cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseph Kardinal Frings
Joseph Richard Frings woor de zweite Panz von insjesamp aach Pänz vom Fabbrikant Heinrich Frings un singer Frau Maria uss Nüüß. Bes'e 1910 zom Priester jeweiht wudde es, hätt'e en München, Innsbruck, Freibursch em Breisjau un en Bonn katholische Theolojie studeet. Donoh wor'e bes 1942 Kaplon en Köln-Zollstock, Pastur en Köln-Fühlingen, Leite vun e'nem Waisehuus en Nüüß, Pastur en Köln-Braunsfeld un Öwerschte (Regens) vom Priesterseminar en Bensbersch. Am 1. Mai 1942 es'e zom Erzbischoff von Kölle beroofe, un am 21. Februar 1946 en et Kardinalskollejijum opjenomme wudde.
Kosovo
Wä läävd em Kosovo
D meetste Albaner send Muslims, d meetste Serbe serbisch-othodox.
Joseph Kardinal Frings
Noh em Kardinal Frings es de ehemolige Südbröck von Neuss noh Düsseldorf benannt. Och et sujenannte Fringse es noh imm benannt, als de Lück noh em Kreesch nix ze Stoche hatte.
Kosovo
Jätt us d Vorjangenheed
Tösche 1912 un bes zm Aavang vam Zweide Weltkreesch jehood Kosovo z Serbie. Em Zweide Weltkreesch wood öt zo Albanie jeschobe, dat damols va Italie bestemmt wood. 1974 ändernde sisch dat wärm, un Kosovo wood ön onavjängige Provinz va Serbie.
Joseph Kardinal Frings
Verzällscher
Als de Frings noh em Kreesch Kardinal jewudde wor, hätt'e sing ahle Jemeind en Köln-Braunsfeld, wo'e Pastuur jewääse wor, besök. Et Empfangskomitee stond vür de Kirch parat un däät op inn waade. Als de Kirche-Schweizer imm de Autodür opmaache däät, fung dä aan: „Es freut uns Eminenz, dass wir Sie heute in unserer Gemeinde herzlich begrüßen dürfen.“ - Dorop de Frings en Platt: „Herr Schmitz, maat doch net esu e Jedöhns, dat hatt'r doch fröher och net jemaat.“
Kosovo
Jätt us d Vorjangenheed
1989 beschloss Slobodan Milošević, dat met d Onavhängigkeet Schluss se soll. Di Laach wood emmer schlemmer, un 1999 komm öt zm Kreesch em Kosovo. D NATO övvernomm un öt sooch no Vreede us.
Joseph Kardinal Frings
Websigge
Frings, Joseph Richard, Kardinal Frings, Joseph Richard, Kardinal Saachjrupp:Bischof
Kosovo
D Sproch
Änglisch jilt als offizielle Vorkiihrssproch, ävver en öt Land weed Albanisch un Serbisch jesproche. En ö paar Dörper sprecht moch och Türkisch un Bosnisch.
Websijje
Saachjrupp:Staat
Pol-Ënt
Süsh och
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Wenker Säz op Huhdöütsch
Dä Shproochefochscho Georg Wenker hätt fö singe Atlaß fun de döütsche Sprooche di Säz hee ußjedaach, fö de Ungescheed zwesche de Sprooche fun de ungescheedlijje Jääjende un Lannschaffte op ze zëije.
Däm Wenker sing Säz op Huhdöütsch
Op Huhdöütsch hëijße de Wenker Säz:
Saachjrupp:Shproochweßßeschaff Huhdoutsch
Dreikünninge
miniatur|left|„De helije drei Könninge beim Aanbädde“,Aldar em Kölner Dom, Stefan Lochner miniatur|right|De Dreikönningsschring em Kölner Dom
De Hillije drei Künninge wooren, esu hëijs_et, ennem Shtän jefollesch, dä inne der Wääsh noh Betlehemm jwiise hätt. Hück weed dä jähn als_enne Komeet met enem Shtätz jemohlt un foshtannde. Dofun eß ävver em Ojinaal nix jesaat, un de Weßßeschaff jläuf hück och miehter aan jët am Naach_Hemmel, wat mer nit fun övverall op de Ääd joot hät beloore künne.
Ne ahle Brauch es, dat zwesche Neujohr un Dreikönninge kleen Pänz, de Stäänsinger, durch de Stroße trecke, für ärm Lück sammele, un öwe jede Huusdür met jeweihte Krick de Aanfangsbuchstabe von Christus Mansionem Benedicat (Christus sään dat Huus) schriewe, für Zweidausenddröckzehn: 20 * C + M + B * 13.
Für Kölle es de Dreikönningsdaach ne janz besonders huhe Fierdaach, weil en singe Stadtmuure de Jebeine von de helije drei Könninge em Dreikönningsschring ruhe, öwe dämm de Kölner Dom jebaut wudde es. De Dreikönninge sen für Kölle su wichtig, dat me suja ihr Krone en et Stadtwappe opjenomme hätt.
De Dreikönningsdaach es en de mietste katholische un orthodoxe Länder e'ne jesetzliche Fierdaach, nur en Nordrhein-Wessfale, wo se lië, net. Un dat es e'ne Skandal, denn für et Erzbißdom Kölle es Dreikönninge sujätt wie e'ne Nationalfierdaach.
Als se zo de Dreikönningsmess 2011 lügge dääte, hätt öwerijens dä Klöppel vom Decke Pitter schlapp jemaat un es éraffjefloore. Kölle moot deshalef für fass e janz Johr op die Lüggerei vom Decke Pitter verzichte. Enzwesche hätt'e äwe widde ne neue Klöppel jekräje un lügg aan Huhfesste schöne als je zevür.
Saachjrupp:Daach
Flöppe
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Opel
Wilhelm Opel, aff 1917 von Opel, (* 15. Mai Joohr 1871; † 2. Mai Joohr 1948) wor eijner vun dä Jründer vun dä Autofabrik Opel en Rüsselsheim beij Frankfurt am Main.
E Zweigwerk is Anfang d'r 60er Johre en Bochum jebaut wudde, öm em Ruhrjebiet dä Opel Kadett ze baue. Noh dämm de Konjunktur net mi fluppe däät, hätt dat Werk off in de Zeidung jeshtande met Oppständ vun de Belegschaff, weilset zomaache wullte. Se boue hück dä Opel Zafira un dä Opel Astra en däm Werk, un dä hät sisch nit jot verkauf, en ziklang. Jez jeiht et.
Bej Opel en Bochum ärbede se zik 1962 un et sin wal öm de 6000 Minsche noch do.
Websigge
Saachjrupp:Firrma
Julai
Julai, Juulai eß et sellve wi der Juuli - säät mer öff am Tellefon, em Funkfäkehr un wänn_et loud eß, wo mer schlääch hüre kann, domet mer t bäßßer fersteijhd un dä Juli net esu läjsh mem Juuni ferwääßelle kann, wo di zwäĳ dorr_esu äänlish klinge.
Süch och
Saachjrupp:Moohnd
Düsseldorf-Vennhausen
Dä Ortsdel Düsseldorf-Vennhuse litt em Oste von de Stadt Düsseldorf en dä Näh von demm Nidderberjesch Langk on litt am södlech Arm von de Düssel.
