cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fraşokeretî
Babeta qiyametê di Zerdeştiyê de
Şerê başî û nebaşiyê de, ango di şerê nava hêz û ruhên Hurmuz û Ehrîman de, asteke bilind û dijwar tê. Di dawiya dema sêyemîn de qiyamet pêk tê. Lajwerd û çiya dihelin. Agirên binê erdê diteqin. Rûbarên têr bi agir, pêt û metalan diherikin. Mirovên baş dîsa jî dikarin xwe xilas bikin, bo wan ev rûbar wekî ku şîr biherike ye.
Mehîr
Mehîr, xwarineke kurdî ya pir kevn e û bi hezarê salan e di nava Kurdan de heye. Mehîr ji Dan û Dew çêdibe. Li tevahiya herêmên Kurdistanê mehîr tê zanîn û xwarin.
Fraşokeretî
Babeta qiyametê di Zerdeştiyê de
Ev rûbar paşê berî bi binê erdê diherikin. Bi agir û germiya xwe binê erdê dişewitîninm pakij dikin. Ruhê xirabiyê jî, Ehrîman jî ji holê radikin. Baş û başî biserdikeve. Zaoşan (Zajiyan, Saoshyant) tê jiyanê. Zaoşan felatker e. Ahûra Mazda herkesê vedixwîne îbadeta dawî. Bo vexwarinê Homa (vexurk) tê belavkirin.
Veysiyan
Veysiyan, navê yek ji bajarên li parêzgeha Luristanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Fraşokeretî
Jiyana bêdawî destpê dike
Her kes digihê ebediyetê (abadinî, demandeyî, cawîdanî). Êdî pêwîstiya wan bi xwarin, vexwarinê namîne. Ew êdî dikarin bêî her tiştê, bêî nexweşî û qezayan, heya heyayê di nava bextewariyê de bijîn. Dê laşê wan wisa sivik û bextewar be ku siya wan jî nexûyê. Her kes bi yek zimanekê diaxive. Tevahiya cudatiyên berê radibin. Ji laşê wan re ti sînor namînin. Armanca wan dibe yek. Ti tişt wekî berê namîne. Ango, mirov jiyana berê êdî nabîne. Berê jiyan ji cureyek ajalê, cure giyayek, cure mirovek bi navê Keymir (Keyomerd, Kaya Mereta, bi îngilîzî Gayomarth, ango keyê-mîrê bi mirinê) destpê kiribû. Jiyan dîsa venagere wê formê. Heya bigire xwedayî û milyaketên Xwedê afirandibû jî, nayên ser form û wezîfeyên xwe yên berê, lê ebedî dijîn.
Sadomazoşîzm
Bikaranîna sadîzm û mazoşîzmê di kar û kiryar û têkiliyan de ye.
Dîlan Xoşnaw
Jiyana wê
Dîlan Xoşnaw li bajarê Hewlêrê yê Başûrê Kurdistanê ji dayîk bûye. Di dema Şerê Kendavê yê yekem de bi malbata xwe çend caran reviyan. Di sala 1997an de bi malbata xwe re di dawiyê de reviya Tirkiyeyê, paşê çûn Baveyerayê.
Sadomazoşîzm
Wekî tê zanîn sadîzm navê xwe ji Marquis de Sade, ji pirtûka wî ya bi navê "120 rojên Sodom" digire. Sade di vê pirtûka xwe de şîroveyeke pirr baş a sadîzmê kiriye. Kesên sadîst dixwazin êş û azar bidin kişandin. Xwedî hest û kesayetike êşkencekar in. Pirranî ev hest û kesayetî bingeha xwe ji zaroktiyê digirin.
Mehîr
Dan: Genim hinekî tê şilkirin, di Conê de bi Mîrkut tê kutan heta ku qaçil ji serê radibe. Ji qaçilê wî re jî "Kapik" tê gotin. Piştî kutana Genim, êdî navê wî Genimî dibe Dan
Roja serxwebûnê (fîlm)
Roja serxwebûnê ( sernavê resen Independence Day ) fîlmeke honaka zanistî yê amerîkane ji sala 1996an de ye û ku di bin derhêneriya Roland Emmerich hatiye çêkirin. Fîlm derbarê candarên derasayî li ser erdê û parastina wê rojgerê ji aliyê mirovan ve de ye. Jeff Goldblum, Will Smith û Bill Pullman rolên serekî dilîstîn. Di 24"ê pûşpera 2016an de berdewamiya fîlmê Inderpendence Day: Resurgence ( Roja serxwebûnê 2 ) li sînemeyayên amerîkî hatibû nîşandan.
Sadomazoşîzm
Mazoşîzm jî berevajiya wê ye, êş û azar kişandin, ji we bextewarbûn e. Di derûnînasiyê de di bin sernivîsa tevgerên anormal, fêrbûnên neyînî de cihdigirin. Wekî elementekî tabloya nexweşiyên derûnî tê nirxandin.
Mehîr
Hin malbatên Kurd hene ku di serê demsala Payîzê de dema savar ji bo salewext dikelînin û piştre dikutin, her pê re çend Elb (elbek 6 kilo ye) genim jî dikutin û dinik Dan. Ev dan jî dibe du pişk. Yek dîsa her Dan dimîne ango liba wê sax dimîne. Ya din, Dan bi Destan gir dihêrin û dikin Şîş.
Roja serxwebûnê (fîlm)
Çavkanî
https://de.m.wikipedia.org/wiki/Independence_Day_(1996)
Sadomazoşîzm
Sado-mazo di têkiliya seksî de
Hin kes di têkiliya zayendîtî de, elementên sadîzm û mazoşîzmê bikartînin û ji wê bextewar dibin. Seksa ekstrem dikare hin cureyên sadîzm û mazoşîzmê bihewîne û heger di radeyekê gelek piçûk de be, wekî nexweşî nayê dîtin. Li bakurê Ewropa, DYA û hin welatên Asya gelek klûbên seksê hene û li wir hin cureyên lîstikên seksî yên sado-mazo tê lîstin.
Mehîr
Dan, tenê ji bo Mehîr û xwarina Danikê tê bikaranîn.
Çend texlîtên cuda yên Mehîrê hene:
Mehîra Erdê: Dan di beroşê de bi avê tê kelandin heta ku dipije. Dema ku pijiya, divê ava wê pir hindik be, îcar dew bera ser didin û ji bo xwarinê amade dibe.
Mehîra Gerandî: Dan dixin beroşê, Dew bera serê didin û li ser êgir dikelînin hem jî bi heskê li hev dixin heta ku Dan rind pijiya. Piştre datînin erdê û ji bo xwarinê amade dikin.
Ev herdu texlîtên Mehîrê dema ku sar dibin, çend diran ji seriyek Sîr dikin, diperçêqin û dixin navê, çêja wê pir xweş dibe.
Mehîra Pincarê: Di nava vê mehîrê de pir texlîtên pincarê yên têne bikaranîn û pincar bi Danê Mehîrê re dipije. Li şax, dol, gelî û newalên Kurdistanê ji ber ku texlîtên pincarê pir hene, li her herêmekê, her kebanî li lor zanîn û zûrektiya xwe pincar di Mehîrê de bi kar tîne. Lê pincara Mehîrê ya herî menşûr Pûng û Kereng in. Mehêra Pûngê pir menşûr e û pir jî xweş e. Lê ya Kerengan hêj xweştir e.
Binêrin
Mehîra buharî ji mastê miyan
Xwuş e pûngê têkê ji ber kehnîyan.
Ş. Mihyedînê Hênî Amadekar: Mela Birhanê Tarînî. Berhem: Beyana Xawarinan û Zewqên Wan
Jack Antonoff
Antonoff ji bo Xelata Globeya Zêrîn namzet bû û heft Xelatên Grammy, tevî Grammy 2022 ji bo Hilberînerê Salê wergirt. Wî herwiha ji bo xebata xwe ya bi Fun re xelatên Grammy wergirtiye, ji bo hilberîna li ser albûmên Taylor Swift 1989 û Folklor, ji bo hilberîna li ser albûma St. Vincent Daddy's Home û yek bi Masseduction.
Kerme
Kerme, rêxa hişkirî ye ya ku ji bo şewatê tê bikaranîn.
