cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Çalakiyên enstîtuyê
Heta niha çendek panel û atolyeyên ziman ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Amedê ve hatine lidarxistine. Di çiriya paşîn a 2005’a de bi hevkariya şaredariya bajarê mezin a Amedê bi tevlîbûna pispor û zimannasên kurd yên her hêlên cihanê Konferansa Standartkirina Zimanê Kurdî hatiye lidarxistin. Encamên wê konferansê wekî pirtûk hatine weşandin.
Eskîkoy
Dikevn, ango Gundê Kevnare, gundekî navçeya Bêsniya Adiyemanê ye. Bajarokeke bi ser Besniyê ve û li ser riya Semsûr och Entebê ye. Gundeki li ser eşîra Hevedan e.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Organa enstîtûyê
Ji gulana 2007a şûn de Kovara W ketiye bin banê Enstîtuya Kurdî ya Amedê, wekî weşana enstîtuyê di riya weşangeriyê de jiyana xwe didomîne.
Referanduma Ocalan
Referanduma Ocalan referandumek e ku di salên 2005-2006an de li Kurdistanê û li derveyî welat hatibû meşandin. Nivîsa ku ji aliyê ji 3.000.000 kesan zêdetir hatibû îmzekirin ev bû:
Saint-Laurent-de-Lévézou
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Li her herêmek, li her bajarek, li her navçeyek, li her gundek, li her newalek, li her geliyek, di her şikeftek de, li ser her kaniyek, di binê her kevirek de, di her malek de, di bîra her mirovek de zimanek, dîrokek, çavkaniyeke civakê heye. Di bin axa vî welatî de gencîneyeke dîrokî, zimanî û çandî û zargotinî heye.Li ser her bihusteke vê erdnîgariyê çavkaniyek heye.Her keseke kurd hem delîl û hem jî şahidê vê çavkaniyê ye. Çima em xwe negihîjînin van çavkaniyan û em têr û tije xwe xwedî nekin? Qad qada me ye, çavkanî li ber me ne û em çima ne amade ne? Destpêkeke baş encameke baş bi xwe re tîne û fermo, em dest pê bikin.
Berhevkirina berhemên zargotinî û wêjeya devkî ya gel:
Destan
Çîrok
Xeberoşk
Pêkenok
Gotinên pêşiyan
Biwêj
Rewanî
Rewanî şîranîyeke kurdî û îranî ye. Rewan di kurdiya kevn de di wateya ruh de ye. Navê vê xwarinê wateya "şîraniyeke wiha bitehm e ku rewanê / ruhê mirov diarimîne, rehet dike, kêfê dide" dide.
Hure, Gironde
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan statîstîkên gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Rewanî
Di tevgerên mirovan de bo hereketên mirovane, paqij, hinekê zarokî (lewra zarok hêj xirab nebûne) rewanî dibêjin. Navê bezeke hespê jî rewan e, lewra beza hespê ya wiha, rewanê siwar, ruhê siwar diarimîne, vedihêsîne, rehet dike. Gelek peyv ji rewanê bingeha xwe girtine. Rewanê navê xwe daye deşta Rewan, bajarê Rewanê (Erîvan) ûêd jî.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Berhevkirina berhemên nivîskî yên kevn û yên wêjeya klasîk:
Rewanî
Li vir raveka (terîfeya) rewaniya nûjen hatiye parvekirin. Di rewaniya orjînal de çîkolate nîne, hin biharbêhn lê dihatibûne zêdekirin.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Dîwan
Rewanî
Berkelî (melzemeyê xwarinê)
Bi xemlandina wê:
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Helbest
Destnivîs
Topeka
Topeka paytexta federedewleta DYAyê Kansas e. Herwekî navenda parêzgeha County Seat e.
Gelheya wê 121.809 (2004), rûbera erda wê 8.601 km² ye. Bilindahiya axa herêmê ji rûyê avê 305 m ye.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Pirtûkên kevnare û hwd.
Kurd Maverick
Kurd Maverick (yê rastî Cihan Ötün) di 1978'an de li Dêrsimê ji dayîk bûye. Malbata Kurd, di sala 1971'an de koçber bûye û çûye Almanyayê. Bavê wî li Almanya karkerî kiriye.
Jiyana muzîkê
Kurd li berê, li Dusseldorfê diçe klûbekê û guh dide muzîka elektronîkê. Ew dibe wek destpêk ji bo Kurd ku dixwaze ew jî bibe DJ an jî mûsika ewropayî çêke. Paşê destpê dike DJ tî di klûbên Almanyayê da.
Yê pêşîn navê wî te guhan bi remîksê "Pump Up the Jam" wa dibe di sala 2001 de. Remîksê stranên Robbie Williams û Pet Shop Boys û Bob Sinclar û Basement Jaxx ê çêkir. Niha, bi piştgiriyê DJ ên din wa navê Kurd Maverick hatiye naskirin û zanîn. Wekî din Kurd Maverick dibêje: "Ji bo min azadiya min pir girîng e û ez hîma (esil) xwe înkar nakim.".
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Berhevkariya bi hevdîtinên rûbirû.
John Stuart Mill
John Stuart Mill (z. 20'ê gulana 1806 li Pentonville, London − m. 8'ê gulana 1873 li Avignon, Fransa), fîlozofeki ku bi eslê xwe îngilîzî bû. Lêkolînên wî li ser bandora aboriyê li hizirkirinê bûn. Bi taybetî, li ser civaknasa lîberal lêkola. Hizrên wê, ji aliyê ramyarî û rewistê (exlaqê) ve kartêkirina wan bû. Navê bavê wî James Mill bû.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Berhevkariya bi amûrên deng-girtinê, dîmengirtinê û nîşegirtinê.
John Stuart Mill
Felsefeya wî, wek beşa di xate empîrîzmê de bûya. Bi taybetî, di xate David Hume de bûye. Bandora hizrên "ûtîlîtarîzmê" ku ji Jeremy Bentham jî li ser wî bûye. Ku bi nêzîkatiya olî, li civakê û aborîya taybet lêkola. Pirtûka wî ya bi navê "The Principles of Political Economy" (1848) de, weke pirtûka wî ya ku xwediyê nêzîkatiya wî ya bingihîn bû di wan waran de. Ev hizrên wî û bi taybetî ev pirtûka wî bixwe jî, weke pirtûka dibistanê ya ji fahmkirinê jî hatiye nasîn.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Bi rêbaza dîroka devkî.
John Stuart Mill
Li ser azadî û rewşa jinan jî sekiniye. Bi taybetî, hizrên wî yên ku hatina ser ziman, temenê lîberalîzmê afirandina. Hin hizrên wî yên ku bi navê "tevgerên mirovan" re jî hatina nasîn.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Pêvajoya demdirêj 5 sal e.
Rewanî
Ravek
Bo doşaviyê av û şekir bi qasî 4-5 deqeyan bikelînin, ango şerbetê bikelînin. Ava lîmonê tevlî bikin, 2-3 deqe dîsa bikelînin û ji ser agir daynin.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Amadekirina bingehên xebata atolyeyê
Barûc
Barûc gundekî ser bi navenda bajarê Merend li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rewanî
Ravek
Di badiyekê de hêkan biçelpînin. Ardik, ard, şekir, behîv, şîr û gijkera hevîr berdin navê û tev bidin. Çîkolateyê li rêşkerê (rende) bidin berdin navê.
