cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estland
Geschiechte
Va alters her es Estland beeinflößt dörch Skandinavische Völker. In d zwäälfte Joohrhonnert besäätte de Dene öt Norde va öt Estland va hüdsche Daag. Verschiedene Kriege wääde befochte, spääter ouch mit öt Tsaristisches Rußland un d Dütsch-Livländische Krüsridder, die in 1346 öt Land erowerden. D Dütsche Kultur un Minderheit hat bis Aavang vam zwanzigsten Joohrhonnert eng huhe soziale Positiun un politische-militääre Engfloß en Estland.
1558 koom Estland onger Swäädische Heerschaff, dat douerte bis 1710. 1559 entstäng de Livlandische Krisch, wobei dat Russische Tsarenrich wääd besiegt dörch unter angere Schwääde. Ouch d Reformatiun begann in d Schwäädische Zitt, wobei öt Lutheranische Glouve siehr schnell wääd verbreit. Schwääde verlor Livland (öt Estland un Lettland va hüdsche Daag) nom Jruße Nordische Krisch jäje öt Tsaristische Rußland. Als de Bolschewiken am Eng vam Eeschte Wältkrisch (1918) de Russische Tsar entthronten, koome de Este in Oufrur. Dörch de Krisch, dä dodörch entstäng, koome unjeväär 5.500 Lüüh ums Lewe.
D Este wääde besiegt dörch d Kommunistische Rode Armee va de neue Sowjet-Uniun. Onger de Heerschaff va Stalin wääde viel etnijesche Este deportiert no de Gulag-Loger in öt kalde Siberien, Ouch wege Verdacht va Kollaboratiun mit d nazi-dütsche Heer en de Zweete Wältkrisch. Am Eng vam Krisch flehe viel etnijesche Schwääde, die siehr lang en kleine Jemengschaff ware em Westen Estlands. D Russe besiedelten d östlische Jebede va Estland, wo si noch stehts en jruße Mehrheet sinn. In 1991 wääd Estland onaavhängisch va d Sowjet-Uniun.
Övver öt Land
Estland es en zemelesch platt Jebiid mit en paar huhe Stelle im Südosten des Landes. D hükßde Stell es de Suur Munamägi mit 318 Meter N.N. An d'r Ostseeküst sinn Klippe bis 50 Meter huh. Öt jiev viel Bösche, die bedecke 61% d'r Landflääch. D'r jrüßde See es d'r Peipsi-See op d Jrens mit Rußland. De jrüßde Flöß sinn d Võhandu mit 162 Kilometer Länge un d Narva Jõgi, die ouch litt op d Jrens mit Rußland un fleeßt vam Peipsi-See zom Finnische Meerbusen. Reval (Talinn) es d jrüßde Stadt. Anger jruße Städte sinn Tartu (103.284 Lüüh), Narva (65.881), Pärnu (44.083) un Kohtla-Järve (37.837). Estland es verdeehlt en 15 Maakonnad. Unjeväär 70% va de Bevölkerung es Estisch. 25% es Russisch un 2% es Ukrainisch. D meeste etnijesche Dütsche un Schwääde flehe am Eng vam Zweete Wältkrisch för de Rode Armee. Va alters her war d Lutheranische Kirche d jrüßde Jemengschaff mit 10% Anjehörije. D Russisch-Orthodoxe Kirche es nu mit 16% de jrüßde. 54% van de Lüüh sinn keen Glouve anjehörisch. 16% glouven, ävver sinn nitt anjehörisch zo en Jemengschaff.
Quälle
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Joohr 1919
Pollitigk
Öt Äng van dr Staat Neutral-Moresnet.
Kulltuur
Dä Film D Popp wod jedriihnt.
Technik
Borgward weed jejründt.
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Rhein-Siech-Kreis
Em Rhein-Siech-Kreis sen de Dörpe un Städt Op de linke Sigg vom Vatte Rhing: Op de rääschte Sigg, de Schäl Sigg, un laangks de Sie, aan de Bröl, de Sülz un em Wahnbaach: un meddendrin Bonn, dat als kreisfreie Stadt äwe net dobei jehürt.
Dämm Rhein-Siech-Kreis sing Jemeinde jehüre zom Landschaffsverband Rheinland em Rejierungsbezirk Kölle.
Rhein-Sieg-Kreis Kreistagsbüro Kaiser-Wilhelm-Platz 1 D-53721 Siegburg Telefon 02241 13 31 27 Telefax 02241 13 24 44
Horst Lorenz Seehofer
miniatur|upright|left|Horst Seehofer em Joohr 2012 Horst Lorenz Seehofer (* 4. Juli 1949 ä Ingolstadt) en önö dütsche Politikr van d CSU). Äm Oktober 2008 wood hä och Menesterpräsident va Bayere un Vörsetzende van d Parteij.
Si Lääve
No d Schüll jäng Seehofer en d Vorwaltung un werkde sisch do huch. Bes 1980 woch hä en Landrotsampt.
Prevat fluppde öt met d ischte Vrau net ösu jott. Met sing zweide had hä drei Kenger u nenn Doohtr us ö Küddelche. Seehofer läävd en ö Veedel va Ingolstadt.
Seehofer en d Politik
1969 jäng öt met d Jong Unijon los, 1971 koom dr Beijtrett zo d CSU. Ävver och do jäng öt steil bärchop bes zm Parteijvörsetz em 2007 als dr Steuber ophood.
Zweimol hod hä önö Poste als Menestr, eemol onger Helmut Kohl en d Joohre 1992 bes 1998 em Ennemenesterium un dono tösche 2005 un 2008 beij öt Angela Merkel en öt Menesterium vöör d Buure.
Am 25. Oktober 2008 wood Seehofer zm Nachvoljer van dr Huber jewäählt.
Websiije
Seehofer, Horst Lorenz Seehofer, Horst Lorenz
Di usserjewönnliche Denge, di Saturnin Farandola erläävde
Di usserjewönnliche Denge, di Saturnin Farandola erläävde, op Huchdütsch weed dat met Die außergewöhnlichen Abenteurer des Saturnin Farandola övversatze, es önö Stommfilm, dä em Joohr 1913 ä Italije un Frankreich jedriint wood. Hä had ön Längde va 77 Minütte un wood am 25. November 1913 öt ischde Mol jezeechd.
Woröm öt en dä Film jäng
Net alles van dä Film es erhalde blevve. Jezeechd weed em Deel „D Aapeinsel“, d Kengkheed van Saturnio, dä dörch önö Scheffbroch sing Äldere vorloore had un beij Aape opwaaßd. Di kriije ävver bo jrau Hoore, als sö merke, dat Saturnio bo kenne Stäz had un vorsöcke alles, dat dä waaßd. En d ischde 7 Joohr liird hä sich jenau ösu flott z bewäje wi di Deere un kann bald su jott klömme wi jedde Aap. Als hä 17 Joohr ald es, träcke sö häm ävver immer noch met dä vählende Stäz op un hä beschlössd, di Aapeinsel z vorlosse, setzt sich op önö Boohmstamm un maad sich op Lapp. No ön Zitt treffd Saturnio op Mänsche, met dönö hä ävver net mulle kann, da hä mä d Aapesproch sprechd. Sö nämme häm op öt Scheff op un mache önö Matros us häm. Beij önö Kampf met Pirate wäde alle vam Scheff övverwältichd un metjenomme. Öt kütt zo önö Kampf, beij däm dr Kapitän van öt Scheff si Lääve vorlüssd un Saturnio dä neue Kapitän weed. Als Saturnio met öt nett Mäddche Mysora em Stelle Ozean tauchd, weed sö van önö Walvesch vresse. Saturnio vorsöckt zwar, sö z rette, ävver dat jeet donävver. Dä Walvesch weed spiir van Vescher jevange un an önö Zoo vorkloppd. Dä Övvichde, önö jecke Professor, vreud sich, dat hä su schünn Deer ä sing Sammlung had un moss vassstelle, dat op eemol ön Vrau us d Mull van dä Wal örussklömmd. Dat kütt en d Ziidung, di Saturnio en d Vengere välld, un hä sprechd met dä Professor, dä Mysora ävver net vreij jävve well. Met d Hölp van ön Aapearmee schaffd Saturnio öt, si Mysora vreij z kriije, un beede send jlöcklich.