Jeschech
Vennhuse bestand bes vör eeneje hundert Johr nor us e sompech Jebeed, woher och dä Naam vom Stadtdel (Venn es e nooddüütsch Wood för Somp) röhrt on wood och ensprechend spät on och dann ääsch allmöhlech besiedelt. 1809 weed Vennhuse, onger Aanleedong von de napoleonesch Hääschaff, en de Börjermeesterei Jerreshem injejleedert, wozo och Ludeberch, Erkrod, Bruchhuse, Ongerbach, Dorp on Morp jehööde, on 42 Johr späder, em Johr 1851, en de "Samtgemeinde Gerresheim" zosammejefass. 1872 bekohm Vennhuse en Bahnhof, dä sech aan de Jrenz zo Eller em Weste vom Stadtdel befand on doför jedacht wor, de Arbidder en de nohjeläjene Fabrike, wie zom Beispell de Jerreshemer Jlashött, zo brenge. En de 1970er Johre wood dä Bahnhof vom Netz jenomme und dient nu onger dem Naam "Kulturbahnhof Eller" als Könstleratellier. 1909 erfohr Jerreshem on dohmet och Vennhuse, Ongerbach on Ludeberch de Injemeendong noh Düsseldorf. Ääsch zor Weldweedschafskris, de von 1929 bes 1933 anhielt, leeße sech jrößer Masse von Börger en denne Stadtdel nidder. Hütt zählt mr dott 10.373 Inwohner (Stangk: 2000).
Frizidd
Een Jros vom Areal mäkt dä Eller Forst us, dä fröher zo Dele e Mölldeponie darjestellt hätt on hütt als Noherholongs- on Naturschutzjebeed dient. Em Häzz dohvon litt dä Ongerbacher See, dä ne Vellzahl aan Friziddmöchlechkeede beedt, eso komme dott nit nor Badejäst op eere Koste -et jiff dott zwei Stränge-, songer och Surfer, Sechler of Angler. Denne naturjeschötz Jebeed nenne hütt 41 verscheeden Vool- on cerca 150 Planteaate er Hem.
Verkär
Aan dä Jrenz noh Jerreshem befengk sech dä S-Bahnhof "Düsseldorf Jerreshem" on dott verkäre S-Bahnzöch von de DB: S8 on S68 sowie de Rechiobahn S28. Alternatev fengk mr aan dä Jrenz zo Eller demm S-Bahnhof "Eller", op demm de S1 verkät. Em Stadtdeljebed fahre de Buslinie von de Rhingbahn 721, 722, 724, 730, 735, 736, 737, 781, 891.
Beldong
In Vennhuse befenge sech völl Scholle.
Vennhausen
Marrizzebill
Et Marrizzelbill (Maria Sibylle) es en Pop em Hännesje-Theater. Dat schpelld do alld lang met. Marrizzebill es, woor, och enne Naame för e Määdche, wat em Huushalld hillef. Hätt mer hück koum noch, un och wänn de Rejierung meind, dat mööte se widder ennfööre, 'sch jleuven dad ess en de Wind jefuz, un dä Wind blööß deänne onnoch ennt Jeseesch.
Saachjrupp:Thiater
Müllem (Rhing)
Möllem aam Rhing woor en Stadt aam Rhing, op d'r Schäl Sick aan de Möndung fum Shtrunderbach jelääje. Drömröm woor dä Landkriiß Möllem aam Rhing. Em Joohr 1914 wood dä opjelööß, un Möllem noh Kölle ennjemëijndt. Ed_eß zick dämm_e Veedel em Norrde fun Kölle. Noh_m zwëijte Wëlltkreesh wood_et dor Namens_Jäver för dä Shtadtbezörrək Möllem, och der nüngkte jenannt, fun Kölle. Do eß e klëijn Ëkshe fum aale Lanntkriß widdo dren forsammt.
Websigge
Saachjrupp:Veedel vun Kölle
Maggel
Maggel — op orrinaal änglesche Muggle jeschrivve, spresh_mer jenau_esu — ess_en Bėzëĳshnung, enne Naame fö_n Zoot Lügk, us dä Bööshe_Räĳ fum Harry Potter, di en änglesche Schriiveren am fozälle eß, et Jane K. Rowling.
Enn anndere Sprooche
Saachjrupp:Ennzoteere!
Marie Luise Nikuta
miniatur|left|Marie Luise Nikuta Marie Luise Nikuta (* 25. Juli 1938 - 25. Februar 2020) wor en kölsche Sängerin, die miestens em Fastelovend oppjetrete iss. Uss Tradizjon hätt se jedes Johr datt Motto-Leed vum kölsche Ruusemondachszoch kommponeet: „Stroossebahnsong“, „Janz Kölle es e Poppespill“ etc. pp. 2004 iss se beim Höhner-Konzert am etste Mai schwer durchjefalle, donoh hätt se 2005 kee Motto-Leed mie jeschrifwe, ävver em Joohr 2006 met „E Fastelovendsfooßballspill“ dann widder doch. Em Hännesje-Theater weed et Motten-Queen jenannt, ne kleene Stech, weijl et vum Singe net loosse kann.
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Sänger
Horumersiel
miniatur|left|Horumersiel Horumersiel, dat es ö kleng Örtche ä Ostfriesland. Öt jöhüüt zo d Jemeende Wangerland, ävver d meetste Lüü kenne Horumersiel zösamme met dr Naam Schilling, dat onjeväär 2 Kilometer dovaa vott litt.
Horumersiel hat ö bessje mii als Duuzend Äwohner, ävver meetstens lääve mii Lüü do, denn völl Turiste vorschleet öt no do.
Horumersiel vängt moch op dö Landkaat onjeväär 20 Kilometer nördlisch va Wilhelmshaven. miniatur|right|Küstenwachboot W 19, henge lengks
Ö tischte Moll taucht dr Naam Horumersiel em Joohr 1542 op. Dat Kastensiel wood no Horumersiel vorlaat. Wat moch a Land braat, dat versorschte dat janze Hängerland.
Tösche 1960 un 1965 bouwde moch völl öm, un dr Haafen wood vorlaat.
Wä dörch dr Ocht jeet, däm vällt ö Scheff op, dat medde en dr Ocht litt. Öt es dat Küstewachboot W 19, dat moch sich he akikke kann.
Otto-Huus
miniatur|left|Dat Otto-Huus ä Emden
Bo jädder kennt Otto Walkes ävver winnije kennen dat Otto-Huus. Wä öns no Emden ä Ostfriesland kütt, dä moss öns no dr Haafe vaare. Direkt nävver dö Stell wo de Boote loosvaare, di ön Haafenrondvaart maache, do steht öt Otto-Huus. Em Joor 1986 hat Otto öt he bouwe losse.
Kumede (Thiater)
De Kumede es e kölsch Thiater en Kölle. Aanjefange met däm Thiaterspille han se 1947. Dat woren domols ärm Zigge, wo vill Lück de Muul mem Hölzje opstippe däte. För die Hungerligger wor'et wichtig, dat se och ens laache kunnte. Doför han se de Kumede jejründt. Zickdäm jitt et jedes Johr e neu Stöck. Aanjefange mem Spille weed mieschtens em Oktober. Vun do aan jit et 24 Vörstellunge bes ein Woch vör Rusemondag un en jede Vörstellung kumme beinöks 500 Lück. Esu öm die 20 Thiaterlück vum Heimatverein Alt-Köln zeije allemolde en dr Aula vum Berufskolleg Perlengraben ene löstije Schwank.
Otto-Huus
Dat Museum zeecht dat Lääve van dä Mann us Ostfriesland an d Nordsee. Op zwei Etage kann mo sich akikke, wat hä jemaat hat, kritt völl z laache un a paar van sing Filme send och noch z see. Wat Kenger un Äldere vreut es, dat mo dat Jeld, om sich dat a zo kikke och noch bezahlö kann un wä noch jät övverich hat, dä kann onge em Museum och noch a paar Denger koofe.
Kumede (Thiater)
Verein
Die Veraanstaltung weed orjaniseet vum Heimatverein Alt-Köln e. V. - Verein zur Pflege kölnischer Geschichte, Sprache und Eigenart, gegründet 1902.
Thiaterlück
Dat sin die Lück, die em Momang en der Kumede sin:
Websigge
Saachjrupp:Thiater
14. Jannowaa
Dä feezente.
Michel Fourniret
Michel Fourniret (* 4. Aprel 1942 ä Sedan, Frankreich) weed aajöklaacht, önö Seriemörder z see.
