cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Else Feldmann
Else Feldmann (* 25. Februar 1884 ä Wien - † 1942 em Vornichtungslajer Sobibór) woch ön Schriiverin, Ziidungsschriiverin suwi Schriiverin va Bühnestöcker.
Else woss als Kengk va ärm Jüdde ä Leopoldstadt beij Wien op un jäng zo ön hüder Schüll, moot di ävver wärm vorlosse, als hörö Papp öt Wärk vorloor. Van öt Joohr 1908 a werkde sö vöör ön Ziidung van d Sozialiste. Bald jründe Else ön Voreenijung van sozialistische Schriiver, dör bekannde Lüüh beijtrone.
Else Feldmann maade us d Ziidungsartikele Jeschichte, di holpe, ö breer Publikum azespräche. 1934 wood vorbone vöör di Ziidung, vöör di Else schreev, z werke.
Schmolz
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Hand
D Hand es dä Deel, met dem dr Mensch jriife kann. Beij Mensche un d meetzde Aape vängd mo an d Hand önö Dumm, dä dr Pinzettjreff möjelich maad.
Neef
Neef had onjeväär 500 Äwoohner un litt op d rääte Moselsiij.
Stolberger Platt
Vojleisch
T Stolberjer Plat shtött töösche de Schprooche öm t eröm, et sin Ähnleschkeite un Öngerscheet noh dene, di öns nohm eine öns nohm angre hen john. ! style="background:#efefef" |Needolängsch ! style="background:#efefef" |Öcher Platt ! style="background:#efefef" |Stolberger Platt ! style="background:#efefef" |Kölsch ! style="background:#efefef" |Huhdeutsch
Dat Stolberjer Platt is en Ripoarėsch (Shprooch)
5. Juuli
Der fönnefte Juuli.
Helga Deen
Dat Tareboch, dat sö vöör hörö Vrönd Kees jeschrevve had, wood va häm bes zo singe Duud vorstoche. Iisch öt Kengk va Kees zeechd öt ö Museum. Öt beschriivd öt Lääve em Lajer un zeechd, dat Helga Deen jlöövd, dörch Wärk hör Lääve rette z könne. Aavangs Juli 1943 steechd sö en önö Zoch, dä sö no öt Vornichtungslajer va Sobibór brängd. Di 18 Joohr ald Vrau stirvd en d Jaßkammer van öt Lajer.
Diäsch
Volley
Volley shpelle nännt mer wann dä Prelk vum ëijne Shpeller zom andere kütt, un dä andere dä oohne opzetitsche tiräk widder noh däm Eetzte en et Feld erövver shpellt.
Hundernem
Wat em Wääsch es, eröm litt un shtëiht, un sesch zigg_em Opschlaach nit bewääsch hät, shpellt met. Mer nënnd_et e Hundernem. Wann e Hundernem om Desch es, dann kann dat esujaa enne Volley maache, wann_t zopaß vum Prelk jetroffe woodt.
Afghanistan
Afghanistan, dat och Islamische Republik Afghanistan heechd, es ö Land, dat em Süde va Asie litt. Sing Nobbere send Iran, Turkmenistan, Usbekistan, Tadschikistan, China un Pakistan. No di Anschlääch vam 11. September 2001 wood dö damalije Rejiirung aavjesatze. D USA jänge dova us, dat sö Terroriste ongerstötzde, di vöör di Anschläch vorantwortlich wore. Vam Joohr 2004 a es dat Land ön Islamische Republik. Em Joohr 2014 woch Ashraf Ghani dr Präsident van öt Land.
Jätt va vreuer
Mohammed Sahir Schah woch dr leitzde Könnig va Afghanistan, 1978 wood öt Republek. Em Dezember 1979 koome Soldate us d UdSSR en öt Land, watt zo önö Bürjerkresch vührde. Als 1989 d Russe öt Land wärm vorlosse hodde, trocke d Mudjaheddin en. Dorophen entstäng em Joohr 1992 dr Islamische Staat Afghanistan. Em Land joov öt önö Bürjerkresch, ä däm völl Mensche öt Lääve vorloore. Als Reaktiun op d Anschlääch vam 11. September 2001 marscheerde Soldate, di öt Mandat van d UN hodde, en öt Land en, öm vöör Vreede z sorje.
Itá Pucú
Itá Pucú es ö Naturdengkmol us Stee en d Nöhde van d arjentinische Stadt Mercedes en d Provinz Corrientes. Itá Pucú litt onjeväär 9 Kilometer südöstlich van öt Zentrum van d Stadt. Öt es sälvs en d Nöhde van önö Baach met dr Naam Itá Pucú op ö Veld, dat ön Famelisch us dä Ocht jehüüd. Dä Stee es och op öt Stadtwappe z see.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Ennzoteere!
Homehr
Dohmohls woodten emm noch mih Wärke nohjesaat, wi de Oyßeh un de Homehresche Hümmne.
Bareschesser
miniatur|left|300px|Jussens Hein, dr Bösbijer Bareschesser Dr Bareschesser jehüüt zo Bösbisch wie dr Dom zo Kölle. Dat janze vong 1907 a. Jussenz Hein woch em Jesangsvörein un wii di dat asu jöwänd wore jänge sö donoh op ö Bierchö of zwei drei. Do joov öt jo dr Ketschebursch noch. Hein jäng dann met a paar Lüüh övver de Hauptstrooß. Hüh heecht di Konrad-Adenauer-Strooß. Se koome bes unjeväär an de Eck wo öt no d Azena jeet, jenau jäjöövver van dr Empt. Do moot Jussenz Hein öns op dr Klo. Ävver do woch nüüß zö vänge. Op emoll soch hä jätt. Vöör a Huus do stäng ön Bach. Dat es ön jruuße Jrüll us Stee. Dorenn hant sö vröuer Bunne äjömaat. Dä Hein soch di Bach un hott si Klo vonge. Di Angere sore dat un dr näkßde Dach hot Bösbisch mä noch e Jöspräsch. Öt duurde net lang, do woss mo dat och ringsörum un de Lüüh sproche van de Bösbijer mä noch als d Bareschesser. Dat is bes hü osu. Önö Bösbijer es önö Bareschesser.
1994 hant d Bösbijer ö Denkmoll kräje. Öt zecht Jussens Hein un sing Bach. Dr Hein un d Bach send us Koffer jömaat. Als dat Denkmolll opjestalt wood hant se di au Jöschichte noch öns verzallt un sälvs hü komme noch d Lüüh un kicke sich dat Barschesser-Denkmoll op dr Maat vöör d Bank a.
29. Febrowaa
Saachjrupp:Zick
Police Academy (Zeichetreck)
Staffel 2
Saachjrupp:Fernsehn
Ediger-Eller
Öt ischte Mol taucht Ediger-Eller, dat es dr Naam van d Ochte Ediger un Eller, em Joohr 639 op. Wänn mo dono jeet, dat au Schärver us öt 2. un 3. Joohrhondöt jevonge wode, dann jitt öt Ediger-Eller sujar us d Römerzitt.
Wä net mä wäje dr Wing no Ediger-Eller kütt, dä soll net vorsümme, sisch di schünn Kerche a z kikke.
Boch (z lääse)
Öt Boch ä os Zitt
Nävver d normal Bösch wääde hüü z dachs e-books jemaad, Dateie, di öt Boch simuleere. „Books on Demand“ send Bösch, di op Wonsch jemaad wäde. Su entstönd völl Fotobösch als Books on Demand.
Adler Appöthek
miniatur|left|Adler-Appöthek D Adler-Appöthek es Stolberschs äldste Kupferhoff.
Brouwereie ä Stolbersch
Anger Brouwereie ä Stolbersch
Welters hodde och ön Brouwerei ä Stolbersch. Va 1865 bes irjendwann no 1904. Da joov öt och ke Bier va Welters mi.
Calmont
Dr Calmont es dr steilste enkel liijende Wingberch va Europa. Hä litt an d Mosel.
