cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mönsterbaach
Wo hä herkütt
Normalerwiis leuft dat Wasser van dr Mönsterbaach reuisch durch die Jedau. Isch denk, mo soll noch schrieve, dat öt do noch sälde Veuel un anger Deere jitt un dat dat Wasser a d Dattele (ä Huchdütsch Tatternsteine) vorbeileuft. Mönsterbösch passeert öt und kütt in d Velau met dat Wasser van dr Vichtbaach zösamme. Donoo heescht dä Baach dann d Inde.
Jätt z Kikke
Saachjrupp:Floss
Joohr 1957
Pollitikk
Willy Brandt wood Börjermeester va Berlin.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Budka Suflera
Budka Suflera es en Bänd us Pole.
Plaate
Saachjrupp:Bänd Saachjrupp:Pole
10. Apprill
Katastrophe
Dr Vluchzeuchaavsturz ä Smolensk em Joohr 2010.
Minsche
Heiner Lauterbach wood im Joohr 1953-
füneff Daach noh uustesundaach-jebore.
9. Oktoober
Der nünngkte Oktoober.
Websigge
1009
Kuletschhoot
miniatur|left|Kutetschhoot Ene Kuletschhoot es en Zoot Helm, met däm zem Beijshpell de Pullizei vun de Preuße ongerwähß wor, un di de Pullzei en Bälliin noch noh em Zweite Wältkreesch opjedraare hät.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
D Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Belo Horizonte un domet en dr Staat Minas Gerais, Brasilie.
Vergil
Vergil (* 15. Oktober 70 v. Chr. ä Andes beij Mantua; † 21. September 19 v. Chr. ä Brindisi) hosch eejentlich Publius Vergilius Maro. Hä woch enne van d jrützde Dichtere en d römische Zitt. Bes hüü weed van d Aeneis jesproche, di öt Nationalepos van d Römer es.
Watt mo övver häm weeß
Öt es net völl övver Vergil övverlävverd. Su nämmt mo a, dat hä wi önö Spochtler ussooh. Hä söll schärpe Jesechtszöch jehad ha. Em Alder va 17 Joohr trock hä va Norditalie no Rom un liirde do öt Mulle, d Doktochskonst suwi jätt övver d Stääre. Öt duurde ävver net lang, bes vöör häm d Philosophie ön jrüüßere Roll spelld. Zo di Zitt entstänge d ischde kleen Jedichte.
Tösche 43 un 39 v. Chr. dichte hä d Bucolica, di us 10 Hirtejedichte bestäng. En di Zitt wood Vergil am Hoff va Octavian siihr bekannd. Als Octavian dr Antonius beij ön Schlacht jeschlaare hod, schreev hä dozo si bekanndste Stöck, d Aeneis. Hä brudde dozo 10 Joohr.
Vergil storv am 21. September 19 n. Chr., als hä op ön Reis va Jriicheland no Italie woch.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
63528 Studente dönnt do hön Beitzde.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Simone Rethel-Heesters
Simone Rethel-Heesters (* 15. Juni 1949 ä Herrsching am Ammersee) es ön dütsche Schauspellerin.
Simonse ischde Film entstäng em Joohr 1965 als s en dr Film „D fromm Helene“ optroon. Damols wooch öt noch ö Schüllkengk ävver kott no d Schüll maade Simone ön Ussbeldung als Schauspellerin un troon 1966 öt ischde mol op d Büühn op.
Nääver Optrette ä Teatr kutt mo Simone Rethel-Heesters och ä Sendungen wi „Aktezeeche XY – onjelößt“, „Dr Kommisar“, „Derrick“ un „Dr Alde“ see.
1992 hiirode Simone dr Schauspeller Johannes Heesters.
Websiij
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Kuletschhoot
Weblinks
Saachjrupp:Ennzoteere!
Joohr 1924
Kulltuur
Dä Film Gräfin Donelli wood jedriihnt.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1775
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Kendall Jenner
Kendall Nicole Jenner Houghton (* 3. November 1995 ä Los Angeles, Kalifornie) es ö amerikanisch Model.
Kick och
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Suffe
Wä mer vum Suffe mullt, dä moss wesse, dat hät bei Mänsch un Deer ne angere Senn.
Mänsche
Isch schriiv dat och mä, damet mo weeß, wat met Suffe jemeent es. Isch well net entscheede, öf mo suffe moss öf net.
De Medizin hät ongorsoht, wat bei öt Suffe e d Mänsch vörjeiht, un se hant jevonge, dat mansch enö vam Suff schläät wärm vott kütt, un aavelläsch vöör dr Alkohol es. Dat lit an de Jene, un dodraa, wi sing Älldere mät dr Alkohol ömjejange send.
Deere
Deere, di jruuße Schlöck maache un völl Wasser op eimoll ä sesch erin trecke könne, doora sätt moch, di suffe. Kööh, Pääder, Söj un Ässele, zom Beischpell. Bei anger Deere sätt moch, di drenke.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Joohr 1683
Kulltuur
D Ävangjellische Kerch op dr Zwiivöll weed jebouwd.
Trojany
Trojany es ön Stadt ä Pole. Mor Floßß en Powiat Wołomiński.
Saachjrupp:Stadt en Pole
Rescheid
Rescheid eß e klee Dorp en Noodrhing-Wäßfaale met ener Kirsch van der Hilije Bärb. Et jehüürt en de Verwalldung bei Hellenthal.
Saachjrupp:Dorp em Rhingland
5. Oktoober
Der fönnefte Oktoober.
Websigge
1005
Donnerbersch (Stolbersch)
Dr Donnerbersch jehood bes 1935 zo Aischwiele un koom do iisch z Stolbersch.
Dodörch dat dr Donnerbersch em Zweide Weltkresch stratejisch wischtisch woch, wood do och völl jeschooße un kapott jemaat. Su mood d Kersch St. Josef janz neu jeboud wääde. Änst van d 40er Joohr boude Flüchtlinge d Siedlung Donnerbersch op.
Wä ä Stolberch an dr Donnerbersch denkt, däm vällt dr Sändr van dr WDR än. Em Joohr 1993 wood d alde van önö neue Sändr ersatze, dä 231 m huch d WDR-Projramme usstrahlt.
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Johannes Heesters
Johannes „Jopi(e)“ Heesters (* 5. Dezember 1903 in Amersfoort, Holland; † 24. Dezember 2011 ä Starnberg) es dr Künstlernaam va Johan Marius Nicolaas Heesters. Hä es dr äldste aktive Schauspeller, däm Dütschland em Joohr 2011 hott. Heesters wood ä Holland jeboore un maade z isch ön Liihr als Koofmann, entscheed sisch ävver met 16 Joohr Schauspeller z wääde. 1921 stäng hä öt ischde Mol op d Büühn, un 1924 soch mo häm än dr ischde Film „Cirque hollandais“.
1930 hiirode hä Louise H. Ghijs. S bleede zsamme bes z hörö Duud em Joohr 1985.
Heesters Vorhältnis zo Adolf Hitler woch ömsträdde. Hä troon och en di Zitt op, ävver öt jitt ke Zeeche, dat hä vöör häm woch. Us di Zitt jitt öt ö Beld, dat Heesters en öt Konzentratiunslajer Dachau zeechd. Watt hä do maade, es onbkannd.
Kourtney Kardashian
Kourtney Mary Kardashian Houghton (* 18. Aprel 1979 ä Los Angeles, Kalifornie) es ö amerikanisch Model un ön celebrity.
