cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bradley James
Jiyana wî
Bradley James li Înglistanê de dayik bûye. Wexta ew 9 salî bû ew bi malbata xwe li  Jacksonville, Florîda de mal bar dikir û li vir de ew diçû li dibistana seretayî yê û dibistana navînê. Paşê ew li Înglistanê de vedigeriya û li ku ew diçû li Madeley High School (Dibistana Bilind a Madeleyê). Bradley James gogbazekî dilxwaz e û gelek caran ji bo armancên rind goga pê dilîst.
Di navber sala 2005an heta 2007an ew li dibistana niyarî Drama Centre London de perwerdeya niyariyê distand. Pêşkeşa wî ya yekem di wêneguhêzê de di sala 2008 bi rêzefîlma Lewis bû. Di wê eynî sal ew rola Ben Davies di bêşa pîlotî ya rêzefîlma Dis/Connected   wê ne berdewam dibû de dileyst û her wiha ew di kurtefîlm Portobello 196  de jî dileyst.
Pêşwîste û serkeftina wê ya mezin bi rola Prens Arthur di rêzefîlma Merlin bû û ku di sala 2012an bi 5 sezon dawî bû. Bradley James di sezona dawî ya rêzefîlma biserkeftî di adara 2012an li Wales û Fransa de dilîst.
Di an fîlma werzişê Fast Girls ku li Keyaniya Yekbûyî û Îrlenda weşandî bû li ku ew rola fizyoterapîst Carl dilîst.
Barenton-Bugny
Barenton-Bugny, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Treilles-en-Gâtinais
Treilles-en-Gâtinais, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Erdheja Gimgimê 1966
Erdheja Gimgimê 1966 yek ji erdhejên mezin ên li Kurdistanê pêk hatine ye. Di 19ê tebaxê 1966ê de li navçeya parêzgeha Mûşê Gimgimê, Xinûs û gundên devedorê rûdide.
Wê demê teknîka pîvana erdhejê nebûye, lê çavkaniyên romiyan (tirk) hêza wê wekî 6,9 richter didin zanîn. Gorî tomarkirinên fermî 2.394 kesan jiyana xwe jidest dane, 1.489 jî birîndar bûne.
Erdheja duyem û mezin jî di 19ê tebaxê de, di katjimêr 14:22yê de dibe. Lê dema behsa erdheja Gimgimê (Varto) bê kirin, a duyem, a mezin bibîrdikeve.
Alîkarî winda dibe
DYA, Almanya, Îsrael, Îran, Pakistan û gelekên din bi bihayê 40.000 xaniyan dirav didin Tirkiyeyê. Lê ev alîkarî nayên dayîn. Piştî erdhejê di sala 1973, 1990 û 1999î de ji gel re bi giştî 5 hezar xanî yan baraqe tên çêkirin.
Skype
Skype bernameyek ji bo telefonkirina li ser înternetê ye.
Skype bernameyeke sade û belaş e ji bo dan û standina telefon, civîn û peaman li ser xeta înternetê. Bernameya Skype ji aliyê berhemdarê bernameya P2P KaZaa hatiye weşandin. Bi alîkariya P2P mirov dikare pêwendiya navbera kompûtera ava bike.
Çend bikêrhatinên balkêş ên Skype: Skype bi du zaravên zimanê kurdî kahet wergerandin, soranî û kurmancî. Skype belaş e, lê ne nivîsbariya azad e.
Kufteya Sînemiliyan
Kufteya Sînemiliyan kufteyek ji pêjgeha kurd e. Ji ber ku di nava êla Sînemiliyan de nav daye, navê xwe girtiye. Xwarineke herêmî ya Gurgum, herêmên kurdan ên li ber perê Deryaya Navîn dijîn e. Bo mînak li Îskenderûnê navdar e.
Çêkirin
Pelên bendikan bişon, ziwa bikin û hûrane hûrbikin. Gizêr û bendikan amade bikin û li makîneyê bixin. Qalikê fringiyan bigirin, ava wan bidarivînin, têxin badiyekê û hûrbikin.
Raperîna Babek
"We, dest û lingê min ji laşê min kir, xwûna laşê min hertimî jê dikişihê. Ku xwûn ji laş hat kişandin, wê rûyê min sipî bibe, ji wê jî heya ku xalk bibêjin ku ji tirsa rûyê wî sipî bûya, ji bo ku rûyê min sipî newê xwûyakiirn, hinek xwûna li rûyê min xin,"
Kufteya Sînemiliyan
Çêkirin
Pîvazên xwe hûr bikin, nîvê wê jê veqetînin, 2 dendik sîra kutayî, gizêr, bendik û firingê di nava 4 kevçî rûnê zeytê de biqijilînin. Ava fringiyan tevlî bikin, îsota reş (an cureyekê din) bixinê, bi qasî nîv katjimêrî (30 deqe) di agirê nizm de bipijînin.
Raperîna Babek
deme ku babek dibîne ku ew mirovên dora wê xwesteka wî bicih neyênin, êdî ew xwe diavêje ardê û rûyê xwe dike nava xwûnê de û bi xwûn dike. Piştre di wê heyemê de Xalîfê wê rewşê dibîne û jê diprsê, babek jî, hinegî ev gotinên xwe yên ku berê wê kêlkîkê gotibûn, di wê heyemê de carek din bi heman rengî ji xalîfe re jî dibêje. Xalifê ku wan gotinan dubara ji wî his dike, êdî pirr di dilê xwe de bi tirs dibe ji wî. ...
Kufteya Sînemiliyan
Çêkirin
Gûzên xwe û fringiyên xwe hûrbikin. Pîvazên mayî, sîr û gûzê di nava 3 kevçî rûnê zeytê de tevdin. Nanê tostê bipişirînin û di makîneyê de bikişînin. Bexdenûs, merzekew û ançûeza xwe jî hûr bikinê.
Goştê kişandî, hêk, nanê tostê li makîneyê xistî, frîngiyê hişkkirî, têkela gûzê, bexdenûs, merzekew û ançûezê bistrên, xwê û îsota reşê pê werbikin.
Raperîna Babek
Dema raperînê
Dema raparînê di nava salên 816 û 838 e. piştre jî, çendî ku xalifê bi girtin û kuştina babek xwest ku ancama ku bidest bixe jî ew ancam bidest nexist.
Kufteya Sînemiliyan
Çêkirin
Ji vê têkela goştê kişandî 16 girikan amade bikin. Di rûnê qijilandî de û di agirê normal de biqijilînin.
Kufteyên xwe bi germî daynîn ser sosa fringiyê, serê wan bi pelên bendikê bixemilînîn û bo xwarinê bînin ser dextexaneyê (sifreyê).
Ewilmomin
Ewilmomin, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Heerhugowaard
Heerhugowaard, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Mortagne-sur-Gironde
Mortagne-sur-Gironde, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Efşord
Efşord gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hereketa Îslamiya Kurdistanê
Hereketa Îslamî ya Kurdistanê partiyake siyasî ye, ku di sala 1993an de hat damezrandin. Serokê HÎK'ê Seyda Mele Abdullah bû. Pîştî wî Mele Şafîî di meha Gulanê 1995 de ji bo Serokatiya Civaka Îslamiya Kurdistan hat helbijartin.
Lieberose
Lieberose, bajarekî navçeya (Landkreis) Dahme-Spreewaldê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Order of Merit
Order of Merit li Brîtanya û li welatên Împeratoriya Brîtanî ya kevn xelata rûmetê ye. Tenê bîst û çar kes dikarin bi vê xelatê di demekê de heye.
Key an keybanûya Brîtanî xelatê dide; ew wekî diyariyek kesane tê dayîn. Padîşahê yekem ê ku xelat da bû. Wî ji ber ku împeratorê Alman xelata xweya şexsî ya namûsê hebû, bi navê, wî dest bi "Order of Merit"ê kir.
