cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meşa Rûmetê (LGBT)
Meşa Rûmetê ya Gey û Lezbiyenan (bi îngilîzî Gay Pride), navê tevayiya merasim, xwepêşandan û çalakiyên ku ji aliyên kesên LGBT û kesên ku piştgirî didin xûrtkirina mafên kesên LGBT ye. Gelemperî di dawiya meha hezîranê de li salvegera Serhildana Stonewallê ku di sala 1969an de pêkhatibû, tê lidarxistin. Ev meş li nav civaka LGBT de wekî meşa rûmetê ya geyan an jî meşa rûmetê ya LGBT jî tê binavkirin. Rûmetê ku tê qalkirin, rûmeta ew kesê/î ye ku ji hebûna xwe û ji kesên LGBTbûnê fedî nake.
Meşa Rûmetê ya Geyan li nav kurdan
Her çiqas li Tirkiyeyê ji aliyê çend saziyan ve ji bo banga tevlî bûna meşa rûmetê metnên kurdî jî hati be belav kirin heta nuha li bajarên Kurdistanê meşa rûmetê nehat lidarxistin. Aliyê din parlementerên BDP û HDPê ku wekî partiyên kurdan tê hesibandin û pênaskirin, piştgirî dan/didin meşa rûmetê û tevlî Meşa Rûmetê ya Stembolê bûn û pîroz kirin. HDP wekî partî ji bo hefteya rûmetê ya 2015an daxûyaniyek ji bo raya giştî qala piştgiriya xwe ya mafên LGBT kir.
Baskın Oran
Baskın Oran (jdb. 1945, li Îzmîr) profesorekî niha li Zanîngeha Ankara li fakûlteya Zanînên Rêzaniyê di beşa Pêwendiyên Navneteweyî de  dersdariyê dike ye.
Wî di sala 1968î de Fakulteya Zanînên Rêzaniyê bidawî kir û heman salê li fakûlteyê bû bû asîstent. Sala 1971ê, ew bo salekê ji zanîngehê hat derxistin, lê bi biryareke dadî dîsa vegeriya peywirdariya xwe. Sala 1974an doktoraya xwe da. Sala 1982an dîsa ji fakûlteyê hate dûrxistin û îcar ev qedexe heya sala 1990î berdewam kir.
Oran di sala 1991ê de dibe doçent û 1997an de ji bû profesorê têkiliyên navneteweyî. Ew li ser mijarên wekî neteweperestî, hindikayî, polîtîkaya derveyî ya Tirk û têkiliyên ol û dûgelê radiweste.
Oran di nava salên 2006-2007an de nekarî li ser karê xwe bimîne. Bo sê mehan diçe zanîngeha Oxfordê. Endamê İHDK (Lijneya şêwirmendiya serokwezîrtiyê ya mafê mirovan) bû û bo demekê serokatiya Mafên Hindikayiyan û Serokatiya Binkomîsyona Mafên Çandî jî kiribû. Di hilbijartinên dawî yên li Tirkiyê de, wekî serbixwe nûnertiya xwe danî lê biserneket.
Pîl (metal)
Pîl, metalek û elementek e.
Xêyrabad
Xêyrabad, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Robara Jêr
Robara Jêr gundekî girêdayî navçeya Şirnexê Cizîrêyê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Steve Jobs
Steven Paul "Steve" Jobs (24'ê reşemiyê, 1955 – 5'ê sermawezê, 2011), damezrênerê hevpar ê Şirketê Appleyê e. Heta berê pênç hefte yê mirinê xwe, vatinî yê serkaratîyê tevayî çêkir. Di nav bazarê komputerê de navê wî pir tê zanîne. Zanînbûna Jobs, bi vîzyonê wî yê nûtîtî re tekildarê. Jê cuda, di şirketên Next Computer û Stûdyoyê Anîmasyon ê Pixar de serokê heyeta rêveberiyê bûye. Herî dawî, rêveberîtîyê Appleyê kir. Li sala 2007'an, Kovara Fortune nivîsand ku Jobs karsazekî herî bihêze.
Zewaca hevzayendan
Zewaca hevzayendan an jî zewaca hevzayendî (bi ingîlîzî same-sex marriage an jî gay marriage) cureyekî zewacê ye ku di navbera du hevzayendan de pêk tê û ji aliye saziyên fermî û civakî ve mîna forma malbatê tê pejirandin.
Steve Jobs
Navê dîya wi Joanne Carole Schieble'ye.
Zewaca hevzayendan
Ji bo vê cureya hevrayiyê navên wekî zewaca geyan, zewaca lezbiyenan, zewaca homoseksuelî, zewaca hevbiha jî tên bikaranîn. Qanûnîkirina zewaca hevzayendan gişka birêkûpêkkirinên APA (American Psychological Association, Yekîtiya Derûnnasî ya Amerîkayê) dihewîne ku armanc ji bo wekhevîxwaziyê rakirina cudaxwaziya zayendî ye û bi vê armancê jî dixwaze hevzayendan karibin hevrayiyên xwe fermî bikin.
Dîrok
Di serdema xanedana Mingê de jinên li herêma Fujianê ya başurê Çînê bi rêya peyman û merasîman jinên ciwantir grêdidan xwe. Mêr jî tevlî mîna van peymanan dibûn. Van peymanan dişibiya yên Ewropaya antîkê. Qeyda yekem a qala zewaca hevzayendan dike, di salên ewil a Împeratoriya Romê de hatiye berhemandin. Van zewacên hevzayendan wekî kevneşopî û merasîmên zewaca heteroseksuelan dihat fermîkirin. Cicero, bikaranîna peyva “nubere” ya tê wateya “zewicîn”, wekî tiştekî edetî qala zewaca layê Curio ya Mezin dike. Li gorî Cicero, Curio ya Biçûk bi Antonius re zewacek xûrt û mayînde kiribû. Martialis jî qala çend zewaca hevzayendan dike. Juvenalis wekî “taybetiya wê tuneye”, qala çûyîna xwe ya merasîmên zewaca hevzayendan dike. Heta ku xiristiyanî bû dînê fermî ya Împeratoriya Romê, zewaca hevzayendan dewam kir. Qanûnekî li nav qanûnên Theodosius (C. Th. 9.7.3.), zewaca hevzayendan a li Împeratoriya Romê qedexe kir û emir kir ku ew kesên dizewicin bên îdamkirin.
Ewropa
Zewaca hevzayendan a nuha di tevayiya dinyê de di 17 dewletan de, di tevayiya Ewropa de di 12 dewletan de qanûnî ye. Holenda di 2001ê de bû dewleta ewil ku zewaca hevzayendan disepîne. Pişt re Belçîka, Spanya, Danîmarka, Norwêc, Swêd, Portûgal , Îslenda, Fransa , Keyaniya Yekbûyî , Lûksembûrg qanûnî kir. A dawî li Îrlendayê cara yekem bû ku zewaca hevzayendan rêya referandûmê bû qanûnî. Piştî li Îrlenda hat qebûlkirin Almanyayê jî zewaca hevzayendan qebûl kir.
Amerîka
Kanada di 2005an de li dinyê bû çarem dewletê ku di nav qanûnên medenî de zewaca hevzayendan dipejirîne. Berê ku Kanada li tevayîya welêt zewaca hevzayendan qanûnî bike, sê parêzgeh û herêm pejirandibû û li nav van parêzgeh û herêman de 3.000 hevjîn zewicîbû. Ji 2010an û vir ve li Arjentîna zewaca hevzayendan qanûnî ye. Ûrûguay di parzemîna Amerîkaya Başûr de bû dewleta yekem ku ev zewac pejirand. Xêndî vê taybetî, ji 22yê tîrmeha 2010an û vir ve mafê ewladkirinê jî hat naskirin. Li Brezîlê diçend parêzgeh û herêmanda ji 2004an û vir ve zewaca hevzayendan serbest bû. Di 2013an de hikûmeta navendî li tevayiya welêt ev zewac qanûnîkir.
Li Meksîkê, herêma federal a Meksîkoyê ye, zewaca hevzayendî fermî ye.
Afrîka
Di 2006an de li Komara Afrîkaya Başûrê zewaca hevzayendan hat pejirandin ku ev li Afrîkayê cara ewil û yekem e.