Kick och
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Johannes Heesters
1953 driinde Heesters singe ischde Film ä Hollywood.
1992 hiirode Heesters sing zweide Vrau Simone Rethel, och ön Schauspellerin.
Websiij
Saachjrupp:Sänger Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schauspeller
Peter un Paul
miniatur|upright|200px|left|Kreuzijung vom Petrus (15. Jh.), [[Filippino Lippi]] thumb|right|Petrus un Paulus Gravur en de römische Katakombe (4. Jh.) Am 29. Juni wierd de Apostele Petrus un Paulus (Pitter un Paul) jedaach, die zwesche 64 un 67 n. Chr. ömjebraat wudde sen. Et eß et bekannteste Apostelfess em Kirchejohr un de Nationalfierdaach vom Vatikan.
Petrus wor de ierschte, dänn Jesus als Apostel berofe hätt. Paulus, dä sich vürher Saulus nenne däät, hätt zonächs Christe verfolesch, beß imm d'r von de Duude operstandene Jesus erschinge eß.
Petrus eß vom Jesus met dä Wöörd „Du beß Petrus un op dä Steen will ich ming Kirch baue.“ (Mt. 16:18) als singe Nohfoljer enjesatz wudde. Weil de Petrus op eenem von dä sibbe Hüjele von Rom, op em Vatikan, mem Kopp noh unge jekreuzisch wudde eß, hätt me do de Haupsetz von de Kirch hinjelaat. Deshalef eß jede Paps de Nohfoljer vom Petrus un de öwerschte Pastur von de Kirch.
Uss Tradition weiht me de Haupkirche von de Städt un Dörpe em Petrus ode em Paulus. Och de Huhe Dom ze Kölle eß op „Sankt Peter und Maria“ jeweiht. Un sing Haupjlock eß d'r „Decke Pitter“, dä nur aan besondere Fierdääch em Johr lügge deet. En London eß de Haupkirch „Saint Pauls Chathedral“.
Saachjrupp:Hellije
Pütterken
Det Pütterken is en kleen Händche von em kleene Kind.
Kölschmarke
Luur och hee
Saachjrupp:Kölsch Saachjrupp:Bier Saachjrupp:Lėßß
Pütterken
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
24. Meij
Der firunzvanzishßte Meij.
Darwin Airline
miniatur|left|Saab 2000 van d Darwin Airline Darwin Airline SA es ön Vluchjesellschaff us d Schweiz. Hörö Setz es dr Vluchhafe Lugano.
Jätt va vreuer
D Jesellschaff stammd us öt Joohr 2003, vorusachd dodörch, dat d Vluchjesellschaff Swiss Lugano us öt Streckenetz jestreche hod. Öt duurde ävver bes zm 28. Juli 2004, iih öt ischde Vluchzeuch van d Darwin Airline vam Boohm aavhoff.
Date övver d Jesellschaff
Darwin Airline vlütt nationale un enternationale Vluchhäfe a. Öt send Cagliari, Olbia, Rom, Bern, Genf, Lugano, Zürich un London. Em November 2010 wood metjedeeld, dat Darwin Airline d Jesellschaff Baboo övvernemmt, wobeij dä Naam va Baboo erhalde bliive weed.
Darwin Airline vlüd met 12 Vluchzeuje. Öt send alles Saab 2000.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vluchjesellschaff Saachjrupp:Schwäjz
Joohr 2008
Weßßeschaff un Täshnigk
D indische Mondsond Chandrayaan 1 start am 22. Oktober zm Mond.
Sönß
D Orjanisatiun FEMEN weed am 11. Aprel jejründ.
Aavstorz van ö Fluchzeuch van d Hewa Bora Airways am 15. Aprel.
Spanair Vluch JK 5022 stürzd am 20. Aujust aav.
Anschlääch ä Bombei am 26. November 2008
Saachjrupp:Joohr
Brauerei im Füchschen
Äwwer… Dat Huus vun de Brauerei existiert schon sit 1640 un do wurde ooch schon Bier jebraut, jedoch nit et Füchsche. De Brauerei hät ihre Name sit 1908, wo de Düsseldorwer jung Theodor König mit sinner Frau Louise dat Huus op de Ratinger Stroß koofte on de Fuchs zum Zeeche för de Brauerei machte. Su is de „Brauerei im Füchsche“ jebore!
Doch de Kreech jing ooch nit eenfach an dem Huus vörbei… Esch 1950 nahm de Pitter (Peter) König wieder dat Lokal op on vun de Scharm hät et nix einjebüßt. Ab 1995 is wieder de Pitter (Peter) König am Ruder on hät dat Füchsche op de Berücksichtigung der Tradition in et neue Jahrtausend jeführt.
Websigge
Saachjrupp:Bier
Ebon-Atoll
[[Beld:EbonAtoll.jpg|miniatur|200px|miniatur|left|Bleck op öt Ebon-Atoll us önö Satellit]] Dat Ebon-Atoll es önö Deel van d Marshall-Insele un litt em Süde van d Ralik-Kett. Vass Land had dat Atoll mä 5,7 km², wobeij di Lagun 108,4 km² Wasser ömschlössd.
1999 läävde op Ebon mä 741 Mänsche, ävver völl Veuel.
Em Joohr 1852 kome d ischde Missionare no Ebon.
Jätt z läse
Saachjrupp:Attoll Saachjrupp:Shtille Oozėjaan
General Sherman Tree
miniatur|left|150px|General Sherman Tree Dr General Sherman Tree es dr jrützde - noom Volume jerächnet - Boohm, däm öt op d Ääd jitt. Hä waaßt em Sequoia National Park en dr kalifornische Staat van d USA.
Dr General Sherman Tree wood no dr Jeneral William T. Sherman jenannt.
Dr Boohm zeecht dütliche Spure va Vüür ävver dat schinkt di Bööhm komm jätt us z maache. Dr Boohm es net dr hükßte Boohm däm öt jitt. Ävver dat Volume van d eene Boohm es mi als jädde angere Boohm zsamme op d Wooch brängt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:USA
7. Novemmber
Dä sibbente
Naahß
D Naahß es dat Orjan, met dem Wirbeldeere rüsche. Sö had d Naahßlöcher un d Naahsehöhle. Beij völl Deere und och beij dr Mänsch litt sö en d Medde van öt Jesesch.
Jätt övver dat Orjan
D Naahß weed ä drei Deele ongerdeeld. Sö ömfassd d Naahßwozel, dr Naahseröck suwi d Naahsespetz. Dat Orjan jehüüd zo d ussere un ovvere Atemwäch. D dörchschnettliche Naahseläng es bei d Vrau 5,1 cm lang, beij dr Mann dojäje 5,8 cm.
Wovör d Naahß do es
Dörch d Naahß weed d Loff en un usjeöhmt. Dobeij weed sö aajewärmt un kleen Hoore en dat Orjan vange Stöpp op un sorche vöör jefilternde Loff vöör d Long. Usserdäm es öt mä dörch d Naahß möjelich, z rüsche. D Regio olfactoria, di dat op d Bee stelld, had hörö Setz en d Naahß.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Körperdeel
Joohr 1953
Minnsche
.
Saachjrupp:Joohr
Dol2day
Die Sick is en Mischung us Forum un Rollenspill. Umfrage un Diskussione zo politische un gesellschaftliche Theme op dä ene Sick, et Wahl vunn dä Engornätkanzler för vier Monde un Arbeid en virtuelle Parteie (linke, liberale, konservative un unspezifische) op dä andre Sick. Dä Kanzler deit organisiere: Letzte Entscheider sin äwwe de Betreiber un Eigentümer, et Redaktion vunn dol2day.
dol2day is zick 2000 online. Di Engornätßait is dä Preisdräger vunn dä Grimme Online Award em Johr 2002, un hät dä Prix Ars Electronica vun 2004 kräje. Do Sprooch is Huhdütsch.
