cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frankreich
Alljemeenes
Frankreich had ön Jrüüde va 547.026 km². 67,6 Milliun Lüüh (2017) wonne en dat Land. Önö jruuße Deel va Frankreich es platt Land. Mä em Südweste stüsse d Pürinäe un em Oste d Alpe un d Vogese en öt Land örenn. Met 4.810 m es dr Mont Blanc dr hükßde Berch van öt Land.
Sproche ä Frankreich
D alleenije Amtssproch ä Frankreich es Frangzösisch. Donävver jitt öt ävver och noch ö paar Rejiunalsproche. Hezo jehüüre: Picardisch, Normannisch, Gallo, Poitevin-Saintongeais, Wallonisch un Champenois. Dozo komme Franko-Provenzalisch, Okzitanisch, Katalanisch, Elsässisch un Lothringisch suwi Baskisch, Bretonisch, Korsisch un Flämisch.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Frankreich Saachjrupp:Staat
Menexenos
Der Menexenos wohr einer vun dä drei Sönn vum Sokrates un em Xanthipp. Hä heeß op Jrihschesch Μενέξενоς, un dat wood ußjeschproche. Hä hät zwaij Bröhder jehatt, der Lamprokles un der Sophroniskos.
Der Menexenos darf mer net verwähßelle met dä Fijuhr mem sällve Nahme uß däm Plahton singe Dijalohre Menexenos un Lysis.
Dem Sokrates singe Sönn Menexenos un Sophroniskos wohre noch Pänz als ehre Vatter vör et Jereesch kohm un dann ömjebraat wood - jenoujenumme, sesch pä Jereeschßbeschloß sällver ömbränge moot. Eine dovun wohr norr_esu klein, dadd_en de Motter em Ärm heeld. Em ahle Jrihscheland hatte se en Tradizjuhn, der eezte Sonn nohm Besetfa ze nänne, esu wohr der Menexenos wascheijnlesch der jöngste vun dä drei.
Wam_mer em Aristoteles jläuve well, han sijj em Sokrates sing Nohfahre all als onwascheinlesch Blötschköppejj erus jeschtallt..
Qwälle un Aanmärkonge
<div data-template-mapping="{"targetname":"Reflist"}" class="reflist" style=" list-style-type: decimal;">
Saachjrupp:Ahl Jrihscheland Saachjrupp:Mann
Joohr 1937
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1954
Kulltuur
D Film Sabrina wood jedriihnd.
Sönß
Öt Kluster Maria Regina weed jebouwd.
Saachjrupp:Joohr
Patrik Meyer
thumb|200px|Patrik Meyer met demm [[Dalai Lama 2010]] Patrik Meyer (*18.September 1968 en Rheenbaach) es ene deutsche Projekt- on Stadijonmanager. Hä hät 2010 die Usszeechnung "Executive of the Year" jekreech un woot domet zom beste Stadijonmanager für dat Johr jewählt.
Ussbeldung
Patrik Meyer maat noh senge Schollzigg am Emil-Fischer-Gymnasium in Öskerche un dä Hüere Handelsscholl en Ussbildung als Bankkaufmann on jing anschließend zesamme met Jens Streifling on andere Musiker für ej Johr als Berufsmusiker noh Kanada on noh de Schweiz. Em Ahnschloss dodran hätt hä ahn de Fachhochscholl en Kölle Betriebswirtschaft stodeert.
Berufliche Karriear
Patrik Meyer hät noh singem Studium eetz ens bei enem Konzertveranstalter en Kölle als ene kaufmännische Leiter un als ene Kontrohler jeärbeet. Hä hät sech unger anderem öm Konzerte vun de Rolling Stouns, vun dem Bon Dschovi, dem Meikel Dschäcksen, der Tina Tööner, dem Pavarotti un och noch von vell andere jekömmert. Darövver erus hät hä sich zo der Zigg öm dä Offbau von enem Konzertveranstalter in Luxemborsch jekömmert.
left|thumb|250px|Patrik Meyer met dem Wladimir Klitschko 2010
Für de Firma HSG Technischer Service GmbH (hück HSG Zander GmbH), met der Patrik Meyer ald bei dä KölnArena zesamme jeärbet hät, un dem Hamburger Sportvermarkter Sportfive hät Patrik Meyer dann zig Ahnfang 2003 die Akquise un die Inbetriebnahme vun dem Waldstadion en Frankfurt jemaat. Zig 2005 es hä do och Geschäftsführer vun dä Betreiberjesellschaft vun dä Commerzbank-Arena (Stadion Frankfurt Management GmbH) en Frankfurt am Main, demm Stadijon, en demm em Moment, also en de Säsong 2009/2010 die miegste Veranstaltunge in Deutschland statt finge. Zigg April 2009 es Patrik Meyer och noch Jeschäftsführer vun dä Firma TSP - The Sports Promoters GmbH, wat en Tochterjesellschaff von Sportfive es. Die sin für de Entwicklung, de Planung un dat Management von Sport-Events wie demm Race of Champions en dä ESPRIT arena wie jemaat on han Public viewings vun dä Fooßball-Weltmeesterschaff 2010 en de Stadije Dösseldörp, Frankfurt, Jelsenkirche un München jemaat.
Em Johr 2008 wohr Patrik Meyer emmer ens wedde en Warschau on hätt denne Tipps jejovve, wie se dat Nationalstadion Warschau baue solle, dat für de Europameisterschaft 2012 in Polen un in de Ukraine senn soll, un in dem onger anderem dat Eröffnungsspell stattfinge soll.
Als Jastdozent hät dä Patrik Meyer zig Johre für verschiedene Hochscholle (unger anderem für de Sporthochscholl en Kölle) un für verschiedene Fortbildungsprojramme ze donn un verzällt andere jet övver Management un Vermarktung von Sportstätte (unger anderem in Dublin, Stockholm, Orlando, Kiew, London und San Antonio).
Patrik Meyer es Mitglied vun de SMA (Stadium Managers Association). Dat es die Vereinigung, wo ene Deel vun dene Stadion-Manager dren sen.
Usszeechnunge
Em Juni 2010 hätt Patrik Meyer die Usszeechnung zum "Executive of the Year" un domet zom beste Stadijonmanager vun däm Johr jekrääsch, die vun ejner Jury uss dä janze Welt ussjewählt woot. In de "Bild"-Zeitung vum 22. Juni 2010 woot hä dä "beste Stadion-Manager der Welt" jenannt. Bei de "Stadium Business Awards" woote en verschiedene Kattegorije erussrarende un usserjewöhnlische Leistunge em ingernazjonale Stadion- un Arena-Management ussjezeechnet. Die Preisverleihung wohr em Juni 2010 in Dublin, un do woren su an die 150 Stadijon-Vertreter us de janze Welt. Patrik Meyer hät dä Preis jekrääsch, obwohl och noch welche us Hampshire, Doncaster und San Francisco dä han wollte.
Websige
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Sport)
Kupferhoff
Wiesu ä Stolbersch
D Kupferhöff stamme us d Zitt als mo ä Stolbersch völl Messing maade. Bes z 1,300 Mann wirkde vöör d Fabrikke. Dovöör joov öt a paar Jrönd. Ichtens hodde se ä Stolbersch almei. Op dr Breenijerberch an d Schlangebersch, dr Brockebersch un ä Wäth hand sö övver a paar Hondött Johr donoo jejraave. Suu wi di Messing maade brudde di völl mi Jalmei als Koffer. Völl Koffer koom us dr Harz. Öt woch winnijer Werk Messing he ä Stolbersch zö maache. Mo brudde net a zuvöll Jalmei zö schleeve. Zweidens hod mo ä Stolbersch jenoch Wasser, öm us dat Messing Plaate zö houe. Stolbersch hott jo d Vichtbaach, d Mönsterbaach un dö Inde. Dreidenz hott d Eifel jenoch Holz öm Vüür vöör di Öffent z mache.