Mecaristan
Mecaristan (bi mecarî: Magyarország) an jî Komara Mecaristanê (bi mecarî: ) welatekî bejahiyê li Ewropaya Navendî ye ku 93.030 kîlomêtre çargoşe rûerd ji baskê Karpatê vedigire. Li aliyê bakur bi Slovakya, li aliyê bakurê rojhilat bi Ûkrayna, aliyê rojhilat û başûrê rojhilat bi Romanya, li başûr bi Serbistan, li başûrê rojava jî bi Kroatya û Slovenya û bi Awistriya re sinorê xwe parvedike. Paytexta Mecarîstanê bajarê Budapeştê ye û nifûsa Mecarîstanê nêzî 10 mîlyon e ku piranî mecarên etnîkî û hindikahiyeke girîng jî ji romaniyan pêk tê. Macarî, zimanê fermî, zimanê Uralîk ê herî zêdeyê ku li cîhanê tê axaftin û di nav çend zimanên ne hindûewropî de ye ku li Ewropayê bi berfirehî tê axaftin. Budapeşt paytexta û bajarê herî mezin e û deverên din ên bajarî yên sereke Debrecen, Szeged, Miskolc, Pécs, û bajarê Győr e.
Dîrok
Parçeyên mezin ên Mecaristanê di serdema antîk de girêdayî parêzgeha Romayê Pannonia bûn. Paşê, eşîrên germanî koç kirin û di sedsala çaran de ew welat bû navenda padîşahiya Hun û paşê jî ya Keyaniya Avar ku di sala 796 de ji aliyê Karlê Mezin hat dagirkirin.
Di dawiya sedsala 8an de, Mecar eşîrên di bin Árpád de ji Rûsya ya îro koçî rojava bûn û hinek ji van eşîran li deşta di navbera Danub û Tîza de bi cih dibin. Di sala 1000/1001 de, dewleteke Xirîstiyanî ji aliyê Stefan I ve hatiye avakirin ku hema hema tevahiya devera ku bi navê Hewza Dunayê an jî Deşta Karpatan tê naskirin, dihewand. Serdema padîşahiyê di sedsalên 14e û 15an de derbas dibe. Destpêkirina Împeratoriya Osmanî di Şerê Mohacs 1526 de Mecaran têk bir û di sedsalên 16e û 17an de Mecarîstan bû sê beş: Keyaniya Mecaristanê bi keyekî ji Awistirya Habsburgê re. Osmanî di 1697 de têk çûn, lê hewildanên avakirina Mecaristanek bi tevahî serbixwe têk çûn û tevahiya welêt padîşahek Habsburg bidestxist. Parlamena Mecaristanê demeke dirêj bi dadgeha Viyanayê re di nav nakokiyeke domdar de xebitî.
Di Şerê Cîhanê yê Yekem de, Awistirya-Mecaristan û Almanya bi hev re li aliyê winda bûn. Di Peymana Trianon de (1920) Mecaristan bû. ji sê parên duyê (ji sedî 71,5) Mecaristana dîrokî ji Romanya, Çekoslovakya, Yûgoslavya û Awistirya stendin. Piştî Şerê Cîhanî yê Yekem, şoreşeke Komunîst bi rêberiya Béla Kun dest pê kir ku bû sedema damezrandina Komara Sovyetê ya Mecaristan di sala 1919 de. Lêbelê, Komara Sovyetê hat hilweşandin. piştî şeş mehan dema ku hêzên Romanî Budapest di Tebaxê de girt.
Mecaristan di sala 1920an de padîşahiyê vegerand wekî dewletek, lê tevî ku Charles IV ("Charles I" bi hesabê Awistiryayê ) hewl da ku textê li Mecaristanê ji nû ve bi dest bixe. Serokê Dewletê li şûna prefektê dewletên Miklós Horthy bû. Di serdema navberê de pergala pirpartîtî li wir serdest bû, lê belê sosyalîst û partiyên komunîst qedexe bûn. Di vê demê de li ser herêmên windakirî ruhekî xurt ê revanşîst hebû. Baweriya bi Hêzên Rojavayî kêm bû û Mecaristan her ku çû nêzî hevkariyê bi Almanya û Îtalyayê re bû. Lêbelê, Horthy ji îdeolojiyên faşîst an Almanyaya Nazî re sempatî nebû. Ew ji hêla siyasî ve pir bihêz bû muhafezekar û siyaseta xwe li ser komên hêza kevneşopî yên wekî esilzaden û dêrn ava kir. Di çar qonaxan de ji 1938-1941, Mecaristan beşek mezin ji deverên windabûyî vegerandin.
Piştî Şerê Cîhanî yê Duyem Mecaristan vegeriya sînorên Peymana Trianon. Dagirkeriya Alman bi dagîrkeriya Sovyetê hate veguheztin.Hikûmet bi Zoltán Tildy wek serokwezîr di 1945-1946 de hate zêdekirin. Di dawiya şer de, Yekîtiya Sovyetê 600 Mecarî dîl girtin û wek karkerên bi darê zorê hatin revandin. Ji wan 200 hezar qet venegeriyane Mecaristanê 2016 |format= | xebat = |weşanger=Nationalencyklopedin AB| Ziman = Swêdî }} Zoltán Tildy dijberekî xurt bû ku Macaristan ketibû nav Şerê Cîhanî yê Duyem, û niha bi partiya xwe ya serxwebûnê ku ji sedî 57 wergirtibû Serokê Mecaristanê 1946 hatibû hilbijartin. ji dengan deng derdixin. Lê belê destûr nehat dayîn ku hikûmeta piraniyê xwe ava bikin, lê li şûna wê hevbend ku komunîst jî tê de hatibûn temsîlkirin. Partiya Karkerên Mecaristan (Magyar Dolgozók Pártja) bi şêwaza Sovyetê di demeke kurt de desthilatdarî girt û bi alîkariya kuştina edlî hemû partiyên din hatin qedexekirin. Di navbera salên 1946 û 1948'an de, bi gef û terorê, welatekî berfireh sovyetî bû û di sala 1949'an de Komara Gel a Mecaristanê hat îlankirin. Serhildana Mecaristan di sala 1956 de dest pê kir, lê bi awayekî hovane ji aliyê leşkerên Sovyetê ve hat hilweşandin piştî ku, di nav yên din de, serokwezîr Imre Nagy xebitî ku Mecaristanê ji Pakta Warşovayê vekişîne û welat nehêle. -hev kirin. Serhildana Mecaristan her çend hêviyên ku bi giştî hebûn pêk neanîn jî, lê bû sedem ku Mecaristan di destpêka salên 1960an de, li gorî welatên din ên di qada berjewendiya Sovyetê de, karibe ji xeta Sovyetê dûr bixe û li şûna wê bibe welatek serbixwe. dewlet di dawiyê de bi reformên aborî yên girîng û azadiyên şexsî. János Kádár siyasetmedarê sereke bû. Mecaristan heta sala 1989’an dema ku Partiya Komunîst hat hilweşandin dewleteke yek-partî ya sosyalîst bû.
Hikûmeta Mecaristanê di sala 1989an de biryar da ku Perdeya Hesinî ya ku di Tebaxa 1989an de dest pê kiribû ji holê rake. Vê bûyerê paşê bû sedema hilweşandina rejîmên Sovyetî yên di nav Bloka Rojhilat de. baş. Di 23'ê Cotmeha 1989'an de, di salvegera serhildana 1956'an de, Mecaristan wekî komarê hat îlankirin. Sala paşîn (1990) yekem hilbijartinên azad li Mecaristanê hatin kirin.
Di 1999 de Mecaristan bû endamê NATO û di 2004 de jî bû endamê Yekîtiya Ewropayê (YE). Partiya rastgir Fidesz ji 2010an vir ve Mecaristanê birêve dibe. Ji hilweşandina rejîmên komunîst di sala 1989 de.
