cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Freikörperkultur
D internationale Spochtwäch van d Nakße beij Szeged
Beij dat Treffe, dat jeddes Joohr ä Unjarm stattvängd, weed ä 40 Diszipline Nakßspocht aavjehalde. He weed bo alles jemaad, watt mo sich vörstelle kann. Dozo jehüüre net mä Spochtarte wi Volleyball un Schwemme, oc hSchach un öt Wrpe va Autoreefe weed he usjedraare.
Leuf va Nakße
Ä Dänemark vängd jeddes Joohr önö Lauf va Nakße statt. Hebeij jeet öt mä öm d Vreud. Voranstalter es dr FKK-Club va Roskilde. Wä jewännt, dä kritt als Priiß ön Kaad vöör öt Festival van öt näkßde Joohr jeschenkt. Dobeij sätt dr Jewinner vam Vöörjoohr dä Sproch: „Dat Beitzde am Nacktsee es öt, Jrenze zö övverwinde!“
Dr Vorbrannde Mann
Dr Vorbrannde Mann es ön Voranstaltung, di en d Wüste va Nevada stattvängd. Nakße mache do a völl Stelle met. Beij dr Critical Tit, ön bekannde Radtuur dörch d Wüste, mache völl Nakße met. Vöör d Lüüh es d Vreud an d Nacktheed dat, watt zälld. Politik spelld kenn Roll.
Jätt z lääse
Saachjrupp:FKK
Gustav Wagner
Gustav Wagner (* 18. Juli 1911 ä Wien; † 3. Oktober 1980 ä São Paulo woch em Zweide Weltkresch Oberscharvührer beij d SS un dr ställvortränende Övichte van öt Vornichtungslajer Sobibór.
Si Lääve
Wagner wood em Joohr 1931 Metjlett van d NSDAP, di zo di Zitt ä Österreich noch vorboone woch. Als sö häm erwichde, Hakenkrütze an d Wäng jemolt z ha, wood hä vorhaft un türmde no Dütschland, öm net wiir bestroft wäde z könne. Zö iisch troon hä d SA beij, wäßelde dann ävver zo d SS. Ä Hartheim woch hä domet betraud, Behinderde onger d Aktiun T4 ömzebränge.
Aktiun Reinhardt
Em Määz 1942 wood hä no Sobibór vorsatze, wo hä dr Vize va Franz Stangl, va September 1942 a zm zweide Mann no Franz Reichleitner jemaad wood. Gustav Wagner hod domet d zweidhükßde Positiun em Vornichtungslajer Sobibór. Hä bekleede vam 12. Februar 1943 a d Positiun van önö Oberscharvührer van d SS. Ä sing Positiun entscheed hä an d Ramp van öt Lajer, wä noch ö paar Daach lääve dorv un wä ö paar Stond spiir ömjebraad wood. Öm d 250.000 Mänsche had hä op si Jewesse.
Wat Wagner d Jevangene aadäng
Ö paar Väll övver öt Vorhalde va Wagner woode va Eda Lichtman, ön Övverläävende us Sobibor övvermeddelt:
“Wi schünn es os Lääve, He kriije mo z eiße, Wi schünn es öt vöör mich hee en d schünne Bösch Wo ich jraad ben.“ Va dä Daach a, woode alle em Lajer jezwonge, dat Läddche z sänge.
Wagner un Himmler
Heinrich Himmler zeechnede Wagner vöör si Werk en öt Lajer va Sobibór us un nannd häm enne van d beitzde Männer beij d Aktiun Reinhard. Wagner woch dovör bekannd, dat hä d Jüdde quälde, wo öt mä möjelich woch. Singe Spetznaam em Lajer woch „Dr Metzjer“ un „Dr lachende Dudesengel“. Angere sproche van dr „Wolf“. Öt wood vorzalld, dat Wagner ni z Meddach eiße wööd, wenn hä net vorhen önö Mänsch ömjebraad hod.
No dr Opstand va Sobibór mood hä dat Lajer schlösse un maade si Wärk ä Italije en d Sonderabteilung Einsatz R wiir.
No dr Kresch
No dr Zweide Weltkresch vorstoch hä sich onger valsche Naam ä Graz, bevöör dr Vatikan häm holp, övver Syrie no Brasilie z komme, wo häm am 12. April 1950 erlaubt wood, op Dauer onger dr Naam Günther Mendel em Land z bliive.
Simon Wiesenthal fluppde öt, häm vassnemme z losse. Stanislaw Szmajzner, enne van mä 47 Övverläävende us öt Lajer Sobibór, identifizeerde häm. Völl Länder vorsoote, Gustav Wagner usslävvere z losse, watt Brasilie ävver net zoleet.
Am 3. Oktober 1980 braad hä sich öm. Jrönd send net bekannd. Secher es mä, wi hä dr Radiosender BBC verzalld had, dat hä ni ö schlääd Jewesse jehad had. Hä höd mä si Wärk jedooh un no Viirovvend net dorövver nojedaahd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Mann
Anna Povlova
miniatur|200px|left|Anna Pavlova Anna Pavlova (* 12. Februar 1881 ä Sankt Petersburg; † 23. Januar 1931 ä Den Haag), di eejentlich Anna Matwejewna Pawlowa hosch, woch ön Ballettdänzerin us Russland.
Hör Lääve
Anna liirde Danze an d Theatrfachschüll va Sankt Petersburg un jehood zo öt Mariinski-Theatr, wo höt ä bekannde Stöcker optroon. Bekannd wood sö dörch dat em Joohr 1907 opjevüürde Solo en Der sterbende Schwan, op Ripuaresch Dr stärvende Schwan. Dörch hör Optrette ä Europa wood sö och usserhalb va Russland bekannd.
Em Joohr 1910 entscheed sö sich, janz no London z träcke, reisde ävver wiir dörch d Wält.
Am 23. Januar 1931 storv Anna Povlova an ön Longeentzündung en ö Hotel ä Den Haag.
Jätt z kikke
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Tänzer
Ongerwält
miniatur|left|Öt Övversätze övver Styx op dr Wääch en d Ongerwält D Ongerwält es dä Deel van d Wält, wo dr Mänsch, eemal jöstorve, hänkütt.
En d ald Kultuure ongerscheed mo d Hääre van d Ongerwält. Su woch beij d ald Jrieche Hades, däm d Römer dr Naam Pluto jovve, däjännije, dä do z saare hod. Sing Vrau woch Persephone. Önö Möpp met drei Köpp, Kerberos, paaßde op, dat alles met rääte Deng zojäng, dänn Lävende dorfe net en d Ojerwält. Ö Scheff, dat va Charon jövaare wood, braad di Duude op dr leitzde Wääch övver dr Floss Styx.
D Ongerwält beij d nordische Kultuure
He joov öt d Böjreffe Nifheim un Helheim vöör dö Ongerwält. D Jöddin Hel hod he z saare. Känn Fähre, ön joldö Bröck moss dä Duude övversteeje, öm en d Wält z komme.
D Ongerwält beij anger Kultuure
Och anger Kultuure kannte d Ongerwält. So jitt öt di beij d Römer, d Äjüpter, en öt Zweistromland un och beij d Kelte. Sälvs d Hinduiste un d Buddhiste suwi d Majas kannte ön Ongerwält.
Wilhelm Henkel (KZ-Arzt)
Wilhelm Henkel (* 14. Juni 1909 ä Odenhausen; † 28. Mai 1947 ä Landsberg) woch SS-Hauptstormvührer un önö KZ-Zahnarzt em Konzentratiunslajer Mauthausen.