De enkele Höff
miniatur|left|Dr ischte Kupferhoff ä Stolbersch, d Adler Appöthek Dat janze vong onjeväär 1570 a. Kupfermeester Schleichers Lennad bouwde de ischte Fabrik un singe Kupferhoff der Schleichers Hoff, dämm moch hü als d Adler Appöthek kennt, stäng en d Nöh van d Bursch. Vöör d damollije Zitt woche de Chefs van di Fabrikke, die Kupfermestere, rische Lüü. D Kupferhöff woore jett ußjevallenes. Spier, om die Zitt van dr Dreßischjöhrije Kresch, boude se decke Muure öm die Hüüser, kleng Burje su zö saare.
Em Laufe van d Zitt entstonge ä Stolbersch önö Hoof Kupferhöff. He es ön Liis van d Grützte:
Adler Appöthek, d Au Kruutlaad (ä Huchdütsch Alte Krautlade), dr Bernhardshammör, dr Binsfeldhammör, dr Dollartshammer, d Elgermölle (ä Huchdütsch Elgermühle), dr Frankedahl (ä Huchdütsch Frankenthal), d Jedau (ä Huchdütsch Gedau), dr Jrönedahl (ä Huchdütsch Grünenthal), d Ruusedahl (ä Huchdütsch Rosenthal), d Schaat un d Velau.
Ävver öt joov völl mi ä Stolbersch. Net all hovve Bestand, völl woode avjeresse.
Zö Lääse
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Kupferhoff
Imelda Marcos
Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos wood am 2. Juuli 1929 ä Manila op d Filippine jeboore. Tösche 1965 un 1986 woch hörö Mann Ferdinand Marcos dr Präsident van d Filippine un Imelda d Först Leidi.
Web Siije
Saachjrupp:Frau
Aavstämmung vöör mi Autonomi va Jrönland
thumb|Vaahn va Jrönland Ön Aavstämmung vöör mi Autonomi va Jrönland joov öt am 25. November 2008. Öt ärjoov sisch, dat d meetste Wäähler sisch vöör mi Onaavhängichkeet va Dänemark entscheede.
Hängerjrond
Jrönland wood 1775 ön Koloni va Dänemark un 1953 ön Provinz va dat Land. 1979 wood öt ö onaavhängisch onger öt Könnigrisch va Dänemark. 1985 trock Jrönland sisch us d EU zöröck, do öt sisch net övver dr Veschvang eenije kutt. Ön janze Onaavhängichkeet weed komm hä z kriije se, do öt Land komm bstööh kütt.
Öm watt wood aavjestämmd?
Jrönland woohl mi politische Äävloss. Usserdämm woohl öt Land önö jrüßere Deel van dat Jeld ha, dat dörch Öl vordeend weed. Jrönländisch solld d enzije offiziell Sproch wääde.
Watt beij d Aavstämmung öruss koom
Jrönland kitt no d Aavstämmung, di 75,54 % Jo-Stämme erjoov, voll Kontroll övver d Polissee m Land, d Jerichte un d Köstewach kriije. Dat Jrönländisch weed d enzije offiziell Sproch. Sälvs ön Eenijung övver öt Öljeld koom dobeij öruss.
Shay Mitchell
Shannon Ashley „Shay“ Mitchell (* 10. Aprel 1987 ä Toronto, Ontario) es ön Schauspllerin un Model us Kanada.
Hör Lääve
Shay Mitchell wood als Kengk van önö irisch-schottische Papp un ön philippinische Mamm jeboore. Mitchell werkde als Model ä Bangkok, Hongkong un Barcelona. Dono koom sö no Toronto zöröck, öm d Schauspellerei z liihre. Öt duurde net lang, do kräät sö Rolle en Serie em Fernsehe. Och vöör d Werbung wood sö jebrudd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Model Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Joohr 1817
Weetschaff
D Ketschenburg Brouwerei vängd öt Brouwe a.
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Carl Friedrich Benz
thumb|Carl Friedrich Benz Carl Friedrich Benz (* 25. November 1844 ä Mühlburg beij Karlsruhe; † 4. April 1929 ä Ladenburg) woch önö Injeniör, Ärvänger un enne van d ischde, di Autos entwäggelnde, önö Autopioneer.
Si Lääve
Carl wood am als Karl Friedrich Michael Wailend jeboore, dämm sing Mamm hod ö Küddelche met önö Mann, oohne met däm vorhiirod jewääh zu se. Ö Joohr no Karls Jeburd hiirode s ävver Johann Georg Benz un Carl noom dr Naam Benz a. Singe neue Papp storv 1 Joohr spiidr ävver Carl bleed beij singe Naam, ändernde ävver dä Vöörnamm va Karl Friedrich Michael ä Carl Friedrich.
No öt Studium ä Karlsruhe hiirode Carl am 20. Juli 1872 öt Berta Ringer. Öt Pärche braad 5 Kenger op d Welt. Nävver sing Famelisch spelld öt Werk vöör Carl ön jruuße Roll ä si Lääve. Carl wood önö Pioneer beij d Entweggelung va Autos.
Carl un d ischde Autos
Als Carl avong, sisch öm Automotore z kömmere, do joov bo janüüß. Wä Spass dora hott, dä moot sälvs vrekkele un dat däng Carl Daach un Naat. Hä hod sing kläng Garach, ön Werkstatt, eejentlich woch dat mä ö kleng Büdch un laad eefach looß. Öt duurde net lang un Benz hod önö Vorbrännungsmotor als Zweitaktr jebouwd, dat wat mo hü än ö Mopeds had. Bald dono jäng öt wiir un us önö Zwei- wood önö ViertaktmotorViirtaktr. Dat reichde häm ävver noch net un hä vrekkelde wiir. Öt entstäng ä Jetriibe. Mi un mi koom si Werk ö normal Auto nööder un nööder. Als no ön Zitt och d Längkung, d Zündkääze un all dä angere Krom väädisch woore, schaffde hä öt als ischde, ö Auto op d Bee z ställe. Öt hod zwar mä 3 Räähr ävver dat speld kenn Roll. Öt voohr un dat zalld. 1866 voohr öt dörch Mannheim un schaffde 18 km/h. Singe Motor braad öt op 0,8 PS.
Am 29. Januar 1886 melde Benz sing Kaach zm Patent a un schreev domet Jeschichte, dänn domet woch öt Auto jeboore.
Schwiirichkeete kannd Benz komm. Hä sood emmer önö Usswääch. Su lävverde ön Apöthek häm Sprit. Dat bedüüd, dat di Apöthek di ischde Tankstell van d Welt wood.
1889 woode d Autos va Benz op d Weltausstellung va Paris jezeechd.
Anger Entweggelunge va Benz un sing Firme
Als Benz merkde, dat sing Ideee opjänge, maade öt häm noch mi Vreud, Autos z entweggele. Su entstäng och at önö klenge Bus ä sing Werkstatt.
Dat Werke va Benz kosde önö Hoov Jeld un d Banke woohle ha, dat hä sing Firma en ön AG ömwandelnde. Hä maade dat ävver öt Zsammewerke met dr Opsichtsroot klappde net jott un Benz hood ä sing Firma op. 1883 maade hä ävver met d Rheinische Jasmotorefabrik ön neu op, di 1899, öm flüssich z bliive, och ön Aktiejesellschaft wood. Ön Zitt lang woch sing Firma dr jrützde Hersteller va Autos op d Welt. Als häm öt Vrassele em Joohr 1903 schwöder un schwöder veel, hood hä domet op un maade 1906 mä no ön kleng Firma onger dr Naam Carl Benz Söhne op.
