cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indojermanesche Sprooche
Verwandtschaff zwesche dä Sprooche
Att vür 500 Johr sen dä Jelierte Ähnlichkeete zwesche verschiddene europäesche Sprooche opjefalle. Zom Beispill zwesche Lating, Ald-Jriechisch on Deutsch. Paar Wörd kunnt me widdeäkenne on och de Jrammatik wor zom Deel ähnlich. Nemme me doför ens uns Platt (wat jo en Zort Deutsch ess) on dat Lating, wat dä een udde andre vleech en de Schull metjekräje hät: du laachs heeß do tu rides. Op de iërschte Blick jar net esu ähnlich. Ävve me moss schonn e bessje jenaue droplure. Dat du on tu ess jo att ens fass etselve. On bei däm zweite Word sitt me zemendens, dat die allebeids e -s hingendraan krijje (laache wiërd zo du laachs; on ridere wiërd zo tu rides.) Do hät et sech natürlich noch lang net met. En ander Beispill sen de Zahle: drei ess tres, sechs ess sex on sibbe ess septem.
Schotzstaffel
Jätt z lääse
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Zweide Weltkresch Saachjrupp:Nazizick
Jerry Brown
Si Lääve
Jerry es dr Jong van dr vreuere Juverneur va Kalifornie Pat Brown. No singe Schüllaavschloss hod hä vöör, Pastur z wäde, entscheed sisch ävver angisch. Hä studiirde d Molerei, ändernde dat ävver wärm un wood Räätsvordriiner, ö Studium, dat hä ä Yale maade. Em zweide Aalouf schaffde hä öt, Räätsvordriiner z wäde, önö Berof, däm hä ä Los Angeles nojäng.
En d Joohre 1976, 1980 un 1992 vorsood hä Präsident z wäde, scheiterde ävver at am Aavang. 1982 joov hä singe Poste als Juverneur va Kalifornie op, ävver och dono bleed hä met d Vengere net us d Politik. Su woch hä va 1998 bes zm Joohr 2010 Börjermeester va Oakland.
Hannah Chaplin
Hannah woch zweimol vorhiirod, wobeij öt ischde Kengk Sidney John Hill us d ischde, Charlie dojäje us d zweide Ehe stammde. Hörö Könstlernaam woch Lily Harley.
Em Joohr 1921 holde hör Kenger sö en d USA. Charlie koovde hör ö Huuß un sorchde vöör sing Mamm. Sö wood ävver ni janz jesond.
Lutz Heilmann
Lutz Eberhard Heilmann (* 7. September 1966 ä Zittau) es önö Pollitiker us Dütschland. Hä jehüüd d Parteij D Lenke a.
1. Oktoober
Websigge
1001
Warren G. Harding
Warren G. Harding en d Politik
thumb|Em Joohr 1921 weed Warren Harding ä si Amt äjesatze Beij d Präsidentschaftswahle va 1920 troon Harding jäje dr Demokrat James M. Cox suwi als zweide Mann Franklin D. Roosevelt an un had dobeij jewonne. Hä vorsood d Amerikaner wärm zöröck zm normal Lääve z vüühre, dat dörch dr Ischde Weltzkresch dörje braad wode woch. Dobeij holpe häm Filmstärcher wi Al Jolson, Lillian Russell, Douglas Fairbanks un Mary Pickford. Öt Jeld stammde zm Deel va Thomas Edison, Henry Ford un Harvey Firestone. Zosätzliche Hölp vong Warding dodörch, dat beij di Waahl öt ischde Mol Vraue met aavstämme dorfe un sing Vrau als Hölp beij dönö jott aakoom. Völl Skandale, beij dönö Harding joo Vreund schünn Stelle vorschaffd ha soll, broche häm bo öt Jeneck. Dobeij kutt mo Harding sälvs ävver nüüß nowiise. Watt bewesse wood, dat woch, dat hä övver Joohre ö Küddelche met en 10 Joohr jönger Vrau hod. 50.000 Dollar wode jezaahld, damet dat net örus koom. Zosätzlich hod hä ön Doohter met d Doohter van önö Vrönd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Präsident (USA)
24. Novemmber
Dä vierunzwanzichste
Joohr 1962
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Alice Lake
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Mérida
Bekannde Lüüh us Mérida
Zo d bekanndste Mänsche, di ä Mérida jeläävd hand, jehüre Ignacio Andrade, dä tösche 1898 un 1899 Präsident van öt Land woch, Román Delgado Chalbaud, önö Jeneral, d Schriiver Tulio Febres Cordero un Mariano Picón Salas suwi d Komponistin Alba Quintanilla.
Friedrich Zelnik
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schauspeller Saachjrupp:Regisseur
Miley Ray Cyrus
Musik
Em Wachsfijurekabinett va Madame Tussaud es hör Fijur ussjestalld.
Homo habilis
Homo habilis es ön usjestorve Zoot van d Jattung Homo. Knouche woode ä Ostafrika jevonge, di tösche 1,8 un 1,4 Milliun Joohre ald send.
Versoote Anschlaach op de Haupbahnhoff von Bonn 2012
Wat me zeirsch erusjekräje hät
Noch e Problem ess, dat de Deutsche Bahn de Bonne Bahnhoff net met Video övvewaach hät. Doröm hät me keen Belde vom Bahnsteich, sondern nur welche us'm McDonald's on vom Plaaz vür ëm Bahnhoff. Wie sech erusjestallt hät, wuerdte nur die Bahnhöff von "jrooße Metropole" övvewaach on do hät Bonn net met beijehuurt. Späde hät de Deutsche Bahn ävve äklärt, dat se och en kleenere Städt jetz Övvewaachung enführe wollt.
Wat späde noch bekannt wuerdt
Am 11. Jannowar wuerdt jemeld, dat me en däm verdächtije Spoottäschjen e Hor jefunge hatt, dat ënem Europäe udde Nood-Amerekane jehüüre dät. Noh dä iërschte Ungesuchung kunnt me dovon usjon, dat et blond jefärv wor. Ob me domet ën DNA-Analys maache kann, bleev ävve onklor.
Bahr al-Arab
miniatur|left|Dr Vorlouf van dr Bahr al-Arab Dr Bahr al-Arab, dä och dr Naam Kiir drät, es önö Floss em Südweste van dr Sudan.
Südsudan
D Landschaff van dr Südsudan
Dr Norde van öt Land wiißd völl Strüsch un Bende op, dr Süde dojäje Tropische Räänwald, d. h. emmerjröne Bösch met völl Vöchtichkeet.
Wä em Südsudan läävd
D meetzde Mänsche em Südsudan send Christe, watt sö van d Mänsche em Norde ongerscheed, wo meeßt Moslems lääve.
9. Dezemmber
Der nüngte
Knoss
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Konrad Adenauer
1904 hiiroode Adenauer Weyers Emma. Sei krääte 3 Kenger. Emma storv am 6. Oktober 1916. Adenauers zweide Vrau wood Aujuste Zinsser, met hör hott hä 5 Kenger. Aujuste storv 1948 dörch jätt dat d Jestapo vorursacht hott.
Si Lääave vöör dr Zweide Weltkresch
Ä Köllö wood hä am Äng vam Ischte Weltkresch dr Graupenauer jenannt. Hä hott vöör d schlääte Zitt no dr Kresch vöör d Köllner Jäsch jehamstert.
Ussepolitik
Vöör Adenauer woch d ussepolitik siirhr wichtich un nävver si Amt als Kanzler woch hä tösche 1951 un 1955 Ussemenester. Dobei laat hä völl Jöweet op d Beziehunge zo d Westalleiirde, besongisch d USA. Hölp kräät hä vöör d Montanunion, EG un öt Euratom dörch dr Marshallplan.