En önö angere Deel van dä Film driivd sich Saturnio ä Indonesie öröm un söckd do önö wisse Elefant, dä dr Könnig va Siam jeklaud wood. Watt Saturnio net weeß, es, dat dr Ovvichde van d Polisse dat jedoh had. Als hä dr Könnig sing Hölp aabeene well, schlössd dr Polissechef häm un sing Lüüh en. Saturnio un Mysora schaffe öt ävver, vreij z komme, un jaare häm. Töschebee had dä ävver dr Elefant at vorkoovd un Saturnio had önö neue Jechner, dä häm vassnämme lädt. Hä un sing Lüüh wäde zm Duud vorurdeeld, ävver Mysora schaffd öt, häm z rette. Saturnio, Mysora suwi Saturnios Männer brenge dä wisse Elefant zm Könnig zöröck un vordeene dodörch Hömmele Jeld.
Em dreide Deel driivd öt Saturnio no Afrika, wo hä met Mysora zösamme zwei entvührde Könnijinne, di va Mänschevresser vöör d Zupp vorjeseeh wore, vreij kitt. Ävver domet net jenoch, hä moss och jäje weld Deere kämpfe un mä weil hä d Aapesproch sprechd, schaffd hä öt, Mysora un die zwei Könnijinne us d Hand van Jorillas vreij z kriije.
Em viirde Deel jeehd öt öm zwei Bundesstaate va Amerika, di sich beede d Niagaraväll onger dr Naahl risse welle. Phileas Fogg, dä vöör dr Süüdstaat kämpfd, sorchd dovöör, dat Saturnio va Indianer jevange weed. Met d Hölp van ön Indianervrau schaffd hä öt ävver, vreij z komme un schleed sich op d Siih van dr Nordstaat, wo hä Övvichde van d Armee weed. Di schaffd öt, dr Süde z besiije, ävver isch önö Kampf ä Ballons maad kloch, dat Saturnio dr Phileas Fogg övverläje es. Phileas Fogg kütt öm öt Lääve, un Saturnio reist met si Scheff zöröck no d Aapeinsel un sö lääve zösamme met d Deere als jlöckliche Famelisch.
Watt beij dä Film opvälld
Dä Film baseerd op ö Boch va Albert Robida, dä dat 1879 örussjoov. Öt sold ön Parodi op Jules Vernes se, un völl Fijure hand sujar d sälve Name, wi Jules Vernes sö brudd.
Wä metspelld
D Hauptroll, Saturnio, weed va Marcel Fabre (1885 – 1927) jespelld. Nilde Baracchi wood ä d Kostümme van Saturnios Vröndin Mysora jestoche. D Rejii vührde Luigi Maggi un Marcel Fabre.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Finnland
Finnland, amplisch: Suomen tasavalta (Finnisch), udder: Republiken Finland (Schwäädisch) es ö Land ä Nordosteuropa. Öt Land hat en Jrüde va 338.432 km², domit es öt Land unjeväär so jrüß wie Dütschland. Si Jebiid litt tösche de Staate Norweje em Norde, Rußland em Oste. Em Norde va öt Land jitt öt enge Jrenz mit Schwääde, ävver südlischer es d Küste d'r Ostsee. Em Süde jrenz Finnland ooch an eng Meerbuse: d'r Finnische Meerbusen, dat enge neturlije Jrenz es mit Estland. 2013 wonnde d'r 5.4 Mellion Lüüh, domit jehört Finnland mit 16 Lüüh je kilometer zo enge der Bevölkeringsärmste Staate Europas. D Hauptstadt es Helsinki mit unjeväär 621.000 enwonner. D Fin-Ujrische Finnische Kultur un Schprooch es eng verwannt mit däm va Estland am Övversied d'r Finnische Meerbusen.
Jeschichde
De eeschte Spüren va Finnische besiedlung in öt hüksche Finnland jitt öt um 5.000 v. Chr. Dihse Stamme wohre Joger un Versammler, wono um 1.700 v. Chr., als de Bronzeziit begos, d Ackerbau und Viehzöch begann. Mit Handelsverbindunge wääd öt Christedom verbreitet, em Oste mit öt Russisch-orthodoxe un am Weste mit öt katholische Glouve. Am 12. Joohrhunnert wääd Finnland en Deehl va Schwääde. Nom Jrüße Nordische Kreesch (va 1700-1721) verlor Schwääde Finnland jäje öt tsaristische Rußland. Spääter wääd Finnland aafwechslend Russisch un Schwäädisch, wono öt in 1809 definitiv Russisch wääd. Als de Bolschiwiken 1917 d Tsar entthronten, kääm de Wönsch för Finnische Onaavhängischkeit, ävver de Sowjet-Russe besiegte de Finne. En de Zweete Weltkrisch kollaborierde d'r Finnische fascistische Marrionettenstaat mit dat Dritte Rich va Adolf Hitler. D'r entstäng eng Front am Finnisch-Russische Jrenz wo mie als 260.000 Lüüh stäärve. Nom krisch bliev öt Land, angesch als de meeste Osteuropäische Staate, eng Martweetschaff un eng Demokratie.
Övver öt Land
Finnland es eng böschrich Jebiid. 86% d'r Finnische Landflääch beschtäät uus Bösch, womit öt enge d'r böschrichste Staate va Europa es. Anger deijle va öt Land, sinn Deijlwihs mit öt Bösch än Vennlandschaff bodäck un öt jitt vüül Seen (188.000), wova öt Saaima-See d'r jrüßde es. Öt jitt keijn wischtejische Flöße. Em Norde, in Lappland, jitt öt Tundravegetatiun, än kenge Boome un Strooch mier. Öt Norde is ooch berjiger als Südfinnland. D hükßde Stell es d'r 1324 Meter huue Haltitunturi. In Südfinland sinn de hükßde Stelle bis 600 Meter N.N. huh. Öt Langschaff is ooch zemelesch flak do.
92 % Prozent der Bevölkerung kallt Finnisch än 6 % kallt Schwäädisch. D etnijesche Schwääde lääve em südweste des Langes än op d Åland-Inseln tösche Schwääde un öt Finnische Festland. Bee Schprooche sinn amplische Schprooch va Finnland. Em Norde wonne d Lappen (ooch: Sami in iere egene Schprooch). D Lappe sinn eng Volk, datt verwannt es an d Finne, ävver mit eng jet anger Kultur un Sprooch. Öt jitt mier als 6.000 Lappen. 77% d'r Bevölkerung es der Finnische Lutheranische Kirche anjehürisch. 1,1% jehüürt zo d Russich-Orthodoxe Kirche. Öt jitt nur 10.000 Katholiker, 8.200 Mohammedane un 1.500 Jüde. Quälle: https://de.wikipedia.org/wiki/Finnland
Quälle
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Zwangsarbeederlajer Trawniki
Dat Zwangsarbeederlajer Trawniki wood em Joohr 1941 als Zwangsarbeederlajer un SS-Ausbildungslajer van d SS en dat polnische Örtche Trawniki aajelaad un 1943 wärm opjelößd.