Dr Calmont litt tösche d Ochte Bremm un Ediger-Eller. Met ön Hühhde va 380 m un ön Steijung va bes zo 65° jitt öt känne steilere Wingberch ä Europa. D Naam kann op ö paar Arte övversatze wääde. Eemol kann öt „wärme Berch“ heeche. Ön anger Övversätzung besätt da töt och Velseberch heeche kütt.
Op önö Wingberch jehüüre Wingstöck. Op 13 ha weed he Riisling ajebouwd. Steillarewing nännt mo dat. Dä Berch deele sisch d Wingbuure va Bremm un va Ediger-Eller.
Klusterruin Stuben
Sing Jeschichte
1208 kräät öt Kluster sing wichtigste Relikwie, d Staurothek. Ritter Heinrich va Ulme hod di op önö Kreuzzoch ä Konstantinopel metjo losse. Bes dohin woch di in d Hagia Sofia. Dat Sanktuarium stammde us öt 10. Joohrhondöt. Vöör dat jo Stöck hod mo em Kluster ön besongisch Plaatsch, d Krüzzkapell.
1927 vong mo a, dat vorvallende Jemüür z sischere, denn d Lüüh wood klar, dat d Jeschichte van dat Kluster net vorjeiße wääde dorf.
Thomas Alva Edison
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Weßeschaffler
Heinz Ganss
Webigge
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Musiker
Aff
De Aff es önö 65 Kilometer lange Floßß än d Bretagne dat heescht ä Frankreich. Sing Quäll litt en d Nööhde va Paimpont. Bei Glénac läuft si Wasser en d Oust. Scheffe könne op’m bes La Gacilly vaare. Dat litt doraa dat d Franzuuse dr Canal de Nantes à Brest jebout hand. Dat Bevaare jeet ävver mä met kläng Boote, vöör jruuße Scheffe es d Aff nät deep jönoch.
Mona Lisa (Beld)
miniatur|left|250px|Mona Lisa D Mona Lisa es ö Beld va Leonardo da Vinci. Öt entstäng tösche 1503 un 1505. Hüü hängt öt en dr Luuvre ä Paris.
Joohr 1634
Wat_paßßeed_ėß
Öt Beld Bad va Diana met Aktäon un Kallisto weed jemold.
Joohr 1725
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Allison Williams
Jätt z lääse
Saachjrupp:Schauspeller Saachjrupp:Frau
Kupferhoff Schaat
1719 wood us dä Kupferhoff ön Dochfabrik. Dr Chef woch öne Kupfermeester van Asten, Matthes met Vörnaam. 1874 bouwde se wärm öm un maade ön Verwahrschüll vöör Kenger doruss. Ön Zitt lang hödde se ön Böcherei do ongerjebraat, spiier ön Schüll. Va 1986 a kammo do jott eiße.
Frankreich
Städt
Frankreich had met Paris enn Stadt met mi als 1 Milliun Bewonner. Em Januar 2006 läävde do onjeväär 2,6 Milliun Lüüh, en d jrüüßere Ömjevung sujar övver 11 Milliun. D Nommer 2 ä Frankreich es Marseille, vöör Lyon un Toulouse.
Patrik Meyer
Berufliche Karriear
Als hä 1997 do dran kenn Loss mie hat, ös hä zor Kölnarena (oder wie dä Kölsche säät, ent Henkelmännche) jejange. Hä wohr do ald vüür dä Eröffnung vun däm Denge, dat höck Lanxess Arena heeß, evver och zo Zigge, als dat janze ald leef, als Verwaltungschef für alles zoständisch, wat met Rechnunge, Kontrolliere vun allem mögliche und met de Entrettskaate zo donn hat. Nevvebei hät hä och noch jeloot, ob die bei der Bauerei och alles richtisch maache. thumb|200px|Patrik Meyer met dem Andreas Köpcke 2007 Ahnfang 1999 hät sich Meyersch Patrik dann selbsständisch jemaat. Seit der Zigg ärbet hä als ene freie Projektmänädscher em Bereich vun de Konzeption, de Planong un dem Betrieb vun Stadije un Arene. Dorövver erus hät hä als ene Sachverständije für Event-Management verschiedene Versicherungen Tipps jejovve, die Risikobewertung un Schadensabwicklung maache moote. Als ene Event-Controller wor hä bej ingernazjonale Tourproduktione von Clear Channel (hück Live Nation) dobei un hät Tournee (unger anderem de Europa-Tournee vun dä Rolling Stouns) dorchjeföhrt un affjerechnet.
Kupferhoff
Önö Kupferhoff es ön Messingfabrik, wi sö vreuer ä Stolbersch stäng.
Aavstämmung vöör mi Autonomi va Jrönland
Quelle
Saachjrupp:Politik
Carl Friedrich Benz
Anger Entweggelunge va Benz un sing Firme
Benz ischde Firma, di sisch Benz & Co. Rheinische Gasmotorenfabrik Mannheim nannde, un d Daimler Motorenwerke fusioneerde 1926 zo d Daimler-Benz AG.
Lord-Houw-Insele
Websiij
Saachjrupp:Australie Saachjrupp:Ėnnsel
Stelle Ozean
Dr Stelle Ozean, dä och Pazifik jenannd weed, es öt jrützde Meer, da töt op os Ääd jitt.
Wo hä z vänge es
Em Norde jränzd dr Stelle Ozean an dr Nordpol, em Oste a Nord- un Südamerika. D westliche Jrenz es Asije un d südliche Jrenz stelld dr Südpol do.
Ö paar Date
Dr Stelle Ozean es onjeväär 181 Mill. km² jruuß. Dat bedüüd, dat dr Pazifik 35 % van d Ääd ussmaad. Onjeväär 50 % va all dat Wasser em Meer schwömmt em Stelle Ozean. Sing deepßde Stell es 11.034 Meter onger dr Wasserspeijel. Kikkt mo sich dä Boohm van dr Ozean a, su sitt mo, dat dä net jlatt wi en Plaat es. Huch Jebirje, di Röck jenannd wäde, schiebe sich dörch dä Meeresboohm, Ävvr och Jravens vängd mo. Dr Marianenjraav es dö deepste Stell, di os Ääd opwiise kann. A d Witjadeepe 1 wode 11.034 Meter onger dr Wasserspeijel jemeiße. Dr Vüührring es ön Sträck, wo Vulkane em Meer döck vöör Ärdbebe sorje, wi öt öt Ärdbebe ä Chile am 27. Februar 2010 zeechd.
Nävvemeere un Insele
Dr Stelle Ozean es mi als mä ö Meer. Jruße Nävvemeere ömfasse dä jruuße Waasserpool. Insele em Stelle Ozean wäde ä Jruppe zösamme, di Melanesie, Polynesie un Mikronesie heeche.
Klotten
Watt sich z kikke luuhnt
Wä eemol ä Klotten es, dä moss öt sisch net nämme losse, sisch d Kerch a z kikke. Och d historische Fähre, di Klotten met di anger Moselsiij vorbängt, es önö Bleck wäät.
D Bröss van dr Tiresias
miniatur|left|"D Bröss van dr Tiresias" op d Bühn D Bröss van dr Tiresias es ön Oper va Francis Poulenc. Guillaume Apollinaire schreev dat, watt jesonge wood, em Joohr 1903. Dörch sing Oper wood dä Bejreff Surrealismus äjevührd.
Wisse Emijrante
Woher s koome
En un no dr 2. Weltkresch trokke völl Emijrante no Ängland, d USA, Kanada, Peru, Brasilie, Arjentinie un Australie.
Önö net z ongerschätzende Deel van d Emijrante kutt mo als Monarchiste, dat heecht Ongerstötzer van d Monarchi bezeechne. Dobeij woch völl van dönö kloor, dat d Politik va Russland van öt Vol bestemmt wääde solld.
D Russe em Ussland op d janze Weld dörfe vruuh se, dat s em Ledd van dr Ortodoxe Jlaube lääve, su dat all Völkr, di send, watt vöör ö joo Werk va dönö jedooh weed, osse Papp em Hemmel rööhme könne un dodörch sälvs Hölp vänge.
