cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stephan Zacharias
Si Lääve
No si Musikkstudium ä Hamburch werkde hä zösamme met Flemming Olsen un Olli Dittrich. Dat ändernde sisch 1994. Va do a werkde hä mä noch vöör Filmmusikke. Su stammde d Musikk va Dr Ongerjang (2004), Watt do, wenn öt brennt (2001) un Vera Brühne (2001) us sing Vähr.
Joohr 1837
Sönnß
Ischde Ingernazional Jaadebau-Ußshtellung
Saachjrupp:Joohr
Stephan Zacharias
Jätt z lääse
Zacharias, Stephan
Karakaya-Talsperr
D Karakaya-Talsperr litt en d Türkei un staud öt Wasser van dr Euphrat. Dö jöhüüd zo dat Güneydogu Anadolu Projäkt.
Di Muur wood tösche 1976 un 1987 jöbout. Övver dr Boohm jömeiße kütt sö op ön Hüüde va 173 m. Vam Euphrat-Bätt us meeßd mo 158 m. Di Staumuur wood jöbouwd, öm met dat Wasser Strom z jöwänne. Dat ajöschlooße Kraftwärk brängd öt op 1800 MW, watt op öt Joohr öm di 7400 GW es.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Jöbäude Saachjrupp:Asie
Joohr 1327
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Ursula Stern
Ursula Stern (* 28. Aujust 1926 ä Essen, Dütschland; † 1985 ä Israel) woch ön Jüddin, di als enn va 7 Vraue di Zitt em Vornichtungslajer Sobibór övverläävd had.
Vöör Sobibór
Ursula läävde ä Essen, höt had Dütschland vorlosse, als d Nazis d Macht övvernomme, un d janze Famelisch jäng no Holland. Do vorstoch Ursula Stern sich bes zm Januar 1943, als höt vorroone un vassjenomme wood. Hör näkßde Statiun woch öt Konzentratiunslajer va Vught, bevör öt en öt Lajer Westerbork jäng. Am 6. Aprel 1943 wood sö en önö Zoch jesatze, dä sö vottbraad, oohne dat sö woss, wohen öt joo sold. Sö nomm a, da töt Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau Ziil van di Tuur se sold. Akomme send sö ävver ä Sobibor.
Öt Lääve ä Sobibór
Ö paar Dutzend jong Männer un Vraue woode zm Werke usjesood. Di Alde un Kranke woode op ön Kaar jesatze un vottbraad. Dä Rest van di Lüüh wood no ön Barack jebraad. Do moote sö d Saache aavstelle, bevör d Dütsche ön kotte Reed jehalde hand. Dobeij wood vorzalld, dat mo Schess had, dat Krankheete en öt Lajer jebraad wäde un jedder z iisch jeduschd weed, bevöör sö en önö zweide Zoch, dä at waade, en d Ukraine zm Werke jebraad wöde. Ursula un di anger Vraue moote dojäje noch 30 Minütte waade, iih sö en öt Lajer jebraad woode.
Wi Ursula Sobibór erläävde
Ursula kräät Werk en ön Barack, wo di Kleer van di Vorjaßde Mänsche jekroomt wode. Zo di Zitt ervoor Ursula, dat all di Persune, di em Lajer III, do wore d Jaßkammere, werke moote, no ön kotte Zitt sälvs ömjebraad wode, damet sö nüüß vorzälle kutte.
Aav un zo moot Ursula och em Bösch werke, öm Bööhm z välle un Holz z säje, dat vöör öt Vorbränne van di Lische nüdisch woch. Sälvs beij dr Bouw van öt jeplande Lajer IV, ä däm Munitiun us Russland opjewerkd wäde solld, had Ursula helpe mösse.
Dr Opstand un öt Lääve dono
Ursula had noch ön Zitt ä Holland jeläävd un es dann no Israel usjewandert, wo sö 1985 storv.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Övverläävende van dr Holocaus Saachjrupp:Holocaus
Minnisto Baas
Der Ministere iere Baas, der Ministerbaas, och Premmje ov en Deutschöland der Ministere iere Präsidänt ov Ministerpräsidänt ess der Bövverschte en enne Rejierung. Dat ess de su jenannte Rischtlinnijekommpetänz. Wenn et Angela zem Beischpell Premmjeh ess, un et Ulla för der Jesungktheit zoschtänndesch, dann kamelld et Angela et eets, et Ulla deut da dann öm, wijet en et Konnzäp fun em singe Paatei schteit, un de Ministerijalbürrokrate maache dann et lätz doch noch do druß, wat se meine, wat se noch rette künne. Wat dafun dem Angela nit pass, dat küt widder erus. Et hät am miehßte et Sare. Doförr ess et der Baas en de Rejierung.
En paar Ländere han enne Extra Name för der Minnisto_Baaß. Em Bund un en Ößtrisch säät mer noch, wi em deutsche Rëijsch, „Bundeskanzler“ un „Kanzlo“ doför. En Rußland un der USA un ättlijje Ländo en Affrika sare se „der Präsident“.
Joohr 1803
Wat_paßßeed_ėß
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1918
Kulltuur
Dä Film 99 wood jedriihnt.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Pijin
Pijin es ön Sproch, di op d Salomone jösproche weed.
Wä sprechd Pijin?
Pijin weed mä va onjöväär 15.000 Mänsche als ischde Sproch jömulld, ävver mi als 300.000 Lüüh könnö Pijin als zweide Sproch.
Jätt va vreuer
Am Aavang van öt 19. Jahrhondöt entstäng em Stelle Ozean (Pazifik) ön Sproch, di zm Deel van d Walvänger opjöbraad wood. Sö holp d Änglander, sisch met dat Volk, dat di Inselwält böwonnde, z ongerhalde. Öm d Medde van öt 19. Jahrhondöt woode völl Persune jöbrud, öm Zuckerrohr a z bouwe. Dozo schnappde sisch d Wisse Männer un Vraue van d Insele. Blackbirding wood dat jönannd. Zo di ärm Söck jöhoote och öm d 13.000 van d Salomone. Op di Zuckerrohrplantaje wood di Sproch, di vörhen at beij d Walvänger jöholpe hod, bönötzd, öm tösche Kreole un Wisse öt Vorständije z ermöjeliche. Als d Lüüh van d Solomone no Heem koome, braate sö di Sproch Pijin met. Di enkel Sproche Pijin, Tok Pisin un Bislama entstänge dodörch, dat sisch di Handelswääch un domet di Aar tun Wiiß, wi di Sproch jöbrud wood, ongerscheede.
Övver d Sproch
Saachjrupp:Sprooch
Juan Félix Sánchez
miniatur|Juan Félix Sánchez Juan Félix Sánchez (bekannd och als Juan Félix Sánchez) (* 16. Mai 1900 ä San Rafael de Mucuchíes, Mérida; † 18. Aprel 1997 ä San Rafael de Mucuchíes) woch önö Könstler us Venezuela suwi önö Konsthandwerker.
Si Lääve un Werk
Sánchez woch önö sälvsjemaade Könstler. Sing Werke als Beldhouwer, Möler un Architekt hodde met Religiun z do, wobeij hä vöör allem Material brudde, dat hä em Bösch en d Nöhde va sing Heemöt vong, öm – wi hä sälvs saad - „nöhder beij Jott z see. Hä formde us Holz un Ton önö Hoof Mariedostellunge un Krüzze. Doronger plande un bouwde hä 1984 zösamme met sing Vröndin Epifania Gil us tuusende va Steen d Kapell San Rafael de Mucuchíes. No singe Duud wood hä en di Kapell bejraave. Ön anger Kapell, di hä met Epifanía Gil bouwde, steehd ä El Tisure, d Kapell ä El Bohío wood Os leev Vrau va Coromoto jeweihd. Dörch sing Bouwte kräät hä dä Spetznaam Architekt van d Ande.