Websigge
Saachjrupp:Internet Saachjrupp:Politik Saachjrupp:Webßait
Joohr 1914
Weetschaff
De "Tietz" wid in Kölle zwische de huhe Stroß
un Schildejass opjemaat.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Dattele
miniatur|left|D Dattele thumb|Su sitt dr Petong us, däm d Natur jemaat hat D Dattele (ä Huchdütsch weed van d Tatternsteine jesproche) send en d Jedau un jehüüre zo Stolbersch. Sö jehüüre zo ö Naturschotzjebiet.
Wä dä klänge Wääsch van dr Brand us an d aue Kupferhoff Jedau vorbei jeht, dä sitt se op emoll op d lenke Sii. Do es ön unjeväär vönf öff säähs Metr huch Steewand. Alles decke Kaie. Op dr ischte Bleck vällt önö do janett völl op. Steen wii a völl anger Stelle och. Kikkt mo sisch di ävver nöödr a, dann sitt mo, dat di aussännt wi Petong. Un jenausu ess et. Mä hat kenn Mischmaschiin d Petong jemaat. Hä stammd us d Natur.
Worüss sänd sö?
Dä stammt us d Kohlezitt un ess unjeväär 320.000.000 Joohr alt. Damols joov et he önö jruuße breeö Floss un ö Meer. Dä Floss braat völl kleng Steen mit sich. Do wo hü d Jedau es, do woch vreuer ön deepe Stell en ö Meer. Dat Jeröll van d Floss völlde dat Louch op. Irjendwann koom do Klenn drop un dä hat alles zusammejebacke. Dat wood ösu hell wi Petong. Di, di jätt dovan kenne, di saahre, dat es Konglomerat, sujett Zösammejebackeners.
Dä Petong, isch meen dat Konglomerat, jitt ät an a paar Stelle ä Stolbersch ävver mo sitt öm mä he em Jedautal ösu jott. Domet dat net kapott jemaat weet, hat mo dat onger Naturschutz jestalt un hofft, dat kenn Rabauke dat vrschangeleere.
Jätt z Kikke
Saachjrupp:Naturschotzjebiit Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Zantipp
Et Zantipp hät vum fönnefte bes en et veete vörkreßlesche Johonndert em ahle Jrihscheland en Atehn en Attika jelääf un wohr et Ejejeschponß vum Sokrates. Di zweij hatte drei Sönn, der Lamprokles, der Sophroniskos, un der Menexenos. Di Ejelük wohre - su jleuf mer - ärsch ongerscheidlejj alt, künnt joht sinn, om de vehzesch Johr.
Et Zantipp han se dohmohls  [kʰsantʰíp̚pɛ͜ɛ] ußjeschproche un Ξανθίππη jeschrevve. Dat bedügg esu vill wi „et blonde Pääd“ vum ahl jrihschesche ξανθός xanthos blond, un ἵππος hippos Pääd. Nahme med „Pääd“ dren kohme dohmols öffters ens vör un han öff obb_en Hääkonnf uß de Aristokrattih hen jedügg. Noch ene Jrond för ze jleuve datt dem Zantipp sing Famillesch en de Prominäz uder de haute-Volaute wohr, es, dat se dä eezte Sonn Lamprokles jenannt hatte un nit, wi mer et söns ahl-jrihschesch-tradezjonäll iehrter jedonn hätt, Sofroneskos, wi singe Bestfa vun der Sigg vum Vatter jeheijße hatt. Dem Zantipp singe Vatter heeß, su nemm mer aan, wall Lamprokles, un weijl hä mih ze sahre jehatt hädd un bäßer doh schtand en de ahle jrihschesche Jesällschaff wi em Sokrates sing Vatter, wöhr däm singe Nahme eijentlesch vörzeträke jewähse för der Nahme vum eezde Sunn.
Character
Dem Platon sing Poträh fum Zantip in de Phaedo leiht noh, dat se en angaschehrte Frou uun Motter jewähse sin sull. Se weed söns ein kein vun de Schreffte vum Platon ävähnt. Xenophon schihv en singe Memorabilia jädd ähnlejjes, altävver löht der Lamprokles övver ehr Jrovvheitof mäkere, woh mer jäz zoh sahre künnt, dat dat vill Jonge övver de Mötter sahre, di sesch dorschsäze. Ed es blohs en dem Xenofon singem Symposium, dat mer er Sokrates zohschtemme fenge, se wöhr, wi der Antisthenes jesaat han sull, dih onger all de Froulük, woh met kloh ze kumme aam schwireschßte wöhr. Ävver, su säht der Sokrates och noch, hä hätt se jenou wähje iere Värve beim Ajjumäntehre un ehrem Jeiß zor Frou jenumme.
Velleijsch kohm dat schlähschte Beld vum Zantippe vum hestohresch Antisthenes, enem Schöhler vum Sokrates pupils, weijl der Xenophon anfänglesch di Seesch en däm sunge Muhl leiht. Aelian däht se och als en fier iifersöscheje Schäkschruhv daaschtälle, wi se ene schöhne jruhße Kohche zertrampele deiht, dä der Sokrates vum Alcibiades jescheck hatt krähje. Der Diogenes Laërtius verzälld och noch mih Jescheeschte övver em Zantipp sing Boshafteschteschkeijte, ävver hä jitt nidd aan, woh hä se her hätt.
Wäbsigge
[//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Xanthippe Xanthippe] at Wikimedia Commons
References
Saachjrupp:Ahl Jrihscheland Saachjrupp:Frau
Adenau
600px|right|Adenau Adenau es en klen Stadt metze en de Efel. Et leit direkt am Ring - ewe net am Ring der dorch Kölle flest, sondern am Nürburchring. Et jehüürt bei dä Landkriis Aawiehler.
Saachjrupp:Stadt en Rheinland-Pfalz
27. Oktoober
Dä sibbenunzvantßishßdte Oktoober.
Websigge
1027
Joohr 1979
Kulltuur
Öt Läddche The Ballad of Lucy Jordan kütt öruss.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Elsa Hosk
miniatur|left|Elsa Hosk Elsa Anna Sofie Hosk (* 7. November 1988) es ö ä Stockholm jeboore Model us Schwede, dat och als Basketballspellerin va sich mulle maade.
Hör Lääve
Elsa Hosk woss ä Schwede op. Hörö ischde Optrett als Model hod öt em Alder va 14 Joohr at en d Schüllzitt. Op öt Jymnasium kräät Elsa at Werk vöör Ajenture, bummelnde ävver net öröm un vorloor d Schull net us d Ohre.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Model Saachjrupp:Frau
Universidade do Estado de Minas Gerais
D Universidade Estadual de Minas Gerais es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Belo Horizonte un domet en dr Staat Minas Gerais, Brasilie.
23 008 Studente mööhe sisch he aav.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Thomas A. Curran
Thomas A. Curran (* 28. Mai 1879 ä Sydney, Australie; † 24. Januar 1941 ä Hollywood, Kalifornie) woch önö amerikanische Schauspeller.
Övver sing Filme
Curran spelld tösche 1915 un 1941 ä 57 Filme, doronger en d Film Inspiration met Audrey Marie Munson.
