cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xirabê Tûwa
Xirabê Tûwa Jê re "Xirabê Tûya" ji tê gotin. gundekî girêdayî Cizîrê ye. Hinekî ku mirov bi aliyê bakûr ve tê, mirov digihê "Xirabê Nêriya". Ku hinekî dî jî mirov bi xwarê ve, ji Xrabê Nêriya mirov bi xwarê ve bi aliyê bakûr ku hinekî bi aliyê rojava tê mirov digihê gundê "Barimê" tê. Ji barimê, bi rojhilat ve ku mirov di meyîzenê û bi wir ve diçê, mirov di gundê "Babakê" Ji Xirabê Tûwa û bi aliyê başûr ve mirov diçê, mirov digihê gundê "Raşmilê". Ji gundê Xirabê Tûwa, hata ku mirov diçê Raşmilê, di naqabînê de mirov ku bi aliyê rojhilat ve dimeyîzenê, mirov "Çîyayê Sipî" dibîne. Çiyayê sipî ji, bi nav û deng e. Di nav daristana wê ya pir mazin û gurr de "Avasipî" diharikê. Ev av, ji dû şatan pêk tê. şatak jê ava wê dibêjin ku "reş" e, şatê din ji dibêjin ku "sipî" ya. "Lê herdû digihine hevdû û li cihê ku digihine hevdû ji, av dibe avaka pir xweş û xweşik weke ye ku mirov divexwûn". Ji Hazaxê, ku mirov dikeve rê de û diçê bi ber Xirabê Tûwa ve, mirov gundên ku mirov ji rêya ku diçê qût nebe, mirov digihê wan, Barim û Xirabê Nêriya nin. Berî ku mirov bigihê Barimê lê li nêzîkî wê, mirov ji dûr ve ji riya ku diçê babekê dibîne. ku mirov hinekî di wê riyê de ji herê, mirov êdî digihê wî gundî ji. Lê bê ku mirov herê wir, mirov karê di bawerimê ve rastûrast herê û herê Xirabê Nêriya û piştre xwe bigihêne Xirabê Tûwa.
Mamalû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 173 kes (769 malbat) bûn.
Qirge
Qirge, Qiřge (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Qirga), gundekî bi ser Navenda Silêmaniyê ya navçeya Silêmanî ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Çewlika heywanan (pirtûk)
Çewlika heywanan, cefeneke distopyayî ye û ji aliyê nivîskarê îngilîz George Orwell ve nivîsandî ye û di sala 1945 weşandî bû.
Pirtûk derbarê serhildana ajalan de ye ku li hemberê ferwerdariya xwediyê xwe mirovanî ku ajalan paşguhkirî û serifandî dike. Di pey serkeftînen ji serî de û dewlemendiya destpêkî berazan hema herî zêdê rêberî xwe re hildidin û zordestiyekî tê damezrandin ku  ji ya berê xirabtire. Ji sewa ku naverok, roman wek kurteçîrokeke li ser dîroka Yekitiya Sovyetê sirûştkirî bû li ku şoreşa reşemiyê bi gelê çê dibû û paşê zordestiya Stalin ava bû.
Pay, Erdîş
Pay, gundekî bi ser navçeya Erdîşa Wanê ve ye.
Brie, Aisne
Brie, komunekî departmena Aisneê li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Lychen
Lychen, bajarekî navçeya (Landkreis) Uckermarkê li herêma Brandenburg a Almanyayê ye.
Ginsheim-Gustavsburg
Ginsheim-Gustavsburg, bajarekî navçeya (Landkreis) Groß-Gerauê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Northwest Territories
Northwest Territories, parêzgehekî welatê Kanadayê û li herêma Bakûrê Kanadayê cîh digire. Bi îngilîzî û fransî re bi temamî 11 zimanê fermî li parêzgehê hatiye naskirin.
Bajar û navendên parêzgehê
Paytexta Herêmî ya parêzgeha Northwest Territoriesê
Sainte-Gemme, Charente-Maritime
Sainte-Gemme, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Çîmenî Gewre
Çîmenî Gewre, gundekî Qerehesenê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Dietenheim
Dietenheim, yek ji bajarên navçeya (Landkreis) Alb-Donau-Kreisê li herêma Baden-Württemberg ya Almanyayê ye.
Birayme Lek
Birayme Lek, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kibiye
Kibiye, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Saint-Ouen-le-Pin
Saint-Ouen-le-Pin, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Mercan, Azarpêrt
Mercan, gundekî girêdayî navçeya Azarpêrta bi ser Çewlîgê ve ye.
Cinibir
Cinibir, gundekî girêdayî Cizîrê ye.
Bûyera di sala 1988'an de
Cinibir bi taybetî li ser bûyera ku di sala 1989'an de ku hêzên dewletê Romî bi gundiyên Cinibirê dan xwarin di qada navneteweyî de hate nasîn. Di sala 1993'an de gundiyên Cinibirê doza ku li ser bûyerê li DMME'yê vekiribûn mafdar hatin dîtin û dewletê hem sûcê xwe qebûl kir hem jî tazmînat da gundiyan. Parêzerê dozê Hasîb Kaplan bû.
Kavilbekran
Kavilbekran gundekî girêdayî Cizîrê ye.
Babîl (dewlet)
Babîlî ji ber paytexta xwe Babîlê ev nav girtine. Babîlî dewleteke kevin li ser axa başûrê Mezopotamyayê (Iraqa îroîn) bû û herêmên Sumerî û Akadiyan digirte nav xwe. Kevintirîn çavkaniya ku behsa navê Babîliyan dike tabletek e ku ji dema desthilatiya Sargonê Akadî maye (Sedsala 23'emîn B.Z.).
Dîrok
Di dîrokê de di komên etnîkî li herêmê serdest bûn, a pêşî Sumerî bûn û ya dawiyê jî Akadî bûn. Ev herêma xwediyê çavkaniyên dewlemend ên xwezayî û li cihekî stratejîk ê li ser riyên bazirganiyên di dîroka herêmê de herdem di bin tehdîda êrîşên biyaniyan de bû.
Rêza Rûmeta Neteweyî
Rêza Rûmeta Neteweyî, xelata leşkerî ya Hêzên Çekdar ên Komara Çînê, artêşa Komara Çînê ye. Di 11'ê sermaweza 1937'an de hatiye damezrandin.
Bizûcîq
Bizûcîq gundekî ser bi navenda bajarê Heştrûd li Azerbaycana Rojhilat ya Îranê ye.
Fehmarnsund
Fehmarnsund tengaveka di Deryaya Rojhelat de yê navbera kendavên Kiel û Mecklenburgê ko giravê Fehmarn ji Festland vediqtîne ye.
Segmasî
Pêşangeh
<Gallery> Wêne:CretaceousSharkTeeth061812.JPG|Komek cureyên diranên segmasiyan. Wêne:Tiger shark, Hawaii Aii.jpg|Segmasiyek mezin(segmasî piling) hatiye seyd kirin. Wêne:Megalodon scale.svg|Megalodon </Gallery>
Wiehl
Wiehl bajarokekî navçeya (Landkreis) Oberbergischer Kreis li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Kanîspîke
Kanîspîke (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Kanispika), gundekî bi ser Navenda Silêmaniyê ya navçeya Silêmanî ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Çuxure
Çuxure, gundekî bi ser Mamekiya Dêrsimê ve ye.
Yavuz Ekinci
Yavuz Ekinci nivîskar û helbestvanekî kurd e ku bi zimanê tirkî dinivîse.
Strelasund
Strelasund tengaveka di Deryaya Rojhelat de di herêma Almanyayê Mecklenburg-Vorpommern de dimê ye. Ew giravê Rügen ji Stralsund vediqetîne.
Ew bi kûrahiyê xweyê berbilavî li ser aqareka 64 km² dimê. Beravên wêyê herdu hêlan bi pirayê Rügendamm ji 1936 virve tê girêdan. Di ser wê pirayê re him rêhesin him jî rêyê otomobîlan heye.
Helbestên Bijare
Helbestên Bijare albûmeke helbestan e.
Di vê albûmê de ji pirtûka Helbestên Dînik, Êşên Qehbik û Rondikên Binevşê helbestên cuda cuda yên Occo Mahabad hene.