Okyanûsya
Li Nû Zelenda ji 17ê avrêla 2013an vir ve zewaca hevzayendan qanûnî ye.
Asya
Li Îsraelê zewaca hevzayendan nayê kirin lê zewacên li derî dewletê tê naskirin. Tenê zewacên Spanya û Kanadayê mîna zewacên heteroseksuelan tê hesibandib. Ji bo pejirandina zewaca hevzayendan a din şertê rûniştina li welêt tê pirsîn.
Georges Charpak
Georges Charpak (jdb. 1ê tebaxê 1924 li Dabrovica, Polonya, îro Ûkrayna; m. 29ê îlonê 2010 li Parîsê) fîzîknasekî fransî yê bi eslê xwe polonî ye ye. Sala 1992î Xelata Nobel a fîzîkê wergirtiye.
Sala 1948î dibe endazyarê dewlemendiyên bin erdê. 1954î de doktoriya xwe ya fizîkê bidawîdike. Keşfa dedektorên parçeyên mîkro dike. Bi zexmî piştgiriya enerjiya nûklear dike.
1ê kanûna paşîn
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Vrahovice
Vrahovice (bixwîne weke: vrahovitse) gundekî Çekyayê ye. Rûbera wî 5,87 km² ye û li gorî serjimêra sala 2001'ê hejmara rûniştvanan 3402 kes in.
Tazêkend, Meraxa
Tazêkend gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Beybo
Beybo (bi tirkî: Saipbeyli), gundekî bi ser navçeya Misirca Sêrtê ve ye. .
Ali Bongo Ondimba
Alî Bango Ondimba navê wî ya zayînê (Alain Bernard Bongo), 9 sibat 1959an de li Brazzavilleyê ji dayîk bûye. Serokkomarê Gabonê ye. Siyasetmedar 2009an de hilbartina Gabonê de bû serokkomar. Ji berî wî, bavê wî 1967an û heta 2009an serokdewletê Gabonê bû. Li gor encamên fermî hilbijartina 2009an de ji dengan %42an ew rahişt.
Di Cotmeha 2021 -an de, Ali Bongo di "kaxezên Pandora" de tê vegotin, ev belgeyên li ser karanîna pargîdaniyên deryayî di bihiştên bacê de, Ali Bongo dê sûdmendê du pargîdaniyên ku niha hatine hilweşandin bûya.
Çargoşeya çik
Çargoşeya çik an jî rastgoşe di geometriyê de çargoşeya ku goşeyên wê rast in, yanê 90 derece ne.
Di çargoşeyên çik de, goşeyên wê yên hundir tev yeksan in û 90° ne. Tevîna wan jî jixwe dike 360°. Dirêjahiya kêlekan wekhev be yan jî ne wekhev be goşe çik in. Ji ber ku goşe çik (90°) in divê kêlekên ku li hev dinihêrin yeksan bin. Bi gotineke din, kêlekên hevrast yeksan in.
Qad=a*h
Robara Jor
Robara Jor gundekî girêdayî navçeya Cizîra Şirnexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin. Xwediyine gundê Robara Jor koçberê Cizîra Botan bûne.
Xelîledêh
Xelîledêh, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Bakvan
Bakvan, gundekî girêdayî navçeya Şirnexê Hezexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Tazêkend Elîabad
Tazêkend Elîabad gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Çarçik
Çarçik di nav çargoşeyan de ya herî hêsan e. Dirêjahiya kêlekan yeksan e, kêlek hevrast in û goşe jî tev çik in.
Berchtesgadener Land
Berchtesgadener Land, yek ji navçeyên (Landkreis) herêma Bavyera, Almanyayê ye.
Spellbinder (rêzefîlm)
Spellbinder (bi  polonî: Dwa światy (Du cîhan)) rêzefîlmekî  drama ya ciwan a honaka zanistî ye, ku ji hêla Film Australia û Telewizja Polska ve bi hevkariya  Australian Children's Television Foundation hat  hilberandin.
Rêzefîlm bi 26 beş û ji sala  1995an de ye, ku di navbera Awistiralya û Polonyayê de çêkirî ye. Her wiha ew ji aliyê afirîner, Mark Shirrefs û John Thomson hate nûve kirin. Tomarkirin li Awistiralya ku nûnertiya "cîhana Paul" (Sydney, Blue Mountains) û li Polonya ku piraniya wêneyên ku cîhanek paralel nîşan dikirin hatine kişandin (Kraków-Częstochowa Upland, Ogrodzieniec, Zawiercie, qesra Czocha, Książ). Qesra Czochayê wekî qesra Spellbinder û bi Qesra Książ re hate bikaranîn ku ji bo hin fîlmandinên navxweyî bikişînen. Wêranên qesra Ogrodzieniec jî wekî wêranên Spellbinderê pîr bikaranî bûn.
Rêzefîlma Spellbinder bi Spellbinder: Land of the Dragon Lord hatî berdewamkirin, ku di nav de Heather Mitchell û   Rafal Zwierz bi rolên xwe Ashka û Gryvon dîsa dilîstin.
Hintertiefenbach
Hintertiefenbach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Birkenfeldê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Spellbinder (rêzefîlm)
Naverok
Komek ciwanên awistrilyayî serdana kampek dibistanê li Çiyayên şîn (Blue Mountains)dikin da ku rojgirtinek temaşe bikin. Dema ku Paul Reynolds û Alex Katsonis hewl didin hemdibistaniya xwe Katrina Muggleton bitirsînin, dergehek li ser xeta veguhêza karebayî vedibe ku Paul derbas dike, dibe sedema ku ew têkeve gerdûnek paralel. Ev cîhan ji hêla civakek paşverû ya hiyerarşîk û teknîkî ve û bi heman awayî wekî Spellbinderan tên nasîn ku ji bo gelê lêkolîn  û wergirtina zanyariyê qedexe dike.Paul bi keçek bi navê Riana re nas dike, ku alîkariya wî dike ku riya xwe li dora cîhana paralel bibîne û di rewşên dijwar de alîkariya wî dike û di nav wan herdu de hevaltiyek bilez dibe.Spellbinderan vedîtine ku meriv çawa elektrostatîkê çê dike û manipulasyonê dike. Ew bi keştiyên firok yê paxirîn ve difirin, ku bi alîkariya belûrên mezin ên zivirandinê re qadekî magnetîkî çêdikin, da ku makîneya hiltê bike. Wekî hemî serweran, Spellbinderan bi gelemperî hêza xwe ji bo qenciyê bikar bînin, lê di nav wan de hin "curên bêd" jî hene ku hêza xwe bi xerab bikartînin. Yek ji wan Spellbinderan Ashka ye, ku berevajî mirovên ku di cîhana Spellbinderan de dijîn û gelek spellbinderan din ên ku ji ber bêdadiyê têne qedexe kirin, heya niha bi wê yekê re dûr ketiye. Ji ber vê yekê ew e ku  diserkerve ku dijberê wê Correon, yê ku manîpulasyonên Ashka  bi alîkariya Paul û Riana ve vedibîn e, piştî duşerkiyeke nedadî ji derûdora Spellbinderan dûr dibe.
Kelecan tê çêkirin ji hêla "rêwîtiya" Paul ve diçe nav welatê Spellbinder, hewlên wî ye ku xwe li wir diyar bike û vegere cîhana xwe, û hem jî axaftinên ku Paul dikare bi hevalên xwe re bi tevahiya cîhanan bike. Di dawiyê de, Paul diserkeve ku vegere cîhana xwe, lê neçar e ku Riana bi xwe re bîne da ku jiyana wê bifilitîn e.
Gava ku Riana dikare hinekî paşde vegere li cîhana xwe, Ashka yê biserketî, ku planên wî desthilatê bi karanîna barûta çêkirin eşkere dibe ji ber vîdyoyek tomarkirî ku Correonê vegeriya, bi hev re bi bavê Riana Bron û Zanderê sirgûnkirî re, radestî serweran Lukan û Marna kir. Bi riya dergehê vekirî Ashka diçe li cîhana Paul.
Piştî ku wê ji nezanîna li ser cîhana ku ji wê re biyanî ye, li wir hinek zirar da, ew bi ser dikeve ku Paul bişopîne û li bavê wî, zanyarek bilîze.