Benz storv am 4. Aprel 1926 ä Ladenburg.
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Ongernehmer
John Demjanjuk
John Demjanuk (Jeburtsnaam Ivan Mykolajovyč Demjaňuk, * 3. Aprel 1920 ä Kozjatyn, Ukraine; † 17. März 2012 ä Rosenheim) woch önö Ukrainer, dä no öt Simon Wiesenthal Center zo d meeßdjesoote Nazi-Kreschsvorbrecher jehood.
Vörwörp va Kreschsvorbreche
Hä wood en d Ukraine jeboore. Em Zweide Weltkresch kämpfde hä vöör d Ruuh Armee. Spiir wood hä jevange jenomme un fungjeerte als Oppaaßer en öt Vornichtungslajer Treblinka. No dr Kresch trock hä en d USA, wo hä onger dr Naaam John Demjanjuk läävde. Em Joohr 1988 wood hä ä Jerusalem zm Duud vöör dr Massemord a Jüdde vorurdeeld. Dat Urdeel wood ävver opjehovve, weil ön Vorwääßelung nojewesse wäde kutt.
Spiir joov öt önö Haftbevehl us Dütschland, weil d dütsche Zentralstell vöör NS-Vorbreche vassstald, dat Demjanjuk tösche Määz un Ängß September 1943 em Vornichtungslajer Sobibór an öt Ermorde va Duzende Mänsche deeljenomme hod. Vöör d Behörde joov öt jenoch Bewiise, dat hä sälvs onger dr Speznaam „Iwan dr Schreckliche“ ä Sobibór Jüdde en öt Jaß jedrevve hod.
Aavschiebung us d USA
D USA enttrocke häm d Staatsbürjerschaff un sing Aavschiebung stehd seijd Mai 2009 a. Aavang Mai 2009 entscheed dr övvichste Jerichtshoff van d USA, dat dr Andrach op Auswiesungsstopp aavjelehnd wäde solld. Ä Münche wood häm d Ermordung va 29.000 Mensche vöörjeworpe. Demjanjuk besträtt sing Schold un behaupde, dat hä en d sojetische Armee jedehnd un em Joohr 1942 ä dütsche Jevangeschaff jerohne woch. Am 12. Mai 2009 wood hä us d USA usjevloore.
Am 12. Mai 2011 wood hä zo 5 Joohr Jevängnis vorurdeeld, brudde ävver opjrond va sing schläte Jesondheet net en öt Jevängnis z jo. Hä storv am 17. Määz 2012 en ö Flejeheim ä Rosenheim em Alder va 91 Joohr.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Nazizick Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór
Lord-Houw-Insele
D Lord-Houw-Insele send ön Inseljrupp, di tösche Australie un Neuseeland lid. D Inseljrupp jehüüd zo Australie un litt en d Tasmansche See, önö Deel vam Pazifik, dä och als Stelle Ozean bkannd es. D Lord-Houw-Insel es önjeväär 11 km lang un 2 km breed. Zsamme ömfasst d Insel ca. 15 km². Watt en öt Oohr välld, dat send 2 Bärch va 777 m (Mount Lidgbird) un 875 m (Mount Gower). D Insel woch önö vreuere Vulkan, dä sisch vöör onjeväär 6,9 Milliun Joohre us öt Meer jedeut had. Dat Klima op d Insel es wi en d Trope. D Planze un Deere op d Insel paaße sisch a Australie un Neuseeland a. Op d Insel lääve mä 380 Lüüh. Zosätzlich dörfe dat Schotzjebiid, zo dat d Lord-Houw-Insel ernannd wood, mä jlichzittisch 400 Mänsche beträäne.
Klotten
miniatur|left|300px|Bleck op Klotten Klotten  es önö Ocht an d Mosel. Öt litt önjeväär 5 km moselaavwärts va Cochem.
Klotte litt tösche d Wingberch un d Mosel. Onjeväär 1300 Lüüh wonne he. Alle jepräächt dörch d Wing. Wingbuure un Wingkneipe jitt öt a jädde Äck.
D Burch Koraidelstee litt op önö Hövvel am Rand va Klotte, kann ävver bo va jädde Äck us jeseeh wääde. Önö schünne Wääch vüührt bes do un önö angere wärm öraaf. Tafele erkläre watt öt övver dr Ocht z wässe jitt.
Stelle Ozean
Häfe am Stelle Ozean
Opjrond va sing Jrüüde vänge sich völl Häfe am Stelle Ozean. Dozo jehüüre Vancouver, Anchorage, Long Beach, Los Angeles, Oakland, Portland, San Diego, San Francisco un Acapulco.
Klotten
Websiije
Saachjrupp:Dorp en Rheinland-Pfalz
Stelle Ozean
Jätt z lääse
Saachjrupp:Meer Saachjrupp:Shtille Oozėjaan
Baboo
miniatur|right|Vluchzeuch van d Flybaboo Baboo es ön en d Schweiz aasässije Vluchjesellschaff met Setz ä Le Grand-Saconnex.
Jätt va vreuer
Nodäm d Swisss em Sommer 2003 d Vleujele jesträckt hod, vonge anger kleng Jesellschaffte neu a. Dozo jehood och d Baboo Airways, di mä met enn Dash 8 Q tösche Genf un Lugano dreimol dr Daach hin- un hervlooch. Di hodde sö ävver van d Cirrus Airlines jelinnt. Dat wood em Aprel 2004 angisch, als sö zo ön eeje Dash-8-315 koom. Dodörch woch öt möjelich, d Städt Venedich, St. Tropez un Prag en dr Vluchplan opzönämme. En Kooperatiun met Darwin Airline wood d Streck va Genf no Lugano bedrevve.
Baboo joov em November 2010 bekannd, dat d eeje Strecke va Darwin Airline övvernomme wäde. Da Naam Baboo bleed erhalde.
Ö paar Date övver Baboo
Baboo had 5 Vluchzeuje. Öt send zwei Bombardier Dash 8Q-400 suwi drei Embraer 190. Opjrond van d Kooperatiun met Darwin Airlines wäde mä no di zwei Propellervluchzeuge jenotzt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vluchjesellschaff Saachjrupp:Schwäjz
D Bröss van dr Tiresias
Am 3. Juni 1941 hote d Lüüh di Oper öt ischde Mol, als sö ä Paris en d Opéra-Comique opjevührd wood. Di Oper, di em Joohr 1930 spelld, wood va Poulenc 1939 jeschrävve. Öt durde ävver bes 1944, iih s vädich woch. Sö spelld, angisch als em Buch va Apollinaire vörjeseeh, en Zanzibar, dat en d Nöhde va Monte-Carlo litt.
Woröm öt en di Oper jäng
Dat Stöck vängd domet a, dat dr Theatrdirektor d Lüüh vöör d Bühn sätt, dat öt en dat Stöck doröm jeeht, dat di Mänsche völl Kenger mache sölle.
Theresia läävd met hörö Mann jlöcklich en d Stadt Zanzibar. Di Zwei komme op d Idee, d Rolle va Mann un Vrau z tusche. Theresia lätt hör Bröss, zwei kleng Bollongs, platze un weed zo önö Mann. Va do a nennt höt sich Tiresias. Hörö Mann weed zo ön Vrau. Als sich d Mänsche wongere, sätt sö, da töt d Opjaav van d Mänsche es, su völl Kenger z mache wi möjelich. Su brängt Tiresias a enne Dach 40.049 Kenger op d Wält.