Temoẍe, Seqiz
Temoẍe, gundekî gundistana Temoẍea navçeya Navendiya Seqizê ye. Navendiya Seqiz ser şaristana Seqizê ye.
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê ku di sala 2006'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Temoẍe 527 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 108 e.
Raymond Battegay
Raymond Battegay (jdb. li Bern), psîkiyatrîst û psîkoanalîstekî navdar ê Swîsreyê ye.
Ji sala 1977 heya 1980 bi komeleya ku ew jî di nava damezirênerên wê de bû, International Association of Group Psychotherapyyê re bilî dibe. Li Baselê bi serê xwe jî psîkoterapiyê dikir.
Leben
Bav-diya Battegays karsazên bingeh-Cihû bûn, Karl (an jî Charles, 1885–1935) û Marguerite (1900–1984) Battegay-Goetschel. Bav ji Biel, dê jî ji Baselê bûn.
Heya sala 1935 diçe dibistana seretayî li Biel. Malbata wab bar dike û ew jî li cem dapîra xwe, Sara Goetschel-Schrameck dimîne li Baselê (1873–1960). Sala 1952 zanîgehê bidawî dike û dibe doktor.
1955 bi Shulamit Violet Ftaya ya ji Îsraelê ye (jidayîkbûn. li Bexda, Îraq) re marî dibe (dizewice). Ji marîbûna wan sê zarok dibin: Edouard (jidayîkbûn. 1956, marî dibe bi Dominique jidayîkbûn. Rothschild), Manuel (jidayîkbûn. 1960, marî dibe bi Muriel jidayîkbûn. Rothschild) û Oscar (jidayîkbûn. 1962, marî dibe bi Simone jidayîkbûn. Berger).
Battegay 709 xebatên zanistiyê amade dike, ji wan 36 monografî ne. Li ser gelek aliyên psîkoanalîzê nîvîsarên wî hene.
Xwînguhaztin
Rêbaza xwînbexşînê
Dema mirov ji bo xwînbexşînê serî li navendên xwînê dide, divê pêşî bersîva hin pirsan bide. Gellek pirsên nivîskî ji xwînbexşer tê pirsin. Bi wî awayî bijîşk ji egera hebûna nexweşiyên xwînbexşer agahdar dibe. Heke hin nexweşî an jî egera nexweşiyê bi xwînbexşer ve hebe, rê li ber xwînbexşînê tê girtin. Lê heke di laşê xwînbexşer de nîşanên nexweşiyê tune be, vê gavê bijîşk derbasî qonaxa duyemîn a xwînbexşînê dibe.
Heke hemû şert û merc li cih be, vê gavê bijîşk ji bo pişkinîna mêjera xwînê û komeleya xwîna xwînbexşer, ji xwînhênera milê xwînbexşer hinek xwîn digire. Bi taqiya (test) hemogramê, pêkhateyên xwînê tê jimartin. Bi jimartinê, rêjeya xirokên sor, xirokên sp î û perikên xwînê diyar dibe. Ji bo xwînbexşînê divê rêjeya van pêkhateyan di asta asayî de be. Heke ne wisa be ango xwîna xwînbexşer kêm be, ji wî kesê xwîn nayê girtin. Ji van gavan şûnve êdî heke hemû şertên xwînbexşînê di cih de bin, xwîna xwînbexşer digirin. Xwîn bi gelemperî ji xwînhênera milê mirov ve tê girtin. Bi navbeynkariya lûleyên plastîk xwîn di nav kisikê plastîk de tê berhevkirin. Mirov her carek dikare bi qasî 450 mîlîlître (nezikê nîv lîtreyê) xwîn bibexşîne. Piştî xwînbexşînê, divê xwînbexşer bi qasî 15 xulek rûnê an jî vezele û bihên vede. Şilemeniya (plazma) xwînê di nav 1-2 rojan de dîsa digihîje asta asayî ya berê xwîn bexşînê. Di nav 6-12 hefteyan de moxê hestî xaneyên nû çê dike, bi vî awayê rêjeya xaneyên xwînê jî digihîje asta asayî. Kesên bi temenê 18- 65 salî ü ji 50 kîloyê girantir, dikarin sê mehan carek xwîn bibexşînin.
Rêbaza xwînwergirê
Xwîna bexşandî dibe ko bi awayek tevayî bidin xwînwergir. Wê gavê kisikê xwînê li jorê xwînwergir de tê dardakirin. Bi derzîyek xwînhênera milê xwînwergir tê kunkirin. Bi alikariya rakêşê, xwîn dilop bi dolop ji kîsikê ber bi laşê xwînwergir diherike. Di be ko 450 mîlîlître xwîn bi qasî du seatan de bê guhaztin.
Lê bi gelemperî piştî bexşîna xwînê, xwîn tê parzûnkirin, pêkhateyên xwînê yên wekî xirokên sor, xirokên spî, perikên xwînê û plazmaya xwînê ji hev tên cudakirin. Bi vî awayî xwîna xwînbexşerek ji bo gellek xwînwergiran tê bikaranîn. Wekî minak heke li kesek nexweşiya kêmxwînî (anemî) hebe, ji bo vî kesê pêdivî bi xirokên sor heye, lê pêkhateyên din ên xwînê ne hewce ye. Loma ne xwîna tevayî, lê tenê xirokên sor didin wê kesê. Perikên xwînê jî didin kesên bi nexweşiya şêrpenceyê ketiye. Ji bo guhaztina xwînê an jî pêkhateyên xwînê, divê komeleya xwîna xwînbexşer û xwînwergir guncav bin. Heke xwîna wergir û xwîna xwînbexşer neguncîn bê, xwîna xwînwergir topel dibe û xwînwergir bi egera mirinê rû bi rû dimîne.
Guncîna komeleyên xwînê
Di rewşên asayî de xwînwergir bi kîjan komeleya xwînê bê, ew cor xwîn diguhazînin laşê xwînwergir. Wekî minak heke mirovek bi komeleya xwîna A Rh(+) be( xwendina wî: “A er aş pozîtîv”) û pêdiviya wî bi xwînguzatinê hebe, xwîna bexşerên A Rh(+) didin vî kesê.
Lê hin caran dibe ko xwîna pêdivî pê heye bi dest nekeve, vê gavê xwînek ji komeleyek din tê guhaztin. Her komeleyên xwînê li hev nayên, piranî car xwîna xwînbeş a ne guncîn di laşê xwînwergir de topel dibe û jiyana xwînwergir dikeve bin xeterê. Hin komeleyên xwînê li hev diguncin heke xwînguhaztin li gor vî zanyariyê be, ziyanek giran nagihîje xwînwergir.
Li gor sîstema ABO û Rh’ê guncîna komeleyên xwînê wiha ye;
Kesên bi komeleya xwîna AB, dikare ji hemû komeleyan xwîn bigire, loma ev kesan wekî xwînwergirên giştî tên navkirin.
Li gor sîstema Rh’ê, kesên Rh(+) dikarê ji Rh(+) û Rh(-) an xwîn bigire. Kesên Rh(-) tenê ji kesên Rh(-) xwîn digire.
Korikan
Korikan, gundekî navçeya Azarpêrta bi ser Çewlîgê ve ye.
Erdnîgarî
27 km ji Azarpêrt, 82 km ji Çewlîgê dûr dikeve. Gundên cîran Saxyan, Yekmal û Darebî ne. Bilindahiya axa wê ji rûyê avê 1.765 m ye.
Avhewa
Klîmaya gund çiyayî ye. Zivistan dirêj û sar in. Bi havînan ziwa û tavî, zivistanan ziwa û berfî ye.
Aborî
Aboriya gund xirab bûye.Gund gelek koçber daye û gelek kes mecbûr in bi werzane biçin bajarên Tirkiyeyê kar bikin.
William Howard Taft
William Howard Taft (jdb. 15ê îlonê 1857 li Cincinnati, Ohio; m. 8ê adarê 1930 li Washington D.C.) dadnas û siyasetmedarekî amerîkayî yê ji partiya Komarger bû. 27em serokdewletê DYAyê bû, ji 4ê adarê 1909 heya 4ê adarê 1913yê li ser textê serokdewletiyê maye.
Jiyan
Di malbateke bijarte de hatiye jiyanê. Bavê wî Alphonso Taft dîplomat û burokratek bû, di serokdewletiya Chester A. Arthur de, wekî balyozê Awistriya-Mecaristanê kar kiriye.