Hevîr bikin qalibên pijînê, ango tiyanên, sêniyên wekî qalibê. Beriya pijînê, firneya xwe vekin, germiyê bikin 160 pile. Di vê tînê de bi qasî 30-40 deqe bipijînin.
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
5 roj perwerdehî
Roja 6’an panela bi navê “Di bîra her kurdekî/ê de ziman, çand û dîrok veşarî ye”.
Diyarkirina 15 beşdaran.
Diyarkirina cî.
Temînkirin û amadekirina fînansmanê, lêçûnên xwarin û vexwarinê
Di encama xebata atolyeyê de dê beşdarname bê dayîn.
Têlfar
Têlfar (bi tirkî: Kocatepe), gundekî bi ser navçeya Bêlqîsa Dîlokê ve ye. .
Mamê Rîşe
Mamê Rîşe Navê wî yê rastî Nejmedîn e. Di sala 1955'an de hate dinyayê Neteweperwer û şoreşvavanekî kurd e.
Komkujiya Enfalê 1988
Enfal navê komkujiyeke (tevkujiyeke) li Başûrê Kurdistanê ji aliyê sazûmaniya Be's ve hatiye pêk anîn e. Navê xwe ji ayeta Quranê ya Enfalê digire.
John Stuart Mill
Mill û lîberalîzm
Kartêkirina wî lê û li pêşketina wê bûye. Bi taybetî, di vî warî de bandora mirovên weke John Locke û Charles Montesquieu li wî bixwe jî bûye. Bi perwerdehiyeka baş û akademîkî pêşketiye. Di vê temenê de, bi taybetî, wê keseyet û êzîdîtya keseyetiyê derxistiya li pêş.
Komkujiya Enfalê 1988
A rastî Enfal ne navê qetlîamekê ye, lê navê rêze-tevkujiyan e. Pêla dawî ya Enfalê di 23ê sibata 1988an de li dijî hêzên YNKê li Silêmaniye destpêdike. Li Dola Caf (Cafetî) tevkujî tê destpêkirin û di 6ê îlona 1988an de li Zaxoyê bidawî dibe. Ji Zaxoyê heya Çiyayê Hemrînê ti wargehekî kurdan nayê hîştin. Dîsa Qeladizê, Şivan, Axçeler û hwd gelek navçe tên rûxandin. Gelên li vir tên kuştin û hinek ji wan jî direvin Îran an Kurdistana di bin dagirkeriya Tirkiyeyê. Gelek jî dîl tê girtin û di kampên tunekirinê de tên komkirin.
John Stuart Mill
Felsefeya wî
Mill, jîr weke dîmeneyê dûyem ê aqil dihasiband. Li ser wê re hêst û biy (sans) jî weke rêyên ku mirov dikarê li ser wan re di jiyanê de k digihijê zanînê dihanî ser ziman. Ev rengê hizirkirinê, yê empîrîzmê ya û bi John Locke û David Hume re destpêka wê ya taybet hebûye. Mill bi taybetî, rewist derxist li pêş di nêzîkatiyên xwe de. Felsefe ûtîlîtarîzmê lêkola û li ser maf û azadiyê bi hev re sekinî. Ev gotin, ji aliyê felsefê ve hilda li dest.
Komkujiya Enfalê 1988
Gorî statîstîkên navneteweyî li dora 182.000 kurd hatine windakirin. Îro hinek ji wan windayiyan di goristanên giştî de tên dîtin. Dîsa hatiye tesbîtkirin ku pirraniya kurdan bi saxî hatine binerdkirin. Keç û jinên kurdan bo şêxên dewlemend ên ereb dihatibûne veqetandin, qismekê wan bo fihûşê dibiribûne Misir (Egîpt) an Tirkiyê. Piştî têkçûna sazûmaniya Be's li seranser Iraqê, gelek gorên bikom qurbaniyan hatine dîtin û li ser wan lêkolîn hatine kirin.
John Stuart Mill
Felsefeya wî
Bandora felsefeya wî, di vê temenê de di pergale perwerde ya hemdem de xwe da nîşandin.
Komkujiya Enfalê 1988
Lawên Kurd ji bo perwerdeya leşkerî dibiribûne kampan û bi navê "Lawên Saddam" binavdikiribûne. Rejîma Be's di sala 1983an de 8.000 mêrên eşîra Barzanî dîl digire û dikuje. Bi deh hezaran kurdên feylî herwiha dikuje û bi programa Enfalê jî dixwaze vîna gelê kurd ji holê rabike.
Poppendorf
Poppendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rostock li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
John Stuart Mill
Felsefeya wî
Di qada vacê û ankû ´mantiqê´ de ji ji ya hesan bi ber ya tevlihev û ji ya tevlihev ve bi ber ya hesan ve hizrên wî bûna. Mill xwestîya rêgezên vacê li qada civaknasiyê, sîyesetê û rewistê bide bikarhanîn. Bi vê yekê, li der deronîyê jî sekinî ya. Her mijare ku li ser sekinî aliyê wê yê deronî jî li ser sekinî ya. Di felsefe de, wî xwestîya ´şibandinê´ di temenê deronîyê de li qada zanînê jî bikarbêne. Ev rengê hizirkirinê ku şibandinê weke metodekê bi zanînê re hanîna wê ya li ser ziman, meteda ku Berkeley bikardihanî bû. Ji ber vê yekê, êdî gûman bûya ku bandûra Berkeley jî ji vî aliyê ve lê bûya. Berkeley, terkera dervî mirov red kiriya. Lê Mill, wê herî kiriya. Ji vê aliyê ve jî jev veqatîya na. Bi vê yekê, wî biy(sans)ên me, weke "ya manyînda, ku biyan bi derfet kirîya" derxistiya li pêş. Di rewistê de jî, fêdetî parastîya. Hêzkirin û ankû şahîbûn, weke armanca tevgerên mirov dîtîya.
Qadên din
Li ser mijare jinê jî hizrên wî bûne. Li ser aborîya civaknasî sekiniye. Ji aliyê civaknasî ve li ser aboriyê sekinî. Dewlet û mirov, azadî û mirov çend ji wan mijarên ku wî ji aliyê felsefekî ve ku hildaya li dest. Li ser mafê mirov û azadiya mirov, sînorê maf û azadiya mirov sekiniye. Beşek ji van mijaran di pirtûka wî ya bi navê "On Liberty" tên ser ziman. Pirtûka bi navê "Autobiography" di dewam wê de, weke amûreka xwandinê ya pirr giring a di van waran de ku di derbare hizrên wî de.
Mehmet Emîn Hunik
Mehmet Emin Hunik mîlîtanekî PKK bû.