Websigge
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Bundeskanzler (Dütschland)
Zoo va Baku
Jätt va vreuer
Dr Zoo va Baku wood em Joohr 1928 op ö jebiid opjemaad dat no Lunacharsky benannd woch. Hüü drätt dä Park ävver dr Naam va Nizami).
Spiir wood entscheede dat d Jäjemd öm Narimanov rayon vöör Deere un Planze d beidzde Eck wör. Öt durde net lang on mo vong a önö 45 Hektar jruuße neue Zoo z bouwe. Z isch wood ävver mä önö kleenere met 2,24 Hektar aajelaad, dä spiir vorjrüßert wäde solld.
Corbin Bleu
Corbin Bleu (* 21. Februar 1989 ä Brooklyn, New York, als Corbin Bleu Reivers) es önö Schauspeller un Sänger us d USA. Hä wood dörch dr Film High School Musical bekannd.
16. Oktoober
Der sexeendte Oktoober.
Sprooch
Opbou
Shprooche hann enne Fürat an Wööt, wo drahn mer de ëijnzellne Shprooche äkänne kann. För jewööhnlesch deiht mer en Reih vun dä Wööt henger enander hange beim Kalle, un beldt esu ene Saz en dä Shprooch. Doför, wi mer dat määt, jitt et Rääjelle. Di senn en alle Shprooche angersch, un jehüüre zo dä Sprooch, als ene faßte Beshtanddeil. Jenou esu kam_mer Säz henger enander hange, öm ene Senn ußzedröcke, wo eine Saz nit jenooch es. Un esu wigger. Janz kumpläxe Saache kumme als ene lange Kall, odder als e Shoushpell, en Oppföhrung, odder en Böösho dohëo.
Joohr 1907
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Luxemburjesche Sprooch
Sitwatioon em Land
Söns benutze de Luxembuerje ehr Sprooch vill. Et jit keene Trend, op et Huhdeutsch ömzewechsele, su wie't en Deutschland de Fall ess. Die mieste enheemesche Radio- on Fännsinnsstatioone sen op Luxembuerjesch on selëvs om Amp udde vür Jereech wiërd et jesproche. För de Uslände, die em Land läve on/udde ärbeede, wääde Kurse aanjebodde, för de Sprooch ze liehre.
Beschrievong von de Sprooch
Trotzdäm hät et, wie bovven att jesat, singe Uersprung en ënem moselfränkesche Dialekk. Wäll et Moselfränkesch eng mem Ripoaresch verwandt ess (zesamme nennt me se Middelfränkesche Sprooche), finge mir och vill Ähnlichkeete met unsem Platt. Donevve jit et natüerlich Ungescheed. Övve beede welle me hee ëns ëne kuerten Övveblick jäve.
18. Aujußß
Der achzehnte Aujußß.
Michaela Tabb
Billardspellerin
Michaela spelld sälvs Poolbillard un jöwonn domet och d Vraue-WM em Joohr 1999. Va 1997 a woch sö Schiidsrichterin.
Bielefeld
Bielefeld is e Städtsche in det bundeslandje Nordrhein-Westfalen, em Rejierungsbezörk Detmold
Joohr 17
Minsche
10er
Turm ohne Naam (Oche)
miniatur|D ald Stadtmuur met dr Turm ohnne Naam (D Nommer 62 op öt Beld) Dr Turm ohne Naam woch önö Turm von d Zweide Stadtmuur va Oche, di tösche 1300 un 1350 öm d Stadt Oche jebouwd wood. Häm jitt öt hüü net mi.
Nordkorea
Nordkorea es önö Staat ä Ostasie un litt op dr nördliche Deel van d koreanische Halvinsel. Öt es enne van d winnije vorblevve stalinistisch usjerichde Staat. D Hauptstadt va Nordkorea es Pjöngjang un had onjeväär 4 Milliun Bewonner.
Burning Man
Burning Man ä San Francisco
Aajevange had dat em Joohr 1986, als Larry Harvey am Strand va San Francisco met 20 Persune ä Fess viirde. Hä soll Ärjer met d Leevde jehad ha. Dat Fess wederholde hä jeddes Joohr, wobeij d Zaahl van di Mänsche, di dr Burning Man besoote, jrüüßer un jrüüßer wood. Als 1990 vorboone wood, di Strühpopp am Strand z verbrenne, entscheed Larry Harvey sich, em Joohr 1991 dr Burning Man en d Wüste va Nevada z viire. Un su bleed dat.
Joohr 2007
Weetschaff
ITIL V3 kütt am 1. Juli öruss.
Funktionelle Analfabetismus
Websiije
Saachjrupp:Ussbeldung Saachjrupp:Züschologie Saachjrupp:Wikipedia:Övversätzung van d Wääch
Blieërhei
Neuisjtroas en de jrens
Vuur en noa d'r krig woeëdt veul jesjmoekeld oppen Blieërhei. Uvveral lofet de jrens. Durch de Sjlak is veul botter en kaffe jejange. En op de Neuisjtroas worp me de sjmoekelwaar jeweun uvver d'r droad hen went jenne beambte loeret en or houw me ónger d'r weeg jejrave van de eng zie van de Neuisjtroas noa de anger zie. De Neuisjtroas woar enne weeëg dae i de lengte jesjplitst woar. Aa de eng zie wone Duutsje en aa de anger zie wone Blieërheidsje. Doa woar uveral hoere droad jesjpanne en doarum kallet me van "het ijzeren gordijn" van Blieërhei. De Hollendsje koel vèlt waarsjieknlik ónger Blieërhei. I jidder jevaal zunt veul miengange, die ónger de hoezer lofe en woavan nor ummer sja óngervónge waedt.
Llŷn Coastal Path
Jätt övver dr Wäch
Öt Gwynedd County Council suwi öt Countryside Council for Wales had di Sträck zm Wandere vörbereid. Schünn es dr Llŷn Coastal Path dodörch, dat hä völl Lüüh onbekannde Bochte, schünn Köstestöcker un winnich besoode Häfe suwi d kleng Städtcher Caernarfon un Porthmadog zeechd.
Avata (Kompjutorei)
Ene Avata ess en Zoot Beld odder Fijur en Kompjutere, wat wie en Pop em Thiater för ene Minsch shteiht. Et jit se als nomaal unbewääsch Belldsche, als Animeete Jraffikke, un och met künnßlejje Shtemm, ävver dat eß sëllde.
Bööscho
Saachjrupp:Kompjutorëij
Fouad Mebazaâ
Weblinks
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Gertrud Eulrichs
Jätt z lääse
Saachjrupp:Hexejachd Saachjrupp:Frau
Bochstabesallaat
Ander Bezëishnonge
Der janz besonöndere Kompjutojeck säät och jän änglėsch mojibake udder japaanėsch 文字化け doför, kleng beeds onjeväär ˌmɔdʒi'bake, dat eß esu äänlesch wi Mǫschibake. Dat Woot küt och uss_em Jappaaneėsche. 文字 (moji) eß Letter odder Bochshtave, un 化け (bake) bedügg Verwandelong, udder Dorjeneijn, dat küt fun 化ける (bakeru), un dat bedügg „koßtümeet opdouche“, un „sing Form verändere op …“, un „sesch noh_m Schlääshte wandelle“.
Ongerneehme Rhingübung
D Hood weed vorsänkd
D Prinz Eugen wood net jötroffe, ävver beij d Bismarck wood öt Brennstofflajer jötroffe un 1000 Tonne Öl leefe us. Och dr Stromkaste kräät önö Treffer aav, watt dozo vüürde, dat dat Scheff net mi 30 Knote flott vaare kutt.
Ruth Bancroft Jaade
Dr Ruth Bancroft Jaade es ö onjeväär 10.000 m² jruuß Stöck Land ä Walnut Creek em US-Bundesstaat Kalifornie. Öt es dodörch bekannd, dat do mi als 2.000 Kaktöse, Vettplanze un Kröppelstrüch waaße, di us Afrika, Australie, Nord-, Meddel- un Südamerika no do braad woode send.