Di Zanîngeha Yaleyê û dibistana dadê ''Cincinnati Law Schoolê de xwendiye. Demekê kurt parêzerî kiriye. Ji 1890 heya 1892 di saziya bilind a dadê de (United States Solicitor General) peywirdarî kiriye. 1886ê bi mamosteya muzîkê Helen Herronê re marî bûye (zewiciye) û 3 zarokên wan bûne. Dema hevjîna wî tê Palasa Spî (koşka spî), hêj 17 salî ye.
Karmuruna Jêr
Karmuruna Jêr, gundekî girêdayî navçeya Gêxiyê bi ser Çewlîgê ve ye.
Giraxîn
Giraxîn gundekî girêdayî Cizîrê ye.
Mele Krêkar
Necmedîn Ferec Ehmed (Najm al-Din Faraj Ahmad) an jî bi kurtî Mele Krêkar (jdb. 1956, Silêmanî, Başûrê Kurdistanê), di navbera 2001 û 2003 de avaker û serokekî rêxistina Piştiwananî Îslam le Kurdistanê bû Mele Krêkar li Norwêcê dijî û ji sala 2008an pê ve di lîsteya terorîstan a Neteweyên Yekbûyî de ye.
Jînenîgarî
Mela Krekar di sala 1956an de li bajarê Silêmaniyê di malbateke xizan de hatiye dinê, şeş bira û çar xwîşkên wî hene. Di sala 1962an de dest bi xwendina xwe kiriye û xwendina xwe ya seretayî û navîn li Silêmaniyê qedandiye. Di sala 1974an de bû pêşmergeyê Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) û heta sala 1975an berdewam kir. Piştî têkçûna Şoreşa Kurdistanê di sala 1975an de vedigere Silêmaniyê û piştre diçe Hewlêrê û di 19 saliya xwe de wek karmend di Emîndariya Giştî ya Karûbarên Civakî de kar dike. Di sala 1978an de vedigere zanîngeha Silêmanî û di beşa wêjeya zimanê erebî de tê qebûlkirin û bi rêzdarî mezûn dibe û di asta zanîngehê de di beşa zimanê erebî de pileya duyem û di beşên din de jî pileya şeşan bi dest dixe.
Cezayê wî li dadgeha Norwêcê
Dadgehê ji ber 3 sûcan 2 sal û deh meh cezayê girtîgehê li Mela Krekar birî. Di dawiyê de di 25ê Kanûna Pêşîn, 2015 de hat berdan.
Derxistina Îtalyayê
Di 26ê Adara 2020an de hat ragihandin ku Swêdê Mela Krekarî radestî Îtalyayê kiriye. Parêzerê wî û gelek kesayetên kurd ev biryar rexne kirin û gotin ku Swêdê bêyî ku sûcên li dijî wî îsbat bike ew radest kiriye û radestkirina wî di demek neçaverêkirî de hat ku vîrusa korona li Îtalyayê belav bû.
Google
Google (bixwîne: Gûgil) xizmeteke lêgerinê di înternetê de ye.
Google hat wergerandin bi kurdî/soranî, lê şirketa Google heta îro versiyoneke bi kurmancî qebul nake.
Pagerank
Bi kurdî rêza malper e. Google hemû malperên cîhan digere û grêdanên sîtêyên dinere. Piştî biha dide lê ji bo malperên behtir girêdayî.
Google wusa hemû tor digere û kontrolên malper çêdike. Ji bo Pagerank (rêzamalper) hecmarêk ji deh dide, wek 4/10.
Yê servîseke Google, encamên lêgerînên li gorê têkîliya xwe tên. Hemû malperên cîhan li Google de bi encamên lêgerînê bi têkîliya xwe rêz dibin. Ev çax, qey kijan malper bilind e ev herdem li yêkem tê. Bi vî teklonojiya Google, dema lêgerîn ji hat guhartin. Ev teknolojiya analîtîk her dem bi malperên girêdayî dinere û dixebite.
Magdala
Magdala, bajarekî navçeya (Landkreis) Weimarer Landê li herêma Turîngiyaya Almanyayê ye.
Timothy Jones II
Timothy Jones II (zayîn 28ê Kanûna Pêşîn, 1981) tundrewekî mesîhî yê Amerîkî ye ku her pênc zarokên xwe kuştin: Merah, Elias, Nahtahn, Gabriel, û Abigail-Elaine, li mala wan li parêzgehe Karolînaya Başûr.
Jiyan
Timothy Jones II di sala 1981 de ji Timothy Jones I û Cindy Jones re çêbû, ku 16 salî bû dema ku ew ducanî bû. Her çend diya wî qet bi fermî nehat tespît kirin, tê bawer kirin ku wê nexweşiyek derûnî hebû. Dema ku Timothy II sal û nîv bû, dê û bavê wî berda û bavê wî jineke din zewicî. Zaroktiya wî bi rêkûpêk bû. Di sala 2001 de, Timothy Jones II li Illinois ji ber xwedîkirina kokaîn, sextekarî û dizîna otomobîlê hate girtin. Heft sal cezayê girtîgehê lê hate birîn, lê piştî du salan di sala 2003 de hate berdan.
Timothy Jones II li Chicago bi Amber Kyzer, niştecîhek Pensîlvanya, re hevdîtin kir. Di Hezîran 2004 de, Timothy II a 22 salî bi Ambera 18 salî re zewicî. Amber pênc zarok anîn dinyayê: Merah, li Pensîlvanya, Elias û Nahtahn, li Mîsîsîpî ji dayik bû, û Gabriel û Abigail, li Karolînaya Başûr ji dayik bû. Piştî zewicî û xwedîkirina zarokan, Timothy II biryar da ku jiyana xwe biguherîne û bibe mirovek çêtir. Di sala 2011 de, wî li zanîngeha parezgehi Misisipi beşa endezyariya kompîturê qedand. Ew çû Karolînaya Başûr da ku bixebite ji ber ku wî karek dît, û wî her sal dest bi qezenckirina 71,000 dolar kir. Amber her dem bi zarokan re li malê ma. Amber diyar kir ku Timothy II tundrewek xiristiyan bû ku ji ber oldariya xwe ji jinan nefret dikir, Timothy II bawer dikir ku "jin tenê têne dîtin û ne bihîstin, armanca wan tenê ew e ku zarok bikin." Wê tewra got ku Timothy II dixwest ku çandiniyek tije zarok çêbike.
Amber û Timothy II di Cotmeha 2013'an de ji hev cuda bûn. Bi biryara dadgehê destûr ji Timothy II re hat dayîn ku zarokan biparêze, di heman demê de Amber tenê destûr dida ku her hefte 2 rojan biçe serdana wan, û dema ku mêrê xwe jê re çavdêrî kir. Timothy II û zarok çûn malek din. Timothy II destûr da Amber ku her şev bi têlefonê bi zarokan re biaxive. Yekşeman, Timothy II emir da zarokên xwe ku her gav beşdarî bûyerên namazên xiristiyan bibin û heke neçin dê werin cezakirin.
Timothy II ji ber îstismara zarokan du caran ji aliyê FBI ve hat lêpirsîn kirin, lê vekoleran delîl nedîtin, ji ber vê yekê ew hiştin.
Kuştinan
Roja Pêncşemê, 28 Tebax 2014, Timothy II çû ku sê zarokên xwe yên mezin (Merah, Elias û Nahtahn) ji dibistanê bigire. Dûv re ew çû ku her du piçûkên xwe, Gabriel û Abigail, ji zarokxaneyek li nêzîkê bigire. Timothy II mikur hat ku, paşê, ew hêrs bû piştî ku Nahtahn fîşekek elektrîkê şikand. Wî ew neçar kir ku temrînên fizîkî bike heta ku ew êdî nikaribe bi ser bikeve, ji bo ku zarok jê re vebêje ka çi hatiye serê fîşe elektrîkê. Otopsiya Nahtahn nîşan da ku ew bi xeniqandinê mir. Timothy got ku wî 2 zarokên xwe yên biçûk bi kemberê xeniqand, îdia kir ku stûyê wan pir piçûk bû ku destên wî nefetisînin.
