cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
12. Sepptämmber
Wat frööer woor
Dat Musical The Black Crook wood em Joohr 1866 öt ischde Mol jezeechd.
Websigge
0912
Wet-Lease
Wet-Lease, dat op Ripoaresch Wätt Liiß usjesproche weed, es önö Bejreff us dö Loffvaahr.
Wet-Lease bedüüd, dat ö Vluchzeuch zösamme met d Manschaff (Pilote etc.) suwi d Wachtung un d Vorsecherung jemiid weed. Dat Vluchzeuch flüdd dann onger d Nommer van di Jesellschaff, di dat Vluchzeuch jemiid had. Wet-Lease es öt Jäjedeel zo Dry-Lease, beij däm mä dat Vluchzeuch vermiid weed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Fleejerei
Mohamed Ghannouchi
Mohamed Ghannouchi; * 18. August 1941 ä Sousse, Tunesie) es dr Weetschafftsmenester va Tunesie un seijd dr 14. Januar 2011 a va sisch sälvs ernannde Präsident. Op dä Poste bleed hä ävver mä 24 Stond lang.
Mohamed studiierde an d Universität va Tunis Weetschafftswesseschaff, werkde ön Zitt vöör öt Finanzmenesterium va Frankreich, iih hä em Joohr 1975 dr Övvichde van öt Planungsmenesterium, 1982 singe Jeneralderektor wood. 1988 wood hä onger dä dörch önö Putsch zm Präsident woode Zine el-Abidine Ben Ali, Menester. Ee Joohr spiidr övvernomm Mohamed Ghannouchi öt Finanzmenesterium un wood öt Joohr drop Weetschaffts- un Finanzmenester. Va 1992 a kömmerde hä sisch öm öt Vorhältnes zu d EU, dr IWF suwi d Wältbank.
Als sich am 14. Januar 2011 dr Präsident Ben Ali us dr Stöpp mache mood, övvernomm Mohamed Ghannouchi dä Poste als Präsident, wood ävver spiir va Fouad Mebazaâ aavjeloßd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
Luxemburjesche Sprooch
Et Luxembuerjesch (äje Bezeechnong Lëtzebuergesch) ess de Nationalsprooch von de Luxembuerje. Et basiert op däm moselfränkesche Dialekk, dä en Luxembuerch tradetionell jeschwad wiërd. 1984 ess et per Jesetz zor National- on Verwaltongssprooch jemat wudde. Ande Verwaltongssprooche sen Huhdeutsch on Franzüsesch. Ensjesammp spreche rond 400.000 Minsche Luxembuerjesch en Luxembuerch on en dä Jrenzjebiete en Deutschland on Belje, dobei sen 50.000 bes 100.000, die't als Frembsprooch jeliehrt hann.
Sitwatioon em Land
Fass all Luxembuerje könne Luxembuerjesch, Huhdeutsch on Franzüsesch, vleech net all drei perfekk, ävve doch öörntlich. All drei kommen och em Alldaach vür. Et Huhdeutsch wiërd vür allem en de Schull on för Zeidonge benutz. Met Franzüsesch hät me op de Ärbeed vill ze donn on et wiërd för ärch offiziëll Aanjeläjenheete jenomme, wie zom Beispill för de Jesetzestexte udde wann de Jrußherzoch en Red hält. Et Kinno udde Theate ess och op Huhdeutsch udde Franzüsesch, ussedäm wiërd natüerlich och vill deutsch on franzüsesch Fäänsinn jeluurt. Jeschrevve wiërd et Luxembuerjesch noch net ësu vill wie die ande zwei Sprooche, ävve dat ess sich am entwickele. Et jit och ën offiziëll Räächschreibong, die att e paar Mol nohjebesset wuerdt.
Beschrievong von de Sprooch
Uersprünglich ess et Luxembuerjesch ëne deutsche Dialekk on als solche nix andes wie uns Ripoarisch Platt. Duerch de polittesche Äjenständichkeet kunnt et Luxembuerjesch sich ävve wiggerentwickele. Me hät ën Räächschreibong jefunge, de Woordschatz usjebaut on och de Jrammatik fassjelaat, wann och dat alles noch net ësu eng jefass ess wie z. B. bem Huhdeutsch (ävve dat moss jo keene Nohdeel sen). Doduerch ess et Luxembuerjesch hüggzedaach keene Dialekk mieh, sondern wiërd von de mieste Sproochwessenschaftlere als äje Sprooch aanjesinn.
Beispilltex
E schön Beispill för die Ähnlichkeet mem Ripoarisch ess dat foljende Sprichwoord, wo me keen Övvesetzung för bruch:
Dann noch jet us däm luxembuerjesche Wikipedia-Atikkel övve Bonn:
''Bonn ass eng Stad an der Bundesrepublik Däitschland. Mat engen 325.000 Awunner (2011) läit se u béiden Uwänner vum Rhäin am Süde vun Nordrhein-Westfalen. Hir Ufänk ginn 2000 Joer zréck op germanesch a réimesch Siidlungen. Domat ass et eng vun den eelste Stied an Däitschland. Am Laf vum 19. Joerhonnert huet d'Stad duerch hir Universitéit op sech opmierksam gemaach, déi sech zu enger vun deene bedeitendsten däitschen Héichschoulen entwéckelt huet. Wéinst der Trennung vun Däitschland nom Zweete Weltkrich an Zone war Bonn vun 1949 bis 1990 provisoresch Haaptstad a bis 1999 Regierungssëtz vun der Bundesrepublik Däitschland. Haut hunn ëmmer nach sechs Bundesministerien hei hiren éischten Dingschtsëtz.''
Saachjrupp:Sprooch Saachjrupp:Jermanische Sprooch
Nationalvorsammlung van d Republek Aserbaidschan
D Nationalvorsammlung van d Republek Aserbaidschan es öt Parlament en öt Eekammersystem va Aserbaidschan un sumet dr Jesetzjävver van d Republek Aserbaidschan met Setz ä Baku.
En d Nationalvorsammlung wäde 125 Avjeordnete en ö Jravewaahlsystem vöör 5 Johr gewählt. En ön Mehrheetswahl met Stechwahl wäde 100 Avjeordnete jewählt, dä Rest weed no d Vorhältniswahl bestemmd.
Vöör 5 Johr wäde Avjeordnete jewählt. D leitzde Wahle vonge am 1. November 2015 statt, d vörleitzde am 7. November 2010.
Opjaave van d Nationalvorsammlung
No Atikel 93 van d Vorfassung van d Republek Aserbaidschan entscheed d Nationalvorsammlung wenn öt öm Vrore zo Vorfassungsjesetze, Jesetze un Beschlösse jehd. D Avjeordnete entscheede persönlich.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Baku
15. Novemmber
Dä fuffzente.
18. Aujußß
Minsche
{{*| Mohamed Ghannouchi wood em Joohr 1941 jeboore.
Joohr 1895
Kulltuur
Als ischde Film entstäng d Stommfilm D Werkslüüh vorlosse öt Werk van Lumières.
Sönnß
Jläbbisch wood am 9. August ön Stadt.
Saachjrupp:Joohr
Michaela Tabb
miniatur|left|Michaela Tabb. Michaela Tapp (* 11. Dezember 1967 ä Bath, Ängland) es ön Schiidsrichterin em Puulbillard un Snuuker. Sö es vorhiirod un had zwei Kenger.
Billardspellerin
thumb|Michaela Tabb.