Völl Emijrante jloote, dat öt hön Opjaav wöch, van d Länder, wo s jraad läävde, jäje d Russische Diktatur z kämpfe. S hoffde dorop, Russland z bvreie. Di Vörställung koom z önö jruuße Deel van dr Jeneral Pyotr Wrangel, dä saad, dat dr Kampf öm Russland net z äng wöör, hä hödd mä ön anger Form a jenomme.
Watt di Orjanisatiune dänge
D Wisse Emijrante vorsoote d Kerch vöör d sowjetische Äfloss z schötze. S jründe d Russische Ortodoxe Kerch em Ussland. S entstäng em Joohr 1924. Di Kerch jitt öt hüü noch un bliid dr Meddelpunkt van d Russische Ortodoxe Jemeenschaf em Ussland. Am 17. Mai 2007 knöpfde schloss d Jemeenschaft wärm dr „Act of Canocical Communion“ ön Vorbindung z dr Patriarch va Moskau und at no övver 80 Joohr Trännung.
Ball’s Püramid
miniatur|left|Ball’s Püramid D Ball’s Püramid es ön onbewonnde Velseinsel, di zo d Lord-Houw-Insele jehüüd. S lidd onjeväär 20 km östlich van di Jrupp.
Sophroniskos (der Jöngere)
Der Sophroniskos wohr eine vun dä drei Sönn vum Sokrates un em Xanthipp. Hä hät zwaij Bröhder jehatt, der Lamprokles un der Menexenos. Singe Name weed „Sofroneskos“ ußjeschprche.
Der Sophroniskos darf mer net verwähßelle met singem Bestefa, dä och Sophroniskos heeß.
Ball’s Püramid
Weblinks
Saachjrupp:Ėnnsel Saachjrupp:Shtille Oozėjaan
Gertrude Poppert
Gertrude Poppert (* 29. Juni 1914 ä Dortmund), jeboore als Gertrude Schönborn, vorbraad ön Zitt em Vornichtungslajer Sobibór. Hörö Naam Luka kräät sö va Alexander Petscherski, dä dr Opstand va Sobibór leide. Völl Lüüh kenne sö us dr Film Escape from Sobibor, wo hör Lääve em Lajer ävver angisch dojestalld wood, als öt ä Werklichkeet vorleef. Sö sorv am 31. Oktober 1943.
Hör Lääve
Gertrude Schönborn wood dö Vrau va Walter Poppert un beede trocke en d 1930er Joohre no Amsterdam. Am 18. Mai 1943 braad sö önö Zochtransport en öt Lajer va Sobibór.
Kupfermeester
D bekanndste Famelie
D Zitt van d Kupfermeester jäng am Äng vam 19. Jahrhondöt z Äng. Dr Jalmei jäng us. A paar van d Kupfermeestere bleeve ä Stolbersch. Dozo jehoode d Preeme.
Computertomography
Wi entstäng dat?
En d leitzte Joohre hand s völl an dat Vorfahren jewirkt un su kann moch hüü och van a schlaarend Hätz Belder opnämme.
Bebber
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Wältvegansdaach
Websiij
Saachjrupp:Daach
Wostoksee
Jätt z lääse
Saachjrupp:See
Inde (Floss)
Sii Wasser
Dat Wasser van dö Inde es bes Stolbersch siihr jott. Ävver subald dr Vichtbaach öt Wasser en dö Inde brengt un dr Saubaach dozo kütt, weet öt schlääter. En d leitzte Johre hat sisch dat ävver jebessert und öt Indewasser maat weer önö joö Ädrock.
Wäbsiie
Saachjrupp:Floss Saachjrupp:Aischwiele Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Flochhaven Ca Mau
Dä IATA Kood fö_dä Flochhaven ess CAH. Dä ICAO Kood fö_dä Flochhaven ess VVCM.
Bochotnica
Saachjrupp:Stadt en Pole
Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll
Jätt va vreuer
D Kerch stammd us öt Joohr 1683. Dat Jeld zm bouwe wood en d Jemeende jesammeld. Zösamme koome 338 Reichsdaler. Zosätzlich wood nochIiser, Stehn jesammeld, va d onbezahlde Arbeedstonde janett z spräche.
Maria Verköndijung
Jenau nüng Moond vür Weihnachte am 25. Määrz fiert de katholische Kirch Maria Verköndijung, dä Daach, aan dämm de Erzengel Jabriel em Maria, d'r Modderjoddes, de Jeburt vom Jesus aanjeköndich hätt. Maria Verköndijung eß eent von dä ählste Feste von d'r Kirch övverhaup.
Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll
Övver d Kerch
D Kerch wood us Brochstee jebouwd. Sö had ön Längde va knapp 20 m. Op dr Schlossstee övver öt Portal stehd d Joohreszahl 1683. Zosätzlich drätt d Stee dä Schreffzoch: „Dr Häär säähn un behöd dinge Uss- un Äjang va nu a bes en Iiwichkeet.“ Us d Bibel stammd dä Satz: „Joddes Wood bliid iwich“.
Maria Verköndijung
Weil fröher am 25. Määrz et Fröhjohr aanjefange hätt, jilt dä Daach em Buurekalender als wichtije Wädderlosdaach:
Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll
Övver d Kerch
Wä en d Kerch ätreend, valle d Jraavplaate va dr Reitmeester Hilger Zülpich en öt Oohr. Di loore vreuer en dr Meddeljang, woode ävver beij dr Ömbouw em Joohr 2000/2001 an d Wand jestald.
Önö angere Bleckvang es dr Altar, dä vreuer us Holz woch, ävver em Joohr 1910 dörch ene us Marmor ersatze. Dr damalije Pastur Berninghaus schekde däm d Jemeende zo sing Selverhuchzitt, wi op d Röcksiij jeschrävve stehd. Dat jossiisere Krüzz suwi zwei Kääzelötere stiffde em Joohr 1835 dr Könnig va Preuße Friedrich Wilhelm III.. D Bibel op dr Altar schenkde ön Bibeljemeende us Kölle d Kerch em Joohr 1824. Dr Kelch es ö Jeschenk va zwei Brööhr us öt Joohr 1733. Dr Döövstee us öt Joohr 1862 drätt d Äschreff: „Jött hen en d Welt un döövd all Völker em Naam Jottes dr Vadder, Jott dr Soohn un Jott dr hellije Jeist. Wä jlöövd un jedöövd es, dä weed sellich wäde, wä net jlöövd, dä weed vordammd wäde.“ 6 Jraavplaate, di vöör dr Altar an d Wäng aajebraad send, stamme va zwei Pastürch un 4 Mettjledder us d Jemeende, di en d Kerch bejraave woode. D Orjel wood 1828 dörch ön Spend va 400 Taler va dr Preußekönnig Friedrich Wilhelm III. aajeschaffd. Em Ischde Weltkresch moote d Orjelspiife aavjejävve wäde.
17. Määz
Dä sibbezeente Määz.
Suffe
Mänsche
Wat versteht mo onger Suffe? Völl drinke. Mii drenkö als nüüdisch wör. Drenke bes dat mo net mii wees, wat mo sätt. Im Rhingland do denke völl Lü, dat jeraad öm de Karnevalszitt völl jedronke, ja jesoffe wääde darf. Mo kann dann d janze Kroom öm sisch öröm verjeiße. Lääve, wi mo öt immer öns jähr deng. Anger Lü saahre dojäje, dat mo dovör net völl suffe moss. Isch denk, beede hant Räth.
Donnerbersch (Stolbersch)
miniatur|left|130px|Kerch St. Josef un dr Sändr em Hängerjrond Dr Donnerbersch, op Huchdütsch weed vam Donnerberg jesproche, es ö Stadtdeel va Stolbersch un hat onjeväär 5.600 Äwohner. Hä litt em Nordoste va Stolbersch un litt onjeväär 260 m övver dr Meeresspeijel.
Johannes Heesters
1932 vong hä als Senger a un troon ä Operrätte op.
1936 trock hä no Berlin öm, wo hä jenau dr Jeschmack van öt Volk troff. Hä kräät dr Spetznaam Jopie. Sing bkanndste Roll woch “Danilo„ us d Operrätt „D Löstije Witwe“.