Bi alîkariya notên Spellbinderên berî, ew tê texmîn kirin ku wê pê re Powershirteke nû çêbike piştî ku Paul û Alex karîbûn powershirta Ashka ji cîhana paralel bidizin.
Brian ambicioz celebek nû ya "cilê firînê" pêş dixe ku ji teknolojiya Spellbinder bilindtir e. Tenê gava ku Pawlos Aşka ket nav tevliheviyek wusa ku wê neçar ma ku rûyê xwe yê rastîn ji bavê xwe re eşkere bike, yê paşîn ji bo hebûna cîhanek paralel bawerî da kurê xwe. Tevî destkeftiya xwe ya nû, Ashka winda dike û wekî girtî vedigere cîhana xwe, dema ku Riana dibe şagirta (Spronz) nû ya Correon.
Ji bo parastina cîhana Spellbinderan, dergehê di navbera pîvanan de her dem girtî ye, ku tê vê wateyê ku rêyên Paul û Riana dîsa ji hev vediqetin. Di rêza dawîn de, Katrina xebata lêkolînê ya Brian ji hevalên xwe re eşkere dike, ku wê li ser dîsketek kopî kiriye û piştî êrîşa Ashka bi rengek bêveger winda bûye.
Axrit
Axrit, gundekî girêdayî navçeya Şirnexê Hezexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Xeşêndirq
Xeşêndirq, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
2ê kanûna paşîn
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Konseya Aştiyê ya Serbazî ya Tirkiyeyê
Konseya Aştiyê ya Tirkiyeyê, Konseya Aştiyê ya Serbazî, komeke serbazî ku di 15'ê tîrmeha 2016'an de li dijî 65em hikûmeta Tirkiyeyê hewldaneke kodetaya eskerî çêkiriye. Tê gotin ku ev derbe ji aliyê Muharrem Köse, Mehmet Oğuz Akkuş, Erkan Ağın û Doğan Uysal ve hat rêvebirin.
Konseyê li ser ekranên kanala fermî ya Tirkiyeyê TRTyê daxuyaniya kodetayê da xwandin.
Komirgeh
Komirgeh (bi tirkî: Kömürlük) yek ji gundên Erxewan a Meletîyê ye û li Bakurê Kurdistanê ye.
Qirîs xoy
Qirîs xoy  gundekî girêdayê ser bi  beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 605 kes ( 182 malbat) bûn.
Spenge
Spenge, bajarekî navçeya (Landkreis) Herfordê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Mistek jiyan
Mistek jiyan, pirtûka kurteçîrokan û ji aliyê Çiya Mazî ve hatiye amadekirin. peyva "mistek jiyan" tê wateya çengek an kulmek jiyan.
Xatma
Xatma (bi tirkî: İncirlik), gundekî bi ser navçeya Misirca Sêrtê ve ye. .
Îmam Şafiî
Îmam Şafiî ango Muhemmed ibn Îdrîs eş-Şafiî (bi erebî: Muhammad bin Idrîs ash-Shâfi'î) îmamê mezheba Şafiî ye. Îro jî bi hijmarek zêde kurd di mezhebê îmamê Şafiî de ye.
Jiyana Îmam Şafiî
Mezheba (mezheb di wata rê de ye) Îmam Şafiî di nav çar mezhebên ehlê Sunnet de hîsab dibe. Navê Îmam Şafîî, Muhemmed bîn Îdrîs e. Di sala wefata Ebû Henîfe de M. 767 an de (H. 150) di bajarê Filistîn, Xezede tê dinê. Bavê Îmam Şafîî mensûbê qebîla Qureyş e. Ew digihîje kurên Mutalîbê birayê Haşîmê kalê Pêxemberê me. Diya Îmam Şafiî ji Yemenê ji Qebîleya Ezd e. Di kirin û gihîştina Îmam Şafîî de para wê gellek zahf e. Îmam Şafiî hêj di dergûşê de ye bavê xwe wenda dike, ji ber vê yekê bi xizanî mezin dibe. Malbata Îmam Şafîî di vê xizaniya xwe de, xwe davêjin Filistînê. Di têkoşîna jiyanê de leqê gellek zehmetiyan dibin. Diya Îmam Şafîî wî dibe Mekeyê. Ew bi xizanî û sêwî mezin bû. Îmam Şafîî ji bo destpêka hînbûna xwe wusa dibêje "Piştê jiberkirina Qur'ana Pîroz ez herdem diçûm Mescîda Heram. Li vir min ji alimên hedîsê û ji alimên fiqihê sûd werdigirt, lêbelê em zaf xizan bûn, qeweta me qasê sendina rûpelek kaxiz jî tune bû. Min di nivisandina fêr û meselê ku ez hîn bibûm de gellek zahmetî kişand".
Îmam Şafiî xwendina xwe ya yekemîn li Mekê bi cih anî. Piştê vê xwendinê, dest bi hînbûna wêjeya Erebî kir. Ji ber vê yekê, beşdarê qebîla Huzeyl bû. Qebîla Huzeyl jiyana xwe li çolê didomandin. Îmam Şafîî li vir zanîna xwe pêş ve dibirin û xwe hînê avêtina tîrê dikirin. Di derbarê vî de Îmam Şafîî wusa dibê: "Ez ji Mekê derketim çolê, hînê ziman û jiyana qebîleya Huzeyl bûm. Ew qebîle ji aliyê zimanê Erebî ve ji hemî qebîla fesihtir bû. Ez bi wan re digeriyam ji wan hînê avêtina tirê bûm. Dema ez vegeriyam Mekê di warê Hedîs û wêje de zaf agahdar bibûm." Îmam Şafîî di deh saliya xwe de pirtûka (Muwetta- hedîs) zanayê di dema xwe de herî navdar Îmam Malîk di neh rojan de ji ber dike. Di ciwaniya xwe de pir girîngî dide ser ilmê. Ji alimê wek Sufyan bin Ûyeyne, Muslîm kurê Xalid ez-Zencî fêr digre. Di hedîsê fiqih lûxat û di wêje de xwe pirr pêş ve dabû. Di nav ciwanê Mekke de di zanebûna xwe da hatibû asteka wusa bilind ku bi pêçiya dihat nîşandan. Di tehsîla Îmam Şafîî de pêvajoya herî girîng ew e ku bi fêrgirtina ji Îmam Malîk dest pê kiriye. Wexta ku ji Mekkê diçe Medîne fêrgirtina xwe ya ji Îmam Malîk wusa qal dike: "Li Mekkê ez pêşî ji Muslîm bin Xalîd fêr digirtim. Wê wextê ez bihîstim ku Malik bin Enes kesek herî mezin e, ew îmamê Mislimanan e. Kete dilê min ku ez herim ba wî, jê fêr bigrim, bibim şagirtê wî.
Piştre pirtûka wî ya herî navdar ya ku bi navê Muwettayê min ji kesek Mekkî peyda kir. Di neh rojan de min jiber kir. Piştê xwendina wî pirtûkê, min bêtir xwest ku Îmam Malîk bibînim. Ji ber vê yekê ji beriya ku Îmam Şafîî here Medînê, ji bo ku leqayê tu astengî nebe ji waliyê Mekê nameyek distîne û dikeve rê. Wextê ku digihîje Medînê bi nameya xwe diçe cem walî nameyê dide destê walî û rewşa xwe jê re qal dike. Ew û walî bi hev re diçin mala Malîk bin Enes. Îmam Malîk wan li ber derî pêşwazî dike. Îmam Malik bi bejneka dirêj û bi sawîr (heybet) xuya dikir. Walî nameyê dide Îmam Malik. Dema Îmam Malik di seriyê namê de ku dibê "Muhemmedê kurê Îdrîs ji alê diya xwe ve kesekî bi şeref e û rewşa wî wusa ye…" dixwînê wusa dibêje: Subhanellah, îlma Resûlûllah wusa bûye ku edî bi nameya tê nivîsîn, tê pirsîn û tê xwestin" Pişt re Îmam Şafîî wusa dibêje: "Min rewşa xwe jê re qal kir û min go; "Ez dixwazim ji te fêr bigrim." Îmam Malîk gotinên min guhdar kir û li min mêze kir. Pirsî, navê te çî ye? Min go: "Muhemmed e". "Ey Muhemmed, Xwedê nûr xistiye dilê te, tuyê di pêşerojê de bibî mirovek navdar. Sibê bi mirovek re were bila ji te re Muwetta bixwîne". Min jê re got "Min ji ber kiriye, ez dikarim bixwînim".