Jätt va vreuer
Met dä Jaade vong öt em Joohr 1950 a, als dö ischde prevat jesammelde Planze aajebouwd woode, di Ruth Bancroft planze leed. Öt es bekannd, dat dr ischde Kaktös önö Aeonium woch, däm sö do en d Ääd jestoppd hand.
Hela Felenbaum-Weiss
Hela Felenbaum-Weiss hosch met Mädschensnaam Felenbaum. Sö wood aam 2. Januar 1924 ä Lublin (Pole) jeboore un storv 1988 en d israelische Stadt Gedera. Hela övverläävde als enn va 7 Vraue öt Vornichtungslajer Sobibór.
Lakinsk
Jätt z lääse
Saachjrupp:Rußßlandt
Moulin Rouge
miniatur|left|Moulin Rouge
Jätt va vreuer
Spiir jäng öt mi öm Operette un Revue, di d Lüüh en öt Huuß trocke. Va 1955 a wood öt zm Meddelponkt van de dinner-spectacles, wobeij öt Chanson öt Volk aatrock. Önö Ömbouw em Joohr 1964, beij däm ö Aquarium op d Bühn entstäng, vührde dozo, dat nackde Dänzerinne optroone un em Wasser schwomme. Bes zm Joohr 2000 schreev öt Moulin Rouge dann ruuh Zaahle un öt jäng isch em Joohr 2001 wärm berchop, ongerstötzd dörch dr Film Moulin Rouge us öt Joohr 2001.
Joan Baez
Joan Baez (* 9. Januar 1941 ä Staten Island, New York / USA als Joan Chandos Báez) es ön Sängerin, di met Folk-Musik va sisch mulle maade. Besongisch en d Zitt van dr Vietnamkresch wood sö bekannd. Hörö Spetznaam woch „öt Jewesse un d Stemm van d 1960er“
Hör Lääve un d Musikk
Joans Papp troon us d Katolische Kerch us un wood methodistische Pastur. 1914 trock hä met sing Famelisch no New York. Öt duurde net lang un d Famelisch wood z Quäker. Opjrond va singe Beroff woch Joans Papp jezwonge, döck ömzöträcke, su dat Palo Alto, Boston, Paris, Rom un Bagdad ön Zitt lang Heemöt wood. Nodäm Joan Baez em Joohr 1956 ön Reed va Martin Luther King jehood hod, schengkde hörö Papp si Mäddche d ischde Jitta. Domet woch dr Jrondstee vöör hör Lääve met d Musikk jelaad. Dr Klang van d Musikk, di dö schwazze Marikaner spellde, hat Joans Musikkvorständnes jeprächd.
Joohr 1931
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Diana Spencer
D Zitt met Prenz Charles
Em Alder va 19 Joohr worp Prenz Charles ö Öjelche op di jong Vrau. Vöör di zwei vong ön schünn Zitt a. Am 24. Februar 1981 vorlobde sisch beede. Em sälve Joohr hiirode sö. Dat woch am 29. Juli 1981 en d St. Paul’s Cathedral ä London.
Am Aavang van d 90er Joohre klappde öt tösche Diana un Charles net mi ösu jott, un bald wood dova jesproche, dat sö sisch scheede losse wöhle. Usseree jänge di zwei dann och em Joohr 1996, önö Beschloss, däm sö at 1992 jetroffe hodde. En d Ziidunge wood dova jesproche, dat Charles öt Camilla Parker-Boles net us dr Kopp kräät. Dat vührde dozo, dat Diana och net mit Königliche Hoheed jenannd wäde dorv.
Hexejachd va Oche
Jätt z lääse
Saachjrupp:Oche Saachjrupp:Hexejachd
Aeonium
miniatur|left|Aeonium Aeonium es ön Vettplanz. Dä Naam kütt us öt Jriichische un leid sisch van öt Wood „αίώνιος“ aav, watt em Ripuarische met „iiwich“ övversatze weed.
Joohr 1934
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Neglect
miniatur|Neglect: Dä ä [[Gelb|Jääl jemolde Deel es kapott]] Neglect es ön Krankheet van öt Jehirn, beij dör di betroffe Persun enn Siij va si Jesechtsveld net mi wohrnemmt. Sälvs d lenke Hälvde va singe eeje Liiv rejestreert hä net. Neglect kann d rääte un d lenke Siij betreffe.
Charles Dana Gibson
Sii Lääve
Dörch dr Ischde Weltkresch vorloor öt Gibson Girl a Bekanntheet un Charles Dana Gibson vong a, mä noch vöör d Vreud z zeechne, trock sich 1936 sujar janz ä si Prevatlääve zöröck.
Joohr 1819
Sönß
Saachjrupp:Joohr
Air Labrador
D Jesellschaf wood em Joohr 1948 jejründ. 1983 wääßelnde dr Besetz als Roger Pike Eejedömmer wood.
Joohr 1932
Minnsche
Dat Beld Nackte, jröön Bläär un Büst wood jemold.
Saachjrupp:Joohr
Lindt & Sprüngli
1935 wood önö Vortrach met d Firma Monheim ongerschrävve, dät öt Lindt & Sprüngli ermöjelichde, sing Schokolad och ä Dütschland zu fertije. Dat maade ävver angere Fime vöör Lindt. Ische m Joohr 1988 laad Lindt sälvs kooß un bouwde ä Wärk ä Ooche.
Nulled
I Nulled ligke Jroeës- ('t aod deel) en Kling-Nulled (Nederlands: Groot en Klein Nulland) es buurtsjappe van Kirchroa. In Kling Nulled bevingk zich d'r koelsjaad.
Nordstar
Nordstar vong am 16. Juni 2009 a. Damols hodde Lüüh met jenoch Jeld us Norilsk va Sterling Airlines un TUIfly 3 Boeing 737-800 övvernomme. 2010 koome 2 zosätzliche Boeing 737-800, di vreuer vöör TUIfly vloore, dozo. En dat Joohr wood och önö Vordrach met KrasAvia ongerzeechned. Dorä stäng, dat va 2011 a, ön neu Vluchjesellschaff jejründ wäde soll, dörö Setz ä Krasnojarsk se soll.
Wä en ö Vluchzeuch va Nordstar vlütt, dä kann domet no Montenegro övv Ägypte vleeje. Ävver och Städt ä Russland stönd op dr Plan.
24. Aujußß
Wesseshaff un Täshnigk
Pluto weed em Joohr 2006 zm Zwerchplanet ernannd.
Bier (för ze drinke)
Süch och
Divärrse Biersoote
Bönnsch Jlas
Doför han di do en extra Aat Jlas, wat wie dat Bier Bönnsch jenannt weed. E Bönnschjlaas eß e bessje wie en breide Kölschstang, e bessje krumm jeboore un op de ein Sigg on noch als wie jet ennjeblötsch, ävver jannz fing för de Fengere vun dä Hand wo mer med drinke deit. Et es jeforremb wie enne Handjreff, un de krumme Sigg es däm Kopp fun däm Drenker zoojewandt. Esu jesinn, es dat e jannz erjonomesch Jlas, kam mer jood druss drenke un sijj e Bierche süffelle.
Websigge
Bonnsch Jlas Bonnsch Jlas
Wengkter
Dr Wengkter es nävver öt Vröschjoohr, dr Sommer un dr Herbst enn van d viir Joohreszitte en d jömääßichde Zone van os Ääd.
Appel
Saachjrupp:Planz
Joohr 1577
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Ramsj
Ramsj waor inne band oes Kirchroa. Ramsj maachet popmoeziek noadat Weerwaas alling nog vasteloavendsmoeziek maachet. Mit Paul Weelen, René Quanjel, Thei Hanssen, Reinier Vrouenraats, Ramon Dirks en Sven Derix.