En d Stadtmedde va Mérida steehd d “Casa de la Cultura Juan Felix Sánchez”, wo op d övvichde Etach wääßelnde Usstellunge va Könstlere un Konsthandwerkere us d Regiun jezeechd wäde. Dat Lääve un Werk va Sánchez wood ä Dokomentarfilme wi „Tisure“ und "Juan Felix Sanchez" jezeechd.
Zosätzliche Quelle
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Konst)
2. Juuni
Der zvëĳte Juuni.
Stüpp
Stüpp is im Rheinland dat Wood vüür op deutsch Werwolf. De Stüpp ävver deit nit zerfleesche. Hä sätz sisch op de Schullder un läß sisch traare (Su wie et Bahkauv us Oche).
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
5. Dezemmber
Der Fünefte Dezember.
Heidi Kabel
miniatur|200px|left|Heidi Kabel (1984) Heidi Bertha Auguste Kabel (* 27. Aujust 1914 ä Hamburg; † 15. Juni 2010 ä Hamburg) woch ön Dütsche Volksschauspellerin. No hör Huchzitt met Hans Mahler droch sö dr Naam Heidi Mahler.
Hör Lääve
Heidi wood en ön normal Hamburjer Famelisch jruuß. Hörö Droohm, als Pianistin Jeld z vordeene, kutt di Vrau net dörchsätze. Sö jäng ävver 1932 no öt Theatr, wo sö ä Mondartstöcker optroon. A dat Theatr, dat spiir öt Ohnsorg-Theatr wood, bleed sö 66 Joohr lang. Met 89 Joohr stäng sö Sylvester 2003 öt leitzde Mol op d Büühn. Aav un zo speld sö ävver noch kleng Rolle vöör d Kamera.
Heidi hod 3 Kenger, va dönö ee, öt Heide Mahler sälvs am Ohnsorg-Theatr spelld. Sälvs Schallplaate woode met hör Läddscher opjenomme.
Heidi Kabel storv am 15. Juni 2010 em Alder va 95 Joohr.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Joohr 1912
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Weisweilers Hennes
Dä Weisweilers Hennes wood aam 5. Dezember em Johr 1919 en Lechenich bei Kölle jeboore un als Hans Weisweiler jedeuf. Hä es aam 5. Juli 1983 en Aesch bei Birmensdorf en de Schwäijz jeshtorve un woo ene Fooßballshpeller un Trääner.
Hä hät sesch enen Name jemaat beim 1. FC Kölle un bei Borussia Mönchengladbach. En der 1970er Johre hät mer övver en jesaat, hä wör der beste Fooßballträäner en singe Zick.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Sport)
Joohr 1851
Wat_paßßeed_ėß
Dr ische Azvenzkaländer kütt öruss.
Saachjrupp:Joohr
7. Oktoober
Der sibbente Oktoober.
Websigge
1007
Dom-Esch
Eisch is ä Dörpsche bei Öskerche. 854 is üvver et dat eeschte Mol jeschrieve wurdde. Sick 1954 heeßt et Dom-Eisch. Et war anno dozomol ens im Kölsche Dom-Kappitel. Doher hät et och de staatse Kirch, wodrup die Eischer janz stolz sin. De Lück do sage ävver immer noch Eisch zo erem Dorp.
Saachjrupp:Dorp em Rhingland
Joohr 1910
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1915
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Roat von de Friesische Bewäjung
De Ried fan de Fryske Beweging (RfdFB) Ripoarisch: Roat von de Friesische Bewäjung es en friesische Stiftung, die sich ensetz für et Friesisch en Sproch un Kultur.
Jescheesch
Dä Roat von de Friesische Bewäjung es 1945 als Aansprechpartner zwesche de Friese un all andere uss de nidderländische Jesellschaff jejröndt wudde. Die Idee kom kuurt noh'm Kreesch op. Durch e'ne Zosammeschluss von Jruppe wollt me et Friesisch mie en de nidderländische Jesetze verankere, weil de Rejierung bes zo dä Zick wenisch bes nix für et Friesisch jesetzlich jerejelt hatt. Die Jröndung vom Roat joof dä Minsche de Möchlichkeit, öm sich ze orjanisiere. Och einzelne Persone konnte Metjlied vom Roat werde.
Aktivitäte
En de ierschte 50 Johr hätt dä Roat dodrop Enfluss jenomme, de Jesetze ze verändere. Zick de 90er Johre wierd et Friesisch emme mie bei offizielle Anläss jesproche. Dä Roat ka'me am beste met e'nem Konsumentebond für et Friesisch en Sproch un Kultur verjliche.
Böcher
Sjoerd van der Schaaf, De Jescheesch von de Friesische Bewäjung. Leeuwarden (Stadt) 1977.
Webbsigge
Saachjrupp:Ennzoteere!
Joohr 1984
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Indonesien
Indonesien es e Republik un d'r weltjrößte Inselstaat un met rund 255 Millijone Ennwonner dä Staat met dä veetmeiste Mensche der Welt. Indonesien es dat Land met dä weltweit jrößte Anzahl aan Muslimen. Dat Land es een Archipel - et hät 17.000 Inselle. De Hauptstadt Jakarta zällt 9,6 Millijone Enwonner un litt op dä Insel Java. Op Java levve mieh als dä Hälfte d'r Enwonner von Indonesien.
Weblinks
Saachjrupp:Staat
Joohr 1642
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Salomone
D Solomone send önö Inselstaat em Stelle Ozean.
Pali (Sprooch)
Pali es ön Sproch us Meddelindie, di ävver möjelicherwiiß ni jesproche wood. Mo nämmt a, dat Pali en Sproch wi öt Kerchelating es, dat mä vöör religiöse Denge jebrud weed. Pali had jruuße Ähnlichkeet met d Sproch Sankskrit.
Salomone
Wo d Solomone liije
D Solomone vängd mo op ön Kaad em Oste va Neuguinea. Di onjöväär 29.000 km² vordeele sisch op knapp 1000 Insele. Zm Deel jöhüüre sö zo d Salomon Insele, zm Deel ävver och zo d Rennell-, d Ontang-Java- övv d Santa-Cruz-Insele.
D Nobbere send Kiribati, Tuvalu, Vanuatu un Fidschi.
Pali (Sprooch)
D Schreff
Pali lätt sich ä jedde Schreff bruche. Su passerd öt, dat mö em Weste Pali met d ä Europa übliche Bochstabe schriivd, dat Pali ä asiatische Länder met di landesübliche Schrefte jeschrävve weed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Sprooch
Salomone
Wo d Solomone liije
D Salomone jöhüüre zo dr Commonwealth.
Övver di Insele
Di Insele send vreuere Vulkane. Dr hükßde Berch es dr 2.335 m huhe Mount Popomanaseu, dä op d Insel Guadalcanal litt. Dat Klima op d Salomone es wärm un weed dörch dat Wasser van dr Stelle Ozean böäflossd. D Insele send meeßd jrün va Strüsch.
Jätt va vreuer
Avangs van öt 19. Jahrhondöt koome d Dütsche un bösatze dr Norde van di Insele, maade sö zo Deutsch-Neuguinea (op Ripuaresch: Dütsch-Neuguinea). Dat ändernde sisch isch no dr Ischde Weltkresch als di Insele Dütschland wärm aavjönomme wode un d Australier dat Jöbiid zojösproche krääte. Em Zweide Weltkresch koome d Japaner, vorloore di Insele ävver spiir an d USA. No öt Eng van dr Kresch woode dö Salomone d Ängländer zojösproche.