Si Lääve
Henkel woch Zahnarzt, un jöhood d SS un NSDAP a. Am 15. Mai 1942 troon hä d Waffe-SS beij un wood SS-Hauptstormvührer. Hä woch enne us dr SS-Dudekoppvorband suwi d SS-Divisiun Nordland. D Jövangene em KZ Mauthause woch Henkel als dr KZ-Zahnarzt bökannd.
Anklach em Mauthause Prozess
Henkel wood em Mauthause Prozess, dä önö Deel van dr Dachau Prozess woch, ajöklachd. Züjje saahte us, va häm met önö Steck schwoch jöschlaare woode z see. Usserdäm soll hä us dat Zemmer, dat vöör Häzzinjektiune jöbrud wood, komme se un janz voll Blott jöwääh se. Angere saate us, dat hä Häzzinjektiune sälvs jömaad hod. Önö angere Jövangene saad us, va Henkel su schwoch jöschlaare wode z se, dat häm öt Trommelvell kapott jöjange es.
Öt Urdeel
Henkel wood vöör schöldich jösproche, beij di Vorbräche ä KZ Mauthause metjömaad z ha. Hä wood zm Duud vorurdeeld un am 28. Mai 1947 ä Landsberg opjöhange.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Mann
Kongruenz (Jeometri)
En d Jeometri sätt dä Böjreff Kongruenz us, dat Deele deckungsjlisch send.
Watt bödüüd kongruent?
Zwei Deele send deckungsjlisch, wenn öt möjelich es, sö dörch Vorschiibe, Speijele, Driihne övv Vorbenge enee z övvervühre. Dono dörfe sö net mi z ongerscheede se.
Beispell
center| Kongruente un netkongruente Fijure Di ischde zwei Fijure könne dörch Driihne öm 180° enee övvervüührd wäde. Di dreide Fijur sitt zwar us, wi d Nommer ee övv d op dr Kopp jöstalde Nommer zwei, kann ävver dörch kenn van di möjeliche Operatiune enee övvervührd wäde. Nommer drei es alsu net kongruent zo ee övv zwei. Dat jilt och vöör Fijur Nommer viir.
Wann send Dreiecke kongruent?
Dreiecke send kongruent, wenn drei Siije jlich send. Kongruenz es och jöjävve, wenn enn Siij un di beede dora aalijende Wenkele jlich send. Send zwei Siije un dä doren äjöschlooße Wenkel va zwei Dreiecke jlich, dann send sö met Secherheet och kongruent. Dat trefft och zo, wenn zwei Siije und ä Jäjewenkel van dö länger Siij jlich es.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mattematigk
Alice Ernestine Prin
Kiki vam Montparnasse övv Kiki (* 2. Oktober 1901 ä Châtillon-sur-Seine, Côte-d'Or, Burgund; † 29. April 1953 ä Sanary-sur-Mer, Var) woch ön Sängerin, Schauspellerin un Model suwi Molerin. Hörö eejentliche Naam woch Alice Ernestine Prin.
Hör Lääve
Kiki woch als Kengk siihr ärm. Sö woss beij hör Jrußmodder op, di öt komm schaffde, vöör Kiki zö sorje. Met 12 Joohr wood sö no Paris jöscheckd, öm do ön Ussbeldung z kriije. Met 14 Joohr stäng Kiki als Aktmodel puddelnakß vöör Beldhouwere.
Em Joohr 1921 werkde sö met dr Fotojraf Man Ray zösamme. Ävver net mä vöör häm, och vöör anger Fotojrafe had sö Model jöstange.
Ä Filme, di tösche 1921 un 1933 jödriihnd woode, woch Kiki z see.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model Saachjrupp:Sänger Saachjrupp:Schauspeller
Joohr 1540
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Chemie Jrönedaahl
Chemie Jrönedaahl, op Huchdütsch weed van d Chemie Grünenthal jösproche, es ön Firma ä Stolberch. S wood 1946 jöjründ. Z sarre had d Famelisch Weetz, dör och dr Dalli un d Firma Mäurer un Weetz jöhüüd.
En d 60er Joohre maade Jrönedaahl wältwitt van sisch mulle. D Firma hod öt Conterjan op dr Maad braad. Dobeij zeechde sisch, dat dat Meddel beij schwanger Vraue schwoch Voränderungen an öt onjöboore Kengk vorursachde. Völl Kenger koome messjöbeld op d Wält.
Jrönedaahl had nävver d Jöbäude ä Stolberch och ö jruuß Wärk ä Oche. Och em Ussland es Jrönedaahl met Böteilijunge vortroone.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Firrma Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Salzjewennung us Salzbröh
miniatur|left|Salzjewennung us Salzbröh D Salzjewennung us Salzbröh es ö Vorvahre, dat övverall do aajewand weed, wo Salzwasser vörhande es. Als Beispell kann mo sich dat ä Bad Frankenhausen akikke, wo en d Nöhde van d Elisabethquell dat Wasser vöör d Turiste ä jruuße Iiserpanne opjekoud weed. Dozo weed ö Holzvühr onger d Panne aajemaad. Damet mo di vöör d Salzaavscheedung nüdije 26 %ige Salzbröh kitt, moss dat Vühr at lang brenne un döck vresch Salzwasser nojeschott wäde. Meeßd övver Nahd, wenn dat Vühr ussjejange es un dat Salzwasser kald wode es, belde sich schniiwisse Salzkrestalle, di met önö Räch aavjeschäppd wäde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Ennzoteere! Saachjrupp:Bad Frankenhausen
Dalli
miniatur|left|Dr Dalli ä Stolbersch Dr Dalli es ön Firma ä Stolbersch. S ställd Seef un Weischpolver her. Wä at öns dörch dr Aldi jöjange es, dä kännd öt Weichpolver Tandil. Dat kütt us d Kässele van dr Dalli.
Dalli jöhüüd zösamme met anger Firme d Famelisch Weetz. D Weetze send och noch d Eejödömmer va Mäurer un Weetz, di Pervüm maache. Usserdäm jöhüüd dönö d Chemie Jrönedaahl, di öt sisch op d Produktiun van Medikamente deed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Firrma Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
22. Dezemmber
Dä zvejenzvanzischßte Dezemmber.
Politik
D Joldene Linnisch wood em Joohr 1666 jebeld.
Bad Frankenhausen
miniatur|right|Hüüser ä Bad Frankenhausen Bad Frankenhausen es ön kleen Stadt ä Thüringe, ä di knapp 9.000 Mänsche lääve. Sö litt em Kyffhäuserkreis.
Triptycon mit der Anbetung der Könige (Beld)
miniatur|left|Vleuelaltar "Aabähnung van d drei Könnije" Öt Triptychon mit der Anbetung der Könige, op Ripuaresch weed van d Aabäähnung van d drei Könnije jesproche, es önö Vleuelaltar, dä en d Werkstatt va Joos van Cleve em Joohr 1520 entstange es.
Bad Frankenhausen
Wo mo Bad Frankenhausen op d Kaat vängd
Bad Frankenhausen litt em Süde van öt Kyffhäuserjebirch op ön Hühde va 130 bes 190 m övver dr Meeresspeijel. Zo d Stadt jehüüre d Ortsdeeler Seehausen, Espenstedt un Udersleben.
Erich Gustav Willi Lachmann
Erich Gustav Willi Lachmann (* 6. November 1909 ä Liegnitz; † 23. Januar 1972 ä Wegscheid) woch ön Scharvührer en d SS. Hä maade beij d Aktiun T4 met un werkde ä ongerschiidliche Konzentratiunslajer. Lachmann woch och em Vornichtungslajer Sobibór, wood ävver em Sobibór-Prozess vreijjesproche.