Och sing Vrau weed beschöldicht, met j holpe z ha.
Wat at vreuer passeerd woch
1987 hod hä at öns jeseeiße. Damols wäjö Vorjewaltijung van ö 14 jööhrich Mädche. Hä sold 7 Joohr en dr Bau ävver no ö paar Mond koom hä op Bewäärung wärm vrei. Hä trock va Frankreich no Beljä.
Am 26. Juli 2003 vorsoot hä ö 13 jööhrich Mädche z entvüühre. Dat jäng häm övver dörch d Lappe un zeechte häm a. D Polisse schnappte häm un hä jestäng önö Hoof Morde.
Em enkele joov hä Vorbräche an voljende Kenger un Vraue zo:
Fournirets Vrau Monik saat vöör d Polisse us, dat hörö Mann 10 Lüüh ömjebraat höd. Öt weed ävver ajenomme, dat hä noch völl mi op öt Kerpholz hat als bes hü va häm zojejovve wood.
Wingfrangke
Wingfrangke eß de Jääjend en Frangke en Bajore em Söd Oßte fon Dütschland, woh de Lück em Schnett leever Wing wi Bier drengke, un woh och dä Fangke ier Wing aanjbout weed. Dad eß en de Houpsaar en Ongerfrangke un Dëijl fon Meddelfrangke dr Vall.
Näve dä Jääjende öm de Shtaädt Bambersh, Hoff, Kullembaach, Ërrlange un Nörrenberrsch jehööd och dä Fangkewalldt doh bëij. Sescher weed doh hee un doh Wing aanjebout, ävver doför hann se och enne Houfe Broueräje doh. Besöngish en Bovverfrangke med singe zweihunndot Brouwerëje un de frängkesche Schwäjz med ier övver hundot Brouereije, di zemm Deeijl zėmmlesch klëij sen.
Bovverfrangke, et Häz fun Bierfrangke, hät dubbeld esu fill Brouerëije wi jeede anndere Rejjohn en Bajore, mieh Brouerëije wi jeedes Bundesland fon Dütschland sönß, un mieh wie jeede Shtaad en Europpa. Med 5,511 Bewonner pro Brouerëij jidd et nööhnzwoh söns en de Wälld esu fill Brouerëije pro Kopp wie j en Bovverfangke. Et sällve jellt pro Quadrahtmeete. Dä Bezirrek Bovverfrangke hät ävver och mieh Brouerëije wi jeedeß Land op de Ääd ußer jood/knapp hallv esufill wi Rußßland med 404 Brouwerëije, un Schiina med 420 Brouwerëije, unn em Ammilandt med sėng 1,383 Brouwerëije.
Wepsigge
Saachjrupp:Frangke Saachjrupp:Wing
Jupiler
Jupiler iss_en jůůße bekannte Bier Marrke en Belljie. Di Bräuer doo broue nuur Pilß, un et weed äijnem wi_yplish en Belljie dermiitß zimmlish shräqlish sou_kallt säviot, vill källder wi Kraane Waßßer. Dat Bier eß vum Jeschmak heer läijsch bitto un domet bäj de Kölsch_Drinkere op Räijse och janß beliip.
Breue dunn se_d_en_dä Bierbroweräj Piedboeuf. Di eß en ''Jupille-sur-Meuse, doo kütt och dä Naame Jupiler heer. De Iisebaan zwesche Maastricht un Lüttish (Luik, Liége) fiiot jrad medden doo dorsch, do kam_mer Bier drinke un rääß un linnkß ussem Finßter lůůre, un sinn wo dat gebrout weed, wat mer jraad am Drinke eß.
Saachjrupp:Belljie Saachjrupp:Bier
Wie de Kesselfleker
Mer seet, „die dunn sesch wie de Kesselfleker en der Hoor han“. Dat is wol so jewesse, dat de Lück, die als Kesselflicker ungerwähschs woare, sisch immer jezänk han. Un weä üvver et Land fuhr der woor wat mer hök enne Prolet für seet. Dat sin minderwertije Minsche, die fluche un suffe un dun sesch schloon, esu dëngke de Lück unger onß, di sesch fö_jët Bëßßorreß hallde.
En fröjere Zigge, shpäädestens af dem 13. Johrhundert, joov_et en Ongerscheidung zwesche de sujenannte „Ihrlesche“ un de „Uniehrlesche“ Minsche bei uns em Land. De „Ihrlesche“ wore de Säßhafte, maach sin, och mieh. Wä nit säßhaff wohr, dä konnt avver nur ene „Uniehrlesche“ sin, un övver esu eine daachte de andere schlääsch. De Kesselflecker trokke fun einem Oot noh_m andere, ene Kesselflecker kunnt nit en enem Dörp levve, do hät dä nit jenooch ze donn för si Lääve. Esu däte de Kesselflecker ävver öch, wann ens zwei Pattije fun inne en einem Oot zosamme kohme, di nit zosamme ongerwähß wohre, sesch öm de Kunde strigge. Wi de Kesselflecker äävens.
Qwëlle
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Wilhelm Schäfer (Kölle)
Wilhelm Schäfer (* 22. Dezämber 1936 en Kölle; † 11. Juni 2006 doselbs) wor enne Kölsche Buur us Widdersdörp un hät övver fünnefundrissich Johr de Jeißböck vum FC jrußjetrocke un op se opjepass.
Schäfers Willi hät met sing Frouw Hildejard ene Buurehoff en Widdersdörp em Weste von Kölle onderhaale un hät do sick Hennes III. all die Jeißböck vum FC ongejebraat. Wie er gestorve ess, woor et ald Hennes VII., der op sing Hoff gelääf hat.
En all der Johr hät hä der Jeißbock zo alle Heimspille vum FC in Müngersdörp jefahre un em Stadion aam Bändche erömjeführt. Nur 2001 hädder dat für sechs Wooche nit jedurf, weje dä Muul- un Klaueseusche, die zo dä Zick en Deutschland omjingk.
Trotzdämm dat hä et nit esu wirklisch wullt, ess hä vill in de Ziedunge un och en de Flimmerkess jewesse, zom Beispill wor hä beim Raabse Stääf un beim Schmitze Harry, wu hä dä Bock de Lück jezeech hät.
En de letzte Johr hät hä dä Bock mieh deswäje bei sich jehatt, weil hä dat Dier leev jehat hät, un nit so weil hä su ne jruße Fän vum FC wor. Hä hät jesaat dat de Spieler nit mieh noh de Bock jeluurt hann un dat dä Verein och e bessje jät kniepish wor beim bezahle vür et Foder vun däm Dier.
Gestorve ess hä wie hä nüngunsechzich Johr ahl wor, weil sing Hätz et nimmer wollt.
Websigge
Saachjrupp:Mann
Bierfrangke
Bierfrangke ess_en Jääjend_en Frangke en Bajore em Söd_Oßte fon Dütschland, woh de Lück em Schnett leever Bier wi_Wing drengke. Dad_eß en de Houpsaar_en Boverfrangke un Meddelfrangke dr Vall. Näve dä Jääjende öm de Shtaädt Bambersh, Hoff, Kullembaach, Ërrlange un Nörrenberrsch jehööd_och dä Fangkewalldt doh bëij. Sescher weed_doh hee un doh Wing aanjebout, ävver doför hann_se och enne Houfe Broueräje doh. Besöngish en Bovverfrangke med singe zweihunndot Brouwerëje un de frängkesche Schwäjz med ier övver hundot Brouereije, di_zemm_Deeijl zėmmlesch klëij sen.