Piştê wê rojê Şafîî diçû cem Îmam Malîk xwendina xwe dikir. Dema Îmam Şafîî li ba Îmam Malîk dixwend Îmam Malîk li hember xwendina Şafîî gellek dilgeş dibû. Ji ber vê yekê Îmam Şafîî carna ji tirsa xemgînbûna Îmam Malîk nedixwest li balê bixwîne. Lê îmam nedihişt. Lewra Îmam xwendina Şafîî pirr dieciband û digo "bixwîne ey ciwan".
Şîrînkend, Meraxa
Şîrînkend gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Îmam Şafiî
Jiyana Îmam Şafiî
Îmam Malîk di bin destê xwe de neh sal fêr dayê. Dema Îmam Şafîî di îlmê de digihîje astek bilind vedigere Mekkê. Waliyê Yemenê wî ji vir dibe welatê xwe û pêywira qazîtiyê didê. Îmam Şafîî peywira xwe li Necranê ku girêdayiya Yemenê bû, dikir. Ew peywira xwe bi dadperwerî dikir. Derfet nedidan zalim û keysoyan. Ji alî kesên heqnexwazan gellek eziyet gihiştiye Îmam Şafîî. Dema Îmam Şafîî li wir e, waliyek zalim dişînin Yemenê. Ev walî gellek zilm dikir merivên di bin desthiladariya xwe. Dema Îmam Şafîî bi vî dihese vî waliyê hişyar û rexne dike. Lê ev helwesta Îmam Şafîî dibe sedema acizbûna walî û sedema astengî ji xebatên wî re.
Ebasîyan ji nifşa Elî rik digirtin. Bizanibana ku yek ji nifşa Elî ye, wî rehet nedihiştin. An wê biketana zîndanê an jî wê wî bikuştana. Ev waliyê zalim, Îmam Şafîî bi alîgiriya Elî sûcdar dikir. Herkes jî zanîbû ku ev rewş derew e. Belê Şafîî ji nesebê Elî ango Ehlê Beyt hez dikir. Lê ji bo ew werin desthilatdariyê tu kiryarên wî tunebûn. Li ser hemî rastiyan derewên Walî dîsa jî li ser vê mijarê ji Xelîfe Harûn Reşîd re name şiyand û ew fît kir ser Îmamê Şafîî. Ji ber van fîtên Walî, Harûn Reşîd destê Şafîî kelepçe dike û wî tîne Bexdayê.
Îmam Şafîî di sî û çar saliya xwe de leqê aloziyek wusa dibe. Di himan demê de wî derdixînin pêşberê Xelîfe Harûn Reşîdî. Çar salan li Yemenê dimîne. Ev çar sal di dîroka Îslamê de wek wendayiyek tê hîsab. Lewra di vî çar salê de tiştê ku bikirana wê pirr bana. Li ser vê bûyerê Îmam Şafîî dev ji peywira xwe ya qazîtiyê ber dide. Û dîsa berê xwe dide îlmê. Ew him dida xwendin, him dixwend, him fêr dida him jî fêr digirt. Ji bo mirovan berhema xwe ya fiqih ya herî girîng derxist holê.
Îmam Şafîî diçe Bexdayê li vir mala Muhemmed kurê Hesen dixwîne û bi vî awayê fiqha Îraqê û ya Hîcazê berhev dike. Di îlma fiqhê de tê astek wusa bilind ku edî dikare rêzikê îlma fiqihê diyar bike. Navê wî di nav herkes de hate naskirin û belav bû, îtibara wî bilind bû. Şafîî bi heqê xwe gihîştibû merteba îmametiyê. Dema Şafîî li Bexdayê dima bi kesên Îraqî re diket niqaşa fiqhê. Xwe şagirtê Îmam Malîk dihesiband.
Îmam Şafîî di çil û pênc saliya xwe de carek din vedigere Bexdayê. Cihê ku Îmam Şafîî biçûya li wir raya xwe belav dikir. Lê hinek rayên wî bi yên ustadê wî Malîk re nakokî dibûn. Lê ji giramiya wî nedixwest wî rexne bike. Bi tenê raya xwe dianî ziman. Ji ber vê yekê gellek caran li hember bîd'etên ku dû Îmam Malîk derketin û têkoşîn dida. Îmam Şafîî bihîst ku di nav hin civakên mislimanan de berhem, pertal û kincên Îmam Malikî hatine muqedes kirin. Wusa bibû ku êdî hin kes li hember hedîsên Pêxemberê me bi peyvên Îmam Malik bersîv didan. Wusa bibû ku êdî li Endulusê gel bi şaşika Îmam Malîk ji bo baran bibare hêwîş dikirin. Lê Îmam Şafîî li hember van hemî bîd'etan disekinî, têkoşîn dida. Lewra dema mirov, di derbarê meleyan de pirr zêde biçûyana diketin riyek xeter, ji rê derdiketin. Wekê din, Îmam Şafîî di hinek mijaran de di dijê raya Îmam Malîk de muxalefet dikir. Bi navê "Xîlafetî Malîk" pirtûkek nivîsî lê ji hurmeta ustadê xwe Malîk dûdilî dikir ku vê pirtûkê derxe holê. Piştê salek pirtûkê şîrove dike û belavê mirovan dike. Dema jê re digotin "Te vî çawa kir?" Ew wusa bersiv dida: "Ustadê min, hogirê min e, Heq jî hogirê min e. Wextê ez van herdûyan datînim li ba hev, ez hogirtiya Heqê çêtir nêzî xwe dibînim."
Îmam Şafîî ev rexne ji bo riza Xwedê dikir. Lêbelê dîsa jî rexnekirina Malîk jê re giran dihat. Lewra ew ustadê wî bû. Rexna Şafîî, bû sedemê dijrabûna faqihên Misirê. Lewra Îmam Malîk li Misirê di nava muctehîdan de merhela yekemîn digirt. Ji ber vê kesên ku Îmam Malîk diparastin li dijê Îmamê Şafîî derdiketin. Ew rexne dikirin dixwestin ku wî ji memleket bavêjin. Hetta ji bo vê çûn cem walî derxistina Îmam Şafîî xwestin.
Îmam Şafîî hemî temenê xwe ji bo xizmeta Ola Îslam qedand. Ew heta dawiya temenê xwe her roj ji Qur'an xitmek dixwend. Mehê sî xitim diqedand. Di meha Remezanê de êvarê yek, rojê jî yek xitim dixwend. Di meha pîroz de şêst xitim xilas dikir. Êdî dema wefata Îmam Şafîî hatibû. Bêtaqet ketibû. Weka ewul nikaribû Qur'an bixwenda. Lê dixwest ji yekê xwendevan guhdar bikira. Dema Şafîî di vî halî de bû talebê wî Ebû Musa, Yûnis bin Ebdulela jê re dixwend.
Li Misirê ji alî hin kesên tolaz lêdan xwar. Hêj pîr nebibû. Ev lêdan di canê wî de nexweşî çêkir. Ji hal ketibû. Êdî wek berê nikaribû zindî ba. Di dawiya nefesa wî de halê wî jê pirsîn. Ew jî dibê "Ez ji dinê koçber dibim, êdî jê diqetim. Şerbeta hêvî vedixwim. Diçim bal Rebbê xwe yê Kerîm". Wefata Şafîî ji alemê Îslamê re zayiyeka mezin dibe. Pirr xwîn wenda dike û bi zaya wê xwînê jiyana xwe ji dest dide. Di 20'ê Çileya sala 820'an dawiya êvara meha Recebê de, di pêncî û çar saliya xwe de -hin dibên ji nexweşiyê, hin jî dibên ji ber van derban- wefat kiriye/şehîd ketiye. Qebra wî li Misirê binê singa çiyayê Muqettena dimîne. Sala 1211'de Siltanê Eyyûbiyan El-Melîk El-Kamîl li ser qebra Îmam Şafîî tirbek biqubbe çêdike. Ji alî Selehaddînê Eyyûbî el-Kurdî jî li cem veê turbê medreseyek mezin tê çêkirin.