Erdnîgarî
Piraniya Mecaristanê ji deştan pêk tê, di nav de qada mezin Alföld bi hêmanên pusta tê de hene. Di demên pêşdîrokî de, deşta Mecaristanê bi avê girtibû û hat, dema ku av kêm bûn, bi kaniyên çem hatin nixumandin, ku îro bi hev re loess berfirebûna erdên pir bi bereket çêdike.
Du ji sê parên rûyê Mecaristanê tê çandin. Bi giranî genim û ceh tê çandin, lê berhemên mezin ên fêkî, şekir û sebze jî hene. Şerab li quntarên başûrê Daristana Bakony û li bakurê rojavayê welêt tê çandin.
Bajarên din ên mezin Miskolc, Nyíregyháza, Debrecen, Pécs, Szeged û yên din in.
Mezintirîn gola Mecaristan Balaton ye, ku di heman demê de Gola ya Ewropaya Navendî e.
Avhewa
Li Mecarîstanê klîma parzemînî zivistanên sar, şil û havînên germ hene. Germahiya navînî ya salane 9,7 °C ye. Germahiya havînê di navbera 40 °C û zivistanê de -29 °C diguhere. Germahiya havînê bi gelemperî di navbera 27 °C û 32°C û di zivistanê de di navbera -15 °C û 0 °C de ye. Navîn barana salane bi qasî 600 milîmetre ye. Parçeyek piçûktir a welêt li başûrê Pécs xwedî avhewaya Deryaya Navîn ye.
Veqetandina topografiya ya Hewza Dunayê Mecaristanê mêldarê zuhabûnê dike. Piraniya Mecaristanê erdê çandiniyê ye, lê hin bermahiyên daristan wê yên orîjînal hene, nemaze li herêmên çiyayî û li parkên neteweyî.
Pierrepont, Calvados
Pierrepont, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Mecaristan
Avhewa
Asîdîbûn pirsgirêka herî mezin a jîngehê ya welat e.
Aborî
Pêşkeftina aborî li Mecaristanê bi lez û bez bi dest xistiye û hilberîna navxwe ya navxwe (GDP) di van salên dawî de pir zêde bûye. Sektora taybet ji sedî 80 ê GDP-yê pêk tîne. Ji sala 1989'an û vir ve 23 milyar Dolarên Amerîkî veberhênana biyanî hatiye kirin. Enflasyon ji sedî 14 (1998) daketiye ji sedî 4,7 ([[2003] ]).
Hinardekirin ji bo aboriya Mecaristanê, bi taybetî di nav YE de girîng e. Nêzîkî sê çaryeka hemî bazirganiyê di navbera Mecaristan û welatên din ên Yekîtiya Ewropayê de pêk tê. Welatên wekî Almanya, Rûsya û Çîn bi taybetî ji bo aboriya Mecaristanê girîng in.
Rêhesin
Railway li Mecaristanê baş pêşkeftî ne. Tora trênê bi giranî digihîje Awistirya, Slovakya, Serbistan, Kroatya, Slovenya û Romanya. Heya 1980, standarda rêgezê kêm bû ji ber ku çavkaniyên ji bo lênêrînê sînordar bûn, lê ji 1990an de, karên nûvekirinê yên mezin pêk hatin, ku rê li ber standardek rêgezê ya çêtir vedike. Hin trênên nûjen ên Mecaristanê xwedan rehetiyek bilind in. Li Mecaristanê trênên bi navê navbajar xwedan rehetiya baş û karûbarê pola bilind in. Tora rêyên hesinî ji aliyê şîrketa dewletê Magyar Államvasutak ve xwedî û rêvebirin e.
Rê
Standarda rêyên Mecaristanê piçekî di ser nîveka Ewropî de ye. Rê bi encamên baş têne domandin û ji salên 1990î û vir ve veberhênanên mezin di standardên rê de çêtir bûne. Ji Budapeştê heta Belgrad, Zagreb, Viyana û Bratîslava hene. Berfirehbûn ber bi rojhilat ber bi Ûkrayna û Romanya pêk tên. Berfirehkirina otobanyên nû bi asteke mezin pêk tên.
Komên etnîkî
Nifûsa Romê ji dûrketina civakî û aborî û cudakarî dikişîne.
Birc, Şajînbeg
Birc (bi tirkî: Burç), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye. .
Saint-Christophe-sur-Condé
Saint-Christophe-sur-Condé, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Hims
Hims (bi erebî:حمص, Hims, Homs) navê kevn Emesa (bi yewnanî:Ἔμεσα, Emesa), navenda wilayet û navçeya Homsê li Sûrî ye.Li gorî daneyên sala 2012-an, ew bi nifûsa xwe 900 hezar û 492 sêyemîn bajarê herî qelebalix Surî ye.
Gulan, Simîlan
Gulan, gundekî bi ser Simîlana navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Swazîlenda
Eswatînî dewleteke bi monarşî ya li rojhilata Afrîka ye ku bi Afrîka Başûr û Mozambîkê ve ye.
Erdnîgarî
Swazîlenda bi 17.363 km² rûerda xwe ji pê Gambiya re duyem welatê herî biçûk ê parzemîna Efrîqayê ye. Welatên ku bi Swazîlendayê re cîran in, Mozambîk li rojhilat û Efrîqaya Başûr li bakur û başûr in. Dirêjahiya sînorên Swazîlendayê 535 km ne û ji wan 105 km bi Mozambîk re, 430 km jî bi Efrîqaya Başûr re ne.
Somalya
Somalya welateke li Afriqa ye.Li destpêka rojhilatê Afrîkayê cîh digire. Welatên cînarê Somalyayê Etiyopya, Somalîland, Cîbûtî û Kenya ne. Di dûmahîka Deryaya Sor de cîh digire. Paytexta Welatê Mogadishu ye. Pergala rêvebirrinê Komar e. Zimanên ku herî tê axaftin Somalî û Erebî ye
Dîrok
Somalya berî heyama Paleolîtîk heta niha bûye cîhekî jiyanî bo mirovan. Hinek wêne û xêzên şikeftan dide xuyakirin ku temenê Somaliya B.Z. 9000 sal heye. Laas Geel - Gelek nivîsên ku nayê zanîn di şîkeftê de hatine dîtin.
Aborî
Her çiqas di welatê de aramî zêde tunebe jî li gor çavkaniyên CIA û Bankaya Navend ya Somaliya yê zêdetirîn gelê Somalî bi ajaldarî mijûlin. Lê di Tîrmeha sala 2011an de Somaliyayê de ji bo sê herêman danezanîna xelayê hate kirin
Erdheja Gimgim û Xinûsê 1946
Erdheja Gimgimê 1946, yek ji erdhejên li Kurdistanê bûne ye. Di 31'ê gulanê 1946, di katjimêr 05:15'ê de rûdaye. Navenda erdhejê navçeya parêzgeha Mûşê Gimgim û Xinûs gundên wê bûye. Hêza wê 6,0 richter bûye. Wê demê alavên pîvana hêza erdhejê li herêmê nebûne, ev agahî ji statîstîkên fermî yên Romê (Tirkiye) ne.
Somalya
Rûerd
Rûerda Somalyayê bi giştî ji çolan pêk tê ji ber wê zêde çandiyarî pêş nekevtiye. Rûerd 637,657 km2 ye.
Erdheja Gimgim û Xinûsê 1946
Bi qasî 17 çirke berdewamkiriye, 839 kesan jiyana xwe jidest dane, 343 jî birîndar bûne. 1986 avahî bi giştî, li dora 2.000 xanî jî qismen xirab bûne.
Gundên Sofiyan, Qerqerût, Leyleg, Stûkuran, Kovik, navenda Gimgimê ziyana herî mezin dîtine. Ji ber ku berbangê bûye, pirranî zarokên di xewê de ne jiyana xwe jidest dane.