Ö Video met Thomas A. Curran
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schauspeller
Carmen Kass
Carmen Kass (* 14. September 1978 ä Paide, Estland) es ö Model us Estland.
Kick och
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Joohr 1799
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Zöllesch
Zöllesch es a Dörp, woh se noh Klütte jejrave hann un dann donoch dat Loch met Wasser voll lauve hann losse. Kam_me jetzz dren schwemme oder met de Luffmatrazz drop jon. Dem Asterix sin Jeschner hann dat Dörp Tolbiacum jenannt, soll widder su jet sin!
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Sequoia National Park
Dr Sequoia National Park es önö Nationalpark en d USA. Ö litt ö Kalifornie.
Dr Sequoia-&-Kings-Canyon-Nationalparks jehüüd an sisch zo 2 Parks. Sequoia un Kings Canyon send 2 Nationalparks, di ävver ösu nooh zsamme liihe, dat s z enne woode.
D Park ömfasst 3.500 ha un litt op Hüüde tösche 412 un 4000 Meter. Dä Ongerscheed en d Hüüde sorcht dovör, dat öt Klima sisch ärsch ongerscheed. Dat vüührt zo ön jruuße Zaahl Planze un Deere op ön kleng Fläch.
Dr Park träckt jäddes Joohr 1,5 Milliun Lüüh a. D meetste wälle sisch d Mammutbööhm akikke, di net mä ön Hüüde va 80 m ha könnö, och ön Breede bes 11 m es möjelich.
Dr Park woch vreuer öt Jebiid van d Schoschone, önö Indianerstamm.
Websiije
Saachjrupp:USA
Roubaix
thumb|200px|lright|Öt Roubaiser Roothuuß Roubaix, op Neederländesch weed va Robaais jesproche, es ön ald Industriestadt un Jemeende ä Nordfrankreich en dä vreuere Provinz Französisch-Flanndere, en d Nööhde van d belgische Jrenz.
95,866 Lüüh lääve do un mache Roubaix zo d dreidjrüützde Stadt va dä Regijon Hauts-de-France, noh d Städte Lille un Amiens.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stadt en Frankreich
Quang Binh
Saachjrupp:Vietnam
Toki Pona
Toki Pona ess en Kunnß Shprooch, dä Name häijß övvosaz: „Schöne Shprooch.“ Wëijl mer en dä Shprooch ävver këijn Jrooßbochshtave schriive dëijt, ußo en Främmpwööt, schriif se sesch sëllver toki pona.
Toki Pona ess et eetß öffentlesch fürjeshtallt woode meddsen em Joohr 2001. Et Sonja Elen Kisa hät dat jedonn, un dat hat sesch di Shprooch och ußjedaach. Et ess en Övversäzzerėn uß Torronto en Kannada en Ammärrika, un ess en studdeete Shprooche Weßßeschafflorėn noch do bëij; jeboohre ess et em Joohr 1978, woohr allsů noch rėshtesh jung, wi t dė Shprooch objebout hät.
mama pi mi mute
mama pi mi mute o, sina lon sewi kon. nimi sina li sewi. ma sina o kama. jan o pali e wile sina lon sewi kon en lon ma. o pana e moku pi tenpo suno ni tawa mi mute. o weka e pali ike mi. sama la mi weka e pali ike pi jan ante. o lawa ala e mi tawa ike. o lawa e mi tan ike. tenpo ali la ma en ken en pona li pi sina. Amen. Dat „Amen“ eß nit toki pona, dat eß ëijfach övvonomme. Saachjrupp:Sprooch
Anschlaach ä Peshawar am 5. Dezember 2008
Öt koom zo önö Anschlaach ä Peshawar am 5. Dezember 2008. Dobeij storve en di Stadt Peshawar ä Pakistan winnichstens 15 Männsche.
Beij d Bombeanschlaach, dä dörch Schemikalie vorstärkt z see schingd, wood ö Hotel, ön Moschee un ö paar Jeschäfte kapott jemaad.
Dr Hängerjrond
D Explosiun vong statt als völl Lüüh ä Peshawar vöör önö Viirdaach äkoofe jänge un d Strooße jott voll wore. D Anschlaach vong en d Nööde van ö Zentrom van d Schiite statt.
An d sälve Daach hot öt och at önö Anschlaach met Duude jejovve.
Quelle
Saachjrupp:Asie Saachjrupp:Anschlaach
Boomhummer
miniatur|left|Boomhummer Öno Boomhummer es ö Insekt un jehüüd zo d Heuschräkke.
Beschriivung
Dr Boomhummer weed tösche 100 un 200 mm lang un had als erwaaße Deer ön brung, ruuhbrung övv schwazze Värf. Als jong Deer es öt, öm sisch besser vorstäche z könne, jrön. D Wiffjer wääde jrüüßer als d Männcher. Dr Boomhummer es öt jrützde Stabinsekt oohne Vleuele.
Wo dr Boomhummer läävd
Vreuer läävde dr Boomhummer op d janze Lord-Houw-Insele, di 580 km östlich va Australie liije. Hüü jitt öt häm noch op d Insel Balls-Püramid, ön kleng Velseinsel, onjeväär 23 km em Oste van d Lord-Houw-Insel. Do lääve d leitzde 30 Deere op ön Fläsch va 6 * 30 m op önö klenge Boom.
Sing Jeschichte
Va 1920 a jalt dr Boomhummer als ussjestorve, bes im Joohr 1921 24 Deere op Balls-Püramid jevonge woode. Op d Lord-Houw-Insel woode all d Deere va Ratte jevrässe, di dohen em Joohr 1918 van ö jesonke Scheff jebraad woode wore.
Em Joohr 2003 entnoohm Stephen J. Fellenberg 4 Deere, 2 Männcher un 2 Wiffjer, öm met dönne neue zö träcke. Dat solld helpe, öm d Deere spiir wärm op d Lord-Houw-Insele uss z sätze. D Ratte sollde vörhen kapott jemaad wääde. Dat solld dörch Jeff paßeere. Öt Träcke ä Jövangeschaf van neu Deere fluppde un em Joohr 2005 joov öt wärm 100 Boomhummere.
Websiij
Saachjrupp:Deer Saachjrupp:Wikipedia:Övversätzung van d Wääch
Joohr 1861
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Bierversilberer
Hück zer daachs heest mer de Biervosilbrer jans oon ongerscheed va de Brangsch eefach enne Außendienstmitarbeiter, wi langwijelesch.
Saachjrupp:Berof
Joohr 1938
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Roma-Dengkmool
thumb|Dengkmool vöör 5 Roma Famelie Dat Roma-Dengkmool steht an dr Hauptbahnhoff va Stolbersch un soll doraa erinnere, dat am 2. März 1943 va di Ställ us, dat heescht van dr Hauptbahnhoff, 5 Zijeunerfamelie en öt Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau gebraat woode send.
Öt woore d Famelie Laschisch, Markowitsch, Todorowitsch, Wassikowitsch un Todorowitsch.
Alle 37 Persuune woode do ömjebraat. Känne övverläävde.
Saachjrupp:Dengkmool Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Kreijß Oche Saachjrupp:Rhingland
John Cale
John Cale (* 9. Määz 1942 ä Garnant, Wales) es önö Musikker us Ängland. Hä jehood zo d Bänd The Velvet Underground, wo hä ävver 1968 ophood un alleen spellde.