Wisu dat Lajer aajelaad wood
Em Lajer, dat en ön ald Zuckerfabrek aajelaad woode woch, solld „Freiwillije“ zo SS-Jehölpe maache, damet sö spiir bei dr Holocaus metmache kutte. Sö sollte kenne Schröppel ha, Jüdde, besongich di us öt besatze Poole, ömzöbrenge. Meeßd wore em Lajer Männer us d Ukraine, Estland, Litauen, us Poole suwie Volksdütsche us Russland. Usserdäm woch jeplant, dat sö Stötzpunkte en di van d Dütsche besatze Jebiite Russlands opbouwde.
Dat Lajer ongerstäng d janze Zitt d SS, wobeij z iich Hermann Höfle, dono Karl Streiber, öt Saare hod. D meetzde Lüüh wore Jevangene us Russland, wobeij am Aavang Freiwillije koome, spiir wode di Männer us d Jäjend jezwonge. Mo schätzd, dat tösche 4000 un 5000 Mänsche em Alder va 18 – 22 Joohr em Lajer wore un Leerjäng maade, di meetzd 2 – 3 Mond duurde. Wä vöör d Aktiun Reinhard vörjeseeh woch, dä brudde net ösu lang.
Borbecksch Platt
Borbecksch Platt weed in Essen, Oberhausen un Bottrop jeschwaadt. Dat Borbecker Platt iß en Fränkisch-Wäßfäälėsch Dialekk (Et Neederfränkisch un Holländisch send_em e beßje verwandt).
Zwangsarbeederlajer Trawniki
Trawnikimänner
Di Opjave van d Trawniki-Männer wore dr Kampf jäje Partisane suwi öt Oppaaße op Sache van d Armeee. Spiir, dat heechd no 1943, paaßde sö och em KZ Auschwitz un en anger Konzentratiunslajere op. Usserdäm brudde d SS sö vöör öt Wärk en d Vornichtungslajer wi z. B. öt Vornichtungslajer Sobibór. Beij d Aktiun Reinhard wore Trawiniki-Männer an d Jaaßkammere zoständich, vorbrannde Lische un paaßde op di Jevangene usserhalb van d Lajerzung op. Öt Rümme van Jettos woch zosätzlich ön Opjaav, di Trawniki-Männer övvernämme moote.
Borbecksch Platt
De borbecksche Jrupp „Meddsen en Borbeck“ un dä „Kultur-Historische Verein Borbeck“ welln de Shprooch lebändesch behallde, dänn_et levve nit mieh sönderlich vill Lück, di et kalle.
Zwangsarbeederlajer Trawniki
Öt Äng van öt Zwangsarbeederlajer Trawniki
Kott no dr Opstand va Sobibór entscheed Heinrich Himmler em Raahme van d Aktiun Erntefess alle Lajer en dr Bezirk Lublin opzölöse. Am 3. November 1943 wood dat Lajer van d SS ömstald un alle Jevangene zösammejedrävve. Sö moote sisch nakß usträcke un wode ä Jraavens erschooße. Als di voll met Lische wore, dreev mo d Mänsche zo ön Kisskull un braad di Vorblävve och noch öm. 6000 Jüdde vorloore su öt Lääve. 14 Daach spiidr wode di Lische vorbrannd, watt öm d 3 Wäche duurde. D Ukrainer us öt Lajer paaßde dorop op. Di Jüdde, di di Lische vorbrannd hodde, wode am Äng sälvs erschooße.
Borbecksch Platt
Et „Vatter Unser“ op Borbecksch
Esu bedde se op Borbecksch et „Vatter Unser“
Zwangsarbeederlajer Trawniki
Am Äng vam Kresch
Am Äng vam Zweide Weltkresch koome öm d Duzend Trawniki-Männer vöör Jericht, völl wode zm Duud vorurdeeld. Ä Dütschland wood winnich jäje Trawniki-Männer ongernomme. Sälvs dä Övvichde van öt Lajer koom met ö blau Oohr vott. John Demjanjuk wood em Joohr 2009 ä Münche aajeklachd.
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Pole
Grolsch
miniatur|D Brouwerei va Grolsch Grolsch heechd ejentlich Koninklijke Grolsch N.V. un es ön Brouwerei ä Holland. S litt en d Nööde va Enschede. Grolsch es d 21. jrützde Brouwerei van d Wält un öt Biir weed ä 70 Länder vorkoovd.
Dat Grolsch Biir es bekannd dörch sing jrön Büjelflasch, en di öt vorkoovd weed.
Jätt va vreuer
miniatur|left|Weizebiir va Grolsch
Janz vreuer, dat woch em Joohr 1615, brouwde Willem Neerfeldt si Grolsch-Biir ä Groenlo, dä och onger d Naam Grol bekannd es, wo hä öt ischde Jebäude häsatz. Grol joov dann och öt Biir singe Naam. Dat Jeschäff leev ösu jott, dat em Laufe van d Zitt ön zweide Brouwerei-Huuß en d Nööde va Enschede entstäng.
No ön Explosiun am 13. Mai 2000 wood d janze Brouwerei an di Plaatsch, wo s hü steehd, vorlajert un der Aavangsstandochd Groenlo opjejovve.
Dat Biir weed no öt dütsche Reinheitsjebot jebrouwd. Domet es Grolsch d enzije holländische Brouwerei, di dat maad.
Biirzohte
D Hauptbiire va Grolsch send öt Pils, öt Altbier un öt Bockbiir, dat ävver mä zm Joohresäng jebrouwd weed.
Dr Maad vorlangde zosätzlich ä Weizebiir un Grolsch entscheed sisch, och dat a z beene. Seijd öt Joohr 2007 jitt öt dat och als ö dunkel Biir.
Nävver d normal Biire ställd Grolsch och Malzbiire en d Rejale. Usserdäm wääde Jemische us Biir un Limo an dr Mann jebraad.
Priißaavsproche
Em Joohr 2007 vorhängde d EU-Kommissiun ön Strohv va 32 Milliun Euro övver Grolsch. Öt söll Aavsproche beij d Biirpriise jejovve ha.
Websiij
Saachjrupp:Bier Saachjrupp:Holland
31. Oktoober
Websigge
1031
Pingste
Pingste oddo Pingxte vom Griechische „πεντη κοστή (ἡμέρα)“, op latteinesch: pente coste (hēmera), fiere de Christe fuffzich Daach noh Ostere. Kirchlich jesenn eß et dat Fess vom Hellije Jees, dä övve de Apostele kom, als se met de Modderjoddes Maria en Jerusalem en e'nem Saal sohße un jebätt hann.
Unger em Hellije Jees versteht de Bibel de schöpferische Maach von allem Lävve. Hä eß noh de kirchliche Lier en de Welt jescheck wudde, öm Person, Woord un Werk von uusem Herrjott Jesus Christus lebendich ze haale.
Pingste jilt deshalef als Jebuurtsdaach von d'r Kirch.
Zwesche Hemmelfahrt un Pingste trecke om Land och hück noch Bittprozessione övve de Felde, öm für jood Wädde un en joode Äärnt em Somme ze bädde.
Websigge
Saachjrupp:Krißßlish
Łobez
Łobez es ön Stadt ä Pole. Łobez litt a d Rega.
Websigge
Saachjrupp:Stadt en Pole
Ziin
Dr Ziin es önö Deel van dr Voss.
D Ziine send Knouche, di öt Äng van dr Voss send. Dr decke Ziin bösteehd us zwei Knouche, di angere hand all drei.
Dr Mänsch had a jedde Voss vönf Ziine, wobeij dö jrüützde enne, dö kleenzde usse send. Jädde Ziin had önö Naahl us Hoor.