Met 104 Joohr troon Heesters en d Komödije ½ Ritter – Auf der Suche nach der hinreißenden Herzelinde op.
Brauerei im Füchschen
De Brauerei im Füchsche, dat iss en alde Huusbrauerei im Häzze vun Düsseldorf! He weed dat beliebte Füchsche Ald sit 1848 jebraut. De „Fuchs“ als Zeeche de Brauerei kütt doher: Anstatt en Zohl schmückte ne „Fuchs“ dat Huus on doher Fuchs = Füchsche(n).
Projrammeerschprooch Ceylon
Ceylon es en Projrammeerschprooch uß dä Ferma Red Hat. Se wood em Johr 2011 et eets öffentesch bekannt. Se sull ene Opvolljer för de objäk-orijänteerte Projrammeerschprooch Java wääde. En Ceylon jeschrevve Projramme bruche en vichtoäle Java-Maschiin öm drop ze loufe. Et Sümbohl un Maskotsche för Ceylon es ene.
Dol2day
dol2day is en Engornätßait un e sozial Netzwerk för Politikinteressierte. Se is europaweit et größte er Aat. En Metjleedschaf is ömesöns.
Elsa Hosk
Hör Lääve
No öt Abitur wood Elsa’s Berof övver 2 Joohr. Ävver sälvs ä di Zitt werkde sö als Model vöör Modemarke. Elsa vorzalld, dat öt hör Werk met d Fotojrafin Ellen von Unwerth vöör dr wichtichste Meilestee van hör Karrier häld.
Joohr 1732
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
23. Juuli
Der drëĳenzvanzishßte Juuli.
Quang Binh
Quang Binh ess_en Provins vun Vietnam. Dä Phong Nha-Ke Bang Natzjonaalpark litt doh. De Provinß eß opjedeilt en Kriise:
Toki Pona
Bëëijshpell
Hee iss et „Fatter Onser“ op toki pona, övvosaz fom Pije:
Bierversilberer
En der Brouwereje hän vröjo Bierfesilbero jeärrbejt. Enne Bierversilberer (dütsch:Außendienstmitarbeiter) hät met däm [räuje sälfs nix ze don jehat. Hä woach äver och nit en de Foarwalldong un däät och nix jrooß bestemme, woach ävver enne weschtijje Mann. Doaför woah dä mem Päd, odder der Kotsch, odo op schustos Rappe, shpäeder med de Bahn un dann mem Mopped oder Automobil ongerwäächs un däät Affnämmer för et Bijo fenge, un möt däänne de Foardrääsh över et Belivvere usmaache, un womööshlesh och et Jält ennämme. Dat heijs, enne Bijofosilboro hät us Bier Silberjeld för de Bräuerei jemaat, dröm han se dä Berof or esu jenoomt.
Keri Lynn Hilson
miniatur|left|Keri Hilson em Joohr 2009 Keri Lynn Hilson (* 5. Dezember 1982 ä Decatur, Georgia) es ön US-amerikanische Sängerin un Schriiverin va Läddcher.
Heedless Moths
miniatur|left|Audrey Munson Heedless Moths es önö en d Staate jedriihnde Stommfilm us öt Joohr 1921. En dat Melodram weed öt Lääve va Audrey Marie Munson jezeechd. Sö woch, wi en hör richtich Lääve, en dä Film nakß z see.
A 293
Ier Wääsh
De jëijd_am Krüz Oldebursh-Nocht fun de  af, un gëijd_aam Dreieck Oldebursh-Wëßß en de  övver. Aan de Ußßfaat Oldebursh-Nadorst zwëijsh de Nochtangjënte af, di de Oldeborrjesche Veedele Ohmstede un Nadorst med_te, un med_te , verbėndt. Wäm_mer fum Sööde op dat Outobaan_Krüz Oldebursh-Nocht aan kütt, do kam_mer op de övver Loy noh Brake faare.
293 Saachjrupp:Needersachse
Bad va Diana met Aktäon un Kallisto
Jupiter]] hod ö Küddelche met hör.
Looft Kinder looft
Looft Kinder looft
Zanntimeter
Ene Zanntimeeter, Zentimeter, affjekööz met c', eß dä hondertßte Deeij fun enem Meeter. Dröm es dat Woot och zosamme jesaz uß „Centi-“ un „-Meter“. En Centimeter dëijt mer esu etwa alles messe, wat mer em Huußhalt hät, wat mer met de Häng joot bewääje kann, un wat nit all_zo kleij eß.
Essen-Kettwig
miniatur|left|Bleck op Essen-Kettwig miniatur| Këttwish es en Veedel em Sööde vun Essen un litt em nüngte Stadtbezörk.
Andrea Riccardi
Andrea Riccardi (* 1950 ä Rom) es önö Jeschichtswessenschaftler un dr Jründer van d Jemeenschaf Sant'Egidio.
At als Jng op öt Jümnasium jründete hä d Jemeenschaf Sant'Egidio, di sisch vöör soziale Denger un vöör dr Vreede äsätzt. Su kämpfde hä vöör önö Vreede ä Mosambik.
Ahl-Kölsche Shprooch
Di Endeilung jeiht en de Houpsaach zeröck op dä Sprochweßeschaffler un kölsche Professor Adam Wrede. Dä hät ußföhrlesch de Entwecklung vun de Shprooche en Kölle un öm bei ongersöhk, un wat di för Verbendunge hatte noh de andere jruuß Dijaläkte en Dütschland. Dobei hät hä beeds e Wööterbooch för de Ahl_Kölsche Shprooch, un och för et moderne Kölsch zosamme possumenteert.
Mem sekßeehnte Johondott nohm der Ennfoß vum Neuhouhdütsch en Kölle wi em Rhingland zoh, un de Schreffshprooch en de Kanzleije un beim Dröcke däht sesch öhnlesch verändere. Wat de Lück jeschwaadt han, dat jeng dobei ävver nit esu met. Dat wesse mer dovun, dat em aachzehnte Johonndot wider mieh Kölsch jeschrevve woodt, un mer doh druß erkänne künne, wie sijj_et modärne Kölsch uß dä Shprooch, wi se dohmohls jekallt woodt, eruß äntweckelt hät.
Quelle un Bööscher
Saachjrupp:Kölsche Sprooch
Sophie Theresa Pemberton
miniatur|left|Sophie Pemberton, öm öt Joohr 1900
Jemeenschaf Sant'Egidio
Dr Meddelpunkt van d Jemeenschaf es d Bibel un öt Wood Joddes ävver och dr Vreede en d Wält un d kerchlische Jemeenschaft send d Jläubije wichtisch.
Velau (Stolbersch)
Bekannt woch d Velau dörch dr alde Schlachthoff, dä do stäng. Dem jitt öt jetzt nät mi. Hü stönd do modern Jeschäfte.
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Dippeliinchen
Iisch 1972 koom Dippelinchen zo Stolbersch.
18. Oktoober
Dä achtßeendte Oktoober.
Öcher Puttes
Schrievwies
Saachjrupp:Woosch Saachjrupp:Oche
Kärkraftwerk Fukushima-Daiichi
Eejedömmer va Fukushima I es Tōkyō Denryoku, önö Enerjilevverant. Dörch öt Sendai-Ärdbebe va 2011 koom öt zo ön Reih va Onväll met Explosiune un Vreisetzung va radioaktive Stöpp.
Australien
Planze un Deere
Opjrond va sing Isulatiun kutte sich ä Australie Deere un Planze halde un entweggele, di öt sönß op d Ääd net jitt. Heezo jehüüre zm Beispell öt Känguruh, dr Koala suwi Säujedeere, di Eier lääje (öt Schnabeldeer un dr Schnabelijel). Zo di komm usserhalb va Australie vörkommende Planze zälle Akazie un Eukalyptus.
Mölle (Stolbersch)
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Suzanne Toase
Höör Lääve
Öt Susann vong op d Bühn a, wobeij sö en öt Royal Opera House suwi em Royal National Theatre, Bristol Old Vic, Stephen Joseph Theatre, West Yorkshire Playhouse un em Donmar Warehouse. z see woch.