Keçên belafiroş (fîlm)
Keçên belafiroş (sernavê rastî: Bad Girls) fîlmekî western ê amerîkî ji sala 1994an de ye. Jonathan Kaplan derhêneriya fîlme kir. Fîlmname ji aliyê Ken Friedman û Yolande Turner ve hat nivîsandin. Rolên sereke ji hêla Madeleine Stowe, Mary Stuart Masterson, Andie MacDowell û Drew Barrymore ve hatin lîstin.
Naverok
Emily Zamora, bi gelemperî tenê jê re "Cody" tê gotin, li belediya Kolorado ya Echo City, kêfxaneyek bi rê ve dike, ku hevalên wê Anita Crown, Eileen Spenser û Lilly Laronette jî dixebitin.Rojekê, Anita ji hêla yek ji xerîdar ve pir zor tê dan û Cody ku li ser maseya pokerê rûniştiye, ji bo xweparastinê bi guleyan serheng dikuje.Ji bo vê jî wê were darvekirin -bi taybetî jî bi handana pendyarê herêmê- lê hevalên wê di kêliya dawî de dikarin wê bifilitînin û çar heval jî dikarin birevin.
Jin ji Joshua McCoy, yê ku bi rastî dest bi lêgerîna zêr dike - fêr dibin - lê berî wê hîn jî hesabek wî hebû - ku jinebîya serheng " Clayborne " ferman daye xebatkarên ajansa detektîvan Pinkerton ku wan bibîne.
Jin dixwazin li Oregonê dest bi jiyanek nû bikin û milkê ku Anita ji mêrê xwe yê ku ji kolera mir wergirtiye, veguherînin kerestexaneyek.Gava ku Cody amade dibe ku teserûfa xwe ya 12.000 dolarî li banka li Agua Dulce (Teksas) wekî sermayeya destpêkê peyda bike, gumanbariya keçên din derbas dibe.
Çar jin bi hespên siwar dibin li Agua Dulce, lê jixwe ji hêla du detektîvan ve têne şopandin.Dema ku Cody pereyê hildide, polîsên taybet tevdigerin û wê digirin.
Lê hema wê gavê, Kid Jarrett, bitawanek û evîndarê berê yê Cody, bi çeteyê xwe re tê ku bankê bişelîne.Ev rê dide jinan ku birevin, lê Kid Jarrett dolarên evîndara xwe yê berê didize bi hêviya ku ew ê were û wî di veşargeha wî de bibîne.Lêbelê dema ku ew direvin, Eileen ji ber zoriya ku li hespê xwe siwar dibe, dikeve nav destên marşalê herêmî. Cody biryar dide ku serdana Kid Jarrett  bike û  pere paş de bîne; Anita û Lilly divê li benda wê bisekinin. Bê guman, her du jî ji bo Eileen bi meraq in û vedigerin Agua Dulce ku bi rengekî hevala xwe rizgar bikin.
Hevdîtina Cody bi Kid Jarrett û bavê wî Frank re baş derbas nabe ji ber ku Kid  nikare wê lê biborîne ku ji nişka ve wî berdaye.Piştî şerekê, Kid bi qamçiyê Codyê lê dixe.Dûv re ew li ser hespê xwe ji hêla McCoy ve bêhiş tê dîtin, yê ku wê digire da ku şîfakareke çînî bibîne û derfetê bikar tîne da ku bala detektîvên Pinkerton ên nêzîk belav bike .McCoy, Cody û hevalên wan bi gavan William Tucker, yê ku nerazî bû ku cîgiriya parêzvaniya Eileen bike û ji ber vê yekê hêsan bû ku bixapîne, dicivin.Tucker wan li mala xwe dipejirîne ji ber ku dilê wî ketiye Eileenê. McCoy û Cody jî bi hev re nêzîktir dibin.Kid û çeteya wî kemînek li trênek Artêşa Dewletên Yekbûyî digirin û mîtralyozek didizin.
"Keçên belafiroş", McCoy û Tucker dixwazin tola Kid Jarrett hilînin, kemînek danîne, mîtralyozê ji wî distînin û bavê Kid Frank Jarrett direvînin.Derket holê ku McCoy ev demeke dirêj evîndarê berê yê Jarrett Cody dişopand da ku Frank Jarrett bibîne, ku çend sal berê xizmên wî kuştibû. Tucker di çalakiyê de tê gulebarankirin lê tê rizgarkirin; vê carê Lilly bi qamçiyê ji aliyê Kid Jarrett ve tê girtin û birin veşartgeha çeteyê.
Dema ku ew vegeriyan çewlika Tucker, Anita êdî naxwaze berpirsiyariya têkçûnên ku ji hêla tolhildanê ve têne rêve kirin bigire.Ew li bajarok li parêzerek digere û fêr dibe ku îddîa tenê di destê mêrê wê de hêja ye ji ber ku, wekî jinek, ew nikare axa li Oregon îdîa bike.Di vê navberê de, girtiyê Frank Jarrett karî McCoy bi firêziyên dubare provoke bike ta radeyekê ku ew di dawiyê de hişê xwe winda dike û berî ku pevguhertina rehîn çêbibe gule li dijmin dibarîne. "Codya" xemgîn McCoy dişîne Klondike, ku ew e ku ew di destpêkê de dixwest biçe.Dûv re ew bi Anita û Eileen re siwar dibe ku Lilly rizgar bikin. Tuckerê birîndar li paş dimîne û lênêrîna çewlika xwe dike.
Di vê navberê de, Lilly ji hêla Kid Jarrett ve tê destavêtin. McCoy, ku bi tena serê xwe li veşartgeha çeteyê siwar dibe, Lilly bi tena serê xwe rizgar dike, lê bi xwe di vê pêvajoyê de tê girtin.Lilly bi hevalên xwe re hevdîtin dike û ji wan re dibêje ka çi qewimî.Her çar jin, ku hîna xwediyên "Gatling" a talankirî de ne - siwar dibin ber bi bitalanan.Jarrett bi bazirganiyekê razî dibe, lê gule li McCoy yê ku berê xerab lê xistibû, dibarîne; paşê ew 12.000 dolaran davêje ber lingên Cody.Dema ku çar jin paşde vedikişin, Lilly ji hêla endamê çete Ned ve ew qas bi hovane tê firêz kirin û  ew wî  gulebaran dike.Ev dibe sedema gulebaranan, ku tê de hemî hevkarên Kid û di nav wan de ew jî  di duşerkiyek bi Cody re têne kuştin.
Çar jin McCoy defin dikin û pere hildidin. Piştî vegera çewlikê, Eileen û Tucker biryar didin ku bizewicin."Cody" biryar dide ku li Klondikeê bi xwe zêr bigere, û Lilly û Anita li dû wê ne; Di dawiyê de ew li ber du zilamên Pinkerton ên ku ji dûr ve li aliyek din digerin, siwar dibin…
Meuspath
Meuspath şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ahrweilerê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Antîgonî (pirtûk)
Antîgonî navê wergera Tahirxan Giravî ya trajediya Sofoklês e ku di 2020an de ji nav çapên weşanên Avesta ve hate der.
Berhema Sofoklês Antîgonê di sala 441ê b.z. de yan jî berî wê hatiye nivîsandin. Sêyemîn şanoya Sê Şanoyên Tebesê ye lêbelê ewilî ew hatî nivîsîn. .
Kercenqos
Kercenqos an Kircinqos  gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Qelax
Qelax, qûçê kermeyên jenandî ye.
Raleigh
Raleigh paytextê federedewleta DYAyê North Carolina (Karolîna Bakur) ye.
Republic Records
Republic Records an jî bi kurdî Tomargeha Komarê etîketa tomarê ya Amerîka ye, ku bingeha wê li New York City xwediyê Koma Muzîkê ya Universal (UMG) ye. Ew ji aliyê Avery Lipman û Monte Lipman ve wekî etîketa serbixwe di sala 1995'an de hate damezrandin û di sala 2000'an de ji aliyê UMG ve hate girtin. Tomargeha Komarê di destpêkê de bûye şopa Koma Records Universal/Motown û piştî sala 2006'an ji nû ve hate organîzekirin, hate guheztin û bi navê xwe hate guherandin berî ku di sala 2012'an de vegeriya navê xwe yê bingehîn.