Vröschjoohr
Saachjrupp:Joohreszitt
Pro-oplöößbare Jrupp
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mattematigk
Sonndaach
Saachjrupp:Daach
Botanische Jaade va Mérida
Dr Botanische Jaade va Mérida es önö botonische Jaade en d Stadt Mérida en dr Staat Venezuela.
Dä Jaade es 44 Hektar jruuß, di d Uni dovöör vorschenkd hod. Dat janze Stöck wood opjedeehld jenodäm, watt vöör Planze do waaße. Dat jrützde Stöck es Bösch. Dä botanische Jaade litt em Norde va Mérida tösche d Flöss Albarregas un Mucujún.
Wochedaach
Bëij onß sin de eezte fönnef Daare en der Woch de Wärrekdaare, der Samßdaach eß esu dozwesche un eß för de miihßte frëij, un der Sunndaach eß ėmmer enne frëije Daach. Dat kütt uß de Bibel, wo joh dren shtëijt, dat der leeve Jodd am sibbentde Daach noh dr Schöpfong eeds enß e Päußje jemaat hät, un dat sůll unsere Sunndaach sinn.
Mario Minniti
miniatur|left|250px|Minniti als Model em Alder va 16 Joohr vöör öt Beld Boy with a Basket of Fruit|Jong met dr Körv voll [[Obst|Opß.]] Mario Minniti (* 8. Dezember 1577; 22. November 1640) woch önö Könstler us Italie, dä no 1606 op Sizilie jewerkd hod.
Julia Gillard
Hör Lääve
1998 wood Julia ön Aavjeordnete van d Australian Labour Party un domet em Parlament va Australije. Dörch dr Röcktrett va Kim Beazley steech sö als Chefin van d Oppositiun op.
George Washington
Vorfassungskonvänt
Öt duurde bes zm Joohr 1777, iih sisch d Parteije zo önö Vorfassungskovänt troff. Tösche Mai un September 1787 taachde s do un am Äng stäng d Vorfassung van Amerika op öt Papiir. Als enne Deel wood vassjelaad, dat dr neue Staat önö Präsident ha sold. Am 4. Februar [1789 wäählde s George Washington zm ischde Staatsovverhaupt van dat neu Land. Di Waahl wooch ööhne Jäjestemme. Beij d zweide Waahl viir Joohr spiidr joov öt drei Persune, di sisch net entscheede woohle. Am 30. Aprel 1789 wood George Washington voreidicht. John Adams wood singe zweide Mann.
Saint-Nazaire
Dr Naam
Saint-Nazaire had dr Naam van dr Hellije Nazarius.
Dr Haafe
Dr Haafe va Saint-Nazaire es dr viirdjrüützde va Frankreich. Ä sing Werfte wäde Krüzzvahrtscheffe jebouwd, doronger d Queen Mary 2.
Sjang Habets
Sjang Habets woar zie laeve lank psychiater. Hae sjrief in 't Oeësjbiks, mer laeft in Goirle. In 2005 versjeen van häöm Reubemich (LiLiLi 45), eine roman euver 't dörp van zien jeug.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schriiver
Terwinsele
Kirch
De kirch van Terwinsele is i 1921 jebouwd noa ontwerp va architect Hubert van Groenendael. I 1939 is noa ernse koelsja, woabei koepele verrammeneert woëtte, nui jebunger aajebraad. I 1950 is d'r boam vernuit, en i 1970 hant ze d'r altoarboam jeënderd.
Konzentratiunslajer Vught
Dat Konzentratiunslajer Vught, dat och als Konzentratiunslajer Herzogenbusch bekannd es, litt ä Holland und deende völl Holländer als Dörchjangsstatiun zm Vornichtungslajer Sobibór.
Ron Weasley
Ronald "Ron" Bilius Weasley, in 't Hollensj Wemel, (1 meëts 1980) is ee personage in J.K. Rowlings höar Harry Potter-bucher. Dit personage is bis noe tsau in alle Harry Potter filme jesjpieëld durch d'r Rupert Grint.
Bross
D Produktiun va Melch es eejentlich di Opjaav, di ön Bross nüdisch maad, ävver wenn mo sisch d Bröss va Säujedeere akikkd un di met d Bröss va Vraue vorjlichd, dann sitt mo d ärje Ongerscheed en d Jrüüde. Bröss va Vraue send em Vorhäldnes jrüüßer als di bei Deere. Doruss schlösse d Wesseschaffler, dat Bröss och vöör d Männer do send un dönnö jett z kikke beene solle, s dodörch heeß op Vraue mache.
Straik (Film)
Övver dr Film
Straik woch enne van d ischde Filme, di Eisenstein jödriihnt had. A völl Stelle sitt öt bo ösu us wi en öt Theatr. Dr Film kütt onö ön Hauptpersun us. Öt jitt och kenn Schauspeller, di bökannd send. Lüüh us öt Volk, di Vreud am Spelle hand, woode ä Kostümme jöstoppd un spellte.
Daughters of Today
Daughters of Today  es önö em Joohr 1928 jedriihnde Stommfilm, dä ä Lahore, dat hüü z dachs zo Pakistan jehüüd, entstange es. D Rejisseur woch Shankradev Arya, d Produktiun övvernomm G. K. Mehta. D Hauptrolle spellte A.K.Kardar, Wilayat Begum, M. Ismael, Vijay Kumar, Heera Lal, Master Ghulam Qadir suwi G.K. Mehta.
Ääzezupp
Besondes jään deht me Ääzezupp em Rhingland esse. Do ess se su belieb, dat mer ehr schunn Leedche jewidmet hät. Do heeß et zom Beispill: ''Erbsensuppe ist ein Essen, das wohl jedem schmeckt. / Dreimal hoch noch heut dem Manne, der sie hat entdeckt!'' (Dat dat ene Mann wor, dä de Ääzezupp entdeck hät, darv doch bezweivelt wääde. Ävve su sen evvens de Männe: Koche welle se net, ävve de Jerichte erfunge, dat hann se...)
Zweide Weltkresch
Dr Kresch jäje Pole
Am 1. September öm 4:45 Uhr jäng dr Zweide Weltkresch em Joohr 1939 los. Dütsche Soldate jreffe Pole a, wobeij dat Land dörch d Anjreff övverraschd wood. Önö Kresch woch ni erkläärd woode. Em Jäjedeel. Hitler däng ösu, als ov Pole dä Kresch ha woohl, dö Dütsche wärm un wärm jeärschd höd, sälvs Agreffe simeliird höd. Dobeij hod d Armee va Pole, di zwar völl Soldate hod, ävver mä ald Waffe besoss, kenn Schangß jäje d dütsche Armee. Ängland un Frankreisch erklärde Dütschland am 3. September 1939 dr Kresch, womet di anger zwei Jruuße ä Europa, Russland held sisch jo wäje singe Vordrach met Hitler noch us dr Kresch öruss, en dr Zweide Weltkresch vorwäggelt woode.
Russland övvervälld Finnland em Joohr 1939/1940
D Russe hodde jeplant, janz Finnland z erobere, watt ävver net fluppde. Öt woch d Finne sujar ön Zitt lang jelonge, d Russe op z halde. Isch em Februar 1940 woch öt d Russe jelonge, wichtije Positiune van Finnland z bösätze. Am 13. Februar 1940 ongerzeechnede beede Länder dr Vordrach va Moskau, dä rejelde, wi beede zo önanger stönd. Finnland joov önö jruuße Deel va si Land op, bleed ävver önö onavhängije Staat.
Jugoslawie
Dat Land wood ä 10 Deeler ongerdeeld. Su entstäng önö onaavhängije Staat Kroatie. Och ö Serbie wood jebeld ävver övverall mischde d Dütsche met un em Jrund woore dat mä Vasallestaate, di op öt Papiir entstänge. Ä völl van d Länder koom öt z jruuße Kreschvorbreche, Konzentratiunslajere woode jebeld un völl Mensche storve.