1978 woode dö Salomone önö onaavhängije Staat, dä ävver Metjledd em Commonwealth es.
Politik
D Salomone hand ö jöwäähld Parlament. Öt jitt ävver kenn jruuße Parteie, di z saare hand. Bökannde Persune van d Salomone maache dat onger sisch us.
Sproche
Änglisch es di Sproch, di övverall jösproche un vorstange weed, ävver op d Stroß weed meeßd Pijin jömulld.
Weetschaff
Jeld op d Salomone z vordeene es schwoch. Dat Volk es ärm un had mä di Möjelichkeet, dörch Avbouw va Jold, Koffer un anger Ääz Jeld en d Teisch z kriije. Veschvang jöhüüd och zo dat, watt dö Lüüh nötze, öm Bruud op dr Desch z kriije.
En dö leitzde Joohre braate och völl Turiste Jeld no dö Salomone.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Salomone Saachjrupp:Staat
Vouwelsang (Wat es dat?)
Dat kann sin:
Kruschel
Kruschele send Planze, di mo ä Europa, Asie un em Norde va Afrika vängd. Jebrud weed van di Planze öt Opß.
Kruschele send Planze, di mä em Sommer jrön send, dat hechd dat sö em Herbst d Bläär aavwerpe un isch em Vröschjoohr neue kriije. Sö waaße bes zo ajerhalve Meter en d Hühde. Di Ääß hand Dööre, di dovör sorje, dat Deere so net kaal vresse un dr Mensch oppaaße moss wenn hä de Kruschele plöck watt em Juli Aujuß möjelisch es. D Beere, di bes zo 3 Zentimeter jruß wäde könne, hand am Aavang kleen Hoore. Dodörch weede so jeschötzd.
Vormeere kann mo Kruschele dodörch dat mo enne dönne Mai van der öngichde Deel van önnö Aaß onge d Ääd deut un vassmaad, jätt Dreck drövver werpd un ösu ö paar Mond lätt. Dono had dä Aaß Wotzele kräje. Met ön Schiir schniit mo dä Mai aav un planzd häm an ön anger Stell.
Saachjrupp:För ze Esse Saachjrupp:Planz
Bulgarije
Bulgarije es ene Staat en Europpa. Et litt em Balkan. Et jränz hück aan Rumänije em Norde, aan Särbijje und Mazedonije em Wäste, aan Griechenlandije und Türkije em Söde, und aan Schwazze Meer em Oste. Mer kallt offizjäl de Ampsschprooche Bulgarėsch, de Houpschtadt es Sofia.
Websigge
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Joohr 1976
Täshnigk
Öt weed aajevange, d Karakaya-Talsperr z bouwe.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Alfons dä Ampmann
Alfons dä Ampmann wohr enne Type en ennem Leed fun de Bläck Fööss, wat och „Alfons dä Ampmann“ heijß. Dat kohm 1980 op dä Plaat D'r Rhing erop - D'r Rhing eraf eruß.
Do jeihdet em fröhlesche Jesang öm dä Alfons, dä sisch em Amp e Brüüdsche eß, de Blöömsche jißs, ussem Finster loohrt, de Zeijdong liß, un all esu en Saache. Un sönß eß hä der „Fachmann för Jrundsatzfrore fun der Verwaltungsstruktur“ un hälld med singem Bretzel der Säßel wärrem.
Saachjrupp:Ennzoteere!
Literat
Em Fastelovendsverein hät me vil Poßte un Pößje ze verdeele, domet de Metjleeder ire Spaß un ier Freud han. Der Literat es ene janz weschteje för die Vereine, die en Setzung maache, un weed öf ongerschäz, un es och med reschtesch Ärbött verbonge. Dr Literat loohrt un hööt sesch de Redde un de Künnßler aan, lang ieh dat die optredde, un bout et Projramm zosamme för de Setzung. Hä moß wesse, wie sing Vereinskolleje un de Jäß drop sen, wann wat jespellt wöd, jesaat weed, un wann de Zojabe komme dörve un wann nit - weil söns et Projramm dorjenande jeröht. Dat hät dä Literat ald all akorat jeplant, lang befür de Setzung ahnfänk, un hä loohrt dernoh, dat dat och all flupp. Hä hängk aam Händie, un weiß woh Stau es, un wä jetz em Taxi sez op däm Wääech en 'sing' Feßhall, wann de Setzung alld am loufe es, un hät kei Rouh, beß dr letze Optred henger em lit un övver de Bühn es.
Dä Literat es ävver och dä de Klöpp vun de Kolleje kritt, wann en Redd nit aahnkohm, de Jecke nit jelaach han, ode jans fies, dr Kardinal zu schwaz jemoolt wod un dat Fett öffentlesch zerök schmiehß, watte avkräje hät. De Literate werke mieh em Verborjene, un wan se ier Job joht maache, da merk mer dat do drahn, dat mer en supper Stemmung hät un alles läuf un et fälld einem nix op.
De Literate berode och de Künnßlere, dat di sesch op de Minsche enstelle. Do jon de Literate öff noch jraad vörm Optrett bei en Band un sare: „Loß jet leis aanjonn,“ oder „Jetz maat ävver öhntlisch Stemmung! Un de Trumm jeklopp!“ Dä Ongerscheed zwesche em Mann un ennem Vibrator kütt om Möhneball velleisch joot, doch nommedaachs bei de Puute-Sezung moß me dä nit han, och wän de Kleine bestemmp wesse, wäh bei inne doheim dr Möll eraf dräht. Su extrem es dat sellde, ävver et es schonn jood, och op de leise Tön aachzejevve. Öm esu besser es dat dann, wann de Veraanstalldung joot jelonge es! Do vreue sesch de Literate, de Minsche, un de Vürständ.
Dat zweide Lääve van dr Mathias Pascal
Feu Mathias Pascal, op Huchdütsch Das zweite Leben des Mathias Pascal, watt op Ripuaresch Dat zweide Lääve van dr Mathias Pascal heechd, es önö Stommfilm us öt Joohr 1926, dä ä Frankreich jedriihnt woode es. Di Rolle spellte Ivan Mosjoukino, Marcelle Prador, Lois Maran un Marthé Belor. D Regie hod Marcel Herbier.
Woröm öt en dä Film jäng
Mathias Pascal koom us ö risch Huuß. Dodörch dat sing Äldere ävver betuppd woode wore, had hä all öt Jeld vorloore. Ön kotte Zitt nodäm singe Papp jestorve es, hiirod hä Romilde, ö nett Mäddche, dat ävver önö Bessem als Mamm had, di Mathias dr Vräck a deed. Watt sisch bald zeechd, es dat sing Vrau jenausu weed, wi hör Mamm es. Als Mathias sälvs Papp weed, sitt hä Lett am Äng vam Tunnel. Ävver beede Vraue mache Mathias bald kapott. Als sing Mamm schwoch krank weed un sing Doohter noch öns see well, kütt ön joo Vröndin van Mathias Mamm en öt Huuß, öm Bescheed z saare, dat sö noch ens jäähr dä Bettsecker see wööd. Öt kütt zm Krach, va däm Mathias ävver nüüß vorzalld weed. Als hä dova erveehrd, es öt z spii. Sing Mamm es at jestorve, ohne öt Enkelkengk, dat sälvs an ön schwoch Krankheed stirvd, noch ens jeseeh z ha. Mathias häld öt döheem net mi us un haud aav.