Triptycon mit der Anbetung der Könige (Beld)
Dat Ussseeh van d Könnije un dörö Kleer vorwiise op di Roll va Könnije als di Persune, di vöör di dreij zo di damolije Zitt bekannde Erddeeler Europa, Afrika un Asie stönd. Lüüh, di sich övver Konst völl Jedanke maache, saare, dat sö och vöör di drei Aldersjruppe (Kengk, Erwaaßene und Alde) stönd. Domet soll zm Ussdrock jebraad wäde, dat d Religiun vöör alle Mensche do es. Zo di damolije Zitt mohlde völl Könstlere ä Antwerpe sun Belder. Dat hong domet zösamme, dat mo sich vöörstald, dat di drei Könnije us d wiih Welt koome, öm öt Chresteskengk Jeschenke z brenge, jenau wi di Kooflüüh us Antwerpe, di dörch d Weltjeschichde reiste, öm Waar z besorje un Jeld no Antwerpe z brenge. Op d Siijetafele send d Hellije Hieronymus un Lucia z see : möjelicherwiiß hodde di, di vöör dat Beld zaahlde, d selbe Vörname.
Bad Frankenhausen
Jätt va vreuer
En d ald Böch tauchd Bad Frankenhausen em 9. Jahrhondöt op, als he ön Wasserburch stäng. Sö solld d Salzquelle schötze. Salz woch zo di Zitt jätt, dat önö huhe Wäät hod. Va sich mulle maad dat Städtche dodörch, dat d leitzde Schlacht van dr Dütsche Buurekresch do stattvong. Thomas Müntzer woch ä Bad Frankenhausen vassjenomme woode. Dä Wäch op dr Schlachtberch heechd bes hüü Blottrenn. Nodäm dr Zoch bes Bad Frankenhausen voch, blööde öt Kure op. Dat Solewasser, dat zm Beispell us d Elisabethquell leev, trock öt Volk a. Am 5. Aprel 1927 wood us Frankenhausen dr Kurocht Bad Frankenhausen.
Erich Gustav Willi Lachmann
Si Lääve
Lachmann, woch Müürer un werkde bes zm Zweide Weltkresch beij vorschiidene Firme. Hä troon en Orjanisatiun, di spiir zo d SA wood, beij, woch ävver ke Metjlett van d NSDAP.
Bad Frankenhausen
Watt sisch z kikke luhnd
Bad Frankenhausen had ö paar Denge z beene, di sisch z kikke luhne. Dozo jehüüre öt Buurekreschspanorama, d Ovverkerch suwi dr Hausmannsturm.
Triptycon mit der Anbetung der Könige (Beld)
Dat meddele Beld had d Mosse 71,8 × 69,5 cm, dat rääte meeßd 70,5 × 32 cm, si lenke Jäjestöck 70,5 × 31,7 cm. Dä Vleuelaltar, dä met Ölvärv op Holz jemohld woode es, steehd hüü z dachs en dö Nationaljalerie ä Prag.
Erich Gustav Willi Lachmann
Si Lääve
Als dr Kresch aavong, wood hä Helvspoliss un spiir Ovverwachmeester. Em Herbst 1941 scheckde mo häm en öt Zwangsarbeederlajer Trawniki, wo hä d Trawnikimänner usbelde solld. Em Sommer 1942 woch d Kontroll van d Trawniki-Männer em Lajer va Sobibór sing Opjaav. Met singe neue Övvischte Franz Reichelmeier koom hä ävver net parat, hä kutt häm net bruche, su dat hä en dat Zwangsarbeederlajer zöröckjescheckd wood. Do hod hä ö Küddelche met sing polnische Vröndin un maade sich us dr Stöpp, wood ävver ä Warschau van d Polisse jeschnappt. 6 Joohr Zochthuuß braade häm dat en. Am Äng vam Kresch koom hä zo ön Strofkompani un mood als Soldat jäje d nöher kommende Ruuh Armee kämpfe. Hä jeroonde ä Jevangeschaff. Van ön Stroof va 25 Joohr Zwangsarbeed mood hä mä 5 aavsetze. 1950 wood he bejnadicht.
Bad Frankenhausen
Jätt z kikke un z lääse
Saachjrupp:Jemeende en Thüringe Saachjrupp:Bad Frankenhausen
Triptycon mit der Anbetung der Könige (Beld)
Saachjrupp:Beld
Erich Gustav Willi Lachmann
Watt ä Sobibór övver häm jesaad weed
Lachmann soch mo normalerwiiß met singe Hond Barry, önö Bernardiner, dä dozo träniird wode woch, beij dä Satz „Du wellst also net werke!“ di ajesproche Persun aazösprenge, en öt Vleesch z bisse suwi Stöcker Vleesch öruss z risse.
Öt woch bekannd, dat Lachmann völl soff.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Mann
Catharina Brandt
Catharina Brandt woch ö Opfer van d Hexejachd va Oche. Di Vrau läävde em 17. Jahrhondöt ä Oche. Sö wood beschöldichd, ön Zauberin z see. Am 14. September 1630 wood sö ömjebraad.
Faassefeld
Faassefeld eß e Dörp en de Jemeende Olde Iesselstreek en de Profins Jelderland en de Nederläng. De Lück do kalle en Nedersaksesch Shrooch, un nenne ier Dörp „Vasseveld“, op Nederlängsch heis_et „Varsseveld“.
Catharina Brandt
Catharina Brandt wood zösamme met Gertrud Eulrichs no dr Galgeberch jebraad, wo dr Scheiterhoof op sö waade. Do aakomme, wood beede ävver dr Kopp aavjehouwe un d duude Vraue vorbrannd.
Faassefeld
Faassefeld hät beinah 5,800 Bewonner.
Catharina Brandt
Jätt z lääse
Saachjrupp:Hexejachd Saachjrupp:Frau
Faassefeld
Veraanstalldonge
Alle Johre widder jiddet em Dörp Veraanstalldonge:
Saachjrupp:Dorp en Holland
Schauspeller
Önö Schauspeller es ön Persun, di met d Sproch suwi d Bewäjung va Jesech un Liiv ön Roll spelld. Dobei könne d Rolle en öt Theater, beij dr Film, ävver och em Fernsehen övv em Radio see. Döck jitt ön Persun, di Rejissör jenannd weed, vör, watt z do es. Su kann mo beschriive, watt önö Schauspeller maad: „A spelld d Roll va B, und C kikkd zo.“
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Berof
Pooz:Esse & Drinke/neu
Esse un Drinke em Rhingland as List
Springfield (Simpsons)
Springfield es di Stadt en d USA, wo d Simpsons wonne. Dat Springfield jitt öt mä en di Zeechetrickserisch.
Naam un Positiun
Dr Naam Springfield kütt ä Amerika döck vöör. Su jitt öt em Joohr 2010 Springfields ä 35 Bundesstaate. Dat dä Naam va Matt Groening jöwäld woode es, litt dora, dat Springfield dr Dörchschnett van Amerika se soll un dat Vorhalde van di Lüüh us Springfield em Meddelmoss liije soll. Dorop wiise och di Informatiune hen, di mo övver Springfield en di Serisch kitt. Eemol litt öt am Meer, eemol en d Wüste, eemol en d Berch. Dä Staat, ä däm Springfield litt, had Jrenze zo Ohio, dr Staat Nevada, zo Maine un och zo Kentucky, jätt, dat öt ä Werklichkeet janet jitt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Fernsehn
Kerchhoff van d Jüdde ä Stolbersch
miniatur|left|Ängang van dr Kerchhoff Dr Kerchhoff van d Jüdde ä Stolbersch litt tösche Ovverstolbersch un dr Donnerberch en d Stadt Stolberch.