Si Lääve
Cale studeerde ä London Musikk. 1963 erheld hä ö Leonhard-Bernstein-Stipendium un studeerde a d Berkshire Musikkschöll Klavier un Vilin. Nodäm hä ä New York met bekannde Musikker zösammespelld, maade Cale 1965 d Bänd The Velvet Underground op. 1968 hood hä beij d Bänd op un made alleen Musikk; zm Deel bejleide hä och anger Musikker met ön Bänd. D ischde Soloplaat entstäng em Joohr 1970.
Saachjrupp:Musikker Saachjrupp:Mann
Kilt
För ene Kilt säät mer och ene Schotte-Rock.
Stelle ma uns jans dumm, un frage uns: „Wat is ene Kilt?“
Jo wat is dat nu, dat is e Kleidungsstück, dat dät esu e bissje alswie enen Rock ussehn, effer dat wet nit von de Wiever getraje, sundan vun de Kerls, unzwar für allen Dinge in Schottlandt.
Jo nu, wat ist den esu anders an ene Kilt alswie an enne Rock, außer dat de Kilt vun de Kerls getraje wet?
Do is etzmol de Tarten, dat is dat Muster ob dem Dinge, he sät ma och Schottenmuster, oder Schottenkaro daför, im gegensatz zu e 08/15 Karo hät de Tarten ne Anfang un esu och e End, un begint dann spiegelverket vom nüe, da kanste also e Spegel drop donn, un dat Muster süt im Spijel genau esu us, als wenn de de Spigel widder weg däst.
Nu gibt et och Röck im Taten, evver e Rock wed anders getrage alswie e Kilt, de Kilt wet fürre von links na rechts üvergeschlage, un de Rock vun rechts na links, och sinn hinge Fahlte drinne die bem Kilt vom lings na rechts lofe und bem Rock anders erüm.
Wie ma e Kilt trächt!
So, jetzt haste e Kilt und trickst dat Teil an, schöhn! Evver et süht doch irgenswie quasi als wie e ne Rock us? Jo dat licht daran, dat zu ne Kilt noch e par Dinge dazu gehöre, die dat Teil etz komplet mache däte.
Dat etzte kanste Dir denke, wezde versökst Dinge Klikere, Fröch un suu in de Täch för ze stecke, do gidet ken, daför don de Schotte sich e Kett um de Buch binge, un hänge daran e klen Täch, dat ze Sporran (sprich: Sporren, NIT Spohren) nenne däte, dat Dinge is für alle Tach us Ledder, un wen ze sich schick mache wulle, dan dun ze sich welche us Fell üm.
Un dann ist ät in Schottland och e nit gans esu wärm alswie bei uns he, un so donn ze sich och Strümp an, die bis an et Knie goon, dat däte ze Kilt Hose nenne he sarje mer Kniestrümp daför. Un damit die Strömp och boove bliefe, trajen ze noch e paar Gummis mit klene lüstge Fähnche drann op de Strümp, dat heßt dann be denne Flashes (Sprich: Fläsches).
So dann es de Kilt kommplett, fehle no noch e Paar Schoh, da tät ma sich dat an, wat ma gerad broche dät. För in de Highlands erüm zu klimme nimmste e Paar Wanderscho, für de Highland Games e Paar Sporschoh, un esu wigger.
Och jo, un dan noch e T-Shirt, ne Pullover e Jack, wie de et grad bruche däst.
Un wenns de Dich schick mache willst?
Jo dann däste de Kilt mit enen Sporren us Fell, de Kniestrümp mit Flashes an, dozu kumme eh Paar gans besondere Schoh de däte Ghillie Brogues heße.
Watt ist dat besondere?
So, de Schooh sin flach, un wenns de domit in de Highlands erömm klimme däst, dann häste gans schnell Wassa do drinn, un so hann sich de Schotte gedacht, dat ze einfach Löcher in de Schoh mache domit dat Wassa goot abloofe kann, un damit dat och goot ussin dät, hanse die Löcher nit enfach wahlos erinn gebort, sondern esu angeortnet, dat dat e schön Muster ergevve dät.
Dazo kütt e wieß Hämt, un e Schlips oder e Fliech, dann don ze noch e West an un e dazo passende Jack, do gitet vaschiedene Weste un Jacke, dat küt drop an wie schick ma sich mache dät, wenn et gans schick sinn sollt, för zem Beispell wann de Schotte am Loch Ness op dä Huchzick danze goon, dann doon ze sich noch e Stück Kilt Stoff über de Schulta hänge dat däte ze dann Plaid nenne.
Un för dat kommplett för ze mache donn ze sich ne schöne Metz in de Stümp stecke wat ze Sgian Dubh nenne däte, dann noch e Gürdel, un wenn ze et jans doll triefe wolle hänge ze sich an de Gürdel noch e langed Metz wat ze Dirk nenne däte.
Saachjrupp:Mode Saachjrupp:Jruußbrittannje
Lệ Thủy
miniatur|right|Kiến Giang Dä Kriies Lệ Thủy litt en Bac Trung Bo, em Norrde vun Quang Binh, un em wäßßlischte Zippel fun Kiến Giang. Alle Städt un Jemeinde em Kriies Lệ Thủy vun hück sin:
Hồng Thuỷ, Ngư Hoà, Ngư Thuỷ, Thanh Thuỷ, Lộc Thuỷ, Hoa Thuỷ, Cam Thuỷ, Liên Thuỷ, Phong Thuỷ, An Thuỷ, Sơn Thuỷ, Ngân Thuỷ, Hải Thuỷ, Hưng Thuỷ, Tân Thuỷ, Xuân Thuỷ, Dương Thuỷ, Mai Thuỷ, Phú Thuỷ, Mỹ Thuỷ, Sen Thuỷ, Trường Thuỷ, Văn Thuỷ, Kim Thuỷ, Thái Thuỷ.
Refenenze
Saachjrupp:Vietnam
14. Juuli
Der feezehnte Juuli.
Tschett
Ene Tschett of Tschät es bei uns en Aat em Internet meddeneeijn ze kalle. Dobei tip me op sing Tastatur, un wat mer schriif, dat süt ene Andere op singem Scherrem, un ömjedrriht jeiht dat och. Em Prinzipp kam_mer ävver och övver andere Näze tschätte, dat fungxjeneeht jenou esu. Dat Woot „tschätte“ shtammp vum änglesche to chat aff, wadd_esu_fill wi „e beßje Klaafe“ un „meddeneeijn Kalle“ un „sesch Ongerhallde“ bedügk.
Websigge
Saachjrupp:Internet
Freßklötsch (Minsch)
Als_enne Freßklötsch, Frässklötsch, Fressknütsch bezëijshnet mer enne Minsch dä önjewööhnlesch fill un öff freß un süff, un och jähn förr_e Jelare ze krijje eß. För jewöönlejj_ess_enne Frëßklötsch och enne minsch, dämm singe Lihf enne jeweßße Ömfang hät, dä dozoo paß.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Süüdoß-Limburjesch (Shprooch)
Zuidoost-Limburgs, alsu Süüdoß-Limburjesch sare se en Holland och för e paa Platt Shprooche uß däm Dreiländereck zwesche Deutschland, Belljie un Holland.
Sprooche un Ööt
Bei de mieh nederfängkesche söödoßlimburjesche Shprooche sin
Bei de ripoaresche söödoßlimburjesche Shprooche jehüre
Vörbìld Kerkraads (Kirchröädsj) en der Nederläng
(Nld-Deu: oe=u, ie=i, z=s, i=ì, uu=ü, eë=ae, ui=~ei)
Wie d'r opa d'r janse nommedaag in d'r jaad hauw jebutteld en óp heem aa wool joa, zoog heë dat d'r klinge al an 't pöatsje óp hem sjtong tse wade.