Schiidsrichterin
Hörö ischde Äsatz beij ö Spell öm önö Wältrang hod Michaela em Joohr 2002, öt Joohr drop woch sö Schiidsrichterin beij ö WM-Spell. 2007 woch hörö Äsatz dr ischde van ön Vrau als Schiidsrichterin beij ö Snookerturnier öm önö Wältrang. 2009 leide Michaela als ischde Vrau ö Ängspell van ön Snooker-WM.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Berof (Sport)
Lengsdorf
miniatur|left|Kerch va Lengsdorf Lengsdorf es ö Ochtsdeel va Bonn em Bezirk Hardtberg. Ä Lengsdorf lääve öm d 4.600 Lüüh.
Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Diaea evanida
miniatur|left|Diaea evanida Diaea evanida es ön Spenn. Sö drätt och dr Naam Värkensrosa Blomme Spenn. Sö jehüüd zo d Spennedeere un dobeij zo d Famelisch Thomisidae. Sö läävd em australische Staat Queensland.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Bioloji
Bielefeld
Websigge
Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Joohr 17
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1503
Kulltuur
Saachjrupp:Joohr
Kirchröatsjer Sjpetsiejalietète
Kirchröatsjer Sjpetsiejalietète is ing serie va plate die durch d'r Kirchröatsjer vasteloavends verain is oesjebraat. 't Zunt in de loof van de joare vunnef dele in dis serie óp d'r maat jekomme.
Deel ee oes 1976 is 't mietst bekank en is dan óch sjpieëder nog ing kieër op tseedee oesjebraat.
De LP
Kirchröatsjer Sjpetsiejalietète: (deel 1, 1976) Orkes: Original Wurmtaler Muzikanten o.l.v. John Quadflieg
Kantj B:
Saachjrupp:Kirchroa
Joohr 1967
Sönß
Eurotransplant weed jejründ.
Saachjrupp:Joohr
David Griffith
David Griffith (* 29. November 1800; † 30. Oktober 1894), woch önö Dischtr us Wales. Hä woch och onger dr Naam "Clwydfardd" bekannd.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Konst)
Türkei
D Türkei, es önö Staat ä Asien un Europa. Sö litt em Nahe Oste un Balkan. D Türkei jränzd hüü a Jriischeland un Bulgarije em Nordwäste, a Syrien un Irak em Süde, aa Giorgie em Nordoste, a Armenie, Aserbaidschan un dr Iran em Oste. Mo sprechd offizjäl de Amtpsschprooch Türkisch. De Houpstadt es Ankara.
Websigge
*
Turm ohne Naam (Oche)
Dr Naam
All di Türm, di d zweide Stadtmuur ömjovve hand, send met Naam övverlävverd. Mä va enne Turm weeß mo dem net. Dä kräät dovöör dä Naam „Turm ohne Naam“.
Wo hä stäng
Mo vong dä Turm em Südoste van dr Stadtmurereng tösche d Jakobspotz un d Junkerspotz. Domet loch sö beij d Lütticher Schanz. En d Nööhde van dr Turm ohne Naam veel dr Murereng steil aav. Dr Eyerkeilturm stäng häm jäjenövver.
Wi hä ussohr
Dr Turm ohne Naam hod ön Breede va 8,50 m. Hä woch viireckich jebouwd. Hä wood dozo erricht, dat met sing Hölp der Eyerkeilturm besser verteidicht wäde kutt.
Wi lang dä Turm jestange had, es net övverlävverd. Mo kann ävver dova ussjooh, dat hä net lang jestange had.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Oche Saachjrupp:Historie Saachjrupp:Jöbäude
Nordkorea
Wo Nordkorea litt
Em Norde schlössd sisch China a Nordkorea a. Russland es op ön Längde va 19 Kilometer Nordkoreas Nobber em Nordoste, em Süde es öt Südkorea, em Weste es öt dat Jäähl Meer suwi em Oste dat Japanische Meer. Di Jrenz zo Südkorea bestehd seijd öt Eng vam Zweide Weltkresch.
Wä ä Nordkorea läävd
Bo all Mänsche ä Nordkorea send Koreaner. Mä önö klenge Deel van öt Volk send Chinese. Dö politische Situatiun maad öt Usländer bo onmöjelich, sich em Land neer z losse. Zösamme brengd öt dat Land op 24 Milliun Äwonner.
Religiun
D meetzde Koreaner send Buddiste övv Konfuzioniste. Opjrond van d politische Situation jlööve hü z dachs völl Mänsche a kenne Jott mi, send konfessiunslus. Su weed vorzalld, dat Christe opjrond van d Religiunszojehürichkeet ä Lajere jesperrd wäde.
D politische Situatiun em 21. Jahrhondöt
Nodäm em Joohr 1972 Korea ön neu Vorfassung kräät, erheld Kim Il-sung ön Positiun, di mo ä kom ö Land op Ääd önö Mensch zosprechd. Hä wood voriihrd un als Papp van janz Nordkorea aajeseeh.
Weetschaff va Nordkorea
D Weetschaff van öt Land jehüüt zo d Sorjekenger van os Wält, wobeij d Planweetschaff van öt Land net fluppd. D Landweetschaff vorhelpd öt Volk mi schlääd als räät z övverlääve. En Hongersnut jachd d angere. Industri jitt öt kom, un öt metzde Jeld, da töt Land vordeent, jeeht en öt Militär.
D Atomwaffe
Seijd Joohre werkd Nordkorea dora, ön Atombomb z bastele. Am 10. Oktober 2006 joov öt Land bekannd, ön Bomb zr Explosiun jebraad z ha. Övv dat stämmd, kann net met Secherheed jesaad wäde. Dat Nordkorea ävver an ön Raket bouwd, di d Westköst van d USA erreiche kann, dat es secher.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Staat
Saint-Dié-des-Vosges
Saint-Dié-des-Vosges iss en Stadt em Nordoste vun Frankrish.
Teschnighe Bildung
Institut universitaire de technologie (Fachhuhschoulle) :
Websegge
Saachjrupp:Stadt en Frankreich
Öwersich met de Präsidente von de Vereenischte Staate von Amerika
Öwersich met de Präsidente von de Vereenischte Staate von Amerika
Weblinks
!
27. Juuli
Der sibbenenzvanzishßte Juuli.
Wat passeed_eß
Amoklouf va Jabukovac em Joohr 2007
Burning Man
thumb|Dr „Vorbrannde Mann“ Burning Man, op Ripuaresch heechd dat Vorbrannde Mann, es ö Fess, dat jeddes Joohr en d Wüste va Nevada jeviird weed.
Alljemeenes
Dat Fess vängd jeddes Joohr em September a un duurd 8 Daach. Am 6. Daach weed ön jruuße Strüühpopp, dr Burning Man, ä Brand jestoche. Dat joov dat Fess dr Naam. Wä dr Burning Man besöcke well, dä moss z Voss övv met öt Vahrrad övver öt Jelände jo. Usserdäm send Mutant Vehicles, dat send Autos, di als Konstwerke ömjebouwd send, zojelosse. Mö moss em Oohr behalde, dat öt beij dr Burning Man doröm jeet, Spass un Vreud z ha. Öt es ö jruuß Fess.
Burning Man en d Wüste
Us dat kleen Treffe va 20 Mänsche ä San Francisco wood ö jruuß Fess, dat en d leitzde Joohre va mi als 47.000 Lüüh besood wood. Di Strühpopp es net mi dat kleen Pöppche, dat 1986 am Strand stäng. Sö es 12 Meter huch.