Tösche 1860 un 1959 woode do Jüdde bejraave. 1976 leed d Stadt ön neu Muur öm dat Stöck Land bouwe. Hüü jitt öt noch 20 Jrääver.
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Historie
Isabella Eugenie Boyer
Isabella Eugenie Boyer (1841 – 1904) woch dö Vrau va Isaac Singer.
Hör Lääve
Isabella hiirode ö zweide Mol, desmol dä Holländer Victor Reubsaet un trock met häm no Paris. Als Victor dann em Joohr 1887 och storv, vorsood öt Isabella 1891 met Paul Sohège öt dreide Mol.
Isabella Eugenia Boyer storv em Joohr 1904 em Alder va 62 Joohr.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau
Kaschöttshe
miniatur|left|Kaschöttshe Et Kaschöttshe (oder ou Kaschott, vunn franz. Cachot) eß ëĳendlijj_enn Kabuff wo mer_ëĳne ennshpärre däät, dä me nit loufe jonn hann wulld, bëĳm Kåmmißß. De Felldtjääjerre, also de Jjandarrmerii fun de Zalldaate, hatte och mobiil Kaschöttshe, vinnishßdenß bëĳ_de Franzuuse.
Hügg weed e Funke_Kaschöttche em FasteloovenzZoch med_jefööert, dadd_eßß jäds_enne klëĳne Waaren medd_ennem Klo dren.
En Kaschöttsche eßß ou en klej Keßß för jet erinnzedonn.
Saachjrupp:Fastelovend
Seehausen
Seehausen es ö Ochtsdeel va Bad Frankenhausen em Kyffhäuserkreis ä Thüringe.
Wo Seehausen litt
Seehausen litt onjeväär 2,5 Kilometer va Bad Frankenhausen vott. Dörch dr Ocht jeeht d Bundesstroß 85.
Jätt va vreuer
En d ald Böch tauchd dr Naam Seehausen em Joohr 1101 op.
Saachjrupp:Bad Frankenhausen
FCN
D Federation of Canadian Naturists (FCN), watt op Ripuaresch met Voreenijung va Kanadische Nackße övversatze weed, es önö Zösammeschloss va änglisch sprächende Mänsche, di jäähr ohne Kleer örömloufe.
D Orjanisatiun entstäng em Joohr 1985 un had 2010 öm d 35.000 Metjledder.
Alle 3 Mond jitt dr FCN ön Ziidung öruss, di onger dr Naam “Going Natural“ a övver 1000 Husshalde jescheckd weed.
Dr FCN kann Kanada beij dr INF net alleen vorträne. Hä moss sich dat met der Fédération Québécoise de Naturisme (FQN) deele.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Orjanisatiune Saachjrupp:FKK
Pichilemu
Pichilemu es ö kleng Örtche van em Joohr 2003 onjeväär 12392 Äwohner. Öt litt em Süde va Chile.
Websiije
Saachjrupp:Stadt en Südamerika
Regina Zielinski
Regina Zielinski (* 2. September 1924 ä Siedliszcze, Poole als Regina Feldmann) troff zösamme met 800 anger Jüdde am 20. Dezember 1942 em Vornichtungslajer Sobibór met önö Päädswarel en. Dä braad sö us öt Arbeedslajer Staw-Nowsiulki. Sö woch enn va mä 47 Övverläävende us öt Vornichtungslajer va Sobibór.
Wi öt hör em Lajer erjäng
Regina Zielinski-Feldman wood beij d Selektiun am Bahnhoff va Sobibór usjesood, en d Streckbuud, Söck z strecke und ä Weisch van d Duude z kroome. Usserdäm mood sö Munitiun reen maache. Kott vöör dr Usbroch wood sö zm Niine äjedeeld.
Va Gustav Franz Wagner, önö SS-Mann wood sö su zösammenjeschlaare, dat enn van hör Niire su schwoch vorlätzt wood, dat sö ni mi werkde. No dr Zweide Weltkresch mood sö russoperiird wäde un 5 Mond em Spital bliive.
Beij dr Opstand em Lajer kutt sö als enn van di winnije Vraue aavhouwe un made sich no Dütschland op, weil sö öt en d Hööhl van dr Löw vöör sicherer held als irjends angisch. Sö koom no dr Kresch no Frankfurt un werkde do ön Zitt als Kengermädsche. Regina Zielinski hiirode am 24. Dezember 1945 ä Wetzlar onger dr valsche Naam Wojciszyn un wandernde am 3. Aujust 1949 no |Australije us.
Nävver Regina Zielinski övverläävde mä Hela Felenbaum-Weiss, Eda Lichtman, Zelda Metz-Kelbermann, Estera Raab, Ursula Stern suwi Selma Wijnberg dr Opstand va Sobibór.
Hebe Camargo
Hebe Maria Camargo (* 8. Määz 1929 ä Taubaté en Brasilije) es ön Schauspellerin.
Dostellung van dr lange Türkekresch
Rudolf II. vüürde dä Kresch jäje d Osmane. Dodörch woode jruuße Deeler va Unjarn un Sövvebürje kapott jömaad. Kaiser Rudolf II. sooch sisch als dr Jöwänner, ävver wä jönauer häkikkd, dä ställd vass, dat dat net stämmde. Dä Kresch höd Rudolf II. bo dr Kopp jökooßd.
Hebe Camargo
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Dostellung van dr lange Türkekresch
Op ee Beld weed dr Prajer Ongerhändler jraad dr Kresch erklärd. Hä steehd do un hat Kette a sing Vöss. Änger Belder zeeje Schlachte, di dörch d Hölp van dr Hemmel jöwonne woode wore.
Di Belder woode en d Schatzkammer van Rudolf II. opjöhovve. S zeeje Lüüh us d damalije Zitt un Platsche, di öt werklich joov. Ävver och Sennbelder un ald Jötter woode en d Belder opjönomme. Dat woch janz normal vöör d Molerei in d damolije Zitt.
Saachjrupp:Beld
Ahrenshoop
Jätt va vreuer
Öt jäng em Joohr 1390 looß, als Bogislaw VI. sich entschloss, Ahrenshoop, dat damols noch Arneshop hosch, zo ön Handelsstadt us z bouwe. Dozo wood ön Burch jebouwd. Dat Janze held ävver net lang, denn 1395 wood Ahrenshoop dörch Soldate kapott jemaad.
Dat Ahrenshoop, dat mo hüü kennd, entstäng 1760 dörch Seevahrer. Am Äng vam 19. Jahrhondöt wood doruss ö Seebad, dat völl Könstlere atrock.
Ä Ahrenshoop entstäng d ischde Möjelichkeet vöör Bürjer us d DDR, FKK z bedriive.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mecklenburg-Vorpommern Saachjrupp:FKK
Dialekte in Nordrhein-Westfalen
De Dialekte en Noordrhing-Wessfale sen die tradetionell em Land jeschwaadte Sprooche. Se jehüre bei janz verschidde Dialekkjruppe on sen ärch ungescheedlich. Su wie ensjesammp en de noordrhing-wessfälesche Kultur sitt mer och en dä Dialekte ën relativ klor Zweideelong en ene rheinesche on ene wessfälesche Deel. De mieste Dialekte wääde bei uns em Land Platt jenannt.
9. Novemmber
Dä nüngdte
Dialekte in Nordrhein-Westfalen
Endeelong
De Dialekte loßen sich en drei jruß Jruppe endeele: et Neddersächsesch (wo och dat noorddeutsch Platt beijehüürt), et Meddeldeutsch (wat sing engere Verwandtschaff mieh nohm Süde hät) on dozweschen et Nedderfränkesch (wat zimmich eng mem Hollängsch verwandt es).