Îmam Şafîî ewliyayek herî mezin bû. Di gotinek xwe de wusa dibê: "16 sal e min têr xwarin nexwariye" dema sedema wê jê dipirsin, dibê "xwarina zaf giranî dide mirov, qelb zeîf dike. Feraset û îdrakê kêm dike. Zaf xew tîne û bi vî awayê meriv ji îbadetan dike, serê evditiyê kêmxwarin e". Diruvê Îmam Şafîî zaf xweşik û şêrîn bû. Jîrek bû, xwediyê qabîliyet mezin bû, zahf xweş Qur'an dixwend. Dema ew Qur'an bixwenda merivê dora wî ji xwe diçûn.
Talebê Îmam Şafîî dibê; Roja cejnê ez bi Îmam Şafîî re ji mescîdê derketim. Pê re çûm heta li ber derê wî. Qerwaşek bi kîsikek zer hate cem Îmamê Şafîî. Ev kîsê zêr pêşkeşê Şafîî kir û wusa got: "Selamê Efendiyê min ji te re heye dixwaze ku tu van zêran bipêjirînî." Îmam Şafîî kîsê destê wî dipêjirîne. Di nav de demek kurt derbas dibe nabe mirovek tê ji Îmam Şafîî hinek pere dixwaze. Îmam Şafîî hêj devê vî kîsikê venekirî dide destê wî mirovê û wî dişîne.
Îmam Şafîî dibê; "Di zaroktiya min de Pêxemberê Xweda hat xewna min. Ew û hinek sehabî bûn. Li Mescîda Heram ji mirovan re meletî dikirin. Dema nimêja wan xilas bû ez çûm ba wî, min jê îlim xwest. Li ser vî Muhemmed ji binê qeftanê xwe mêzînek derxist û da destê min. Go "ji bo te ye ev mêzîn". Piştê vê xewna min da şîrove kirin. Ji min re ev hat gotin; "Tuyê li ser sunnetê bibî îmam. Wata mêzînê jî ev e, tê bigihîjî heqîqetê Muhemmediye.” Di dawiyê de Îmam Şafîî wusa dibêje: “Rojek min Elî xewna xwe de dît. Gustila xwe ji tiliya xwe derxist û xist tiliya min. Ew alametek ku îlma wî û ya Resûlûllah digihîje min bû.” Îmam Şafîî di şeş saliya xwe de dest bi mektebê dike. Diya wî ji zahîdan yek bû; jinek ewledar bû. Ji bo vê yekê gel carna siparteyên xwe disipartin wê. Rojek du kes boxçê xwe datînin balê. Ev meriv jê re gotibûn heyya em her du bi hev re neyên tu vî boxçê nedî kesê. Piştê demek ji vana yek tê boxçê ji balê dibe diçe. Yên din jî navberek kurt de tê û boxçê jê dixwaze. Dema Zahîde dibê min daye hevalê te. Mirov jê re; "Min ji te re negotibû qey hetanî em bi hev re neyên tu nedî tu kesî, te çima daye?" Li ser vê bûyerê zahîde zaf diqehere. Dema Îmam Şafîî tê û diya xwe bi xemgîn dibîne sedema vê xemgîniyê ji diya xwe dipirse, diya Îmam Şafîî tiştê ku hatiye serê wê yek bi yek ji kurê xwe re dibêje. Li ser vê Îmam Şafîî ji diya xwe re wusa dibêje: "Tu neqehire ezê vêga xwediyê boxçê re biaxivim." Şafîî tê cem xwediyê boxçê û dibêje, boxça we li cihê xwe disekine here hevalê xwe bîne, were boxça xwe bibe." Wextê xwediyê boxçê vê bersivê distîne di cihê xwe de mat dimîne û pişt re vedigere diçe, carek din jî nayê.
Çend Gotinen Îmam Şafîî
Îmam Şafîî di şîreteka xwe de wusa dibê “Ji kesên ku mal û milkên wan ji yên te zaftir in nebehece. Ji kesên ku îbadet û teetên wan ji te zaftir e mînak bigre. Ji ber ku yên dijîn jî wê rojek bimrin. Ne hewce ye tu bihesidî dinya wan.
Kürt Teavün ve Terakki Gazetesi (rojname)
Kürt Teavün ve Terakki Gazetesi ( كرد تعاون وترقى غزته سى ), Gazeteya Teawun û Tereqiya Kurmancan, anku Rojnameya Alîkarî û Pêşketina Kurd, organa Komeleya Alîkarî û Pêşketina Kurd bû. Rojnameyeke olî, zanistî, ramyarî, wêjeyî û civakî bû.
Di 5'ê berfanbara 1908'a li Stembolê dest bi weşanê kir. Zimanê rojnameyê kurdî û osmanî bû. Rojname hefteyî û 8 rûpel bû û li gor çavkaniyan 9 hejmarê rojnameyê derket.
1841
Cîhan
(Bûyerên ji dîrokê binivîse)
Mirin
(Kesên ku di vê salê de mirî ne.)
Manou Lubowski
Jiyan
Ew wekî lîstikvan, di Verbotene Liebe, Das Jesus Video, Küstenwache, Derrick, Der Landarzt, Tatort û her wiha fîlm û rêzefîlmên din ên elmanî de xuya bû. Ew di çend şanoyên radyoyê de jî tê bihîstin, wek mînak wekî Klößchen (Willi Sauerlich) di hemî beşên TKKG de.
Di dema kişandina fîlma zarokan Pták Ohnivák (1996) Lubowski bi lîstikvan Tina Ruland hin dem de bi hev re bû. Ji sala 2002an heta 2008an de ew bi lîstikvanê Naike Rivelli, dota Ornella Muti re zewicandî bû. Xwişka wî mezin Scarlet Cavadenti jî lîstikvan û dûblajvaneke navdar e.
Zirguz, Herîr
Zirguz, gundekî bi ser Herîra navçeya Şeqlaweyê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Brazzaville
Brazzaville an jî Brazavîl (bi zimanê kongoyî: Mavula ), li rojavayî Afrîkayê paytexta Komara Kongoyê ye. Li gor hejmarên 2014an nifûsa bajêr 1.827.000 e.
Gorda
Gorda, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Xeşginab
Xeşginab, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Sainville
Sainville, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Normam
Normam (bi tirkî: Morhamam) yek ji gundên girêdayî Erxewan a Meletîyê ye û li Bakurê Kurdistanê ye.
Di salên 60'î de nifûsa wê behtir bû lê niha kêm e. Li dora 40 mal lê dijîn û gelheya wê 150-200 kes in. Aborî li ser çandinî û pereyên ji xebata li bajaran e. Bandora pişavtina dûgela Tirk li herêmê, mezin e.
Xaçîk
Xaçîk, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Viva World Cup
Yekemîn pêşbirka Viva World Cup di sermawez 2006an li Oksîtanyayê hate lidarxistin. Bakurê Kîprosê ku wekê cihê lidarxistina pêşbirkê hatibû hilbijartin, ji ber sedemên polîtîk û lihevnekirinên bi organîsatorê vê pêşbirkê NF-Board, xwe ji kandîdaturî û mazûvaniyê vekişand. Pêşbirka Viva World Cup a duyem di navbera 7ê tîrmehê û 13ê tîrmehê 2008an li Gällivare (Swêd) hate lidarxistin.
Pêşbirka VIVA ya 2008an
Pêşbirka sala 2008an di navbera 7ê tîrmehê û 13ê tîrmehê li Gällivare (Swêdê) hat lidarxistin. Yekemîn car tîma Kurdistanê (lîstikvanên ji Başûrê Kurdistanê bûn) jî di sala 2008an de tevlî vê pêşbirkê bû û lîska destpêkê lîst. Di encamê de tîma Padanya bû ya yekem û tîma Kurdistanê jî bû ya çarem.
Tîmên beşdar
Tîmên mêran:
Tîmên jinan:
Encamên pêşbirkê
Tîmên mêran
Korschenbroich
Korschenbroich, bajarekî navçeya (Landkreis) Rhein-Kreis Neussê li herêma Nordrhein-Westfalen a Almanyayê ye.
Sirb
Lead ya sirîç metalek û elementek e, nîşan û hêmayê wê yê zanistî (Pb), û hijmara atomên wê ji (82) yan pêkdihê.
Şêxler Sofla
Şêxler Sofla gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Goliyê Jorîn
Goliyê Jorîn, gundekî girêdayî Efrîna başûr rojavayê Kurdistanê ye.
