wan ji depîn (darîn) hatin çêkirin û di van balafiran de motorên kevin dihatin bikaranîn. Taxima dananê ya balafirê bi giştî ji aliyê balafirvanên ku dest pê firînê kiribûn, ji diyar dihatin avêtin çunkî balafirê destpê firînê kirî, careke din xwe nedidaniyan û bi vî awayî jî ev taximê dananê di balafireke din de dîsa dihatin bikaranîn.
Yên herî girîng ên êrîşên kamîkazeyê di navbera tarîxên 6ê nîsanê û 25ê gulana 1945an de, di Şerê Okinawayê de pêk hatin. Wê demê, ji 1500î pirtir balafir ve heft êrîşê girîng pêk hat. Hêzên hevpeymaniyê di vî şerî de bi ser ketin lê ew ji ber êrîşên kamîkazeyê gelek keştiyên xwe jî winda kirin. Di dawiya şerî de, herî kêm 21 keştiyê Amerîkayê ji aliyê kamîkazeyê ve hatibûn binavkirin û ji Stolên din yên Hevpeymaniyê jî çendin keştî hatibûn binavkirin ango ziyaneke mezin dîtibûn.
Bi hezaran balafirên kamîkazeyê ji bo parastina Japonê ya ji dagirkeriyê amade bûn. Digel vê, di 15ê tebaxê de piştî radestbûna Japonê û avêtina bombeyên atomê ya li ser Nagasakî û Hîroşimayê, careke din nehatin bikaranîn.
Harrisburg
Navê wê yî berê Herris Ferry (Harrys paşnava famîlya ku bingeha bajêr avêtibû bû) ye û di sala 1785'î de navê xwe yî îro girtiye. Di 1812'î de bûye paytextê Pennsylvania.
Kevirê Hingiv
10 km ji Gimgim, 70 km ji Mûşê dûr dikeve. Ji ber ku niştecihên Gimgimê bi du zaraveyên kurdî diaxivin, carnan Kevirê Hingiv, Carnan Kemerê Hemgenî bikartînin. Aboriya gund li ser xwedîkirina ajalên malê ye.
Heidenheim (navçe)
Göppingen, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Baden-Württembergê ya Almanyayê ye.
Kevirê Hingiv
Di salên 1970yî de li gund nêzîkî 100 mal hebûn, lê ji ber xizanî, şer gund gelek vala bû, niha li dora 15-20 mal mane. Sedemek valabûnê jî karmendî ye. Lewra sala 1966 li Gimgimê erdhej pêk hat û dewletê ji bo pişavtina Kurdan zarok berhev kirin û şandin dibistanê starê (dibistanên hewandinê, dibistanên şevê, bi tirkî yatili okul) û dema wan dibistanên xwe bidawî kirin û bûn karmend, êdî venegeriyan.
Meliksekiran
Meliksekiran, gundekî bi ser navenda Sirûca Rihayê ve ye.
Kamîkaze
Bandorên kamîkazeyê
Tesîra herî mezin a êrîşan, di navbera Yekîneyên Hevpeymaniyê de pêkanîna tirsekî bû. Bi rastî jî wexta ku keştiyên Amerîkayê ber bi şerên dawî ve diçûn, leşkerên deryayî ji balafirvanên kamîkazeyê pir ditirsiyan. Bi dawiya Şerê Cîhanî yê duyem, hêzên deryayî yên Japonê 2.525 balafirvanê kamîkazeyê û 1.387 balafirvanê Artêşê bi garî kirin. Hikûmeta Japonê aşkere kir ku di van êrîşên kamîkazeyê de 81 keştî bin av bûn û 195ê wan jî ziyaneke mezin dîtin. Digel vê, ew daxuyandin ku ji sedî 80ê yê sedema mirinên hêzên hevpeymaniyê ji ber êrîşên kamîkazeyê ve çêbûye.
Vollenhove
Vollenhove, bajarekî bi ser parêzgeha Overijssela Holendayê ve ye.