Jane Levy
Jane Levy (jdb. 29ê kanûna pêşîn a 1989an, Los Angeles, DYA) aktrîseke amerîkî ye. Keça Mary Levy hunermend, û Lester Levy e muzîkvan e. Navdarbûne wê bi navê rola Tessa Altman di rêzefîlma Suburgatory'' ya televîzyonî de bû. ''
Fîlm
2011:
2017:
Sûdgirî
Sûdgirî, sûdperestî, sûdewertî, yutîlîtarîzm têgihiştineka û ankû felsefeyeka rewistî ya. Ev felsefeya rewistî, di ceribêne ku rewş û ankû pirsgirêkên civaknasî û ên rewistî bi hev re ji wan formulasyonekê bide çê kirin. Li gorî têgihiştin û felsefeya yutîlîtarîzmê, her rewş û ankû pirsgirêk, di dema ku dijî, bi xwe re rewista wê heya û divê ku em wê rewista wê ji wê fahm bikin. Yanî, dibêje ku divê ku li gorî rewîsta ji derve divê ku li wê rewşê û ankû pirsgirêkê newê nerin. Hertiştî bi xwe re û bi xwe ve dihêne ser ziman. Bi wê re jî, hertimî li ser ancamê re helwesta xwe dide kifşkirin. Yanî ancam, hertimî weke têrkereka giring ya ku di temenê yutîlîtarîzmê de ya. Li gorî rewista yutîlîtarîzmê, minaq ku mirovekî di xewna xwe dît ku kujerek bê, divê ku ev di ancameka kirineka wî ya ku di temenê wê de bê. Filozofên weke Jeremy Bentham temenê vê felsefe di sadsale 18'an de avêtin. Jeremy Bentham rêgezên vê felsefa rewistê dan nîşandin; Rêgezên ku wî kifşkirina jî ev in: Tişta ku dilê mirov xweş dike ew ya rast a.
Sê xalên ku giring ên bingihîn di vê felsefeyê de hena:
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Xebata berhevkariya zargotinê û berhemên wêjeya klasîk a enstîtûyê
Bi taybetî ji bo xebatên bi vî rengî yên Enstîtuya Kurdî ya Amedê dê destûrname bê dayîn.
Berhevkariya zargotinî:
Kêm zêde 50 jin û mêrên çîrokbêj ku temenê wan ji 65 salî mezintir e çavkaniya berhevkariyê ne. Hemû hevdîtin bi sê awayî dê bêne qeydkirin. Kamera
Wênekêş
Amûra deng-girtinê
Pênûs û perawî
Berhevkar ango kesê ku hevdîtinê pêk bîne ew ê bi tevahî li gorî rê û rêçikên berhevkariyê tev bigere û nîşeyên ku girtine, wêneyên ku kişandine û bi kamerayê dîmenên ku kişandine wekî 3 kopye tomar bike û radestê koordînatoriyê xebatê bike.
Hemû hevdîtin dê li ser destûra kes û malbata çîrokbêjan be û dê zelal û vekirî be. Tercîha me li ciyê ku çîrokbêj dijî hevdîtin pêk bê; lê ku derfet tune bin dibe ku çîrokbêj bê anîn ciyeke guncaw jî.
Di nava xebata berhevkariyê de zêdeyê pirsên pêwist û di derveyê mijarê de bi tu awayî berhevkar pirs û axaftinên cûda bi çîrokbêj re nake.
Berhevkarên ku di derveyê rêgez û rêzikan de tev bigerin, yên ku bêamûr û bêpergal xebatê bimeşînin xebatên wan dê neyên qebûlkirin.
Berhevkariya çavkaniyên wêjeya klasîk ya nivîskî:
Bi hemû seyda û melayên ku li herêmê ne re hevdîtin.
Çavkaniyên ku li cem wan hebin dê bi temînat bêne wergirtin û bi 3 awayan bêne arşîvkirin.
Li ser bidestxistin û kevnbûn û naveroka berheman dê hevdîtin bêne kirin û bêne qeydkirin.
Berhem dê bêne kopîkirin û dîsa li xwediyê wan bêne vegerandin.
Destûra mafên li ser berheman ji xwediyê wan dê bê standin.
Berhemên ku bêne berhevkirin dê wekî 3 kopy bêne arşîvkirin.
Tasnîfa berheman dê bê kirin û di nava xebatên wêjeya klasîk de dê bibin mijara lêkolînê. Dem û demsala karê berhevkariyê:
Xebata berhevkariyê di her demên salê de dibe. Piştî xebata atolyeyê hemû beşdarên xebata atolyeyê dikarin bi domdarî vî karî bimeşînin.
Bi taybetî demsala zivistanê ji bo karê berhevkariyê guncawtir e.
Xebata Atolyeyê di navbera 20 û 25ê tîrmeha 2009an de pêk hat û beşdarname hatin dayîn.
Pirtûk û weşînekên Enstîtuya Kurdî ya Amedê
Enstîtuya Kurdî ya Amedê digel xebatên akademîk yên li ser ziman, wêje, çand û hûnera Kurdî weşangeriyê jî dike. Heta niha curbecur 12 pirtûk û du hejmaran bultena bi navê ZIMAN ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Amedê ve hatine weşandin.
Ji bo agahiyên zêdetir di derbarê berhemên ku aliyê Enstîtuya Kurdî ya Amedê de hatine çapkirin, li vir binêra: Lîsteya Weşanên Enstîtuya Kurdî Ya Amedê
Şewçila (kirmanckî)
Şewçila kovarêka edebî-hunerî ya û hîrê mengan ra reyêk vejêna. Şewçila tena bi kirmanckî (kurdîya zazakî) weşan kena. Hûmara yewine wisar 2011 de weşanîyaya. Edîtor û redaktorê na kovare Roşan Lezgîn o.
Altenstadt, Swabya
Altenstadt şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neu-Ulm li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
28ê sibatê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Nîsaba
Nîsaba, xwûyaka jin ya deme sûmerîyan a. Bi navê Nîdaba jî tê zanîn. xwûdana, xwandin, çandin û breketê jî tê zanîn. Li bajarê Lageşê, tefsîra wê ya ku hat dîtin de, ew tacaka bi qiloç bikardihêne. Di wê tefsîra wê de, pova wê ya ku pirr gurr û dirêj, pirr derdikeve li pêş. Nîsaba keça An û Uraş a. Uraş, di çanda sumerî ya xwûdayî de, di tefsîrên ku hatina dîrin de, yên ku Nîngîrsû tefsîr dikin, tefsîrkirina Uraş pirr di tijbihê wan.
Di tefsîrê de, Nanşa û Nînûrta, xwûşkên wê. Nanşa, weke yeke ku di nava mirovan de digerîya û pirtgirêk û nexweşiyên ku derdiketin, di nava wan de digand çareseriyê. Nanşa, weke sembola parastina aşîtîya nava xalkê tê tefsîrkirin.
Bi teybetî, di deme sumerîya ya duyemin de, biqasî Enkî Navê Nanşa derdikeve bi kirinên wê yên baş re. Ew, weke xismetkareka xalkê ku hertim û dayimî bi pirsgirêkên wan ve eleqeder dibe ya. di parastgaha Nanşa de, ku weke berdestkvan a, kesh heya û ku nanşa çi dibêje ew dinivîsêne û digihijêne xalkê jî. Bi vê yekê, weke xwûdana dane nivîsandin û xwandinê jî Nanşa derdikeve li pêş û li navê helbest têne rêzkirin.
Babire Olya
Babire Olya gundekî ser bi navenda bajarê Merend li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Fatma Gök
Prof. Dr. Fatma Gök rewşenbîr, akademîsyen, siyasetnas û mamosteya teqawîtbûyî ya Fakulteya Perwerdehiyê ya Zanîngeha Bogazîçiyê ye. Ew yek ji damezrînerên partiya HDPê ye.
Ji ber ku nameya Akademîsyenên Aştiyê ya bi sernavê "Em ê nebin alîgirê vî sûcî" bi îdiaya "propagandaya rêxistina terorê kiriye" li 32emîn Dadgeha Cezayê Giran a Edliyeya Stembolê ya Çaglayanê hat darizandin.