Beij d meetzde Lüüh es dr decke Ziin och dr längßde (44 %). Bei 36 % van d Mänsche es dr donävver liijende Ziin länger un beij 20 % send beede Ziine jlich lang.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Körperdeel
Metzjischjong (1917)
thumb|Ussschnett us dr Film Dr Metzjischjong, em Änglische heechd dat The Butcher Boy, es önö Stommfilm, dä en d USA em Joohr 1917 jödriihnd wood.
Woröm öt en dä Film jäng
Arbuckle werkde op öt Land en ö Jöschäff. Do had hä ö Ööjölche op dö Doohter van dr Eejödömmer jöworpe. Dä Papp had ävver jätt dojäje, dat sisch tösche di zwei jätt deehd. Ävver Arbuckle jitt net op un leuftd sing Vröndin bes no ön Mäddcheschüll no. Hä vorkleed sisch als Mäddche, watt önö Hoov Dörjee jitt.
Wä metjöspelld had
Di Rolle woode va Fatty Arbuckle, Buster Keaton, Al St. John un Josephine Stevens bösatze.
Wat bösongisch woch
Dä Film woch dr ischde Film va Buster Keaton un dr ischde en ön Reih va Filme, di Arbuckle driinde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
D Universidade Federal do Recôncavo da Bahia es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Cruz das Almas un domet en dr Staat Bahia, Brasilie.
8514 Studente studeere do.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Wiwa
Wiwa es ön Musikjrupp us Schwede. Sö besteehd us Pernilla Wallette un Michael Winton.
Wo dr Naam Wiwa herkütt
Dr Naam Wiwa es d Kombinatiun us d leitzde beede Bochstabe van d Familiename va Michael Winton (=Wi) un Pernilla Wallette (=Wa).
Jätt övver d Metjledder
Pernilla Wallette un Michael Winton lääve em Süde va Schwede, onjeväär 2 Kilometer va Vaxja vott un dat bedüüd medde em Bösch. Bevöör sö d Läddcher onger dr Naam Wiwa örussjoove, spellte sö als Flashback.
Övver d Musik un Videos va Wiwa
Wiwa had völl van hör Läddcher op youtube huchjelaahne. Dodörch wode Pernilla Wallette un Michael Winton bekannd. Su jehüd "Ballad of Lucy Jordon" zo d bekanndste Musikstöcker, di Wiwa z beene had.
Öt Huchlaahne va Videos broch di zwei ävver bo at öns öt Jeneck. Dat Läddche „A beautful lovesong“, watt op Ripuaresch met "Ö schünn Läddche van d Leevde" övversatze weed, sold beij ö Musikfess ä Schwede vörjestalld wäde. Dobeij koom öruss, dat sö "A beautifuf lovesong" at als Video en öt Netz jestalld hodde, watt vorboone woch, su dat sö dat jemeld Läddche zoröckträcke moote.
Pernilla sitt mo en ö paar Videos nakß. Dat es ävver ösu jott dojestalld, dat va Konst jesproche weed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Musiker
Dörch Sex övverdrachbare Krankheete
Dörch Sex övverdrachbare Krankheete send di Krankheete, di meeßd bei öt Poppe va enn Persun op di anger övverdraare wäde. Dö Medizin had vassjestalld, dat döck Bakterie, Vire un Pilze di Krankheet uslöse.
Watt vöör Krankheete jitt öt?
Ön Övversicht met d Naame van d meeßde vörkommende Krankheete un dä suwitt bes hüü bekannde Uslöser stelld di Tabell zösamme. Öt moss dorop häjewesse wäde, dat usser di opjevüührde Krankheete noch önö Hoof angere op dä Wääch övverdraare wäde, die he net opjeliißt send:
Vörkomme
D Mänsche denke döck, dat Krankheete, di dörch Jeschlechtsvorkiihr övverdraare wäde, komm noch vörkomme. Dat es ävver net ösu. Dä Jlaube, dat z. B. AIDS mä beij Randjruppe optreent, sorchd dövör, dat völl Lüüh ohne Kondom poppe un sich op öt Jlöck vorlosse. Dat ö Kondom net mä dovör schötze soll, kee Kengk en d Wält z setze, dat jeed en di Köpp va manche Lüüh net örenn. Usserdäm entstäng dä Ädrock, dat Krankheete, di dörch Sex övverdraare wäde, en d modern Wält va Europa net mi vörkomme. Zahle, di zeeje, dat manche Krankheete sisch en mä ee Joohr vordubbelt hand, bewiise dat Jäjedeel.
Jrihscheland
Jrihscheland (kölsch „Griecheland“ ; Jrihschisch: Ελλάδα, Ellada) es ö Land ä Södosten Europas. Hä litt em westlische un södlische Sitt töösche dat Meddelmeer un singen Deelmere, Albanien en Nordweste, Mazedonien un Bölgarien en Norde un däe Turkei en Oste. Öt Land hat mier als 1.700 Inseln, däe vüür jott 20% di totale Fläche Jriechelands förme. Öt anger Deel es de södlijeschte Deel des Balkans, wo onger angerem däe Lenger der ehemölige Jugoslawien zojehüüre. Öt janse Land is berjrich mit däe Balkanische Olympus (2.918 N.N.) as hükßde Stelle. 2015 wonnde do 10.995.000 Lüüh op ing Fläche va 131.957 KM², watt ing Deechde jitt va 81,7 Lüüh je KM². Jriecheland steht ouch bekannd um d Vorziit, engen Zitt, datt wischteijisch wor för öt entstange va di europäische Jesellschaff, doronger di Keltur, Politik, Kuns, Wesseschaff, usw. Zom Beijspeel es in Jriecheland di Demokatie entstange, watt dörch vüül lenger jans öf föör eng Deel es övvergenomme. Öt Land steht ouch bekannt um die Philosophe, wie Aristoteles, Perikles, Pythagoras un Sokrates. Ouch die Jrihschische Mytholojie, Boustil un Küsche sinn typisch un oft ouch jeleevt.
Dörch Sex övverdrachbare Krankheete
Schotz
Als Schotz had sisch mä erwässe, dat Kondome, di och als Pariser bezeechnet wäde, jeddesmol bönotzd wäde solle. Mä su lätt sich dat Risiko, ösun Krankheet z kriije, us dr Wääch jo.
Jrihscheland
Quälle
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Jrihscheland Saachjrupp:Staat
Joohr 100 füür Krėßtůß
Konst
D Venus va Milo entstong.
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Faado
Faado ess wammer et ärme Dier hätt un uch noch unbeding meint, do drüvver singe ze mösse. Passeet at ens, wann ene kölsch Imi us Portejall kütt, iss ävver sons nit su de Saach vun de Kölsche. Mir schwaade uns de Schnüss, bess et Hätz nimmie wieh deiht. Dann es et wedder joot, mer drinke eene dropp un datt wor et dann ävver och.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Josef, Jupp un Jüppche
miniatur|left|400px|Josef, Jupp un Jüppche Josef, Jupp un Jüppche send ö Jesangstrio us Oche.
Seijd 1985 jitt öt at dat Trio us öt Öcher Ostveedel. Di drei, ejentlich heeche s jo Albert Gehlen, Ägid Lennartz un Hubert Crott kennt mo van dr Öcher Karneval ävver net mä dann send s ongerwääß. Völl saare, dat Josef, Jupp un Jüppche d Bläck Fööss va Oche send.
Di 3 trääne ävver net mä em Karneval met Läddcher op. Och öt janze Joohr övver kann mo di flott Spröch van Josef, Jupp un Jüppche hüüre.