Bovverfrangke, et Häz fun Bierfrangke, hät dubbeld_esu fill Brouerëije wi jeede anndere Rejjohn en Bajore, mieh Brouerëije wi jeedes Bundesland fon Dütschland sönß, un mieh wie jeede Shtaad_en Europpa. Med 5,511 Bewonner pro Brouerëij jidd_et nööhnzwoh söns_en_de_Wälld_esu_fill Brouerëije pro_Kopp wie_j_en Bovverfangke. Et sällve jellt pro Quadrahtmeete. Dä Bezirrek Bovverfrangke hät ävver och mieh Brouerëije wi jeedeß Land op de Ääd ußer jood/knapp hallv_esufill wi Rußßland med 404 Brouwerëije, un Schiina med 420 Brouwerëije, unn_em Ammilandt med sėng 1,383 Brouwerëije.
Keij Wonder, esu jet konnt sesh nur entwekkelle, wann de Minsche wörreklėsch_Shpass_am Bier_Drenke hann!
Wepsigge
Saachjrupp:Frangke Saachjrupp:Bier
15. Jannowaa
Dä fuffzente.
Friedrich Karl Waechter
miniatur|Friedrich Karl Waechter (2001) Friedrich Karl Waechter (* 3. November 1937 in Danzig; † 16. September 2005 in Frankfurt/Main) kennt_mer iehr als F. K. Waechter odder unger singem Singneeh F.K.W. — hä woh ene Künnßler, hätt Billder jezeijshnet, Karikatuure und Kattuuns, Bööcher för Pänz jeschrivve un Shtöcke för et Tiater, alles_op deutsch.
Sing Läve
F. K. Waechter kohm in Danzig in Oßßpreußße op de Welt un is do och opjewaaße, sing Veedel woo Tiegenhof. Der Vatter woo ene Läärer. Hä eß im Kreech duud jeblevve. Im Winnter 1944 op 45 iß sing Fammillisch övver de Oßßsee noh Warnemünde in Mekelnborsh affjehaue. Vun do uß koomen se am Engk noh Sahms in Shleswish-Hollshteijn. Dä Jung jingk dann op de „Lauenburgische Gelehrtenschule“ in Ratzeburg bis hä eijn Johr vüür_em Abbi op de „Kunstschule Alsterdamm“ in Hamburg jewääßelld eß. Do hätt hä Gebrauchsgrafik shtudeet, nohdämm op de ijeßte Schull ald si Tallennt för et Moole un Zeijshne opjevalle woo.
Noh dämm hä fäädish shtudieert hatt, hätt hä beij de „Oberbadische Annoncenexpedition“ in Freiburg im Breisgau en Baade-Württembersh aanjefange. In dä Zick hätt hä och ald Kattuuhnß fö_de „twen“ jemoohld. Die Zeijshnunge hann andere Redacktööre op inn opmerksaam jemaat. Su kräät hä de Nullnummer von dä jrad neu opjemaate sattierishe Zeijtshreff „pardon“ zujeshick. Hä hätt do draan allerleij ze krittisiejere — unn_esu hätt hä sing eijen Enntwürrf för dat Läj_aut an die Redaxjoohn vun dä ihr Jründer jescheck, un sing Ideeje do_beij, wie mer dat Janze noh beßßer optrekke däät. Baal drop woo hä der Läj_aut_Sheff vun_der „pardon“. Dat woo em Aprill 1962. Do hätt hä och dat kleijne schwazze Düüvelshen_entwůrrefe, wat der Hoot am hevve eß, un dobei frunndlijj_am jriemele eß, dat Erkennungszeijche för de „pardon“. Vun 1964 aan hätt hä med däm Robert Gernhardt un däm F. W. Bernstein jemeijnsaam die Sigge „Welt im Spiegel“ jemaat. De „Wellt em Speejel“ woo en shpaßßijje un sattiirishe Beilaag in der „pardon“, un nannt sijj_em Ungetittel: „die unabhängige Zeitung für eine sauberere Welt“ — et jov se bis 1975. Do kunnt hä sing Bejoovung so risht blööhe looße, un och no Hätzenßloßß koomijje Kattuuhnß maache.
Shpääder hätt hä alz Künnßßler freij_schaffen in Frankfurt/Main jelääv un jeärbeijdt.
Zosammen mit F. W. Bernstein, Robert Gernhardt, Eckhard Henscheid, Chlodwig Poth, Bernd Eilert, un Hans Traxler hätt F. K. Waechter die di berüümpte „Neue Frankfurter Schule“ inn_et Lääve jeroofe.
1979 woo hä eine vun dä Jründer för dat Sattiere_Blatt „Titanic“ — wat dann su jet wood, wie e Orjaan för Die „Neu Frankfooter Schull“ ier Werrke bekannt(er) ze Maache — wo hä bes inn_t Johr 1992 metjemaat hätt.
En der Houpsaach hätt hä en dä zick ävver för et Tijaater jeärbeijdt, hä hät Böösher jeshrivve un de Resjie gejeföört. Jannz nevvebeij hät hä och immer widder Eijnlaadunge aanjenumme, för die eijne odder anndere Jaßßproffessuur aan die eijn odder anndere Kunnßakkademmie.
Sing Schaffe
Vöörbillder hätt hä in der aanfännglijje 1960_er Joore i_m so jesinn künnßlerish ärrme Noh_Kreeshs_Deutschland keijn jehatt. Dofüür ävver in USA der Saul Steinberg, wat ene bikannte Kattuunsmooler woo.
Dä F. K. Waechter hüürt mit bei de Jrünnder vun dä „Neue Frankfurter Schule.“
Hä hätt — nevven anndere — för de „twen]]“ för de „pardon“ för de „Konkret“ för de „Titanic“ un för dat „Zeit-Magazin“ jezeischnt. Beij de „pardon“ do hätt hä jannz öff der Tittel und övver ellef Joore aan der Beijlaach: „Welt im Spiegel“ nommaal vieer Sigge met_jemaat. Beij dä „Titanic“ da hätt hää vun de Jründungk aan beß 1992 jede Moondt och sing eijen Rubbrikk: „Das stille Blatt“ med zweij Sigge beijedraare.
Hä hätt Böösher för de Pänz jeshrivve, un Kattoon_Böösher för de Erwaaßene, un Tiatershtöcke_en jooße Zaahl.
Sing erß eijen Booch_Erfollsh woo 1970 dä „Anti-Struwwelpeter“. Do met hätt hä dä jood bekannte „Struwwelpeter“, dat Booch för de Shtöpp vum Heinrich Hoffmann, op de Schöpp jenumme, un jett vun dä Ideeje unn dämm Shtiil vun dä antiautoritääre Bewejung ennfliiße looße. Spääder hätt_e jesaat, et wöör imm nidd_esu joot jelunnge, et wöör_emm doch „zoo hollzshnettaadish“ jeroode.
Websigge
Waechter, Friedrich Karl
Maaß Rhingländesch
Et Maaß_Rhingländesche oddo Rhing_Maaßländesche ess_en Shprooche- oddo Dijaläk_Jebeed en däm su jenannte Rhing_Maaß_Drëijeck un betrik sesch op de Söd_Oßß_Nederfränkesch Shprooche zwesche däm ungere Rhing un däm Maaß.
Literatur
Saachjrupp:Sprooch
19. Febrowaa
Dä nüngzente.
Leissenish/Meißdörp
Lessenich/Meßdorf is ene offizjälle Stadtdeil em Weßte fun der Bundesstadt Bonn. Hä litt öm fönnef Killometer ußerhallef vun de Shtadtmedde. Hä shtüß em Oßte aan Duisdorf, üvver_et Meißdörver Fälld_erövver em Nochtoßte un Norrde aan Endenish un Dronsdörp, wat all bëij Bunn hööt, un em Wäßte aan de Jemeinde Allefdte.
Dä offizjälle Stadtdeel eß öm de 1,46 km² jruuß. Bewunndt weed hä fun felleijsh 3,900 Minsche, un hät domet öm de 2,670 Minsche pro km².
Wi do Name säät, zerfäält dä offizjälle Stadtdeel in di zwëij zimmlesch ëijene Dörpe Leißenish un Meßdorp.