Di 3ê îlonê de, Timothy çû dikanekê û gelek tiştên ku wî ji bo sinetkirina zarokên xwe bikar anî, kirî, di nav de qutiyên plastîk ên mezin, sawên tûj û asîta muriatîk. Zarokên wî roja Înî, Duşemî û Sêşemê ji dibistanê nebûn. Di heman demê de, di 3ê îlonê de, Amber têkilî bi polîs re da ku wan agahdar bike ku Timothy bi zarokan re neçû serdanek plankirî li xwaringehek nêzîk. Polîs hişyariyek gelemperî neda ji ber ku Timothy II wekî dêûbavê wan hate navnîş kirin.
Tewqîf
Cenazeyên pênc zarokên Timothy di çopên reş ên li ser rêyek axê li Alabama de hatin dîtin. Timothy ji aliyê polîsan ve li nuqteya kontrolê lêgerîn hat kirin û delîlên cînayetan hatin dîtin. Çend roj şûnda, Timothy ji ajanên FBI re got ku wî cenazeyên zarokên xwe li ku derê avêtine. Dûv re di dadgehê de hate eşkere kirin ku Timothy di destpêkê de plan kiriye ku cesedan li nêzî sînorê Amerîka-Meksîk bavêje. Ne diyar e çima Jones li şûna wê li Alabama rawestiya.
Di dadgehê de, Timothy got ku wî tenê plan kir ku Nahtahn bikuje, lê wî 4 zarokên din kuşt ji ber ku wî nexwest ku şahid sax bimînin. Piştî girtina wî, polîsan Încîlê wî ya Xirîstiyanî dît, ku li ser rûpela ku tê de tê gotin ku cezayê laşî di xiristiyaniyê de destûr e. Wî xiristiyantî bikar anî da ku bikar anîna cezayê laşî li ser zarokê xwe, yê ku pêleka elektrîkê şikand, rastdar bike.
Timothy got ku ew derûnî nexweş bû ji bo ku xwe ji girtîgehê dûr bixe, lê psîkologek ku bi Timothy re peyivî got ku Timothy bi tevahî aqil bû û ku wî bi zanebûn biryar da ku zarokên xwe bikuje.
Di 4ê Hezîrana 2019an de, Timothy Jones II ji her pênc kuştinan sûcdar hat dîtin. Di 13’ê Hezîranê de dadgehê biryara darvekirina wî da. Niha li girtîgehê li benda îdamkirina xwe ye.
Damêzrandin
Damêzrandin tê zanîn ku Dewletek li Cîhanê de di dîrokê de Serbixwebûnê rizgar dike û sînorê Welatên xwe nîşan dide.
Ad-Aware
Bi xebitandina Ad-aware mirov dikare objeyên ku bi riya bername û malperan dikevin kompûtera mirov û agahiyên mirov ji dereke din re dişînin, paqij bike. Heke we Adwaware ava kiribe, divê hûn dosya Kurdish.ini bixin hundir peldanka C:/Program Files/Ad Aware 6/Lang...
Dema we wisa kir, divê hûn bernameya Ad-aware vekin û vê riyê bişopînin.
Scan Now veke, Costumize veke, General bitikîne, li wir zimanê kurdî hilbijêre û OK bitikîne. Êdî hûn dikarin vê bernameyê jî bi kurdî bixebitînin.
Ad-aware 6 di meha tebax 2004an de ji alî Rêzan Tovjîn ve li kurdî hatiye wergerandin. Bername li ser daxwaza Ridvan Bozkurt hatiye wergerandin.
Holan
Holan, gundekî girêdayî navçeya Azarpêrta bi ser Çewlîgê ve ye.
Saint-Victor-de-Chrétienville
Saint-Victor-de-Chrétienville, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Çiyayê Gabarê (albûm)
Çiyayê Gabarê, albûmeke hunermend Aram Tîgran e û ji aliyê Aydın mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 15 stranên albûmê hene.
Girêdanên derva
Girêdana youtube musicê
Pêşêkevir
Ji herêma rêza çiyayên başûrê Licê re ku ji Firdêsê heta gundên Hezan, Nenyas, Kerwes, Licok, Zengê, Entax û Sinê dom dike re Pêşêkevir dibêjin. Piraniya gundên Pêşêkevir avî ne. Li gundên Pêşêkevir bêtir çandiniya titûn, bamye û firingiyan tê kirin. Gundiyên Pêşêkevir di van salên dawî de zêde giraniyê dane ser çandiniya titûnê. Gundî pez û dewar jî xwedî dikin.
Firdês, li başûrê Licê ye, bi nehyeya hezanê ve girêdayî ye û 22 km ji Licê dûr e. Li rojavayê Pêşêkevir dikeve. Cîranê Fîsê ye. Li berpala çiyê ye û berê gund bi bakur ve, bi Licê ve ye. Gundekî avî ye, bi dar û ber û bexçe ye. Li herêma Licê bamiyên herî baş li Firdêsê tên çandin. Li ber ava Firdêsê aş hene. Di efsana Deqnanos de ceneta Deqnanos bûye. Bi kurmancî dipeyîvin. Dewletê navê Uçar1 lê kiriye.
Hezan, li başûrê Licê, li qonara çiyê Dêrê ye û 24 km ji Licê dûr e. Ji pozê çiyayê Dêrê re jî dibêjin Darmehîdê. Yanî navê tûmpikê hezanê Darmehîd e. Nehya Licê ye. Ji vê herêmê re dibêjin Pêşêkevir. 14 gund bi nehiya Hezanê ve girêdayî ne: Cinezûr, Dêrxust, Sîsê, Zera, Licok, Hûrê, Fîsê, Firdês, Nenyas, Mişirf, Entax, Sinê, Kerwes û Zengê. Qerekola askeriyê li Hezanê heye. Hezan gundê Meleyê Xasê ye. Li Hezanê mala Şêx hene. Di dema şerê Şêx Seîd de Şêx Selîmê Hezanî bi mirûdên xwe ve beşdarî şer nebûne. Loma jî Mistefa Kemal, gundê Şêx û yên mirûdên Şêx neşewitandiye. Rez û hingivê Hezanê gelek bi navûdeng in. Dibistan û nexweşxaneyek ku jê re bi tirkî salık ocaðı dibêjin li Hezanê hene. Dibistan di sala 1949an de hatiye çêkirin û di heman salê de dest perwerdê hatiye kirin. Piraniya xelkê nehiyê bi dimilî dipeyîvin lê bi kurmancî jî dizanin. Dewletê navê Kayacik (Savat) li Hezanê kiriye.
Nenyas, li başûrê Licê li herêma Pêşêkevir e û bi wesîtê 28 km ji Licê dûr e. Avî ye, çandiniya titûnê lê tê kirin. Gund berê bi nehya Hezanê ve girêdayî ye. Niha sîstema nehiyebûnê tune ye. Li Nenyasê kaniyeke dîrokî ye. kanî ji kevirên birî hatiye çêkirin. kaniyeke çar çirik e. Tê gotin ku kêm zêde 1500 dîroka vê kaniyê heye. Kanî ji aliyê keça Entax Begê ve hatiye çêkirin û navê keçikê  NÛNAS bûye. Gund navê xwe ji wê keçikê girtiye. Mixabin ev kaniya dîrokî îrô xera bûye û di rewşeke perîşan de ye. Di zemanê berê de Nenyasî zêde bi çerçîtiyê re mijûl dibûn. gundî bi kurmancî dipeyîvin. Dewletê navê Ortaç lê kiriye.
Kerwes, li başûrê Licê li herêma Pêşêkevir e, li ser Hezanê ye û 35 km ji Licê dûr e. Gundekî avî ye. Bi bexçe ye û sê aş li ber ava Kerwesê digerin. Bi navê Mehlê gomeke wê heye. Mehelî bi zaravayê kurmancû û Kerwesî jî bi zaravayê dimilî dipeyîvin. Kerwes bi navê malbata Mehmed Keya tê naskirin. Goma Qoqan ku li ser Kerwesê bû ev çend sal in ku xera bûye. Li Kerwesê çandiniya titûnê tê kirin. Dewletê navê Yalaza lê kiriye.