Websiij
Saachjrupp:Mussikk Saachjrupp:Oche
Schweiz
De Schweiz dat es en Laand medden in Europa, zwesche Deutschland, Österreich, Frankreich un Italie.
En d'r Schweiz es e Deil vun de Alpe, ene jruße Deil vum Alpevüürlaand, un vum Jurajeberch.
En d'r Schweiz, da schwaad mer Schweizerdeutsch, französisch, italienisch un räteromanisch.
Websigge
Saachjrupp:Staat Saachjrupp:Schwäjz
Dottedörp
140px|thumb|left|Hee litt Dottedörp en Bonn Dottedörp (op deutsch: Dottendorf) eß'e Dörp em Stadtbezirk Bonn von Bonn un litt direk am Foß vom Venusbersch. miniatur|Dottedörp
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Gaius Julius Caesar
Gaius Julius Caesar (* 13. Juli 100 v. Chr.; † 15. Määz 44 v. Chr. ä Rom) woch önö römische Feldhäär, Staatsmann un Schriiver. Hä werkde an dr Övverjang van d römische Republik en öt Kaiserreich met.
Caesar stammde us d Famelisch van d Julier. Hä woch risch un jedood zo d Patrizier un domet zo d besser jestallde Mensche em au Rom. Hä övvernomm, wi öt damols jemaad wood, Ämter un dörch ö Böndnes met Marcus Licinius Crassus un Gnaeus Pompeius Magnus wood hä em Joohr 59 v. Chr. Konsul. Tösche 58 un 51 v. Chr. jäng Caesar als Proconsul no Illyrien un Gallia Cis- un Transalpina. En d Zitt schaffde hä öt, janz Gallie bes zum Rhing vöör Rom z erobere. Tösche 49 v. Chr. un 45 v. Chr. koom öt ä Rom zm Bürjerkresch, us däm Caesar als Jewenner hervöörjäng. Hä hod alleen öt Saare un wood zm Diktator op Läävenszitt jemaad. Dörch ö Attentat am 15. Määz em Joohr 44 v. Chr. storv Gaius Julius Caesar un wood va Gaius Octavius, dä spiidre Kaiser Aujustus ersatze.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Historie
Verkammesoole
Onger Vorkammesoole vorsteehd mo ön Stroof, bei dör ön Persun dörch Schlääch op dr Hängischte Ping erdölde moss.
Wisu verkammesoold weed
Vorkammesoole soll dozo deene, ön Persun zö ändere, hör kloor zö maache, dat sö önö Väähler jömaad had. Döck wäde Lüüh ävver och vorkammesoold, öm hönö Angß zö maache. En d Kolonialzitt woch öt Vorkammesoole ön döck ussjövüürde Stroof. Öt had sisch ävver jözeechd, dat dörch Vorkammesoole dö Mänsch net jöändert wood.
Vorkammersoole ä Dütschland
Bes en d 70er Joohre woch öt Vorkammesoole en dö dütsche Schülle dörch Liihrer normal. Met dö Hand övv enne dönnö Stäck wood op d Hängisch van öt Kengk jökloppd. Dat es hüü z Daachs ä Dütschland vorboone. Seijd öt Joohr 2000 dörfe dat och d Äldere beij dö eeje Kenger net mi.
Anger Länder ä Europa
miniatur|left|Vorkammesoole ä Europa Kikkd mo sisch di Situatiun ä Europa a, su sitt dat ösu us. All Länder, di jrön jözeechnet send, vorbeene öt Vorkammesoole en d Schüll un doheem. Blau bödüüd, da töt en d Schüll vorboone es, döheem dojäje dörfe di Äldere dat. Kenger ä Länder, di ä ruuh jözeechnede Länder lääve, könnö en dö Schüll un doheem vorkammesoold wäde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stroof Saachjrupp:Dütschland Saachjrupp:USA
Lėßß met de kölsche Bėschhövv un Ääzbėschhöff
thumb|left|250px|De sivve Kurfööschte sin der [[Heinrich VII. zom Küning am wääle. Aan der Wappe övver iere Köpp künnd_Er äkänne: do Ääzbischhof fun Kölle, do Ääzbischhof fun Mäjnz, do Ääzbischhof fun Trier, do Pallzjroof bëij Rhing, do Hääzoch fun Sakße, do Marrəkjroof fun Brandeborrsch un do Künning fun Böhme (fun lėngkß noh räähß) ]]
Annfangß fun de kreßßlijje Zigk hät Kölle enne Bischhoff jehatt. Zick 795 woren et dann Ääzbėschhöff. De Ääzbėschhöff fun Kölle woore beß enn_et Joohr 1803 erinn och Kurfööschte em hillije römesch Rëijsch fun de deutsche Nazjohn un dääte der deutsche Kaiser met wääle. Dann hät dä Napoleon inne dat kapott jemaat. Zigg_em 30. Säptämbo 1850 wooren et beß jäz och fö_jewöönlesch dermiihtß Kaddinäl. <div align="right" style="align:right; clear:right; margin:0; border:0; padding:1ex 0 1ex 1em; background-color:white">
De Bėschhöff un Ääzbėschhöff fun Kölle
{| cellspacing="0" cellpadding="0" border="0" width="100%"
Bėschhöff aff 300
!vun || !bėß || !Name || !Aanmërkong
Äärzbischhöff aff 795
!vun || !bėß || !Name || !Aanmërkong
Websigge
Saachjrupp:Ennzoteere!
Dochmacherhoff Offermann
miniatur|left|Dr Dochmacherhoff Offermann Dr Dochmacherhoff Offermann woch önö vreuere Kupferhoff ä Stolberch. Hüü weed öt als Wonnhuuß jenotzt.
D Jeschichte van dr Hoff
Di Hüüser stamme us öt 18. Joohrhondöt. Damols woode s als Kupferhoff jebouwd. Als öt met dr Messing ä Stolberch z Äng jäng, moote sisch di Stolberjer jätt övverlääje. Us Imchebroch koom Johann Paul Offermann en d Stadt. Hä hod do at önö Hoof Jeld dörch Doch vordeehnt un koovde dat Huuß. Kott dono äntstäng he ön Dochfabrik, önö Dochmacherhoff. Domet jäng öt onjeväär 60 Joohr jott vörra. Dann woch och dii Zitt vorbeij, un die Hüüser jänge mi un mi kapott.
Avangs van öt 19. Joohrhondöt wood d vöchte Sii van dat ischte Huuß vorkooft, un ön Kneip maade op, held sisch do ävver och net iivich.
En d 80er Joohre van öt 20. Joohrhondöt wood dä vreuere Hoff wärm ä Ochtnung jebraad. Sujar di ald Bröck, di d Hüüser op beede Siije van dr Baach vorbängt, wood wärm neu jebouwd un dä Plei tösche di Hüüser heescht hü no dr vreuere Eejedömmer van di Hüüser.
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Kreijß Oche Saachjrupp:Rhingland Saachjrupp:Jöbäude
Freesdörp
140px|thumb|left|Hee litt Freesdörp en Bonn Freesdörp (op deutsch: Friesdorf) eß'e Dörp vom Stadtbezirk Bad Godesberg von Bonn un litt direk zwesche Jodesbersch un Dottedörp.
Duisdörp
miniatur|left|Wappe vom ehemolige Amt Düßdörp miniatur|Hee litt Düßdörp en Bonn
Duisdörp (sprich: Düßdörp, amplisch: Duisdorf) eß'e Dörp vom Stadtbezirk Hardtbersch von Bonn.
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Albrecht Dürer
Albrecht Dürer (* 21. Mai 1471 ä Nürnberg; † 6. Aprel 1528 ä Nürnberg) woch önö dütsche Möler un Mathematiker, dä en d Zitt van dr Humanismus un d Reformatiun ön jruußö Roll spelld.