Dat dong deë wie zoenne truie Emiel jiddes kier, den e wós, dat heë dan wie jewend e lekker eppelsje oes de mangel kroog.
'Mensje broechet dan óch nit noa heem tse lofe, den e woeët bij d'r opa hingenóp de fiets heem aafjezatsd.
Vuur 't Èse hoosj 't da waal ummer ieësj óprümme, sjun henker wèsje en beëne alier de middaag woeët ópjedusjd.
't Woar inne jemekkelieje jas, den al wat de mam 'm vuurzats oos heë, va sjlaat en sjpienaat, sjapeng en wölle boeëne bis kómpes of knöpjer.
D Jeburt van d Venus
Dat Beld D Jeburt van d Venus stammt va Sandro Botticelli. Öt zeecht d Jöttin Venus. Wä öt sisch akikke well, dä moss no d Uffizie no Florenz vaare.
Keri Lynn Hilson
Hör Lääve
Hilson wood em Joohr 2004 dodörch bekannd, dat so d zweide Stemm beij Xzibit Musikstöck „Hey Now“ woch. Bes dohen kannd mo sö als Schriiverin va Läddcher vöör Usher, Ciara övv Toni Braxton. Öt ischde Dubbelalbum erscheen am 25. Määz 2009 un droch dr Naam „In a Perfect World“. Usserdäm werkde sö zösamme met Bridney Spears.
D Jeburt van d Venus
Watt öt zeecht
Dat Beld zeecht d Landung van d Venus an dr Strand va Züpere, ävver jedder nännt öt "D Jeburt van d Venus".
Keri Lynn Hilson
Hör Lääve
Em Joohr 2010 wood Keri Lynn Hilson zweimol vöör dr Grammy nomineerd.
D Jeburt van d Venus
Watt öt zeecht
Venus steeht op ön Moschel. Jöttinne welle hör önö Mantel jävve, denn dä Wenk blooßt ärch an di Äck un Venus steeht jo puddelnakß do öröm. Dä Moohler hat jenau dr Strand jezeechnet, dobeij ävver net dorop jeacht, övv ösunn Planze övverhaupt do waaße könne.
Keri Lynn Hilson
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Sänger Saachjrupp:Musiker
D Jeburt van d Venus
Watt öt zeecht
Dr Liiv van d Venus es net wi en d Natur jemoohld. Dr Hals es völl z lang. Dat erinnert mi an dr Manerismus. Op jädde Vall es Venus siihr schünn dojestalld, ö nett Vrommisch hald.
Dat Beld es ee van d beitste Beld van d Moohlerei ä Europa. Öt vorherrlicht dr nakße Vraueliif.
Websiije
Saachjrupp:Beld
4. Juuni
Der veete Juuni.
Heedless Moths
Woröm öt en d Film jäng
Ö beldhöbch Model, jespelld va Audrey Munson, vorsöckd d Ehe van önö Beldhouwer z rette. Dobeij brengd sö sisch ön d Roll van däm sing Vrau
Technische Date
Dä Film wood ä Schwazz/Wiss jedriihnd un hod ön Spellzitt va 60 Minütte. Hä koom am 3. Juni 1921 en öt Kino.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
A 293
Die Autobahn 293 (affjekööz: BAB 293, A 293), dat eß de Stadtautobahn fun Oldebursh em Oldeborjesche.
Jürgen Zeschky
Jürgen Zeschky (* 1960 ä Wetter a d Ruhr) es önö dütsche Injenieur, dä singe Doktor jemaad un hü z Daachs dr Vörsetzende van d Nordex AG es, ön Firma, di em TecDax z vänge es. Si Studium ä Oche an d RWTH holp häm, beij d Wengkrähr herstellende Firma dr Voss en d Döör z krije. En sing ischde Berofsjoohre werkde Zeschky beij d Demag Loffdrocktechnik, dono 6 Joohr lang en Amerika. D Voith Turbo woch sing näkßde Arbeedsstell, wo hä bald dr zweide Mann wood, 2005 sujar d övvischsde Positiun bekleed. Em Joohr 2012 wähßelnde hä dann no d Nordex.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann
Kolumbus
Kolumbus kann meine:
Sprüch
Leeven Pitter, spill mer jet an der Zitter. Mach et jood und schwing dr Hood. Han mer nitt, bruche mer nitt, vott domit.
Phong Nha-Ke Bang
Dä Phong Nha-Ke Bang ess_ene Natzjonaalpark un litt en Provins Quang Binh vun Vietnam. Dä Park hät 300 Hööle un Jrotte. Di sen zosamme jenumme öm de 70 Kilometere lang. Hä jelt als e Beishpell för de Bijodivärsizitäht. De UNESCO hät dä Park 2003 op de Leß met de Ärv vun d'r Welt jedonn.
Websigge
Saachjrupp:Vietnam
Gangnihessou
Gangnihessou, och Ganye Hessou jenannd, woch dr ischde van d traditionelle 12 Könnije va Dahomei. Dahomei woch ö affrikanesch Könnigrisch, dat hü z daachs Benin heesch.
Öt weed vorzalld, dat Gangnihessou us ön Könnigsfamelisch koom, em 16. Jaahrhondöt va Tado am Floßß Moro, ön Plaatsch di hü ä Togo litt, no Allada koom un do Könnig va Jruuß Ardra wood. Hä woch enne va 4 Brööhr. Kott no singe Duud wood si Jebiid onger di hängerblevve Brööhr opjedeeld. Dat es dr Jrund, wisu nävver Jruuß Ardra un Kleen Ardra Dahomey entstäng, dat ävver z iisch nett jrüüßer als öt Abonei-Plato woch.
Könnig
Va Ganye Hessou weed vorzalld, dat hä öm öt Joohr 1260 Könnig woch un dat hä va singe Broohr Dakodonou aavjesatze wood, als hä dörch si Könnigrisch reisde. Sing Zeeche woore önö Vouwel, ön Trommel un önö Jachtstäck met önö Worfstäck.
Jeschichte
Öt es net kloor, övv hä werklich önö Könnig woch. Öt es och möjelich, dat hä mä ön wechtije Persun woch, di sing Jesellschaft d Richtung dörch sing Rotschlääch vörjoov. Op jädde Vall es öt sescher, dat öt Volk va sing Zitt häm als Könnig asoch.
Jruuß Ardra
Kikkd mo sisch d Jeschichte su jenau wi möjelich a, dann sitt mo van d Zaahl van d Brööhr, dat Gangnihessou werklich dä Broohr se mood, dä Könnig va Jruuß Ardra woch un domet dr Könnig van d 3 Ländr. Su jitt öt Jeschichte, di häm werklich als Könnig bnänne. Dorän es Dogbagrigenu dä Broohr, dä Dahomey kräät, un Dakodonou woch dr Jong va Dogbagrigenu.
Saachjrupp:Afrika Saachjrupp:Wikipedia:Övversätzung van d Wääch
Bad va Diana met Aktäon un Kallisto
miniatur|left|Bad va Diana met Aktäon un Kallisto Dat Bad va Diana met Aktäon un Kallisto es ö Beld van dr holländische Moohler Rembrandt van Rijn. Öt stammd us öt Joohr 1634 un had ön Jrüüde va 93,5 x 168 cm.