Mathias reist no Monte Carlo, wo hä beij öt Jlöcksspell önö Hoov Jeld jewennd. Op dr Wääch heem läßd hä en ön Ziidung, dat mo ön Lich vonge had, di mo vöör häm held. Opjebraad well hä dat opkläre, ävver häm kütt dä Jedanke, dat öt jott se kütt, duud z se. Hä beschlössd, no Rom z vaahre un do sing Vreiheed z jenesse.
Onge di Rische jevälld öt häm ävver net un als hä ön jong Vrau sitt, läufd hä hör no un had sujar Flupp. Hörö Papp vormiit Zemmere, su dat hä sisch ee dova nämme kann. Di zwei werpe sisch at am ischde Daach Öjelcher zo. Bald erveehrd hä, dat dat Mädche ävver önö angere vorsproche woode es, önö Vorlobte had. Dat es ävver önö fiiße Käll, däm dat Mädche net liihe kann.
Öt leizde Beld van dr Film zeechd Mathias un sing Vrau em Brutskleed.
Alljemeenes
Dä Film jold lang Joohre als vorscholle, bes vöör ö paar Joohr ön Nitrokopie optauchde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Feria del Sol
Wi öt aavleufd
D Feria del Sol weed jäddes Joohr em Februar jeviird, watt domet zösamme met dr Karneval välld. Nävver dr Veehmaad jitt öt Usstellunge, Stiirkämpf, Musikkvoranstaltunge un Koovständ. Ävver och Sport kann mo sich akikke. Usserdäm weed ön Schünnheetskönnijin jewäähld.
Jätt va vreuer
Als sö ä Mérida d Arena vöör d Stiirkämpf vädisch jebouwd hodde, wood dat jeviird. Z iisch woch jepland, dat Viire jäddes Joohr em Dezember z do, ävver dat schläät Währ maade önö Strech dörch d Rechnung. Su entscheed mo, dat dat Viire em Februar se solld. Seijd 1969 es öt ösu.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Südamerika
Dünnkerrsche
thumb|200px|lright|Öt Roothuuß va Dünnkerrsche
Dünnkerrsche, op Huchdütsch weed va Dünkirchen jesproche, es ön Industrie- un Haafestadt an d südlische Nordseeköst in Nordfrankreich, öm d zvanzish Kilomeeter wäßtlisch van d bäljische Jrenz beij d Stadt De Panne. Sö es d Hauptoot va dr jlischnamije Arrondißemang, watt mo em Französiche met Westhoek övversätze kann. Vorwaltongstäschnigk es Dünnkerrsche ön Unterpräfäktur vum Depachtemang Nord un ön Jemeende än d Regijon Hauts-de-France.
In dr Stadt selvs lääve öm d nüngßichdusönd Dünnkerrscher. Zsamme met säßzehn Nobberjemeende beld sö dr Stadtsjemeenschaf va Dünnkerrsche un brengd öt op zweihondötdusönd Lüüh. Nazional wishtich es Dünnkerrsche wääje singe Seehaafe bëij dr Ärmelkanal, di öt dreid jrüützde Seehaafejebiit van öt Land es noh dem va Marseille un Le Havre. Besonginsch än dr Französisch-Flanndere Bezirk bekannt es Dünnkerrsche dörch singe Karneval.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stadt en Frankreich
Joohr 1883
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1491
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Stüp
miniatur|left|Önö Stüp Onö Stüp es ön Jack,.
Dr Stüp soll jäje dr Äfloss van öt Wäär schötze, dat heechd, hä soll dr Wenk, dr Rään un och d Sonn aavhalde. Önö Stüpp es meetzt ke fing Kleerstöck.
Hairspray
miniatur|150px|right|Dr Musical Dom ä Köllö met Reklam vöör öt Musical Hairspray Hairspray es ö Musical, dat am 12. Aujust 2002 z isch ä Seattle, dann ä New York uropjevüührd wood. Dö Vörlach stammd us dä Film Hairspray va John Waters.
Audrey Chapman
Audrey Chapman (2. Määz 1899 – 10 Aujuß 1933) woch ön Schauspellerin us Amerika, di hör Filme en d Zitt van dr Stommfilm driihnde.
Hairspray
Woröm öt en dat Musical jeht
Dat deck Mäddche Tracy Turnblad läävd em Joohr 1962 ä Baltimore un drömd dovan, dat öt eemol em Fernsehe bei d Serisch Corny-Collins-Show danze darf. Als dat fluppd, vänge d Lüüh Tracy ösu jott, dat sö zo ön bekannde Persun, önö Star, weed. Sö notzt dat Mäddche dozo, Schwazz un Wiss am Theatr nöder z brenge.
Audrey Chapman
Audrey Chapman jäng ä Philadelphia un Los Angeles zr Schüll. Dono jäng öt met d Filmerei looß. Su speld sö em Joohr 1920 ön Roll als Mary Homes en dr Film “The Money Changers” watt op Platt met “D Jeldwääßelere” övversatze weed. Dr film speld än d Ongerweld va New York. Audrey troon ä 22 Kostümmer op.
Hairspray
Woröm öt en dat Musical jeht
Em Joohr 2007 wood önö Film no dat Musical jedriihnt.
Jätt z läse
Saachjrupp:Musical
Audrey Chapman
Audrey Chapman storv ä Riverside en dr Staat Kalifornie em Joohr 1933.
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Büdd
Ön Büdd es dat watt op Huchdütsch Badewanne jönannd weed. Meest es s us Zenk, Plastik, vreuer och us Holz.
Wi s entstäng
D ischde Büdde wore Pötze. Do wood dr Dräck aavjeschrubbt on vresch Wasser koom dörch dr Rään övv dörch Siife, di örän leefe. Spiir stänge Kübbele en d Buud, meest en d Kösche. Doren wood jöweiche un erjendwann koom enne op d Jödanke, dat mo dodren och baade kann. Heeß Wasser wood en dr Flötekessel jömaad.
Jean Jenniches
Dä Jean Jenniches es ene Neppeser jewääs. Hä wood aam 6. Fäbroa em Johr 1894 en Neppes jeboore un es doh och jestorve, aam 25. Määz em Johr 1979. Hä es doh zor Scholl jejange, hät doh Enshtallatör jeliehrt, der Meister jemaat, un bes zor Rent singe eije Bedrief aam Wellemplaz jehatt.
Büdd
Wi s entstäng
Vass en d Wand äjebouwd woode Büdde isch völl spiidr. Öt weed völl dova jömulld, dat en d schläte Zitt isch d Kenger, dann d Mamm un zm Schluss dr Papp en dat sälve Wasser baade mood. Ön Büdd packd hü z daachs onjeväär 150 Liter Wasser. En d leitzde Joohre wäde Büdde mi un mi dörch Dusche ersatze.
Jean Jenniches
Zweschedren, am 26. Apprell em Johr 1922, hät hä „si Fränzje“ jehiirodt, et Franziska Steingaß, en Tant vum Toni Steingaß. Die zwei hatte sesch ärsch jähn, han ävver kein Kinder krääje. Em Johr 1972 han se noch Jolde Huhzick zesamme jefiehrt, un em Johr 1974 es it jeschtorve, fönnef Johr vüür imm.
Büdd
Wi s entstäng
Döck speld och d Büdd en d Konst ön Roll, wi dat Beld Dr Duud van dr Marat un d Büdd va Jean Beuys bewiise.
Jean Jenniches
Övver Johrzeehnte wohr hä janz eng mem Eifelverein sing Ootsjropp vun Kölle.