Raleigh
Bajar xwedî gelheyekê bi qasî 326.653 (2004) ye. Raleigh di sala 1792î de hatiye avabûn û navê xwe ji kaşîfê North Carolina Sir Walter Raleigh digire.
Republic Records
Weşandin
EP ya Tomargeha Komarê Bloodhound Gang 1994, Dingleberry Haze, û LP ya yekem, Use Your Fingers derxist. Yekane Kevin Rudolf, "Let It Rock", ji aliyê Komeleya Pîşesaziya Tomarkirinê ya Amerîkî ve bi sê platînum hate pejirandin. Yekeya pêşîn a Jay Sean, "Down", şeş mîlyon kopî li Dewletên Yekbûyî firot û di radyoya cîhanê de lîstikek mezin a hewayê wergirt. Yekane şopandina Sean, "Do You Remember", zêdetirî mîlyonek kopî firot.
Raleigh
Raleigh xwedî gelek fabrîk û navendên hilberînê ne. Fîrmaya navdar IBM bi hezaran kesî dide xebitandin. Dîsa fabrîkên derman, biyoteknolojî wekî Aventis, BASF, Bayer, Pfizer, SAS Institute, Infineon Technologies, Qimonda hwd) hene.
Bajar ji aliyê perwerdeyê û jiyana sosyal ve di radeyeke bilind de ye. University of North Carolina at Chapel Hill, North Carolina State University û Durham (Duke University) li bajêr in.
Republic Records
Hunermend
Amanda Reifer, Ariana Grande, Drake, Benee, James Bay, James Blake, Kid Cudi, Florence + the Machine, Seth MacFarlane, John Mellencamp, Julia Michaels, Post Malone, Of Monsters., Hailee Steinfeld, Taylor Swift, Shania Twain, Twice, Stevie Wonder, Conan Grey, Peach PRC, Kim Petras, FLO û bêhtir. Tomargeh di heman demê de gelek hunermendên din jî bi hevkariyên stratejîka etîketên wekî Brushfire Records (Jack Johnson), XO (The Weeknd, Belly, Nav, Black Atlass), Casablanca Records (Lindsay Lohan, MIKA, Tiësto), Cash Money Records (Drake, Jacquees, Nicki Minaj), Young Money Entertainment (Lil Wayne, Nicki Minaj), Hollywood Records (Sofia Carson, Zendaya), Lava Records (Greta Van Fleet, Jessie J, Lorde, Poppy, The Warning), (Mercury Records) Peter Gabriel, Rod Stewart, Monkeywrench Records (Pearl Jam), Tomarên Amerîkî (The Avett Brothers), Roc Nation (Jaden Smith, Justine Skye, The-Dream), Victor Victor Worldwide (Dûmana Pop, Ski Mask the Slump God), Belavkirina Muzîka Imperial (Bo Burnham, G Herbo, Twice, Itzy, Stray Kids, Tomorrow X Together) û yên din xistine bin sîwana xwe.
Raleigh
Li girtigeha navendî ya bajêr, di 2ê kanûna pêşîn a 2005î de cezayê îdamê yê Kenneth Lee Boyd tê bicihanîn ku ev 1000emîn bicihanîna cezayê îdamê li federedewleta Nort Carolina bû. Cezayê mirinê di sala 1976î de li vê herêmê tê pejirandin.
Spotify
Spotify, sazîyeke swêdî ye ku bi gelek zimanan û li gelek welatên cîhanê bi awayekî online muzîkê pêşkêşê endamên platformê dike. Spotify yek ji mezintirîn karûbarê weşana muzîkê ye ku li gorî daneyên adara sala 2023an tevî 210 milyon endamên peretî ve zêdetirî 527 milyon bikarhênerên çalakiyên mehane heye. Spotify naveroka dengî ya tomarkirî ya dîjîtal pêşkêş dike ku di nav de zêdetirî 100 milyon stran û pênc milyon podkest hene.
Spotify, sala 2006 hate damezrandin, karsaziya bingehîn a pargîdanî peyda dike ku platformek weşana bihîstwerî, platforma "Spotify", ku muzîk, vîdyoy û podcasts-bi sînorkirî ji endamên xwere dişîne. Labelên tomar û pargîdaniyên medyayê peyda dike. Wekî karûbarek premium, taybetmendiyên bingehîn bi reklaman an vîdyoyên muzîka otomatîkî re belaş in, di heman demê de taybetmendiyên din, yên wekî guhdarîya offline û guhdariya bazirganî-belaş, bi navgîniya aboneyên dayî ve têne tê pêşkêş kirin.
Platforma Spotify di 7ê Cotmeh a 2008an de hate destpêkirin. Bikarhêner dikarin bi hêla parametreyên wekî hunermend, albûm, an şanoyê vegerin û dikarin lîsteyên lîstikan çêbikin, biguherînin û parve bikin. Spotify li piraniya Ewropa û Amerîkan, Avusturalya, Zelanda Nû, û deverên Afrîka û Asyayê, û li ser pir amûrên nûjen, di nav de, Windows, macOS, û Linux komputer, û iOS, û Smartphone û tabletên Android-ê de heye. Ji meha Sibata 2020 ve, pargîdaniya mehane 271 mîlyon bikarhênerên çalak hene, ji wan jî 124 mîlyon aboneyên dayînê.
Berevajî firotanên fîzîkî an dakêşanê, ku ji hunermendan re bihayê maqûl a stran an albûmê firotanê didin, Spotify ji bingeha hejmarê stêrên hunermendan re wekî binavkirinek ji stranên tevde stêr re, royaltiyan dide. Ew nêzîkî 70% ji dahatiya xwe ya tevahî li xwediyên mafan re, ku pişt re li gorî peymanên xwe yên takekesî, hunermendan drav didin, belav dike. Spotify bi hunermend û hilberînerên wekî Taylor Swift û Thom Yorke re, rexne girtiye, ku ev îdîa kir ku ew bi zanebûn mûzîkjenan nake. Di sala 2017 de, wekî beşek ji hewildanên xwe ji bo danûstendina danûstandinên lîsansê ji bo berjewendiyek ji bo çûna gel, Spotify ragihand ku hunermend dê heke albûmên ku beşek ji Koma Muzikê Universal an Tora Merlin ne be, ew ê muzîkê bikin ku demek zû de albumên ji aboneyên payedar re were çêkirin.
Navendên navdewletî yên Spotify li Stockholm, Swêdê hene, her çend her herêm xwediyê serokên xwe hene. Ji Sibat 2018 ve, ew li New York Stock Exchange hatî navnîş kirin û di Îlon a 2018an de, pargîdanî karûbarên xwe li New York City veguhestin 4 Navenda Bazirganiyên Cîhanê.
Dîrok
Spotify di 2006an de ji hêla komek li Stockholm, Swêd hate pêşve xistin. Pargîdanî ji hêla Daniel Ek, rêveberê berê yê CTOyê Stardoll, û Martin Lorentzon, hev-damezrênerê TradeDoubler ve hate damezrandin. Sernavê pargîdaniyê, li gorî Daniel Ek, di destpêkê de ji navê ku ji hêla Martin Lorentzon ve hatî şaş kirin şaş bû. Dûv re wan etîmolojiyek berhevokê ya "cihê" û "naskirinê" fikirîn. Spotify navneteweyî di binê piraniya pargîdaniyên li herêmên cûda de kar dike. Spotify niha 44 ofîsên ku navneteweyî kar dikin hene.
Serlêdana Spotify di 7ê Cotmeh a 2008an de hate destpêkirin. Dema ku hesabên belaş ji hêla vexwendinê ji bo birêvebirina mezinbûna karûbarê ve girêdayî peyda diman, dest bi sepandina serfiraziyan ji her kesî re vekir. Di heman demê de, Spotify AB ji bo danûstandinên lîsansê bi etîketên muzîkê mezin re ragihand.
Di Sibat 2009 de, Spotify li Keyaniya Yekbûyî li serhêlê karûbarê belaş li qeydkirina gelemperî vekir. Li gorî serbestberdana karûbarê mobîl, qeydkirin zêde bû, û Spotify rê da ku qeydkirina karûbarê belaş di Îlonê de rawestand û Brîtanyayê vegerîne polîtîkayek tenê vexwendinê. Kartên Premium ji bo demsala zivistanê 2009 hat pêşkêş kirin ku destûr da ku wergirvan ji bo 1, 3, 6, an 12 mehan hesabek li rewşa "Premium" nûjen bikin.