Va 1995 a had jedde Burning Man ö Motto. Öm di Platsch jeddes Joohr wärm nötze z könne, achte d Lüüh dorop, dat no öt Fess jott opjerümmt weed un kenne Apvall öröm litt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:USA
Dütsche Vorband vöör Freikörperkultur
Dr Dütsche Vorband vöör Freikörperkultur (DFK) e.V. es ön Vereenijung va Mänsche, di Spass a FKK (Freikörperkultur) hand. Dr DFK vortreent Dütschland beij dr INF, d Internationale Naturiste Voreenijung.
Jätt va vreuer
Dr DFK entstäng am 6. November 1949 un wood em Joohr 1953 äjedraare. Em Joohr 2007 joov öt Kniiß met dr INF, dä ävver beijjelaad wäde kutt. 2010 had dr DFK 50.000 Metjledder, di ä 160 Vereijne un 9 Landesverbänd orjaniseerd send.
Jätt z lääse
Saachjrupp:FKK Saachjrupp:Orjanisatiune
Bogotá
Bogotá es ön Stadt ä Kolumbie.
Saachjrupp:Stadt en Südamerika Saachjrupp:Houpstadt
D Vorfassung va Aserbaidschan
D Vorfassung va Aserbaidschan es öt hükßde Rätsmeddel van d Republek Aserbaidschan. Sö wood no öt Referendom vam 12. November 1995 aagenomme un troon am 23. November 1995 ä Kraft. Sö defenerd Aserbaidschan als Republek met ö Präsidialsystem. Sö besetzt önö ömfassende Menschenrätskatalog.
D Vorfassung es Bstanddeel va d Politik va Aserbaidschan. Sö defeneerd Aserbaidschan als ön demokratische Republek. En d Vorfassung send Aavschnette övver d Grundräte van d Börjer va Aserbaidschan un öt Prenzep van d Jewaltedeelung als Grondsatz vöör dr Staatsopbow enthalde. Sö stelld öt Leitbeld van öt Rät va Aserbaidschan do.
Saachjrupp:Aserbaidschan
Burch Matsue
D Burch Matsue es dr Naam van ön ussjevalle Burch en d Japanisch Stadt Matsue. Dr Spetznaam van d Burch Matsue es „schwazze Burch“. Öt es enn van d winnije Burje ä Japan, di noch us öt Meddelalder en d orjinal Holzbouwwiiß erhalde send.
Mo vong em Joohr 1607 a, di Burch z bouwe un woch dome tem Joohr 1611 vädisch. Dat leev onger Lochd Horio Yoshiharu aav. 1638 jäng öt en dr Besetz van d Matsudaira Famelisch övver, di jäng us d Tokugawa Famelisch hervör.
Völl Burje ä Japan woode dörch Kresch, Ärdbebe övv us anger jründ kapott jemaad. Do d meetsde us Holz jebouwd woore, woch Vüür önö Hauptjrond. D Matsue Burch wood no dr leitzde jruuße Kresch van öt feudale Japan entstange, watt bedüüd, da töt ni önö Kresch z övverstooh hod. Su bestönd noch völl Wäng un dr Wonnturm bes hü.
Jätt va vreuer
Van di 12 vorblevve Burje ä Japan, es Matsue d enzije, di en d Regiun Sanin övverich blevve es. Di Burch es d zweidjrützde, d dreithükßde (30m) un d sääßdäldste van d Burje. Öt woch övver ön Zitt va vönf Joohre dörch Yoshiharu Horio jebouwd woode un wood 1622 vädisch jestalld.
No d Rejiirungszitte va Tadaharu Horio un Tadataka Kyogoku wood Naomasa Matsudaira, önö Änkl va Ieyasu Tokugawa dr Burchhäär. Hä woch zvöör van Matsumoto in d Shinshu-Provinz ömjetrokke. Domet vong ön Rejiirung a, di 10 Jeneratiune van d Matsudaira-Famelisch aduurde un 234 Joohr aheld.
Em Joohr 1875 woode bes op dr Turm bo all Räum kapott jemaad, watt dörch dr Druck van ön Jrupp dörchjesatze wade kutt. Tösche 1950 un 1955 wood di Burch bo janz ömjebouwd.
D Burch es önö vorschachtelde Bouw, dä än d Aachd van önö Wachturm jebouwd wood. Va usse sitt öt us wi ö vönfstöckich Huuß, dat ävver sääß Etaje had. D meetzde Wäng send schwazz ajestreche, had stärke Wäng, domet s önö Ajreff övverstooh könne. Jlichziitich solld öt schünn usseeh, domet öt zo dr Momoyama-Bouwwiiß paaßd.
Websiij
Saachjrupp:Burch Saachjrupp:Japan Saachjrupp:Wikipedia:Övversätzung van d Wääch
Jemöss
miniatur|100px|left|Watt es Jemöss, watt es Opß? miniatur|100px|left|Jemöss Jemöss bezeechnet Planzedeeler, di jesse wäde könne. Dobeij weed Jemöss meeßd als Beijkooß jässe, öm dr Liiv Vitamine un Mineralie zo z vühre. Usserdäm had Jemöss önö huhe Andeel a Balaststoffe un es doher vöör dr Därm un d Vordauung jott.
Ongerscheed tösche Jemöss un Opß
Dä Ongerscheed tösche Jemöss un Opß es net janz düdlich.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Planz
D'r Beusj
D'r Beusj is 'n vuërmalig buurtsjap va Kirchroa. Huutserdaags is d'r Beusj jraad ezoeë ópjesjloekt durch de sjtad wie de res va Kirchroa. Mar wat noen Vinkersjtroas heesjt woar vruier d'r Beusj.
Saachjrupp:Kirchroa
Joohr 2007
Sönß
Amoklouf va Jabukovac am 27. Juli.
Kaaskopp
Enne Kaaskopp ode Kießkopp es ene Holländer, jenou jenumme, ne Nederlängsche. Dat säät mer em Rhingland esu, weil dä Kies vun doh no hee kütt, un weil die do kaas för der Kies sare. Et kann ens ne kleine Braßß, ne Ärjer odder e Jrummele üßdröcke, es ävver janz öff bloß löstesch jemeint.
Joohr 1950
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joan Collins
Joan Henrietta Collins (* 23. Mai 1933 ä London) es ö Model, ön Schauspellerin un Moderatorin us Änglandt.
Hör Lääve
Joan es ee va drei Kenger van dr us Südafrika stammende Joseph William Collins. An d Schauspellschüll Royal Academy of Dramatic Art liirde sö öt Schauspelle. Bökannd wood Joan Collins ävver dörch dr Film. Zö isch spelld Joan ä Softporno-Filme met. Hör bökanndste Zitt koom ävver als Schauspellerin en d Serisch Denver-Clan, wo sö d Roll van d Alexis Morell Carrington speld. Ä 50 Filme kutt mo sö see. Angere wi Raumscheff Enterprise un Hart aber herzlich koome dono.
Met Männer hod Joan Collins net ösu völl Jlöck. Em Joohr 2002 hiirode sö öt vönfde Mol, desmol dä 33 Jooh r jöngere Percy Gibson.
Em Mai 2010 spelld Joan Collins ön kleng Roll en d Serisch Vorboone Leevde.
Joan had völl Priise un Usszechnunge krääje.