Gelo erdhejê navê xwe daye Gimgimê?
Tê gotin li Gimgimê bîst salan carê erdhej dibin. Di sala 1986'ê de erdhejeke biçûk dibe, ti ziyanê nade. Îdîa hene ku serbajarê navçeya Vartoyê, Gimgimê navê xwe ji erdhejê girtiye. Ango dema erdhej dibe dengên gim, gum
Çiyayê Qelemsê
Çiyayê Qelemsê, çiyayekî li navbera Motkî û Hawêlê de ye. Li nêzîkî gundê Çeman, Torxê û Ixîkê ye.
Barenton-Cel
Barenton-Cel, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Girara şikevayê
Girara şikevayê, girara bi şikevayê pêçandî, girarek (pîlaw, bulxur) ji pêjgeha kurd e. Ji pêçandina girarê ye. Mirov dikare wekî kutilkê (dolmeh) jî binavbike lewra tê pêçandin.
Çêkirin
Gizêr û kartolên xwe kûbîkî tîke bikin. Zebze û polikên xwe bixaşînin û bidarivînin. Di quşxaneyekê de, bi rûnê nivîşkî biqelînin. Ji aliyekê ve riza (birinc) xwe amade bikin, ango bi ava germ nermijî bikin.
Pelhevîrkên xwe bikin 8 parçe (her yek 4 parçe). Pelhevîrkên bidin ser devê binikeke kûr a bo şorbeyan, bi vî awayî hundirî wan dabigirin. Ango girara xwe bixin navê, bi firçeyekê şîr bi wan bidin, devê şikevayê xwe bigirin, wekî kutilkan an wekî xingalê amade bikin, tije bikin.
Van kutilkên xwe yên we hazir kirine, di sêniya firneyê (firûn) de rêz bikin.
Bi firçeyê zerika hêkê li serê van girikên savarê yên bi şikevayê hatine pêçandin bidin û di germiya 200 pileyî de bipijînîn. Zerayî bi wan ket, dikarin bînin ser destexaneyê (sifreyê).
E-kitêb
e-Pirtûk: (eBook, eBooks, e-books, Ebooks...) dikare versiyona dîjîtal ya kitêbeka liserkaxezêweşandî yan her kitêbeka bi awayekê dîjîtal û multîmedyal amadekirî be. Herwiha ew dikare aparateka xwendina kitêbên elektronîk be: wekî Rocket eBook yan Pocket PC. Çend formatên ji bo e-kitêban "LIT", PDF û RB ne.
Laşqolik
Laşqolik, di laşkelêşî an anatomiya mirov de, navê wan parçeyên laşî ye ko dibin arçeyên serekî û pel (anatomî) anko destûpê û ser (anatomî) dihên ser. Di laşê mirovan û piraniya lawirên movikdar da, laşqolik ji sîng, zik, piştê pêk dihêt.
Diana Ross
Diana Ross (jdb. 26 adar 1944, Detroit, Michigan, DYA) stranbêj, hilberînera muzîkî û lîstikvaneke amerîkî ye.
Jînenîgarî
Diana Ross di 26ê adara 1944an de li Detroit, Michigan hate dinê. Ew zaroka duyem a mezin a Ernestine û Fred Ross. Xwişka mezin a Ross bijîşka amerîkî Barbara Ross-Lee ye.
Li gorî Ross, dayika wê bi rastî navê wê kir "Diane", lê, xeletiyek rûspî bû sedema ku navê wê li belgeya jidayikbûna xwe wekî "Diana" hate tomarkirin. Ew di tomarên Supremesê yekem de wekî "Diane" hate navnîş kirin, û wê xwe wekî "Diane" destnîşan kir heya heya destpêka koma heydayê. Heval û malbata wê hîn jî jê re dibêjin "Diane".
Tahoma
Tahoma navê fontekê ye.
Diana Ross
Jînenîgarî
Bapîrê Ross John E. Ross, niştecîhekî eyaleta Gloucester, Virginia, li Washington Ross û Virginia Baytop ji dayik bû. Dayika Virginia Baytop Francis "Frankey" Baytop xulamek berê bû ku piştî theerê sîvîl bû bû dayika keç.
Ross û malbata wê bi eslê xwe li Belmont Road li beşa North End Detroit, li nêzî Highland Park, Michigan, ku cîranê wê Smokey Robinson bû, dijiyan. Gava Ross heft salî bû, diya wê bi nexweşiya şekir peyda bû, ku ew bi nexweşiyek giran ket. Bavê Ross bi zarokên xwe re vedigere ku bi xizmên xwe re li Bessemer, Alabama, bijîn. Piştî ku dayika wê baş bû, malbata wê dîsa vegeriya Detroit.
Tahoma
Ev font di monîtoran de baş tê xwendin. Ji bo soranî Tahoma girîng e, ji ber ku herfên taybet ên alfabeya kurdî baş nîşan dide. Ji ber vê Tahoma wekî Unikurd Web di malperên soranî gelek tê bi kar anîn.
Ji aliyê kurditgroup.org versiyoneke Tahoma ya taybet ji bo kurdî heye.
Diana Ross
Jînenîgarî
Ross di heman demê de li Depêra Hudson xebitî ku li biyografiyan ev îdîa kir, ew karmendê yekem reş bû "destûr da li derveyî metbexê". Ji bo dahatiya zêde, wê ji bo cîranên xwe karûbarên xweşsiyê peyda dikir. Ross di Januaryile 1962 de ji Cass Tech xelas kir.
Babek Xuremdînî
Babek Xuremdînî (bi farisî: Babak Xoramdin) (z. 798 - m. kanûna paşîn, 838) zaneyekî civatî û serokekî civatî bû. Li dijî xelîfeyê Ebasiyan serî hilda û li berxwe da. Hat girtin û bi dest û lingên jêkirinê re hat kuştin. Kuştina wî di nava kurdan û herêmê re hertimî bi îbretî hat bi bîrhanîn. Pêşeng û mîrê kurdên Xurem bû ku ew li herêma Xorasanê dijîn. Xelîfeyê Ebasî piştî raperîna wan, dawiya wan anî. Piştî kuştina Babek re ji wan û êl û eşîrên wan ti zêde ti kesek sax nema li jiyanê. Wî tenê bi serê xwe raperîneke mezin li darxist. Piştî ku xelîfe li dijî tevgeriyeke mezin dabû dest pê kirin. Piştî wî re, wê di nava kurdan de, êdî tevgeriya wî bimêne. temenê tevgeriya wî jî, têgihiştina wan ya olî ya yarsanî bû ku temenê wê bi Zerdeştîtiyê ava bû. Di serî de, wan xwest ku nirx û olîtiya xwe biparêzin. Bi taybetî temenê serhildana wan di vê xalê de dest pê kiribû. Piştî wî re jî heta sedsala 9an, wê çûna bi ser kurdên êzîdî de çûyin bibe û wê bi hezaran ji wan were kuştin. Ji ber ku olîtî û baweriya wan jev bû, êdî pişt Babek û serhildana wî re, xelîfe xwestibû ku ji wê şeklê baweriyê ti tiştek nemîne. Bi hezaran pirtûk û nivîsên baweriya Êzîdîtiyê û Yarsanîtiyê hingî hatibûn şewitandin. Ev pêvajo, wê kurdan, êdî hin bi hin navenda xalîfetiyê ya Abasiyan êdî sar bike. Piştre temenê dewleta kurdan a Merwaniyan dihê avêtin. Di wê demê de, Babekî, weke dewletekî bûn. Temenê wan, bi dewleta Şedadî ya kurd re hebû. Di nava sînorê wê de dijîn.
Liebstadt
Liebstadt, bajarekî navçeya (Landkreis) Sächsische Schweiz-Osterzgebirgeê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Şimlag
Şimlag gundekî bi ser navçeya Dêrxasa Mûşê ve ye.