Büdd
Zom Aahüüre
Saachjrupp:Kultur Saachjrupp:Sannitääer
Jean Jenniches
Em Johr 1964 hät dä Heimatverein Alt-Köln e Bööschelsche vun em erus jebraat. Et wohr de Nummer 41 en dä Bööscher-Reih vum Verein un hatt dä Tittel: „Der Familjeusflog“. Met singem Verzäll „Et Golde Dömsche“ hät hä em Johr 1972 beij_em Wettbewerb vum Heimatverein Alt-Kölle ene Priiß kräje. Em Johr 2009 hät dä Heimatverein Alt-Kölle noch e Booch vun emm eruß jejovve, dißmool unger dämm Tittel „Foder för Laachduve“, dä hä sesch ald vör sing eetz Booch jewönsch hatt. Et hät de Nommer 65. Et hät e paa mieh Rüümscher un Verzällscher dren, un die uß däm eetste Booch. Sing länger Schtöcke un Poopeschpellscher sin bes hück nit jedrock ze han.
Websigge
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schriiver
Meritaton
Meritaton woch ön Doohter van dr Pharao Echnaton un d Könnigin Nofretete.
Meritaton hod ön Schwester, Maketaton, di met 10 Joohr storv. Beede wosse ä Theben op, spiir trock Meritaton no Acheton, di Stadt, di hörö Papp zo Iihr van dr Jott Aton opbouwe leed.
Us ald Ongerlare nämmd mo a, dat Meritaton d Vrau van däjännije wood, d Echnaton novolschde, Semenchkare. Net sescher es, dat Meritaton ön Doohter jöhad hod, Meritatontascherit.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Faraonezitt
2. Sepptämmber
Der zvëĳte Sepptämmber.
Websigge
0902
Joohr 1917
Kulltuur
D Film Metjischjong weed jedriihnt.
Sönnß
D Wohre Jesus Kerch wood jejründt.
Saachjrupp:Joohr
Content Management System
En Content Management System (CMS) essen Software wo mer Enhallde (content) med forwallde kann.
Saachjrupp:Informatik
Jenna Jane
miniatur|left|Jenna Jane (ovve) beij önö Optrett met [[Vivian Schmitt (onge)]] Jenna Jane (* 1975 es ö Fotomodel suwi ön Dänzerin us Unjarn. Jenna es dörch hör Optrette als Stripperin bekannd. Hörö werkliche Naam es net bekannd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Tänzer
Schofskäld
D Schofskäld es önö Äbroch va Käld, dä seijd Joohre tösche dr 4. un 20. Juni ä Meddeleuropa optreent. Va Norde un Nordweste kommende Käld kööhlt di Loot öm bes zo 10° aaf.
Dr Naam Schofskäld kütt dova, dat zo di Zitt at d Schof jeschoore woode send un di Deere onger di Käld z liie hand.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Meteoroloji
Manfred Robert Stefan Bierganz
Manfred Robert Stefan Bierganz  (* 26. Dezember 1942 ä Reichenbach; † 7. Februar 2000 ä Stolbersch) woch Liihrer, Politiker un Historiker.
Si Lääve
Bierganz ongerrichde a Jymnasie ä Stolbersch un Aischwiller d Fäscher Dütsch un Jeschichte.
Joohr 1831
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Manfred Robert Stefan Bierganz
Si Lääve
Bierganz woch Metjlett van d SPD.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Klusterrother Hoff
[[Beld:Aachen, Klosterrather Hof.jpg|miniatur|200px|left|Döörboore van dr Klusterrother Hoff]] Dr Klusterrother Hoff woch ö vreuer Kluster en d Stadt Oche. Spiir wood doruss ön Fabrik un ö Wonnhuuß.
Va 1536 a bestäng dr Klusterrother Hoff als Öcher Stadthuuß van d Abtei Rolduc/Holl-Limburg. Spiir, dat heechd, als dat Kluster opjejovve wood, koovde d Famelisch Johann Heinrich Schervier dat Huuß un made doruss ön Fabrik, öm Stecknolde z mache. Joseph Moretti kräät dä Opdrach vöör dr Ömbouw.
Dat Huuß wood dodörch bekannd, dat do Franziska Schervier opwoss.
Dä Hoff jitt öt hüü net mi. Mä önö Poozboore stehd noch. Hä vängd sich vöör öt Karman-Auditorium en d RWTH va Oche.
Weblinks
Saachjrupp:Kerchejöbäude
Joohr 1758
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
17. Sepptämmber
Der sipzeente Sepptämmber.
Joohr 1554
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1620
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (* 22. Dezemmber 1984 ä Halmstad) es önö schwedische Sänger, Musikproduzent un DJ.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Sänger
25. Sepptämmber
Dä fönnevunzwanßishßte Sepptämmber.
Websigge
0925
Lordi
Lordi wooh en Bänd uß Finnlandt. Se han em Joohr 2006 der Grand Prix de Eurovision de la chanson jewunne. Optredde don se en koomije Kostüme fun Horror- un Fabelweese, woh mer de Jeseeschter vun dä Minsche doh dren nit süüt. Se spelle Hardrock. Jejründt han se sesch em Joohr 1992.
Leßß met Sönderfäll bem Dattum
Et jid ene jantse houfe sönderfäl met kalländere un dänne iir ungosheed un ömshtälleräije.
Dat Joohr Null
Et jov keij Joohr Null. Noh däm Joohr 1 vüür Christos koom direk et 1|Johr 1 Anno Domini — wat nattüülish Qwatsch_eß, dänn in dää Zick hätt mer_esu noch jaa nit jezallt. Ußßerdämm iß Jesus hööxwaasheijnish eets öm dreij noh Christus jeboore woode. Andere sare 5 vüür Christus. Allso mer weijß et nidd_esu_rääsh.
1582 weed do jrejorijanishe kallendo dermitß ennjefüot
Em Joa 1582 wood'ä jregorijanische kallendo vun Paps Jrejor XIII. ußjedaach un injezäts. Hä vullt vidder de Sonnevende un de Daachs- und Naachtsjishe med_em kalländo un dem dattum en do trett kumme looße. Jääjenövver do astronomische zick woo dat ussenannder — mer hätt öm de zeen schalltjoare zick Kristi Jebuot ußloase mösse, wat mer ävvo nom julijanische kallendo nit jedonn hatt. Dat woot jets noajehollt, dröm kom noa däm 04. Oktoober direk dä 15. Oktoober. Deshalev fählen och zeen Daach en däm Joor. De Wochedaare wooten ävver övverall akkeraat wigger jezallt.
Ene deijl vun de wellt dä nit katoolisch woa, hätt et ävver nit metjemaat: Schveede, Finnlant, un Rußßlant vüür allem. Beij dänne leef dä Kallender unjehemmp wigger op julijanisch.
Joore 1700 beß 1712 en Shveden un Finnlannt
Em joo 1700 vulte de Shwede vum julijanishe kallendo noam jregorijanishe kalläno wääßelle, dä wo jo och anderswoa noch niddesu lang en betriip, un doför hät dä schaltdach dran jleuve möße, daach mer, för veezish joa lang dan wöarese bäj. Endämjoa feel dä dann och uß ävve donoa henset zwäj moal vojässe. Also sin 1704 un 1708 och in Shvede shaltjoore jeväese wi övo'all, sönß wo wo nur'enne dach shpääder wi do em kalendo, zik däm 1. Määts 1700 aanjevange, voshtäjt sish. Dan hansetsish wido andos överlaat un wulltejäz bem jregorijanishe kalläno bliive. Ömnoviddo inde tritße kumme hanset nääks endäm shaltjoo vun 1712 net nuur de de 29. söndon jlishoch dä 30. fävroa erin jemaat, do woarense widdo bäj. Un weil dat doamoalije Shveden'ene joode Däjl vun hük Norrwejen'un janß hück Finnlannt unger sish hat, wodat och in Finnlannt un däjelß in Norrweej'esu.