Ji bo destpêkirina karûbarê li Dewletên Yekbûyî di Tîrmeha 2011an de, Spotify şeş-meha belaş darizandina piştgirî ya ad-piştgirî bû, ku bikarhênerên nû dikaribû muzîkê bêhnek bêhempa guhdarî bikin. Di Januaryile 2012 de, darizandina belaş dest pê kir, û bikarhêneran her mehê bi deh demjimêran û dubareyên pênc-stran derbas kirin. Di Adarê de, Spotify hemî tixûbên li ser tarîxa karûbarê belaş bêsînor rakirin.
Di dawiya sala 2016 de, şirket dest bi kampanyaya "mezintirîn [kirrûbirra] kir heta roja îro" kir, bi danîna panelên mezin li bajarên mezin ên li seranserê cîhanê ku bi dilsozî xatirê bikarhênerên guhdarî kir. Billboard şîroveyên wekî "Kesê delal yê ku lîsteyek lîstikê bi nav kir:" Night Yek Standev Bi Jeb Bush Re Bibe Wekî Ew Di Keçek Ewropî de Keçek Bond be. "Me Pir pirs hene";  "Ji 1,235 mirovên ku vê salê lîstika lîstikê" Girls Night "hez dikir, Em ji te hez dikin", û "Kesê delal yê ku roja Valentnê Valentine, 42 caran lîstiye‘ "Biborin", te çi kir? "  Seroka Sereke Kirrûbirra Spotify Seth Farbman ji Creativity re got ku "hin nîqaş derketiye ka gelo daneya mezin karkirina afirîneriyê di kirrûbirra de ye, lê me ew li ser serê wî zivirî ... Ji bo me, daneyên teşqelatê dike û di derheqê hestyariya ku mirovan dide.  îfade dikin.
Di Sibat 2017 de, Spotify ragihand ku Dewletên Yekbûyî li Lower Manhattan, New York City, û li 4 Navenda Bazirganiyê ya Cîhanê karûbarên xwe yên mezin, ragihand ku nêzî 1000 karên nû zêde kir û 832 helwestên heyî digire. Navendên pargîdaniya Dewletên Yekbûyî li Navçeya Flatiron ya New York City-ê ne.
Di 14 Mijdar 2018 de, pargîdanî bi tevahî 13 bazarên nû li herêma MENA ragihand, di nav de çêkirina hubek nû ya erebî û çend lîsteyên lîstikê, di heman demê de di pêvekên wan de nivîsek rast-çep piştgirî dike.
Sabin Arana
Sabin Polikarpo Arana Goiri, navê wî bi spanyolî Sabino Arana (z. 26ê kanûna paşîn, 1865 - m. 25ê çiriya paşîn, 1903), nivîskarê bask û damezerînerê Partiya Neteweperest a Baskî (EAJ-PNV) ye û bi babê ruhiya gelê bask dadinire.
Serab Dowre
Serab Dowre, navê yek ji bajarên li parêzgeha Luristanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Bêdawî
Bêdawîbûn (bi soranî: bêkotayî, bêdiwayî, بێ‌کۆتایی، بێدوایی) hinek têgihên cuda destnîşan dike - pir caran girêdayî ya bîra "bê-sinûr-bûnê" - di felsefe, bîrkarî, û teolojî yê da.
Hinis
Hinis gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Bêdawî
Di bîrkarî yê de
Di bîrkarî yê de, "bêdawîbûn" gelek caran li van kontekstan tê bikaranîn ku mîna hejmarek ber bi bêdawîbûnê ve diçin (nimûne: di hejmartin û pîvandinê de: "hejmarekî bêdawî ji teriman"), lê hejmar nîne û ciyawze digel hejmarên rastîn. têgeha bêdawîbûnê di gelek têgehên dinên bîrkariyê de jî derdikeve.
Li Hindistanê
Di Îşa Upanîşad a Yajurveda de (sedsala sêyem heta çaremê pêş zayîn) hatiye: eger hûn perçeyek ji "bêdawî" yê cuda bikin, an perçeyek bi wê zêde bikin, hêj ew ku jê dimîne bêdawî ye.
Pūrṇam adaḥ pūrṇam idam
Pūrṇasya pūrṇam ādāya
Pūrṇam evāvasiṣyate.
ew tevayî ye, ev tevayî ye
ji tevayî, tevayî bilind dibe,
dema ku tevayî ji tevayî bête girtin,
hêj tevayî dimîne. - Îşa Upanîşad
Bondorf
Bondorf şaredariyeke navçeya Böblingenê ya herêma Baden-Wurttemberg a Almanyayê ye.
Saint-Martin-lès-Seyne
Saint-Martin-lès-Seyne, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Zilî, Bane
Zilî gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Axtax
Axdax gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Müllenbach
Müllenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ahrweilerê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Qerace Tehtikê
Qerace Tehtikê,  Qerace Teḧtikê, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Şahmanîs
Şahmanîs, gundekî giradayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Tafte
Tafte gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Rutsweiler am Glan
Rutsweiler am Glan şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kuselê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Eyrîbûcaq
Eyrîbûcaq, gundekî ser bi navenda bajarê Xoda Aferîn li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Deckenpfronn
Deckenpfronn şaredariyeke navçeya Böblingenê ya herêma Baden-Wurttemberg a Almanyayê ye.
Beyranşehr
Beyranşehr, navê yek ji bajarên li parêzgeha Luristanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Zimanê assamî
Zimanê assamî (অসমীয়া Ôxômiya), yek ji zimanên hind û ewropî yê li herî rojhilatê ye. Ev ziman li parêzgehên Assam, Arunachal Pradesh û Nagaland ya Hindistanê tê xeberdan. Bi tevahî 15 milyon kes vê zimanê diaxivin (2007). Li parêzgeha Assam ya Hindistanê zimanê fermî ye. Li wê herêmê ev ziman, wek zimanê hevpar (lingua franca) tê bikaranîn. Herwiha li hinek cihên Arunachal Pradesh û eyaletên din ên Hindistanê yên bakur-rojhilatê jî tê xeberdan. Nagasame an jî zimanê Croele ku esasa xwe ji zimanê assamî girtiye, bi piranî li Nagaland û hinek parçeyên Assamê tê bikaranîn.
Peitz
Peitz bajarokekî navçeya (Landkreis) Spree-Neiße li Brandenburg, Almanyayê ye.
Reqasan
Reqasan (bi tirkî kirine: İçmeler) gundekî girêdayî Gimgim a Mûşê ye.
Dîrok
Tê gotin ev gund ji aliyê kesên ji parêzgehên Ezirgan û Dêrsimê hatine ve hatiye avakirin. Hesxanê Elî dibêjin pêşemîn kesê li gund bicihbûye ye. Herêm bi hezaran salan berê jî cihwar bûye.
Navê lawê Hesxanê Elî, Mihemed bûye (Mihemed Axa). Ji wî jî Îsa, Selîm, Brahîm û Gêdûg dibin. Gêdûg Axa xweşmirovek bûye, herkesê jê hezdikirîbûye.
Ji berê ve Perikan, Mîkan, Bekan, Nevan li gund niştevan bûne.
Erdnîgarî
16 km ji Gimgim, 76 km ji Mûşê dûr dikeve.
Saint-Michel-l'Observatoire
Saint-Michel-l'Observatoire, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
LGBT
LGBT (êlcîbîtî) an jî GLBT, kurtkirina tîpên yekem a bêjeyên “lezbiyen”, “gey”, “bîseksuel” û “transgender” in. Ev kurtkirin carinan wekî LGBTT (gey, lezbiyen, bîseksuel, transseksuel, travestî) jî tê nivîsandin û ji salên 1990î û vir ve ji bo têkoşîna mafên hevzayendan wekî navek stareyeke mezin tê bikaranîn. Her çiqas berê ev peyv wekî GLBT hatibû bikaranîn jî, ji ber ku di nav civakê de nîşaniya lezbîyen kêm e, tîpa L anîne pêşî. Dawiyê li rojava komelin ji bo înterseksuelan I û ji bo queer jî tîpa Q pêve bêjeyê kirine (LGBTIQ/LGBTTIQ).