Dr Övvervall van Russland
Am 1. Aujust 1944 ongernomm d polnische Heemötarmee önö Opstand ä Warschau, dem d Dütsche net ongerbänge kutte. S woore z schwach dozo woode. Aavang 1945 drong d russische Armee va Warschau kommend no Norde vöör un schnett Ostpreuße aav un aavangs Januar stänge s onjeväär 80 km vöör Berlin. Am 25. Aprel [1945 wood van d Russe dr Reng öm Berlin jeschlooße. Als sisch am 30. Aprel 1945 Adolf Hitler sälvs öt Lääve noom, hod dat Rejiim singe Vührer vorloore un 2 Daach spiidr, am 2. Mai 1945 joove d Dütsche Berlin op.
Oche
Dä beste Punk för över de Stadt ze luure iss dä Lousberch. Dat beröhmteste Deer in dä Stadt es dat Bahkauv.
Katerina Graham
Här Lääve
Grahams Papp koom us dr Libanon, hör Mamm us Russland. Sö sprechd vönf Sproche, drei su jott wi hör Moddersproch.
Wim Heijmans
Heë hat tekste jesjrève vuur ónger angere 't Nicol van Weert-Deitz, Nicol Offermans, Joyce Ploum, d'r Rik Vodeb, Frans Knauf, 't Famillieë-koer Blijde Boodschap, 't Volkstoneel, Excelsior, Café-Tiejater Kriek, de Basissjoeële De Blijde Boodschap, De Veldblom en D'r Blokkenberg. Heë wirket doabij tsezame mit de komponiste Jo Handels, Wiel Hamers, Patrick de Groot, Harrie Brouwers, Harrie Pantus en John Jeninga.
Rihanna
Rihanna (* 20. Februar 1988 ä Saint Michael op Barbados) es ön karibischi Pop-Sängerin. Hörö richtije Naam es Robyn Rihanna Fenty, Rihanna es hörö Könslernaam.
Musikkkarrier
Em Joohr 2006, mä 8 Mond no hörö ischde Optrett, erscheen öt zweide Album „A Girl like me“. Dat Läddche dorop “S.O.S. (Rescue me)” es bes hüü hör bekanndste.
Em Joohr 2007 es öt Album „Good Girl Gone Bad“ örusskomme. Dodrop send u. a. d Single “Hate That I love You” met Ne-Yo drop un “Umbrella” met Jay-Z.
Joohr 1904
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1530
Weetschaff
Saachjrupp:Joohr
Hans von Aachen
Hans als Möler ä Prag
thumb|[[Allegorie auf die Gerechtigkeit|Allejori op d Jörechtichkeet, dat ä Prag entstäng]] Hans moolde völl ä Prag un völl Lüüh saare, dat en di Zitt sing beitzde Belder entstange send.
Joos van Cleve
Si Lääve
Zo sing Werke jehüüre Altar- un Modderjoddesbelder. Di entstänge meeßd op di Art, wi di flämische Schüll öt vöörjoov.
Gustav Wagner
Wat Wagner d Jevangene aadäng
“Vi lustig ist de unser lebn, Man tut unz tsu essen gebn, Vi lustig ist im grynen vald Vo ich mich ofhalt…” Op Ripuaresch heechd dat:
Ongerwält
D Ongerwält beij anger Kultuure
Saachjrupp:Religiun
Joohr 1841
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Chemie Jrönedaahl
Jrönedaahl woch d ischde Firma ä Dütschland, di öt Penecellin op dr Maad braade.
Isabella Eugenie Boyer
Hör Lääve
Isabella wood ä Paris jöboore. Sö hiirode dä 30 Joohr äldere Isaac Singer, dä dörch Niihmaschine bökannd wood. Sö trocke no Änglandt un krääte do zwei Mäddcher un viir Jonge. Dörch di Niihmaschine risch woode, hängerleed Isaac öt Isabella öm d 14 Milliun Dollar. Öt joov Stritt öm öt Jeld, ävver Isabella kräät d janze Knöpp.
Regina Zielinski
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Övverläävende van dr Holocaus
Dostellung van dr lange Türkekresch
D Dostellung van dr lange Türkekresch, op Huchdütsch sprechd mo van d Allegorie auf den sogenannten Langen Türkenkrieg, zeeje Situatiune us dr Türkekresch, dä en d Joohre 1593 bes 1606 aafjäng. Öt es en Serisch va Belder, di Hans va Oche tösche 1603 un 1605 molde.
Hans va Oche molde 5 Belder zo dat, watt damols paßeerd woch. D Belder sänd net all erhalde blävve:
Ahrenshoop
miniatur|left|D Schifferkerch va Ahrenshoop Ahrenshoop es ön Jemeende em Kreis Nordvorpommern ä Mecklenburg-Vorpommern un litt op d Halvinsel Fischland-Darß-Zingst. Van di drei Deeler, us di Ahrenshoop besteehd, jehüüd Ahrenshoop sälvs zo Vorpommeren, Althagen un Niehagen, di anger zwei Jemeendedeeler, dojäje zo Mecklenburg.
Susana Esther Baca de la Colina
miniatur|200px|left|Susana Esther Baca de la Colina Susana Esther Baca de la Colina (* 24. Mai 1944 ä Chorillos beij Lima, Peru) es ön Sängerin.
Hör Lääve
Beij hör Musik notzd Susana Musikinstrumente, di us Afrika un Peru stamme. D Musik weed met modern Tön zösammebraad.
Eigelsteinpooz
Frööjer, avv_em_Meddelalldo, eß en dä kölsche Shtadtmor de Aijelstaijnßpooz dren jewääse. Hügk litt_se meddsen en der Shtadt en der Nöh fum Ebertplaz un esu joot wi_jam Ëngk fun enner schmaale Shtrohß, orrjinaal beß aan de römesche Shtadtmor, di der Ëijelstëijn hëijß. De Minsche mëijne och öff_di Pooz wän_se blohß „d'r Ëjelstëjn“ saare.
Krieevelsch (Sprooch)
Dat Krievelsch hätt ettlijje Diajalekkte. Och wenn et ene jannze Houfe Äänlishkeijte jitt, weed dat jannze Krieevelsch nit mieh beijem Ripoarisch doo bei jezäält. Et jilld ėn der Shproochweßßeschaff als en Limburjische Sprooch, di koomij ävver esu eßß datt, och beij de Süüdneederfränkische Sprooche unn domet allz Nėėderdeutsche Sprooche zäle.
Em Wasser
Beschriivung
Saachjrupp:Beld
Schamhaftichkeet
Schamhaftichkeet es ö Jevööl va Vorläjeheet, dä Ädrock, dat öt Persönnlichste, d Intimsphär vorletzt woode es. Di sich schamende Persun had dä Ädrock, bluußjestald z se, jätt jedooh z ha, watt jäje d Iihr övv dr Anstand vorstosse had.
Diane Julie Abbott
Hör Lääve
Diane es d Doohtr van Äwanderer us Jamaika. Sö studiirde ä Cambridge un werkde z iisch vöör önö Fernsehsender, tösche 1976 un 1980 vöör dr Staat un wood zwei Joohr spiidr Journalistin. Am Äng van d 80er Joohre wood sö d Sprächerin van öt Greater London Council.
Erich Hermann Bauer
Erich Hermann Bauer (* 26. Määz 1900 ä Berlin; † 4. Februar 1980 och ä Berlin) woch önö vorurdeelde dütsche Kreschsvorbrächer, dä em Vornichtungslajer Sobibór tösche 1942 un 1943 vöör d Vorjasung van Tusende Jevangene zoständich wor. 1950 wood hä zm Duud vorurdeelt.