En dä drei Jruppe jitt et dann Ungejruppe, wovon ävve manche nur janz am Rand vom Land vürkumme udde nur e klee Jebiet usmaache. Dat jrüüßte eenzele Platt es et Wessfälesch. Dat bedeck su e jruß Jebiet, dat me do noch net wirklich von eenem Dialekk spreche kann, sondern noch widde Ungejruppe finge moss. Dä zweitjrüüßte on wohrscheinlich bekanntste Dialekk es uns Ripoaresch Platt janz em Süd-Weste.
Em letzte Schritt deele sich die Ungejruppe dann op en de Dialekte von Städt, Dörpe udde Landstrich. Do sen die Ungescheed dann miestendeels nemmieh su jruß on me versteht sich ungereneen janz jood. Em Detail kann et natürlich och do noch Schwierichkeete jäve.
Em Ruhrjebiet sen die al Dialekte usjestorve. Do sen em 19. on 20. Johrhondet wäje dä Koll su vill Minsche us aller Welt erövvejekumme, dat en neu Zoort von Sprooch entstanden es: et sujenannte Ruhrdeutsch. Dat es am Engk och ene Dialekk, ävve keene ursprüngliche, zigg dausend Johr jewaßene; sondern ene neue, dä op de Basis vom Huhdeutsch steht. En de Sproochwesseschaff wiërd sujet als Regiolekk bezeechnet (süch unge).
Aktwell Entwicklonge
Wie fass övveall en Deutschland jitt et en Noordrhing-Wessfale hüggzedaach ene Trend, dat emme winnije Platt on emme mieh Huhdeutsch jeschwad wiërd. Die Entwicklong verlööf ävve net övveall su flügg wie andeswo. Me kann sare, dat die meddeldeutsch Dialekte, wo uns Ripoaresch met bei es, sich besse hale könne wie die ande zwei Jruppe. Dat litt unge andrem dodraan, dat et Neddersächsesch on et Nedderfränkesch vill wigge vom Huhdeutsch ewegg sen, d. h. vill Wöörd schinge jar keen Ähnlichkeet mem Huhdeutsch ze hann. Dodurch wiërd et wohrscheinlich, dat jong Lügg komplett erövvewechsele on dä Dialekk jar nemmieh benutze, anstatt dat se beede nevvenher bruche. Bem Ripoaresch kütt sing Benutzong em Fastelovend on en de rejonale Kultur dobei, die vill stärke usjeprääch sen, wie't en Wessfale de Fall es (besondes wäje däm kultorelle Zentrum Kölle). Trotz all däm hann och die meddeldeutsch Dialekte schwähr ze kämfe on wääde emme winnije em Alldaach jesproche.
Et Huhdeutsch, wat me hüggzedaach en Noordrhing-Wessfale sprich, hät ävve natürlich sing Äjenaate. De Ungescheed zweschen ëm Rhingland on Wessfale hüürt me emme noch jood erus. Et sen ungescheedlich Regiolekte entstande, die als Ömjangssprooch op de Stroß benutz wääde, zom Beispill de Rheinesche Regiolekk em ripoaresche Jebiet. Do kütt et off vür, dat Lügg drei verschidde Sprooche schwade: op de Ärbeed fass perfektes Huhdeutsch, bem Klaf met de Metzjereifachverkäuferin e Mischmasch (Regiolekk) on des Ovends bem Jlääsje Kölsch em Stammlokal dann richtich Platt.
Anine Bing
Anine Bing (* 30. November 1982) es ö Model us Dänemark. Sö es och ön Sängerin.
Hör Lääve
Anine Bing es ä Dänemark jöboore, woss ävver ä Schwede op. Sö läävde ön Zitt lang ä Ängland, es ävver hüü z dachs döck ä Kalifornie.
Dö Musik
Anine vong als als Mäddche a, Musik z maache, ävver dat joov sö bald op un vong öt Sänge a. Hör ischde Plaat koom em Joohr 2007 öruss.
Model-Lääve
Anine werkd vöör ongerscheedliche Modelajenture. Hör Belder woode ä bökannde Ziidunge wi dr Playboy un öt 944 Magazin aavjöbeld.
D "For Play-Belder" ä Ängland
Ä Ängland woode opjrond van d Aktiun „For Play“ jruuße Belder va Anine op d Strooße opjöhange. Di länkde ävver d Lüüh em Auto ösu aav, dat öt völl Onväll joov. Dorophen wood vorboone, hör Belder an dr Strooßerand opzöhange.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model Saachjrupp:Sänger
Ann Forrest
miniatur|left|Ann Forrest Ann Forrest (* 14. Aprel 1895 ä Sønderho; † 25. Oktober 1985 ä San Diego, USA) wood als Ann Kroman ä Dänemark jöboore. S woch ön Schauspellerin en d Stommfilmzitt.
Anns Lääve
Ann trock va Dänemark no Amerikka un speld hörö ischde Film em Joohr 1915, dr ischde va zösamme 33 Filme, doronger The Grim Game. Dobeij trock sö öt vöör, Rolle va Vraue z övvernämme, dönö öt döheem jott jöveel. Döck vong öt ä d Filme a z kriiche. Völl Lüüh saare, dat Ann sisch zm Star jökresche hod.
Ann woch ö nett Vromisch un dat holp hör, Rolle z vänge, wo öt ä Jösällschafftsdrame optroon.
Em Joohr 1931 trock Ann Forrest sisch janz us öt Filmjöschäff zöröck.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Kummede (Jescherr)
thumb|Kummede En Kummede ov Kumette es e Stöck fum Pädsjescherr, wat mer bruch för Päd för der Ware ze spanne. Janz sellde bruch mer et och för Oohße.
Et es ene stieve Reng, udder zwei Hallefrond, di mer noh unge ussenander deue kann. Noh dämm Pääd zoh, sen de Rondonge jepölstert, öm dämm Pääd nit wieh ze donn. Ävver doför moß och de Forrem för dat Pääd paße, drom jidd_et se en ettlije Jrüüße un Forme, je noh_m Pääde äävens.
Kummede läät mer em Pääd odder Zochdier öm der Hals. Wann dat Dier aantrick, drögg_et ejaal op de Bruß, op de Schollder, un beim Oohß vör dä Widderriß.
Saachjrupp:Technik
Susana Esther Baca de la Colina
Hör Lääve
Susana woss en ö kleen Dörp en d Nöhde va Lima op. Sö studiirde Musik un Jesang. Als sö öt ischde Mol vöör Volk song, wood ön angere Sängerin op hör opmerksam un holp hör, wiir z komme. Dodörch fluppde öt hör, em Joohr 1995 övver d Jrenze va Peru bekannd z wäde.
Usszeechnunge
Em Joohr 2002 wood Susana Colina dr Latin Grammy vorlinnt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Sänger
Eigelsteinpooz
miniatur|left|De Eigelsteinspooz en Kölle aam Rhing fum Norde beloert De Eigelsteinpooz oddo Ëijelstëijnßpooz (offizjäll op Deutsch Eigelsteintor un Eigelsteintorburg) ess_en ahle Poods_en Kölle.
Saachjrupp:Shtadtpooz
Putativnutstand
Putativnutstand es önö Bejreff us öt Stroofräät.
Beij dr Putativnutstand jlöövd ön Persun, önger Nuut jätt do z mösse, watt ä Werklichkeet ävver janet ösu es.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Räät
Krieevelsch (Sprooch)
Unge am Rhing litt di Seijdensthtadt Krievel. En Krievel sellver, ävver nit in däm Städtsche Öeding, schwaden de Lück Krieewelsch — wi se sellver schrieve — oder Kriievelsch, Krievelsch — watt jett beßßer in unnß süüdlijje ripoarische Schnüßße paßß.