Kolumbie
Kolumbien (spanisch: Colombia [koˈlombja]; amplich República de Colombia, dütsch Republik Kolumbien) es önö Staat em Südweste va Südamerika op d Südhalvkowel van os Ääd. De aam meedste bewonde Stadt va Kolumbie heeßd Bogotá.
Joan Collins
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Funktionelle Analfabetismus
Dr Begreff Funktionelle Analfabetismus beträckd sisch op d Onfähichkeet va Lüüh, hön Fähichkeete z lääse, z schriive un z rechne em Alldach met Erfolch äzösätze. Analfabetismus es öt Onvörmöje, eefache Sätze ä erjendenn Sproch lääse un schriive z könnö.
Watt opvälld
Wä önö Analfabet es, dä kann övverhaupt net lääse un schriive, wä dojäje mä önö funktionelle Analfabet es, had ö Fönkche Gefööhl vöör öt Jeschrevvene, dat heecht öt Lääse un Schriive ä enn övv sing Moddersproch. Watt vääld es d Jenauichkeet beij d Jrammatik un Ussdrockswiiß. Met knappe Wööd heechd dat, dat enne, dä önö funktionelle Analfabet es un önö Täxt vöörjelaad kitt, ä os Jesellschaf net jott zöräät kütt un öt net packd zm Beispell önö Anträäch vöör ön Ställ us z völle. Hä kann och kenn Vordräch övv schreftliche Erklärunge vorstoh, Ziidunge lääse, Vorkiihrsschelder vorstooh, ö Läkßikon z rooth träcke övv önö Busplan lääse.
Dr funktionelle Analfabetismus setzt d Möjelichkeet d Informatiuns- un Kommunikatiumstechnik z notze, äng Jrenze (z. B. beij dr Äsatz va PCs).
Vorknöppung met Ärmod un Vorbräche
Di, di zo dö funktionelle Analfabete jehüüre, wääde döck en d Jesellschaf äjeschöchtert, hand Schwiirichkeete met d Jesondheet, lääve onger Sträss, hand winnijer Äkomme wi di angere un erliije anger Röckschlääch, di doher stamme.
D Polisse hand önö Zosammehang tösche di Eejeart un d Zaahl va Vorbreche vassjestalld. Öt wood erkannd, dat en öt 20ste Jahrhondöt 60 % van d Ärwaaßende ä Jevängnisse van d USA onger funktionelle Analfabetismus liije. 85 % van d jong Ärwaaßende ledde och onger Probleme, di met Lääse, Schriive un öt Rechne z do hodde.
Wi dock kütt öt vöör?
En d USA lääve onjeväär 15 Milliun Mensche, di onger funktionelle Analfabetismus liije. Dat am Aavang van öt 21ste Jahrhondöt. Ön jruuße Vorsescherung „American Council of Life Insurers” schriivd, dat öm d 75 % van d richste 500 Firme vöör d Werker Ongerricht abeene, öm z helpe. En d USA send 30 milliun Mensche net en d Laach, eefache Denge, di met Lääse z do hand, uss z vüühre.
Dat Nationale Zentr vöör d Statistik van öt Erträcke had örussjevonge, dat d Vähichkeet z Lääse dobeij ä 3 Zoote ongerdeeld wäde moss. Dat send öt Lääse va Jedichte, Dokumente un Lääse ä jruuße Mänge. Jedde Zoot had d Ongerjruppe jrondleejend, meddelmoss un vornönftisch. Bökikkd mo sisch dat beij d Vähichkeet, Jedichte lääse z könne, dann bedüüt jroondleejende Vähichkeet, dat d Persun sisch kotte Täkßte akikke kann, öm dodörch kleng Stöckcher van onkompleziirde Informatiune z vorstooh.
Watt öruss jevonge wood
Dörch Analfabete entstönd d Weetschaf Schäde van ö paar Milliarde Dollar, dörch jering Werkung övv dörch Vähler un Onväll.
Blieërhei
Blieërhei (Nederlands: Bleijerheide) is e vieëdel i Kirchroa i Zuud Limburg. Bekank is nor et Jongenspensionaat.
Vereniginge
Oes dit vieëdel kunt och de harmonie va Kirchroa: Harmonie St. Aemiliaan Bleyerheide
Bekank zunt e paar vasteloavendslidsjer wie "Oh doe leve (sjeve) Nicola, Nicola, sjaf diech dor ee maedsje aa". En or "Wasser vang aa tse sjprietse, wasser koom eroes" uvver de Sprenkbron oppen Blieërhei kent jidderenne doa en junt uvver de Blieërhei.
Foetbal
Vruijer woar doa enne foetbalkloep, Sparta. Dat jong sjpieder op in Rapid JC, doe Roda JC etc. D'r foetbaltrainer, d'r Wiel Coerver, hat vuur Sparta jefoesbald. KVC Oranje woar enne jet jóngere kloep, mer is nit opjejange in Rapid.
Saachjrupp:Kirchroa
29. Novemmber
Dä nüngenzwanzichste November.
Demokratie
Onger Demokratie vorsteehd mo ön Form van d Rejiirung, di dörch d Meehrheed van d Lüüh bestemmd weed. Met dä Bejreff Demokratie wäde ävver och di dörch vreij Waahle bestemmde politische Systeme jemeent, wobeij Bejreffe wi Oppositiun un Verfassungsmäßichkeet un Grondräte van d Mensche zm Draare komme.
Staate wi Dütschland, Österreich un d Schweiz send Beispeller vöör demokratische Staate ä Europa.
D ischde Demokratie entstäng ä Jriicheland.
Demokratie ä Staate
Öm önö demokratische Staat z see, mösse ö paar Bedingunge ervülld wäde.
Onaavdingbar send vöör Demokratie, dat d Menschrääte ääjehalde wäde, dat d 3 Jewalte (Räätssprächung, Jesetzjävvung un d Ussvührung) em Staate jedeehld send. Usserdäm darv net vorboone wäde, d Mull op z mache.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Ennzoteere!
Llŷn Coastal Path
Dr Llŷn Coastal Path es önö Wanderwäch, dä over ön Sträck va 146 Kilometer lannz d Köst van d Llŷn Peninsula vüührd un va Caernarfon bes no Porthmadog, Gwynedd em Nordweste va Wales jeehd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Wales
Avata (Kompjutorei)
Ene Avataa kam_mer och alß en künßlesh Person, sujaa medd_en eije Persönleschkeit aansinn. Op jede Fall donn de Avataare als Shtälverträdder för en reshtijje Päsoon en de wichtuälle Relitääte opträdde. Natöörlesh kann et sin, et es jaa kein ääshte Päson dohenge söndern, en Famillisch, udder söns e Schmölzje. Aanwennde deit mer se zom Zeije en Kompjuto-Spelle, en Chats, un esu Kröhmsches, ävver och em ßööviß. Ander Aanwendunge jidd_et em teschnesche Ennsatz.
Wo kutt dat häa?
Dat Woot „Avata“ shtammp uss_em Sanskrit, dämm Lattein fun de Inder. Do meint Avatāra orsprönglesch enen „Afshteesh“, zem Beishpell uss_em Hemmel, allsu wann ene Jott sech op uns Ääd erunger schwenge deiht un bei uns kütt. Dä Bejreff dun de Hindus en de Houpsaach bruche, öm övver de Inkanazjuhne fun dänn iehrem Jott Vishnu ze schwaade, dä ene weschtijje unger dänne iere ville Jötter eß.
Alessandra Ambrosio
Alessandra Corine Ambrósio (* 11. Aprel 1981 ä Erechim, Brasilie) es ö Model.