Websigge
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Huf (Oche)
Huf eßß en klenk Dorp beij Oche, of vielleish nid emohl sonder nur en Houfe Hüüser.
Huf lijjt zwesche Vetschau unn Richterich. Et jitt Lück di saare eijjentlijj gehüürt et zo Vetschau, weijl se de jleijsche Bolzplatz brouche.
Huf lijjt nid wigg vunn dä aale Zeche Karl-Friedrich. Zwesche Huf unn dämm Berschwerk lijje Hüüser di föör de Ingenjööre vunn dä Zesche jebout woode sinn.
Saachjrupp:Veedel van Oche
Juppitter (Planneet)
Dä Juppitter (Symbol: ) is dä fönefte un gleichzeitich jrützte Planneet in uns Sunnesystem. Sing Noppere sinn op dä eeine Sick dä Machß un op de andere Sick dä Satturrən. Hä is ene reine Jaasplanneet. Sing Erkennungszeiche is ene jrusse rudde Fleck ob singer Oberfläch. Hä ees em Middel 778,57 Millione Kilometere vun de Sunn entfärnt.
Dä Juppitter ömrund uns Sunn innerhalb vun 11,9 Joor. Dobei driit hä sich och am schnellste vun alle nüng Planneete öm sich seleves, nämlich innerhalev vun nüng Stund un 55 Minutte.
Dä Juppitter witt vun 63 Moonde ömkreis. Die vier jrözte sin Ganymed, Io, Europa un Kallisto. Die Dorchmesser vun denne litt zwische 3122 km und 5262 km. All andere Moonde sin extrem kleener un messe 'nur' eh paar Kilometere.
19. Jannowaa
Dä nüngzente.
Juppitter (Planneet)
Saachjrupp:Plannet
OmegaWiki
Tëshnigk
Opjeboud_eß_dat_Jannze op dä Söüle:
Websigge
Saachjrupp:Internet
GNU Lizännz för n fräĳe Dokementazjon
Di „GNU Lizännz för_n fräĳe Dokementazjon“ häĳsj_en orrinal_änglish de „GNU Free Documentation License“, un dat veed fö_jwööhnlisj affjekööz_alß „GNU_FDL“, un_och „GFDL“.
Dat eß äĳn fun fille su_ne Lizzänze fö fräĳ Enhallde, un seshe en jebreushlijje. Se weed fun dä Free Software Foundation, mir dääten saren, de Fräĳ_ßoffwär_Shtifftung, erußjejovve. Dat eß en Daachorjanisazjon för dat GNU Projäkk, saren se.
Wänn_ennen Uerhevver als_ennen Lizänzjävver sing Werrək unger de GNU_FDL errußdeĳdt, dann jidd_er zimmlish_fill Rääshde wigger, wi dat dat jbruch wääde darrəff. Ed_eß älaup, dat Werrək ze Kopeere, ze Forbräĳde un wigger_ze_jävve, ze Foränndere. Dat darrəff mer och kommärzjäll maache. Dofüür moßß dä Lizänznämmer de Lizänbedingunge ennhallde. Dad_eß, de jannze Autoore und Shriivere mößße jenanndt sinn, un wat bäĳ_em Änndere un Wiggershriive erus_kütt, dat moßß widder unger dä GNU_FDL shtonn. Wä sesh nid_ann_de Lizänbedingunge hallde däĳdt_ä folliert automattish all di Rääshte uß dä Lizzännz.
De GNU Lizännz för_n fräĳe Dokementazjon eß urshrünglish jemaadt woode, öm So_n Dokkumänte wi de Hanndböösher, uß däm GNU-Projäkk med_en äänlijje Lizänz fodäĳle ze künne, wi de ßoffwär sellver. Domet sůll jaranteert wääde, dat denne iier Ėnhallde fräĳ för Jeede ze hann sinn, un de Rääshde esu övverdrare wääde künne wi se jebruch wääde, jannz dä Bewääjung för_n fräĳe ßoffwäer iirem Jäĳß äntspräshend. Esu wi di GNU_FDL' för Dokementazjon, jiddet för de ßoffwäer de GNU GPL — de GNU General Public License.
Dröm fingk mer mieh un mieh de äĳnfachere Lizenze fon Creative Commons. Di han suja de ungerschiidlijje Shtaate iier nazjonaale Jesäzze med_bedaach. Ed eß allordingkß totaal ůnpraktish, wäm_mer forsööke däät, för su_e Projäkk wi de Wikkipedija de Lizänz ze wääßelle. Dröm eß de Free Software Foundation draan, dat se winnishßtens e paa vun dä Blötsche fun dä GNU_FDL' ußbüjele donn, un en neu Faßßung oplääje. Of_mer dat_to_met kommpatibel met dä Creative_Commons Lizännz CC-BY-SA hinkrijje weed, ess_ävver non_nėt_klooh.
Websigge
Saachjrupp:Räät
Gleumes (Krievel)
miniatur|right|D Brouerëij Jleumes en Kriievel Gleumes, ooder op krieewelsch Platt, de Jleumes, es_ene kläjne Broueräj noh zem Zänntrumm fun Krievel, joode hunndot Meeter nöchtlish fum Friedrichßplaz.
Alß Jleumeß känndt_mer orr_en ovverjärrish hallv_dunngkel_Laaro_Bier, wat — mer weed_et koum jlöüve — bäjem Gleumes jebroudt weedt. Zig_e paa Joohre han_se on_noch zwäij annder Bier_Zoote äm Aanjebott.
Diräg_do em Brouhuß_veed_Jleumes_och ußjeshengk, un orr_ėn ettlijje Knejpe en Kriivel kam_mer_et han. Jleumeß kriß_De en Kriievel bäjna en jeedem Jetränke_Hanndel.
Wat fröjer woo
1896 hät dä Aujuß Jleumeß di Broueräij, di Mällzeräij un_di Weetschavv_jekouf. Dä Aujußß Jleumeß woo alld zig 1893 med_em Maria Wienges verhiirodt. De Wienges eß hück norr_en annder aale Huuß_Broueräj en Kriivel d_ävver di loohße zigg_e paa Joohre ier Bier annderswo bräue, allordingß noh_m Orrijinaal_Rezäpp. Och wänn do füür_em och alld_en Brouhuuß an däm Plaaz woo, hä hädd_et jo shliißlish jekouf, eß dä Aujußß Jleumeß dä Bejrünndo_fun_de Brouräj jewääse, wi_mer se hü_känndt.
Zigk 1896 weed_at Gleumeß Lager jebräudt.
Gleumes sing Bier Zoote
Mer kritt bäjm Jeumeß di sellvßjebröüte Bier_zoote:
Websigge
Saachjrupp:Firrma
Schalldtjoohr
Et Schaltjoohr ess eine Dag länger wie de angere Joohre. Dröm hät dat och der 29. Fääbrowa, där hän de angere Joohre ned. Jeeds veehte Joohr ess e Schaltjoohr, zig em Paps Jrejohr singe Reform vun em Kalendr. Der hät dat aajevange, öm dat Joohr med dr Sonn besser zom Einklang zer bränge. Schalldjoohre han 366 Daare. Emmer, wann de de Joohreszahl dorsch 4 deile kanns, un et blief nix överisch, dann es dat Joohr e Schalltjoohr, ußer der Joohonndotte, di mer nit dorresch 4 deeijle kann.
Höönerouch
miniatur|Höönerouche En Höönerouch kritt mer, wëm_mer Schohn drääht, di_ze ëng_sin, di ëijnem de Ziije quädsche donn. Wäm_mer dat lang jenooch dëijd_tann weed do enne Knubbel waahße, e Horren uß Horren, wat jenoujenumme bloos_en janz, janz decke Hugk eß.