Çavkanî
mus.gen.tr
Estîyar, Heris
Estîyar gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Hailin
Hailin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma  Heilongjiangê de cih digire.
Gelhenasî
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 440.000 kesî
Dalû
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Dalû 184 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 31 e.
Berekilk
Berekilk, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Le Pin, Calvados
Le Pin, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Saint-Cyr-de-Salerne
Saint-Cyr-de-Salerne, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Trinay
Trinay, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Hilversum
Hilversum, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Erdheja Bazîdaxa-Bêgiriyê 1976
Erdheja Bazîdaxa - Bêgiriyê 1976, yek ji erdhejên li Kurdistanê bûne ye. Di 24ê çiriya paşîn 1976ê de li parêzgeha Wanê li Bazîdaxa, Bêgirî û devedorê wê rûdaye. Hêza erdhejê (gorî tomarkirinên Tirkiyeyê) 7,5 richter bûye.
Navenda erdhejê Bazîdaxa û Bêgirî be jî, Erdîş, Qerqelî, Bazîd û gelek deverên din jî ziyanê dibînin. Mirov dikare vê erdhejê wekî erdheja parêzgeha Wanê jî binav bike.
.lit
LIT, kurteka bêjeya "litterature" ye. ".lit" formateka nû ya E-Pirtûkan e ko Microsoftê amade kiriye. Ji bo xwendina E-Pirtûkên bi vê formatê divê bi yekî re Microsoft Reader hebe. ".lit" li ser bingehê XMLê ava bûye.
Erdheja Bazîdaxa-Bêgiriyê 1976
Di erdhejê de 3.840 kesan jiyana xwe jidest dane, bi hezaran kes jî birîndar bûne. 9.832 avahî ziyanê dibînin. Dema erdhej dibe li herêmê hewa sar, -17 °C ye. Gelek kes jî ji sermayê dimirin, bi taybetî mirovên nexweş, pitik.
Dewleta Romê (Tirkiye) heya hefteyekê ti alîkarî nade herêmê. Gel bi hêza xwe û alîkariya kurdên li devedorê, bi erdhejê re têdikoşe. Erdhej di katjimêr 12:22yê de diqewime.
Di dîroka nêzîk de piştî Erdheja Ezirganê 1992, duyemîn erdheja mezin e. Bi hezaran gundî bi salan bê mal û bê xanî man. Tirkiyeyê alîkariyên welatên din dabûn, neda mexdûran. Kurdan bi hêza xwe birînên xwe kewandin, çareya serê xwe geriyan. Bi salan şûnde li hin gundan dewletê çend xanî çêkirin.
Tixnatan
Tixnatan (bi tirkî: Kaleboyu), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye. .
Barenton-sur-Serre
Barenton-sur-Serre, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Bilind Mihemed
Bilind Mihemed di sala 1968an de li Duhokê hatiye dinê. Ew helbestvan û rojnamevan e.
Di sala 1985an de bi destên rejîma be's a ji navçûyî û bi egerên hindê ku peywendî digel rêkxistinên siyasî hebûn hatiye girtin û bi 10 salan hatiye zindankirin û bo girtîgeha Ebuxirêbê li Bexdayê hatiye rewanekirin ku mehkumiya xwe li wê derê bibe ser.
Despêka wî ya nivîsînê ji qonaxa pêncê seretayî vedigere ku wî demî hinek reş nivîsên sade û pir zaroktî dinivîsandin û ji bo radyoya Bexdayê ya pişka kurdî diweşandin. Ev name nivîsîne ji bo wî bibû rêkek ku helbestê di pişt re binivîsîne û êkemîn helbesta xwe jî li sala 1980î weku sinêlekî ji evîna welatî pir helbesta xwe derêtiye.
Di sala 1989an de wî li rojnameya Hewkarî yekemîn berhema xwe belav kiriye. Di sala 1992an de ew bûye endamê Yekîtiya Nivîskarên Kurd a Duhokê (Êketiya Nivîserên Kurd - Tayê Dihokê). Wî li derxistina kovara Tîroj beşdarî kiriye.
Di 2012an de sernivîskarê kovara Nûbûn e û li rojnameya War jî kar dike.
Rêzan, Mêrgesor
Rêzan, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye, yek ji gungên eşîra Şêrwanî ye.
Planquery
Planquery, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Microsoft Reader
Microsoft Reader bernameya belaş ya Microsoftê ye û ji bo xwendina e-pirtûkan e. Microsoft Reader di komputerên PC û Pocket PC de dixebite. Ev bername teknîka ClearType bi kar tîne da mirov bikare di ekranên LCD de e-Pirtûkan bi rehetî bixwîne.
Fontên ku Microsoft Reader bi kar tîne ev in:
Hoofddorp
Hoofddorp, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Mambo
Mambo bernameyek ji bo malpersazan (CMS) e.
Mambo ser bingehê PHP û MySQL dimêşe.
Mambo hat wergerandin bi kurdî. Mambo nivîsbariya azad bin lîsansa GPL e.
Binêre: Nivîsbariya kurdî
Esbexan
Esbexan gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Limbach-Oberfrohna
Limbach-Oberfrohna, bajarekî navçeya (Landkreis) Zwickauê li herêma Saksonyaya Almanyayê ye.
Anthony Eden
Anthony Eden siyasetmedarên brîtanî û serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî bû.
Mosnac, Charente-Maritime
Mosnac, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Vannes-sur-Cosson
Vannes-sur-Cosson, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Qedayîfa rêsî
Qedayîfa rêsî, cureyeke qedayîfê ye, li Amed, Xerzan û Botanê tê çêkirin. Hewceyê gotinê ye mirov bêje, qedayîf di pêjgeha ereb û pêjgeha asûrî de herwiha cih digire.
Berkeliya (melzemeyê) qedayîfa rêsî ya Amedê
Bo doşaviyê;
Çêkirin
Şekir û avê tevlîhev bikin, bo doşaviyê bidin ser agir, kel pê ket, bi qasî 2 deqeyan jî bihêlin û ji ser agir bigirin.
Fistiqan bixaşînin, qalikên wan bigirin, bidarivînin, ziwa bikin. Qedayîfên rêsî li ser maseya pêjgehê raxînin, fistiqan tevlî bikin. Pê seriyên qedayîfa rêsî bigirin, badin.
Qedayîfa wekî werîsê bûye, bînin ji nava sêniya firneyê ve berî bi dorê bialînin (fetilandin, giloverkî gerandin, spîral). Ango wekî fesalî (kilor)ê bikin.
Rûnê bihelînin, hinekê germ bû, berdin ser qedayîfê, li ser agirdankê (manqel, mantêz) binê qedayîfê bipijînin. Rûnê wê bidarivînîn, qedayîfê wergerînin, alngo aliyê pijiyayî bidin jor, rûnê wê dîsa berdin serê, aliyê din jî bipijînin. Rûnê zêde bidarivînin.
Doşaviyê bi germî berdin ser qedayîfê (ango qedayîf sar nebûye, berdinê). Dîsa bidin ser agir, hinekê din jî bipijînin. Bila ne pirr be, bi qasî 5-10 deqe.
Ji ser agirdankê daynin, bihêlin bila sar be û bînin ser destexaneyê (sifre), servîs bikin.
Zêwye
Zêwye, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Zêwye 304 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 67 e.
Erdelankî
Erdelankî zaravayek Sorankî yo ku bajarê Sineyî û çoşmê ey de yeno qise kerden. Gerçî nîyadayişê raziwanîkî (gramatîk) ra Erdelanî zaravayek Kurdkiya Mîyanîn (Sorankî) yo, labelê ey be Kurdkiya Başûr zî zaf nezdî yo. Hewna zî xeylê elementên kan yên Kurdkî zaravayê Erdelankî de hefzkerdiyê.