Harquency
Harquency, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Sadan
Sadan  gundekî girêdayî navçeya  Dêrika Çiyayê Mazî ya girêdayî Mêrdînê ye.
Yermenonville
Yermenonville, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Ferdinand Magellan
Ferdinand Magellan, (Portûgalî: Fernão de Magalhães), (jdb. 1480 li Sabrosa, Portûgal, m. 27ê nîsanê 1521, Fîlîpîn) yek ji deryavan û kaşîfên navdar ên Portûgalî ye.
Magellan herwekî yekemîn deryavanê ku li dora dinyayê geriyayî ye. Bi alîkariya keyê Spanyayê dest bi kaşîfên xwe kiriye. Yekemîn kesê Rojavayî ku niştecihên herêmî yên Emerîkayî û Fîlîpînî dîtiye ye. Magellan li giravên Fîlîpînê ji aliyê niştecihên herêmî ve hatiye kuştin.
Batkîm
Batkîm, gundekî girêdayî navçeya Mêrdînê Kerboranê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Chen-Ning Yang
Chen-Ning Yang (bi çîniya hêsankirî: 杨振宁; çîniya adetî: 楊振寧; pinyin: Yáng Zhènníng) (jdb. li Hefei, Çîn) fîzîknasekî çînî - amerîkayî ye. Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.
Jiyan
Chen-Ning Yang, herwiha wekî Frank an Franklin jî dihate binavkirin, ji pênc zarokên profesorê matematîkê Ke Chuan Yang û xanima wî Meng Hwa Loh Yang ê mezin e.
Jiyana wî ya zaroktiyê li wargeha Zanîngeha Tsinghua ya nêzîkê Pekîngê ye derbas bûye û bi xwe jî li Kunmingê zanîngeh xwendiye. Sala 1942 bi xebata komangaşt û molekûlspektran li vê zanîngehê balê dikişîne ser xwe.
Piştî şerê Japon û Çîn ji dewletê alîkariya xwendinê werdigire diçe Chicagoyê. Sala 1946 li Zanîngeha Chicago dest bi xwendin û lêkolînan dike. Sala 1948 li cem Edward Teller, doktoraya xwe bi xebata li ser reaksiyonên dendikê dike. Dûv re diçe zanîngeha Institute for Advanced Study a Princeton (New Jersey) berdewam dike. Li wir sala 1955 dibe profesor. Sala 1965 diçe Stony Brook.
Yang sala 1950 bi Chih Li Tu re marî dibe (dizewice) û ji wê sê zarok dibin, Franklin (jdb. 1951), Gilbert (jdb. 1958) û Eulee (jdb. 1961).
Berdespiyan
Berdespiyan, gundekî gundistana Beryacîa bexşa Navendiya Serdeştê ye. Navendiya Serdeşt ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Berdespiyan 11 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 45 e.
Chen-Ning Yang
Xebat û girîngî
Yang bi giranî li ser mekanîka statîstîk û fîzîka sîmetrî lêkolînan dike. Bi Tsung-Dao Lee, bi salan bi hev re xebitîn û xebatên xwe weşandin. Cîhana xebatên parçeyên elementan berfireh kirin.
Li fîzîkê Angaşta Yang-Mills zêde kirin ku viya bi Robert L. Mills re keşf kiribûn. Di salên 1950 debi Lee lêkolîn li ser Modela Ising kirin.
Yang sala 1957 bi tevî Tsung-Dao Lee guncavê Xelata Nobel a fîzîkê hat dîtin.
Mîzar
Mîzar (bi tirkî: Ulutayır), gundekî bi ser navçeya Bêlqîsa Dîlokê ve ye. .
Machu Picchu
Machu Picchu (wekî Maçû Pîkçû tê bilêvkirin, dibe ku di zimanê kevnexwediyan de bûbe wateya şêwra kevn) yek ji bermahiyên bêhempa yên cîhanê li Perûyê ye. Ji şarezayiya înkayan ye.
Bajar di gerekê zanistên Zanîngeha Yale de di de hatiye vedîtin. Li ser damezrandina bajêr agahiyên sedî sed rast nîn. Tê texmînkirin ku wextekê giregirên oldarên Înkayan li vir jiyane û bajar ji bo parastina wan ji xeterayan hatiye avakirin. Hin angaştên din jî hene lê rastî kes nizane.
Sala 1983'î de kete bin parastina UNESCO û bû yek ji bêhempayên cîhanê. Rojê bi hezaran tûrîst serîlêdana herêmê dike. Bajar wekî pêpelûkan di qûntara çiyê de hatiye avakirin û lê çandiniyeke nûjen hatiye kirin. Pirraniya avahiyên bajêr hêj jî li ser lingan e.
Saint-Laurent-d'Olt
Gelhe
Li jêr, li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin:
Şêrwan Mezin
Ev nahiye 70 gunda bi xo vedigire û niha 19 gund avedanin û 51 gundjî ji ber şerê PKK û Tirkiyê ne hatin avakirin an hatin şewitandin.
Haute-Normandie
Haute-Normandie (Bixwîne:Ot Noxmandî, ango kurdî:Normandiya Jor) yek ji herêmên Fransayê. Ew bi Départementên Eure û Seine-Maritime tê kirine du paran. Serbajara wê Rouen e.
Dîrok
Herêma Haute-Normandie di 1956an de pê parve kirina herêma Normandieyê wek Basse-Normandie û Haute-Normandie du paran hat saz kirin.
Lîma
Lîma (bi spanî: Lima) serbajarê Perûyê ye. Navenda sereke ya polîtîk, zanistî û çandê ya Perûyê ye.
Li bajêr 7.605.742 kes (sala 2007) dijîn. Bi tevî devedora xwe gelheya wê 8.482.619 ye (2007).
Bajarê keştîgehî Callao ku gelheya wê 876.877 e jî nêzîkê Lîmayê ye. Herdu bajar bi hev re herêmeke metropolî pêk tînin Área Metropolitana de Lima.
Lîma bajareke girîng e bo aborî û çanda Perûyê. Gelek zanîngeh, dibistanên bilind, muze, bîrdarî lê hene. Bajarê kevn sala 1991ê ji aliyê UNESCOyê ve wekî pêmayiyek cîhanî hat payekirin.
Babire Sofla
Babire Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Merend li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Yavuz Önen
Yavuz Önen di sala 1938an de li navçeya Midyada Mêrdînê ji dayik bû. Wî li Stembolê li Lîseya Haydarpaşayê xwend û ji Fakulteya Mîmariyê ya ITUyê mezûn bû. Di nava Partiya Karkerên Tirkiyê de cih girt û kete nava siyasetê. Her wiha di çarçoveya doza THKP-C ê de hat girtin û cezayê girtîgehê lê hat birîn. Bi qanûna efûya giştî ya ku di sala 1974an de hatibû derxistin hat berdan. Piştre li serokatiya Sendîkaya Karmendên Teknîkî dest bi kar kir. Her wiha serokatiya TMMOB, gerînendeyê komeleya mafê mirovan ÎHD kir û serokê TÜTED ê bû. Li aliyê din Önen ji sala 1989an û vir ve serokê HRFTê ye.