Havîv Şîmonî
Havîv Şîmonî, Haviv Shimoni (jdb. 13ê kanûna paşîn a 1933 li Dihokê - m. 13ê tîrmeha 1994) siyasetmedarekî îsraêlî bû. Ji kurdên cihû ye.
Jimarxêz
Di matematîkê de, jimarxêz xêzeka raste ku li ser wê her xal hevta û beramberî hejmareka rastîn e û her hejmareka rastîn hevta û beramberî xalek e. Pirî car xala beramberî tamjimaran li ser xêzê bi awayekî taybet têne nîşandar kirin. Herçende ku ev wêne tenê tamjimaran ji -9 heta +9 nîşan dide, lê jimarxêz hemû hejmarên rastîn li xwe digre (hejmarên ku nehatine nîşandar kirin u dikevin navbera du tamjimaran) û ji her du aliyan bêdawî berdewame.
Havîv Şîmonî
Jiyan
Demekê sekreteriya giştî ya komeleya neteweyî ya kurdên Îsraelê kiriye. Li zanîngeha Orşelîmê perwerdeya zanîna polîtîk dîtiye. Sala 1951ê tevlî partiya Mapaiyê dibe. 1965 heya 1969 endamê konseya karkeran a Orşelîmê ye. 1964 heya 1973, di komîteya karkeran a wezareta karê endustrî û bazirganiyê de peywirdar e. Heya 1979ê jî di navenda dîzaynkirina berheman a Îsraelê de dixebite.
Farceaux
Farceaux, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Jimarxêz
Destpêka xêz xala (an hejmara) sifire ku xêzê du let dike.
Havîv Şîmonî
Jiyan
Herwiha demekê di Knessetê de (parlamena Îsraelê) cihdigire (ketin 1973). Xwedî nêrînên çepgir, sosyalîst bû.
1694
Jidayikbûn
21ê çiriya paşîn – Voltaire, fîlozofê fransî
Îbn Yûnis
Îbn Yûnis (, jdb. 950- m. 1009) navê tam Ebû el-Hesen Elî ibn Ebdurehman ibn Ehmed ibn Yunus el-Sadafî el-Misrî ye. Yek ji stêrnas û matematîknasê girîng yê Misirê bû. Berhemên wî bala gelek zanyarên kişandiye, û gelek nûvedan kiriye li ser astronomiyê.
Kratereka li ser heyvê a bi navê "Îbn Yûnis" bi navê wî ve hatiye binavkirin.
Pilêsiyê
Pilêsiyê (bi erebî navê wê kirine Karbala' ), gundekî ser Dêrika Hemko ya Hesîçeyê ye.
Yehezkel Zakayî
Zakayî sala 1950yê çûye Îsraelê. Di nava Partiya Karker a Îsraelê de siyaset kiriye. Di tevgerên sazkirina komûnan de peywirdarî kiriye.
HK MP5
Çeka HK MP5 (ya bes MP5; bi almanî: "Maschinenpistole 5" ) ji şirketê çekan Heckler & Koch di sala 1964 da hate peydakirin. Ew şêweyek ji çeka HK G3 ye. Di destpêkê da MP5 kê bûba çeka leşkerê Almanyayê ("Bundeswehr"), lê çeka MP2 ji Îsraelê niha dihate bikaranîn. Ji ber ku ev çeka di deqekê da zêde pir fîşekan dikare bavê û dîsa jî nîşankirina xwe zêde baş e, ev çeka zêde bi nav û deng e di cîhanê da.
Zimanê Avestaya Kevin
Avesta, Zent an jî Zend yek ji kevintirîn zimanên Arîyan ê ye. Pirtûka Zerdeştî "Zend Avesta" li Ewropayê ye -bi xeletî- ji Anquetil Duperron. Zend tê wateya şirovekirinê. li gel Hindistanê koma zimanên Aryen pêk tîne û ji şaxê hindî yên malbata zimanên hind û ewropî ye. Sogdî jî zimanekî Arîyan yê kevnar e. Medan û Farisan  bi zimanekî Avestayî yê hevpar diaxivin. Ji aliyê din ve, Farisiya Navîn jê re Pehlewî (224-642 PZ 224-642) tê gotin, ev zimanê ku di navbera salên 224-642 de tê axaftin zimanê fermî yê Sasaniyan bû. Pehlewî heta sala 900 piştî zayînê hatiye axaftin û nivîsandin. Di van salan de Îranî bûne misilman. Pehlewî ku di bin bandora erebî de pêşketina xwe domand, hinekî din guherî û cihê xwe ji farisiya hemdem re hişt.
Villemoyenne
Villemoyenne, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Lîsteya nivîskarên bi zimanê ketelanî
Eve lîsteya helbestvan û nivîskarên bi zimanê ketelanî li "Welatên Ketelanî" (Ketelonya, Valensiya, giravên Balear, herêma ketelanîaxiv a Aragonê) û li sirgûnê
Asyaya Navendî
Dîrokî ji bo gelên tirk lê dijiyan wek Tirkistanê tê navendin.
Demografîk
Rojava û navenda Asyaya Navîn de bi gelemperî gelên tirk bi cih bûne û ola xwe jî îslam e. Li aliyên rojava jî tîbetî û moxol bi cih bûne û olî bi gelemperî budîst in.
Baxçe
Tirbeyên Baxçeyê
Di gundê Baxçe de tirbeyên bi nav û deng hene. Yek ji van ji çiyayê Qertelê Şehîdgeha Qertelê û ya din jî navbera gundê Baxçe û gundê Boranê de dimîne û navê wê jî Şehîd-î Abbasan e û gelek caran tên ziyaretkirin.
Villenauxe-la-Grande
Villenauxe-la-Grande, komuneke li departmena Aubeê ya herêma Grand Est e ku li bakur a navnedî ya Fransayê ye.
Olena Tokar
Olena Tokar ( li Novotoşkivske, Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst) sopranoyeke ûkraynî ye.
Zimmî
Zimmî (ذمي) nemisilman e ku li welatê misilmanan dijî û dilsozê xîlafetê ye û heqê Cizyet ê dide. Misilman mecbûr in ku Zimmî biparêzin û mafê Zimmî heye ku dînê xwe bike.
Statuya Zimmî ji bo Cihû, Xiristiyan, Sabiyan, (Ehlê Pirtûkê) Hindî, Bûdî, Zerdeştî, Êzîdî, û Sikh ku di teolojiya Îslamê de têne hesibandin tê sepandin.
Awayê cureyê
Li gorî gotinęn zolojîkî, awayê cureyan bi navê cureyên cinsekî an binecinsa navborî ye, heta ku ji bo taksonomîkalî têkildarkirin, li ku têda ne awayê tahlîl a biyolojîk e. Nêzbûna konsepta ji bo komên jorejênêrîk navê awayê cinsekî tê bikaranîn.
Queens
Queens [] borough û herêma herî mezin ya New York City ya DYAyê ye. Ew di rojavayê giravê Long Islandê ye.
Dîrok
Queens di rojê 1'ê sermawezê 1683 çêbû. Di salê 1898 de ew bû herêmeke New York City. Rojhilatê Queens wê salê de xwe ji Queens qetand û navî Nassau County li xwe kir, ji ber ko gelhê wir nexast bibe heremekî New York City.
Tiştên hêjayî dîtinê
Li Queensê du balefirgehên mezin yên New Yorkê ne, balefirgehên bi navê John F. Kennedy International Airport û LaGuardia Airport.
Goualade
Goualade, komuneke li departmenta Girondaya Fransayê ye.
Dîmenên derizî (pirtûk)
Dimenên derizî, pirtûka yekem a helbestvan Îrfan Amîda ye.
Lîsteya xelatgirên Nobelê
Xelate Nobelê, her sal di beşên wejê, aborî, zanist û fizikê de tê dan. Bi taybetî, armanca wê xelatê ew a ku ên ku bi zanebûn û kifşên xwe li ser aqil re ku rêyek şanî mirovatiya dane re bi xelat bike ya. Xelatên wejê, aborî û hwd ên weke vê ên li ser zanistê li Swêdê tên pêbexşandin. Lê xelata aştiyê ya Nobelê jî li Norwêcê tê belavkirin.