Taybetmendiyan
Erdelankî tenya zaravayê Kurdkî, yan hewlêr a ku ma vajîmê tenya zaravayê Îrankî yê Bakûrê Rojawa yo ku ey de demo vîyarte hem zî sifetan be peybendika "-ig" yenê viraşten (zey ziwanên Îrankî yên Miyanîn, be taybet Pehlewîkî û Partkî ku ey de zî demo viyarte û sifetan be "-eg" amênê viraşten). Nimûne:
CMS
CMS kurtenivîs ji bo content management system, yanî sîstema îdarekirina naverokê ye. Bi CMS naveroka malpereke tê îdarekirin. Programên wek PHPNuke û Mambo û TYPO3® CMS in.
Kanîkez
Kanîkez, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Hoorn
Hoorn, bajarekî bi ser parêzgeha Holenda Bakur a Holendayê ve ye.
Saint-Cyr-la-Campagne
Saint-Cyr-la-Campagne, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Varennes-Changy
Varennes-Changy, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Qerejdaxî (devok)
Devoka Qerejdaxê ango qerejdaxî devokek kurmanciya botî ye. Ev devok a ku li herêma qerejdaxê dest pê dike heta Wêranşarê û Qamişlokê tê axavtin xwedî kevneşopiyek bidevkî ya xurt e. Bi deng, gotin, peyv, mersele, çîrok û gelek aliyên din de dişibe zaravaya Dimilî. Li herêma Qerejdaxê, kurmancî û zazakî (dimilî) pirr nêzî hev in. Mirov dikare bibêje ku Kurmancî û Zazakî li herêma Qerejdaxê dibin zimanek û hergî herêm dûr dikeve, herdû zarava jî ji hev dûr dikevin.
Minakî
Hinek minakan meriv dikare li vir bibêje ji bo nêzikbûna wan:
yên di parantêzê de peyvên Kurmancî ya standart in. Ên din bi vî awayî tên gotin li Qerejdaxê û bi Zazakî.
Kurmanciya Qerejdaxê ji tesîra Farisî ji gelekî dûr e û ji ber ku li dora çiyayê Qerejdaxê ye, ji telekomînîkayon û medyayê jî dûr e û di bin tesîra ti zimanî de nemaye. Wek minak: Lêkera `Bûyin-Bûn` li gor Subjektê diguhere di Farisî û Kurdî de wek hev in.
Plumetot
Plumetot, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qerejdaxî (devok)
Minakî
Di kurdî û farisî de wusa ye. ji bo Tu î, ji bo ew/wê jî e ye. Di farisî de jî wusa ye. Lêbelê di Kurmanciya Qerejdaxê de ne wusa ye.
ji bo herduyan `i` ye.
Yek taybetmendiya Kurmanciya Qerejdaxê jî ev e: Gava sûfiks tê dawiya peyvan, heger tîpa dawîn ya wuşeyê bi deng be, ew deng diçe, sûfîks îlawe dibe.
Erbetan
Erbetan gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Qerejdaxî (devok)
Minakî
Qerejdax: 1-bir-ê mi 2-ten-ê me 3-mang-a sor
Erdheja Ezirganê 1992
Erdheja Ezirganê 1992, yek ji erdhejên li Tirkiyeyê bûne ye. Di 13'ê adarê 1992, katjimêr 19:08'yê de rûdaye. Hêza wê 6,9 richter hat pîvandin.
Xanîgalbat
Xanîgalbat navekî din î dewleta Mîtanî ye.
Dîroknas peyva Xanîgalbat li ser kevirên asûriyan digeriyan. Ev nav bi zimanê kurdiya ya îroyîn Xanîgalbat = Xanî-gel-Bot (xaniya gelê Bot) dişibe lê ne aşkera ye ku wisa be.
Erdheja Ezirganê 1992
Di vê erdhejê de 653 kes jiyana xwe jidest didin, bi hezaran kes jî birîndar dibin. 8.057 avahî ziyanê dibînin. Navenda vê erdhejê nêzîkê ya Erdheja Ezirganê 1939'ê ye. Di dîroka nêzîk de, bi qasî ku pê tê zanîn 6emîn erdhej e li vê parêzgehê dibe.
Bakurê Kurdistanê li ser xeta erdhejê ya bixeter e. Ji ber ku axa zemînê ya parêzgeha Ezirganê nerm e, erdhej bêhtir ziyanê dide.
Bilbil, Farqîn
Bilbil, gundekî girêdayî navçeya Amedê Farqînê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Dandanê
Dandanê  gundekî girêdayî navçeya Rişmilê ya girêdayî Mêrdînê ye.
Barisis-aux-Bois
Barisis-aux-Bois, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Limburg an der Lahn
Limburg an der Lahn, bajarekî navçeya (Landkreis) Limburg-Weilburgê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Kemûte
Kemûte, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Nature (kovar)
Nature (bi kurdî: Xwerist, Xweza, Sirûşt) kovareke zanistî ya bi îngilîzî ye. Bi heftane tê weşandin. Bi tevî kovara Cell a li DYA'yê derdikeve navdartirîn kovara zanistiyê ye.
Efrînî (devok)
Efrînî yan jî efrînkî, devoka kurdên herêma Efrînê û Çiyayê Kurmênc (Kurdaxê) ye.
Şiledizê
Şiledizê nehiyeyeka Dihokê ye. Li Başûrê Kurdistanê ye.
Di 25emîn ketina artêşa Tirk a Başûrê Kurdistanê de hin gundên Şiledizê ji bombebarana Romê ziyan dîtine.
Vennecy
Vennecy, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Ehmedabad Lîqlî
Ehmedabad Lîqlî gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Alfabe
Di alfabeyê da, pir hindik, her dengek bi sembolekê tê nivîsandin. Di dîrokê re û heta niha hin systemên din, mina logografî û sîlabarî jî ji bo nivîsandinê hatin bi kar anîn. Alfabe ji wan sisteman yek e. Gorî bi kar anînê dengdêrên zimên alfabe di sê koman da topdibin.
Li cîhanê gelek cureyên alfabeyên mîna alfabeya latînî, alfabeya erebî, alfabeya kîrîl (sîrîlîk), û hwd hene.
Ji bo alfabeyên ku kurd bi kar tînin binihêre: alfabeyên kurdî
La Pommeraye, Calvados
La Pommeraye, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Zazek
Zazek, gundekî bi ser navçeya Mêrgesorê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Dêrik, Pîran
Dêrik, gundekî girêdayî navçeya Amedê Pîranê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Zerenisa Jêrî
Zerenisa Jêrî, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Linden, Hesse
Linden, Hesse, bajarekî navçeya (Landkreis) Gießenê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Gomada
Gomada an jî Gaumāta ( bi tîpên li nivîskên Bêstûnê) serhildêrekî medî bû ku bixwe ji êla magiyan bû. Di sala 522yên berî zayînê de piştî serhildana (destpêka serhildanê : 11ê adarê) xwe demekê dibe desthilatdarê Împeratoriya Hexamenişî. Di 29ê îlonê de, serhildana wî bi alîkariya generalên (Vîdafarna, Gobriyas, Vîdarna) Daryûs I hatiye şikandin. Piştî ku Daryûs Gomada dîl girtiye, ew daye kuştin û ji bo ku ti kes mîna wî serî hilnede, li Bêstûnê li ser zinarekî wêneyê Gomada yê ku li bin lingên Dara mîna êsîrekî ye hatiye xêzkirin. Gelek magiyên ku parêzvanên dînê Zerdeşt bûn ji aliyê Dara ve hatine kuştin û şikandina serhildana Gomada weke cejnê hatiye îlankirin. Navê vê cejnê Begadayîş (ev nav ji heyva ku Gomada tê de têkçûyî tê) an jî li gorî Hêrodotos Mogudayis (tê wateya kuştina magiyan) bû. Her sal di vê rojê de magî nikarîbûn derkevin derve ji ber ku heke derketibana wê hatibana kuştin.