Sarah Palin
miniatur|left|Sarah Palin (2007) Öt Sarah Louise Heath Palin (* 11. Februar 1964 ä Sandpoint en dr US-Staat, Idaho) es seid dr 4. Dezember 2006 d Juvernörin van der US-Staat Alaska. Am 29. Aujust 2008 joov John McCain bökannd, dat öt Sarah d Vizepräsidentin wääde wööd, wenn hä Präsident van d USA wööd. Dat fluppd äver net, do Obama dr Sprong en öt Wisse Huuß jölängt. Sarah träckd sisch no Alaska zöröck. Em Juli 2009 jitt Palin bkannd, dat öt och als Juvernörin dr Postö opjitt.
Höönerouch
Saachjrupp:Medizin
Schalldtjoohr
Nevebei: Et johv nit ens 1/4 esu vill histooresche äijschnisse om 29. Fääbrowa, wie an anger Daare em Dorschnet - wi kütt dat wall?
Sarah Palin
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Pollitiker
Schalldtjoohr
Saachjrupp:Joohr Saachjrupp:Zick
Oberhausen
Ovverhouse, och deutsch Oberhausen, es en Shtadt em Ruuerjebeet.
Kaläkktrische
De Kaläcktrische däät mer fröjo em_Quatsch sare för de Eläcktrische. Dat wooh ußßfüüolisch jesproche de Eläktische Baahn, di de Päädsbaahn allmäälish äsätze daat en_dor Shtadt. Dat wooh_esu öm_di Zigk vun 1900 erüm. Hück säät dä Kölsche joo och Shtroohßebaahn un U-Baahn, wij_d_övverall en dor Wälld_jedonn weed.
Oberhausen
Em Dezämbor 2007 wore 217,108 Minnsche me'm eezte Wunnsetz en Ovverhouse jemeldt. In Ovverhouse weed unter onderem Borbecksch un Königshardter Platt jeschwaadt.
Hausmeister Krause
De Hausmeister Krause, is en Fernsehn-Fijur us Kölle.
In jeder Follje mäht'e lustije Saache un säht lustije Sprüch wie: „Um Jottes Wille!“ oder „Hörnse mal, is doppelt esu laut!“ En dämm Spell „Hausmeister Krause – Ordnung muss sein“ op Sat.1 jitt dä Tom Gerhard uß Ovveroth en dousende Follje der Flappmann. He shpelld ene Huusmeißter en Kalk em moderne Neubou uß der 60jer/70jer Johre, Famillijevatter med en vo'hiiroht Frouminsh un zwei Pänz em Allder zwesche koot füür... un nit jannz äwaahße. Hä eß em Dackelverein, met jröhne Unniforme wie de Schöze odder en Faßtelooventßjarrd, met shtramm shtonn, un noh onge tredde un noh bovve pukkelle, ävver schweer övverdrėvve höflesch.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Konst)
Mars (Planet)
Dä Mars (Symbol: ) is dä vierte Planet vun aacht in unserem Sunnesystem. Hä is im Middel rund 227 Millione Killometeere vun de Sunn entfärnt un broch 686,98 Daach bis hä eijmool dömeröm is.
Sing Noppere im Weltall sin op dä ene Sick de Ääd un op dä andere Sick dä [Juppiter]. Öm de Mars eröm kreise zwei Moonde. Die heeßen Phobos un Deimos un sin alle beeds nur eh paar Kilometer jruss.
Dä Mars witt och als ruude Planet bezeichnet, weil hä im Feernrööhr ruud schimmert. Die Zahlreiche Soonde vun de NASA un de Russe han tolle Fotos an de Ääd jefunk un do sieht me dat dä Mars wirklich ruud is.
Et witt vermuut, dat om Mars fröher ens Leeve exeseert hätt. Dat kunt äver noch keeine beweise.
Allu
Allu (Huchdütsch: Aluminium) eßße Metall un e shemish Ellemänt met dä Ochtnungszal 13, affjeköz Al, et weed vill em Flochzeushbou enjesäz, jlänz silvern un esset läishzte Metall waddet jitt, ävver doför ess_et öhnlish shtabihl, lööht sish ävver doch joot forme un shnigge.
Andere Elemente
Saachjrupp:Schimie Saachjrupp:Metall
Yerkish
Yerkish es en künßlijje Sprooch met 256 apstrakte Sümbole för Saache un Täteschkeite, alsu och en Zeijchesprooch. Ußjedaach han se ene Professor för Psüscholloji, dä Ernst vun Glasersfeld un dä Pedro Pisani em Johr 1970. Di zwei ärbeijde em Ammiland en Atlanta, aam Yerkes National Primate Research Center, em „Nazjonale Primatefochschongzentrom Yerkes“. Do kütt och dä Name för di Shprooch fun.
Met dä Shprooch un iere Sümbohle versöke de Fochscher met Primate en Aat Verständejong hen ze krijje. Doför han se en Yerkish-Tastatur aan der Kompjuto jemaat un don met däm faßhallde, wat de Dier esu för Zeijsche maache. Et Sue Savage-Rumbaugh un Duane Rumbaugh, zwei Primatolore, ungersöke, wi de Aape Lana, Washoe un Sarah sesch met dä Tastatur met de Minsche verständije donn.
Aanjefange hatte die zwei Erfenger fun dä Shprooch, eets öm nur met däm Schimpanse met däm Name Lana ze experimänteere.
Dat Bonobo-Ääpsche Kanzi hät Yerkish jeliehrt quasi met singe Äsatz-Mam Matata zosamme. För de eetste jwei Johr fun singem Lääve hät hä nämmlesch metkrääje wi dat Matata Yerkish am übe wohr. Dröm hät dä Klein jetz der beste Verstand för di Shprooch, fun all dä Aape.
Websigge
Saachjrupp:Sprooch
Aischwiele
Aischwiele (amplisch: Eschweiler) es änne Shtadt em Rhingland zwesche Oche un Kölle.
Wo lischt datt?
Jenauer jesaat lick Aischwiele em Kreijß Oche. De Noobore ringseröm (wenn man wie et Ührsche jeiht) sin de Öcher, de Würscheler, de Alsdörper, dr Kreijß Düren un de Lüh us Shtolbäärsh.
Watt möößte aaluure?
In dr "City", wie man hück esu schönn sädd, kammer prima enkoofe, wenn eenem Ooche odde Düre zo weg fott es, und de Türm vun dr Bursch en Nootbersch odde en Kinzweejle aaluure un de aal Kersch St. Pitter un Paul. Joot fiere kamme inet Schnällejeisje un op dr Maat. In Aischwiele jiddet vell Burje, Bösch un Enkoofsmööschlischkeede. Dat mieste Wasser op dr Aischwiele Ääd es in dr Eng un in dr Blausteinsee. Aischwiele hät dr jröößte Ruusemoondaachszoch noo Kölle un Mainz.
Watt net em Baedeker zu lesse es
Fröjer han de aal Löck jejlööv, dat mer et naats net vun Kinzweijler no Hehlroot zu Voos odde alleen joon sullt. De Buure en Hehlroot woren ööstisch on kunde sech en ne "Stöpp" verwandele, dat woër ne Wärwulf, on dann dooten se anger Löck duud bieße on opfresse.
Watt me in Aischwiele jähn iss
Puttes, Soorbrode un Riesflam.
Quälle
Saachjrupp:Aischwiele Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Stadt
En Stadt (vunn althd. stat, Oot) dat es, wo Minsche noh zesamme wohne, mieß do wo sisch Vorkehrswäjje kreuze. En Stadt hätt en eijen Vorwaltung (di sezz em Rodhus) un Vorsorjung. En Stadt of och ein Jemein hänn eijen Rääßstruktur un Huhheizrääschte, anners wi en Dorp. De Lück, di in en Stadt läwwe, sinn mieß zimlij ungerschidlisch, watt tüppisch för en Stadt es.
De ääzte Städt hänn sich ad om 9000 v. Chr. jebildet, domohls em Nohe Ooßte un en d'r Türkeij. Die ääzte Stadt, vun dä ma jet weiß, es Jerischo.