Bauer em Zweide Weltkresch
Am Äng van d Aktiun T4 scheckde mo häm em Joohr 1942 no Lublin. No ö paar Daach wood hä en öt Vornichtungslajer Sobibór aavkommandeerd, wo hä zm Oberscharvührer ernannd wood. Hä, dä als Spetznaam Jaßmeester övv Bademeester jenannd wood, vorjaßde Tusende Jüdde un kämpfde beij dr Opstand va Sobibór jäje d Jevangene.
Alabasterbeld
Dat Beld Befreiung der Andromeda, Entfesselung der Winde durch Aeolus und Aeneas es va Hans va Oche op beede Siije van ön Alabasterplaat jömold. Öt entstäng öm öt Joohr 1600.
Marie Johanna Erika Glässner
Marie Johanna Erika Glässner (* 28. Februar 1890 ä Erfurt; † 21. Juli 1959 ä Gießen) woch ön dütsche Schauspellerin.
Hör Lääve
Em Joohr 1926 hiirode Glässner dr Politiker Arnold Kalle.
Kävels
Kävels es dat Platt vun Käävelaer zwesche däm ungere Rhing un de Maaß aan de Niers jelääje un als Wallfaahtßoot en de Wält bikannt.
Dat Wiiv van dr Pharao
Dat Wiiv van dr Pharao, op Huchdütsch hosch dat Das Weib des Pharao, es önö dütsche Stommfilm va Ernst Lubitsch us öt Joohr 1922. D Hauptrolle spellte Emil Jannings, Harry Liedke, Dagny Servaes un Paul Wegener.
Ovverkerch va Bad Frankenhausen
Jätt va vreuer
Di Kerch wood am 25. Aprel 1382 äjeweihd. Dat Jebäude woch ö Schmockstöck met ö paar Altäch, ö spetz Dach un 4 kleen Siijetürm. Em Dütsche Buurekresch wood sö ävver kapott jemaad un völl Deeler jeklaut. Zo di Zitt woch dö Kerch ävver noch ö kattolisch Joddeshuuß. Dat ändernde sich em Joohr 1539. Em Dressischjöhrije Kresch kräät d Ovverkerch öt noch öns övver dr Sack un wood lääch jerümmd. Em Sövvejöhrije Kresch wedderholde sich dat, un 1806, als d Franzuse dörch öt Land trocke, leete sö och net van d Kerch aav, wobeij sö als Jevangenelaajer jenotzd wood.
Yanina González
miniatur|left|Yanina González Yanina González (* 6. Dezember 1979 ä Asunción, Paraguay) vortroon hör Land beij d Miss Universe 2004 Usscheedung, di ä Quito, Ecuador, am 1. Juni 2004 stattvong suwi beij dr Miss Earth 2004 Wättbewerb ä Quezon City, Philippine, am 24. Oktober. Ä beede Väll belaad sö d 3. Platsch.
Pötz
thumb|Önö Pötz en önö Bend Önö Pötz es ön Aasammlung va Wasser, di z. B. op ön Strooß, op önö Plei övv en önö Bend stooh blävve es.
Dat Wasser ä Pötze kann va ongerscheedliche Ställö komme. Su kann öt Räähnwasser see, ävver och Wasser, dat us dr Bohm kütt, Jrondwasser. Su Wasser bliid en önö Pötz meeßd lang. Em Wengkter kütt och Wasser us dr Schnii dozo. Schneiwasser es vöör d Deere ävver net van ö sun jruuße Roll, do öt öm di Zitt z kald es, öm vöör di kleng Deercher ön Roll z spälle.
Joohr 1927
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Schosster
Ne Schosster och Schohnmäscher (udde wie me't en Bonn ussprich: Schosste, Schohnmäsche) ess e'nen Handwerke, dä met Schohn hantiert. Fröhe wor et esu, wa'me jenooch Cäsh op Täsch hatt, do ess me nohm Schosste jejange on hät dofür jesaat: „Ich dät jäänn e Paar Schohn hann!“ Dann hät de Schosste däm de Föß vermesse on im e paar Nösele affjenomme. Die moot e direk hann, wäll noher, wann dä andre net bezahle kunnt, do kunnt e met dä op Mooß jemaate Schohn nix aanfange. Hüggzedaach kööf me sing Schohn als normale Minsch em Lade. Die sinn billije als bem Schosste, wäll se am Fließband zesammejeklopp sinn. Trotzdäm jit et och hügg noch vill Schosstereie, wo Schosste dren ärbeede. Wann nämmich su'ne Schohn ens kapott jeht, ka'me dä do henbrenge on de Schosste mät dä widde flott.
Ovve ohne
Ovve ohne em 20. un 21. Jahrhondöt
Ovve ohne könne sich d Vraue seijd d 1980er Joohre an völl Stränd un Schwemmbäckens bewäje, ohne dat sö Ärjer kriije. Ön vaste Rejel jitt öt ävver net, wobeij d Vraue als Jrönd vöör hör Vorhalde ajevve, dat sö an dr janze Liiv brung wäde welle.
Jätt z lääse
Saachjrupp:FKK
Saubaach
Dr Saubaach entsprengd em Propsteier Wald tösche öt Stolberjer Stadtdeel Atsch un Vorluutehee, ö kleng Städtche, dat op Huchdütsch Verlautenheide heechd.
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Floss
Franz Reichleitner
Si Lääve
Reichleitner wood am 3. Januar 1944 beij Rijeka va Partisane erschooße.
Ziegfeld Follies
En d Revü van d Ziegfeld Follies jäng öt mä öm d Musikk un öt Danzö, ön Handlung jööv öt komm. Dat woch och net nüüdich, di Lüüh koome wäje d nättö Vraue, di öt do op d Büühn zö see joov.
Mustafa Kemal Atatürk
D Mustafa Kemal Atatürk (osmanisch: مصطفى كمال پاشا Muṣṭafâ Kemâl Paşa; * 1881 ä Thessaloniki; † 10. November 1938 ä Istanbul), wooch va 1923 bes 1938 dr ischte Präsident van d modörnen Republik Türkei.
Panzerkreuzer Potemkin
3. Akt
Dr Panzerkreuzer Potemkin kütt no Odessa. Op d Hafenmol weed d Lisch va Wakulintschuk, en ö kleng Zält opjöwaahrd. Öt Volk kütt, öm vöör häm z bäähne. Di Lüüh vaa Odessa halde zo d Matrose un vorsöcke dönö z helpe, bränge Läävensmeddele op öt Scheff un truure öm dä duude Matros.
Stommfilm
Frankreich
D Franzuse braate Filme öruss, di sisch an dr Impressiunismus un dr Surrealismus aalehnde. Dörch Luis Buñuel entstänge Filme wi Önö andalusische Hond.
Zelda Metz-Kelbermann
Zelda Metz-Kelbermann (* 1. Mai 1925) hosch met Mädschenaam "Metz" un wood ä Siedliszcze ä Pole jeboore. Di Vrau, di enn van mä 7 övverläävende Vraue us öt Vornichtungslajer Sobibór woch, storv 1980 en d USA.
Alfred Ittner
Si Lääve
Ittner, önö Bürokraat troon em Februar 1926 d NSDAP beij, vorleed sö em Sommer 1927 wärm un troon di Partei 1936 wärm beij. Singe Berof vührde hä va 1934 a beij d NSDAP us, zm Deel werkde hä och als Bürokraat beij d Aktiun T4-Zentralstell, önö Poste, däm hä iisch em Vröschjoohr 1942 opjoov.
Kelte
De Kelte woren e Volek, wat en dä aale Zigg (ieh dat me att schrieve kunnte) en janz Europa verbreit woore. Bei uns aam Rhing hann se bes kurt vür em Jesus singe Jeburt alles en de Hand jehatt. Dann sen ävve de Jermane jekumme un hann de Maach övvenomme. Von de Jermane hamme och uns Sprooch. Ävver en unse Kultur ess bestemmp jet von dä Kelte övvrich jeblivve.