Fleuth (Stolbersch)
miniatur|left|Denkmool ä Fleuth D Fleuth es ö Stadtdeel va Stolbersch un ö Ortsdeel va Muusböch. Öt besteht mä us ö paar Strooße. Vöör di, di en d Nööhde wonne, es Fleut mä dodörch bekannt, dat öt op dr Wääch no Sösseldell litt. Do kann moch jott spazeere jo.
Makrosprooch (ISO 639-3)
Makroshprooche jiddet en dä Norm, wel et praktesche Aanwändunge jevve sul, woh et praktesch wöhr, en Jropp vun verwandte Shprooche nit einzel opföhre ze möße, bejrönd et SIL, dä Verwallder vun dä Norm ISO 639-3, dat et se jävve sullt.
Wolfram Grandezka
Grandezka liihrde öt Schauspelle ä Berlin, New York un Los Angeles.
Saachjrupp:Mann
Judikje Simons
Beij d Olympische Spelle va 1928 hod Judikje ön Joldmedallesch jewonne.
Robert Sylvester Kelly
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Sänger
Fitschbunne
Saachjrupp:Planz
Mönsterbösch
miniatur|left|D Kersch ä Mönsterbösch Mönsterbösch litt äm Weste va Stolberch un s ee van sing Stadtdeele. Ängs 2005 hott öt 7000 Lüüh. Bes 1935 jehood Mönsterbösch zo Bösbisch. Donoo koome s beede zo Stolbersch un ställe Stadtdeele dova do.
18. Juuli
Der achzehnte Juuli.
Atsch
Hüü lääve onjeväär 4.000 Mänsche en d Atsch
Flochhaven Dong Hoi
Flochhaven Dong Hoi Sân bay Đồng Hới, Dong Hoi Airport ess en Flochhaven en Dong Hoi, Quang Binh, ess_en Provins vun Viätnam. Dä IATA- Kood fö_dä Flochhaven ess VDH.
Bläck Fööss
et Päsonnal
Nim_mieh dobëi sinn:
Birkejang
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Waleri Leontjew
Waleri Jakowlewitsch Leontjew (* 19. Määz 1949 en d Republik Komi) es önö Sänger us Russland.
Münsterau
D Münsterau es kee Stadtdeel va Stolberch ävver ö Ortsdeel van d Veet.
Bibel
D Bibel van d Jüdde
D Bibel van d Jüdde] besteeht us 5 Bösch, wobeij d ischte 4 vorzälle, watt us dat Volk Israel wood, wi öt Israel seijd Moses erjäng. Vorzalld weed bes zo di Ställ, wo dr Tempel va [[Jerusalem öt ischde Mol kapott jemaad wood. Usserdäm schriivd öt Boch övver d jruuße un d kleen Profete.
D Popp
Woröm öt en dä Film jäng
Lancelot jeehd no önö Poopemaacher, dä jeraad ön Popp no öt Vörbeld va sing Doohter Ossi maad. Bald weed Popp un Doohter vortuschd, a di Lancelot si Häzz vorlüssd.
Pimel
miniatur|300px|left|Jeschlechtsorjane van önö Mann Dr Pimel, op Huchdütsch weed och va Penis övv Glied jesproche, es ee van d ussere Jeschlechtsorjane van önö Mann. Hä deend z. B. dozo, dr Soohm no d Vrau z övverdraare.
Völl Kulture belde dr Pimel als Zeeche va Fruchtbarkeet aav.
Indiana
Wä ä Indiana wonnt
En Indiana lääve 6,3 Milliun Mänsche, wovan 86 % Wisse un 8,7 % Schwazze send. Mä 0,2 % van d Lüüh send Indianer. Völl Mänsche us Asije träcke no Indiana. 800.000 Mänsche jävve a, dat sö kattolisch send.
Ossi Oswalda
miniatur|left|Ossi Oswalda öm öt Joohr 1920 Ossi Oswalda (* 2. Februar 1897 ä Niederschönhausen - † 17. Juli 1947 ä Prag) wood onger dr Naam Oswalda Stäglich jeboore und woch ön Schauspellerin us d Stommfilmzitt.
Ovverstolbersch
Ä Ovverstolbersch hüüt d Eurejiobahn an dr Altstadt-Bahnhoff op. Övv d irjendwann bes no Breenich dorchvaare kann, s noch net entscheede. Mä wenn ä Stolbersch Stadtfäst s, dann darf s aav un zo öns vaare.
Impressiune us Ovverstolbersch
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Anschläch ä Norwege (2011)
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Anschlaach
Meisterschaftskampf zwischen Fussballklub „Fliegengigerl“ und Sportklub „Haudaneben“
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm Saachjrupp:Ößtrish
15. Juuni
Der fuffzehnte.
Brandeborsch
Noohbere unn Lage
Näver Potsdam jitt es anger jrüße Städte, wie Cottbus.
August Macke
Läwe
August Macke litt om Soldatekirchhoff von Souain bejrawe. Om Ahle Kirchhoff en Bonn wutt imm un singer Frau 1999 e'ne Jedenksteen noh Entwüref von singen Enkel, Dr. Til Macke, jesatz.
Brand
Öt Simbol van dr Brand es dr Brander Stiir, dä (su saare völl Lüüh) op di Deckköppischkeet van d Brander häwiise söll. Angere saare ävver, dat dat öne Häwiis op öt Corneliushöör va Mönster see söll. Wä weeß at, wat richtisch es.
Battle Creek
Battle Creek es ö Örtche em US-Bundesstaat Iowa. Öt litt em Bezirk Ida County. 743 Mänsche lääve op di 1,3 km² jruuße Fläch.
Saxe-Anhalt
Der Bonndesland jrenz am Oste aan Brandeborsch, am Süden aan Saxe, am Wäßte aan Needersaxe. Nöödlesch jrenz der Bonndesland aan Meckleborsch-Vüürpommere.
Esse em Rhingland
Esse em Rhingland
Ze esse
<strong lang=""> A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Koffer (Metall)
Herjestallt weed öt us Kofferkiss (CuFeS2). Dörch önö lange Prozess entsteeht doruss Koffer. Met Stroom weed dat janze dann noch jereinischt.
Yehuda Lerner
Dr Opstand
Yehuda Lerner erschloch beij dr Opstand dr SS-Mann Siegfried Graetschus. Va Yehuda ervoor moch spiidr, dat d SS sisch em Lajer Jänz helte. Dat Spektakel, dat di Deere maade, sollte dat Jeschrei, dat di vorjaßde Jüdde maade, övverdäcke.
Schleswij-Holsteijn
Schleswij-Holsteijn (Plattdütsch: Slesweg-Holsteen, Dänesch: Slesvig-Holsten, Freesisch: Slaswik-Holstiinj ), es der nöödleschte Bonndesland vun Dütschland. Der Bonndesland hat unjefähr 2.8 Mellion Eijnwohner und der Bonndesland es mit 15.800km² ene der kleijnste Bonndesländer Dütschlands.
Santur
D bökanndste Spellerin van öt Santur es Shiv Kumar Sharma.
Rheinische Dokumenta
Di äxtra Zëijsche:
Saxe
Jruuße Städt
Saachjrupp:Bundesland (Dütschland) Saachjrupp:Sachse
Universität va Cincinnati
miniatur|left|Önö Bleck övver d Universität va Cincinnati D Universität va Cincinnati es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt, wi dr Naam at sädd ä Cincinnati un domet en dr Staat Ohio, USA.
Saarland
Der Houptshtadt es Saarbrücken (177.000 Eijnwohner).
Kondom
Norm vöör Kondome
Öm öt schwöder z mache, onsecher Kondome op dr Maat z brenge, jitt ö tön DIN-Norm, di vörschriivd, wi öt Kondom bestalld se moss, öm vorkoovd z wäde. Öt es d DIN-Norm EN 600, di dat alles vörjitt.
Wi mo ö Kondom drätt
Wi mo ö Kondom aläähd, zeechd dat kleng Filmche.