Hör Prevatlääve
Alessandra Ambrósio wood 1981 ä Erechim, ön kleng Stadt ä Brasilie jöboore. Hör Äldere, di sälv Ussländer woore, jöhood ön Tankstell. Em Alder va 8 Joohr entscheed sö vöör sisch, Model wääde z wälle. Met 12 vong sö a, sisch dörch ön Modelklass op öt Modellääve vör zö böreite.
Alessandra es net vorhiirod, ävver sö had önö Vorlobte. Met häm had sö ee Kengk, Anja Louise Ambrosio.
Ambrosio als Model
Em Alder va 15 Joohr vong Alessandra als Model a, Jeld z vordeene. Va do a werkde sö vöör jruuße Modehüüser un bökannde Modemaacher. Här Belder wore op mi als 50 Titelsiije va bökannde Ziidunge z see.
Alessandra wood zo enn van d 100 schünnste Mänsche op d Wält jöwäählt.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Gisele Bündchen
Gisele Caroline Bündchen (* 20. Juli 1980 ä Horizontina, Brasilie) es ö Model un ön Schauspellerin.
Hör Prevatlääve
Gisele wood als dreide va sääß Mäddcher en ön Famelisch dütscher Aavstammung jöboore.
Seijd öt Joohr 2009 es Gisele met Tom Brady vorhiirod. Am 8. Dezember 2009 wood hörö Jong Benjamin jöboore.
Amborio als Model
Gisele veel dobeij op, als sö önö Laade va McDonalds bösood. Önö Chef van ön Modelajentur sooß do un daahd sisch, dat us di jong Vrau jätt z maache wöch. Ö paar Mond spiidr stäng Gisele at ä Paris vöör d Kamera. Va do a jäng öt steil berchop un 1999 wood sö öt Model van öt Joohr.
Bökannd wood Gisele dodörch, dat sö en d USA Ongerweisch vöör d Firma Victorias’s Secrets vöörfüührde. Di Zösammearbeed hood ävver em Mai 2007 op. Gisele kräät dr Hals net voll. Sö woohl statt 5 nu 8,7 Milliun Dollar ha.
Gisele Bündchen soll öt beitzd bözaahlde Model op d Wält se.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model Saachjrupp:Schauspeller
Joohr 1800
Dat Joohr 1800 hätt 365 Daare jehatt, et eß näämlish keijn Schalltjoohr jewääse.
Minsche
Saachjrupp:Joohr
Fouad Mebazaâ
Fouad Mebazaâ (* 16. Juni 1933 ä Tunis) es önö Politiker us Tunesie. Seijd dr 15. Januar 2011 es hä dr viirde Präsident van öt Land.
Jätt va vreuer
No d Schüll studiirde hä ä Paris Räät un Politikwesseschaff. Hä vordeende sing ischde Jröschelcher en d Prevatweetschaff un en öt Büro vöör Nationale Secherheet. Do woch hä tösche 1965 un 1967 dr övvichde Mann.
Mebazaa en d Politik
Mebazaa vong em Joohr 1954 a, en d Politik z mäjele. Su wood hä 1955 ä Frankreich Jeneralsekretär van d parteil La Marsa un 1964 ö Metjlett van öt Zentralkommitee van d Parti Socialiste Démocrate (PSD). Anger Positiune en d Parteie kome dozo. So wood hä 1997 Metjlett van öt Politibüro van d Rassemblement constitutionnel démocratique (RCD)
Ä Tunesie wood Mebazaâ dr Präsident van d Aavjeordnetekammer van öt Parlament. At 1969 woch hä Börjermeester va Tunis woode, ä Amt dat hä bes 1973 bekleed had. Ängß van d 70er Joohre un Aavangß van d 80er Joohre ongerstänge häm, dä Menester woode woch, vorschidene Menesterie. Önö Sprong no vööre maade Mebazaâ em Joohr 1986 als hä vöör zwei Joohre dr Botschafter va Tunesie beij d Voreente Natiune wood.
Als opjrond van d Onrouhe va Tunis dr vreuere un langjöhrije Präsident Zine el-Abidine Ben Ali öt Land vorlosse mood un Mohamed Ghannouchi vöör ö paar Stond öt Amt als Präsident enne hod, övvernomm Mebazaâ di Positiun. Öt Vorfassungsjericht hod dat ösu beschlooße. Hä soll sich öm Neuwahle kömmere.
Dättlikon
Dättlikon es en Jemeinde em Bezirk Winterthur vum Kanton Zürich en d Schwäjz.
Websigge
Saachjrupp:Stadt Saachjrupp:Schwäjz
6. Oktoober
Der säkßte Oktoober.
Websigge
1006
Gertrud Eulrichs
Gertrud Eulrichs läävde em 17. Jahrhondöt ä Oche. Sö wood vorurdeeld, ön Zauberin z see. Am 14. September 1630 wood sö op dr Galgeberch ömjebraad. Sö jehüd z di Vraue, di zo d Opfere van d Hexejachd va Oche wode.
Catharina Brandt wood zösamme met Gertrud Eulrichs no dr Galgeberch jebraad, wo dr Scheiterhoof op sö waade. Do aakomme, wood beede dr Kopp aavjehouwe un d Liche vorbrannd.
Europa
Europa is_ennen Äddeil ävver et eß käijnen Kontinent.
Sing Jrännse sinn:
De Europäish Unjon eß enne wishtije Orjanisazjon en Europa. Dorsh iir Kollonnije, dä Imperijalißmuß un de krißßlishe Mißßjoon han de Shtaate und Fölleker vun Europa en de läzte paa Johunndote iir Kulltuur praktijj_övver jannze de Wälldt fodäjldt.
Saachjrupp:Äddeil !
Honk
'ne Köter (Canis lupus familiaris) is e hoes-, heem- en nótzdeer oes de familieje van de hung. E sjtamt aaf van d'r woof. D'r hónk kunt óp alle continente vuur, mieëtstes i j'n buët va lüj. E weëd dan óch al doezende joare durch d'r miensj jebroekt, tsoem baisjpiel bei de pliese. 't Deer kin óch sameleëve mit anger deeraate.
Saachjrupp:Deer
21. Meij
Der ëĳnunzvanzishßte Meij.
Nationale Huchschüll va d Wesseschafte va Aserbaidschan
D Nationale Huchschüll van d Wesseschafte va Aserbaidschan es d staatliche Huchschüll va d Wesseschafte van d Republik Aserbaidschans. Em Joohr 2001 wood sö d Huchschüll van d Wesseschafte un domet d hükßde wessenschaftliche Orjanisatiun ä Aserbaidschan.
Jätt va vreuer
D nationale Huchschüll hat hör Wozzele in d em Joohr 1923 ä Baku jejründ „Aserbaidschanische Jesellschaft vöör wessenschaftliche Forschung un Studie“. 1925 nohm sö dr Staat onger sing Fuchtele un orjaniseerde so zo öt „Aserbaidschanische Staatliche Forschungsinstitut“ öm. 1932 wood dorus dat Institut van d aserbaidschanische Filiale van d Transkaukasische Jrupp van d Akademie van d Wesseschafte van d UdSSR. Ruhulla Axundov leide sö. 1935 stäng sö op eje Bee en d Akademie van d Wesseschafte van d UdSSR. Iwan Michailowitsch Gubkin hod dr Vörsetz. Spiir övvernomm däm Sergei Semjonowitsch Namjotkin.