Wäje di jruuße Zahl Kenger jeht dr Staat öt Jeld us, un ön Hongersnut brecht us. Als Tiresias jevrood weed, wi mo öt schaffd, ösu völl Kenger dörch z vohre, sätt sö, dat dat net schwoch es, öt jööv ja Lävensmeddelmarke. Zm Deel wöre di Kenger och at ösu jruuß, dat sö vöör sich sälvs sorje kütte.
Am Äng entscheed sich Tiresias, wärm ön Vrau z wäde, un och hörö Mann weed wärm su, wi hä vreuer woch.
Jätt z läse
Saachjrupp:Oper
Wisse Emijrante
Wisse Emijrante es öt politsche Wood dat meeßtens ä Frankreich, d USA un ö Ängland jebrudd weed, öm Russe, di va Russland en d Zitt van d Russische Revolutiun un dr Russische Börjerkresch ussjewandert send weil s jäje d Russische Politik woore, z beschriive. Önö angere Ussdrock, dä meetstens von d Usswanderer sälvs jebrudd weed es Ischde Well Emijrante. Ä Russland sälvs wood tösche 1920 un 1980 dä Ussdrock Wisse Emijrante meestens jebrudd, watt ävver önö nejative Äschlaach ha solld. Seijd öt Äng van d 1980er Joohre wääde d Russe, di öt Land tösche 1917 un 1922 vorlosse hodde, mä noch ischde Well Emijrante jenannd.
Völl Wisse Emijrante hodde sisch an d Wisse Armee bteilicht sujaar ongerstötzt. Dobeij moss böacht wääde, dat dä Ussdrock döck vöör all di Lüüh jebrudd weed, di Russland vorlosse hodde. Ö paar, wi Mensheviks un d sozialistische Revolutiunäre woore zwar jäje d Bolschiwike ävver s hand ni d Wisse Armee ongerstötzt. Öt woore sujar wälche doronger, di jäje d Politik woore.
Öt moss dorop häjewässe wääde, dat dat Wood Wisse Emijrant än d UdSSR völl döcker met önö nejative Äschaach benotzt wood als öt d Usswanderer sälvs brudde, di sisch döck mä Russische Usswanderer nannte övv va Russische Militär Emijrante sproche. Dat ävver mä, wenn s an d Wisse Armee deeljenomme hodde.
D meetste Wisse Emijrante hand Russland tösche 1917 un 1920 vorlosse. Dat woore tösche 900.000 un 2 Milliun Lüüh. Völl hand dat tösche d 20er un 30er Joohre jeschafft. Angere woore van d neu Russische Rejiirung vottjejaahrd woode. Onger d Wisse Emijrante vong mö all Zoote va Lüüh, aajevange beij d normal Soldate un d Offizeere bes z d Kosakke, Lüüh met ön Ussbeldung an d Huchschüll, di uss al Beroffe koome, vordrävve Jeschäftslüüh un Landbesetzer. Mo troff ävver och öt d vreuere russische Rejiirung doronger, Anti-Bolschewikke us dr Börjerkresch. Öt brudde sujar kenn eschte Russe z see.
Woher s koome
miniatur|left|Kerchhoff van d Wisse Emijrante ä [[Frankreich]] D meetste Russe koome va Süd-Russland, d Ukraine un öt vorschlooch s en d Türkeij un no anger slowakisch Ländr wi Jugoslawie, Bulgarie, d Tschechoslowakei un Pole. Önö Hoof jäng och no Ästland, Lättland, Litaue, Finnland, Dütschland un no d Franzuse. Ä Berlin un Paris äntwäggelnde sisch ön jruuße Emijrantejemeenschaft.
D Wisse Emijrante woore jäje dr Kommunessmus un soore d UdSSR net als Russland a. S betrachde d Zitt tösche 1917 un 1991 als ön Zitt, wo Russland van d Sowjets besatze woode woch.
Völl Emijrante vorsoote hön Kultur, di s metjebraad hodde, usserhalb va Russland wiir lääve z losse. S hoffde, dat dat hälpe kütt, no önö Wääßel en d Rejiirung, d ald Kultur wärm no Russland zöröck z bränge.
Watt d Religiun ajeed, so beschriivd dat jott önö Satz van Bischoff John of Shanghai un San Francisco, dä vöör d Russisch Ortodoxe Kerch usserhalb va Russland sprääche dorf. Dä saad em Joohr 1938 op öt All-Diaspora-Träffe:
Önö Alde van d Wisse Armee, Vasili Orekhov, dä och d Ziidung Sentry örussjoov, saad als Antwood dorop:
''Öt weed ön Stond – jlöövd misch dat – öt weed s jävve, wenn di em bvreide Russland os vroore weed: „Watt höd ör jedooh, öm dovör z sorje, dat ming Weehrjeburt flott kütt“.Losst os kenne ruuhe Kopp kriije, lott s stolz dorop see, he em Ussland z see. Em Momong send wer vott va os Moddeland. Lott os op alle Ebene net mä a Russland jlööve, lott os dat dörch Heldetate, Opfere un dr Zsammehald van os Famelie vorsöcke un astreebe, lot tos dat vöör d Lüüh do, di net ophüüre, d Häng z hääve, öm vöör d Vreiheed z kämpfe.''
Watt di Orjanisatiune dänge
D Emijrante formde ongerscheedliche Orjanisatiune öm vöör hön Land jäje d Sowjets z kämpfe. Su entstäng d Russische All-Military-Union, d Broorschaf van d Russian-Truth un dr NTS. Di Orjanisatiune woode öt Ziil va russische Spetzele, Ajente, di lusternde, wat do aavjäng.
Öt joov ävver och wisse Emijrante, dönö jeveel, wat ä Russland entstäng. Di woode Vrönde van öt Vaadrland Russland jenannt. S jründe Orjanisatiune wi Mladorossi, Evraziitsi un Smenovekhovtsi.
Em 2. Weltkresch kämpfde völl Wisse Emijrante vöör russische Bvreungsorjanisatiune. Op di anger Siij kämpfde och völl jäje d Nazis z. b. en d Ongerjrondbewejunge van d Franzuse. Em Kresch sälvs troffe völl vreuere Russe us va Dütsche besatze Jäjende. Di notzde d vorloore Schlachte van d Dütsche öm en d Sowjetuniun z flüchte.. Angere woore Jevangene ä Dütschland övv Österreich un woode zo Zwangsarbeeder, bleete ävver trotzdem do. Di woode zo ön zweide Well va Wisse Emijrante. Di paasde sisch d anger Wisse Emijrante ävver flott a.
No dr Kresch kämpfde d wisse Emijrante mä noch en d Jrupp NTS wiir jäje d Sowjets. Di anger Orjanisatiune löößde sisch op, angere kömmernde sisch mi doröm vöör d Jurend jätt z do. Su entstänge d "Russische Pfadfinder em Ekßil" di sisch öm örawaaßende Kenger kömmernde, di önö vöör-russische Hängerjrond ä Kultur un Ärve ha sold.
Websiij
Saachjrupp:Rußßlandt Saachjrupp:Historie Saachjrupp:Wikipedia:Övversätzung van d Wääch
Ball’s Püramid
D Insel es mä 200 * 200 m jruuß, ävver d 562 m huhe Vels es vöör jäddes Oohr önö Bleckvang.
Ball's Püramid woch önö vreuere Vulkan.
Op ön kläng Ställ van d Insel lääve d sälde Boomhummer, ön Zood va Heuschräcke.
Sophroniskos (der Jöngere)
Dem Sokrates singe Sönn Menexenos un Sophroniskos wohre noch Pänz als ehre Vatter vör et Jereesch kohm un sesch dann pä Jereeschßbeschloß sällver ömbränge moot. Eine vun dä Pänz wohr norr_esu klein, dadd_en de Motter dohbeij em Ärm heeld. Em ahle Jrihscheland hatte se en Tradizjuhn, der eezte Sonn nohm Besetfa ze nänne, esu wohr der Menexenos wascheijnlesch der jöngste vun dä drei un der Sophroniskos er Ählste.