Wischtije Städt em Rhingland sinn:
Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa
thumb|Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa Dat Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa, affjekööz NASK,sezz en Wachschau. Di hann sesh sëllver orr enne ängleshe Naame jejovve, et Research and Academic Computer Network — allso mier däte saare, et „Komjuto Näzzwerrək fö de Fochschungk un de Unnivärsitääte“. De NASK eß nëvvebëĳ dä Laade. dä .pl forwaldt, de Top Level Domain fun Poole em Internet. Wëĳl di bëij de NASK enne Houfe Saache ze donn hann, weed de ëĳentlishe Zoodëĳlung fun de Subdomains vum dns.pl älleedish.
Martin von Tours
Dä hillije Zinte Määtes dät em richtije Levve Martin von Tours heeße. Er hät vun 316 bis zom 8. November 397 jelev un is am 11. November beijesetz wudde.
Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa
Websigge
Saachjrupp:Internet
Martin von Tours
Er wor ene Filius vun enem römische Offizier. Doröm is hä dann och bei et Militär jejange. Äver 356 hät hä für singe Kaiser, dat wor domols de Julian, jesaht, dat er nimie kämpfe kann, weil hä jetzt für Jott kämpfe un deene will.
Hä is dann noh Tours jejange un hät do irch als Mönch jelev. Späder is hä dann Bischof von Tours jewudde.
De Lejend
Als dä Määtes noch beim Militär wor, is hä in Amiens stationiert jeweese. Im Winter koom hä dann in de Stadt jerigge un soh ene ärme Mann, der nur janz winich Kleeder anhat. Do is dä Määtes dann hinjejange un hät singe Mantel mem Schwert in der Midde jedeilt und een Hälefte dem ärme Mann jejove. Hä soll och etliche Wunder bewirk han.
Gerald Bostock
Gerald Bostock — Beijnaame „Little Milton“ — mööt 1964 in Manchester jeboore woode sin, künnt ävver och 1963 jevääse sin un ööjndene anndere Plaz, ävver zimmlish seshe en Ängland.
Dat Kavver vun dä Plaat eß en Zäjdung — dä „St. Cleve Chronicle & Lindwell Advertizer“ — dat heijsh „Opzäijshnunge uß Zint-Cleve und dä Lindwell-Aanzäijer“ — St. Cleve iß en Jemäjnde met Kirrsh am Rant vun däm Bezirrek vun Lindwell künne mer doo lässe, en länntlijje Jäjent — do shtäijt op zvöllef Sigge verdeijlt zwesche vill anndere Saache ene Howfe Zöüch övver dä Jung dren.
Dä Jung eß ad esu öff opjefalle med singe unjewöönlijje Bejoovung for_et deeshte, dat hä dä Spetznam „Little Milton“ — dä kleijn Milton, noh däm Deeshter — krääje hätt. Hä eß jrad aach Johr alt, widder enß hät e Jedeesh jeshrivve. Dat Jedeesh eß jet koomish, se hann_et op de sibbente Sigg och afjedrok, met e paa entschulldijunge vun dä Zäjdungßlück wäjlt jo su shlimm wöö. Met däm Jedeesh hatt hä ene vätbevärrep jevunne un sullt de eezte Präjß krijje. Dä Vättbevärrep wo för Pänz di am Deeshte sin. Hä hatt dann donoh em intervju medd_ener Zäijdung Zöüch jesaat, dat hätt denne ävaaßene ja net jepaß, do woren se_m kott un hann_em dä Präijß noch vüürem offizzjälle foliine vidder affjenumme un e zwöllefjöhrish Määdshe eß nohjeröck, di su jet rishtish nättes för di jruuße jemaat hat un och sönß joot jeläg_un aanjepaß woo. Inn han se en in en Anshtallt jeshtäkk fö_de Bekloppte un Jecke. Vat hä do schlemmes jesaat hät, äfaare mer nid_esu rääch — ußßer dad_et „anschtöhßisch“ wöö — ävver et veet su vun dä Aat jevääse sin, vi wat all di schlemm fingere vun dä vilde Rock Bänz doomools och esu jemaat han — de Muul opjereßße un vüür nix der Pukkel enjetrokke un unjjeneet loßßjeschwadt (Shöön wann se sish draan shtüßße, Ir_künnt mish_doh_mool, houpsach et jidd_ene ßkanndaahl).
Norren Melldung säät dat, en veezeenjörich Merjell sääd_et wöö jez en_Hoffnung vunn_em, ävve_wää dat Billd vun dem Fizzemann süüt, um_med aach eetß, wäjß_mer datt_er_et noch_nid_joot jevääse_sin_kann.
En anndere Melldung in dä Zäijdung säät, dat Chrysalis — di Plaatefirma — hät med_em Gerald Bostock zesamme en Stifftungk opjemaat. Oode di Bostock-Stifftung_joov_et_ad. Di kräät, su künne mer do lässe, enne shpezjälle Aandäjl vun de äijnnaame vun dä Plaat „Thick As A Brick“ un weet dofun dat „leesh vun dä kunßß vum Shriive“ in St. Cleve unger de puute unger zeen Johre brenge. St. Cleve eß jo dä Oot wo dä Jung lääve daat. Ußßerdämm han di Plaatelück dä kläjn als_enen Shriiver op en lang zikk ennjekowf, on och för Opnaame med_em ze_maache.
De Ian Anderson, sozusaren dä Baaß vun dä Bänd, hät en Ėngervjuß zick dä Plaat emmer_enß widder ovver dä Panz Gerald Bostock jeschwadt, spääder woo dä natörlijj_äwaaße, alß kännte_ren jannß_joot.
Am Eng eß Shluß met de Lejend — (Debunking A Legend At The End)
Dat janze eß ävver en Ent, en Lejend. Dä Panz eß en Kunßßfijur. Ußjedaach hädd_en sish washäjnlich houpsäshlish dä Ian Anderson. Jood möshlish, dad_em sing Frünnde un de Bändkoleje jehůllfe un och jet bäi_jedonn hann. Ėmmerhen hann_se do dä „St. Cleve Chronicle“ me_m Däjl vun_dä Bänd zesamme jemaat. Dä äjn odder andere jlöüv_och, Monty Python hätt jet dozu bäi_jedonn — jrad wem_mer sish di Hüll vun dä Plaat aanluot sull äijne dat jo nit wunndere.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Ennzoteere!
Merrkuur (Planneet)
Dä Merrkuur (Symbol: ) is dä iirzte Planeet in uns Sunnesystem. Hä is ene äädähnliche Planeet. Dä Merrkuur zo beobachte eß zeemlich schwierich, do hä su noh bei de Sunn steht. Em Middel hätt hä ene Avstand vun 57,91 Millione Killometeere vun de Sunn. Sing Noppere em Weltall sin op dä eeine Sick de Sunn un op dä andere sick de Veenuß.
Dä Merrkuur' driit sich öm de Sunn un bruch 88 Daach bis hä eeijnmol eröm is. Hä broch äver erstaunliche 58 Daach bis hä sich eeijnmol öm sich seleves jedriit hät.
Dä Merrkuur hätt keeijne Moond.
Saachjrupp:Plannet
Morgan Tsvangirai
Morgan Tsvangirai (* 10. Määz 1952 ä Buhera) es önö Politiker us Simbabwe öt vreuere Rodesie. Vreuer füührde hä d Jewerkschaft a. Hüü es hä dr Chev van d Oppusitiun MDC.
Sii Lääve
Tsangirai koom us ön Müürischfamelisch un had dr MDC met opjebouwd. Hä es enne van d jrüützde Jeschnere van Mugabe, dr Präsident. No d Waahle va 2000 joov öt Krach en d MDC. Dat holp Mugabe, wi mo sisch vörställe kann.
En d dorop voljende Joohre hott hö Hömmölö Probleme un völl sproche va d Vorletzung va Männscherääte jäjä häm. Su wood ha am 11. Määz 2007 no ön Vorhaftung schwoch vorletzt.