Dänemark
Dänemark (eejentlich öt Königrich Dänemark) es ö Land em Norde va Europa. No sing Physik bekekke jehüd öt net zo Skandinavie, opjrond sing Kultur (no d Sproch un sing Jeschichte beordeeld) ävver wahl. Dänemark jrenzd alleen a Dütschland, övvwahl öt knapp nävver Schwede litt. D Jrenz es mä 67 km lang, d Köst ävver 7.314 km, watt an d völl Insele litt, di öt Land had. Em Weste litt d Nordsee, em Oste öt Kattegat un d Ostsee un em Norde öt Skagerrak. Onaavhängije Jebiite onger d dänische Kruun send d Faröer un Jrönland. D vöörnehmste Stöcker va Dänemark send Jutland un d Insele Fune, Seeland, Lolland un Bornholm, dat mo net derekt van dänisch Jebiit erreiche kann, ävver va Dütschland övv va Schwede met d Fähr aavahre kann.
Zosätzliche Denge
Öt weltwitt bekannde Plastikspellzüsch Lego wood ä Dänemark ervonge. Op d Halvinsel Jutland kann mo ä Billund öt legoland besöcke.
Op d Halvinsel Jutland weed in Silkeborg en ö Museum ön jott erhalde Moorlisch opbeward, dr Mann va Tollund. D Lisch es dörch öt Moor mumifizeerd, watt sö schwazz-brung maade.
Albrecht Dürer
Si Lääve
Em Joohr 1494 hiirode Albrecht Dürer. Kenger stammde net us di Famelisch, watt dozo vührde, dat da Stamm van d Dürers usstorv. Kott no sing Huchzitt reiste Albrecht no Venedich, ön Reis, di häm lang dörch dr Kopp jejange es un dozo vührde, dat ön Belderserich entstange es. 1495 koom hä wärm no Nürnberg zöröck.
Dänemark
Websigge
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Albrecht Dürer
Si Lääve
1497 maade Albrecht sing eeje Wärkstatt op, di hä zösamme met Hans Schäufelein, Hans von Kulmbach und Hans Baldung Grien bedreev. Us di Zitt send völl Belder övverlävverd. En di Zitt vong Albrecht Dürer a, Spass an dr Kupferstech un dr Holzschnett z kriije.
Tösche 1505 un 1506 reiste Albrecht Dürer wärm no Venedich, wo zo di Zitt d bekanndste Möler us d Renaissance wi z. B. Tizian, Giorgione, Palma il Vecchio un Giovanni Bellini werkde. Döheem jäng öt met Dürer berchop. Hä wood em Joohr 1506 Jenannde van dr Jruuße Root van d Stadt Nürnberg. Domet entscheed hä och övver d Konzt.
En di Zitt öm 1510 veehle völl bekannde Wärke van Dürer. Dozo jehood „Öt jöngste Jericht“, 20 Belder va Maria suwi Dostellunge va Hellije. Hä vorsood sich och ä neu Technike wi z. B. d Koldnoldtechnik em Ömjang met Koffer.
Tösche 1518 un 1520 werkde Dürerr meeßd op öt Jebiit van d Proportiunsliihre, watt sich ävver 1520 wärm andernde, als hä no Holland opbroch, ön Reis, die bes 1521 duurde. Di Holländer wore jäck vöör Vreud, häm en hör Land bejrösse z könne.
Albrecht Dürer un Kaiser Maximilian I.
Dürer hod önö heeße Droht zo Kaiser Maximilian I. Öt weed vormut, dat dä em Joohr 1511 entstange woch un dörch Willibald Pirckheimer vormeddeld wood. Belder, di vöör Maximilian jemold woode, stammde ävver net mä va Dürer. Och Hans Burgkmair, Hans Schäufelin, Albrecht Altdorfer, Lucas Cranach un Jörg Breu wore vöör dr Kaiser am vrassele.
Albrecht Dürers Krankheed un singe Duud
Als Dürer va sing zweide Reis us Holland zöröck koom, hod hä sich met Malaria aajestoche un erkrangkde dora schwoch. Kenne hod erwaad, dat hä am 6. Aprel 1528 em Alder va mä 57 Joohr storv. Opjrond va sing Ping had hä net mi völl jewerkd.
Dürer wood op dr Kerchhoff „Johannisfriedhof“ ä Nürnberg bejraave.
Dürer em Film
En d em Joohr 1928 uropjevüührde Stommfilm „Luther – Ein Film der deutschen Reformation'' va Hans Kyser woch och Albrecht Dürer, jespellt va Max Grünberg, z see. En önö angere Film, „Jörg Ratgeb – Maler“, däm d DEFA 1978 driihnde, wood Dürer va Martin Trettau dojestallt.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Möler
Sendai-Ärdbebe va 2011
Beij öt Sendai-Ärdbebe va 2011 handelnde öt sich öm ee van d schwötzde Ärdbebe, di mo je jemeiße had. Am 11. Määz 2011 waggelnde d Ääd onjeväär 130 km vöör d japanische Stadt Sendai. Jemeiße wood ön Stärke van öt Bebe, di beij 8,9 op d Richterskala loch.
Jätt övver dat Ärdbebe
Öt wood vassjestalld, dat dat Ärdbebe en ön Deepde va 24 - 25 km stattvong. Dat Waggele van d Ääd kutt ä janz Japan vassjestalld wäde. A Land wood noch ön Stärke va 7 jemeiße. Völl Huuser un Fabrikke jänge kapott övv brannte aav. Dörch dat Ärdbebe entstäng ön jruuße Wasserwell, önö Tsunami, dä ön bes zo 10 Meter huch Wasserwand jäje d Köste van d japanische Insel deude. 700 Kilometer pro Stond woch di flott. Besongisch schwoch jetroffe wood d Stadt Sendai, di zm jruuße Deel kapott jemaad wood.
Watt zo dat Ärdbebe vührde
Vöör Japan stüsse vorschiedene Äädplaate opee. Do treffe sich di Pazifische- un d Nordamerikanische Plaat, wobeij Spannunge opträäne. 83 mm maad dat öt Joohr us. Önö Jraav, dr Japanjraav, entstäng. Löse sich di Spannunge op, ruggeld d Ääd, watt als Ärdbebe a Land un als Seebebe em Meer jemeiße weed. Dat Bebe vam 11. Määz woch net öt ischde, völl klenge Bebe hod öt at vörhen jejovve.
Schäde
Am Dach no öt Bebe wore di Schäde noch net aav z see. Öt wood va 1000 Dude jesproche, wobeij dä Tsunami d meetzde Mensche ömbraad hod. Völl Hüüser send kapott jejange, ö Ölwerk ä Brand jejange, Stroße un Brögge könne net mi jebrud wäde. Noch net aavzösehende Schade had dat Bebe beij d Kärkraftwerke van öt Land aajerichd. Dr Strom zo öt Werk Fukushima I es ongerbroche, su dat d Pompe net loufe, dä Brennstoffkär övverhetze kann un d Jevaahr bestehd, dat öt zo önö GAU, dr Jrützde Aazönämmende Onvall komme kann. Lüüh, di en d Nöhde wonne, moote d Wonnunge vorlosse.
Ostere
Ostere, d'r Ostersonndaach eß für de Christe et hüxte Fess em Johr. Aan dämm Sonndaach fiere se, dat Jesus Christus von de Duude op-erstande eß. Et eß et ählste Fess von de Kirch un jeht op et Passah-Fess von de Jüdde zeröck.