Dînên îbrahîmî
Dînên îbrahîmî têgeheke ji wan dînên ku tê de Îbrahîm wek kesek giring tê baskirin re tê gotin. Ji hemûyan diyartir ev têgeh ji dînên cihûtî, xiristiyantî û îslamê re tê gotin. Dîneke din ya Îbrahîmî dînê Beha'yetê ye. Baweriya Beha'yetê di sedsala nozde an de geşekir li vê erdnîgariya niha jêre dibêjin Îran. Herçend ev dînên hanê ji aliyê bîr û baweran ve bi temanî ji hev cudane lê di gelek aliyên giring de hevrêne mîna wê bingeha sirûştî ya ku ew hemû yek xwedayî di perêsin û hevrêne ku pêdivîye hemû mirov bi tenê kirnoşê ji bû yek xwedayî bibin. Peyva Îbrahîmî di koka xwe de vedigere ji bo Îbrahîm pêyamber, ku gelek rêzdare di dînên Cihûtî, Xiristiyantî û Îslamê de.
Cihûtî
Cihûtî dînekî Îbrahîmî ê takxwedayî ye ku bawerî bi hebona yek xwedayî heye. Ev dîn pitir dihê nasîn bi dînê Diwazde Êlan helbet ev ramana diwazde êlên Îsraêlyan ji xwe dide. Cihûyan bawerî bi pirtûkên Tewrat, Tenax û Tilmûd heye ku hersê dihên nasîn bi Peymana Kevin a Pirtûka Pîroz. Yek ji pêximberên herî giring ên cihûyan Mûsa ye.
Xiristiyantî
Yek ji dînên takxwedayî ên Îbrahîmî ye. Yesû'h yan Îsayê Mesîh têde sereketirîn kesayetiye. Xiristiyantî bi dînê herî xwedî Dûketî û bawerdar dihê zanîn ku dibin 2.3 milyar mirov. Wan bawerî bi pirtûka cihûyan Peymana Kevin heye. Bi gelemperî wan bawerî bi Încîl yan bi navekî din "Peyama Nû" heye û wê pîroz dibînin ku komeka vegêran û nivîsandina ye behsa jiyana Yusû'h yan Îsa dike. Peymana Nû yan Încîl ji çar beşan pêkdihê ku Metta, Merqos, Loqa û Yuhenna ne.
Îslam
Îslam dînekî yekxwedayî ye. Bi dû Xiristiyanetiyê de di rêza duyem de tê ji bû rêja dûketî û bawerdaran. Ji kesekê ku bawerî bi Îslamî hebe Misilman dihê gotin. Misilmanan bawerî bi wê yekê heye ku Muhemmed pêxemberê dawî ê xweda Ellah e. Herwiha wan bawerî bi roja dawiyê û Firîşteyan heye. Misilman Quranê bi axaftina Xwedê û hinartiya wî dizanin ji bû Muhemmed. Quran jêdera yekem paşî kiryar û gotinên Muhemmed ku pê di bêjin Sinet jêdera duyem a şerîeta Îslamê ne.
Kamîkaze
Bandorên kamîkazeyê
Li dijraberê van agahiyan, çavkaniyên Amerîkî jî angaşt dikin ku ji gotinên japoniyan kêmtir keştî bin av bûne. Lê dîsin jî ew hemfikir in ku ziyaneke mezin dîtine. Li gorî çavkaniyên Hêzên esmanî yên DYAyê, di êrîşên kamîkazeyê de 34 keştiyê sîtolê bin av bûn û 368yê wan ên din ziyan dîtin, 4.900 leşker mirin û 4.800yî pirtir leşker birîndar bûn. Dîroknas Robin Rielly di pirtûkekê de nivîsand ku di êrîşên kamîkazeyê de 60ê keştiyên Amerîkayê bin av bûne û 400î zêdetir keştî jî ziyan dîtine.