Wergera nivîska li Bêstûnê
Li jêr wergera nivîsên li Bêstûnê yên derbarê Gomada de hene.
Nêrîna dîroknasên hemdem
Li gorî hinek dîroknasên hemdem, Gomada kurê Kûruş ê rasteqîn Bardiya ye û ji ber ku Şah Daryûs xwestiye hikûmdariya xwe qewîn bike, agahiyên cuda di derbarê Gomada de belav kirine. Şah Daryûs heman tişt ji bo serhildêrên din jî kiriye. Mînak, di biwara serhildêrê babîlî Nîdîntu-Bêl de li nivîskên Bêstûnê wisa hatiye nivîsîn; ″Û zilamekî Babîlî yê bi navê Nîdîntu-Bêl, kurê Kîn-Zêr, li Babîlê serhildanek da destpêkirin: wî ji mirovan re derew kir û digot, Ez Nebukadnezar im, kurê Nabunaîta..″
Fizyolojî
Fizyolojî zanista erkên mekanîkî, fizîkî û kîmyayî yên organîzmên jînewer e.
Louis Néel
Louis Eugène Felix Néel (jdb. li Lyon; m.  li Brive-la-Gaillarde) fîzîknasekî fransî bû, sala 1970yê gundavê Xelata Nobelê ya Fîzîkê hat dîtin. Xêbat û lêkolînên berfireh li ser fîzîka parçikan û antîferromanyetîzmê dike û xelata Nobelê jî ji ber wê didinê. Di zanîna fîzîkê de hin têgîn bi navên wî hatine binavkirin. Bo mînak Néel-Temperatur û Dîwarê Néel.
Jacques Yves Cousteau
Jacques Cousteau, wek Jak Kusto bixwîne (jdb. – m. ), di sala 1910an de li Saint-André-de-Cubzac, Gironde, Fransayê ji dayik bû.
Bala wî kişiya ser deryayê û binê avê û ji sala 1936an û pê ve dest bi lêkolînan kir. Deryager Cousteau, her ku geriya heyranî cîhana binê avê bû. Cousteau, di sala 1951ê de keştiya bi navê Calypso (Kalîpso) kirî û ji bo karibe zêdetir di bin avê de bimîne hin alav pêş xist. Cousteau, li hemû deryayên cîhanê lêkolîn û lêgerîn pêk anî û fîlmên cîhana binê deryayan kişand û li ser pirtûk nivîsand. Wekî din, muze û akvaryûmên mezin ava kir.
Deryager Cousteau, di xebatên xwe de lê rast hatiye ku li Tengava Cîbraltarê de, ava şêrîn û ava şor, tevlî hev nabe. Li gorî gelek kesan piştî vê encamê, Cousteau ola xwe guherandiye û bûye misilman, lê ji aliyê din ve weqfa Deryager Cousteau, vê angaştê derew derdixe.
Deryager di 8ê gulana sala 1997an de mir.
Serî Pirsewil
Serî Pirsewil, gundekî bi ser Simîlana navçeya Çomanê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Sûlakan
Sûlakan, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Sûlakan 97 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 23 e.
Apeel Sciences
Apeel Siences, şirketeke Kalîforniya-navendî ye ku bi bikaranîna materyaleke ji giyayan çêdibe, qabeke bêtam û dikare were xwarin çêdike ku ew qab, avokado û cureyên din ên fêkiyan ji pûçbûnê diparêze.
Avabûn
Apeel di 2012an de ji aliyê James Rogers ve hate avakirin, piştî wergirtina bexşeke $100,000î ji Weqfa Bill and Melinda Gates ji bo kêmkirina îsrafa fêkiyan yê piştî-çinînê yê di wan welatan de ku jêrxaneya wan a sarkirinê tine ne.
Piştî bexşa pêşîn ji avakarê şîrketa Microsoftê Bill Gatesê û ji fîrmaya sermayedarê teşebisan Andreessen Horowitzê jî wek piştgirî teqwiyeyeke hate kirin. Tevî van fonan, fona Apeel Sciences-ê gihîşt $110 milyon dolaran.
Barzy-en-Thiérache
Barzy-en-Thiérache, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Star TV
Star TV yekemîn televîzyona sîvîl a Tirkiyeyê ye. Di sala 1989'î de dest bi weşanê kiriye.
TV wekî hemî TVên Tirkiyeyê yên sîvîl (ango ne malê dûgelê ne, serbixwe ne) di bin siya artêşê de weşana xwe dikin. Di warê siyasetên hundurîn de nêrînên artêşê bilêvdikin. Di mijarên din de Star TV, xwedî siyaseteke kivşkirî nîne.
Vieilles-Maisons-sur-Joudry
Vieilles-Maisons-sur-Joudry, komuneke departementa Loireta li navîna bakurê Fransayê ye.
Ehmedabad Şhrek
Ehmedabad Şhrek gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Rayoşû meketîp
Rayoşû meketîp (? navê rastîn) deverûnek ji parêzgeha Sêrtê ye. Li ser navê wê lêkolînek nehatiye kirin lê bi texmînî nav ji zimanê gelê cîran mihelemîyan e û di wateya "di dirûvê nameyê-mektûbê de" ye. Mihelemî jî li Kurdistanê dijîn, êleke neteweya ereb in û xwarin-vexwarinên wan pirr dewlemend û rengîn in.
Çêkirin
Hêkan biçelpînin nava ardê, bi 1 KÇ rûnê zeytê û 1 KÇ mastê bistrên, ji wê hevîrê pelhevîrkê (şikeva) vebikin. Pelhevîrkê raxînin, kakilê gûzê li ser belav bikin. Heger pelhevîrka we mezin e, hûn dikarin ji hevîrê we straye, du pelhevîrkan derînin.
Pelhevîrkê qat bikin, di dirûvê pêçekê de (zerfa nameyê) amade bikin. Di nava rûnê qijilandî de van pêçekan biqelînin. Paşê di nava doşaviya ku ji dimsê (heger dims nîne şekir) hatiye çêkirin bikin û derînin, servîs bikin.
Doşaviya dimsê ji xwe hêsan e, dimsê berdin nava avê, li hev bidin.
Tenzûre
Tenzûre, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Muron
Muron, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Qîzqapan, Heris
Qîzqapan gundekî ser bi navenda bajarê Heris li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Saint-Denis-des-Monts
Saint-Denis-des-Monts, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Lozan
Lozan bajarekê para Fransî-axêv ya welatê Swîsrayê ye ko dikevit perava Gola Jinêvayê (bi Fransî: Lac Léman û berê wî li Évian-les-Bains a Fransayê ye. Çiyayê Jura dikevit bakurê Lozanê. Lozan nêzîkî 50 kîlometiran (30 mîlan) li bakurê rojhilata bajarê Jinêvayê ye.
Lozan paytextê kantona Vaud û navenda devera Lozanê ye. Bingehê serekî yê Karkoma Navneteweyî ya Olempîkê li vî bajarî ye. Peymana Lozanê li vî bajarî hatiye morkirin.
Bilbil (balinde)
Bilbil (Luscinia megarhynchos), Firindeyeka ji malbata mêşgiran e ku bi taybetî xweşikbûna wîçina xwe ve bi nav û deng e. Bilbil cureyek ji Firindeyên wîçanok e. Gelek cureyên bilbilan hene. Hinek ji wan di rekehan de tên xwedîkirin. Ji cî û warên germ hez dikin.
Taybetmendiyên xwe
Dirêjaya gewdeyê bibilê 15-17 cm û giranî wek 18-23 gr e. Mê û nêrên bilbilê wek hev du ne. Purta gewde wê qehweyî ye, ya piştê diguhure rengê qizil. Çavên bilbilan di nav çepera spîçolk de reş in. Wek şalûlê ji malbata mêşgiran e. Nêzîkî 10 salan dijî.