Sendai-Ärdbebe va 2011
Jätt z lääse
Sendai 2011 Saachjrupp:Onjlöck Saachjrupp:Japan
Ostere
Fröhe däät me die Naach vür Ostere waache, öm op et Morjeruud ze waade un sich su op dat huhe Fess enzestimme. Deshalef wutt dat Fess „Eostro“ jenannt, watt em Indojermanische „Morjeruud“ bedück (Althuhdeutsch „ Ostarun “).
Ostere wierd am Sonndaach noh em ierschte Vollmoond em Fröhling jefiert, fröhstens am 22. Määrz, spädestens am 25. April. Weil 2008 d'r ierschte Fröhlingsvollmoond op Fröhlingsaanfangk feel, wor Ostere 2008 schon am 23. Määrz.
All bewäächliche Fessdääch werde vom Ostersonndaach uss berechnet: (D'r Fastelovend), Äschermettwoch, de Karwoch, Christi Himmelfahrt, Pingste un Fronleichnam.
Och die andere Sonndääch em Johr sen als Fierdaach von d'r Woch zom Jedenke aan d'r Ostersonndaach jesetzliche Ruhedaach.
Websigge
Saachjrupp:Krißßlish
Joohr 44 füür Krėßtůß
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Selena Quintanilla-Pérez
Wi öt aavong
Selena wood ä Lake Jackson, Texas jeboore un vong öt Sänge met 6 Joohr, wobeij sö van hör Äldere ongerstötzd wood. Als hör Famelisch all hör Jeld vorloor, moote sö öt Huuß vorlosse un tingelnde dörch d Jäjend, öm z vorsöcke erjens Jeld opzedriive. Als Selena 14 Joohr ald wood, schingde alles op z joo, denn hör ischde Plaat wood opjenomme. Jeld braad dat ävver net, denn koofe kutt mo dat joo Stöck nerjens, dr Papp koovde alle Plaate op.
Selena, jott en d Schüll, wood dörch dat Örömreise schläter. Önö Deel van d Schüllzitt vorbraad Selena em Bus, met däm sö dörch d Wältjeschichte tingelnde.
Öcher Ziidung
250px|right D Öcher Ziidung, och AZ jenannd, es ön en Oche örussjejovve Ziidung, di va Mondach bes Samsdach vorkoovd weed.
Selena Quintanilla-Pérez
Hör Erfolje
En d 1990er Joohre jäng öt met Selena loss, wobeij Baila esta cumbia hör dozo vorholp, en d Mull van all d Lüüh z see. Coca Cola noohm hör onger Vordrach un driihnde Werbefilme, wobeij sö di Jesellschaff helpe sold, dr Sprong no Latingamerika z schaffe. ''Grammy Awards” wore dat, watt sö noch enne Schrett wiir braad.
Öcher Ziidung
Jätt va vreuer
D Öcher Ziidung stammd us öt Joohr 1946 als sö onger dr Naam Öcher Volksziidung ä Oche jejründ wood. Seijd dr 6. Määz 1996 nennd sö sich Öcher Ziidung.D ischde Blättcher va d Öcher Volksziidung, op Huchdütsch weed van d Aachener Volkszeitung jesproche, kutt mo am 22. Februar 1946 koove.
Selena Quintanilla-Pérez
Hör Erfolje
Em Astrodom va Houston koome 67.000 Mänsche, öm sich di Vrau azehüüre.
Hör Prevatlääve
Selena hiirode am 2. Aprel 1992 Chris Perez, önö Mann, däm hörö Papp net rüsche kutt.
Öcher Ziidung
Jätt va vreuer
Öt Schwesterblättche, d Öcher Nachrichte koome jätt iihr am 24. Januar 1945 op dr Maat. Damols joov öt beede ävver noch net jädde Werkdach un samsdachs. Nachrichte un Volksziidung kräät mo mä zwei- övv dreimol d Wäch.
Selena Quintanilla-Pérez
Selena weed ömjebraad
Yolanda Saldivar werkde sisch em Kreis van Selenas Vrönde huch un wood dr Övvichde van dr Fanklub. Hä woch ävver net iihrlich un ongerschloch Jeld. Dat koom öruss. Völl leete Saldivar valle, mä Selena held zo hör. Als sisch d zwei am 31. Määz 1995 troffe, koom öt zm Stritt. Dobeij schoss Yolanda Saldivar hör Vröndin Selena en dr Röck. Di schaffde öt, noch bes zo d Rezeptiun van öt Hotel z komme, broch ävver do zösamme, saad ävver no, wä op hör jeschooße hod un wo dat passeerd woch. Ö paar Stond spiidr storv Selena en ö Spital.
Primzalzwilling
Saachjrupp:Mattematigk
Selena Quintanilla-Pérez
Selena weed ömjebraad
Yolanda Salvidar wood van ö Jericht zo levenslänglich Jevängnis vorurdeeld.
Öcher Ziidung
Dr Lokaldeel
Öp d Regiun zujeschnädde send enkele Deeler van d Ziidung. Su jitt öt Versiune vöör d Stadt Oche, vöör Alsdörp, Düre, d Eefel met Monschau, vöör Eischwiller, Geilenkirche, Heinsberch, Jüllich un Stolberch.
13. Sepptämmber
Der drüxeente Sepptämmber.
Websigge
0913
Droansdörp
140px|miniatur|right|Hee litt Droansdörp en Bonn miniatur|left|Burg Droansdörp Droansdörp (op deutsch: Dransdorf) es_e Veedel von Bounn un litt em Wëste fum Norde Reschdong Allefde, woor_enß e ëije Dörrep med Buurehöff jewääse un jelld zem_Dëijl hügg_alls_enne sozzjahle Brënnpunk.
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Anschlääch ä Bombei am 26. November 2008
Zo ön Reih va Anschläch ä Bombei am 26. November 2008 es öt jekomme. Dobeij wood a 12 Ställe zojeschlaare. 80 Mänsche storve, övver 900 woode vorletzt.
Rouen
Rouen iß de Houpshtadt vun de Huh-Normandie.
Anschlääch ä Bombei am 26. November 2008
D Anschläch woode an Ställe vorübt, wo völl Lüüh ongerwääß wore. Dozo jehood dr Baahnhoff „Chhatrapati Shivaji Terminus”, 2 Vönf-Stääre-Hotels, enn Polissestatiun un ö Kafee, wo döck Turiste setze. D Terroriste hand met Pistole öäm sisch jeschooße un Jrante jeworpe.
Rouen
Websegge
Saachjrupp:Stadt en Frankreich
Braiellsch Platt
Dat Braiellsch Platt, op düütsch: Breyeller Platt kalle se en Braiel, op dütsch Breyell. Dat es ene Oot zwesche em ongere Rhing un de Maaß jelääje, dä hück bei de Jemeinde Nettetal jehööt, di mer künßlesch do jeschaffe hät. Dovör wohr övver Johrhonderte en weschtijje Handelsplaaz med en Tradizjuhn vun de Buure.
Anschlääch ä Bombei am 26. November 2008
2 Terroriste hand 15 Jeisele en ö Hotel jenomme un drohe domet s z erschösse. Doronger send och 7 Ussläder. An ön anger Ställ woode 40 Lüüh als Jeisele vassjehalde.
Braiellsch Platt
De Krähmer und Handelslück uß Braiel han och ein eije rottwelsche Shprooch jehat, et Krämerlating, wat sesch Heenese Vlek jenannt hät, op dütsch Henese-Fleck. Dat hät mem Braielsch Platt ävver nit vill ze donn jehat.
Anschlääch ä Bombei am 26. November 2008
D besher onbekannde Orjanisatiun „Deccan Mujahideen” bkännd sisch zo di Anschlääch.