Şebgan
Şebgan, gundekî bi ser nahiya Melakendiyê ya navçeya Xarpêtê ve ye li parêzgeha Xarpêtê (Elezîz).
Brooke Shields
Brooke Christa Camille Shields (jdb. 31ê gulana 1965an, New York City) lîstikvaneke amerîkî ye.
Temerzê
Temerzê, gundekî li ser navçeya Hezex ya Şirnex e.Temerzê serê pêşîn di destê Filehan de bû.Bi şûn de Kurdên misilman ketine.Niha 60 xanî tê de heye.Nîvî bêhtir ji silsila Şêx in. Gundekî derdora we zehf mezin e.Temerzê li ser sê gundên kavil ava bûye.Eserên tarîxî û xaniyên kevirîn gelek in.Şikeft û mixare zehf in.Şêtika û xerabe bilind du gund inn ku temerzê li ser wan hatiye avakirin.Hewayeke hênik û xweş lê heye.Gundên cîranê wê Araban, Axrit, Zinarix, Hacîkesen, Delave Qesrê, Bêzirkê û Midihê ye. Midihê gundekî filehan e.Li wê derdorê de gundê mezin yên filehan Midihê ye.Axayê gund Hecî Mehmûd e. Ku emrê wî 95 an bêhtir e.
Xal
Di endazezanî û topolojî û liqên dîtir ên Bîrkariyê da, xal  an nuqte tişteka destnîşankirî ye di nav valagehekî da ku ne xwedî qeware ye, ne xwedî qad e, ne jî xwedî dirêjahî ye. Bi vî awayî, xal tişteka 0-rehendî ye. Xal yek ji serekîtirîn û bingehîtirîn çemkên endazezanî, fîzîk û gelek gorepanên zanistî yên din e.
Şexcan
Şexcan gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Speyer
Speyer, bajarekî serbixwe ye li herêma Rheinland-Pfalz a Almanyayê ye.
Malabavê
Malabavê, ) gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Hewldana pêkanîna derbeya leşkerî li Tirkiyeyê 2016
Di nav Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê de komeke serbazên ku xwe wek Konseya Aştiyê ya Tirkiyeyê bi nav dikirin, hewl da derbeya eskerî pêk bînin. Pêşî ji e-peyama Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê ji rojnamevanan re bi daxuyaniyekê hate ragihandin ku wan dest avêtine rêvebiriya Tirkiyeyê û li hemû welatî derketina derve hate qedexekirin.
Reaksiyonên li bûyerên hundir û navnetewî de bi giranî rêjeyan bûn. Partiyên sereke yên muxalefetê yên li Tirkiyeyê, ji bo nimûne, hewildanê şermezar kirin. Birêveberên navneteweyî—wek ji Yekîtiya Ewropayê, NATO, û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê—bangkirina ji bo rêzkirina saziyên demokratîka li Tirkiyeyê û rayedarên hilbijartin wan kirin.
Paşbingeh
Di salên sereke ve heta 2016'an hewldana derbeyê, cihên darizandinên Ergenekonê ji bo avakirina hakimiyetên ser leşkeriyên rêberên sivîl li Tirkiyeyê di bin serokatîya Serokwezîr Recep Tayyip Erdogan ji bo avakirina serdestiya li ser leşkerî hat dîtin, girtin. Di van darizandinên di sala 2013'an de—wek "Sansasyonî" vêkolandin û "yek ji dîroka Tirk a mezintirîn nêz de"—275 kes, di nav wan de efserên pilebilind ên artêşê, rojnamevan, parêzer û akademîsyen, bi plankirina darbeyên di sala 2003'an û 2004'an de wekî beşek ji tora dizî de binavê "Ergenekon" li dijî Serokkomar Recep Tayyip Erdoğanê hatine tawanbar kirin. (Hinek efserên leşkerî yên tevlêbûna li komployek îdîakirinên cuda de, Balyoz hatin gunehbar kirin.)
Bûyer
Di 15'ê tîrmehê 2016'an de, wek ragihandina di berê saet 23:00'an de, balafirên leşkerî şahidên keşîf li ser Enqereyê kirin, û herdû pirên Fatîh Siltan Mehmet û Boğaziçiyê li Stenbolê di warî de ji Anatolyayê ji bo Ewropayê hatin girtin. Serokwezîrê Tirkiyê Binali Yıldırım got: çalakiyên leşkerî "Avêtina li derveyî xeleka fermanê" tê kirin û ev yek "hewldana neqanûnî" bi zorê desthilatê ji aliyê "beşek ji artêşê" bû. Wî herweha got ku ew kesên tev de "wê bihayê herî giran bidin". Çapemeniya herêmî ragihand ku leşker bi tankan ketin Balafirgeha Ataturk a Stenbolê. Ev hat ragihandin ku, bikarhênerên internêtê di nav Tirkiyeyê de xwe negihîne Twitter, Facebook û YouTube û ew dê were asteng kirin. Twitter piştre îdîa kir ku ew "bê sedem bawer bikin wan bi temamî asteng kirin". Hinek rehîne ji aliyê bargehên leşkeriyê ve hatin girtin û tevî Serfermandariya Giştî Hulusî Akar a Serokê Tirkiyeyê hatin binçavkirin. Leşkerî jî ketin buroyên Partiya Dad û Geşepêdanê ya li Stenbolê û gel xwestin ku ew derkevin. Raporên zû diyar kir ku Serok Recep Tayyip Erdoğan li Marmarîs, başûr-rojavayê Tirkiyeyê, li cihê ku ew li ser betlaneyê ewle bû, rapor îdîakirin ku ew bi balafira taybet ji welat reviyan.
Armawîr
Armawîr (bi ermenî: Արմավիր) bajarekî Ermenistanê ye û navenda parêzgehê Armawîr e. Navên kevin bajêr Sardarabad (heta sala 1932'an) û Hoktêmbêryan (heta sala 1992'an) in.
Fatouville-Grestain
Fatouville-Grestain, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Horbruch
Horbruch şaredariyeke navçeya (Landkreis) Birkenfeldê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Bastokan
Bastokan (bi tirkî: Azıklı), gundekî bi ser navçeya Misirca Sêrtê ve ye. .
Eren Derdiyok
Eren Derdiyok (jdb. 12ê hezîrana 1988an li Basel, Swîsre) lîstikvanê futbolê yê swîsrî ye û bi eslê kurd e.
Kariyer
Eren ji zarokatiya xwe pê ve dest bi futbolê kir û tevlî Old Boys a Baselê bû. Di sala 2005an de klûba wî li dijî FC Baselê lîst û Eren di vê maçê de golek avêt. Di sala 2006an de ew derbasî klûba FC Basel bû û ji wê rojê pê ve di nava Superlîga Swîsrî ji bo vê klûbê dilîze. Di 6ê nîsana 2008an de FC Baselê, Swisscom Cup qezenc kir û evya yekemîn kûpa Derdiyok bû. Wî di lîstika fînalê de heya dawiyê lîst û di deqeya 31. de gola yekem tomar kir. Ji bo sezona 2009/03 Derdiyok derbasî Bayer 04 Leverkusenê (Bundesliga) bû û di lîstika xwe ya ewil de golek avêt.
Derdiyok ketibû şûna Theofanis Gekas, yê ku ji ber birîneke giran ji bo demeke dirêj nikarîbû bilîsta. Bi performansa Derdiyok ya baş  Leverkusen di şampiyontiya havînî de serketinên erênî bidest xist. Ev yek bû sedema mayîna Eren û ew êdî bû lîstikvanekî girîng ê klûbê. Lê di dawiya sezonê de Bayer dorên Lîga Şampiyontiyê revand.
Di sala xwe ya duwem de Derdiyok demeke dirêj di nava yanzde lîstikvanên yekem de lîst û klûb di şampiyontiya sezona 2011/2012an de bû duwem.
Di 20ê gulana 2012an de 1899 Hoffenheim eşkere kir ku Derdiyok ji klûba Kraichgauern re îmzeya xwe daye ku ewê heta 30ê hezîrana 2016an ji bo wan bilîze.
Di tîmên neteweyî de
Di 24ê kanûna 2008an de Derdiyok cara ewil ji bo tîma A ya neteweyî ya swîsrî di stada Wembley ya Îngilistanê de lîst û yekemîn gola xwe avêt. Tîma wî di dawiya maçê de bi encama 1:2 têk çûbê jî, Derdiyok di deqeya 57. de gol avêtibû û maç anîbû asta beramberiyê.