För noh ze Lesse
Saachjrupp:Sprooch
Flaaßbaach
miniatur|left|Flaaßbach ä Bösbisch Dr Flaaßbach es önö Baach, dä dörch Bösbisch läufd.
Singe Orsprong had dr Flaaßbach en d Bende tösche Bösbisch un Breenich, önö Deel van si Wasser kütt och us önö klenge Pötz en d Hostet, ön Strooß ä Bösbisch. Singe Naam kräät dr Flaaßbach dovan, dat vreuer hee d Vorbräscher vöör d Abteij ä Mönster werke moote. S hand an dr Baach Flaaß jöweische un vorarbeed.
Scherver, di en d Nööhde van dr Flaaßbaach vonge woode send, zeeje, dat öt at en öt 9. Joohrhondöt Männsche hee jöjovve had. Us di es spiir Bösbisch woode.
Dä mä winnije Kilometer lange Siif münd en dr Mönsterbaach, d Inde, wi völl Lüüh saare.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Floss Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Ädappelschlot
Ädappelschlott ode och Arpelschloott eßß en lekker Schlott ußß jekooch Ädäppele mieß med en Sooß ußß Majjo. Jitt och Lück di maache dat med en klaare Sooß ußß Eßßisch unn Ööl. Rinn mööte esuh unn esuh Jürksche unn Öllsche. Kannze äwwer rinndonn watt jrad do eßß, alsuh zem Beijspill Eijsche, Kaapere, Thonfisch unn esuh wigger.
Saachjrupp:För ze Esse
Em Wasser
miniatur|100px|left|Em Wasser va Eujen de Blaas Em Wasser es ö Ölbeld, dat op Lingwand va Eujen de Blaas jemold wood. Dat Beld stammd us öt Joohr 1914 un es 78,4 cm huch un 44,5 cm breed. Öt es öt enzije Beld va d Könstler, da tön onbekleede Persun zeechd.
Beschriivung
Dat Beld zeechd ön nakße Vrau, di bes knapp an d Knee em Wasser stehd. Sö lehnd sisch no vöhre un kickd sisch kleen Vesche a, di vöör hör schwömme. Sö had ön rosa Huttvärv, un hör krollije, dunkelbrung Hoore send hänge zösammejebonge. Sö had ön joo Fijur met voll Bröss, hör Schamhoore send an hör Mösch jott z erkenne.
Och wenn kenn Sonn dörch d bewölkde Hemmel schingd, send Reflekßiune em Wasser z erkenne. Em Hängerjrond es Land z seee.
Kölle
Kölle heeß bes 1919 och Cöln, Cölln, janz fröher Colonia, unger de Römer CCAA affjekööz för  Colonia Claudia Ara Agrippinensium , un op deutsch sarre_se Köln, op Nederlands un Flämesch Keulen, op Englesch un Franzüüsesch Cologne. Kölle es, op Bewonner un Jebeet betrocke, de veetjrüßte Stadt vun Deutschland un de jrüßte Stadt vun Noodrhing-Wäßßfaale. Em Meddelallder wooh Kölle noh Bewonner de jrüüßte Shtadd_en Europa.
Kölle jilt weetschafflisch, kulturell, jeijstisch un historisch als de Houpstadt vum Rhingland un es en d'r Welt vür allem wääje singer 2000-jöhrigen Jescheesch, wäjen singem kulturell un architektonisch Erbe un singer ingernazjonal bekannte Veranshtalltunge bekannt. 1850 hätt de Enwohnerzahl zom ierschte Mol die Jrenz vun 100,000 överschritte, un Kölle wood zo'ner Jroßshtadt. Em November 2006 wore 991,500 Minnsche me'm eezte Wunnsetz en Kölle jemeldt. 2010 woodt Kölle dann engklich Millionestadt, mettlerwiel levve he fass 1,1 Millione Minsche.
Foßball
Dä Fooßballvoreijn vunn Kölle, datt eßß dä 1. FC Kölle. Et däjt evver noch mieh Fooßballvereijnsher jevve, wie de Fortuna Kölle. De Fortuna hätt och ens en d'r ierste Bonnesleja jespellt un zemlich lang en'e zweijte. Jetz dümpele se evver wigger unge, en de veerde Leja, eröm.
Fiktiewe Fijure uß Kölle
Eng vun de beröömteste, wenn och erfungene Enwohner vun Kölle es de Hausmeister Krause. Tünnes un Schäl kumme uß Kölle, säät mer.
De Heinzelmännsche sulle en Kölle jewerrek hann.
Schringe un Relikwije
Zem aanluure jitt_et dä Dom ze Kölle mem Schring met de Hillije Drëĳ Künninge.
Un Pantalejon mem hillije Bruno singem Schring, unn och em Theophanu singem.
<br clear="all" style="clear:both"/>
Websigge
Saachjrupp:Stadt am Rhing Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Henri Matisse
Henri Matisse (* 31. Dezember 1869 ä Le Cateau-Cambrésis, Nord, Frankreich; † 3. November 1954 ä Cimiez, hüü z dachs önö Vöörochd va Nizza), dä met janze Naam Henri Émile Benoît Matisse hosch, es önö französische Möler, Jrafiker, Zeechner un Beldhouwer. Hä zälld met Pablo Picasso zo d bekanndste Könstlere van d Moderne. Nävver André Derain jilt hä als dr Wächbaahner un Hauptvorträäner van dr Fauvismus, wo d Separatiun vam Impressionismus propajeerd weed un domet ön könstlerische Revolutiun em 20. Jahrhondöt es. Matisse had singe eeje könstlerische Stil dörch öt Aawende van d reene Värv vöör öt räumliche Werke. Ä sing Jemölde es d Värvjävvung, dr speelerische Beldopbouw un d Leetichkeet va si Beldthema öt Erjevnis va lange Studie. Met sing Schiireschnette (gouaches découpées), di en d 1940er Joohre entstänge – ee Beispell es si Könstlerboch Jazz –, had Matisse sing Vörsöcke aavjeschlooße un öt jesoote Zösammespell va Linisch un Värv erfülld. Dr Könstler had d Rusekranzkapäll va Vence, di em Joohr 1951 äjeweihd woode es, jeplant un jestalld. Hä sälvs had sö vöör si beitzde Wärk jehalde. Singe neue Stil hod Äfloss op d moderne Konst, su z. B. op dr abstrakte Expressionismus en d Vereenichte Staate.
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Möler Saachjrupp:Mann
Riesenrad
E Rieseradd es ën Kirmes-Attraktioon. Et es e jruß Radd, wat sich erömdrieht on wo Jondele draan fassjemat sen. Do könne Minsche dren sitze on sich elangsdriehe loße. Et Rieseradd wuerd am Engk vom 19. Johrhondet äfunge vom George Ferris, enem amerikaneschen Inschenör. Op Englisch sät me doröm och hüggzedaach noch Ferris wheel doför.
Ieh dat äächte Rieserädde met Maschine äfunge wore, hatt me ävve att Konstruktioone, die met Muselkraff jetroke wuerdte. Die jov et att em 17. Johrhondet en de Türkei. Natürlich kunnt me se net ze jruß baue, söns wör et ze schwähr jewäs, se en Jang ze brenge.
De mieste modääne Rieserädde sen transpoortierbar on wääde von Kirmes ze Kirmes metjenomme. Et jit ävve och ën Rötsch Rieserädde, die op eenem Plaz fass stohn. Zom Beispill:
Referenze
Saachjrupp:Technik
Schamhaftichkeet
En Reaktiun op dat Jevööl va Schamhaftichkeet es döck, dat öt dr Persun wärm sujar heeß weed, dat sö önö ruhe Kopp kitt, Reaktiune zeechd, di sö sälvs net mi onger Kontroll kitt. Mo sprechd dann van dörch öt vegetative Nervesüstem usjelößd Reaktiune.