Cûmkê
Cûmkê, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Vince McMahon
Vincent Kennedy McMahon (jidayîkbûn 24ê Tebaxê, 1945) xwedan medyaya Amerîkî ye, pêşvebir, rêvebir, û performerkerê pîşeyî yê teqawîtbûyî ye. Ji 1982-an heya 2022-an, wek serok û berpirsiyarê kargêriyê (CEO) ya WWE e, pargîdaniya herî mezin a Sprê ya cîhanê ye, Ew jî damezrîner û xwediyê Alpha Entertainment e.
McMahon dest bi gelek serpêhatiyên têkildarî WWE kiriye. Di sala 2014-an de, wî Tora WWE-yê, karûbarek vîdyoyek abonetiyê ya li ser-daxwaza serhêl da destpêkir. McMahon di heman demê de xwedan pargîdaniyên din ên multimedia yên WWE û dibistanek werzîşê ya profesyonel e. Ji derveyî têkoşînê, McMahon bi hev re xwediyê XFL, lîga futbolê, du caran; her du dubarekirin piştî yek demsalê, ya duyemîn jî ji ber pandemiya COVID-19 qelibî. Wî di heman demê de serokatiya Federasyona Bodybuilding a Cîhanî ya demkurt kir û xwediyê marqeya cilan Tapout e.
Ji sala 1997-an pê ve, McMahon fêlbaziya birêz McMahon pejirand, ku di,lîze zalimekî hêrsker, hov, hovane, yê ku li ser domandina kontrola pargîdaniya xwe dilgiran bû, bi gotik "!!dem.
Roggentin
Roggentin şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rostock li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Rutherford B. Hayes
Rutherford B. Hayes (jdb. 4ê çiriya pêşîn 1822 li Delaware, Ohio; m. 17ê kanûna paşîn 1893 li Fremont, Ohio) general, siyasetmedarekî amerîkanê ji Partiya Komarger, 19em serokdewletê DYAyê bû. Di nava 3ê adarê 1877 - 3ê adarê 1881ê de li ser postê serokdewletiyê maye. Du caran jî parezgariya Ohioyê kiriye.
Di hilbijartinên sala 1876ê de berê namzedê Partiya Demokrat bi zêdetirî 250 dengan biserdikeve. Hilbijartin tên rexnekirin ku hîle tevê bûye û li çend federedewletan deng ji nû ve tên hejmartin. Dawiyê de Partiya Komager biser dikeve.
Di dema wî de, sala 1877ê yekem car telefon hatiye bikaranîn. Alexander Bell, ji 21 km yê, telefonê Hayes kiriye. Ew yekem serokdewlet bû ku bi telefonê axiviye.
Rhône-Alpes
Rhône-Alpes yek ji herêmên Fransayê ko li başûr rohelata Fransayê dikeve ye. Rûerda wêyê 43.698 km² e û ser 6 mîlon kes re nifûsa xwe heye û serbajarê wê jî Lyon e.
Ew ji departmanên Ain, Ardèche, Drôme, Isère, Loire, Rhône, Savoie û Haute-Savoie pêk tê. Ew gorî rûerda xwe ji herêma Midi-Pyrénées re duyem mezintir herêma Fransayê ye. Ew gorî nifûs û aboriya xwe jî ji pê Île de France re duyem herêma Fransayê ye.
Erdnîgarî
Ew li bakur rohelat bi Swîsrê û li rohelat bi Alpan bi Italyayê (Piemont û Aostatal) tê sînor kirin. Çemên xweyên girîng Rhône, Isère ère û Saône ne.
Gel
Ew bi bifûseke ser 6 mîlonon re ve ji pê Île-de-Franceyê re tê.
Bajarê Lyonê bi nifûsa xweyê dorî 470,000 kes sêyem mezintir bajarê Fransayê ye.
Pavel Çerenkov
Li zanîngeha dewletê ya Voroneşê xwendiye û doktoraya xwe li Enstîtuya Lebedevê li cem Sergey Îvanovîç Vavîlov daye. Bi keça profesorek wêjeyê re marî bûye (zewiciye) û du zarokên wan bûne.
Sala 1934 li ser xwêyên (solên) ûranê lêkolîn kiriye û sazûmaniya wan a elektronan analîz kiriye. Ji bo standardkirina pîvanên wan bi navê Tîrêja Çerenkov pîvanek avakiriye. Carnan bo wê Tîrêja Vavîlov jî tê gotin lewra keda wî jî gelek hebûye.
Çerenkov sala 1958 bi tevî Îlya Mîxaîlovîç Frank û Îgor Yevgenyevîç Tamm Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye. Sala 1953 bûbû profesorê fîzîkê.
Sala 1970 dibe endamê Akademiya Zanistiyê ya Rûs. Sala 1983 ji aliyê YKSSê ve bi xelata lehengê xebata sosyalîst tê xelatkirin. Wî li ser foto-nûklear û foto-meson-reksiyonan jî lêkolîn kiriye.
Kurd 1
Kurd 1, ango Kurd Yek, kanaleke televîzyona satelîtî ya bi zimanê kurdî, serbixwe ye û ji Parîsê weşanê dike. Bernameyên çandî û perwerdeyî belav dike. Piştî salekê di weşana testê de, Kurd 1ê di 27ê nîsana 2009an dest bi weşana xwe ya normal kir.
Ji ber sedemên aborîyê, Kurd 1 di 31ê kanûna pêşîn 2012an de weşana xwe rawestand.
Armanc
Bi belavkirina bernameyên agahdarî, çandî û şahiyan, bersiva pêdiviyên kurdên Rojhilata Navîn û kurdên li Ewropayê bide.
Piştgiriya entegrekirina ji milyonekê bêtir kurdên ku li welatên Yekîtiya Ewropayê dijîn bike û hêjajiyên demokratîk ên Ewropayê bi wan bide nasîn.
Bi alîkariya bername û munaqeşeyan, gotûbêj û çandeke pirreng li cem kurdan bi pêş bixe.
Navenda giştî, îmkanên bingehîn ên berhemhênan û belavkirinê yên Kurd 1-ê, li Parîsê ne. Her weha studyoyên wê li başûrê Kurdistanê jî hene û dixwaze bi şîrketên serbixwe yên li Tirkiyê û gelek welatên din ên Ewropayê re jî kar bike.
Temaşevanên Wê
Kurd 1 bêyî ku guh bide sînor, cudahiyên polîtîk û mezhebî, taybetmendiyên herêmî û komelayetiyê, dixwaze dengê xwe bigihîne civata kurd a li Rojhilata Navîn û Ewropayê.
Xwe weke motora parastin, pêşxistin û belavkirina ziman û çanda kurdî dizane, bi taybetî jî armanca wê ew e ku xwe bigihîne komên civatê yên herî pir hatine îhmalkirin: Zarok, xort û jin, tebeqeyên nexwende yan jî kêmxwendî, ku ji çand û şahiya bi zimanê xwe bê par hatine hiştin.
Bername
Di warê çandî, agahdarî, şahî û şevbêrkan de ji bo bicîhanîna daxwazên girseya herî berfireh ya temaşevanan, Kurd 1 bernameyeke dewlemend û rengîn pêşniyaz dike ku dê tê dê fîlmên kartonî ji bo zarokan, bernameyên ji bo xortan, yên di derbarê paqijiyê de, yên tendurustiyê, yên sporê, yên muzîkê, yên li ser dîrokê, yên dersên zimên û hwd. hebin.