Di şampiyontiya Ewropî ya 2008an de Derdiyok ji bo tîma Swîsreyê tevlî sê maçan bû û ji wan re çend golên girîng avêtin.
Golên navneteweyî
Di 26ê gulana 2012an de Eren Derdiyok bi tîma neteweyî ya Swîsreyê li dijî tîma Almanyayê hat-tricka xwe ya yekem a navneteweyî pêk anî. Ev maça dostaniyê 5-3 bi serkeftina Swîsreyê bi encam bû.
Nurdîna
Nurdîna, gundekî bi ser navçeya Zaxoyê ya parêzgeha Dihokê (Badînan, Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Fleroviyûm
Çavkanî:
Çermnasî
Çermnasî an jî dermatolojî (ji Yewnanî δέρμα - derma "çerm" û -logy, ji λόγος) dîsîplîna dermanê ye ku bi struktûr û fonksiyonên çerm re û her wiha di diyagnoz û şîfakirina nexweşiyên çerm de mijûl dibe.
Cihên taybetî
Zanînên çermnasiyê di sala 2000 .bz. li cem Sumerîyan he bûn. Îzbata nivîskî yên çermnasiya kevnar nivîsarên Babîlî, Asûrî, Misiriyan û nivîsên Incîl peyda dikin.
Vergol
Vergol, gundekî ser bi navenda bajarê Bostanabadê li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
3ê kanûna paşîn
Cejn û salveger
(Cejnên ku di vê rojê de tên pîrozkirin)
Freilassing
Freilassing bajarokekî navçeya (Landkreis) Berchtesgadener Land li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Kurecik
Kûrecux an bi navê xwe yê Tirkîzekirî Kürecik (wekî kûrecîk tê bilêvkirin) nehiyeke girêdayî navçeya Meletîyê Arxayê ye.
Di bin qûntara çiyayên Nûrhaqê de hatiye avabûn. Niştecihên herêmê Kurd in û ola Elewiyê dihewînin. 24 gund girêdayî nehiyeya Kürecikê ne.
Gundên girêdayî Kûrecîkê
Navê Kurdî (berê) - Navê dewleta Tirk pêvekiriye
Zimanê sumerî
Zimanê sumerî (Eme-gir15 "zimanê xwemalî") zimanê zikmakî yê sumeriyan e ku di sala 4000  de li Başûrê Mezopotamyayê hatiye axaftin. Di destpêka sala 2000ê de  zimanê akadî cihê zimanê axaftinê wergirtiye Zimanê Sumeriyan li Mezopotamyayê heta sedsala 1em  wek zimanekî pîroz, wêjeyî, merasîmî û zanistî hatiye bikaranîn. Ziman heta sedsala 19an hatiye û piştre hatiye jibîrkirin. Berevajî zimanên din ên ku li Mezopotamyayê hatiye axaftin, sumerî zimanekî îzolekirî ye.
Kronolojî
Dîroka nivîsandina Sumeriyan bi van dîrok û serdeman re hatiye dabeş kirin:
Sumeriya Arkaîk, qonaxa yekem a nivîsên bi naveroka zimanî ye ku ji serdema Jemdet Nasr (Uruk III) e di sedsalên 31 û 30ê berî zayînê dest pê dike. Serdema proto-wêjeyî, ku sedsalên 35 û 30ê vedigire, bi ser dikeve.
Dewleta herî dawî ya bi piranî Sumerî li Mezopotamyayê, di sala 2000ên de ye, lêbelê ev dîrok bi texmînî ye. Ji ber ku gelek zanyar îdîa dikin ku Sumer di wî dîrokê jixwe mirî bûn. Hinek zanyarên din bawer dikin ku axaftina zimanê sumerî li Mezopotamya Başûr, ji sala 2100ê ê heta 1700ê ê hatiye.
Kasroq
Kasrok, gundekî girêdayî navçeya Şirnexê Hezexê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Zimanê sumerî
Cûreyên zimanê sumerî
Cûreya standard a sumeriyan Emegir (𒅴𒂠 eme-Gir₁₅) bû. Cihêrengiyeke berbiçav yan jî sosyolekt, Emesal (𒅴𒊩 eme-sal) bû. Dibe ji bo ku wekî "zimanê fine" yan "dengê bilind-vegirtin:" (Rubio 2007, p. 1369), bên şîrovekirin. Cûreyên din ên ji bo devokan yan qeydan eme-galam jibo "zimanê bilind", eme-si-sa jibo "zimanê rast", eme-te-na jibo "zimanê zirav" û hwd.
Emesal, di hinek nivîsên edebiyatê de bi taybetî ji aliyê karakterên jin ve hatine bikar anîn (dibe ku bi zimanên jinan an cûrbecûr zimanên ku di hinek çandan de hene yan jî hebûne, wek mînak di nav Çûkçî û Garifuna de, were berhev kirin). Bi awayekî din jî Emesal di hinek celebên stranên kultê de serdest e, mîna stranên ku ji aliyê kahînên Galayê ve têne gotin. Taybetmendiyê din ên cûreya Emesal ev bû ku bi piranî fonolojîk bû.
Pergala nivîsandinê
Sumerî yek ji wan zimanên yekem e ku hatiye nivîsîn. Ji ber awayên nîşanên ku li ser lewheyên keliya şil, bi awayê bizmarê hatine xuliqandin, ji sîstema nivîsandina ku ji bo xwendina zimanê Sumerî hatiye bikar anîn jê re "Nivîsa Bizmarî" tê gotin.
Di qonaxên destpêkê yên nivîsandina Sumeriyan de nîşaneyên berçav ên ku wateya xwe bi awayekî kevneşopî bi formeke zimanî ve girê didin, hatin bikaranîn. Ew bi awayekî şematîk sembolekê, tiştekî rastîn an jî fîgûrekê temsîl dikin. Mînakeke vê qonaxê di tableta Kiş de hatiye dîtin. Lêbelê, bi demê re, nivîsandina Sumerî ji nîşanên fîgûrî veguheste îşaretên dirêjtir. Di sala 2600ê de logogram pirtir belav bûn û forma bizmarî derkete holê.
Leinach
Leinach şaredariyeke navçeya (Landkreis) Würzburg li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Zimanê sumerî
Pergala nivîsandinê
Forma arkaîk, di her rewşê de, bi formên berê yên pêş-formê re hevbeş bû. Lêkolînerên wekî Rosengarten (1967) 468 nîşanên ku di Sumeriya pêş-Sargonî ya li bajarê Lagashê hatiye bikaranîn, navnîş kirine.
Nivîsa sumerî
Ev nivîs, li dora 2400ê ê de behsa destpêka şerekî di navbera bajar-dewletên Lagaş û Umanê dike.
Sêmalke
Sêmalke yan jî Semalka (bi erebî navê wê kirine Tunisiya), gundekî ser Dêrika Hemko ya Hesîçeyê ye.
Gurizan
Guriza, gundekî girêdayî navçeya merdîne kerborane ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye şewitandin.
Guriza di ara Bakvan u Gelikur daya. Guriza de 1992 je tarefe dewleta tirk hat şewitanden,iro disa gelle gurizi li gunde xa bun xawyi gunde xa awa kirin .iro di gunde guriza da 6 mal hene.
Perugia
Perugia, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Umbriyayê ye. Rûerda komûnê 449,92 kîlomêtro çarçik e.
Baltimore
Gelhenasî
Nifûsa wê digîhîje 2.668.056 (2005)
Perugia
Gelhe
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên komûnê 164 hezar û 210 kes e.
Sancheville
Sancheville, komuneke departementa Eure-et-Loir ya li bakurê Fransayê ye.
Gelhe
Li jêr li gorî daneyên salan hejmar û rêjeya gelheya komunê hatiye diyarkirin.
Stîbyûm
Stîbyûm ( an ; ) metalek û elementek e.
Şelîlvend
Şelîlvend gundekî ser bi navenda bajarê Meraxa li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Gulafhiyûk
Gulafhiyûk, ango Girê Gulaf gundekî bi ser navenda Semsûra Adiyemanê ve ye.
Cussy
Cussy, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.