Licok, li başûrê Licê li Pêşêkevir di sînorê Hezro de ye û 48 km ji Licê dûr e. Ji rêzeçiyayê pişt Licok, Zengê û Helhelê re dibêjin Binê Zinar. Ji çiyayê ser Şimşimê re jî, dibêjin çiyayê Tûkê. Licok Gundekî avî ye. Li Licokê çandiniya titûnê tê kirin û Licok bi bîhokên xwe navûdeng e. Çandiniya bamiyan jî li Licokê tê kirin. Ava Licokê diçe ser zeviyên Kerwesê. Di dema xwe de sê aşên avê li Licokê hebûn. Mirov dikare bêje ku Licok gundê dengbêjan e. Gundî bi dimilî dipeyîvin. Zevî û bexçeyên mîrên Licê li Licokê hene. Dewletê navê Çavundur lê kiriye.
Zengê, li başûrê Licê, li herêma Pêşêkevir e û bi riya wesîteyê 50 km ji Licê dûr e. Di sînorê qeza Hezro de ye. Gundekî avî, paqij û xweş e. Çandiniya titûn û bamiyan lê tê kirin. Di zemanê berê de tevne, şalê hirî, metaf û necarî li gund zêde bûn. Sabûn li gund dihat çêkirin. Zengî bi bazirganî û nêçîrvaniyê bi navûdeng bûn. Di herêma Pêşêkevir de gundekî dewlemend dihatin hesibandin. Bi zaravayê dimilî dipeyîvin. Dewletê navê Dolunay lê kiriye.
Entax, gundekî 50- 60 malî ye û 33 km li başûrê rojhilatê Licê dikeve. Entaxa kevn xerab bûye. Entax di tarîxê de ciyê şaristaniyeke gelek kevn e. Şopên Xiristiyanan jî li wir hene. Hinek ciyên dîwarên Dêra Spî hîn îro jî li piyan mane. Ev jî dide xuyakirin ku Entax ji aliyê Merwaniyan ve nehatiye avakirin. Ew xwediyê dîrokeke dûr û dirêj e. Entax di dema Merwaniyan de sancaxa (qeza) Farqînê bûye. Padîşahên Merwanî Entaxê ji xwe re kirine havîngeh û evîngeh. Heta sala 1871ê jî Licêya îro bi hemû gundên xwe ve, bi sancaxa Entaxê ve girdayî bûne. Ji sala 1871ê şûn ve, vê carê Licê kirine qeza, Entax û hemû gundên herêmê bi Licê ve girêdane.
Havîngeha padîşahên Merwanî îro wêran bûye. Kele cî bi cî li ser piyan maye. Minareya Mizgefta Melîk Adil heta erdheja 1975 an jî hebû. Bi erdhejê re ew jî ket. Pireke gelek kevn li Entaxê heye. Navê wê pira Çilkevir e. Tê gotin ku ji 40 kevirî hatiye çêkirin. Niha hinek dîwarê wê li hewa mane û bi piranî ketiye. Bendava li ser çem hilweşiya ye û şopên wê mane.
Ava çemên Arisê, Mişirf û yê Kerwesê diçe ser çemê Entaxê. Çemê Entaxê di derbenda Entaxê re derbas dibe û piştre diçe ser çemê Sarimê. Li ber çemê Entaxê aş hene.
Li Entaxê hilberîna hingiv heye. Entaxiyan ji şiv û zelikên ber çemê Entaxê zembîl, selek, qetûf û tiştên qirşîn çêdikin. Li Entaxê darên behîvan pir in. Ji salên 50 yî ve dibistana sereta heye. Entax niha bi nehiya Hezanê ve girêdayî ye. Bi kurmancî dipeyîvin. Dewletê navê Kabakaya lê kiriye.
Cemar heta van salên dawî mezra Entaxê bû û piştre statûya wê guhartin û bû gundekî serbixwe û nehya Hezanê ve hat girêdan. Li Cemarê darên behîvan gelek in. Hingivên wê yê ji gulên behîvan gelek şêrîn û tamdar e. Bi kurmancî diaxivin.
Mişirf, li başûrê Licê li herêma Pêşêkevir dikeve. Li sînorê Hezro ye. Gundekî avî ye û ava Mişirfê ji Helhelê tê. Mişirfî bêtir çandiniya titûn, pembû û zebeşên avî dikin. Li binê Peytûlaqê bi jêr ve li ser çemê Arisê gola Xiraran heye. Gol tijî masîne. Gundî wek masiyên pîroz dizanin. Ciyekî turîstîk û seyrangeh e. Li Mişirfê Mehla Jorîn û goma Peytûloqê bi kurmancî, goma Şathê û taxên din yên Mişirfê jî bi dimilî diaxifin. Dewletê navê Baðlan lê kiriye.
Sinê, li başûrê rojhilatê Licê bi sînorê Hezro ve ye û 40 km ji Licê dûr e. Li herêma Licê bi tenê gundê Sinê gundekî taybetî ye. Bi zimanekî din dipeyîvin û ne musilman in. Tê gotin ku miriyên xwe bi cilan ve li ser qûnê dixin gorê. Heta niha li ser Sinêyan lêkolîneke nehatiye çêkirin ka ew çi milet in. Gundekî bi serê xwe ye. Danûstandinên wan bi gundên derdorê re tune. Hemû gundên derdorê bi çavekî ne baş li Siniyan dinêrin. Ji ber ku di herêmê de tecrît in, di dema avakirina sîstema korucitiyê de dewletê vê dijîtiya salan bi kar anî û gundiyên Sinê bi çek kir. Mêrên gund bi tevî bûn cerdevan (korucî). Sinê bi nehiya Hezanê ve girêdayî ye û dewletê navê Oyuklu lê kiriye.
Mihemedawa, Şahîndij
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 240 kes (56 malbat) bûn.
Helbestên dînik
Albûma Helbestên Dînik albûmeke helbestan e.
William Howland
William Howland belkî yekê ji girêdanên jêrîn nîşan dide:
Helbestên dînik
Albûm navê xwe ji kitêba Occo Mahabad ya Helbestên Dînik girtiye. Di vê albûmê de ji bîstan zêdetir helbest hene. Mijara helbestan ser eşq û evînê ye.
Helbestên Dînik kitêba wî ya yekemîn e û ji aliyê Weşanxaneya Ava ve di sala 2012an de derketiye. Kitêba Helbestên Dînik ji 80 rûpelan pêk tê.
Occo Mahabad xwestiye ku qalib û qlîşeyên zimanê kurdî bişkêne. Lewma em zimanê wî de şop û dengên Melayê Cizîrî û Ehmedê Xanî dibînin. Di helbestan de şêweya modern û yên dengbêjî bi hev re hatine bikaranîn. Mijara helbestan bi giştî li ser evîn, eşq û pevşabûnan e. Occo Mahabad tê de 12 cure, şêwe û terz bi kar aniye. Ev kitêb ji aliyê raya giştî ve gelek hat rexnekirin. Kitêb bi formeke azad û zêde zêde erotîk bû. Piştî kitêba Arjen Arî ya Erotîka kitêbeke radîkal hat dîtin. Him ji aliyekî zehf hat hezkirin him jî jê zehf hat nefretkirin. Lê rastiya herî mezin ev bû ku kitêb xwe da xwendin. Rastiyeke din jî ew e ku di civata kurdan de erotîzm girîng e. Di kilam û stranan de, ji xeynî wê şair û edîbên mezin Baba Tahirê Uryan, Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî û gelek nirxên din li ser erotîzmê sekinîne. Divê em vê rastiyê qebûl bikin û tiştekî normal bibînin
Sainte-Lheurine
Sainte-Lheurine, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Kimîtler
Kimîtler, gundekî Dûbisê ye li parêzgeha Kerkûkê (Îraqê).
Brissay-Choigny
Brissay-Choigny, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Mainbernheim
Mainbernheim, bajarekî navçeya (Landkreis) Kitzingenê li herêma Bavyera ya Almanyayê ye.
Saint-Pair
Saint-Pair, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Birkanî
Birkanî, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Navenda Çanda Kurd a Ahmet Kaya
Navenda Çanda Kurd a Ahmet Kaya, navendeke çandî ya kurdî ye ku ji aliyê kurdên Parîsê ve di 10ê gulana 2001ê de li Parîsê hatiye avakirin. Navend bi armanca naskirin û pêşvebirina çanda kurdî hatiye damezrandin. Ji xeynî xebatên çandî, xebatên perwerdeya kurdî û fransî jî di nav xebatên navendê de ne.