Em Määz 2008 treent wärm jäje Mugabe a.
Websiije
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Fisematente
Fisematente kütt noch us dä Zigg als de Franzuhse Kölle besatz hatte. Do däte die Soldate nämlich emmer der Mädsche nohrofe: "Visitez ma tente", wat es su vell heeß: "Kumm bei misch bei". Watt natürlich net emmer one Foljen blehv. Wenn dann die jong Madämmscher es ovens us dem Huus jinge reefe die Äldere hingerhä: "Un denk drahn: nix Visite ma tente!" Dorus wudd dann med der Zigg Fisematente. Dat es en schöne Jeschisch, schtemmp äver nit. Dat Woot joov et schun 1499 (visimetent) und heeß „övverflößijen Buhai“, jetz op Hochdeutsch, "überflüssiges Getue".
Websiij
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Masse
Die SI Basiseinheit für de Masse ees dat Kilojramm, Kilo oder och Killo. In de Formele witt et met m avjekürz un sing Einheit witt kg jeschrivve.
Dat Kilojramm ees en Besunderheit unger dä SI-Einheite, weil et als einzischstes vun dä sibbe en Fürzeichen hätt. Nämlich dat K für Kilo, wat nix anderes heeß als 1000 vun irrjendjet.
Wie wor fröher 1 Kilojramm fessjelech
Fröher hätt me jesaaht: Eh Kilojramm ees su schwer wie eeijne Liter Wasser bei ener Temperatur vun 3,98°C. Dat ees nämlich die jrötzte Dichte vun Wasser.
Bekannte Avwandlunge vum Kilojramm
Bekannte Avvwandlunge vum Kilojramm sin zem Beishpill:
Kamelle (för ze esse)
En Kamelle es wat do an ding Kappes kress wann do beim Zoch nit richtich opjepaaß häßß. Mer kann se esse oder och lutsche.
Masse
Bekannte Avwandlunge vum Kilojramm
Alle Bezeichnung die och hück noch jeläufich sin:
Kamelle (för ze esse)
Kamelle sinn fröher ußß Karamell jemaat woode, unn däsderwäjje hätt se sing Noom jekrisht. Hückzedaach jitt_et all Jeschmacksrishtunge, vunn Kola bėß, jo, Himmel unn Ääd oder sunz watt. Kamelle kannze joot schmieße unn däswäjje sinn se de Houpwurfjeschoßß beijm Karnevalszoch. Strüßjer, Bäll unn Kooche wėėde zwar och jeschmeßße, äwwer de Kamelle sinn dat wishstishste. Se sinn daher och en Aat Sümbol för der Karneval. Wann wer Kamelle roof, weijß jeder watt jemeint ėßß: Kamelle, dä Prinz kütt.
Kamelle weede uß en Zuckerlösung med Stärkesirop oder Invertzucker unn Jeschmacksstoffe jemaat. Se könne haat sinn (jlasaatisch, bėß 3% Wasser) oder weijsh (bėß 8% Wasser). Tüppisch ėß en Papierhülle om jedet eijnzelne Kamellscher.
Masse
Wie kann me de Masse messe
De Masse kamme mit ener Wooch messe. Do jitt et ungerschiedliche Ausführunge. Für mieh dozoo loor he: Wooch
Kamelle (för ze esse)
Saachjrupp:För ze Esse Saachjrupp:Fastelovend
Masse
Wie kann me de Masse messe
Saachjrupp:Moohß
Jrußbritannie
Jrußbritannie es ö Könnigrich em Nordweste va Europa. Dö jrützde Insel va Europa bösteehd us d Deeler England, Schottland, Wales suwi Nordirland, dat ävver net vass met di anger Deeler vorbonge es. Ävver och onjöväär 1000 kleng Insele, di sisch öm Jrußbritannie vordeele, jöhüüre dozo. Dat Land wood em Joohr 1920 jöjründ. Sing Hauptstadt es London.
Wo dr Naam Jrußbritannie herkütt
Dä Deel Britannie ä Jrußbritannie kütt van ö Wood, dat d au Kelte jöbrud hand. Öt steehd vöör Birth, watt ösu jätt wi bont bödüüt. Dä Wooddeel Jruß kütt net va d Ängländer, d Franzuse brudde dat Wood. Hüü z Dachs moss ävver net mi va Ängland övv Jrußbritannie jösproche wäde. Dr richtije Naam van dat Land es Voreenichtes Könnigrich va Jrußbritannie un Nordirland.
Öt Wäär
Dat bökannd schläät Wäär va Ängland lädt sisch nowiise. Stonde ohne wolkevorhange Hemmel jitt öt öm d 1700, em Norde send öt komm 1000.
Landschaff
D Landschaff va Jrußbritannie lädd sisch ä 2 Deeler opdeeele. Em Süde es öt platt Land, em Norde hövvelisch. Öt moss beij di Deeler ongescheede wäde tösche di enkele Deeler va Jrußbritannie:
Airbus A380
Dr Airbus A380 es öt jrüützte Fluchzeuch, dat öt op d Welt jitt. Jemaat weed öt va Airbus. Dat es Europas Herställer va Fluchzeuje met Setz ä Frankreich. Zösammejesatze weed dr A-380 ä Toulouse, d Möbölö vöör Ennedrenn komme us ö Werk en d Nööhde va Hamburch.
Jrußbritannie
Ängland
Ängland es met 130.279 km² un jott 54,7 Milliun Mänsche (2015) dr jrützde Deel va Jrußbritannie. Dr Norde va Ängland es ön hövvelije Jäjend, di sisch van dr platte Süde dütlich ongerscheed. D hükßde Stell va Ängland räckd mä knapp 978 Meter övver dr Meeresspeijel.
Airbus A380
Dr ischte Fluch maade dr A-380 am 27. Aprel 2005. Bes Ängst Määz 2008 woode 192 Stöck böstalld, ußjelävverd hat Airbus besher ävver mä 3 a Singapur Ärlines. Dora sitt moch dat s ärch hänger d Zitt her send.
Jrußbritannie
Wales
Wales es dütlich klenger als Ängland. Öt es mä 20.779 km² jruß, un knapp 3,0 Milliun Lüüh wonne do. Wales hükßde Stell es 1085 Meter huch.
Airbus A380
Watt es neu bei dr Airbus A-380
Öt Ziil va Ärbus woch öt, mi Passajiire als en dr Jumbojet z transporteere. Dodörch solld öt Vleeje vöör d Jesellschafte bellijer wääde. Damet dat möjjelich weed, woode neu Stoffe äjösatze. Nävver öt Aluminium notzde Ärbus vöör allem FCKW, dat es jätt Koohleäähnliches. Voor allem s öt leeht un nät kampott z kriihe.
Jrußbritannie
Schottland
Schottland litt em Norde va Jrußbritannie un had ön Jrüde va 78.772 km². 5,1 Milliun Mänsche böwonne dat Landesdeel. D Städt met dö meetzde Äwonner va Schottland send Glasgow un Edinburgh suwi Aberdeen.
Airbus A380
Watt es neu bei dr Airbus A-380
Sonst es ävver och völl neu un besser woode. Su send d Düüse jrüüßer un stärker als alles wat öt bes jetzt jejovve hat. Enn Düüs sucht en enn Sekunde angerhalv Tonn Loff a un dat beij önö Dörchmässer va 2,95 Meter.
Jrußbritannie
Sproche ä Jrußbritannie
Bo jädder ä Jrußbritannie sprecht Änglisch als ischde Sproch, ävver och anger Sproche komme ä Landesdeeler vöör. So weed ä Wales Walisesch jösproche. Ä Schottland es Gälisch d anerkannd Amtssproch.
Airbus A380
Watt es neu bei dr Airbus A-380
En d leijzte 8 Joohr hat d Äntwicklung van d A-380 12 Millijard Euro jekooßt.