Schvede un Finnlannt shtelle op do kalläno no Jregor öm
Em Joa 1753 han de Schvede, un och de Finne, wo domols unger do shvedishe kroon shtundte, vum julijanishe kalläno nom jregorijanishe kallendo jewääßeld. Wi't jenou für sish jingk, mösse mer noch eruskrije.
de de rußße han dä refolitßjonäre kallendo
Noadäm de Ruße beß koot no de refoluzjon 19 emmer noch dä julijanishe kalläno hatte wore se esu jevännt enne andere kalländo wi dä räß vunde krißlishe wält tse hann dat se träk 29 dä nöje jregorijanishe kallendo widdo loß hann moote unene janße noüje met alle moonde op drißßish daag ejal lang maache moate. Dröm joavet dann in 30 un 31 beij dänne troz käj shaltjoo ne 29. un 30. fävroa, käjne äjntßije 31. daach ennem moand, un fö di fio dach am eng vum joo di övvo bliite jovet ferije un käjne moand un kej dattum. Em Joo 32 hanse dat jraat widdo ophejovve. Dat jannze shpill jingk ejalesu och em räß vun dä sofjätunjon beß no Fladdivoßtokk.
Erfongene
Saachjrupp:Daach
Bamboo Airways
Bamboo Air es ön Vluchjösällschaff us Vietnam. Sö had hörö Setz ä Quy Nhon am Fluchhaafe Phu Cat.
Di Jösällschaff jäng 2017 us d FLC Group härvöör. 2019 kräätö dö Fluchzeuje önö neue Aastrech.
Joohr 1865
Weßßeschaff
D Barbarossahöhl wood jevonge.
Bamboo Airways
Eejödömmer van VietJet Air es FLC Group.
VietJet Air bösetzt 23 Airbus A321 Neo, joov ävver am 16.01.2019 bökannd, dat 2 dozo kommö wäde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vluchjesellschaff Saachjrupp:Vietnam
Michael Rensing
miniatur|left|Michael Rensing Michael Rensing (* 14. Mai 1984 ä Lingen) es önö dütsche Torwachd un spelld em Joohr 2011 bei dr 1. FC Köln.
Övver sing Vossballspelle
Rensing spellde en d Jurendmannschaff van dr TuS Lingen. Em Joohr 2000 wäßelnde hä no dr FC Bayern München. Tösche 2002 un 2003 vong mo häm als Torwachd van d Rejionallijamannschaff. Si ischde Spell hod hä do am 8. Mai 2002. Zösamme braad hä öt op 111 Äsätz als Rejionallijatorwachd.
Van öt Joohr 2003 a spellde Rensing bei d Profis van dr FC Bayern München, wobeij hä jeläjentlich Oliver Kahn ersatze had. Nodäm dä ävver janz opjehood had, wood Rensing dr Stammtorwachd van dr Vorein. Em Mai 2010 wood bekannd, dat singe Vordrach net mi vorlängerd wood un su mood hä sisch jätt angisch söcke. Em Dezember 2010 ongerzeechnede hä önö Vordrach bei dr 1. FC Köln.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Berof (Sport) Saachjrupp:Mann
Ben Turpin
miniatur|left|Ben Turpin met 2 schünn [[Mädchen|Mäddcher]] Ben Turpin (* 19. September 1869 ä New Orleans, Louisiana; † 1. Juli 1940 ä Santa Monica, Kalifornie; bürgerlich Bernard Turpin) woch önö Schauspeller us d USA, dä dörch sing Stommfilme bekannd wood. Si Markezeeche woch singe schääle Bleck, ussjelößd dörch ö schiilend räät Oohr suwi önö ussjeprächde Schnäuz. Turpin driihnde mi als 200 Filme.
Si Lääve
Turpin, ö Kengk us ön Bäckichfamelisch, werkde z iisch en ö kleen Theater un spiir em Zirkös. Beij öt Spelle va enn van di Rolle hot hä önö Onvall, watt dat Schille usslösde. Hä leed sisch sing Oohre met 25.000 Dollar vorsechere.
Em Joohr 1907 entstäng met An Awful Skate Turpin’s ischde Stommfilm, wora sisch ävver em sälve Joohr noch angere aaschlosse. En d dorop volljende Joohre entstänge noch ö paar Filme, ävver zosätzlich werkde Turpin als Huußmeester vöör d Filmjesellschaff. 1909 entstäng met Mr. Flip önö Film, dä dodörch va sisch mulle maade, dat ä häm d ischde Tochte en ö Jesesch jeworpe wood. Turpin kräät sö aav.
Viir Joohr spelld Turpin dono net mi ä Filme met un tauchde isch 1915 wärm op. Chaplin sold met häm zösamme spelle, ävver öt joov völl Kniiß.
D Jesondheet va sing Vrau sorchde dovöör, dat Turpin komm noch Filme driihnde. Nodäm sö 1925 storv, hiirode Ben ee Joohr spiidr wärm. Hä vong zwar wärm a, Filme z maache, ävver sing jruuße Zitt woch vorbeij. Als dr Tunfilm sich dörchsatz, woohl kenne mi Ben Turpin’s Filme seeh.
Aav un zo tauchde Turpin noch ä Filme op, wobeij 1940 singe leitzde Film jedriihnd wood.
Ben Turpin storv em Alder va 70 Joohr.
Weblinks
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schauspeller
Galva
Galva es ö Örtche em US-Bundesstaat Iowa. Öt litt em Bezirk Ida County. 368 Mänsche lääve op di 1,7 km² jruuße Fläch.
D Schnellstrooß Iowa Highway 175 jeet a Galva vorbeij.
Saachjrupp:Iowa
Indojermanesche Sprooche
De indojermanesche Sprooche sen en Familich von Sprooche, die hüggzedaach op de janze Welt jesproche werde. Se sen äjentlich däheem en Europa on em wesslijje Deel von Asien bes noh Indien eraan, ävve dorch de Kolonisierong hann se sech ärch usjebreit. De Wessenschaff, die sech met dä indojermanesche Sprooche ömdeet on se ungereneen verjlich, heeß Indojermanistik.
Verwandtschaff zwesche dä Sprooche
Noh on noh wuerd dat dä Jelierte komisch. Se hatte su vill Ähnlichkeete zwesche dä Sprooche jefunge, dat se nimmieh aan Zofall jlööve däte. Do hann se dann aanjefange, allerhands Theorië opzestelle, woröm on wie dat esu jekumme wör. Dat wor ävve alles noch zimmich durjeneen on nit janz dorchjedaach. Iërsch em 18. on 19. Johrhondet hät me dann et Sanskrit (Ald-Indesch) dozojenomme, wat och Ähnlichkeete hatt mem Lating, Ald-Jriechisch on su wigge. Do wuerd die Saach dann esu intressant, dat sich e paar henjesatz hann on sen dat systematesch dorchjejange. Dat wor dä Aanfang von de Indojermanistik. Et kom erus, dat all die Sprooche von ëne jemeensame Uersprooch kumme, die dausend Johr vür Christus irjends en Oss-Europa von ënem Uervolëk (dä Indojermane) jesproche wuerd. Von däm Uervolëk hann sech dann noh on noh äjene Völke selbständich jemaat on ehr Sprooche hann sech su wigge entwickelt, bes dat aam Engk keene mieh dä andre kunnt verstohn.