Temiran, Pasûr
Temiran an jî Temirana Biçûk, gundekî girêdayî navçeya Amedê Pasûrê ye ku ji aliyê dewleta tirk ve hatiye valakirin.
Zana Elî
Zana Elî, yarîkerekî futbolê yê kurd e ku di 1ê adara 1994an de li Dihokê, Başurê Kurdistanê, ji dayik bûye. Ew di yaneya fransî Stade Briochin de dilîze û li Fransayê dijî.
Biyaqubik
Biyaqubik, gundekî girêdayî Cizîrê ye.
Brissy-Hamégicourt
Brissy-Hamégicourt, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Hamid Isa
Hamid Isa Salih (z. 1957 - m. 28ê tebaxa 1988), pêşmergeyeki kurd bû.
Jiyanname
Şehîd Hamid Isa Salih li sala 1957 ji bine malek Rênjber u Kurd Perwer li Gundê ( Derkar 'ecem ) ji dayk bûye, li Xêzana Xwe Da Bi Giyanê Kurdewarî u Dilsuziya Gel u Welatî hate Pewerde kirin , Şehîd Hamîd Isa Xandina Xwe ya Seretayî li Gundê ( Nordîna ) dest pêkir ye u Navencî li ( Bêrsivê ) Dumahîk îna ye li Xandina Xwe da Qotabiyek Zîrek bî u Serkeftî bî Cehê Rêz u haşe kirinê hamî Hevala u Mamostayên Xwe bî .Bo Berdewamî dan bi Xandinê Şehîd Hamîd Isa li Amadeyî ya Çandinê li Zaxo hate wergitin li wî demî da navbera ( 1977 - 1978 ) peywendî bi rêkxistinên nihênî PDK kir u gel jimareyeka Hevalên Xwe yên cihê bawerî nîhênî kar u çalakî Partayetî encamda , Sereray Hişyarî u Xwe Parastin ji Çavdîrî Çavên Reşekên Rijêma Behs Şehîd Hamîd Isa di bite Cihê Gomanê Herdem Hêceta bo Bohana çêdikin heta Gehiştî wê Çendê ko Temenê wî Zêdeye u Çênabit li Qonaxa Amadeyî Dewamê bi kit , bi wê Hêcetê Asteng bo Dirust kirin u Neçar kir Dest ji Xandinê Berdit u Rakêşine 'eskerîya Xurtî heta Sala ( 1979 ) wekî Fermanber li Nifusa ( Batîfa ) da hate Damezrandin u her Şehîdê Nemir berdewam bî li ser kar u Çalakiyên Rêkxistina Nihênî pîştî maweyekê ko êdî zanî ji dest u zilim Sîstema Be'sî yê qortal nebit bi Merdayetî Azayetî rêka Xebatê u Partîzanî girte ber , Şehîdê nemir li Sala ( 1980 ) Gehişte Rêzên Şoreşê li Baregayê Liqa (1 ) li Devera Kumatey u hate wergirtin bi pila ( Berpirsê Rêkxirawê ) , ji ber lêhatî u zîrekî ya wî li Sala ( 1981 ) hate wergirtin ko Pêşkarî yê de Qola Têgehaninêda Kadirê Partî da Bikit li Baregayê Mekteb Sîyasî li Iranê u şiya bi giyanê Şoreşgarî u Hesta Kurdayetî De Qole da Pila Zor baş Dest Vebînit , li sala 11.10.1981 bi Biryara Mekteba Sîyasî u Razî bîne Serokê PDK Masud Barzanî her dumahîkê Dawre êkser hate Dest nîşankirin bo Endamê Lijna Nawça Zaxo , Lijna Zaxo li sala 1983 hate veguhastin bo Gelîyê Harîna , li sala 1984 Hêrişek berfireh hate ser Baregayê Lijnê Wî Şerî da Hamîd Isa di ête birîndar kirin , piştî sala 1984 Şehîdê Nemir di ête Veguhastin Weko Endam Nawçe li Devera ( Akrê ) maweyekê di mînit wêrê u paşan di zivirit Zaxo ve wek Endamê Nawça Zaxo u berdewîyê dite xizmet u xebata xwe , Hamîd Isa li 28.8.1988 li Devera Minînê de di gel ( 12 ) Pismamên xwe u ( 77 ) Xelkên Gundê ( Derkarê ) kevin destê dujminî u di ên Şehîd kirin hizar slav li ser Şehîd Hamîd Isa Salih bin u Tevaya hemî Şehîdên Kurd u Kurdistanê
Kaisersesch (Verbandsgemeinde)
Kaisersesch şaredariyeke kolektîv (Verbandsgemeinde) a navçeya (Landkreis) Cochem-Zellê li Rheinland-Pfalz, Almanyayê ye.
Zorava, Erdîş
Zorava, gundekî bi ser navçeya Erdîşa Wanê ve ye.
Maintal
Maintal, bajarekî navçeya (Landkreis) Main-Kinzig-Kreisê li herêma Hesse ya Almanyayê ye.
Sainte-Marie-de-Ré
Sainte-Marie-de-Ré, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Pandomîm
Pandomîm, lîstika ku hest û histe mirov bi mîmîk û jestên bi laşê xwe bînîn ziman e. Ew teknik di nav tiyatroyê de, teknika herî zor û heri devlemend e. Zorbûna wê ewe ku; hûn wek lîstîkvanekî her tiştê xwe bi zimanê laşê xwe tîne zimên û yanî li ser dike hertişt wî bedena wî ye. Lîstikvaniya pandomîmê dewlemend e; ji ber ku tiştek ji laşê mirov ne dewlementtir e. Hertişt di bedena mirov de jîn dibe û dîsa di bedana mirov de dimire.
Saint-Victor-d'Épine
Saint-Victor-d'Épine, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Mehmûdawa Serû
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 124 kes (22 malbat) bûn.
Perîn
Guhaztina tozkulîlkan (bi înglîzî: pollen) ji porgê nêrîkê bo kospa mêyika heman cor kulîlkê, wekî perîn (bi înglîzî: pollination) tê navkirin.
Tozkulîk danikên (bi înglîzî: granule) pir hûrikin, di porgê nêrikê de, di kîsikên tozkulîlkê de tên berhemkirin. Tozkulîlkek du heb xane lixwe digire, piştî perînê yek ji van xaneyan diguhere û dibe sperm.
Ji bo pîtina hêkê bi spermê ve, divê sperm û hêka riwekê bigihîjin hev. Ji bo pîtînek serkeftî rû bide, bi mîlyonan danikên tozkulîlk tên berhemkirin û belavkirin.
Di jîngehê de perîna riwekan bi du şêweyê rû dide, perîna xweyî (bi înglîzî: self pollination) û perîna têkel (bi înglîzî:cross pollination)
Heke tozkulîlk ji porgê kulîlkê bo kospa heman kûlîlkê an jî bo kospa kulîlkek din a heman riwekê ve werin guhaztin, ev perîn wekî perîna xweyî tê navkirin. Ango di perîna xweyî de hekok ji aliyê sperma tozkulîlka heman riwekê ve tê pîtandin.
Heke tozkulîlk ji porgê kulîlkek ber bo kospa kulîlka riwekek din a heman corê ve were guhaztin, ji vê perînê re tê gotin perîna têkel. Di perîna têkel de sperm û hêk ne ji heman riwekê lê ji riwekên heman corê ne.
Perîna xweyî rê li ber çeşîddariyê digire, loma riwek bi gelemperî bi perîna têkel pir dibin. Bi vî awayî çeşîddariya wêçeyan dabîn dikin ko weçe ji guherînên neyînî yên hawirdorê werin parastin.
Perîna ko di bin kontrola mirov de rû dide, wekî perîna destkarî (bi înglîzî: artificial pollination) tê navkirin. Gregor Mendel bi perîna destkarî li ser riweka polkeyê de taqiyên perîna xweyî û perîna têkel saz kir.
Hokarên navbeynkariya guhaztina tozkûlîlkan dikin wekî perîner (bi înglîzî: pollinator) tên navkirin. Di jîngehê de zîndewerên wekî mêşhingiv, hin corên kêzikan û balînde perînerên serekî ne ko tozkulîlkan ji porgê kûlîlkê diguhazînên bo kospa kûlîlkê. Li gel zîndeweran, hokarên nezindî yên wekî ba, baran, hêza erdkêşê û av jî tozkulikan belavê hawirdorê dikin.