Cîhana kevnare
Dîroka LGBT dihere heta dokumantarên nivîskî yên sumeriyan û Misira Kevnare a B.Z. 2000-3000 a hatiye berhemandin.
Li perestgehin Mezopotamyayê mîna Hindistanê ya heta îroj dihat sepandin, wekî fahîşeyên pîroz, fahîşeyên hevzayend jî bikardianîn.
Aliyê din pêkan e ku di nav dîroka cihûyan û hîtîtiyan jî şopên LGBTiyan bê dîtin. Qanûnên Hîtîtiyan ku hatiye heta nuha, rê didan ku mêrên hevzayend bi hev re bizewicin. Ev qanûn tê zanîn ku qanûna yekem e di warê hiqûqê de destûrî zewaca hevzayendan dide. Cihuyan berevajiya Hîtîtiyan, di heman demê de bi têkoşîna li hemberî hevzayendan navdar bûne. Ev têkoşîn piştî sedsalan bûne bingehên zilm û zorkeriya li dijî hevzayend a şaristaniya Rojavayê.
LGBTyan di Yewnana Kevnare de ku ew yek ji şaristaniya Deryaya Spî ye, tê texmînkirin ku bi goranî serbest bû. Lê wira rolên hevzayendan bi xêzkirî bûn. Li gorî norma pederastî, zilamê mezin diket rola aktîf û yên zilamê biçûk (ya jî ciwan) têdiket rola pasîf û ev dîmen piranî dihat pîrozkirin. Ev rêzdarî xwe di mîtolojiya yewnaniyan jî rê dida. Wekî mînak rojeke Zeus a xwedê xwe dike eyloyeke û Ganymedesê ciwa direwîne.
Têkiliyên hevzayendî di dema komarê ya Romaya Kevnare de bi qanûnan dihat qedexekirin. Lê ev qanûn tenê ji bo welatiyên Romayê dihat sepandin, ji bo yên din girîngî dihat pê dan.
Di Çîna Kevnare de bi taybetî di serdema xanedana Xanan de (B.Z. 206-P.Z. 220) hevzayendî gelekî belavbûye
Di Japonyaya Feodal de bi taybetî di navbera hawirdorên leşkerî de hevzayendî rastiyeke jirêzê bû.
Şaristaniya ereban a li dora Deryaya Spî di nav helbestan de kevneşopiyeke hevzayendî afirandibûn. Hezar û Yek Şevê ya di salên 1400î de hatiye tomarkirin, gelek têgînên qala hevzayendî dihewand û mîna dokumanterekî dîroka LGBTiyan hatiye vekolandin.
Li Efxanistanê heta sedsala 19an ciwanên mîna jinan kinca li xwe kiriye û bi makyaj perçeyên heremê bûn.
Cîhana modern
Her çiqas qedexeyên Papa û kardînalan, biryarên dadgehan û înfazan hebûn jî hebûna LGBT û têkili û evînên wan tê şopandin. Aliyê din dema Ronesans a ku di sedsalên 15an û 16an de domand, hevzayendî mîna Yewnana Kevnare xuya dikir. Gelek hunermend u siyasetmedarên wê demê têkiliyên hevzayendî avadikirin.
Hevzayendî li dema Şoreşa Fransayê bi guhertin û rakirina cezayên ku bingeha xwe ji olê distînin, ji nav qanûnên cezayê hat derxistin.
Di sedsala 19an de pejirandina qanûnên Napoleon Bonaparteê ji aliyê dewletên Holenda, Spanya, Portûgal, Bavyera û Îtalya, hevzayendî di van dewlatan de jî ji tawanbarkirinê hat derxistin.
Berî şoreşa zayendî ya 1968an û serhildana Stonewallê ya 1969an, di nav civakê de ferdên LGBT rastî bêjeyên biçûkxistî, tundiya polîsan û homofobî dihatin.
Piştî şoreşa zayendiyan, têkoşîna mafê ya LGBT mezintir bûn û ji Ewropaya Rojava derket û li gelek welatan de (Amerîkaya Başûr û Bakur, Awistiralya, Ewrupaya Navîn û Rojhilat) belav bû. Aliyê din sepandina cezadana LGBTiya hîn li gelek dewletên Afrîka û Asyayê de (ji xêndî Japonya, Îsraîl, Filîpîn, Koreya Başûr, Afrîkaya Başûr, Nepal û Taywanê) didomîne.
Dewletên Yekbûyî yên Amerîka, di sala 2003an de bi biryara Dadgeha Bilind, qanûnên sodomî ji sepandinê û piştî jî ji makeqanûnên parêzgehên xwe rakir.
Hesen Tehsîn Paşa
Hesen Tehsîn Paşa (1845–1918), ku bi navê Hesen Tehsîn Mesarea jî tê nasîn, efserekî payebilind ê leşkerî yê Osmanî-alban gorî peşsbinîyan din xwe bi tirk bû, ku di Şerê Yewnan-Tirkî yê sala 1897an de û di Şerê Yekem ê Balkanan de xizmet kiriye.
Piştî ku ji aliyê Yewnanan ve hat berdan, berê xwe da Fransa û paşê jî çû Swîsreyê. Di sala 1918an de li Lozanê wefat kir û li wir hat veşartin. Di sala 1937an de gora wî birin Selanîkê. Kurê wî Kenan Mesare ku di şer de adjutant bû, bû welatiyê Yewnanîstanê û bi taybetî bi tabloyên xwe yên Şerên Balkanan dihat naskirin. Kurê wî yê din, Qemal Mesarea, çû Albanyayê, paşê bû balyozê Albanên Yewnanistanê.
Şerê Balkan
Her ku tengezariyên bi Lîga Balkan re zêde bûn lê di havîna 1912an de, ew hate guheztin ku fermandariya Korpusa Demkî ya VIII li Selanîkî. Piştî destpêkirina Şerê Balkanê yê Yekem, wî hêzên xwe li dijî Artêşa Yewnanî ya Thessalyayê di bin serokatiya Crown Prince Constantine de bi rê ve bir. Leşkerê Yewnanî, çêtir amade bû û ji hêzên xwe zêdetir bû, di şerên Sarantaporo û Yenidje de Korpusa VIII têk bir. Hesen Tahsîn, ku li Tesalonîkî dorpêçkirî û dorpêçkirî bû û bê hêvîya alîkarîya derve, û hînbûna nêzîkbûna Lîwaya Bulgarî ya 7mîn ji bakur-rojhilat, biryar da ku keleha Selanîkê û 26.000 merivên xwe teslîmî Yewnanan bike. Piştî danûstandinên çend rojan, di 8ê Mijdarê de protokola teslîmbûnê hat îmzekirin [O.S. 26 Cotmeh] 1912, bi radestkirinê roja din pêk hat. Aliyê Osmanî yekser ew xayin hesiband û dadgeha leşkerî biryara îdamê da.
Koçberkirin
Piştî ku ji esareta Yewnanan derket, berê xwe da Fransa û paşê jî çû Swîsreyê. Di sala 1918an de li Lozanê wefat kir û li wir hat veşartin. Di sala 1937an de termên wî derbasî goristana Albanî ya Selanîkê û di sala 2006an de jî derbasî Goristana Leşkerî ya Şerên Balkanan li Gefyrayê hatin kirin. Ji heft zarokên wî tenê sêyan jiyana xwe dirêj kirin, du kur û keçek li Tirkiyê zewicîn. Yek ji kurên wî Kenan Messare (1889–1965), ku di dema şer de adjutantê wî bû, bû hemwelatiyê Yewnanîstanê û wênesazekî navdar, bi taybetî bi dîmenên xwe yên şerên ji Şerên Balkanan tê zanîn. Kurê din Qemal Messare çû Albanyayê, di Wezareta Karên Navxweyî de, li Xanî ya Qral Zog wek karmend xebitî û di Çileyê 1933an de wekî Balyozê Yewnanîstanê hate tayîn kirin û heya sala 1934-an li wir wezîfe kir.
Hejmarên rastîn
Di bîrkarî yê de, koma hejmarên rastîn (bi soranî: jimarey rasteqîne, ژمارەی راستەقینە) hem hejmarên aqlî li xwe digre (mîna: 42 û −23/129) û hem jî hejmarên na aqlî (mîna: hejmara Pî). Nîşanê koma hejmarên aqlî \mathbb{R} ye.