Wo öt Wood herkütt
miniatur|right|D Schamhaftichkeet, dojestalld an ön ald Fijur Dat Wood Schamhaftichkeet kütt van öt ald dütsche Wood Scama övv Skama suwi Skamo, dat met öt Huchdütsche Wood „Beschämung, Schande“ övversatze weed.
Watt Schamhaftichkeet uslößd
Beij völl Mänsche weed Schamhaftichkeet dörch dat Jevöhl va Nacktheed usjelöst, ävver och dr Vorloss van öt soziale Ömveld kann zo ön peinlich Situatiun vühre, di sun Reaktiun uslößt. Sich en ö sozial Ömveld net su z vorhalde, wi öt erwaad weed, vührt och zo Schamhaftichkeet. Äldere vorstönd öt döck net, dat Kenger hön Äldere net mi bütze welle, wenn anger Kenger zokikke.
Vähle va Schamhaftichkeet
Öt jitt Situatiune, wo Schamhaftichkeet van d Jesellschaff vörjeschrävve es. Öt weed erwaad, dat mo sich schamd, wenn mo unbekleed tösche ajetrocke Mänsche stehd. Vähld dat Jevööl, dann bestroovd d Jesellschaff di Persune. FKK es jätt, dat d Jesellschaff zo manche Zitte net akzepteere kutt un bestrovde. Vählende Schamhaftichkeet kann bes zm Jesechtsvorloss, sujar bes zm Usschloss us d Jemeenschaff vühre.
Schamhaftichkeet un Religiun
Bei d Chreste, Jüdde un em Islam had d Schamhaftichkeet met d Sünd z do, di Adam un Eva dörch dat Klaue van d Appel vam vorboone Boohm bejange hand. Sö es doher Deel van d Mänschwädung.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Jevööl
Diane Julie Abbott
Diane Julie Abbott (* 27. September 1953 ä Paddington, London) es di ischde schwazze Vrau, di 1987 en öt Parlament va Ängland komme es. Sö jöhüüd d Labour Party a.
Hör Lääve
Em Joohr 1991 hiirode sö, leed sisch ävver 1993 wärm scheede. Sö had ee Kengk.
External links
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Pollitiker
Am Sklaavemaad
Am Sklavenmarkt, watt op Ripuaresch met Am Sklavemaad övversatze weed, es önö Stommfilm us öt Joohr 1906/1907, dä ä Österreich jödriihnd woode es. Hä jilt als enne van d ischde Pornofilme, di jömaad wode.
Övver dr Film
Dä Film wood als Stommfilm ä schwazz un wiss jödriihnt. Regisseur woch Johann Schwarzer. Öt Jeld vöör d Produktiun koom van Saturn Film. Am Sklavemaad es mä ö paar Minütte lang un had ön Längde va 50 m.
External links
Saachjrupp:Stummfilm Saachjrupp:Ößtrish
Erich Hermann Bauer
Si Lääve vöör dr Zweide Weltkresch
Erich Hermann Bauer wood als Kengk van önö Astricher ä Berlin jeboore. No sing Schöllzitt vorsoot hä Driiher z wäde, ävver dr Ischde Weltkresch koom do tösche. Hä kämpfde ä Frankreich un jeroonde ä Jevangeschaff. 1923 schaffde hä öt, als LKW-Vahrer ön Ställ z vänge, wääßelde 1933 no d Tram, wo hä als Kontrollör werkde. Zo di Zitt troon hä d SA beij un wood Metjlett van d NSDAP.
Bauer em Zweide Weltkresch
1940 werkde hä beij d Aktiun T4 met un vohr dr Jaßwarel, ä däm Kranke vorjaßd wode. No ön Zitt steechde hä zm Vorantwortliche vöör öt Vorjase op. Su vorzalld hä va sing ischde Vorjasungsaktiun: “Önö Schluch vorbong d Aavjase van öt Auto met dat Steehüssje van öt Spital. Ö paar Mänsche wode en dat Zemmer jesperrt un ich han dr Motor äjeschald. D Lüüh wore no 8 Minütte duud.“
Züje vorzallte, dat Bauer net mä Vreud dora hod, d Jüdde met d Peitsch z schlaare un aav un zo je no sing Senn ö paar z erschösse. Hä hätzde och jäähr önö Hond, dä Barry hosch, op Mänsche, wobeij dä jruuße Stöcker Vlesch us di Persune bess. Dobeij benotzde Bauer dä Satz „Mensch, pack dr Hond!“ Op dä Satz hen laad dat Deer los un Bauer hod Spass.
Am Äng van öt Lajer wood hä z iisch no Lublin, dann no Triest vorsatze, wo hä em Rahme van d Sonderabteilung Einsatz R werkde.
Bauer no dr Zweide Weltkresch
Als dr Zweide Weltkresch vorbeij woch, schnappde d Amerikaner dä ä Kärnten vorstoche Mann. Hä loch un vorzalld net, watt hä em Kresch vorbroche hod. Samuel Lerer un Estera Raab, di öt Lajer va Sobibór övverläävd hodde, erkannde häm ävver, su dat Bauer 1949 wärm en dr Knast lande.
Bauer wood am 8. Mai 1950 zm Duud vorurdeeld, watt ävver en d Bundesrepublik Dütschland net mi zolässich woch, su dat us di Stroof önö lävenslang wood. Em Joohr 1980 storv Bauer em Jevängnis ä Berlin.
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Mann
Alabasterbeld
Di zwei Belder, di hü z Daachs en d Sammlung va Schloss Ambras ä Wien z see send, woode op di vöschte un d hängischde Siij van ön fing poliirde Alabasterplaat, di 38 mol 45 cm jruuß es, jömold. S zeeje Belder us d ald Mütolji.
Joohr 1382
Wat_paßßeed_ėß
D Ovverkerch va Bad Frankenhausen wood am 25. Aprel äjeweihd.
Alabasterbeld
Op di enn Siij van di Plaat weed jözechd, wi Andromeda vreijölosse weed. Op d anger Siij kann mo sisch akikke, wi Storm entstäng als Aeolus sisch usstobe dorv.
Joohr 1382
Wat_paßßeed_ėß
Saachjrupp:Joohr
Alabasterbeld
Saachjrupp:Beld
Mae Marsh
miniatur|upright|left|Mae Marsh (1916) Mae Marsh (Mary Wayne Marsh; * 9. November 1895 ä Madrid, New Mexico; † 12. Februar 1968 ä Hermosa Beach, Kalifornie) woch ön Filmschauspellerin us d USA.
Mae Marsh koom 1906 no Los Angeles un vong met ön kleen Roll em Joohr 1912 a, ä Filme met z spelle. Em jliche Joohr joov D. W. Griffith hör ön Hauptroll en dr Stommfilm „Man’s Genesis“. Va do a troon sö döck met Mary Pickford, Blanche Sweet, Lionel Barrymore, Lillian Gish, Henry B. Walthall, Donald Crisp un Robert Harron op.
Hör bekanndste Filme wore D Jebuurd van ön Natiun (The Birth of a Nation)) us öt Joohr (1915) övver dr Börjerkresch en d USA suwi dr Stommfilm Intolerance.
1918 hiirode Mae Marsh dr Lee Arms un spelld dono seldener ä Filme met.
Hörö ischde Optrett op ön Bühn em Joohr 1920 vührde dozo, dat sö 1923 janz ophood, Filme z maache, un sich janz op öt Theater däng.