Hännesje Tiater
Et Hännesje Tiater ees eh Stockpoppetiater en Kölle.
Jeschichte
Dat Tiater funk singhe Aanfang em Johr 1802 in de Mauthjass. Der Schniider Johann Christoph Winters hätt ed jejründt, öm en de Adventszick eh Krippespill för de Pänz zeije ze künne. Bis zom Johr 1919 hat dat Poppetiater ene jruuße Erfolch, moot äver dann jeschloßße werde. Ed wutt bees dohin nur von Familliemitjlieder vun de Familich Winters jeführt. Och hätt ed zick 1823 en Avvordnung em Kölsche Ruusemoondaachszoch.
Sobibór
Vornichtungslajer
Sobibór wood dörch dat do em Zweide Weltkresch van d Dütsch jebouwde Vornichtungslajer Sobibór bekannd. Do storve ca. 250.000 Jüdde.
Comares
miniatur|left|Bleck övver Comares Comares es ön Stadt un Jemeende en d südspanische Provinz Málaga.
Šiprage
Šiprage es ön Siedlung ä Bosnie-Herzejowina, önö Staat ä Südeuropa.
Podolsk
Jätt z lääse
Saachjrupp:Rußßlandt
Schröders Hüssje
Jätt z lääse
Saachjrupp:Jöbäude Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Vols
Dörper, jehuchter en noabarsjafter
De jemingde Vols besjteet oes de nieëgste dörper, jehuchter en noabersjapper:
Schalltjoohr
Em jrejorjanėshe Kallendor fum Jrejor un och vum Cäsar, dä Julijanesche, jidddet en Institution, dat es dat Schalldjoohr. Eijnmol en 4 Joohre eß 1 Joohr öm 1 Taach längor wi söns. Dat es, öm der Sonnelouf öm de Äöd un de Daare, wo de Ääd sesh 1 mol ömdriht, zo samme zo brenge. Et eß nämlj enne Feedeldaach mieh em Joohr, etwoh. Di maache dann alle 4 Joohre enne folle Daach un dä weed em jecke Fäbrowa aanjehange, wannet esu wick öß. Dat Johr met däm Daach mieh, dat nänt mer e SchalldtJoohr, un de andere nit. Dr 29. Fäbrowa heiß dröm och dr Schaltdaach, wannet inn jitt.
Sankt Martin (Leed)
Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin zieht die Zügel an, sein Ross steht still beim armen Mann. Sankt Martin mit dem Schwerte teilt den warmen Mantel unverweilt.
Andere net su bekannte Strofe:
Félina
Hör Lääve
Als ee va 5 Kenger waaßde Félina beij Papp un Mamm op Guadeloupe op un had at immer Vreud dora, z sänge un z danze. Em Alder va 16 Joohr jäng Félina no Paris, öm do Mathematik z studeere. Met 19 Joohr wooch sö ä Ömstand un kräät bald ö Mäddche, Melissa, trennde sich ävver va häm.
Fisterenöll
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Janneken Pis
Jätt z lääse
Saachjrupp:Dengkmool Saachjrupp:Belljie Saachjrupp:Brüssel
Igualeja
Igualeja es Deel van d autonome Jemeenschaff va Andalusie. Öt litt onjeväär 109 Kilometer van d Provinzhauptstadt. 908 Mänsche lääve do.
Dagmar Metzger
Politik
Em Oktober 2008 ongerstötzde zosätzlich Carmen Everts, Silke Tesch un Jürgen Walter hör Meinung. D jeplaande Waahl wood aavjesaad.
Websiije
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Pollitiker
Roxelane
Sklavin un Sultansvrau
Zo di Zitt woch öt normal, da tön Vrau, di net d Hauptvrau van dr Sultan woch un ä Ömständ woch, aavjeschobe wood. Beij Roxelane leef dat ävver angisch aav. Sö dorf bliive un sujar noch mi Kenger zr Welt brenge. Sö braad öt op zösamme 6. Öm di vöör dä damols praktizeerde Broohrmord dörch Mahidevran’s Jong z schötze, sorchde sö dovöör, dat dä ömjebraad wood, su dat hör Kenger spiir op dr Sultansstohl setze dörfe.
Beljie
Jätt va vreuer
Em Joohr 1830 wood Beljie önö onaavhängije Staat, ö Könnigrich met ö Parlament. Mo sprechd van ön parlamentarische Monarchie. Zwei Volksjruppe deehle sich dat Land. Em Norde lääve d Vlaame, di Holländisch spräche, wojäje em Süde d Walone Französisch spräche. Em Oste va Beljie wäde dütsche Mondarte jesproche. Beede Jruppe vorstönd sich net jott, komme schwoch metnee us, su da töt döck Probleme tösche Vlaame un Wallone joov. Öm önö jangbaare Wäch z vänge, wood öt Land en önö Bundesstaat us Regiune un Jemeenschaffte ömjewandelt. Su entstänge französisch-, dütsch- un holländisch sprächende Jemeenschaffte. Brüssel es d Hauptstadt va Beljie.
Museum Zenkhötter Hoff
Em Jebäude weed jezeecht, wi Zenk gemaad weed un watt mo doruss mache kann. Ävver och drusse stönd allerhand Denger, die met d Industrii va Stolbersch z do hand. Völl Firme hand öt Museum net mi jöbrudde Saache jöschänkd.
Zenk
Op di anger Sii van d jruuße Raum stönd all di Dänger, di us Zenk jemaad woode. Aajevange met d Jässkanne, övver d Kandele bes hän zo d Büdde us Zenk. Watt jedder derekt en öt Oohr vällt, es dr alde Waarel va Nätta. Nätta voor ä Bösbisch bes in d Sövvezijer Joohre met Pääd un Waarel d Melsch us. Nätta un si Pääd send duud, ävver d aue Waarel däm jitt öt noch. Dä steeht en dr Zenkhötter Hoff.
Jätt z Kikke
Saachjrupp:Musejum Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Pi (Bochstab)
Wo öt her stammd
\varpi un \pi\ wodeat ä Byzanz nävveree jebrud. Dat bleed bes zm Meddelalder ösu. Ä Druckschreff vordrängde \pi\ dat \varpi ävver mi un mi. Hüü weed \varpi mä noch en d Mathematik, d Physik suwi ä Astronomie un Technik jebrud.
Silke Tesch
Ausbildung un Berof
Z iisch woch Silke Ärträkkerin un wood dono Industrikaufvrau. 1980 maade Silke önö eeje Betriib op wo s va 2000 bes 2003 dr Zweide Mann (Vrau) wood.
Tutankhamen (Film)
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm Saachjrupp:Ößtrish
Kanalinsele
Websiij
Saachjrupp:Ėnnsel Saachjrupp:Jruußbrittannje
Woiwodschaff Lublin
D Weichsel un d Bug send d bekanndsde Flöss.
1. Sepptämmber
Wat passeed eß
Dr Zweide Weltkresch brecht em Joohr 1939 us.
Striptease
Onger Striptease vorstehd mo d Konst sich op ön erotisch Aar tun Wiiß uszöträcke. Döck läuvd dat ä Nachtklups aav.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vreizitt
Willy Millowitsch
Dä Entertäjner
Hei Wi Tip Top woot enne Flop.
Dä Klefisch
Kommissar Klefisch Krimis: 1990 Ein Fall für Onkel 1991 Dienstvergehen 1993 Tod am Meer 1995 Klefischs schwerster Fall 1996 Vorbei ist vorbei
Skyline Chili
Jätt z lääse
Saachjrupp:För ze Esse Saachjrupp:Firrma
Denisova-Mensch
Jätt övver dat, watt vonge wood
Wesseschafftler us Russland hodde dä Knouch und ä Zaahn vonge, ävver öt fluppde isch ön Wesseschafftlerjrupp van öt Max-Plank-Institut us Leipzig, öt Ärvjott van dr Vängerknouch op zö schlösse. Watt sö örussvonge, had d Wält lustere losse. Dr Denisova-Mensch es ön bes dohen onbekannde Jattung va Mensche, di mä witt met dr Neanderthaler vorwandt es.