Dînên îbrahîmî
Çavkanî
https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Abrahamic_religions https://www.worldatlas.com/articles/what-are-the-abrahamic-religions.html https://www.britannica.com/topic/Abrahamic-religion https://eksisozluk.com/ibrahimi-dinler--1080511 https://www.yenisafak.com/yazarlar/farukbeser/ibrahim-dinler-de-ne-demek-2047504 https://www.researchgate.net/publication/328417431_IBRAHIMI_DINLER_KAVRAMSALLASTIRMASININ_MESRUIYETINE_DAIR_ILERI_SURULEN_FENOMEN
Încîl
Kevirê Hingiv
DYA û Ewropayiyan di erdhejê de pere dabûn Tirkiyeyê ku ji xelkê Gimgimê re avahiyan çêbike. Lê dewlet li ser soza xwe nesekinî, pere xwarin û tenê bo çend gundan avahiyên erzane çêkirin. Yek ji wan jî Kemerê Hemgenî bû, di nava salên 1999 - 2003 de xanî ji gundiyan re çêkirin, ango nêzîkî 40 sal şûnde.
Courmelles
Courmelles, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Bangevan
Bangevan (bi zimanê erebî: مؤذّن mu'adhdhin) di mizgeftê da bawermendan di rokî da pênc caran bangî nimêjê dike. Ji banga bangevan ra ezan jî tê gotinê û li welatên misilman li ser minarê tê bang kirinê. Lê îro pirrî caran bangevan ezanê bi alîkariya hoperlorê/dengweşê dixwînin.
Bangevanê yekem di ola Îslam ê da Bîlalê Hebeşî bû. Bîlal mirovekî reş û sehabeyekî Muhemmed Pêxember bû.
Zembîlfiroş (destan)
Zembîlfiroş navê destaneke kurdî ye. Ya ku dinivîsîne, Feqiyê Teyran e. Di wê de ku Derwêşek li bajarê Ferqînê zembîlan difiroşe. Jina Mîrê bajêr wî dibîne û dilê wê dikeve Zembîlfiroş. Di dawiya destanê de Zembîlfiroş yan xwe di kelhê de dike xwarê (strana Zembîlfiroş ji devê Xerapêtê Xaço), yan jî duayê wî Xwedê dipejirîne û ew dibe latek (di hin versiyonan de dibe kevokek). Sebeba vê biryara wî ew e ku jina mîr êdî rê nadiyê ku ji jina xwe û zarokê xwe re rast be. Tirba Zembîlfiroş li Gundê Sîrkutkî a girêdayi Zaxo a Başurê Kurdistanê ye.
Abruzzo
Abruzzo yek ji herêmên Îtalyayê ku li başûra welatê navbera Deryaya Adrîyatîk û Apennin de dimê ye.
Erdnîgarî
Sînorên Abruzzo bi herêmên li bakur Marken, li rojava Latium li başûr Molise û li rojhelat bi Deryaya Adrîyatîk hene. Çiyayên bilindahiyê xwe dorê 3.000 mitir di sînorên wê de belav bûne.
Çemên wêyê girîng wiha ne:
Bajarê aboriyê herî girîng Pescara ye.
Mehmed II
Mehmed II sultanekî Osmanî bû ku ji Tebaxê 1444 heta Îlonê 1446an, û paşê paşê ji Sibata 1451 heta Gulan 1481 hukum kir.Di serdema yekem a Mehmed II de, wî sefera Xaçperestên ya ku John Hunyadi pêşengiya wî dikir têk bir, piştî ku êrişên Mecaristan li welatê wî şertên agirbesta Aştiya Szeged şikand. Dema ku Mehmedê II di sala 1451an de careke din derket ser text, hêza deryayî ya Osmanî xurt kir û amadekariyên êrîşa li ser Konstantînopolîs kir. Di 21 saliya xwe de, wî Konstantinopolis ( Stembola îroyîn) zeft kir û dawî li Împeratoriya Bîzansê anî.