De Indojermaniste hann erusjefunge, dat noch mieh Sprooche bei de Familich dobeijehüre, nämmich fass all Sprooche, die hüggzedaach en Europa jesproche werde. (Finnesch, Ungaresch on zwei drei andre ävve net.) Wäll me su vill Sprooche verjliche kann on jed Sprooch en Information övve die Uersprooch brengk, hät me die och rekonstruiere künne. Dat heeß me weeß onjefähr, wie die Wörd uersprünglich jeklunge hann on wie se jrammatesch benutz wuerdte. Natürlich net janz jenau – me kann jo keene Indojerman nemme on in froore, ob dat och all richtich wör – ävve doch emmehen zimmich jenau.
Sprooche, die dobeijehüre
En de indojermanesche Familich jit et widde äjene Familije met Sprooche. Dat sen welche, die sech zeiërsch zesamme selbständich jemaat hann on dann späde widde usenandejejange sen. Die sen dann ungereneen noch ähnlijje wie die andre (zom Beispill Deutsch on Hollängsch).
Hee unge sitt me de wichtiste indojermanesche Sproochfamilije on dobei emmer e paar von dä Sprooche, die hüggzedaach dobeijehüre.
Schotzstaffel
D Schotzstaffel van d NSDAP, meeßd mä als SS bezeechned, woch ön Orjanisatiun, di zm Schotz va Adolf Hitler jejründ woode es. No dr Röhm-Putsch wood sö ön onaavhängije Organisatiun, di bes zm Äng vam NS-Rejiim vöör völl Kreschsvorbräche van dr Zweide Weltkresch un dr Holocaus vorantwortlich wor. No 1945 wood sö vorbone.
Wi öt looßjäng
1923 entstäng met dr Stoßtrupp Adolf Hitler ön Vörjängerorjanisatiun van d SS, di di Opjaav hod, beij Vorsammlunge opzöpaaße. Z iisch wore dat mä ö paar Mann van d SA. Am 1. Aprel 1925 joov Hitler dä Opdrach, da tön eeje Jrupp jebeld wäde söll, öm vöör sing Secherheet z sorje. At am 4. Aprel 1925 wood sö us dr Bohm jöstampfd un woss flott a, bes sö zo ön landeswitt ageerende Orjanisatiun wood. Dr Naam wäßelnde ö paar Mol un bleed vam 9. November 1925 a dann beij Schotzstaffel, aavjekürzd als SS. Hermann Göring hod sich dat usjedaahd. D Opjaav van d SS solld öt se, dr Polissedeenst en d NSDAP z övvernemme.
D Schotzstaffel em Kresch
D Schotzstaffel jreff at beij dr Ämarsch ä Österreich en, un och beij dr Övvervall van öt Sudeteland wore Lüüh us d SS dobeij. Als d dütsche Weehrmacht Pole övverveel, kämpfde SS-Lüüh beij d normal Soldate. Sö ongerstänge d Weehrmacht. Deeler van d SS wore zwar ä Pole, bleete ävver hänger d Front zöröck un bejänge Kreschsvorbräche. Dozo jehood öt, Jüdde z vorfolje. Dr Holocaus wood vörbereit.
Beij Kämpfe vorloor d SS döck völl Metjledder. D Lüüh wore stolz op dat, watt sö vöör Hitler mache dorfe, vorjosse dorövver ävver hön Jewesse. Sö kämpfde do, wo normal Soldate net mi äjesatze wäde kutte, un völl SS-Lüüh storve beij di Äsätz.
Vorbräche van d Schotztruppe
Em Zweide Weltkresch nomm d SS a d meetzde Kreschsvorbräche deel. Massemorde, Exekutiune suwi Folter jänge op di Kapp van di Orjanisatiun. Milliune Mänsche vorloore dörch d SS hön Lääve. Di Opjaav van d SS (un och van d SA) woch öt, ön Polissefunktiun z övvernämme. Mänsche kutte ohne Jrond vassjenomme wäde, un su wore at beij d Machtövvernahm va Hitler em Aprel 1933 mi als 25.000 Persune ä Schotzhaff. Ischde Konzentratiunslajer entstänge, wobeij öt ischde ä Dachau jebouwd wood.
Wä zo d Schotzstaffel jehüüre dorf
No Himmlers Well sold d SS ön Elitejrupp va Persune se, di alles vöör dr Führer däng, jedde Bevehl nokoom, sälvs wenn öt dat Lääve kooßd. Öm d SS beiträne z dörfe, mood mo önö nordische Herremänsch se. Ävver dat jäng noch wiir. Och d Fameliemetjledder moote dat bewiise könne.
D Orjanisatiun van d Schotzjrupp
Als no dr Röhm-Putsch Ängß Juni 1934 d Vührer van d SA d Köpp vorloore, ernannd Hitler d Schotzstaffel zo ön eejeständije Orjanisatiun. Domet woch dr Wäch vöör d SS vreij, sich öm alle Konzentratiunslajer z kömmere. Di ald Lajere woode zojemaad, un neu Lajer entstänge, di meeßd dozo deehne sollte, Jüdde öm z bränge un Rejiimjechner us dr Wäch z rümme.
Öt Prinz-Albrecht-Palä en d Wilhelmstrooß ä Berlin wood zm Hauptquateer van d SS.
D SS ongerdeelde sich ä drei Jruppe: 1. D alljemeene SS 2. SS-Dudekoppstandarte un 3. d SS-Vorfüjungstrupp.
D SS hod em Joohr 1933 övver 200.000 Metjledder, am Äng vam Kresch woch d Zaahl op övver 800.000 Mänsche jesteeje.
D Schotzstaffel no 1945
No öt Äng vam Kresch wood d Schotzstaffel SS vorboone un ön Neujründung ongersaad. Sö jilt als vorbrecherische Orjanisatiun.
Mr. Flip
Mr. Flip es önö Stommfilm, dä 1909 en d USA jedriihnd wood. D Regie vührde Gilbert M. 'Broncho Billy' Anderson. Dä van Essanay produzeerde Film woch am 12. Mai 1909 öt ischde Mol em Kino z see.
Woröm öt en dä Film jäng
Mr. Flip, jespelld va Ben Turpin vorsöckd, sich an jong Vraue öra z maache un sö z bütze. Dat fluppd ävver net. Hä bletzd aav un kitt sujar önö Stech en d Vott. Als hä öt beij ön Bruutzverköferin vorsöckd, kitt hä sujar ön Tochte en öt Jesech jeworpe.
Övver dä Film
Dä mä 4 Minütte lange Film soll dr ischde se, beij däm önö Schauspeller ön Tochte en öt Jesech jeworpe weed, jätt, dat en d kommende Joohre döck ä löstije Filme jenotzd weed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Jerry Brown
miniatur|left|Jerry Brown (2009) Edmund Brown Jr. (* 7. April 1938 ä San Francisco, Kalifornie), dä meeßd mä Jerry Brown jenannd weed, es önö Politiker van d Demokrate en d US-Staat Kalifornie. Am 3. Januar 2011 wood hä Juverneur van dä Staat un domet Nachvoljer van dr vreuere Juverneur Arnold Schwarzenegger.
Si Lääve
Va 1960 a voorwerkde hä en d Politik öröm. Su woch hä jäje dr Kresch ä Vietnam. 1970 wood hä Secretary of State van dr Staat Kalifornie, önö Poste, dä häm bekannd made. En di Zitt trock hä jäje jruße Firme vöör Jericht, weil di Jeld a Parteie jejovve hodde.