Kommunalkreditbank Austria AG
D Kommunalkreditbank Austria AG es ön Bank us Österreich. S wood em Joohr 1958 jejründt, öm Jemeindens än öt Land Kredite z jävve. En d leitzte Joohre werkde s och döck em enternational Jeschäf.
D Kommunalkreditbank Austria AG joov 2008 onjeväär 1100 Lüüh Wärk.
Ovid
Sii Lääve
Ovid hiirode dreimol, di ischte beede Ehe woode jöscheede. Us di zweide stammde enn Doohter. Isch sing dreide Ehe held bes zo Ovids Duud. 8 n. Chr. wood hä op Böschloss va Kaiser Augustus no Tomis, watt hü Constanţa heechd, aavjöschobe. Önö Jrond dovöör wood häm net jönannd. Hä noom ävver a, dat ö Jedicht, dat hä jöschrävve hod un dä Naam carmen et error drooch (op Ripuaresch Ö Jedicht un önö Vähler), dozo vüührde. Aujustus hod vorstange, dat Ovid sisch övver dä Bejreff Famelisch löstisch jömaad höd. Zosätzlich es öt möjelich, dat Ovid jätt van ö Küddelche ervaahre hod, dat öt Enkelkengk va Aujustus jöhad hod.
Börjerliche Demokratische Parteij van d Schweiz
Wi d Partei äntstäng
D Parteij äntstäng us d SVP. Do joov öt Kniiß, weil d Politik z räätsorienteerd woch. Besongisch en d Kantone Bern, Glarus un Graubünden jäng öt huuch her. Vreuer wooch d SVP ön onopvällije Parteij.
Demokratische Republek Kongo
Alljemeenes
D Demokratische Republek Kongo es met 2.345.410 km² öt dreidjrüützde Land ä Afrika. Dova liije öm d 60 % em tropische Räänwald. Dörch öt Land flüüst dr Kongo, met 4.374 km nohm Nil dr längßde Floßß va Afrika.
Jrüützde Städte
Met 11.8 Milliun Äwonner (2017) es Kinschasa d jrüützde Stadt van öt Land. Dono komme met Mbuji-Mayi un Lubumbashi Städt met öm 1 Milliun Lüüh.
Obs
Zo Opß jehüüre Äppel, Banane, Birre, Prumme, Keesche, ävver och Kruschele, Wimmele, Älbere un Brommele jehüüre dozo.
Affköözung (Schriive)
Bëĳm Schriive bruch mer jään_enß Affköözonge. Dat sinn e paa winnije Boochshtaave, oddo Zëijshe, di mer nuur ze nottėere bruch, öm e Woot, enne lange Bejreff, enne Saz, en Bezäĳshnung, odder esu jët ze äsäzze. Dat määt_mo för jewöönlesch öm Plaaz om Papier ze shpare, un övv_och aan de Zigk för ze Lësse, uew.
Quätschbüllspeller
Jätt z kikke
Saachjrupp:Stummfilm
Blasiusdaach
Am 3. Februar fiert de katholische Kirch de Namensdaach vom hl. Blasius von Sebaste, dä de Lejänd noh e'nem Panz et Lävve jerätt hann soll, als dä aan e'ner Feschgrööt bahl versteck wör. Deshalef wierd de hl. Blasius och hück noch bei jede Zort von Hals- un Zandping als eene von dä 14 Nuthelefer aanjeroofe.
Joohr 2001
Sönß
Saachjrupp:Joohr
8. Apprill
Kunnß
D Venus va Milo wood em Joohr 1820 vonge.
13. Määz
Minnsche
Konrad Adenauer wied 1933-zo dä Zick Oovebürjemeister
26. Sepptämmber
Dä säkßuntßvantßishßdte Sepptämmber.
Angola
Dä Naam Anjola kütt van et woord "Ngola", de Titel van de Könninge van de State Matamba un Ndongo, de em 16. bes 18. Joorhondert södlisch van et historische Kongoreisch joof. An d Köste zm Atlantik litt önö Striif Land, ävver dr jrüützde Deel es ö Huchland, dat an sing hüükßde Ställ bes op 2619 m räckd.
The Girl O’Dreams
The Girl O’Dreams, op Ripuaresch wööd mo Dat Mäddche, va däm mo drööhmd saare, es önö Stommfilm, dä em Joohr 1916 en d USA jedriihnd woode es. Dä Schwazz/Wiss-Film wood van d American Film Co. produzeerd.
Joohr 1542
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Michail Chodorkowski
Michail Borissowitsch Chodorkowski (* 26. Juni 1963 ä Moskau) es önö Ongernehmer us Russland un heiß op Rußesch Михаил Борисович Ходорковский. Hä wood als Vörstandsvörsetzende van dr Jukos-Konzern bekannd un steehd seijd Joohr vöör Jericht, weil hä Stüür hängertrocke ha soll. Opjrond van ö Urdeel us öt Joohr 2005 setzd hä vöör 8 Joohr hänger schwedisch Jardinge, ön Stroof, di hä en ö Jevängnis ä Sibirie en d Nööhde van d chinesische Jrenz aavsetze soll. Opjrond van ö zweide Urdeel us dr Dezember 2010 wood hä noch ens vorurdeeld, desmol weil hä bedroohre ha soll.
Al St. John
Jätt z lääse
St. John Al St. John Al
Joohr 2004
Täshnigk
D Atbara-Bröck weed vädisch.
Dütsche Sprooch
Dütsche Sprooche schwaadt mer en Dütschland, Österrich, Liechtenstein, Luxembursch, Deijle vun dä Schweijz, Namibia, Italie, Bellje un Dänemarrek, un en de EU, och emmer als Ampsshprooche. Nit amplesch jidd_et zehouf dütsche Shprooche övverall, bahl en jedem zwette Land op de Ääd kam_mer ein fenge.
Joohr 1899
Kulltuur
Dä Film Cléopâtre wood jedriihnd.
Allerhellije
Bevür et de Zentralheizung joof, wor et em Rheinland Tradition, aff Allerhellije de Wohnung ze stoche un de Wintermäntel aanzetrecke.
Allersiele
Am 2. November, Allersiele (Lateinisch In Commemoratione Omnium Fidelium Defunctorum ), jedenk de Katholische Kirch all verstorvene Siele (Minsche). Zo dämm Daach schmück me om Kirchhoff de Jräver un määt Öhllämpche aan. Weil Allersiele en de mieste Länder keene jesetzliche Fierdaach eß, määt me dat äwe schon am 1. November, Allerhellije.
Venera 1
Venera 1 woch ön van d Sowjetuniun jestarde Raumsond, di dat Land scheckde, öm dr Äädnobber Venus ongersöcke z könne. Sö koom net an dr Planet a.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Venus Saachjrupp:Raumvahrd
The Grim Game
D Hauptrolle spelte Harri Houdini un Ann Forrest. Öt woch och enn van d ischde Rolle va Mae Busch
Eiße
Eiße sät me em Rheinland für Saache, die me eiße (esse) deet. Dat Woord schingk nur om Land bekannt ze sen, denn en Kölle sät me Esse. Eiße eß et Jäjendeel von Vooder für de Dier.
Karakaya-Talsperr
Dat Wasser van dr Euphrat vorsorchd önö jruuße Deel van d Länder Sürie un Irak. Beede maache sisch jruuße Sorch, dat dörch dat jöstaud Wasser beij hönö alles drüüh weed. Doröm wood önö Vordrach jöschlooße, dat sescherställe söll, dat winnichstenß 500 m³ Wasser dörchjölooße weed.
Ursula Stern
Wi Ursula Sobibór erläävde
Sö vorzalld, dat meeßd am Friddach önö Zoch us Holland akoom. Dat leed sich an d Kleer un Saache erkenne, di Ursula kroome moot. Döck wore och Breefe dobeij. Doruss erkannd sö, dat am 6. Aprel 1943 önö Zoch met bes zo 3 Joohr ald Kenger zösamme met d Mamm un önö Daach spiidr Kenger bes zo 16 Joohr met hör Äldere öt Lajer va Vught vorlosse hodde un an önö Friddach ä Sobibór akoome. Zösamme wore dat onjeväär 1270 Kenger. Alle woode no öt Ätreffe ä Sobibór em Lajer III vorjaßd.