Bi nisbet kanalên heyî, bi pêşniyaza tercîheke berfireh a fîlmên fiksîyonê, bi rêze fîlm û filmên xelekî, bi dokumanterên li ser ajelan, yên dîrokî û jiyana rojane, bi dublaj û têbiniyên bi zimanê kurdî dê nûjenîyekê bi xwe re bîne.
Ziman
Kanal dê hemî bernameyên xwe bi zimanê kurdî belav bike. Zimanê wê dê hêsan be û dê li ser bingeha axaftina gel a rojane be ku bi awayekî giştî herkes, heta bi kesên nexwende jî karibin jê fam bikin.
Birêveberî
Serokê birêveberiya Kurd 1-ê Kendal Nezan e, ku di heman demê de Serokê Enstîtuya Kurdî ya Parîsê ye jî. Di nav desteya birêveber de ji xeynî Kurdan, profesyonelên ewropî (Fransî, Ingilîz, Belçîkî, Îtalî) jî hene.
Kurd 1-a ku niha bi sermiyanê taybetî yê kurdî tê fînansekirin, piştgiriya rêxistinên çandî yên serekî yên diyaspora kurdî jî digire û ji alîkariya gellek ronakbîr, hunermend û RNH (Rêxistinên Ne-Hukûmetî) yên Kurdistanê jî îstîfade dike.
Desteya nivîsîn û teknîkê li ser hev dê bi kêmanî ji şêst rojnamevan, birêveber û teknisyenan pêk bê. Beşê mezin ê vê desteyê dê li navenda wê ya giştî, li Parîsê be. Weşana hin bernameyan dê ji Stockholm, Berlin û Kolnê bê kirin.
Dê nûçegîhanên wê yên daîmî li bajarên serekî yên Ewropa, li Emerîka, Rûsya, Kafkasya, Îran, Sûrîye û Libnanê hebin. Her weha dê buroyên wê jî li başûrê Kurdistanê (Hewlêr), li Tirkiyê (Stembol) û li Diyarbekirê hebin.
Serek : Kendal NEZAN
Berpirsiyarên beşan :
Fînansman
Kurd1, ku di destpêkê de wê bi sermiyanê taybetî yê kurdên li Ewropayê were fînanse kirin, bi saya piştîvanî, alîkarî û reklaman berebere heta sala pêncan dê karibe xwebixwe li ser piyan raweste.
Kanala serbixwe, Kurd1, ku dê xîtabî girseyeke giring (beşekî mezin ê 40 milyon kurdî) bike, divê bala reklamderên rojavayî, yên ku dixwazin berhemên xwe bi gelê kurd bidin naskirin bikşîne, her weha şîrketên kurd ên avakirin, veguhastin, belavkirin û xizmetê jî bikaribin reklamên xwe bidin. Ji aliyê din ve servîsên entegrasyonê yên welatên Ewrûpî yên ku dixwazin mesajên xwe bighînin koçberên kurd, saziyên neteweyî û yên navneteweyî ku bixwazin mesajên xwe yên di derbarê paqijî, tendurustiya gelêrî û tedbîrên di vî warî de, dê bibin reklamderên potansiyel ên Kurd 1-ê, ku em wan ji niha ve vedixwînin da bazara reklamê ya zimanê kurdî ji destê xwe bernedin.
Hin berhemhêneriyên kanalê (turîzm, dîrok, muzîk) dikarin pir zû ji piştîvaniyê fêdê bibînin.
Reklam û Piştevanî-Web
Kurd 1 malpereke înternetê ya seranser bi kurdî ava dike, ku dê li ser wê agahdarî, şayî û bernameyên xwe hemiyan bi hev re belav bike. Sîteya Kurd 1-ê dê hewl bide da ku di warê reklaman de bibe yekem malpera bi zimanê kurdî.
Hatiniyên Din
Kanala Kurd 1ê hêvî dike ku dê hatiniyeke bi alîkariya kirîn û firotina bi riya înternetê û daxwaza videoyê jî bidest bixe. Her wiha ji bo pêşketin û berdewamiya karê xwe ew hesabê subvansiyonên Yekîtiya Ewropayê û welatên ku jimareyeke mezin a kurdan dihewînin (Elmanya, Fransa, Swêd û hwd.) jî dike.
Frekansa wê
Kurd1 tê ser NILESAT û EUROBIRDê
Televîzyona Kurd 1ê dê ji roja Pêncşemê pê ve li ser satelîtên NileSat û EuroBirdê weşanê bike.
NILESAT 10930 H, SR 27500, FEC ¾ (Atlantic Bird 4A)
EUROBIRD 9A 11938 H, SR 27500, FEC ¾
Kurd1 dê heta 8ê tebaxê li ser satelîta HotBirdê (13° Rojhilat, 12245 H, SR 27500, FEC ¾) be, lê bi dû re dê weşana xwe li ser NileSat û Eurobirdê bidomîne.
Frekans
NILESAT (Atlantic Bird 4A)
Bi vê guhartinê, kanala seranser bi zimanê kurdî dê li başûrê Kurdistanê jî çêtir were temaşekirin.
Kongreya Demokratîk a Gelan
Kongreya Demokratîk a Gelan (bi tirkî: Halkların Demokratik Kongresi, HDK) yekitiyeke ji gelek tevger, rêxistin û partiyên çepgir ên Tirkiyeyê ye ku armanca wê ew e ku di bingehê xwe de siyaseta Tirkiyeyê ji nû ve biafirîne û nûnertiya kesên bindest yên ku bi cudakariya etnîkî, olî an jî zayendî rû bi rû ne.
Embarê, Mêrdîn
Embarê  gundekî girêdayî bajarê Mêrdînê ye.
Zabryna Guevara
Zabryna Guevara (jdb. ) aktrîseke amerîkî ye.
Reiff (Rheinland-Pfalz)
Reiff şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Gurz
Gurz, çekekê klasîk e û heya serdema navîn di artêşan de hatiye bikaranîn. Forma xwe ya tê zanîn, di sedsala 12. de girtiye. Beriya wê jî mirovan her gurz bikaranîne.
Gelek cureyên gurzê hene. Guleyên gurzê kadî, totî (kûreyî) yan di formên çovkî, geometrîkî (bo mînak dirûvê stêrê) de bûne.
Gurz di artêşên kurdan de herwiha gelek hatiye bikaranîn. Gurzên kurdan ji yên ewropayiyan biçûktir bûne. Zincîrên an bendên girêdana gurzan, ji yên ewropayiyan dirêjtir bûne.
Gurz ne tompiz e
Carnan herdu hemwate hatine bikaranîn, lewra heman fonksiyonên wan hene. Gurz bi bendik (an zincîr) in, ango guleya lajwerdî bi bendikê bi doxa gurzê ve hatiye girêdan. Di êrîşan de tên pekandin, gule girêdayî ye, winda nabe.
Tompizên nûjen çovkotek, darkotek, şivkotekên nûjen ên wekî darkoteka beyzbolê ne.
Firava
Firava, gundekî girêdayî navçeya Mêrdînê Kerboranê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
29ê sibatê
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Hauville
Hauville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Bilaliya
Bilalî, Bilaliya gundekî bi ser bajarê Mêrdînê ve ye.
Li dûv mezinbûna bajarê Mêrdînê, gundên herêmê wekî taxan tên tomarkirin û navê gundê Bilalî bû "taxa Bilalî". Gund 5 km dûrî navenda Mêrdînê ye. Bi sedan sal e ku bi suryaniyan re jî cîrantî kirine jixwe dema ku mirov ji navenda Mêrdînê ber bi gundê Bilalî ve bi rê dikeve pêwîst e mirov ji ber Dêra Zehferan jî derbas bibe.