Hejmarên rastîn bi vî avayî tên polînkirin:
Xedlemek
Xedlemek gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Sepîddeşt
Sepîddeşt, navê yek ji bajarên li parêzgeha Luristanê ye, ser bi Rojhilatê Kurdistanê ve. Girêdayî dewleta Îranê ye.
Müsch
Müsch şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ahrweilerê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Columbia, Karolînaya Başûr
Columbia paytextê federedewleta DYAyê Karolînaya Başûr û navenda desthilatiya parêzgeha Richland County ye. Di ber perê rûbara Congaree de ye.
Gorî hejmartinên 2000î gelheya wê 116.278 û bi tevî parêzgehê jî 664.229 e. Li bajêr kampûsa navend a Zanîngeha Karolînaya Başûr û dibistana perwerdeya leşkerî ya artêşê, Fort Jackson hene. Bingeha bajêr di 26ê adarê 1786î de hatiye avêtin.
Zêwye, Bane
Zêwye gundekî rojhilata Kurdistanê ye ku girêdayî bajarê Bane ye.
Gungormez
Gungormez gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Dongtai
Dongtai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Qizilkend
Qizil Kend, Qizilkend, gundekî bi ser Şingala navçeya Şingalê ya Mûsilê (Îraqê) ve ye.
Saint-Paul-sur-Ubaye
Saint-Paul-sur-Ubaye, komuneke li departmena Alpes-de-Haute-Provence a li herêma Provence-Alpes-Côte d'Azur a li başûrê rojhilatê Fransayê ye.
Avkêşk
Avkêşk an jî tirimpe, amûrek pê (bi wê) av ji bîran dihê kişandin. Çembilekî, di hundur de pîstonek û devekî wê he ye. Bi lêxistina çembil av hildikşe û ji devê wê derdikeve. Cara yekem ji aliyê Arşîmed ve di sedsala 3. ya B.Z. de hatiye fikirîn.
Nithya Ram
Nithya Ram, ( li Tumkur, Karnataka, Hindistan) lîstikvan û modela televîzyonên hindî ye ku bi zimanê kannadî, tamîlî, malayalam de di çend rêzefîlm û çend fîlimê de lîstikvaniyê kiriye. Kariyera xwe ya lîstikvaniyê, di operayên sabûnî (soap opera, rêzefîlmên televîzyonî) yên kannadî de dest pê kir. Nithya Ram, xwişka mezin a lîstikvan Rachita Ram e.
Jînenîgarî
Nithya Ram ji malbateke hunermend e ku bavê wê K. S. Ramu û xwîşka Rachita Ram bi xwe dansvanên klasîk in. Nithya ji Akademiya Welight jî dansvanekî klasîk ê perwerdekirî ye. Ew di biyoteknolojiyê de dereceya bilind digire û demekê kurt di vî qadê de xebitî.
Nithya bi xwîşka xwe re, bi rêzefîlmên televîzyonî yên kannadî, Benkiyalli Aralida Hoovu ya ku li ser televizyonê Zee Kannada dertê, dest bi kariyera xwe kir. Di rêzefîlmên din ên kannadî de bi lîstikvanên wekî Karpoorada Gombe, Rajkumari û Eradu Kanasu de derket derkete pêşberê. Piştre di rêzefîlmê telugû yê bi navê Muddhu Bidda de lîstiye.
Di sala 2014an de peymaneke îmzekir ku li hember Aru Gowda di Muddu Manase de rola sereke bilîze. Li dor wê demê, wê ji bo operaya duyem a sabûnî ya bi telugû ya Amma Naa Kodala peymaneke din jî îmze kir. Pişt re di rêzefîlma Nandini ya televîzyona Superhît a Tamîlî de rola sereke lîst.
Hilêlok
Hilêlok (1946: Hilülük, dû re bi tirkî navê Gölgelikonak lê kirine), gundekî navçeya Diha Sêrtê ye.
Yeni Özgür Politika
Yeni Özgür Politika, rojnameyek rojane ya kurda ye.
Yeni Özgür Politika (bi kurdî: Polîtika Azad a Nû) weke berdewama rojnameya Özgür Politika ku di 5ê îlon'a 2005a ji ber sedema ku rojnameya PKKê ye û li aliyê Wezareta hundir ya Almanya hate girtin, di kanûna paşîna 2006a li Almanya dest bi weşana xwe ya rojane kir. Yeni Özgür Politika bi zimanê tirkî derdikevê û di nava rûpelê we de rojane du rûpel bi kurdî jî tên weşandin. Navenda rojnamê li bajarê Neu-Isenburga nezîkî Frankfurta Almanya ye û rojane derdora 15.000 heb tên çapkirin.
Zag, Payîzava
Zag a Payîzava, gundekî girêdayê navçeya Payîzava ya Wanê ye.
Elherd, Xoda Aferîn
Elherd, gundekî ser bi navenda bajarê Xoda Aferîn li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Schellweiler
Schellweiler şaredariyeke navçeya (Landkreis) Kuselê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Wîdad Akreyî
Wîdad Akreyî pispora tenduristiyê û çalakvana mafên mirovan a Kurd e. Wê rêxistina mafên mirovan Defend International damezirandiye û nivîskara çend pirtûkan e li ser mijarên tenduristiyê û mafên mirovan. Akreyî bawernameya masterê di warê genetîkê de û doktorayê di warê tenduristî û epidemiolojiya navneteweyî de wergirtiye.
Rojî
Rojî yan jî rocî nexwarin û venexwarina ti tiştî ya ji bo demekê ye.
Dew
Dû, Dew, Çiqelmast an Dûmast mastê kiyandî ye. Dibêjin vexwarina kurdan ya neteweyî ye.
Rojî
Rojî di olên xiristiyan, cihû û bi taybetî jî di ola îslamê de tê girtin.
Rojî li gorî ola Îslamê
Misilman rojiya xwe di meha Remezanê de digirin. Rojîgirtin, yek ji 5 şertên Îslamê ye. Her sal heyvek rojî tê girtin. Rojî, di Misilmantiyê de, ku di şevê de berî ku roj derkeve, pêş berbangê paşîv, yanî xwarina dawî tê xwarin û heta ku piştre roj derket û çû ava, êdî wê rojî were girtin. Ji wextê ku yek rojiyê xilas dike û xwarinê dixwe re fitar tê gotin.
Amy Lee
Amy Lynn Hartzler (jdb. ) stranbêj, strannivîs û piyanîsteke amerîkî ye.
Tofanc
Tofanc gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Rojî
Rojî li gorî ola Îslamê
Di wextê ku rojî tê girtin de, tiştên ku li gorî Îslamê heram in nayin kirin. Li gorî vê yekê, gotinên ne baş jî qedexe ne. Û yek çênabe çixarê bikişîne û yek çênabe bikeve têkiliyên cinsî.
Ku di nav du hêzan de perçûn û şer hebe, di wê rojê de disekinê û an jî lev dikin û bi hev re aşîtiyê dikin.
Di Cihûtiyê de rojîgirtin
Tenê roja rihet û roja rojiyê Cihû ya Cihûyan ku di Tewratê de tête diyarkirin, roja lihevanînê Yom Kippur e. Xwedê ji mirovên ku ew bijarte, yê ku xwe bi têkiliya xwe bi Xwedê re destnîşan dike û xwe ji gelên din re dide nasîn, dipirse, da ku li gorî qentûra wî ya herheyî ya Rojî û roja rihetê bimînin:
Çavkanî
Ji malpera www.serhed.net  hatiye girtinê
Girê Hesênî
Girê Hesênî, Girhiseynî (1946: Girhüseyin, dû re bi tirkî navê Çeltiksuyu lê kirine), gundekî navçeya Diha Sêrtê ye.