Am 23. Januar 1945 entscheed dr Root dr Volkskommissare va d Sowjetuniun us dr aserbaidschanische Zweich d Huchschüll van d Wesseschafte van d AsSSR z mache. Beij d ischde Setzung wood Mirəsədulla Mirqasımov zm Vörsetzende jewählt. Dono woode dat Yusif Məmmədəliyev (1947–1950, 1958–1961), Musa Əliyev (1950–1958), Zahid Xəlilov (1961–1967), Rüstəm İsmayılov (1967–1970), Həsən Abdullayev (1970–1983) un Eldar Salayev (1983–1997).
No d Onaavhängichkeed va Aserbaidschan jäng öt met öt Werk van d Huchschüll wiir. Am 15. Mai 2001 maade dr Präsident van d Republek Aserbaidschan Heydər Əliyev us d Huchschüll d Natioanle Huchschüll dr Wesseschafte un sumet dorus d hükßde wesseschaftliche Orjanisatiun van öt Land.
Saachjrupp:Baku
Finis Terrae
Finis Terrae es önö Stommfilm, däm d Franzuse em Joohr 1928 driinde. Metjöspelld hand Ambroise Rouzic, Francois Morin, Gibois un Jean-Marie Laot. D Kamera bödeende Goesta Kottula un Jean Epstein kömmernde sisch öm d Rejii.
Woröm öt en d Film jäng
Op di Insel Bannec läävde 3 Mond em Joohr viir Männer, di do mi schlääd als räät dörchkoome. S vaare jädde Daach met hön ald Boot op öt Meer öruss un sammele Tang, ön Wasserplanz, di s met öt Boot a Land brenge. Do weed dat Zeuch jödrüüd, iih öt en zwei Övvend vorbrannd weed. Us di Eisch weed Salz jöwonne, dat s vorkoofe, öm domet Jeld vöör d Famelije z vordeene.
Bochstabesallaat
Bochstabesallat kütt en de Houpsaach zoshtand, wann enne Kompjutor, ene Kompjuto-Dröcker, odder esu jet, mem fokeehte Zëjschesaz ärbeide. Wat do ußjejovve weed, dat kam_mer dann jaa nit lässe, or nur zem Dëijl. Tüppesche Fäll bëij ons:
Ene andere, selldene Fall eß, wann Ëiner op de verkeehte Taßtatuur eröm am klimpere eß, udder obb_en verkeeht enjeshtallte. Dann meint dä, hä hät dä ëijne Bochstabe jetipp, un wat eß? Ene andere kütt eruß.
Ander Bezëishnonge
Ene andere änglesche Ußdrock unger Kompjutolück eß gibberish — mier däte Kauderwelsch sare — un dat klengk wi ˈdʒɪb.ə.ɹɪʃ.
För dat, wat uns Bochshtabesallaat sönß nochbedügge kann, han de Kompjutolück dä änglesche Ußdrock garbage, dat es mä Möll, Affall, Dreßß, ävver dat Woot weet dann och wider för e beßje mieh wi esu en Date-Onjlöcker jebruch. Et klengk wi ˈgɑːɹbɪdʒ en der USA un söns ierter ˈgɑːbɪdʒ of ˈgɑːbɪtʃ.
Ursaache för et Optredde
Dä Boochstabesallaht kütt et miehts zoshtand, wann de Zëijshe ier Kodeerung, dä su jennannte „character encoding“ nit reshtesh medd_ennem Dokkemänt zosamme övverdraare wood, udder wan_su_n Dokemänt ohne di Enfomazjůn obb_en annder Komputo_Süßtem jekůmme eß, un dann „jlöüv“_enne Kompjuto, oddo dä Dröcker, et wöhr et „ëije“, un dat shtemmp ävver nit. Leider jidd_et ene Houfe esu en ungerscheidlijje Kodeerunge op der Welt, un di bruch mer och, un jede Firma, wo Komputore un Zubehör jemaat wääde, hät ier_er di se Vörtrecke, ävver de Länder, de Kultuurkriese, un de Shprooche hann_er och de iere. Wann jetz ene Kompjuto nit „wëiß“, wat met esu enem Dokkemänt loß eß, es dat öff jenou esu jot, wi wann de verkeehte Zëijshesatz-Enfomazjůn medd_em jekumme es. Odder dä Kompjuto hät ëijfach nit di Zëijsche sellver, di enn_enem Zëijshesaz dren sen, sarr_ens enne Dröcker en Europpa, un dä sät: „Schineesėsch, dat kann_esch nit“ — do hät dä Kompjuto këijn Schangs, dänn zom Schinesësch_Dröcke ze krijje. Wann dä Dröcker dann di Daate trotzdämm kritt, för se ußzedröcke, dann weet uß dämm eetzte schineesesch Zëijshe, zem Bëispell et eetze latteinesch Zeijsche maache, uss_em zwëijte et zwëije, un esu, un am Eng kütt do Keu] beij_eruß.
Text en ungerscheedlijje Kodeerunge en ëijn un dersellve Shprooch odder Schreff künne och esu en Problme hann. Japaner künne e Leedshe dovun senge. Bëij dänne es dat lang uusuß, dat se hen handvoll ungerscheedlijje Kodeerůnge am bruche sėn. Zum Bëijshpell dat Woot „文字化け“ en UTF-8 weed fokeeht als „æ–‡å­—åŒ–ã‘“ aanjezëijsh obb_enem PC, dä op dat su jenannte „wesslijje“ Windows-1252 enjeshtalld_eß, un fun dämm UNICODE, also och UTF-8, nix foshtëiht.
Finis Terrae
Woröm öt en d Film jäng
Beij önö Stritt schniid sisch enne van di Viir en dr Venger. No ön Zitt vängd dat a z schwääre un Ambroise, däm dat passerd es, weed schwoch krank un oohne Hölp wööd hä sterve. Ävver op di Insel jitt öt kenne Doktr un sing enzije Schangß es öt, met ö kleen Boot övver öt Meer no d näkßde Insel z komme. Jean-Marie helpd häm dobeij. Ävver och van d anger Sii röcke d Lüüh a. D Vraue van öt Dörp orjaniseere dat.
Bochstabesallaat
Ursaache för et Optredde
Ene Web-Brauser maach nit ungerschejde künne zwesche ene Websigg em EUC-JP Kode un en andere en Shift-JIS, wann de Kodeerůng nit ußdröcklesch en enem HTTP-eader-Enndraach jenannt eß, dä zosamme met dä Sigg zo imm jescheck woode sėn moß, un wann se nit dann winnishtdenß en enem meta tag en dämm HTML fun dä Sigg dren shtëishe deiht, wann_et övverhoup en HTML-Sigg eß, wat ävver de miihßte Websigge sin. Met dämm meta tag för de Kodeerung kam_mer sesch dröm eröm laveeere, wann sijj_ene Webßöver nit esu eshtälle löht, dat dä de reshteje HTTP headers ruß_sende dëijt. Hät mer beeds nit, kam_mer noch met heureßtesche Metoode probeere, dä Zëishesatz eruß ze krijje, ävver dat jrenz aan Rohde, un do kann nit en jedem Fall jät Joohds bëij_eruß kumme.