Şêniyên gund malên xwe ji kevirên heremê lêkirine. Di her malekê de hêwanekê heye û li gorî hejmara malbatan mezinbûna malan jî tên guhertin û taybetmendiya wan a sereke jî dema zivistanê hundirê malê germ e, dema hevînê jî hundurê malê hênik e.
Pîrozbahiya Bilalî (dema Cehzera)
Ev pîrozbahî li navenda Mêrdînê pir navdar e, bi piraniya wan şêniyên gund ve û bi şêniyên gund ên derdorê ve têne li dar xistin. Dema pîrozbahiyê jî hefteya ewil a gulanê ye. Dema Cehzera jî tên ravekirin, dema pîrozbahiyê gelek kes ji Mêrdîn û gundên derdora wê jî tên Bilalî û ji xwe re kêfî çêdikin. Ev pîrozbahî di Mezopotamyayê de ev heşt hezar salan e didome û destpêka serdem a çandinê hatiye pejirandin. Di vê erdnigariyê de her kes dicîvin û di bêndera gund de dema Cehzera ango dema çinînê pîroz dikin û qurbanan serjêdikin û xwarinên xwe li gel hev dixwin û dawiyê def, zirne û ribabê lêdixin û bi dengê ribabê ve şêniyên gund radibin dîlana mêrdînkî a ribabê dilîzin û dengbêj derdikeve ser dikê û dengbêjan distrê û wilo pîrozbahiya xwe ya qedîm pîroz dikin. Şêniyên gund dû xwarin û govendê, derdikevin li ser girê Bilalî Hebeş da ku ji bo tenduristiyê, ji bo pêşerojê û ji bo hêviyên xwe dua û şikir dikin ji Xwedayê pîroz re. Zarokên gund bafirokên xwe tînin û bafirokên xwe difirînin û gelek lîstikên kevnar û çandî dilîzin.
Dîroka navê gund
Navê gund bi hin çîrokên ku şêniyên gund ve têne qalkirin dixuye navê gund ji Bilalê Hebeşî ye. Di çîrokê de dibêjin Bilalê Hebeşî, dema di Rojhilat Navîn de digere, hatiye gund û li ser girê beranberî gund bi alîkariya şêniyên gund ve ji xwe re malekê lêdike û tên gotin ku Bilalê Hebeşî azana sibehê berbanga sibehê li gund bang kiriye û loma jî navê gund bûye Bilalî.
Gundikê Hecî
Gurdikê Hecî gundekî girêdayî navçeya Kerborana Mêrdînê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Yèvres
Yèvres, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Zonê
Zonê gundekî girêdayî bajarê Mêrdînê ye.
Newepel (kirmanckî)
Newepel rojnameyeko kulturî yo 15 roje yo. Cayê çapkerdişî û merkezê îdareyî yê rojnameyî Diyarbekir o. Rojnameyo yewin o ke seranser bi kirdkî (zazakî, kirmanckî, dimilkî) weşanîyeno. Rojname hetê Ziwan-Kom (Komela Ziwan, Huner û Kulturî) ra neşr beno û 15'ê adarê 2011'î de dest bi weşane kerdo. Edîtorê rojnameyî Roşan Lezgîn û Bîlal Zîlan ê.
Têkçûna Îdealan
Têkçûna Îdealan pirtûkek ye û ji çend meqaleyên Elî Şerîetî pêk tê. Ji aliyê wergêr Evdilayê Dewrêş ve ji bo kurdî hatiye wergerandin. Nivîskarî, mijarên wek mirovbûn, humanizm, marksizim, feodalite û burjuwazî û hwd hilgirtiye dest. Bi awayekî balkêş nîşan dide ku îdealan mirovahiyê çawa têk çûne û ji derdê mirov re nebûne derman.
Dengê Felsefeyê (pirtûk)
Dengê Felsefeyê, pirtûka nivîskarê kurd Ali Gurdilîyê ye. Ev pirtûk di wara felsefeyê de hatiye nivîsandin. Ji bo kesên ku nû dest bi xwendina felsefeyê dikin weke çavkaniyek sereke ye. Di vê pirtûkê de danasîna felsefeyê, danasîna felsefevanên kevn, felsefeya Îslamê, felsefeya heyama nû, felsefeya Ronesansê û danasîna felsefeya sedsalên 17 û 18yan jî tê kirin.
Binoxellêf
Binoxellêf, gundekî gundistana Beryacîa bexşa Navendiya Serdeştê ye. Navendiya Serdeşt ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Binoxellêf 69 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 394 e.
Kûrab
Kûrab yan jî Kûrav (bi tirkî: Gökçeli), gundekî bi ser navçeya Bêlqîsa Dîlokê ve ye. .
Des Moines
Des Moines [dɪˈmɔɪn] paytexta federedewleta DYAyê Iowa ye. Di sala 1846'î de bingeha wê hatiye avêtin û niha nifûsa wê gihîştiye 194.311 (2004). Des Moines herwekî navenda parêzgeha Polk County ye.
Saint-Léons
Saint-Léons, komuneke departementa Avairona li başûrê Fransayê ye.
Pirvan
Pirvan, gundekî girêdayî navçeya Mêrdînê Kerboranê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Serpil Kemalbay
Serpil Kemalbay Pekgözegü (jdb. 14ê sibata 1964an li Erdexanê) siyasetmedareke kurd e û ji 20ê gulana 2017an heta sibata 2018an hevseroka Partiya Demokratîk a Gelan HDPê bû.
Dêra Xerabe
Dêra Xerabe gundekî girêdayî bajarê Mêrdînê ye.
Thulendorf
Thulendorf şaredariyeke navçeya (Landkreis) Rostock li Mecklenburg-Vorpommern, Almanyayê ye.
Buch, Swabya
Buch şaredariyeke navçeya (Landkreis) Neu-Ulm li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Frechen
Frechen, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Erft-Kreisê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Reipeldingen
Reipeldingen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Bitburg-Prümê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Qela Tacin
Qela Tacin, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kînşasa
Kînşasa paytext û bajarê herî mezin ê Kongoyê ye.
Gorî hejmartinên sala 2009ê gelheya bajêr li dora 10 milyonê ye. Navê berê yê bajar Léopoldville ye. Ev nav bo xatirê keyê Belgiyayê Leopold II. hatibû dayîn. Sala 1967 navê bajar kirine Kinshasa.
Zimanên Ewropayê
Vê bi  zimanên hind û ewropî re tev li hev neke.
Piraniya zimanên Ewropayî endamên Malbata zimanên hind û ewropî ne. Ev malbata ji çend beşan pêk dihê;  romanî, germanî, baltî, slavî, albanî, keltî, ermenî û helenîk (Yewnanî). Zimanên uralî jî, ku li macarî, fînî û estonî jê ne, bi awayekî berbiçav li Ewropayê peyda dibin. Malbatên zimanên tirkî û mongolî jî çend endamên ewropayî dihewînin ku li başûrê rojavaya Ewropayê malbata zimanên qafqasya bakurî û qafqasya başûrî giring in. Zimanê baskî zimanekÎ serbixwe yê Pîrenê ye ku ti têkiliya wî bi zimanên din re tune, herwiha zimanê maltî ku ji erebiya seqîlyayê tê ku ew zimanekî samî ye û ew zimanê samî tenê li Ewropayê heye ku xwedan statûyeke fermî ye.