Als Ronald Reagan singe Poste opjoov, övvernomm Jerry Brown däm un wood Juverneur va Kalifornie. Hä vorsood, ohne dä janze Pronk uszökomme, däm sing Vörjänger öm sisch hodde. Usserdäm wood hä dodörch bekannd, dat hä sisch vöör d Räte van Vraue äsatz.
Am 8. Juni 2010 hod Jerry Brown beij d Juverneurswahle d meetzde Stemme van all Kandidate van d Demokrate jewonne. Am 3. Januar wood hä Nachvoljer van Arnold Schwarzenegger.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Joohr 1992
Dat Joohr 1992.
† Jeshtorrve
Saachjrupp:Joohr
Drommer
Drommer (ob Huedütsch Dreiborn) os en Dorp en dr Eefel. Drommer jehüerd zo Schleede em Krees Öskerche (Nordrheng-Westfale).
Hannah Chaplin
Hannah Chaplin (* 11. Aujust 1865 ä London; † 28. Aujust 1928 ä Hollywood, Kalifornie; jeboore als Hannah Harriet Hill; verwedwedde Hannah Pedlingham) woch ön änglische Dänzerin un Sängerin. Sö woch d Mamm va Charlie Chaplin.
Drommer
Jeschichte van Drommer
Dröxehnhongdertverondressich (1334) wuer de Drommerter Borch als „Troys Fontaines“ (= Drey Quellen, also drey Pötze) et ijescht mohl objeschreve. Jraf Wellem dr föneft van Jülich hoelt et dumols von Könnek Johann va Böhmen us demm Huus Luxemburg als Lehen. De Jülicher schengden de Ungerherschaft Drommer van denne Edelhäre von Hengebach (dat wor Heimisch) jeervt ze hahn.
Zoor Härschaft jehurte neaver der Borch jruess dehl van denne Dorper Drommer on Mueschpich, on Molsbengden, Gemönk on Mauel (emmer luertz var Urft) on Beresch, Ettscheld, Schüre, Defebach, Nerfeld, Mehere on et Parrdorp Uelef.
Hannah Chaplin
Als Charlie un singe Broohr Kenger wore, lett Hannah Chaplin onger Syphilis suwi Depressiune. Sö vorbraad völl Zitt em Spital. En di Zitt moote hör beede Kenger en öt Armehuuß. 1898 hod Sydney d Naaß voll un maade sisch us dr Stöpp.
Drommer
Jeschichte van Drommer
Ongerhärschafte worden en Ehjendömlichkeet vom Herzochtum Jülich. Angesch als de Jülicher Ämter woren die zemlich ejen. Noh manischen Adelsfamelien överhoalt dat Jeschleat van Harff en Drommer de Härschaft, die sey bos sebenzehnhongdertveronnöngsich (1794) behelen. Sey komme zu Jeld wie die prächtigen Schlossbelder van Rodkin zejen on wure 1650 en dr Freyhärenstank jehoave, sey wure en dr Uelefer Kerech bejraven.
Hannah Chaplin
Am 9. Mai 1903 koom Hanna Chaplin en öt Jäckes, wood 1904 ävver wärm entlosse un tingelnde met Charlie dörch öt Land. Ee Joohr spiidr wood sö en ö prevat Spital vorlaad, wo sö bo 10 Joohr bleed.
Drommer
Jeschichte van Drommer
Von sebenzehnhongdertveronnöngsich (1794) bos aachzehnhongdertfuffzehn (1815) hatten de Franzuehsen dat jangse luertze Rhengufer besetzt. Drommer jehurt zu der Zeck zom franzüesischen Departement Rur. Donoh wur et prüsisch. Von 1816 bos 1971 wor et ehn ehenständisch Jemehn. Am ijehschten Januar 1972 wuer dr jrüehst Dehl var Jemehn Drommer en Stadt Schleede enjemehnt. Dr lähßt Börjermeester var Jemehn Drommer wor Borchpads Hupert. De Dorper Ruhr on Dörpchen kohme noh Sommerth en et Muhenschener Lank.
Hannah Chaplin
Hannah Chaplin storv am 28. Aujust 1928.
Drommer
Wat et all jett
Et oß noch jahr net esue lang her, do jov et en Drommer noch zwien Wiertschafte on ehn Geschäft wo mer jet jelde konnt. Ehn Wiertschft hätt zo jemacht, ever dafür hätt eh Cafee op jemacht, wo mehr siehr jemötlich Kaffee dronke kann on och jet eße kann. Dann jet et noch ehne Bäcker für Bruet, Brüetcher, Kooch on Fladem.
Hannah Chaplin
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Sänger Saachjrupp:Tänzer Saachjrupp:Metjled van ön bekannde Famelisch
David Woodard
David Woodard (IPA: /ˈdeɪvɪd ˈwʊdərd/; * 6. Apprell 1964 ä Santa Barbara, California) es önö Schriiver un Komponiss us d USA.
Lutz Heilmann
Heilmann es dr ischde Pollitiker us d vreuere DDR, dä damols als Berof en öt Minesterium vöör Staatssescherheed jewerkd had un hüü em Bundesdaach setzt.
Petr Berounský
miniatur|150px|left|Petr Berounský, (2010) Petr Berounský (17. September 1956 ä Usti nad Labem) es önö Fotojraf us d Tschechei.
Lutz Heilmann
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Petr Berounský
Si Lääve
Berounský stammd us ön Famelisch va Könstlere. Singe Wonsch woch öt, Fotojraf z wäde, watt ävver d damolije Rejiirung net en dr Kroom paaßde. Hä hod kenn anger Möjelichkeet als en ö Labor vöör Filme z werke. No ö paar Joohr övvernomm hä dat Labor.
1983 werkde hä zösamme met anger Könstlere un erstalld Plakate zm Beispell vöör Schallplaate un Kalendere, di vöör ö Studio
No öt Äng van d kommunistische Rejiirung jründe Berounský ön Ajentur vöör Werbung, us dä hä sisch ävver bald zöröcktrock un onger eeje Naam opmaade. Hä werkde als Fotograf vöör ongerscheedliche Theatere.
Em Joohr 2002 veehl Berounský dörch ö Boch op, dat Belder van öt Hochwasser zeechde.
Em Joohr 1998 vong hä a, met öt Model Vladka z werke.
David Woodard
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Musiker Saachjrupp:Schriiver
28. Oktoober
Der aachdunzvanzishßte Oktoober.
Websigge
1028
1. Oktoober
Der Eetße Oktoober.
Petr Berounský
Si Lääve
Berounský es enne van d winnije Fotojrafe, dä sisch op Archäologie spezialiseerde. Su werkde hä vöör d Ziidung „Archäologie“.
Berounský es vorhiirod met Dana, di och zösamme met häm werkd. Dat Paar had zwei Döhtich.
Drommer
Wat et all jett
En Drommer jet et dr Kinderjarten on och noch de Jrundschuel morr Turnhall, wo och dr Sportvehrein trennehrt. Die spellen och om Sportplatz Fuhsball. Zweidusendachtzehn wuhr honger dr Turnhall noch ehne kleene Kunstrasenplatz jebout.
Em Verheinshuus proben Tamborchor, Musik on de Drums. Em Juli wierd Kermes jevihrt. Dann oss van Fregdes bos Mondes et jangs Dorp ongerweahs
Woert op Platt
https://dreiborn.eu/Drommer-Platt/
Weblinks
https://www.wochenspiegellive.de/manni-kallt-platt/artikel/manni-kallt-platt-boss-wahr-52780/
Saachjrupp:Dorp em Rhingland