Dat Beld zeecht zwei ongerscheedliche Denger. Op d rääte Siij weed d „Äntdäkkung van d Schwangerschaff va Kallisto“ jezeecht. Op di anger Beldsiij zeechnede Rembrandt van Rijn „Diana un Aktäon“. Beede Deele hand met d Stroofe vöör net erlaupte Kuddelei (vorboone Säx) z do.
Websiije
Saachjrupp:Beld
Wenker Sätz op Bönnsch
Dä Sprochwesseschaffler Georg Wenker hätt für singe "Atlas von de deutsche Sproche" sich e paar Sätz ussjedaach, domet me die ville Dialekte ungereneen verjliche kann.
Dämm Wenker sing Sätz op Bönnsch
Saachjrupp:Shproochweßßeschaff Bönnsch
Looft Kinder looft
Dat Leed „Looft, Kinder, looft“ jeht esu:
Castrop
miniatur|Lutherkerch en Castrop Dat vörmalijje Dörp Castrop es aam 1. Aprell 1926 en dä Shtadt Castrop-Rauxel opjejange.
Looft Kinder looft
Zint Märtes eß ad widde hee! Looft, Kinder, looft! Wenn dä uns rooft: ich ben ad hee! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft!
Zint Märtes wor 'ne joode Häär! Looft, Kinder, looft! Hä hätt och all die Pänz su jään! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft!
Castrop
Dä Name Castrop kütt vum mönsterländesch wëßfääleshe Woot „torp“ of „trop“, wat Dörp bedügk, un dä Wööter „chasto“ of „kast“, die verwandt met unserem Kahß of Kaste, ene Speijsher bedügge. Castrop hëijß dröm, övversaz, „dat Dörp aam Koonkaßte“.
Looft Kinder looft
Zint Märtes wolle iehre mir. Looft, Kinder, looft! Met Leecht'r un Zint-Märtes-Füür. Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft!
Castrop
Et woodt ald em Johr 834 en ene Urkund met dämm Name  Villa Castorpe  opjeschrevve. Em Johr 1470 hät de Hääzoch vun Kleff dat dohmohlijje Castrop zor Freiheit en singe Jrafschaff Mark jemaat.
Looft Kinder looft
Zint Märtes eß für hück jedonn. Looft, Kinder, looft! Dröm mösse mir noh Huß jetz jonn! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft!
Castrop
Nohdämm de Preuße jääje der Napolejon em Kreesch ungerlääje wohre un et Ruhrdepachtemang enjereschdt wohr, woodt Castrop em Johr 1808 en Mairie. Noh 1815 woodt Castrop en Börjermeisterei ov en Amp en dä Preuße ier Provinß Wëßfaale. En dämm Amp wohre och — för en Zick — Ööt uß Sodinge un Börnig, di hück bei Herne hüüre, un Mengede un Deuse, di hück bei Dochtmund jehüüre. Et beshtundt beß 1902.
Uß dä Ööt Castrop, Bovvercastrop, un Behringhuuse hann se em Johr 1902 de Shtadt Castrop zosamme jelaat, die em Johr 1926 met dämm dohmohlijje Amp Rauxel onger dämm Name Castrop-Rauxel zosamme jelaat woodt. Hück jehööt Castrop-Rauxel bei dä Kriiß Recklinghuuse.
Saachjrupp:Veedel
Zanntimeter
Saachjrupp:Moohß
Essen-Kettwig
Saachjrupp:Veedel
Joohr 1913
Pollitigk
Dr Vröndschaftsvordrach tösche d Rejiirung van d Monjolei un Tibet wood am 2. Februar jeschlooße.}}
Weetschaff
Dr Papp van d Aldi-Brööhr maad si ischde Jeschäff op, us dönö spiir dr Aldi wood.
Sönnß
Dr Düxer Bahnhoff wood am 11. November opjemaad.
Saachjrupp:Joohr
Kluster va Mönster
miniatur|left|Mönster Öt Kluster va Mönster lit ön Mönster, önöm Stadtdeel va Oche sidd 1972.
Önö Nachfoljer va Karl dr Jruuße, öt woch Ludwich dr Fromme, hat dovöör jesorscht, dat dat Städtche un öt Kluster em Joohr 814 jejründt es woode.
Em 9. Jahrhondöt koome d Hellichdömmer no Mönster, di och hüü noch bei d Hellichdomsfahrt usjestallt wääde. Zo di Zitt waahst dat Kluster stärk un kitt völl Land zojesproche.
1802 es öt met d jruuße Zitt van dat Kluster vorbei, denn d Franzuse löse öt op. Isch 1906 weed dat Kluster weer neu jejründ. D Benediktiner kömmere sisch doröm.
Quälle
Saachjrupp:Kerchejöbäude
Andrea Riccardi
Riccardi es önö Professor vöör Jeschichte un Krestedom an ön Universität ä Rom.
Vöör si Wärk kräät hä önö Hoof Usszeechnunge. Su joov öt Komitee van dr Karlspriiß bkannd, dat Riccardi di Usszeechnung vöör öt Joohr 2009 kriije solld. .
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Ennzoteere!
Stolberg-Finsterau
thumb|Finsterau Finsterau es ö Stadtdeel va Stolbersch un es ävver och ö Ortsdeel van dr Zwivöll. Öt litt tösche dr Zwivöll un Mullartshött.
D meetste Hüüser va Finsterau, un öt send mä ö paar, di do övverhaupt stönd, send en dr Bösch jebout. Doher sitt moch op dat Beld och komm jät.
Riesflam
miniatur|left|Riesflam Riesflam eßß en Aat Koche, dä in Belje un in Oche un Aischwiele jään jejesse weed.
Stolberg-Finsterau
Wä Finsterau sökkt, dä moss övver d L 238 vaare. Di jeeht langs dr Vichtbaach. Dä es do jo noch kleen un övver d Bröck es moch flott. Ävver mo moss net z völl erwaade. Usser önö Hoof Holz, önö Tennisplei un ö paar enkele Hüüser sitt moch net völl.
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Riesflam
Riisflaade sinn ejentlish Flaade (suh wie Persesch-Flaade) met ene Füllung uss Milschries, dat iss Milsch, Vanillje, Ries, Zucker unn Eiwiiß. Dat allet weed dann in ene Tarte-Form jebacke.
Se kumme vunn Belje öwwa de Ostkantone noh Oche.
Saachjrupp:För ze Esse
26. Dezemmber
Dä sëxunzvannzishßte Dezemmber es jedes Johr dr zweite Daach vum Kreßfess.
Wat frööer woo
D Holländer wäde em Joohr 1622 van d Pfaffemöötz vordrävve.
Joohr 1589
Kulltuur
miniatur|50px|left
Sönnß
Öt Hofbräuhuus entstäng.
Saachjrupp:Joohr
Alljemeen Ziidung Namibia
D Alljemeen Ziidung es d äldste Ziidung, di öt ä Namibia jitt un jlischzittisch d eenzije en d dütsche Sproch.
D Ziidung maade met öt ischte Blatt am 22. Juli 1916 op. Damols hosch s noch „Der Kriegsbote“ wat dorop häwiißt, dat d Ziidung vöör d Soldate em Ischde Weltkresch ä Südwest jemaat wood. Dr. Kresch wood vorloore, de Ziidung bleed. Dr. Naam änderte sisch en „Alljemeen Ziiding“.
D Ziidung weed met unjeväär 5.500 Stöck opjölaat ävver öt jitt och ön Internät-Ussjaav. Bo jedde dä d dütsche Sproch ä Namibia vorsteeht, kitt ö Exemplaar un och no Südafrika wääde Ziidunge jöscheckt.