Wîdad Akreyî
Binpêkirina mafên mirovan ku di dema êrîşa xwehermenda Iraqê ya li dijî kurdan di sala 1974an de û herwiha di dema komkujiya Enfalê de rû da, tê pê deranîn ku jiyana wê bibandor kiriye. Ew wekî yek ji xelatgirên Xelata Aştiyê ya Civaka Lihevhatinê hate navnîş kirin, ku ew wekî "aştîxwazek eşkere" û "yekemîn jina ciwan a bi eslê xwe rojhilata navîn" hate binav kirin ku li dijî bazirganiya neqanûnî ya çekên piçûk û çekên sivik, stema li ser bingeha zayendî, bêçekkirina kîmyewî û biyolojîkî  , bêçekkirina kevneşopî û ewlehiya navneteweyî xwe xurt dike. Akreyî di sala 2013’an de ji aliyê Rêxistina Netewî ya Nifşên Pêşerojê ve bi “Xelata Taybet a Pireya Xeza Di Navbera Şaristanan de” ji bo keda wî ya giranbuha ji mirovatiyê re bi afirandina çanda jiyana hevbeş, wergirt. Dema ku wê di sala 2014’an de Xelata Aştiyê ya Navneteweyî ya Pfeffer wergirt, wê diyarî niştecihên Kobanê û Şengalê û xirîstiyanên bindest li rojhilata navîn ê kir. Di sala 2017an de, wê madalyaya şaredariya Davenport û Xelata Aştiyê li ser Erdê ji bo "pabendbûna wê ya fedakar ji mafên mirovan re ji bo her kesî" hate xelat kirin. Di sala 2018an de, wê Xelata Navneteweyî ya Simply Woman Harmony wergirt ji ber ku jiyana xwe ji bo parastina mafên mirovan terxan kir, û di sala 2020 de ew wekî jina sala 2020 hate hilbijartin.
Jînenîgarî
Akreyî di sala 1969 malbateke laîk de li bajarê Akrê ya Başûrê Kurdistanê ji dayik bûye .Di destpêka xwe û ciwaniya xwe de, wê li dijî her hewldana endamên Partiya Baas ku baweriya wê bi dest bixe û bibe endam, li ber xwe da û ev yek jî bû sedem ku demekê ew bikeve lîsteya reş.
Piştî Şerê Kendavê yê yekem, dema ku rejîma Iraqê bi êrîşeke bihara 1991an ve herêma Kurdistanê bi dest xist, ew neçar ma ku welatê xwe biterikîne.
Akreyî li dîasporayê bawernameya masterê di warê genetîk û genomîk de û doktoraya xwe di warê tenduristîya cîhanî û epîdemîolojiya şêrpenceyê de wergirt. Ew wekî genetîknasek nexweşxaneyî xebitî û li ser nexweşiyên rakendî lêkolîn kir.
Akreyî hev-damezrênera Defend International e, rêxistineke nehikûmî ye ku erka wê "bersivdana binpêkirinên giran ên mafên mirovan û zagona mirovî ya navneteweyî ye, çavdêrîkirina cîbicîkirina tedbîrên pêşîlêgirtinê yên bi armanca bidawîkirina bêcezakirina sûcdaran, pêkanîna lêkolînên bijîşkî ye ku dikare bi awayekî rasterast an nerasterast tenduristiya civakan baştir bike û bi têkiliyên çandî û dîplomasiyê aştî û demokrasiyê pêş bixe.”
Mason Mount
Mason Tony Mount (10 Kanûna paşîn 1999) futbolîstê pispor'ê Îngilîstanê ye ku ji bo klûbê Premier Lîg' e Chelsea û tîmê neteweyî yê îngilîstanê wekî yarîzan navînê an navendî dilîze.
Mount di şeş saliya xwe de beşdarî Chelsea bû, 2019 di Chelsea de pêşîn çêbibe dest bi kariyera xweya pîr bi Vitesse li Eredivisie û Derby County ya Hollandî kir.
Astên ciwanan (Akademi)
Mount li Portsmouth, Hampshire ji dayik bûye. Bavê wî Tony di asta ne'Lîgê de klûbên herêmî yên wekî Havant Town lîstikvan û rêveberek bû. Ew wekî 4 salî di lîgên herêmî de di bin 6 salî futbolê de dilîst û rojek j hefteyê li akademiyên Portsmouth û Chelsea perwerdehî dikir. Wî Frank Lampard, Luka Modrić û Andrés Iniesta wekî modelên xweyên futbolê navnîş kirin. Mount di 6 saliya xwe de, di sala 2005'an de beşdarî Chelsea bû. Wî di sezona 2013-14'an de yekem listka xwe bin 18 sali'yê kir û di demsala jêrîn de çend dîmenên din jî zêde kir. Mount di dewra 2016-17'an de çû ser her du tîmên bin-18 û yên bin-21, ku tê de di 30 pêşandanan de 10 gol tomar kir. Wî di Tîrmeha 2017'an de bi Chelsea re peymanek nû ya çar-sale îmze kir.
Xwastna Vitesse û Derby County
Mount di 24'ê Tîrmeha 2017'an de bi deynek demsalî beşdarî klûba holenda Vitesse bû. wî maça xweya yekem di 26'ê Tebaxê de deqiqeya 77'an re bikeve maçê. Di dema pêşbirka yekem nîv-fînalê ya pêşbirkên Ewropa da li dijî ADO Den Haag'ê di 9'ê Gulana 2018'an de, Mount yekem hat-trick'a xwe tomar kir, ji ber ku Vitesse 5-2 qezenc kir. Mount di 39 pêşangehan de ji bo Vitesse, 14 caran gol avêt, berî ku vegere Chelsea.
Mount di 17'ê Tîrmeha 2018'an de bi deynek demsalî beşdarî klûba Championship Derby County bû. wî maça xweya yekemdi 3'ê Tebaxa 2018'an de, di dema serfiraziya 2–1 de li hember Reading FC
Sezona 2019-20:
di 15'ê Tîrmeha 2019'an de, Mount bi Chelsea re peymanek nû ya pênc-salî îmze kir. wî di 11'ê Tebaxa 2019'an de di Premier Lîg'de 0–4 têkçûna Manchester United de pêşbaziya xwe ji bo Chelsea kir. Wî hefteya paşîn li dijî Leicester City yekemîn gola xwe ya Chelsea avêt dema ku Frank Lampard li mala xwe wekî pêşeng li Stamford Bridge, pêşbirkek 1–1 dawi hat, Di 17'ê ilon'ê de, ew li dijî yaneya Valencia di vekirina Lîga şampiyonên UEFA de birîndar bû. Dema ku tevahiya tîmê ji ber ceribandina Vîrûsa Koronayê erênî ya Callum Hudson-Odoi neçar ma ku xwe îzole bike, Mount çûbû ku bi hevalên xwe re futbolê bilîze, di nav de yarizane West Ham's Declan Rice. Di 22'ê Tîrmeha 2020'an de, ew bû yekem mezûnê Akademiya Chelsea ku yekem tîmê xwe yê yekem kir û di heman werzê de 50 dîmen temam kir.
Sezona 2020–21:
Mount sezona 2020–21 baş destpê kir, ji ber ku wî di hemî pêşbirkên Chelsea de yek jî li dijî Barnsley di tûra sêyemîn a Kûpaya EFL de di 23'ê ilon'ê de, ku li malê bi serkeftina 6–0 bi dawî bû, pêşandan. Sê roj şûnda di 26'ê ilon'ê de, Mount li hember West Bromwich Albion gola xweya yekem a sezonê avêt û 3–3 derket pêşberî hev. Di 4'ê Adar'ê de, Mount di Premier Lîg'de 1-0 de li dijî Liverpool golê yekta tomar kir, û di dîroka xwe de yekem car têkçûna Premier Lîg'de xwe ya pêncemîn a Reds li Anfield. Mount di pêşbirka ewil a çaryek-fînala Lîga şampiyonên UEFA'yê di 7'ê Nîsan'ê de, di pêşbirka 2–0 ya Chelsea li dijî Porto, gola xwe ya yekem di futbola Ewropî de tomar kir, dibe lîstikvanê herî ciwan ê Chelsea ku di çaryek-fînal'a Lîga şampiyonên UEFA'yê de gol avêt. Di 27'ê meha 4 de, wî di pêşbirka yekem nîv-fînalê ya Lîga şampiyonên UEFA de li hember Real Madrid di pêşbirka 1–1 de li hember Real Madrid yarya xwe ya 100'an nîşankir. Di lîstika duyemîn de li London Stamford Bridge di 5'ê Gulan'ê de, wî gola duyemîn di serkeftina 2–0 de li hember Real Madrid, ku alîkariya Chelsea kir ku yekem car piştî 2012'an bi tevahî derbasî Fînala Lîga şampiyonên UEFA bibe 3–1.