Wam_mer em Aristoteles jläuve well, han sijj em Sokrates sing Nohfahre all als onwascheinlesch blötschköppejj erus jeschtallt.
Qwälle un Aanmärkonge
<div data-template-mapping="{"targetname":"Reflist"}" class="reflist" style=" list-style-type: decimal;">
Saachjrupp:Ahl Jrihscheland Saachjrupp:Mann
Jong Vrau met Perlehalsband
miniatur|Jong Vrau met Perlehalsband Dat Beld Jong Vrau met Perlehalsband es ö Ölbeld va Jan Vermeer. Hö moohlde öt tösche 1662 un 1665. Dat Beld es 51,2 Zentimeter huch un 45,1 Zentimeter breed. Usjestalld weed öt en d Jemäldejallerie Berlin.
Wat öt zeecht
Ön jong Vrau steeht vöör önö Speijel, drädd ön Jack us Hermelin un had ö Halsband us Perle öm dr Hals. Usserdäm steht en dat Zemmer önö Desch met önö Hoof Pröll drop.
Wovöör dat janze
Dat Beld soll zeeje, wi mo sisch tösche Lastr un Tujend entscheede moss.
Jätt övver öt Beld
1696 weed vorzalld, dat dr Moohler Vermeer ö Beld met dr Naam „Ön jong Vrau beijm Aatrecke, siihr schünn“ vöör 30 Julde vorkooft. Dann taucht öt isch wärm em Joohr 1809 op. Ö paar mol wähßelt öt dr Besetzer.
Hü vängt mo dat Beld en d Jallerie Berlin.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Beld
Mentempel
miniatur|left|Mentempel va Side Dr Mentempel es önö Tempel, dä z Iihre van dr Mondjott Men jebouwd wood. Ön Ruin van önö Mentempel steehd ä Side en d Türkei.
Jätt va vreuer
Dä Tempel wood am Äng vam 2 övv am Aavang vam 3. Jahrhondöt jebouwd.
Opbouw
Dr Ongerbouw woch ö 2,21 m huch Podium, op däm ö halvrond Jebäude stäng, dat ö jeboore Daach hod. D westliche Siij woch 13 m lang un hod önö 5,75 deepe Äjang. Op di Siij woch och ön bree Muur. Ön 14 m lang Trapp vüührde op dr Vöörhoff van dr Tempel.
Saachjrupp:Jöbäude Saachjrupp:Historie
Reaktor (Bänd)
thumb|Reaktor Reaktor is en Bänd us em Saaland. Jejründt han se sesch em Johr 1997. Se spille janz vorschiedene Musickrischtunge wie Jazz, Funk odda Täschno. De Tromla, der dat Schlaachzeusch spillt, hät 3 Johr in Kölle jelääv un e bissje Musick jemaat.
Websigge
Saachjrupp:Bänd
Gertrude Poppert
Hör Lääve
Gertrude werkde em Lajer 2 un hör Opjaav woch öt, op d Kning op z paaße, Walter woch Vöörarbeeder beij öt Waldkommando. Beede dorfe Kaate a Vorwandte schriive, di bes hüü erhalde send. Domet sollt dä Ädrock vormeddeld wäde, dat öt Deporteerde jott jäng.
Alexander Petscherski, dä met Leon Feldhendler dr Opstand va Sobibór plande, troff sisch met däm em Vrauelajer. Damet dat d SS övv d Trawniki-Männer net klöchtich vöörkoom, däng hä ösu, als hött hä ö Küddelche met Gertrude Poppert, önö Naam, däm hä ävver komm ussprääche kutt, su dat hä hör dr Naam Luka joov.
Petscherski saad spiir, dat hä sisch ä Luka vorleevde, hör ävver us Schess, öt kütt vorroone wäde, nüüß van dä jeplande Opstand vorzalld. Önö Schlepp, däm Gertrude Alexander enne Daach vöör dr Opstand schenkde, es erhalde blevve un weed en ö Museum ussjestalld.
Gertrude Poppert övverläävde dr Opstand va Sobibór net un hörö Mann wood am 31. Oktober 1943 em Lajer Sobibór ömjebraad.
Jedächtnisstätte
Jedächtnisstätte ä Sobibór suwi ä Dortmund sorje dovöör, dat hör Lääve net vorjeiße weed.
Enkele Stelle
Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Övverläävende van dr Holocaus Saachjrupp:Frau
16. Sepptämmber
Der sexeehnte Sepptämmber.
Websigge
0916
Joohr 70 füür Krėßtůß
Sönß
Saachjrupp:Joohr
Aspahsija
Ed Aspahsija ov Aspasia wohr en Frou med Ennfloss em klaßesche Attehn, wo ed ennjwanndert wohr, un jands offezjäll mem Perikles zesamme e Fisternöll hatte. Di zwai hatte zersamme ene Sonn, dä och Perikles heeß. Ov se jeh jehihrohdt hatte, es nit bikannt. Jelääv hädd et vun 470 vör Kreßtos eröm bes öm 400 vör Kreßtos eröm. Op jrihschesch schrehv mer et: Ἀσπασία.
Wammer op der Plutarch hührt, wohr dä zwaij ier Huus ene jeijstejje Sammelplaz en Atehn, woh de jruhße Könßler un Dänker vun ier Zigg hen kohme, och der bes hük vill zetehrte Fillosoff Sokrates. Mer hädd ald sesaht, dadd em Aspahsija sing Idehje un Lihre der Sokrates beenfloß hann sull. Et Aspahsija küdd och vör en de Schreffte vun däm Fillosoff Platon, vum Aristophanes, vum Xenophon, un äddlejje anndere Schrihver vun dä Zigg. Och wann t ene johde Deij vun ehrem Lävve als Äwahßene en Jihscheland verbraat hät, es övver si Lävve nit besönders vill bikannt. Et jitt Weßeschaffler, di vörschlonn, dadd ed ene Puff jehatt hät un, orren Klunt wohr. Dem Aspahsija sing Roll en der Verjangeheid hellev ons weeschtejje Verschtand aan de ahl-jrihschesche Froulück ze krijje. Koum jädd es hück bikannd övver de Froulück vun dä Zigg. Enne Fochscher hädd ens jesaat, Frohre övver et Aspahsija wöhre esu johd wi Frohre ovver de hallve Minnschheijd.
Bedriefsystem
E Bedriefsystem dat is de Softwäär, wodurch de dinge Rechner überhoubt ets bedrievve kaanst. Dat Dinge dät so de Bedrievvsmiddel, also esujet wie de Speicher un de Ein- un Ussgavvegeräte, alswie dat usführe von Programme stühre.
Aspahsija
Aanmärkonge
<references group="lower-alpha" />
Bedriefsystem
Saachjrupp:Kompjutorëij
Aspahsija
Aanmärkonge
Saachjrupp:Ahl Jrihscheland Saachjrupp:Frou
Kupfermeester
Dr Kupfermeester woch önö Fabrikant va Messing en de Zitt tösche ongeväär 1570 un d Medde van öt 19. Jahrhondöt ä Stolbersch]].
Dö Kupfermeestere koome us Frankreich, de meedste trocke no Oche. Als Ävangelische hodde sö do ävver Probleme un koome no Stolbersch. He vonge sö dat vöör, watt sö vöör öt Werk brudde. Jalmei, Wasser us d Baache un Holz. Dozo koom, dat ä Stolbersch völl Lüh Werk sohte. Alles paaßte öm he zu bliivö.