1991 kräät d Ziidung önö neue Häär. Stefan Fischer koovde dr Vorlaach un maade völl Denger moderner.
Websiggke
Saachjrupp:Afrika Saachjrupp:Ziidung
Öcher Platt
Öcher Platt weed jemullt in Oche. Et hätt ene nidderrheijnische Singsang, äwwer et eßß en ripoarisch Sprooch. Holland eßß noh, dröm jitt et holländische Ußdröck em Öcher Platt.
Jätt besonderet eßß dä Nominativus absolutus.
Schrievwies
De Öcher Dialäkkspezijaliste schrieven et Öcher, mer säät äwwer Öscher.
Websigge
Ocher Platt Ocher Platt
Ahl-Kölsche Shprooch
De Ahl-Kölsche Sprooch, op dütsch säät mer Altkölnisch doför, hät mer en Kölle jekallt un jeschrevve, ih dat dat Kölsch vun hückzedaachs sesch allählesch jebeldt hät. De Ahlköllsche Sprooch joov_et als de Stadtsprooch en dä Zick vun öm et 12. Joohundert eröm bes en et 18. Joohundert erin.
Zick de Medde vum 5. Joohundert wohr de Shtadt Kölle unger en Rejjimänt fun de Frangke, die noh knapp fonnefhondert Johr röömeshe Härschaff jekumme wohre. Dat Ahlkölsche däht sesch späädeßtens em 12. Johrhondert op dä Jrundjaare vum dohmohlijje ripoaresche ahle Frängkesch un em ahle Nidderfrängkesch entweckele, wat en unser Jääjend dohmohls jekallt woodt, un däm shpääde Ahlhuhdütsch. Op dä Kölsche ier Shprooch hädd_et alsu ald em Meddelallder ene Ennfloß vom Huhdütsch jejovve.
De Ahlköllsche Shprooch woodt nit bloß jeschwadt, nää, se wohr och en Schreffshprooch, un de kerschlejje un wältlejje Offizjälle vun de Shtadt han se jebruch, ävver och dä nommaale Börjer, esu wigg, wi et Schriive dohmohls ald ühplėsch wohr. En reischhalldije Överlivverung uß dä Zick, schriif dä Professor Wrede doh drövver, däht ald en villfällteje shproochlijje Scheeschtung dokkemänteere. Vun de eezte Hälfte vum 12. Johrhondert aan sin och Schreffe belääsch, di mer hück „Litteratuur“ nänne däähte.
Jäje et Engk vum sekßeehnte Johondott han se en Kölle de eije Schreffshprooch, di ene shtarke Enfloß vum Nidderfrängkesche jehat hatt, opjejovve, un se han ömjeshtallt op et Neuhuhdütsch zom Schriive. Zick dämm jon Schriive un Kalle ier eije Wääje, un dröm sin och fun doh aan de beß hück övverisch jeblevve jeschrevve Saache en Ahle Kölsche Töhn bloß noch äresch sellde ze fenge.
Sponso
Enne Spunser oddo Sponso eß enne Minsch oddor_en Ojjanėsazzjohn, der_miihtß en Ferrma, woh Jälldt för enne joode Zwäck o_fö zem Ongershtözze jitt. Dat nännt mer Spunsore un jehööd_en_der Berëijsh fůn_de „Öffentlėshkëijtß Ärrbëijdt,“ wim_mer hück fö_de Reklame säät.
Saachjrupp:Ennzoteere!
Jemeenschaf Sant'Egidio
Jemeenschaf Sant'Egidio es ön jelejiüse jrupp van d römisch-kattolische Kersch, di em Joohr 1968 va Andrea Riccardi jejründ woode es.
Sophie Theresa Pemberton
Sophie Theresa Pemberton (* 13. Februar 1869 ä Victoria, British Columbia; † 31. Oktober 1959 ä Victoria, British Columbia) woch ön kanadische Mölerin.
Jemeenschaf Sant'Egidio
D Jemeenschaf kräät dr Naam no öt Kluster Sant’Egidio ä Rom. Dr Vörsetzende es Marco Impagliazzo. Wivöll Lüüh z d Jemeenschaf jehüüre ka mä jeschätzt wääde. D Zaahle liihe tösche 1.200 un 50.000, vordeeld övver 70 Ländr.
Velau (Stolbersch)
thumb|St. Franziskus-Kersch
Sophie Theresa Pemberton
Höör Lääve
Höör Äldere wore Joseph Despard Pemberton suwi Theresa Jane Despard Grautoff. Zösamme met höör Jeschwistere Frederick Bernard, Ada Georgina un Harriet Susan woss sö meeßd döheem op un wood van Juvernente ertrocke.
Velau (Stolbersch)
D Velau es ö Stadtdeel va Stolbersch un jeet en öt Stadtdeel Steinfurt övver. Isch 1935 koom d Velau zo Stolbersch. Bes dohin hat s zo Aischwiller jehood.
Sophie Theresa Pemberton
Höör Lääve
Höör ischde Zeechestonde nohm sö beij önö Möler us d Jäjend, dä höör rohnde, sisch ä Paris wiir zö belde, ö Kunststudium zö mache. Su trock Pemberton zösamme met höör Mamm no Frankreich, öm a d Académie Julian loßzölääje. Dodörch fluppde öt, dat sö höör Belder en d Royal Academy of Arts ä London zeeje dorf un Usszeechnunge dovör bekoom.
Velau (Stolbersch)
Singe Naam kreet d Velau van dr Kupferhoff Velau, dem dr Kupfermeester Schleichers Lennad do em Joohr 1819 boude. Us dem wood spiir d „Ischte Zenkhött va Oche“. Dr EBV hat di nohär opjekooft.
Sophie Theresa Pemberton
Jätt z lääse
Saachjrupp:Möler Saachjrupp:Frau
Jemeenschaf Sant'Egidio
Andrea Riccard, dr Jründer van d Jemeenschaf Sant'Egidio, wood dr Karlspriiß van d Stadt Oche vöör öt Joohr 2009 zojesproche.
Velau (Stolbersch)
Dr Mäddelpunkt vöör völl Lüü van d Velau es d Franziskus-Kersch, di en dr Bersch hängt.
Jemeenschaf Sant'Egidio
Quellenangaben
Saachjrupp:Italie Saachjrupp:Kirch
Jeschlechtsorjan
D Jeschlechtsorjane deene d Läävewese z. B. beij dr Mänsch met ongescheedliche Jeschlechter dozo, sich z vormeere.
Alexander Petscherski
Alexander Petscherski (* 22. Februar 1909 ä Krementschuk, Ukraine; † 19. Januar 1990 ä Rostow am Don) woch önö jüddische Offizier us d Ruuh Armee. Hä orjaniseerde dä Opstand em Vornichtungslajer Sobibór am 14. Oktober 1943.
Jeschlechtsorjan
Ussere Jeschlechtsorjane
D Vulva, op Ripuaresch weed och va Funz övv Mösch jesproche, stelld d Jesamtheed van d ussere weibliche Jeschlechtsorjane do. Sö verläuvd van dr Venushövvel bes zo öt Perineum, ön Stell kott vöör dr Arsch. D Schamleppe jehüüre och zo d ussere Jeschlechtsorjane. Alles es van d Schamhoore ömjävve.
Ennere Jeschlechtsorjane
Zo d ennere Jeschlechtsorjane zälld d Vagina, di op Huchdütsch och Scheide jenannd weed, sowi dr Jebärmodderhals un d Eierstöck.