Losino-Petrovsky
Losino petrovsky bajarekî Rusya ye.Bajarekî eyaletê Moskova ye.Li bin Moskova ye û bîst û du hezar kes li vir dijîn.
Buchs, St. Gallen
Buchs, St. Gallen, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona St. Gallen a herêma Werdenbergê ye.
Gelhe
Li gorî daneyên salan hejmara gelheya bajêr wiha ye:
Nürburg
Nürburg şaredariyeke navçeya (Landkreis) Ahrweilerê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Sêrt
Sêrt parêzgeh, navçe û bajarekî Bakurê Kurdistanê ye.
Nav
Navê bajar yê kevn Keert e ( bi zimanê keldanî). Di çavkaniyên îslamê de nav wek Esard, Saîrd û Siirt derbas dibe. Bi kurdî jê re "Sêrt" tê gotin.
Wate u mauaya navê bajarê "Sêrt/Sîrt/Esard" erdê avîn u warê avîn-e. Si u su peîvên kurdîne, u ne tirkî ne. Mînak pirin: Mesîn = me/mekan + sî/av + in/tê,    masî = ma/jîn u ruh + sî/av,     sêlav,   sulav,   sîpan=(ava pan, berferhe u berîn),    Suberî = av berî u melavan,     Sumêr = avdel u yên ku cutyarî bi avê dikin,     misugir = cihê av gir u bend av....
Qizîlkilîse
Qizîlkilîse gundekî bi ser navçeya Erzîromê ve ye.
Sêrt
Dîrok
Sêrt beriya zayînê ji bo demeke kurt di bin serweriya hîtîtan de ma. Piştre beriya zayinê di salên 2000ê de samiyan, babîliyan û asuriyan serwerî lê kiriye. Ji bo demekê jî qralên hurî-mîtaniyan jî serwerî lê kiriye. Piştî hurî-mîtaniyan şahên urartuyan lê serwer bûne paşê careke din Sêrt ketiye bin destê asuran. Di sedsala 7an a beriya zayînê de medan, di sedsala 6an de persan jî serwerî lê kiriye. Di sedsala 4an a beriya zayînê de şahê Makedonyayê Îskender farisî têk birin û piştî împeratoriya Îskender di nava fermandarên wî de parve bû Sêrt di nav sînorên dewleta seleukiyan de ma.
Partên ku wekî dewama farisan têne zanîn Sêrt careke din ji destê selevkosan girtiye. Derebegên ermenî yên ku girêdayî Îranê bûn car caran hatine heta vir û ev herêm jî girtiye bin serweriya xwe.
Di sedsala 1ê û 2yan a piştî zayînê de di navbera Împeratoriya Romayê û eşkaniyan de li herêmê şer pêk hatine, lê dîsa jî partan serweriya xwe ya herêmê domandiye. Di sedsala 3yan de sasanî hatine herêmê. Di sala 395an de piştî ku Împeratoriya Romayê bûye du parçe bakurê Kurdistanê di bin serweriya Bîzansan de ma.
Ji sedsala 11an û pê ve ji bo demekê bîzansiyan careke din herêm zept û rept kiriye lê vê yekê zêde dem negirtiye. Sêrt di dema osmaniyan de ji bo demekê bi ser derebegên Amedê bûye. Wê demê li Bakurê Kurdistanê 24 derebeg hebûne û li gorî daneyên dîroknas didin ev derebeg di karên navxweyî de serbixwe wekî din girêdayî Împeratoriya Osmaniyan bûne.
Ciyê coxrafî û hudûdên bajêr
Bajar di nav parelelên 42° 54´ û 40° 59´ bakûr û merîdyenên 38° 34´ û 37° 22´ rojhilat te ye. Bilindahî ya Sêrtê ji deryayê 930m ye.
Li rojhilat bi Çolemêrg û Wanê ve, li bakûr bi Wan, Bîdlîsê ve, li bashûr bi Mêrdînê ve û li rojava jî bi Batmanê ve tê girêdan.
Taybetiyên erda bajêr
Erda herêmê 75,7% wî ji çiyan pêk tê, pîvana zozan û deshtan jî 24,3% e. Ji vî erdî 91,7% wî ji bo zîraetê bikar tê. Li herêmê tene, nîsk, tutûn, fisteq, bitim û hinar tên çandin.
Avûhewa
Li herêmê seqayeke reşayî hikûm dike. Havînan germ û zuha, zivistanan jî sar û bi şilî û şilopî derbas dibe.
Çiyayên herêmê
Çend çiyayên herêma Sêrtê ew in: Herekol (2838 m), Cûdî (2114 m), Xerzan (1530 m), Mirgomar (1807 m), Çirav (2280 m).
Deşt, gelî û zozan
Li herêmê deşt û zozan ji ber çiyabûna heremê kêm in, wek zozanên Berwarî, Sindî Şêrvan, Meleto, bilindbûna wan digihêjin heta 2000 m'yî. Lê ji bela ku li herêmê pir çiya hene, geliyên mezin li herêmê hene. Wekî geliya Dîcle, geliya Xerza, geliya Botan û hwd.
Çem û Gol
Botan, Xerzan, Dîcle, Kêzer, Başur û Behranca çemên herî girîng in ku li herêmê diherikin. Gol li herêmê tune ne.
Babetên ajalan
Li herêmê babetên teyrên kovî yên li çiya dijên pirin; eylo, baz û qajik hinek ji wan in. Kew û kerguh jî li heremê peyde dibin.
Serjimarî û Navçeyên Bajêr (2013)
Tevayiya serjimariya herêmê (tevî gundan) 314.153 e.
Aborî
Sêrt di dema komarê de bûye bajar. Heta Êlih ji Sêrtê hatiye veqetandin petrola çiyayê Ramanê bandoreke erênî li ser jiyana aborî ya bajêr dikir.
Wekî din ji bo aboriya bajar mirov dikare bêje çandinî, ajalkarî û hunerên destan û demên dawî hindik jî be senayiya biçûk derdikevin pêş. Li gorî daneyên Saziya Statîstîkan a Dewletê (bi tirkî DİE) yên sala 2001ê serê kesî hezar 111 dolar dahatuya salî heye û Sêrt di nav bajarên Tirkiyeyê de di rêza 61ê de bûye. Lê li gorî daneyên îroyîn ev rewş hê xirabtir bûye. Nifûsa bêkariyê di statîstîkên fermî de wekî ji sedî 10,7 derbas dibe. Lê li gorî daneyên ku neketine fermiyetê ev rêje ji sedî 20an zêdetir e.
Dîn û Civak
Nifûsa herêmê ji alî dîn û civakê ve parwekirî ye. Musluman piranî ya nifûsê teşkîl dikin; xiristiyan û êzdî ji li herêmê hene. Civak ji kurd, ereb, suryanî û ji ermeniyan ve pêk tê.
Derbarê misilmana de li herêmê terîqeta neqşebendiyan ya xurt e. Tirbeya Weysel Qaranî ku li Hewêlê li gundê Bayîkan e, ne tenê ji alî mislimanên herêmê ve, lê ji pir deverên Kurdistanê jî tê ziyaretkirin.
Xwarinên herêmê
Keşkek û penîrê sîrîk xwarênên naskirî yên herêmê ne. Li herêmê li ber her xwarinê dew û şorbe tê xwarin û wexwarin. Şîraniya Rayoş meketip li herêmê di nav gel de pir tê xwarin.
Xwarinên din parîv, kutilk, girara perde, aside û îmçerket in.
Kincên herêmê
Şal û şapik cilên herî naskirî ne ku li herêmê ji alî zilaman ve tên lixwekirin. Bi ser de jî îşligek ku milê vî dirêj û nexşkirî (celehu) tê li xwe kirin. Di nigan de gorên ji hirî çêkirî û pêlavên ku ji re dibijin reşik tê lixwekirin.
Jinên herêmê fîstanên hevrişim yê bi rengîn ku dibiriqînên li xwe dikin. Şalwarek fireh û gorên hirî li xwe dikin. Kefî yan jî puşî jî didin serê xwe. Pêlavên lastîk yan jî çarox ji li nigê xwe dikin.
Li heremê cilên modern ji, bi taybetî wan salên dawî tê lixwekirin.