Riwek şîrîniyek a binavê nektar berhem dike û ji kûlîlkên xwe der dide. Li gel rengê pelên tacokeyê, bêhn û çêja nektarê, perîneran han dike ko serdana kulîlkan bikin. . Mêşhingiv yek ji perînerên sereke ne. Gava mêşhingiv li ser kulîlkê nektar û tozkulîlk berhev dike, hinek tozkulîlk ji porgê nêrikê li per (bask), pûrt û çîpên mêşhingivê dizeliqe. Mêşhingiv ji kulîlkê dîfîre ser yeka din û tozkulîlkên pê ve zeliqandî, dikişîne ser kospa kulîlkek din. Bi vî awayî spermên di nav tozkulîlkên kulîlkekê, bi hêkokên kulîlkek din ve tên pîtîn.
Cejna neteweyî
Cejna neteweyî ew cejin e ku li welatek tê pîrozkirin.
Temiran, Azarpêrt
Temiran, gundekî girêdayî navçeya Azarpêrta bi ser Çewlîgê ve ye.
Dilber Cizîrî
Dilber Cizîrî (jdb. 21ê kanûna paşîn a 1991 li Almanya)
Jiyana wê
Dilber Cizîrî bi eslê xwe  ji bajarê Cizîrê yê Bakurê Kurdistanê ye, lê ew  li Almanyayê ji dayik bû û niha li bajarê Hannover ê dijî.
Mehmûd Baksî
Mehmûd Baksî (jdb.  - m. ) nivîskarekî kurd bû.
Mehmûd Baksî, di sala 1944an de li gundê Suphiyê ku bi ser Hezoya Batmanê ve ye, hatiye dinyayê. Berî ku xwendina xwe ya li Dibistana Mamostetiye a Dicle xelas bike, wî dev ji karê xwendinê berda. Di sala 1967an de cara pêşî li Batmanê di rojnameya Batman Gazetesi (Rojnameya Batmanê) de dest bi karê rojnamegeriyê kir. Di sala 1968an de bû serokê TİPê (Partiya Karkeran a Tirkiyeyê) ya Batmanê. Di sala 1969an de bi navê Mezra Botan romana wî ya yekem li Stenbolê derket. Paşê di sala 1970yî de pirtûka xwe ya bi navê Sadi Akkiliç Davası (Doza Sadi Akkiliç) derxist. Sadi Akkiliç komunîstekî tirk bû û ji ber gotareke wî heft sal û nîv cezayê hepsê lê birîbûn.
Mehmûd Baksî di wan salan de sendîkavan bû û wî karê xwe yê sendîkavaniyê li DİSKê didomand. Karê wî ê sendîkavaniyê ji sala 1968an heta sala 1970yî dewam kir. Paşê bi hinceta ku ew kurdîtiyê dike û ji ber herdu pirtûkên wî ên ku hatin çapkirin, 15 sal cezayê hepsê lê hate birîn. Loma di 1970yî de ji bêmecaliyê mecbûr ma ku derbasî Almanyayê bibe. Ew di sala 1971ê de jî li Swêdê bi cih bû.
Mehmûd Baksî li Swêdê jî vala nesekinî û heta dawiya jiyana xwe nivîsand. Wî heta niha 22 pirtûk nivîsandine û pirtûkên wî wergeriyane gelek zimanan. Lê Baksî bi xwe bi sê zimanan; bi kurdî, tirkî û swêdî dinivîsand.
Mehmûd Baksî di 19ê meha 12an ya 2000î de li Stokholmê wefat kir û li Diyarbekirê hate veşartin.
Engelskirchen
Engelskirchen şaredariyeke navçeya (Landkreis) Oberbergischer Kreis li Nordrhein-Westfalen, Almanyayê ye.
Şev çû (albûm)
Şev çû, albûmeke hunermend Aram Tîgran e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 15 stranên albûmê hene.
Girêdanên derva
Girêdana youtube musicê
Fitre Zewî
Fitre Zewî, navê yek ji gundên gundistana Jaweroya Rojava, li navçeya Kellaterzan, ser bi şaristana Sine ye.
Balişêr
Balişêr gundekî ser bi navçeya Pêrtaga Dêrsimê ve ye.
Fitre Zewî
Hejmara rûniştvanan
Li gor serjimariya giştiya mirovan û malana Îranê ku di sala 2006 an de hat encam dan, hejmara rûniştvanên gundê Fitre Zewî 85 kese (43 mêr, 42 jin). Herwisa hejmara malbatên vê gundê 18 e.
Rewşa xwendin û perwerdeyê
Ji 85 kes rûniştvanên Fitre Zewî, 48 kes dikarin bixwînin u binivsînin (28 mêr, 20 jin).
Axa Sozdayî (dîn)
Axa Sozdayî (, Ha'aretz hamuvtakhat,, Ard al-mi'ad) an jî Axa têr Şîr û Hingivê (The Land of Milk û Honey), axeke efsanewî ye ku, li gorî Tenax (Incîla cihûyan), Xwedê soz da û di pey re da Birahîm.
Di çarçoveyên nûjen de hevoka "Axa Sozdayî" nîgar û ramanek îfade dike hem têkildarî Welatê ku ji bo gelê Cihû hatiye vegerandin û hem jî bi rizgariyê ve girêdayî ye.
Bîşî (kate)
Bîşî cureyekê nan û xwarinan e. Hevîrê ku di nava rûn de tê pijandin e. Li gelek deverên Bakurê Kurdistanê tê xwarin lê bi navên cuda tên navkirin.
Kurdên Erdêxan, Îdir, Qers, Ezirgan, Erzîromê peyva bîşî bikartînin.
Bîşî ne tenê bi hevîr tê pijandin, wekî kateyên dagirtî, kateyên tijekirî jî dibe. Ango hundirê wê bi toraq, penîr, siyale yan tiştekê din jî dikare bê dagirtin.
Lê bîşiya tîpîk û navdar tenê ji hevîrê ye, tiştekê nayê tevlîkirin. Hevîr hinekê bi ard (arvan) tê ziwakirin û girik tên vekirin. Ne wekî pelhevîrkê (şikeva), stûr e, wekî kateyan tê vekirin.
Azerî jî bîşiyê dixwin, di pêjgeha Azerbaycanê de herwiha cih digire.
Korkes
Korkes, gundekî bi ser Mamekiya Dêrsimê ve ye.
Cirahî
Cirehi, gundekî navçe Hezex a bi ser Şirnexê ve ye.
Ferhenga Termên Kompîtûrê
Ferhenga Termên Kompîturê, ferhengeke destî û înternetî ye. Armanca vê ferhengê, pêşxistina termên kompîturê û yên înternetê ye. Ferheng ji aliyê Occo Mahabad ve hatiye nivîsandin. Ferheng li ser înternetê belaş tê belavkirin.
Sainte-Même
Sainte-Même, komuneke li departmena Charente-Maritime ya herêma Nouvelle-Aquitaine e ku li bakurê rojavayê Fransayê ye.
Malchin
Malchin, bajarekî navçeya (Landkreis) Mecklenburgische Seenplatteê li herêma Mecklenburg-Vorpommern a Almanyayê ye.
Brumetz
Brumetz, komunekî departmena Aisne a li herêma Hauts-de-Franceê ya li bakurê Fransayê ye.
Qilyasanî Serû
Qilyasanî Serû (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: Qilyasani Saru), gundekî bi ser Navenda Silêmaniyê ya navçeya Silêmanî ya parêzgeha Silêmaniyê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Kurdvîn Eyûb
Kurdvîn Eyûb (jdb. sala 1990 li Dihokê, Başûrê Kurdistanê) derhêner û senarîsteke awistirî-kurd e.
Jiyana wê
Kurdvîn Eyûb di sala 1990ê de li Dihokê wek keça hevjînek bijîşkan hatiye cîhanê. Piştî ku dê û bavê wî koçê Awistiryayê dibin, Eyûb li bajarê paytext ya Viyanayê mezin dibe. Ji sala 2008 heya 2013an de Eyûb li zanîngeha Hunerên Sepandî li Viyanayê herêmên wênesaziyê û fîlma anîmasyon a ezmûnî xwendiyê. Di heman demê de, wê li Akademiya Hunerên Bedew li Viyanayê hunera performatîv xwendiye. Ji sala 2010an vir ve bi fîlmên kurt û dirêj beşdarî gelek festîvalên fîlman bûye, di nav wan de Viennale, Diagonale û Seville Festival de Cine Europeo ne.