D bekanndste Famelie
Dr ischte Kupfermeester, dä no Stolbersch koom wör Schleichers Lennad (op Huchdütsch Leonhard Schleicher). Hä bouwde 1585 dr Ischte Kupferhoff en de Burgstross. Än d beidste Zitt hott Stolbersch bess zo 40 Kupfermeestere.
D bekanntste Kupfermeesterfamelisch wore d Famelisch Beck, d Hoeschs un Lynens, Mewis un Momma. Net zö verjeiße send Pelzer, Preem (op Huchdütsch Prym), Schardinel, Schleicher un van Asten.
Zö Lääse
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Historie Saachjrupp:Berof
Meer
Dat Woot Meer bruch mer för jruuße natörlijje Aansammlonge vun Waßer, die jewöhnlėsch räujisch aan ierem Plaz op de Ääd sin un blieve, och wenn se met Wedder un Jezeite aff un aan ens e besje hüüter kumme, odder sesch e besje zeröck trëke künne.
De Aansammlong vun de janz jruuße Meere, die on_noch all zesamme hange donn, nënnt mer de Wëltmeere. Et eine udder ander Meer hät ene Name met Ozijan dren, andere met -see udder Jolf (Meer), dat sen kleine Ungerscheede, määt ävver nit vill draan, dat mer et och met enem Meer ze donn hät. Och Stöcker vun Meere, die do draan hange donn un ööhnzwi en et Land erin shtippe, allsu Buchte, Förde, Fjorde, en Bäij (Bay), ene Jolf (Meer), en Lajuun, un wat nit all, sen för jewöhnlesch noch ene Deijl fun Meer. De Houpsaach, woh mer e Meer un all de ander Jewäßer op unsem Planeet met ungerscheide deiht es dat: Em Meer es Salzwaßer, övverall söns se Sößwaßer dren, udder Brackwaßer, udder söns en Bröh. Nuur bei dämm Brackwaßer wat zonshtand kütt, weil sesch Sößwaßer (vum Land) un Salzwaßer (uss_em_Meer) vrmesche donn, wat mer öff en Lajune un Sömf zwesche Meer un Land hät, dö sen sesch de Minsche nit immer eins, ovv_et Meer sin sull udder nit.
„Dat Meer“ udder „die See“ saare de Minsche, wann se am Ufer shtonn un drop looere, dat Dinge es riesisch, un mer süüt er nur Meer ein op e Mol, vun de allermiehßte Ußseeshßpunkte op de Ääd. De Meere zosamme han, met janz kleine Ußnahme, wie em Duude Meer, all onjefähr dersellve Wasserstand — wam_mer ens von keine un jruuße Welle, Ebbe un Floot, affsüüht. Dä jemeddelte Waßershtand weed Nomaalnoll jenannt un es bem Vermesse weschtėsch.
17. Meij
Der sibbezeente Meij.
Pollitikk
D Parlamentswaahle ä Kuwait em Joohr 2008 send vörjetrocke Neuwaahle.
Meer
Dä ëijnhëijtlijje Waßershtand vun de miihßte Meere kütt dovun, dat en all de Meere Waßer erin löüf, ävver nit widder eruß, un weil di ungerenëijn verbonge sin, shtëijd_et dann, övver de Johdousende, övverall ejaal huh. Waßer verschwindt praktesch nur beim Verdunste noch uss_em_Meer. Dobei bliev alles zeröck, wat em Waßer opjelööß wohr, dröm hät mer em Meer och dat Salzwaßer. Op die Aat krijje mer ävver noch op en ander Wieß et Meer beschrevve: e Jruuß Jewäßer, woh nur Waßer erin flüß, ävver nix eruß löüf. E kleij Jewäßer fun dää Aat, doh jidd_ed_er och vun, nänne mier ene Salzsee un donn_et iehrter als ene Bėnnesee enshtoofe.
Computertomography
D Computertomographie es ohne dr Computer un ö jooh Rötschenjerät net meuölisch. Dat CT, dat es dat kott wood dovöör, maat us hondede Röntschenbelder ö neu Beld un dat zeecht dat Objekt ä drei Dimensiuune.
Meer
Et jitt e paa Jewäßer, di mer „Meer“ nänne deiht, di ävver je kei Meer sin en dä zwëij Aate wi jraad beschrevve. De Minsche sin bem Kalle un bem Name jevve nit besöngisch akeraat, don orr_ens ene Jux maache, dat eß äävenß esu. Esu e Jewäßer hëijß zwa met „Meer“, eß ävver jenou esu ene See, wi vill andere Bėnneseeje uch. Mer säät „di See“ för et Meer, met Salzwaßer, un „dä See“ för ene Bennesee met Sößwaßer dren. Et Steinhuder Meer un de eifeler Maare sin Seeje. Et Schwäbesche Meer och, et hëijß joh mem andre Name dä Bodesee.
Computertomography
Wi entstäng dat?
Damet dat Janze klappde brudde s de Hölp van önö österreischische Mathematiker. Dat Rechenjenie woch Johann Radon. Dä stallt ö Reschenvorvahren op, die Radontransformatiun. Domet kutt moch Körpere ohne dobei d Belder kapott z maache, berechne. Och öt Ännere van d Körpere kutt moch domet berechne.
Meer
De Ingernazjonaal Hüdrojrafėsch Ojanisazjoon
Mer hät de Ingernazjonaal Hüdrojrafėsch Ojanisazjůhn, affjekööz IHO, en et Lävve jerööfe, öm Name un Jrenze för de jruuße Jewäßer op de Ääd ėngernazjonaal faßzelääje. Dat eß, domet mer sesch zem Bëijshpöll en de Scheffaat jet lëijshter vershtändeje kann. Di hallde sesch aan dä Jedanke: En e Meer kütt Waßer erin jefloße, ävver et flüß nix eruß. Alsu han di — för unser Foshtändnėß — de Wältemeere, un de Salzseeje om Tappeet.
Computertomography
Wi entstäng dat?
D ischte Opnahm met ö CT maade s 1971. Dovöör krääte d Wessenschaftler 1979 dr Nobelpriis.
Meer
De Ingernazjonaal Hüdrojrafėsch Ojanisazjoon
Em Joohr 1928 han se et eetste Mohl er Sammlong: Limits of Oceans and Seas — „De Jrenze vun de Ozėjaane un Meere“ eruß jejovve, un aktoäll es däm sing drette Ausjab uss_em Joohr 1953. De veete es ungewähß, wood 1986 forjeschlaare, es ävver noch nit rattėfėzeedt.
21. Sepptämmber
Der ëĳnunzvanzishßte Sepptämmber.
Websigge
0921
Computertomography
Wi werkt öt?
Bei öt normale Röntsche sitt moch do, wo d decke Knouche send dr meetste Schatte op dr Film. Watt moch net entscheede kann es, wi öt en dr Knouch ussitt. Bei öt CT wääde völl Belder us alle mäueliie Richtunge jemaat. Domet kann moch d Informatiune övver öt Ennere van dr Knouch kriie. Dozo brutt moch ävver önö jooe Computer, sonst jeet dat net.
Kristen Bell
miniatur|left|Kristen Bell (2007)
Meer
De Lėß met de Meere un Meeresdëijle
{| cellspacing="0" border="1" bgcolor="white" class="wikitable"
Kristen Bell
Kristen Anne Bell (* 18. Juli 1980 ä Detroit) es ön amerikanische Schauspellerin.
Computertomography
Wo weed öt jebrutt?