Websiij
Saachjrupp:Anschlaach Saachjrupp:Indie
Braiellsch Platt
Verwandschaff vun dä Shprooch
Et Braiellsch Platt es ein vun dä Mongk_Aate vum Övverjangk zwesche em Klewerländisch, em nordlisch Limbursh, anger Nederlängsche Dialekte un dä övverijje Wäß_Meddeldütsche Shprooche (et Ripoarisch). Di woodte en de Verjangeheit och Dütschnederlängsch jenannt, äwer jets dökker Platt udder Plattdütsch. Et es em Wäste vun de Linnisch vun de eijnheijtlijje Miehzahl un em Norde vun de Benrother Linnisch un dobei em Sööde vun de Öödingsche Linnisch. Et es däsderwääje bei de wäßlijje vun de oßlemborjesche Dijaläkte, di mer och de södniderfrängkesch (Shprooch)e Shprooch nänne deiht.
Websigge
Saachjrupp:Sprooch
Reserveet för der lokale Jebruch noh ISO 639
Dat sin de Koods vun  bes   ėnklusiive.
Di kam_mer en singe eije Saache bruche ejaal för wat, Houpsaach, et jitt keine passende Kood en de ISO 639. Et jit kei Beschrängkunge en de Bedücknėßße, wo mer esu ene Kood för bruche kann. Allerdingß moß mer drop aade, dä darref der ëije Rääschner udder der ëije bedriiv nit verlohße, ußer mer hät sesch ußdröcklesch met Ëijnem do drööver vershtändesch, dat dä dä och krijje sull, un wat dä bedügge sull. Esu jet moß mer ävver ëxtra ußmaache.
15. Määz
Der fuffzeehnte Määz.
Joohr 1740
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Jrau-Rhingdörp
Jrau-Rhingdörp (op deutsch: Graurheindorf) es_e Veedel von Bounn un litt am Rhing op der Shtadt ier Sigk jäjeövver dem Kemper Werth un der Siishmöndong.
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Norweje
Norwegen (eejentlich öt Königrich Norwegen) es ö Land em Norde va Europa. No sing Physik bekekke jehüd öt zo Skandinavie.
Saachjrupp:Staat
Truffel
En Truffel bruch der Mührer, öm domet der Spieß op de Stein ze klätsche un der Pützer, öm domet dem Mührer sing Muhre zo veputze.
Reserveet för der lokale Jebruch noh ISO 639
Websigge
Saachjrupp:Ennzoteere!
Jönnerschdorf
miniatur|St. Stephanus in Jönnerschdorf Jönnerschdorf is en Jemän im Landkreiß Ahrweiler in Rhingland-Pallz. Et jehürt zo de Verbandsjemän Bad Breisish.
Jeschisht
Et irsht is Jönnerschdorf, domals unnisch däm Namme Gunteresdorp, in dem Brooderschaaftsbooch vun de Mishelskabell in Münstermaifeld ouß dem Joahr 1147, erwähnt wure. De Fürßtenabtäßßin vun Äßße hätt denn bei Jönnershdorf jeläjenen Frouenberjerhoff alß ihre Summersitz benützt.
Jeojrafie
Jönnerschdorf leijt 5 Kilometer vum Rhing un dem Breisijer Shtadtdteil Rheineck un unjefähr drei Kilometer vun Waldorf entfernt. Et ershtreckt sish vun dem Vinxbaach singe Talsohl biß unjefähr ähne Kilometer unnerhalf dem Herschebersch singe Söödhang. De erloschene Vulkan Herschebersch wor fröher_emol 480 Meter jruß jewesse un is heut wäjen dem Schlackeaafbou bahl janz weg.
Jemänderoot
De Jemänderoot in Jönnerschdorf beshtäht ous zwüllef Ratsmitjledern, die bei de Kommunalwahl am 7. Juni 2009 in en Verhältniswahl jewählt wure sinn, un demm ehreamtlishe Ortsbürjemäster als Vüürsitzenden.
Sitzvedälung im jewählten Jemänderoot:
Die Kirresh vun Jönnerschdorf
Die Kirresh St. Stephanus is am End vom 13. Jahrunnert jebaut wuure un wuurt 1733 wejen Baufällishkeit renoviert. Um dat Joahr 1830 wuurt och noch en Sakristei dabei anjebout. In de Kirsch drinne is en Toufbecke ous Basalt, en Kanzel ous Stähn im spätgotischem Stil, en Hochaltar ous Holz, en Seitenaltar ous weijßem Marmor ous dem Joahr 1630 un Holzfijure vom heilijen Stephanus un der heilijen Kathrina vun Alexandrien.
Jringkopp (Minsch)
Jringkopp oddo Gringkopp säät mer för enne Minsch, dermiihtß för_ene Panz odder_e Bäbi, wat fill_am Jringe eß, öff, oddo lëijsh_un jään_et Jrėnge aanfängk. Ävver och onger de Aahle fingk mer enß Jringköpp.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Jean-Denis-François Camus
Jean-Denis-François Camus, jenannd Le Camus (* 28. Februar 1752 ä Chartres; † 26. Aprel 1814 ä Paris) woch Beschoff va Oche. Dovöör woch hä Jeneralvikar em Bistum Meaux.
Napoléon ernannd Jean-Denis-François Camus am 22. Oktober 1810 zm Beschoff va Oche. Dr Papst Pius VII. maade dat ävver net met, su dat Camus dö Ongerstötzung van dr Vatikan vählde. Önö Meddelwäch wood jevonge, als Camus zm Leiter van dö Diözös ernannd wood.
Camus storv am 26. Aprel 1814. Sin Jraav es en d Kathedral va Meaux.
Camus hod kenne Nachvoljer em Bistum Oche, dat 1821 opjelößd un isch 1930 wörm neu äjerichd wood.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Bischof
Star Trek
Star Trek, esu dunn sisch sächs Seins-Fickßshen Serrije nenne, die et enßjesamp op en jaanze sevvehundert und säächsezwansch Fullje, esuvvie illef Filleme brenge. Ußerdämm jitt et onnoch esu ville Bööscher un Kompjuterspille dozoo, dat m'r_se jaanit eehz all uppzälle kann. Ääfunge hat dat janze jemand, dä Tschinie Roddenberrij_ieß.
Roumschiff Enterpreis
Die eehzte Serrije. Dej hätt op dä USS Enterprise (NCC-1701) jeshpillt, und Käpt'n Kirrek hät do beshtimp. Usserdämm joov et do denn Dockter, dänn se all Pille nannten, ävver dää ejentlesch Lennart Mäckeu jehejße hat. Usserdämm wor do dä Spock. Nit nur dat dä dä eezte Offizier un o_noch dä Weßeschaffsoffizier woor – nää, dä moot och noch Volkanijer sinn. Dat woren ejentlisch die drej Houpkaraktäre, evver et joof noch feer minder wischtije, wejl et jo süns laangwejlesch jewwoode wää:
Eeztens hadden se die Juhura. Dat woo domols die eehzte Shwatze im TV, die ens en wichtisch un positief Roll kräje hätt. Dann joof het dää Paafel Tscheckoff, dat woor ene Russ. Do daafste nit verjesse, dat dat domools im Kaale Kreesch jespillt hat. Jo, un dä Hickaru ßulu. Dat wor ene Asiat, un dat wo och sellde, denn dä moot nit mit asiateschem Akßent shprääche, und wo och nit böös. Wenn hammer ussjelasse? Ah jo, denne Montejommerrie Skott, enne Schott. un dää, dää luurte dat dää Aantriff un dat janze Teshnik-Jedöns jeflupp hät.
Jeshpillt wooden die von:
Saachjrupp:Ennzoteere!