Als dr Tunfilm opkoom, sooch mo sö aav un zo ä kleenere Rolle.
Ä Hollywood wood vöör Mae Marsh op dr Walk of Fame zo Filme önö Stär jelaad.
Jätt z kikke un z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Toshiro Mifune
miniatur|left|Toshiro Toshiro Mifune (jap. 三船 敏郎 Mifune Toshirō; * 1. April 1920 ä Qingdao, Republik China; † 24. Dezember 1997 ä Tokio, Japan) woch önö Schauspeller us Japan..
Marie Johanna Erika Glässner
Hör Lääve
At als Kengk liirde Marie danze. Em Joohr 1910 stäng sö öt ischde Mol op d Bühn un danzde en öt Staatstheater va Erfurt. Dat koom ösu jott a, dat sö och op anger Bühne stäng.
Em Joohr 1915 vong Glässner beij dr Stommfilm a, ävver och Tunfilme woode jedriihnd, dr leitzde em Joohr 1951.
1959 braad Marie Johanna Erika Glässner sisch öm.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Louis Marie Billé
Louis Marie Billé [](* 18. Februar 1938; † 12. Määz 2002) woch önö Kerchemann us Frankreich. Hä woch vam 6. September 1998 bes zo singe Duud em Joohr 2002 dr Ärzbischoff va Lyon.
Sii Lääve
Louis Marie Billé studiirde ä 3 vorschiidene Städt kattolische Theolojii un Filosofii, wobeij hä sich op d Theolojii van d Bibel meeßd kömmerde.
Bes zm 25. Määz 1962 woch hä önö normale Pastur un steech dono en d Orjanisatiun van d Kerch op. Su ongerrichde hä tösche 1966 un 1972 an d Schöll anger Pastür ovv sun Männer, di iisch Pastur wäde welle, en d Stadt Luçon, dono bes 1977 ä La Roche-sur-Yon.
Papßd Johannes Paul II. made Louis Marie Billé zm Bischoff va Laval, dono vorsatz hä häm no Aix. Am 10. Juli 1998 wood hä Ärzbischoff va Lyon. Dat bleed hä bes zo singe Duud em Joohr 2002. Am 21. Februar 2001 wood hä zm Kardinal va San Pietro in Vincoli. Angere Iihrunge koome dozo.
Am 12. Määz 2002 storv hä ä Bordeaux, wood ävver en d Katedral va Lyon bejraave. Philippe Barbarin övvernomm sing Positiun.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Bischof
Marienthal (Ahr)
miniatur|right|Marienthal Marienthal an dr Floss Ahr es önö kleene Weiler em Landkreis Ahrweiler. Dr kleenere Deel van dr Ocht jehüüd zr Jemeende Dernau, dr jrützde zo d Stadt Bad Neuenahr-Ahrweiler.
Geographie
Marienthal litt tösche Walporzheim un Dernau, tösche Wingberch un Bösch. Dat Örtche litt lengkß van d Ahr. Rääts van d Ahr vängd mo tösche Marienthal un Dernau dr Krauzberch, önö kleene Berch, dä öt op 362 m brengd.
Jätt va vreuer
Singe Aavang vong Marienthal en öm em Joohr 1137 jejründ Kluster, ä däm öm d 40 Nonne läävde. Ä ald Böch es mä övverlävverd, dat em Kluster 7 Werkstätt, ön Brennerei, ön Bäckerei un ö Huuß vöör Jäste ongerbraad wore. Nodäm em Dressichjöhrije Kresch dat Kluster kapott jemaad wode woch, wood öt em 18. Jahrhondöt wärm opjebouwd. No d französische Revolutiun wood öt ävver opjelößd un d Muure als Steebroch jenotzd. Bes hüü send Reste van d au Kerch z see.
Weetschaff
Dat Jeländ wood ävver em Joohr 2004 a Prevatlüüh vorkoovd, un su vordeene d Buure ä Marienthal hön Jeld dörch dr Wingbouw. Op önö Deel van d Häng wäde neu Zoote jezüchd. Turiste, di dr Ruuhwingwanderwäch entlang jönd, brenge d Weetschafte va Marienthal Jeld en d Teisch.
Watt sisch z kikke luhnd
Nävver d au Klusterkerch luhnd öt sisch, önö Bleck en d vreuere Rejiirungsbunker z werpe, ä däm 3000 Lüüh övver önö Mond övverlääve kutte. Em Joohr 2001 wood aajevange, dä Bunker opzölööse. Am 1. Määz 2001 maade em Bunker ö Museum op.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Dorp en Rheinland-Pfalz
23. Aujußß
Minnsche
vum de Englände jejröndet.
Kävels
Et Heimatleed
Dat kävelsche Heimatleed Wor hör ek t’hüß? wood jeschreve vum Theodor Bergmann, dä aam 29. Dezember 1868 jeboore woodt, un aam 17. Mai 1948 widder vun uns jejange es.
Ketsch
Ön Ketsch kann ön Blötsch se.
Kävels
Et Heimatleed
Wor hör ek t’hüß?
Ketsch
Ön Ketsch kann ön Ketsch (Opß) se.
Kävels
Et Heimatleed
I. Wor hör ek t'hüß? - kent gej min Land? Gän Baerge schnejbelaeje, Gän driewend Waater träkt en Band Voerbej an groote Staeje: Dor, wo de Nirs doer't Flackland geht, Wor in den Baend et Maisüt steht, On wor de Keckfoars quakt in't Lüß, |: Dor hör ek t'hüß. :|
II. Wor op de Hej de Loewrek sengt, Den Haas sprengt doer de Schmeele, Wor ons de ricke Sägen brengt De Aerbejshand voll Schweele, Wor in et Koarn de Klappros drömt, Van Fäld on Weije rond ömsömt, So frindlek röst et Burenhüß, |: Dor hör ek t'hüß. :|
III. Wor gärn de Lüj en oapen Hand, in Not de Noaber reike, Voer Gott on Kerk on Vaderland Noch faas ston, as de Eike, Wor män'ge Drömer, män'ge Sock, So gut es, as den aandern ok, Wor sälde Strit on groot Gedrüß, |: Dor hör ek t'hüß. :|
IV. Pries gej ow Land mar allemoal, In Nord, Ost, Süd on Weste, Ok män'ge groote Noet es hoel - Min Laendche es et beste! Hier stond min Wieg, hier lüjt mej ok, So Gott well, eins de Dojeklok Dann schrieft mej op et steene Krüß: |: Hier hört haen t'hüß! :|
Ussem Bööscherschaaf
Saachjrupp:Sprooch
Joohr 1223
Kattaßtrofe
Ärdbeve ä Köllö
Saachjrupp:Joohr
Joohr 210 v. Chr.
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Joohr 259 v. Chr.
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
4. Aujußß
Der veete Aujußß.
Joohr 1640
Kattaßtrofe
Ärdbebe beij Düre
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
30. Juuli
Der drißishßte Juuli.
Flochhaven Kölle/Bonn
Dä Flochhaven Kölle/Bonn "Konrad Adenauer" es ene internationale Väkäähsflochhave zwesche Kölle und Bonn. En de Luffahrt säät mer och "EDDK" (ICAO) oder "CGN" (IATA). Dat bruch oos äwwer in der meijste Fäll nit zem Enteresseere. Dä Flochhave lich fuffzen Killometer Söd-Össlisch vun Kölle un 26 Killometer vun Bonn wech. Hä es dat Drähkreujz för de FedEX, de UPS un de jünstije Flochjesellschaff Germanwings. Jemääße an der Paßßaşierzalle es et de sächsjrüsste Flochhave en Deutschland.