Malbata zimanên hind û ewropî
Malbata zimanên hind û ewropî ji proto- hind û ewrupî hatiye ku wisa tê bawerkirin ku ji berî hezarên salan de li Ewropayê dihat axivîn lê bi taybetî Ewropaya Rojava serdest bû.
Albanî
Du zaravayên sereke yên Albanî hene, gek û tosk in. Ev ziman li Albanya, Kosova (albaniyên kosovayê)û hin beşên Montenegro(albaniyên Montenegroyê), Serbistan (Newala Presevo), Tirkiye, Îtalya ya başûrî(Arbereş), beşên rojavayî yên Komara Makedonyayê, Yûnanistan(Arvanitîka û Albaniyên Çamê) û Albaniyên diasporayê
Ermenî
Zimanê ermenî du zaravayê sereke hene, ermeniya rojavayî û ermeniya rojhilatî. Ew li Ermenîstanê tê axaftin, ku tê de tenê statûya fermî ya wê heye, û her weha li cîranên Gurcistan, Îran û Azerbaycanê ( bi giranî li Komara Artsakh) tê axaftin.Li Tirkiyê jî ji aliyê hindikahiyeke pir biçûk (Ermeniyên rojavayî û Hamşenî) û ji aliyê hindikahiyên biçûk li gelek welatên din ên ku endamên dîasporaya ermenî ya pir belavbûyî lê dijîn, tê axaftin.
Albûm
Albûm berhevokek tomara deng e, ku li ser dîska kompakt (CD) an kasetek deng an jî li ser amûrên din ên teknolojîy ne, ku bi rêya belavkirina dîjîtal têne weşandin. Albûmên dengê tomarkirî di destpêka sedsala 20-an de wekî tomarên 78 rpm yên takekesî ku bi şêweyê pirtûkeka girêdayî ku dişibihe albûmek wêneyan de hatine belavkirin.
Dîrok
Albûm (latînî albus, spî), serdema Romaya kevin de, tabloyek bi kelpîç an bi rengê spî bû, ku daxuyaniyên giştî bi reş hatibûn nivîsandin. Ji vê yekê bû ku di serdema navîn û nûjen de, albûm wek şêweyê pirtûkek ji rûpelên vala ku tê de beyt, autograf, xêz, wêne û yên wekî wan hatine çêkirin.
Zebûr
Zebûr pirtûkeke Peymana Kevin e ku tê de 150 stranên ruhanî (Zebûr) hatin berhevkirin.
73 Zebûr ji aliyê Dawid (li dor 1000 B.Z.) ve hatin nivîsandin.
Navên nivîskarên din ên naskirî ev in:
51 Zebûr bê navê nivîskar hene.
Zebûra herî kevin Zebûra 90 e, nivîskarê wê Mûsa ye.
Zebûrên herî nû Zebûra 126 û 137 in (li dor 500 B.Z.).
Li gor dabaşên wan çend cûreyên Zebûran hene:
Zebûra 23 belkî ya herî bi nav û deng e:
1 Xudan şivanê min e,
Tiştek ji min kêm nabe.
2 Ew min li nav mêrga nû dide mexel,
Û li ber ava rihet rêve dibe.
3 Ew dilê min nû dike,
Û di ber navê xwe de, di riya rast de rêberiya min dike.
4 Erê, ez di geliyê siha mirinê de bigerim jî,
Gopal û şivdarê te, dilgeşiyê didin min.
5 Li pêş dijminên min, tu sifrê datînî ber min.
Tu dohn li serê min didî.
Fincana min tije ye, ser re tavêje.
6 Erê, di hemû rojên jiyana min de
Û di hemû rojan de ezê di mala Xudan de rûnim.
Ymeray
Ymeray, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Piyaza zeytûnê
Piyaza zeytûnê navê seleteyeke pêjgeha kurd e. Herwiha di pêjgeha ermenî, pêjgeha îtalî û pêjgeha balkanî de cihê wê heye.
Zeytûn seleteyan çêjdar dike. Seleteyên herî bitehm ên Kurdistanê, yên herêma Soranê ne. Dîsa seleteyên rojhilatê Kurdistanê jî ji aliyê dewlemendiya biharbêhn û melzemeyên xwe ve gelek navdar in. Li bakurê Kurdistanê jî seleteyên gelek bitehm tên xwarin.
Çêkirin
Zeytûn, bexdenûs, pîvazê yeko yeko hûr bikin, sîrê bikutin. Hemiyan tevlîhev bikin. Li binikên xwarinê belav bikin. Ava hinarê biser de bikin û bi hebikên (dendikên) hinarê binikan bixemilînin.
Freiberg
Freiberg, bajarekî navçeya (Landkreis) Mittelsachsenê li herêma Saksonya ya Almanyayê ye.
Gundikê Osê
Gundikê Oskê gundekî girêdayî bajarê Mêrdînê ye.Gund ji deh malan pêk tê,nêzî Nisêbîn 22 km'yan e.Dara gundekî dîrokî 'ye ku ev gund nêzî dara bi 3ê km'yane
Çomazne
Çomazne, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Bêwranî xwarê
Bêwranî xwarê, gundekî gundistana Beryacîa bexşa Navendiya Serdeştê ye. Navendiya Serdeşt ser şaristana Serdeştê ye.
Gelhenasî
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Bêwranî xwarê 238 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 1261 e.
Carl von Linné
Carl von Linné (Carl Linaeus, Carolus Linnaeus) [bilêvkin: Karl fon Linê] (jdb. 1707 − m.1778), zanistyar, siruştnas, ajelnas û giyanasê swêdî ye ku bingehên rêzdanê zanistî yan zanista taksonomiya biyolojiyê daniye. Di sala 1735an di pirtûka xwe bi navê Systema Naturae ku tê de der dorî 4.400 cure ji canewer an ajalan rêzkiriye û der dorî 7.700 cure ji giyanan rêz daye.
Axinesiya Jorîn
Axinesiya Jorîn, Aẍinesiya Jorîn, gundekî bi ser nahiya Melakendiyê ya navçeya Xarpêtê ve ye li parêzgeha Xarpêtê (Elezîz).
Amy Sedaris
Amy Louise Sedaris (jdb. 29ê adara 1961, Endicott, New York) aktrîseke amerîkî ye. Bejdarî di çendîn filma de kirye. li sala 1991 lifilmê Big Deals de bejdarî kiriye. heye li 2020: di filmê Save Yourselves! de.
Francis Drake
Sir Francis Drake (jdb. 1540; m. 27ê kanûna paşîn 1596), deryavan û kaşîfekî Înglîz ye.
Wî jî wekî Ferdinand Magellan li dora dinyayê geriyaye. Drake herwekî serkanê artêşa deryayî bûye û di şerê Brîtanya û Spanyayê yê sala 1588´î de cihgirtiye. Drake karê siyasetmedariyê jî kiriye.
Faktora rîskê
Epîdemîolojî (analîzkirina tenduristiyê) faktora rîskê tenduristî û vegirtina (nexweşiyê) guherbar in dema ku nexweşî/enfeksiyona bi xetereya bilind re werin berhev kirin. Ew carinan dikare di diyarker de were bikaranîn. Dema ku bi xetereya bilind an nizm re guherbar dikare were hev kirin.