Mer kann och ens e beßje Bochstabesalaat krijje wann de Kodeerunge zosamme ze paase schinge. Zem Bëijshpell, Windows un Macintosh bröüshte ISO-8859-1 als dänne iere Zëishe-Kood, sare se. Shtemmp och, äver. Beeds bruche se en iere Süßteeme och noch Zëijshe, di em dä ISO-8859-1 Norrem jaa nit dren sin, un beeds künnte un donn nit drop aade, dat se di Zëijshe_Pusizjuhne nich bruche dörrve, wan ens e Dokkement up däm Kompjuto eruß jëiht. Nattöörlesch sin di Extra Zëijshe nit deselve un nit jlisch, zwesche dänne zwëij. Dröm sen Dokkemënte met dänne dren och nit kompatibel zwesche dä Systeme. Scheck mer se doch fun ëijne obb_et andere, zack, häß De för di paa Zëijshe der Bochshtabesalat.
Joohr 1980
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Bochstabesallaat
Lösunge
Aanwendunge, di UTF-8 alß dänne iere Shtanndatt hann, hann en hröößer Schangß, dat se met andere zosamme könne, wëijl dä Kood enzwesche öff jebruch weed, un ußerdämm och, wëil hä met dämm älldere, un och öff jebruchte US-ASCII kampatibel eß.
Ongerneehme Rhingübung
miniatur|250px|right|Ongerneehme Rhingübung un öt Vorsenke van d Bismarck D Ongerneehme Rhingübung woch ö Ongerneehme em Zweide Weltkresch, met däm Drock op d Ängländer ussjöübt wäde solld. Dozo solld dr Noschub op dr Seewäch jöstüürd wäde. Zosätzlich solld dr U-Boot-Kresch ongerstötzd wäde.
Beij di Operatiun jäng öt änglische Scheff Hood un spiir och öt dütsche Scheff Bismarck vorloore.
Wi di Operatiun aavleef
Öt vong am 18. Mai 1941 a, als öt dütsche Scheff, d Bismarck, us dr polnische Haafe Gdingen ussleef. Dr dütsche Kreuzer Prinz Eugen un 3 jrüüßer Scheffe, doronger d Hans Lody un d Friedrich Eckholdt, suwi zwei klenger Scheffe voore ä Richtung Atlantik.
Am Kattegat krääte d Schwede d Naaß dora un vorroohnde dat d Ängländer un di vonge di dütsche Scheffe ä Bergen, als d Prinz Eugen neue Sprit tangkde.
Prinz Eugen un Bismarck voore zösamme looß un plaande dörch d Dänemarkstrooß ä Richtung Atlantik z vaare. Di Ängländer jloote net, dat d Dütsche sisch dä Wääch ussökke wööde. Us dä Jrond woore en di Jäjend mä zwei änglische Scheffe, di d Bismarck ävver am 23. Mai op öt Radar soore. Hör Opjaav woch öt ävver mä, di onjöväär 300 km va do vott schwömmende Scheffe di Informatiun övver dr Openthald van d Dütsche z jävve.
D Hood weed vorsänkd
miniatur|200px|right|D Hood vlütt en d Loot D Ängländer deelde hör Scheffe, di en d Nööhde wore, ä zwei Jruppe op. Enne Deel, zo däm och d Hood jöhood, voor no dr südlische Ussjang van d Dänemarkstrooß, vorloor d Bismarck ävver us d Oohre un jloote net mi, dat Scheff noch ens z see z kriije.
Am Morje vam 24. Mai 1941 öm 5:35 Uhr koome sisch beede Siije wärm nooh, un d Hood schoss us 23 Kilometer op d dütsche Scheffe, vorwääßelde dobei ävver Prinz Eugen un Bismarck, watt domet zösamme hong, dat beede Scheffe d Positiun jöwääßeld hodde un zosätzlich ähnlich ussoore. D Bismarck un d Prinz Eugen schosse zöröck. Dobeij wood öm 6:01 Uhr d Munitiunskammer van d Hood jötroffe un dobeij dat Scheff ä drei Deeler jöresse. 1418 Mann storve, mä drei övverläävde.
D Prinz of Wales, di och dobeij woch, maade sisch us dr Stöpp un schaffde öt mä op di Aar tun Wiiß d Dütsche Kannonne z entjooh.
D Bismarck weed vorsänkd
Öm di Schäde z böhävve, woohl Admiral Lütjens sing Bismarck no önö van d Dütsche kontroleerde Haafe brenge, watt bödüüde, dat hä an d Köst va Frankreich no Saint-Nazaire vaare mood, di d dütsche Soldate no dr Siich övver Frankreich bösatze hod.
D Ängländer leete dat net op sisch setze. Sö scheckde bo jäddes Scheff, dat schwömme kutt, jäje d Bismarck. Scheffe us Gibraltar woode ä Böwäjung jösatze un och Fluchzeuge. Su starde am 24. Mai nüng Fairey Swordfish, di öm d 100 Kilometer van d Bismarck vott wore. Dat braad ävver nüüß.
miniatur|200px|right|Dütsche Soldate weede van d Ängländer jörätt Am 26. Mai 1941 wood d Bismarck van ö Fluchzeuch ussjömaad un änglische Fluchzeuje maade sisch noch ens op, met Torpedos a zö jriffe. Dobeij maade sö ävver bo önö schwoore Väähler. Sö vorwääßelnde dat Scheff un worpe di Torpedos op ö änglisch Scheff aav. Di Torpedos woore ävver kapott un öt passeerde nüüß.
D Ängländer vorsoote öt noch ens, desmol troffe sö öt Ruder van d Bismarck, di va dä Zittpunkd a wi önö duude Vesch em Wasser loch. Dat vüürde dozo, dat dat Scheff op sing Vorfoljer zodreev un net no Frankreich komme kutt.
Em Lauf van d Naahd vorsoote d Ängländer noch d Bismarck z vorsänke, ävver opjrond van dat schläät Wäähr un öt väälend Ledd troffe sö net.
Bochstabesallaat
Lösunge
De Schwireschkëijte, met däm Bochshtabesallaat ömzejonn hange dofun af, wat dat förr_en Projramm ov Jerääd_eß, woh dä opdouch, un nattörlėsh, wi dä övvohoup zeshtand küt. Drëij fun de häufijje Projramme sen Web-Brauser, e-mail-Projramme, un Projramme för et Schriivee, woh mer dä Sallaat ald ens süüht. De Brausers hückzedaach un de mihßte neuere Texprojramme ongershtötze öff en jruße Zahl Zëijshe-Kodėerunge. Brausere don öff däm Minsch de Müjjeleschkëijt jevve, dat hä de Kodeerung för_et Aanzeije ömschallde kann, wi_j_et ėmm jevällt. Esu kam_mer met Erömprobeere af un aan jät riiße. De Texprojramme un de e-mail-Projramme dun dat fö_jewöönlesch nit, di söke sesch de Kodėerung uß, wann se en Datei opmaache].
Ongerneehme Rhingübung
D Bismarck weed vorsänkd
Am 27. Mai 1941 koom d leitzde Stond van d Bismarck. 700 Jranate maade hör dr Jaahr us. Ävver dat kapotte Scheff brudde noch ö paar Torpedos, di dö Dorsetshire aavschoss, öm z vorsenke. Zosätzlich hodde d Dütsche öt Scheff sälvs vorsenke welle. Watt dr Usschlaach joov, lädt sisch net mi saare.