Bildnis der Erzherzogin Anna
Övver öt Beld
Saachjrupp:Beld
Arabische Sprooch
Arabisch ess en semitisch Sprooch (jenau wie Hebräisch on noch e paar andre). De semitisch Sprooche sinn en Art von Sprooche, die met sujenannte Wurzele ärbeede. En Wurzel hät normal drei Konsonante, die zesammen en alljemeene Jrundbedeutung hann. Zom Beispill: De Wurzel k-t-b hät jet met „schrieve“ ze donn. Wa'me jetz Vokale zweschen de Konsonante setz, on vleech noch neu Konsonante dovür udde dohinge (natürlich dat alles net eenfach esú, sondern met System), dann kritt me Wörd erus: kataba heeß „hä schreev“ (Verjangenheet), yaktub heeß „hä schriev“ (Jäjenwart), maktûb ess ene „Breev“, maktab ess e „Büro“, maktabah = „Bööcherei“, kitâb = „Booch“, kutub heeß „Bööche“ (mieh wie een). Dat mööt att lange met Beispille, für dat me sitt, dat all die Wördche de Wurzel k-t-b hann on jet met „schrieve“ ze donn.
Pelagius II.
miniatur|150px|left|Pelagius II. Pelagius II. woch tösche dr 26. November 579 un dr 7. Februar 590 önö Bischoff va Rom. Papst woode di Bischöff va Rom zo di Zitt noch net jönannd. Pelagius II. wood zwar ä Rom jöboore, singe Papp Wunigild woch ävver önö Jote.
Kölsch (Bier)
Websigge
Saachjrupp:Bier
Cincinnati
Wo dr Naam herkütt
Cincinnati had singe Naam van Lucius Quinctius Cincinnatus, önö Soldat em alde Rom erhalde. Hä sold domet jöiirt wäde.
Alkuin
miniatur|left|Alkuin (en d Medde) nävver Rabanus Maurus (lenks) un [[Martin von Tours|Martin va Tours (rääts) op ö au Beld us öt Joohr 830/840]] Alkuin, (* 735 ä York, + 19. Mai 804 ä Tours) woch önö Jeliihrde un Rotjävver va Karl dr Jruuße.
Beuel
Beuel ess ens en eejene Stodt jewässe, ess donn ävver noh Bonn enjemeend wurde.
D Schünnö un öt Biiß
Ischde Deel
Dat Musiköl spelld als Märsche. Önö Prenz stüsst ön ärm Vrau vöör dr Kopp. Hä vängd di Vrau fiiß, es hör kott un jaachd sö zöm Deuvel. D Vrau weed dorophen zo ön doll Vrau, no döch sisch jädde Mann dr Hals vordriine wööd, un vorzälld dä Prenz, dat Schünnheed us öt Häzz kütt. Dä Prenz well sisch entschöldije, ävver dat helpd häm net mi, di Vrau had häm zo ö Biiß jömaad, vöör dat all Vraue vottloufe. Zosätzlich wääde all di Lüüh op öt Schloss zo Jöscheer, loufe als Tasse un Pött öröm. Isch wänn hä van ön Vrau Leevde aavkitt, un dat bövöör öt leitzde Blatt van vorzaubernde Blomm aavvälld, dann weed hä wärm zo dä Prenz, dä hä vreuer woch. Solld dat net fluppe, send s all vöör iwisch vorloore. Öt bliid häm mä dörch önö vorzaubornde Speijel, ön Rutt no drusse, dörch di hä alles dat see kann, watt hä well. Em Laufe van d Joohre weed häm ävver kloch, dat öt well ni ön Vrau jävve weed, di häm jäähr ha kann.
Einhard
Sii Lääve
Einhard wood en d ischde Joohre im Kluster va Fulda ertrocke. Dr Apt scheckde häm no d Hoffschüll, wo hä op Karl dr Jruuße troff. Önö jruuße Deel va di Baute, die Karl opstelle leed, stammde us d Vähr va Einhard. Dozo jehood och dr Dom va Oche. Mo nämmd a, dat Einhard beij völl van d Belder dr Venger em Spell hod. Einhard reisde döck met Karl. Su vorschloch öt häm och no Rom. Em Joohr 836 storv Einhards Vrau Imma. Nävver d Vita Karoli Magni stammd och d Translatio et Miracula SS Marcellini et Petri us sing Vähr. 71 Breefe va Einhard hand och d Zitt överstange. Einhard storv am 14. Määz 840 ä Seligenstadt.
Covington
Jätt va vreuer
John Gano, Richard Gano, un Thomas Carneal koovdö em Joohr 1814 ö Stöck Land, us dat spiider Covington wood. Va di Zitt a woss Covington jäddes Joohr. Mä en di Zitt van d jruußö Rezessiun joov öt Röckschläch.
Les Rayons Röntgen
Woröm öt ä dä Film jeeht
Önö Mann weed beij dr Doktor jöröntschd. Dobeij trännd sisch dat Jerämps van dä Rest va singe Liiv un di Knouche loufe alleen öröm. Dorop kütt öt zo önö Stritt tösche dä Mann un dr Doktor, dä si Äng en ön Explusiun vängd.
Riverfront Stadium
Wä he spellde
Dat Stadium wood am 29. Dezember 2002 aavjöresse.
Voss
Önö Voss es dor öngischde Deel van öt Bee.
Dörch dr Voss es öt dr Mänsch mä möjelich opräät zö jo. Dä sorchd dovöör, dat hä net ömvällt un jraat joo kann.
Joohr 1946
Pollitikk
Abu Kamal wood Deel va Syrie.
Kulltuur
Dr ischde Bikini wood am 5. Juli jezeechd.
Dong Hoi
Websigge
Saachjrupp:Vietnam
Düx (Kölle)
En Düx kumme hück fönnef Bröcke uß_do Shtadd_aan. Vun bovve noh unge, der Rhing_eraf, Süüd noh Nocht: Düx hädd_enne äjene Baanhoff. Dä litt aan dä Oßß-Wäßß-Shträck nohm Houpbaanhoff fun Kölle, do_zwesche eß de Hoenzollonbröck un enne joode Killomeeter. Wat dorsh dä Houpbaanhoff dorsch un wigger fiert, ejal welshe Rishtung, kütt och dorsh Düx. Su hälld_en Düx baal jede Fään_Zoch. De anndere suwisu. För vill Zöch iß Düx de läzde shtazjon, befür se noh_m Düxerfällt affjeshovve wääde — odder se kumme vun doo un Düx es dä eezt Hallt. Ävver zoosäzlish hät dä Düxer Baanhoff unge norren Jläjß en nöchtlijje Rishtung, meddsen dor_jet Mäßßejelände, no Möllem. Zösh vun doo künne net dorsch der Houpbaanhoff, un dröm hallde hee de ICE_Zösh, di vun Frankfocht/Main, Sishbursh övver do Fluchhaven_un Kölle noh Düßßeldorref faare. Su jesinn eß Düx do bäßvosorshde Veedelsbaanhoff op_do_vääldt — wenn nid_en jannz Europa.
Verjangenhäjdt
Eez_zick 1888 eß Düx noh Kölle ennjemäjndt.
Nüss
Nüss (amplisch Neuss) es en Stadt am Rhing. De Röömer han Nüss jejründt. Füe di wooh et der allerwischtischtßde Punk met Feßtungk, obb em Wääsch vun de Allpe üvver Trier beß ant Meer. Danoch koohme Xanten un Köllen.
Prüdöri
Jätt z lääse
Saachjrupp:Jevööl
Anna Boleyn (1920)
Anna Boleyn es önö dütsche Stommfilm us öt Joohr 1920. Dä Film es ä sääß Akte ongerdeeld.