Dörch Eiße, dat di Akommende vorstoche hodde un en di Baracke vonge wood, kutt Ursula un di angere Lävensmeddele beij Sijj schaffe.
Dr Opstand un öt Lääve dono
Ursula woss, dat önö Opstand jeplant woch, kannd ävver net di Zitt. Als öt loßjäng, schaffde di Vrau öt, övver dr Stacheldroohtzung z klömme. Sälvs dä Wäch dörch ön Mineveld övverläävde sö. Völl anger Mänsche woode do en d Looht jejachd. Öm z övverlääve schloss sö sich d Partisane a, ön Zitt, di hör schlemmer vörkoom als dä Opendhald em Lajer.
Minnisto Baas
Saachjrupp:Pollitiker
Joohr 1803
Wat_paßßeed_ėß
Dr Altenberger Dom weed skulariseerd.
Pijin
Vorwandte Sproche
Pijin vängd en öt Tok Pisin va Papua Neuguinea, öt Bislama va Vanuatu un öt Torres Strait Creole va Australie sing vorwandte Sproche.
Weisweilers Hennes
Aanjefange hät hä beim VfB Lechenich un wohr dann vun 1949 bes 1952 beim Kölsche BC 01, donoh bes 1954 beim Rheydter Spielverein,  dann 1954 un 1955 beim DFB als Assistänzträäner för de Nazjonaalmannschaff, dann vun 1955 bes 1958 widder beim 1. FC Kölle, un 1958 bes 1964 bei dä Viktoria en Kölle, en dä Johre 1975 un 1976 bei Borussia Mönchengladbach, vun 1976 bes 1980 norrens beim 1. FC Kölle, en dä Johre 1980 bes 1982 bei New York Cosmos, un vun 1982 bes 1983 bei de Grasshopper Club Zürich, woh hä aan enem Häzschlaach jesturve es. Hä litt ävver en der Heimaat en Heddinghoove bejraave.
Pali (Sprooch)
Pali-Kanon
Als dr Buddesmus entstäng, tauchde och d ischde Rede va Buddha op, di hä ävver en d Sproch Ardhamagadhi jehalde had. Sing Rede un Ansproche woode ävver mä wiirvorzalld un net opjeschrävve. Mä dr Pali-Kanon, dä ä Pali jeschrävve es, vührd all di Rede op. Dä stammd us öt 1. Jahrhondöt v. Chr. Sälvs hüü wäde ä buddestische Klüster noch Schrefte ä Pali vorfasst, öm sö a anger Klüster z schecke, di di Landessproch net vorstönd.
Salomone
Jätt va vreuer
Dä Spanijer Mendanas entdeckde d Salomone em Joohr 1568, ön Insel, di bes dohen at van d Melanesier böwond woode woch. No singe Duud jängö ävver all di Ongerlaare vorloore, di hä erstald hod un di Insele woode wärm vorjeiße. Isch 1767 koome d Ängländer wärm no d Salomone. Di wosse ävver janet, dat d Spanijer sisch dat Land at onger dr Naahl jöresse hodde un kekke sisch op di Insele öm. Övverall stäng dö Vaahn va Ängland, ö Zeeche, dat di Insele hönö jöhood.
20. Määz
Der zvanzishßte Määz.
Joohr 1976
Kulltuur
Öt ischde Oktoberfess va Cincinnati
Literat
Literate verzälle
Un jez sidd ehr dran!
Dat zweide Lääve van dr Mathias Pascal
Woröm öt en dä Film jäng
No ön Zitt nämmt Mathias an ön Jeistersetzung deel, beij dör häm us si Zemmer öt Jeld jeklaud weed. Dorophän had hä d Naaß voll un vährd wärm zöröck en sing ald Heemöt. Do erläävd hä ävver jätt, dat häm d Hoore z Berch stoh lätt: Sing Vrau Romilde had ö zweide Mol jehiirod. Z iisch hod hä vöör, beij hör z bliive, ävver als hä vassstelle moss, dat sö ö Kengk van dr zweide Mann had, entscheed hä sich angisch un well wärm zöröck no Rom vahre. Önö kotte Besöck op dr Kerchhoff, öm sich sii eeje Jrav z bekikke, moss ävver noch se. Usserdäm hold hä sisch va enne, dä sing Famelisch Jeld jeklaud hod, dat wärm zöröck.
Feria del Sol
miniatur|left|Öt Fess weed opjebouwd D Feria del Sol es ö Sonnefess övv ön Sonnemess. Öt es och als Carnaval Taurino de América bekannd. Mo viird öt jäddes Joohr ä Mérida, Venezuela.
Stüp
Saachjrupp:Mode
Audrey Chapman
Donävver entstänge aver och Filme wi „Wildfire“ us öt Joohr 1921 övv „Garrison’s Finish“ us öt Joohr 1923. Dono hood sö op Filme z maache. Tösche 1918 un 1923 braad sö öt op zsamme 10 Stöck.
Jean Jenniches
Zick der 1930-er Johre hät hä jeschrevve. So joot wi nuur op Platt. Vun imm jidd_et Verzällscher, Rühmscher, Bütterädde, Hüerschpellscher, Poppeschpellscher un Einakter för de Bühn. De miehste Saache jon övver janz nomaale Lück en Kölle, wi se jelääf han un sesch jezängk han un wider verdraare han, sich henge eröm dorsch de Zäng jetrocke un vüre eröm fründlesch der Hoot jetrocke. Ävver och vun dä Äleebneße uß singe Kindheit hät hä jeschrevve. Ald em Johr 1939 hät hä met däm Stöck „Gräfin Wooschtemann“ et Publikum vom Hänneschen beeindruck un sesch ene Name jemaat. Hä hät dann för et Hänneßje, för de Poppesetzung, för dä Sender Kölle un spääder der WDR, för de Kumede, un andere jeschrevve. Dat Schriive hät hä si Levve lang nit mieh opjehoot, un singe Lässer un Zohüürer vill Spaß und Freud domet jemaat.
Jenna Jane
Jenna als Model
Jenna Jane wood dörch hör Optrette beij Erotikmesse bekannd. Su woch sö ä Athen, Mailand, Lissabon un Bukarest z see. Hör Beld vängd mo och op Erotikkalendere.
Schofskäld
Dr Jrond vöör d Schofskäld es dorä z söcke, dat Land un Wasser sich ongerscheedlich flott erwärme. Dodörch beld sich övver Europas Land ö Tiifdrockjebiit, watt kald Loff va Norde aträckt.
Manfred Robert Stefan Bierganz
Si Lääve
Manfred Bierganz hod Vreud dora, sich met sing Heemöt z beschäftije. Su schreev hä övver d Regiun Oche un leed dobeij och Breenich, Wöschele un Mönster net us. Hä bleckde ä sing Werke döck zöröck op d Zitt va Adolf Hitler un dat, watt dä ä Stolbersch un Ömjävvung aarichde. Su schreev hä och övver d Jüdde ä Stolbersch.
Manfred Bierganz storv unerwaad am 7. Februar 2000.
17. Sepptämmber
Websigge
0917
Lordi
Websigge
Saachjrupp:Bänd
Leßß met Sönderfäll bem Dattum
Joore 1700 beß 1712 en Shveden un Finnlannt
Em Joa 1753 sinnde Schvede dann nom jregorijanishe kallendo jewääßeld.
30. Novemmber
Dä drissichste Novämber eß dä läzte Dach em Novvemmber.
Joohr 1865
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Ben Turpin
Si Lääve
En d Joohre öm 1920 woch Turpin enne van d bekanndste Schauspellere. Nävver kotte Filme driihnde hä 3 lang Filme, di ävver net all erhalde blävve send. Watt Turpin besongisch jott kond, wore Parodie op Stöcker us anger Filme.
7. Apprill
Dä sibbente Apprill.