Mo kännt öt us d Krankehüüser ävver d Wesseschaft brutt öt och a völl Ställe. Su weet op di Art un Wiis och Material jepröövt. Öm je no Zwäck öt richtije Jeräät z haa, woode önö Hoof Tüpe ärvonge. Ävver dat jäng z witt, op all di Ongerscheede z spräche z komme.
Kristen Bell
Hör Lääve
Kristen Bell liihrde dö Schauspellerei ä Nju York un em Joohr 2001 woch sö en hör ischde Roll z see. Kott dono koome Optrett beij Musicals op dr Brodwej dozo.
Meer
Quelle
Meer Meer
Computertomography
Schaad öt, ö CT jemaat z kriiö?
Wä ö CT jemaat kitt, dä moss met onjeväär 1000 Moll asu völl Strahle rechne wi bei ön normal Röntscheopnaam. Do Strahlung net jesund es, kann moch sisch vörstelle, dat moch besser ke CT jemaat kitt. Ävver völl Krankheete kann moch janet angisch erkenne un dann moss mo sisch doch vöör ö CT entscheede.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Technik
Kristen Bell
Hör Lääve
Bes 2004 troon sö ä kleenere Rolle em Fernsehe op, iih hör dr jruße Worp met d Roll en dr Film Spartakus fluppde. Em Herbst jäng öt wiihr met „Veronica Mars“, ön Roll, di bes 2007 erhalde bleed. Dovör kräät Kristen dr Saturn Award.
Va 2009 a es Kristen met Dax Shephard zösamme, met däm sö och ön Dohtr hat. 2013 hiirode Kristen un Dax.
Jätt z kikke
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Joohr 2012
Sönnß
Dr [[Versoote Anschlaach op de Haupbahnhoff von Bonn 2012|
Versoote Anschlaach op de Haupbahnhoff von Bonn]] woch am [[10. Dezember]].
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1885
Kulltuur
Öt Beld D Ädäppelseißer wood jemold.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Szentborbás
miniatur|Wö dä Bözirk Somogy ä Unjarm z vänge es Szentborbás es ö Dörp em Bözirk Somogy, dä ä Unjarn litt.
Ä Szentborbás wonnde em Joohr 2004 138 Mänsche. Beij ön Jrüüde va 7,47 km² wore dat 18,47 Persune op dr Kwadratkilometer.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Dorp
Bebber
miniatur|left|Kerch vun Bedburg Bebber (amplisch: Bedburg) is een vun de nördlischste Städtscher em Rhing-Erft-Kries un hätt unjefiehr 25.000 Einwohner.
Hundsangen
thumb|Hundsangen Hundsangen, det is en Ort im Wesderwald. Hier wohne übber 2,200 Leut.
Lenks
Saachjrupp:Dorp en Rheinland-Pfalz
Wältvegansdaach
miniatur|left|Önö Stand van d Veganiste ä [[Karlsruhe|Karlsruh]] Dr Wältvegansdach es önö Daach, däm d Veganiste viire. Hä vällt op dr 1. November un wood 1994 öt ischte mol jeviird.
D Vegan Society had dä Daach äjevüürt, öm an hör Ziil z erinnere, dat ke Vleesch un kenn Produkte va Deere jejeiße wäde söll.
Jäddes Joohr voranstalte d Veganiste Informatiunsvoranstaltunge un Aktiune ä dütsche Städte.
Wostoksee
Dr Wostoksee es dr jrüützde See, dä onger öt Iiß van d Antarktis litt. Hä es en ön Deepde va 3.700 bes 4.100 m z vänge. Dr Wostoksee had normal „Sösswasser“ un kee Salzwasser.
Historische Fähre va Klotten
miniatur|left|300px|D Fähre va Klotten D Historische Fähre va Klotten es ön ald Fähre, di Klotten met di anger Moselsiij vorbängt.
Wostoksee
Watt mo övver dr See weeß
At öm 1950 hod mo aajenomme, dat önö See deep onger öt Iiß jitt ääver bewiise kutt mo dat isch 1974 dörch Radar bewesse wade. 1996 woch mo sich janz secher. Opjrond va sing Deepde onger öt Iiß es dä See möjerlicherwiiß dr orsprönglichste See, dä mö op Ääd jitt. Dat hä trotz sing Temperatur va -3 ° C net zojevroore es. litt dora, dat dr Drock beij 30 – 40 Megapascal litt.
Historische Fähre va Klotten
D Fähre weed an sisch net jebrud, bes zo d näkßte Bröck es öt net witt ävver d Vorwaltung va Klotten es öt wichtisch, di Fähre am lääve z halde un dä Fährmann maad öt Vreud, Persune, Vahrräähr un Autos övver z setze. Usserdäm wood ö Seel övver d Mosel jespannd, di d Fähre net aavdriive lätt.
Wostoksee
Watt mo övver dr See weeß
Als mo övver dr Wostoksee aavong, ö Louch z boohre, öm no d See z söcke, hood mo 60 Meter ööver öt Wasser op. Öt bestäng d Jevaahr, dat dat Wasser Öl van d Boohrspetz aavkräät. Watt ävver secher woch, es, dat dat Iiß kott övver d Flüssichkeet ke Salz met entheld.
Historische Fähre va Klotten
D Fähre veert bo jädde Daach un dat vam vreue Morje bes zm Ovvend.
Websiije
Saachjrupp:Verkiihr Saachjrupp:Mosel
Wostoksee
Watt mo övver dr See weeß
Dat Alder van dr Wostoksee weed op onjeväär 420.000 Joohr jeschätzd. Wesseschafftler us Dütschland un Russland un Japan fluppde öt, Ebbe un Flut en dr See z meiße. Dä Ongerscheed litt beij onjeväär 2 cm.
Dr See had ön Länge va öm d 250 un ön Breede va 40 – 50 km, wat tön Fläch va 5.400 km² erjitt. Beij ön Wasserdeepde va 400 bes 1000 m wood ussjerechnet, dat 5.400 km³ Wasser em See send.
Brochstee
miniatur|150px|left|Brochstee an önö Hang
Met Brochstee bezeechned mo önö Stee, dä Aavbroch van önö jrüßere Stee dostelld. Döck entstehd dä dörch öt Vorwittere va Steen, beij dönö Wasser ä Rille en dr Stee träckd, em Wengkter vrüssd un dann dä Stee ussöreerissd. Dobeij entstönd Stöcker, di mo als Brochstee bezeechnet. Döck reichd dä op di Aart un Wiiß entstange Stee ävver net us un öt es nüdich, Brochstee sälvs z maache. Jruuße Stehen wäde dobeij jebroche un behouwe.
Inde (Floss)
thumb|Inde äm Jedautal Dö Eng oder Inde es önö Baach ä Stolbersch. Hä leuft en d Ruur.
Inde öff Mönsterbaach
D Stolberjer saahre, dat ö do avängt, wo d Mönsterbaach un d Vichtbaach zösammekomme. Dat es en d Velau. Usserhalb va Stolbersch saahre de Lüü, dat öt kenne Mönsterbach jitt und dat dr Mönsterbaach un d Inde öt selbö es. Dat dr Rest van d Welt an dr Mönsterbaach Inde sätt, dat stürt d Stolberjer net. Vöör os kütt dr Mönsterbaach us Mönster. Watt dovöör litt, dat interessert us net.
Wo kütt ä här?
thumb|Inde op ön alt Kaat Dr Mönsterbaach öff d Inde kütt va Bäljö, öm jenau zö see va Rähre. Va do us leuft dat Wasser dörch Mönster, Stolbersch, Eischwiller no Wisswiller, a Jüllich vorbei un dann en d Ruuhr.
Watt leuft örenn?