Woröm öt jeehd
Als dr Könnig beij ön Feier sisch met ön Vrau us dr Stöpp maad un vremd jeehd, söcke och Anna un Heinrich Norris no häm. Beede treffe sisch, ävver Anna bliid hörö Mann treu. Heinrich VIII., dä jöhood had, dat sing Vrau ä Ömständ es, kütt wärm zo Anna zöröck.
Aldi
Jätt z kikke
Saachjrupp:Firrma Saachjrupp:Handel
Le Manoir du diable
Jätt övver dr Film
Dä Film es mä 2 Minütte lang un solld löstich see, ävver d Lüüh kräte Schess beij öt Kikke, su dat dä Film dr ischde Horrorfilm wood, dä je jedriihnt woode es. Le Manoir du diable woch öt ischde Mol am Hellichovend 1896 em Theatre Robert Houdin ä Paris jezeechd. Jeanne d'Alcy, di spiir d Vrau va Georges Méliès weed, spelld zösamme met häm sälv met.
Gabriele Metzger
Hör Lääve
Völl Lüüh kännö Gabi Metzger ävver us d Seefeoper Vorboone Leevde, di als Verbotene Liebe va Mondachs bis Friddachs em Nomeddachsprojramm leuft. Do spelld öt Gabi d Roll van öt Charli Schneider.
Vung Tau
Websigge
Saachjrupp:Vietnam
Joohr 1981
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Helvetic Airways
Eejödömmer van Helvetic Airways es Patinex AG.
Motorhead
Motörhead wooh en Bänd uß Englandtt.
Monica Mayhem
Zosätzlich spelld Monica en ön Musikkjrupp d Jitta.
Shakira
Mi als 75 Milliun Plaate woode van hör Leddcher vorkoovd. Dr Naam Shakira bödüüd D Dankbare.
Shakira un d Musikk
Völl Priisö had Shakira vöör hör Musikk krääjö.
Novak Đoković
Novak Đoković (serb. Новак Ђоковић, * 22. Meij 1987 ä Belgrad) es önö serbie Tennisspeller.
Jeanne d'Alcy
Hör Lääve
Jeanne d'Alcy wood als Charlotte Lucie Marie Adèle Stephanie Adrienne Faës ä Vaujours jöboore. Sö woch ä völl vrösche Stommfilme z see, doronger Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin un Le Voyage dans la lune, watt op Ripuaresch met D Reis no dr Mond övversatze weed.
Skalėerbaa Vëkktoər-Jraffikk
Saachjrupp:Kompjutorëij
Planet (Aßtronomie)
Ene Planet is ene Himmelskörper, dä im Weltall öm en zentrale Sunn kreis. Hä kann us Jestein oder us Jas bestonn. Zesamme mit der Sunn bilde de Planete eh Sunnesystem. Der Name kütt us em jrieschiche un bedück esu veel wie "Dä Wanderer". Ene Planet lööch seleves net, dat dunn nur Sunne.
Chriskönning
Saachjrupp:Krißßlish
Schloss Ehreshoven
[[Beld:Ehreshoven.jpg|miniatur|left|Schloss Ehreshoven 50_59_26.9_N_7_20_39.2_E]] Schloss Ehreshoven es ö Wasserschloss en d Nööhde va Engelskerche. Vöör öt Schloss wood önö Deel van d Seefeoper Vorboone Leevde jödriihnt.
Jätt va vreuer
En di ald Bösch vängd mo Schloss Ehreshoven öt ischde Mol em Joohr 1355. Zo di Zitt stäng do at ön kleng Burch. Bes 1922 bleed dat spiidörö Schloss Ehreshoven em Bösetz van dö Famelisch von Nesselrode. 1924 wood önö Stift Ehreshoven, ö Nonnöklußter, äjörichd, dat bes hüü bösteehd. Deele van öt Schloss send ävver hüüzödachs vormiid.
Euro
Dä Euro, afjekööz met €, un noh de ISO 4217 met EUR, ess_en Zoot Jeld, en Wäärong, di fun enem Deijl fun de Shtaate en de Europäjesch Unijone en der 1990er Johre] als Opvolljer fun dämm EKÜ beschloße woode es. Aff 1999 kunt mer en för met ze räschne un bei de Banke un en de Boochföhrung jebruche, ävver eets em Joohr 2002, mem 1. Jannewaa, johv_et en zem Aanpakke för de Minsche en dä Euro-Länder.
Codex Atlanticus
Leonardo da Vinci hod völl va sing Ideee als looß Blattsammlung opjöschrävve. No singe Duud veele di Francesco Melzi en d Häng, dä beij Leonardo jeliird hod. Däm singe Jong Orazio ärvde di 1119 Bläär, kömmerde sisch ävver komm öm dä Kroom un sö woode vorstreud. Pompeo Leoni fluppde öt, dr jrüützde Deel van Leonardos Opzeechnunge wärm zösamme z kriije un maade dorus dr Codex Atlanticus, dä ävver zo di Zitt mä us 400 Bläär böstäng.
Bacchus, Ceres und Amor
Bacchus, Ceres und Amor es ö Beld, dat Hans va Oche em Joohr 1598 jomold had.
Universidade Federal da Bahia
27549 Studente vrassele do.
Wisswiller
Jätt va vreuer
En d ald Bösch us öt Joohr 1282 vängd mo dr Naam van d Kerch va Wisswiller öt ischde Mol.
Euregiobaahn
D Euregiobaahn es ön Baahn, di en d Euregio veehrd un do d jrüützde Städte vorbängd. Sö vorkiird en dö Regiun Oche suwi op holländische Siij bes Heerlen.
Jätt övver dö Sträck
2004 koohm wärm ön Ausbaustuuf dozo. Eischwiller, Nuthberch un Wisswiller woode en öt Nätz opjönommö. Seijd öt Joohr 2009 weed och Langerwehe un Düre aajövaare. Ävver och no Jüllich un Linnich soll di Baahn erjendwann öns vaahre.
Usterkääz
miniatur|left|Usterkääz Ön Usterkääz es ön Kääz, di en d Kerch ön jruußö Roll spelld. Sö weed en d Usternaahd jöweid un aajömaad.
Wi öt dozo koom
Hüüh sitt mo dat angisch. Dat Wakß, dat vöör d Usterkääz jöbrudd weed, wood jöbleechd. Dodörch steehd di Kääz vöör Reenheet, vöör dat watt di Jläubije sisch onger Jott vörställe. Met di reen Värv van d Kääz weed op d Natur van dr Mänsch Jesus häjöwässe, an dr vorkläärde Liiv van dr operstange Joddes Soohn. Öt Vüühr van d Kääz steehd vöör d Joddesnatur va Jesus, dr Operstangöne.
Marlene Dietrich
Emijratiun
Zösamme met Regisseur Josef von Sternberg övvernomm Marlene Rolle ä Filme ä Hollywood. sö koom en Amerika su jott a, dat sö ö Anjebot va Josef Goebbels usschloch, wärm zöröck no Dütschland z komme. Filme onger d Rejii va Alfred Hitchcock, Ernst Lubitsch un Billy Wilder vorholpe hör dazo, enn van d bökanndste Schauspellerinne ä Holywood z wäde. 1939 entscheed Marlene sisch, dö Staatsbürgerschaff van d USA a z nämme. Vo do a, holp sö dütsche Flüchtlinge, ä Amerika önö Voss op d Ääd z kriije.
Leonardo da Vinci
Mailänder Zitt tösche 1482 un 1499
Als tösche 1484 un 1485 d Pest ä Mailand öm sisch jreff, maade hä Plän, wi mo dr Kanal vorbessere kutt. Leonardo stalld vass, dat Dreck un Möll vöör d Krankheed vorantwortlich wore un hä orjaniseerde d ischde Möllabvuuhr va Mailand.