Sao Tome
São Tomé, peytexta Sao Tome û Prînsîpeê ye. Di nav behrê de ser giravekî cîh digire. Navê bajarê ji vedîtinerê Portekîz Saint Thomassê tê
Dîrok
São Tomé di salal 1485an de ji hêla Portekîzan ve hate avakirin.
Gelhenasî
Li gor hejmartina serjimêran
André Sogliuzzo
André Sogliuzzo (jdb. 10ê tebaxê 1966'an li New York City, New York, DYA) aktor û mirovekî navdar ê şowên televîzyonê û amerîkî û medyayên sosyal e.
Mehmûdawa Xwarû
Mehmûdawa Xwarû gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nifûsa gund
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 321 kes (71 malbat) bûn.
Saint-Victor-sur-Avre
Saint-Victor-sur-Avre, komuneke departemeta Eureyê li herêma Normandiya ya li bakurê Fransayê ye.
Bêşîfrekirin
Bêşîfrekirin karê zivirandina bişîfrekirinê ye. Nivîseka veşartî li nivîsa zelal tê wergerîn. Herêma lêkolîna vî mijarî krîptoanalîz e.
Bîrecine
Bîrecine, gundekî bi ser navçeya Deşta Hewlêrê ya parêzgeha Hewlêrê (Başûrê Kurdistanê) ve ye.
Saint-Philbert-des-Champs
Saint-Philbert-des-Champs, komuneke li departmena Calvados a herêma îdarî ya Normandîyê ye ku herêmeke bakurê rojavayê Fransayê ye.
Zîlan (albûm)
Zîlan, albûmeke hunermendê ermen Aram Tîgran e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 12 stranên albûmê hene.
Girêdanên derva
Girêdana yt musicê
Zazakî
Li gorî fîlolognin rojavayî dimilkî ne zaravayê kurdîye, lê zimanekî kurdî http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/asie/turquie_1general.htm (li gora zimannas, Jacques Leclerc, ji zaningeha Laval Quebec/Canada, zazakî zimankê kurd e, û zaza kurd in); Dr. Orville Boyd Jenkins, "The Kurdish Peoples" ; Ferdinand Hennerbichler (according to: Prof. Dr. Gernot L. Windfuhr), "Kurdish Complex" Onlîne: 29 Adar 2013); http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?rog3=TU&peo3=11560); Pranav Anand & Andrew Nevins (2003), "On Indexicals in Zazaki Reported Speech", University of Texas, Austin: October 10, 2003 "Zazaki, also known as Dimili, is an Indo-Iranian language spoken mostly in southeast Anatolia, the Turkish section of Kurdistan, by 2-4 million ethnic Kurds."; Pranav Anand & Andrew Nevins (2004), "Shifty Operators in Changing Contexts", R. Young (ed), SALT XIV 20-37, Ithaca, NY: Cornell University, r.36 "Zazaki, also known as Dimili, is an Indo-Iranian language spoken mostly in Turkey by 2-4 million ethnic Kurds."; Pranav Anand (2006), De De Se, Thesis (Ph. D.), Massachusetts Institute of Technology, Dept. of Linguistics and Philosophy, 2006, r.67 "Zazaki, also known as Dimili, is an Indo-Iranian language spoken mostly in Turkey by 2-4 million ethnic Kurds."); Tamina C. Stephenson (2007), [http://semanticsarchive.net/Archive/2QxMjk0O/Stephenson-2007-thesis-corrected.pdf Towards a theory of subjective meaning, Thesis (Ph. D.) Massachusetts Institute of Technology, Dept. of Linguistics and Philosophy, 2007, r.134] "Zazaki is an Indo-Iranian language spoken by ethnic Kurds in Turkey"; Thomas Schmidinger, Kurdische Sprache(n Finn Thiesen (2003), "Kurdisk(e) språk", Språknytt 2003 / 3–4, p. 43: “"Det finnes nemlig fem innbyrdes uforståelige varianter av kurdisk:.. Zaza i Kurdistan, som snakkes i det nordvestlige hjørnet rundt Erzincan og Elazig i Tyrkia. Gorani, som tales i to enklaver i iransk Sør-Kurdistan, nær grensen til Irak...” Terry Lynn Todd (1985), A Grammar of Dimili (also known as Zaza), Michigan 1985, p. vi: "Speakers of Dimili are Kurds psychologically, socially, culturally, economically, and politically." Utas, Bo (1986), "Kurdiska dialekter och skriftspråk", Svensk–kurdisk journal 1986. p.8-9. & Utas, Bo & Parkvall, Mikael (1993 ?), "Kurdiska", Nationalencyklopedin (The National Encyclopedia), [Online] ye. Ango li gorî wan zazakî jî mîna kurmancî zimanekî kurdan e.
Belavbûn
Zazakî bi piranî li bakurê Kurdistanê tê axaftin, lê ji aliyê hejmareke biçûk ve li hinek herêmên başûrê Kurdistanê û Anatolyaya Navîn jî tê axaftin. Wekî din ji ber sedemên koçberiyê di van dehsalên bihurî de, hejmareke mezin ji zazakîaxêfan li gelek bajarên Tirkiyeyê û rojavayê Ewropayê belav bûne. Parêzgeh û bajarên ku li wan zazakî tê axaftin ev in:
Li derdora sê-çar milyon kes hene ku xwe wek kird, kirmanc, dimilî yan jî zaza dibînin.
Binavkirina xwebixwe
Kesên zazakîaxêv zimanê xwe bi hin navên cuda-cuda nav dikin.
Di encama xebata standardîzekirina vê zaravayê de, ji van navan kirmanckî hatiye tercîhkirin û niha di warê nivîsînê de bi pirranî ev nav tê bikaranîn.
Cihê zazakî di nav zimanan de
Zazakî yek ji zimanên kurdî ye ku ev jî zimanê îraniya bakurê rojavayî ye.
Li ser cihê zazakî di nav zimanzanan de du nêrîn hene. Piraniya zimanzanan dibêjin ku zazakî yek ji zimanên kurdî ye. Li gor Peter Lerch (1856-57), Friedrich Müller (1864), Albert van Le Coq (1903), Ely Bannister Soane (1913), K. R. Ayyoubi, I. A. Smirnova (1998), M. J. Kenstowicz (2004), Gülşat Aygen (2010) zazakî yek ji zimanên kurdî ye. Her wiha li gorî piraniya kurdan zazakî yek ji zaravên zimanê kurdî ye. Li gor hin zimannasan jî zazakî-goranî ne zimanên kurdî ne. Cara yekem Oskar Mann û şagirtê wî Karl Hadankî îdîa kirine ku zazakî ne zaraveyekî kurdî ye. Ji ber vê yekê heta îro jî hin zimannas zazakî wekî zimanekî cihê qebûl dikin.
Di sala 1985an de Zanîngeha Michiganê (DYA) Terry Lynn Todd lêkolîna bi navê A Grammar of Dimli (Also known as Zaza) pêşkêş kir ; Dr. Ludwig Paul ji Zanîngeha Giessenê (ew alman e û niha li Zanîngeha Hamburgê ye) û Dr. Zülfü Selcanî jî ji Zanîngeha Berlînê li ser zazakîya Dêrsimê kitêb der anîne. Dîsa, zimannas û kurdnas K. R. Ayyoubi û I. A. Smirnova jî li ser zazakîya Dêrsimê kitêbek amade kirine. Zimannas Gülşat Aygen jî li ser zazakî kitêbek amade kiriye û ji aliyê zimannasiyê ve zazakî analîz kiriye. Hinek zimannasên mîna kurdnas Prof. Qanatê Kurdo ji zanîngeha Zanîngeha Lênîngradê (Saint Petersburg), Prof. Dr. D. MacKenzie ji zanîngeha Giessenê û Prof. Dr. Jost Gippert ji Zanîngeha Frankfurtê jî li ser zazakî meqale nivisandine û lêkolîn jî çêkirine.