Wi moch sisch vörstelle kann, kommö an a paar Stelle anger Bääch zo dat Wasser us Bäljö. Dat send dr Fobisbaach, d Bechheimer Baach, d Iterbaach, d Holzbaach un ä Stolbersch dr Vichtbaach und dr Saubaach. Spiir komme do noch dr Fenksbaach, dr Omerbaach, dr Otterbaach un dr Wehebaach dozo. A paar kleng Bääch han isch jetzt övverschlaare.
Flochhaven Ca Mau
200px|left|miniatur|Flochhaven Ca Mau Dä Flochhaven Ca Mau heiß op Vijätnameesesch Sân bay Ca Mau, un op Änglesch Ca Mau Airport. Dat ess ene Flochhaven en de Nöhde vun dä Shtadt Ca Mau en Ca Mau, de Provins janz em Sööde vun Viätnam.
Saachjrupp:Fleejerei
Bochotnica
Bochtonica (IFA [bɔxɔtˈnit͡sa]) es ön Stadt ä Pole un litt em Südosten van öt Land. Mor vängt öt an d Bystra, önö Floßß en Powiat Puławski (powiat puławski).
Paimpont
miniatur|left|Kluster va Paimpont Öt Stättche Paimpont litt en d Bretagne un domet ä Frankreisch. Wä öt op d Kaat söckt, dä moss no dr Bözirk Ille-et-Vilaine sökke. Ä Paimpont lääve mä onjeväär 1.500 Lüü.
Önö jruuße Deel van dr Ort litt em Bösch un moch vängt och a paar See en d Nööhde. Wä weerke well, dä mööd önö Buur se, denn völl mi kann moch do net maache. Op öt Jebiid va Paimpont es d Quell van dr Aff.
Öt weed vorzallt, dat völl van d Jeschichten öm dr Könnig Arthur en dr Bösch va Paimpont spelle. Wäm öt erjendwann öns no Paimpont vorschleet, dä soll öt sisch net nemme losse un sich dat us öt 7. Jaahrhondöt stammende Kluster „Notre-Dame va Paimpont“ akikke. Öt luuhnt sisch.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frankreich
Joohr 1826
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons eß en Webßajt med enner Sammlung, ennem Repository, fun elektronische Bellder, Filləmsher un Töhn, un esu jët en dä Aat, di jeeder_Ëĳn frëĳ bruche darrəf. Se sinn doför jedaach, en annder Projäkte enjesätz zw wääde. Entweeder wääde se folėngk, odder op annder Websigge kopeet. De Wikimedia Stiftung bedriif dä ßööver för de Wikimedia Commons. Jeede darrəf sesh do aanmällde un sing ëĳen Krejazjoohne do op_laade. Hä moßß se dann ävver och fö_de jannze Wällt zor Forfööjung shtälle.
Websigge
Saachjrupp:Internet
Jaßwarel
Önö Jaßwarel wood van Dütsche un va Russe äjesatze, öm Lüüh, di öt Rejim net ha wool, ömzebränge.
Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll
D Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll, op Huchdütsch weed och van d Evangelische Kirche zu Zweifall jesproche, es en va zwei Kerche op dr Zwiivöll.
Jaßwarel
Jaßwarels beij d Nazis
Als Himmler Soldate em Oste besood, veel häm op, dat di Soldate, di völl Lüüh erschoße hodde, öt an d Nerve hodde. Ön anger Art un Wiiß mood jevonge wäde, öm Mänsche ömzöbränge. Arthur Nebe koom op dä Jedanke, dat mo d Opfere en önö jeschloße Warel stoppe kutt, ä däm mo Jaß pompdt. Di Lüüh vorstecke, ohne dat enn Kowel aavjeschoße wäde moss. Als Jaß nomm mo Kohlemonoxid CO, dat us dr Motor van dr Jaßwarel kütt.
Öt zeechde sich, dat Jaßwarels bellijer Lüüh ömbrenge könne als op so z schösse. Öt duurd ävver bes z 20 Minütte, iih all di Lüüh, di en dä Warel jestoppd woode, duud send. In di Zitt mache sö Spektakel, dat drusse jehood wäde kann.
Jaßwarels wode ä vorschiidene Konzentratiunslajer äjesatze. Dat Vorvahre koom ävver meetzd ä Chełmno zm Äsatz.
Jaßwarels beij d Russe
D Russe satze onger Stalin Jaßwarels en. Isaiah Berg soll di damols ervonge ha. Dobeij woode di Lüüh, di sterve mote, nakß usjetrocke, met Strecke jebonge un en önö wi önö Brudwarel ussehende Lkw jeworpe. Dono wood Jaß en dä jeschloße Raum met di Mänsche jeblose, di dobeij vorsteckde. Di Duude brudde mä noch usjelaahne z wäde.
Maria Verköndijung
Schingk am 25. Määrz de Sonn, jitt et em Somme en joode Äänt.
Jaßwarel
Jaßwarels beij d Russe
Dörch d Äsatz va Jaßwarels omjänge d Russe ön Schwirichkeet, di optroon, wenn zövöll Lüüh op eemol zm Erschösse astänge. D Lüüh mote usjetrocke wäde, bevöör sö ä Massejräver vorschachd övv vorbrannt wode.
Maria Verköndijung
Eß et am 25. Määrz kalt, hält sich d'r Fross noch vierzich Daach.
Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll
Jätt z kikke
Saachjrupp:Kirch
Jaßwarel
Jätt z lääse
Saachjrupp:Holocaus
Ilse Aigner
miniatur|left|200px|Ilse Aigner (2012) Ilse Aigner es ön dütsche Politikerin van d CSU. Va Oktober 2008 a es s d Bundesmenesterin vöör Ärnährong, d Landweetschaf un dr Schotz van d Vorbraucher.
Hör Lääve
No d Ussbeldung liirde Aigner dr Ömjang met Radio- un Fernseher un werkde dono en ö Jeschäf vöör Elektroartikele. Spiir kömmerde s sisch doröm, wi Hubschrauber jebouwd wäde.
Aigner en d Politik
Ilse troon en d CSU en un wood bald Vörsetzende van d Jonge Union. Va 1995 bes 1999 woch Aigner 2. Vörsetzende van dr CSU-Kreijsvorband Roseheim, dono 2. Vörsetzende van dr CSU-Bezerksvorband Ovver-Bayere.
Seijd 1998 es Ilse Aigner ö Metgled van dr Bundesdach ä Berlin.
Am 31. Oktober 2008 wood Ilse Aigner Nachvoljerin van Horst Seehofer als Bundesmenesterin vöör Ärnährong, d Landweetschaf un dr Schotz van d Vorbraucher, völl saare dozo och mä Menesterin vöör d Buure.
Websiije
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Pollitiker
Mönsterbaach
thumb|Dr Mönsterbaach im Jedautal Dr  Mönsterbaach  es ene Baach dä dorsch Stolberch leufd.
Wo hä herkütt
Dr  Mönsterbaach  kütt wi dr Naam at sätt üs Mönster. Dat dr Rest van d Welt an dr Mönsterbaach d (Inde) sätt, dat stürt d Stolberjer net. Jeht moch wiir öropp an d Quell, dann kütt mo bess no Bäljie. Ävver asu witt kikke d Stolberjer jo nett. Vöör os kütt dr Mönsterbaach us Mönster. Watt dovöör litt, dat interessert us net.
Dr Mönsterbaach hat normalerwiis net völl Wasser ävver manchmoll da kütt ösu voll zösamme, dat d Jedau onger Wasser steht. D janze Bändö sänd dann änö See. Ävver dat es en d leitzte paar Johr net mi asu döck vörkomme. Di Alde verzelle noch, dat se vreuer an öt Währ jöschwomme send. Ävver hü maat dat kenne mi. Stolberch hat jo ön Schwömmhall.