Li her deverê cîhanê de ji 120î zêdetir cureyên bilbilê hene. Bilbil dişibe gelek balindeyên nêzî xwe. Pir dişibe boqije (turdus, ardiç) yê. Bi deng û per baskên xwe cudahiya bilbilê tê ferq kirin. Di baskên bilbilê de 7 perik hene, perikê despêkê dirêjtir e. (Hejmara perikên boqijeyê 8 in ).
Xwarin
Bilbil xwerê xwe bi piranî li ser axê digere. Xwe bi mêş, bihok û kurmikan têr dikin. Di mehên payîzê de mêveyên beyanî yên biçûk û hêşinayan jî dixwin. Fenanî gelek cureyên wîçanok bilbil jî kurm û boxikên ku zirarê didine bax û riwekan dixwin û bi awayî gelek fêdeyên wan ji bo werarbûna bax û riwekan hene. Di xwezayê de neyarê bilbilê yê herî mezin kund (strix aluco) e.
Deng û xwendina wê
Bilbil, bi wîçin û denge xwe yî xweşik nasnav in li seranser cîhanê. Wîçin û xwendina bilbila nêr zayend xweşiktir û pircureyî ye. Behredarî, wiçandin û xwendina bilbila nêr tim ji bo hilperandina cinsî li ser a mê ye. Ên nêr, bi salan, her diçe wiçandina wan xweşiktir û bi pircuretir dibe. Ji bo wê yekê şansê cezb kirin û balkişandina ser xwe yê bilbilên qert zêdetir in. Bilbileke qert ji 260î zêdetir dengên wîçandinê derdixe.
Kurkbûn, hiberîn û hêkkirin
Kurka bilbilê, di meha îlon de wek 16 roj e. Bilbil di roja 21an de dest bi pûrt girtinê dike. Her ku gir dibe renge çav û çepere wê xuyatir dibe. Meha gulanê ji bo bilbilan, dema hilperandina cinsî, dema reqabeteke bêeman e. Ji bo bilbila mê, mêjera hilbijartinê, xweşikbûna wîçinî û xwendina bilbilên nêr in. Di xwezayê de ji %50 yên bilbilên nêr, firsenda hilperandina cinsî nabînin. Digel vê reqabeta bêeman û dijwar, bilbila nêr di serdemekê de, bes bi yek bilbila mê ve bihev re dibe û pê re dimîn e. Pêştî bihevşabûnê bilbila nêr denge wîtandina xwe diguhire û bervî gurkê dibire. Hêlûnê bilbila mê bi qirş û qala çêdike. Dema kurkê wek 12-16 rojî ye. Bilbila mê di demekê de wek 4-6 hêkan dike û ji wan 1-2 cûcik digêjine fire.
Bajirao Mastani
Bajirao Mastani fîlmeke dramaya dîrokî ya bi zimanê hindî ya 2015an e ku ji hêla Sanjay Leela Bhansali ve hatiye derhêner kirin. Li ser bingeha romaneke maratî ya Nagnath S. Inamdar, fîlm çîroka Maratha Peshwa Bajirao I (1700–1740) û jina wî ya duyem Mastanî, ku prenseseke şervan ya hindû-mislilman e, vedibêje.
Bilbil (balinde)
Temen
Bilbilek wek 1-5 salan dijî, yên ku 8-10 salan dijîn jî hene lê hejmar kêm in.
Zevkûr
Zevkûr (bi tirkî: Durantaş), gundekî bi ser navçeya Şahînbega Dîlokê ve ye. .
Bilbil (balinde)
Di edebiyatê de
Di edebiyata klasîk de bilbil sembola xweşikî, kubarî, ciwanî û bengîtiyê ye.
Bajirao Mastani
Çîrok
Bajiraoyê ciwan di dadgehê de şansê rabûna pêşewayê distîne û desteser dike. Cend sal şûnda, di kampanyaya şer de, ew û prensesa şervan Mastanî hev nas dikin û evîndar dibin. Lêbelê, Bajirao ji xwe bi Kashibai re zewicî ye. Tevî dijberiya diya wî Radha Maa û dadgehê, ku tenê Mastani wekî mîrzayê tehemûl dikin, Bajirao wê wekî jina xwe ya duyemîn digire. Dema ku Mastanî û Kashibai ducanî dibin û her yek kurekî tînin dinyayê, tengezarî zêde dibin. Gava Bajirao tevlî kampanyayeke din a şer dibe, malbat û dadgeh Mastanî û kurê wê dixin zîndanê. Dema ku Bajirao vê nûçeyê distîne, ew dîn dibe û di şer de birîndar dibe. Demek şûnda, bêyî ku careke din Mastanî bibîne, ji ber birînên xwe dimire. Mastanî bi xwe di girtîgehê de dimire.
Agahiyên fîlmê
Fîlm û muzîka wê bi Eros International re hevbeş hate çêkirin. Di fîlmê de Ranveer Singh, Deepika Padukone û Priyanka Chopra bi Tanvi Azmi, Vaibhav Tatwawaadi, Milind Soman, Mahesh Manjrekar û Aditya Pancholi di rolên piştevaniyê de cih digirin.
Qeplantû
Qepllantû, gundekî gundistana Kulltepea navçeya Zêwyeê ye. Zêwye ser şaristana Seqizê ye.
Çekyayî
Çekyayî an jî çek (bi çekî: Češi ) navê gelê slav ê ji Çekyayê ye. Bi zimanê çekî dipeyvin ku ev ziman nêzîkî slovakî û sorbiya jor e. Kalikên çekiyan hozên slavî yên ku di sedsala 6an de li Moravya, Bohêmya û Sîlesya dijîn bûn. Bi gelemperî li Çekyayê dijîn lê her wiha li Slovakya, Awistirya, DYA, Keyaniya Yekbûyî (KY), Şîlî, Kanada, Almanya û Rûsya gelheyeke wan ya kêm heye. Li cîhanê di navbera 11-12 milyon çek hene.
Qeplantû
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Qepllantû 711 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 166 e.
Girbera
Girbera, gundekî ser bajarê Colemêrgê ye.
Kuruma
Kuruma  gundekî Omerya ye go girêdayî navçeya Rişmilê ya girêdayî Mêrdînê ye.
Barzy-sur-Marne
Barzy-sur-Marne, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Pont-Bellanger
Pont-Bellanger, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Cure
Cure, çeşîd (herwiha ) ji bo riwek û ajalên hevpar, hevşêwe û heman kana genetîkî, heman famîleyê de cih digirin re tê gotin,
Pont-d'Ouilly
Pont-d'Ouilly, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Cure
Ji ber ku zimanê zanistiyê latînî ye, di kurdî de, navên latînî jî tên bikaranîn. Heger ajal an riwekeke nû bê vedîtin an bi rêbaza durehîkirinê (melezî) riwekek nû derkeve holê, bi latînî navê cins û cureyê lê tê kirin.
Ajalnas û riweknas pirranî riwek jiku belav bûye navê wê herêmê pêve dikin. Hin cure hene, di nava xwe de gelek varyasyonan dihewînin. Ji wan re riwekên pirrcure yan polîtîpîk, heger nebin jî yekcure yan monotîpîk dibêjin.
Di jînewerzanistîyê de, toxim, bizir an tuxûm jî di wateya cureyê de tê bikaranîn lê ne di zanistiyê de. Her tuxmek ji jîneweran endamwerên weha bi xve ve digire ku ji ber hindê bavkalikekê hevpişkê nêzîk heye ji aliyê ruxsar, laşkelêşî, erkzanistî, û bûmayîkzanistîyê ve xwediyên saloxetên wekhev in.
Pirr caran, navên lawiran di zimanê axavtinê da ne wekî navên wan di sinfandina jînewerzanistî de ne. Ji bo mînak, navê se bin-tuxmekê gurgan in.