Bochstabesallaat
Lösunge
Et weet noch komplizėeter, wann_et öm en Annwendung jëijt, di fun hus uß nit esu en jruuße Zahl Koddėerunge känne dëijt, zem Bëijshpell e Kompjutoshpell, wat këijne Unicode kann. En esu Fäll kann dä Minsch aam Kompjuto noch däm singem Bedriifssüßteem singe Zëijshesatz ömschallde, dat dä met dam Shpell zosamme paß. Ävver dat weet öff jenooch en andere Projrame, di alld doför op däm Kompjuto aam loufe woore, udder och bloß enshtallėet wohe, zo Zëijshsalaat föhre. Dat hëijß, dat ëijne odder dat andere, ävver nit beeds. Et neuere Windows XP hät de Müjjeleschkëijt, de eijmål ennjeshtallte locale en ennem Projramm ze ändere. Älldere Süßteme, Windows 98 un doför, han öf jaa këij Müjjeleschkëit, ovvohoupß jät ze ändere, do hellef öff nur, wam_mer zwesche Süßteeme wääßelle dëijt, udder en ßoffwäer för Kompjuuto-Schreffte fun_ennem andere Süßtem aanzezëije.
De Loeët
De Loeët is ing buurt in Kirchroa, Wes-Sjpekhei wao d´r tsol is noa Oche.
Saachjrupp:Kirchroa
Ongerneehme Rhingübung
D Bismarck weed vorsänkd
Öm 10:40 Uhr woch öt ösu witt, d Bismarck vorsonk em Atlantik. 110 Mänsche woode jörätt, 400 bes 500 bleete em Wasser zöröck. D Ängländer moote sisch us dr Stöpp maache, dütsche U-Boote woode en d Nööhde jöseeh. 2221 dütsche Soldate wore op d Bismarck.
Karl August Wilhelm Frenzel
Karl August Wilhelm Frenzel (* 28. Aujust 1911 ä Zehdenick; † 2. September 1996 ä Garbsen) woch önö SS-Oberscharvührer un Övvischde van öt Vornichtungslajer Sobibór.
Finis Terrae
Woröm öt en d Film jäng
Finis Terrae es önö bösongere Film. Hä stüssd an d Jrenze, di dr Film Ängß van d Dressijer Joohre erreiche kutt. Finis Terrae zeechd öt rau Lääve van d ärm Söck en d Bretagne. Finis Terrae kann tösche Spell- un Dokumentarfilm äjöochned wääde. Öt välld op, dat d Schauspeller sisch sälvß spelle.
Ongerneehme Rhingübung
D Bismarck weed vorsänkd
D Bismarck litt en ön Deepde va 4800 Meter. Saachjrupp:Zweide Weltkresch
Finis Terrae
Woröm öt en d Film jäng
Ö Joohr spiidr jitt Epstein di Zoot Filme op, schubbd hä övver d Avangard un vorsöckd sisch em Realismus.
Jätt z lääse
Övver dr Film bei ARTE
Saachjrupp:Stummfilm
Karl August Wilhelm Frenzel
Sii Lääve
Karl Frenzel woch önö jeliirde Zemmermann un Metzjer. No singe Beitrett zo d SA un d NSDAP wood hä beij d Aktiun T4 äjesatze. Dobei woch hä ä Grafeneck, Hadamar un Bernburg.
Tösche Aujust 1942 un Oktober 1943 werkde hä ä Sobibor, wo onger sing Opsichd bes zo 250.000 Mänsche ömbraad wode send.
Ängß 1943 wood hä no Italije vorsatze, öm ä Triest di Jüdde no z ställe un dönö öt Jeld aav z knööfe, bevöör sö en dr Duud jescheckd wäde sollte. Usserdäm solld hä sisch öm d Partisane kömmere.
No öt Äng van dr Zweide Weltkresch nomme d US-Soldate häm vass, leete Frenzel ävver em November 1945 wärm vreij. Em März 1962 koom hä em Sobibór-Prozess vöör Jericht un wood 1966 wäje dr Mord a 6 Jüdde un d Beteilijung am Mord a 150.000 Jevangene zo lävenslänglich vorurdeelt. Dobeij moss ävver jätt valsch jeloufe see. Dörch önö Vorvahrensvähler wood hä 1982 vreijjesproche. 1985 wood hä wärm vorurdeeld, brudde ävver wäje sing schläte Jesondheet net en öt Kitsche.
1996 storv Frenzel ä Hannover.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Nazizick
Bochstabesallaat
Probleme met bestemmpte Shrooche
En Änglesh hät mer miihtß bloß Zëijshesalaat met dä Zäijsche, di zwesche Wööt un Sätz shtonn künne, alsu en lange (—) un koote (–) Jedangkeshtresch, en Aanföhrunge (“, ”), un esu enem Krohm. Dä Räß eß bahl emmer mem ASCII-Zëijshesatz kompatibel, met dämm me et änglesche lattëijnesche Allfabeet fun hückzerdachs schriive dëijt. För e Bëijshpell, dat Zëijshe för et änglesche Pungk „£“ süüht wi „Â£“ uß, wann ene Afsender dat em UTF-8 kodeet hät, un dä et kritt, zëijsh_et met CP1252 odder ISO 8859-1 aan. Wann mer dat Spell öffters määt, da kütt „Ã‚Â£“ eruß, dann „Ãƒâ€šÃ‚Â£“, un esu wigger.
En Japanesh säät mer 文字化け (Klengk ähnlesch wi „Moschibake“, un et treff öff Lück, di met Kompjutere un Projramme ze donn krijje, di för en Japan ze verkoufe jemaat woode sen.
Op Schineesėsh saren se tradizjonäll jeschrevve 亂碼 odder en dä modernere ëijnfachere Schreff 乱码 doför, dat klengk wi „luànmǎ“, un bedügg esu jät wi „unööndlejje Koode“
Op Koreanėsh hëijs_et 외계어, klengk äänlesch wi Oigye-eo un da bedügg_esu jät, wi „en främb Shprooch“.
Ih dat dä Unicode bahl övverall opjejreffe wohdt, hät mer dä Latin-3 Kood benoz, öm däm Esperanto sing Akzentzëijshe un Ömluute daazeshtelle, dat sinn_er: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, un ŭ. En mansh_enem Zosammehang, un en ahle Web-Brausere, kumme di als wi wänn se en Latin-1 wöhre aan, un mer süüht de verkėėehte Zëijshe: æ, ø, ¶, ¼, þ, un ý.
Websigge
Saachjrupp:Kompjutorëij
Thüringe
Thüringe, op Huchdütsch weed va Thüringen jesproche, es ee van d 16 dütsche Bundesländer. Öt jehüüd zo d Neue Bundesländer.
Wo öt litt
Thüringe had Sachse em Oste als Nobber, Sachsen-Anhalt em Norde suwi Niedersachse em Nordweste, Hesse em Weste un Bayere em Süde.
Jätt va vreuer
At em 6. Jahrhondöt tauchde dä Naam Thüringe op, ävver öt woch do noch kee zösammenjehörich Jebiit un stald mi dr Naam vöör ön Landschaff do. 1920 voreenichde sisch 7 Freistaate zo öt Land Thüringe. Nodäm Thüringe em Joohr 1952 onger d DDR opjelößd woode woch, entstäng sö em Joohr 1990 neu als Bundesland va Dütschland.
Wä do läävd
Ä Thüringe lääve onjeväär 2,2 Milliun Lüüh, doronger öm d 35.000 Ussländer. Op dr Kwadratmeter jerechnet wonne do ävver winnijer Persune als ä d ald Bundesländer. D Jesamtzahl van d Thüringer noohm no dr Wechvall van d Muur ärch aav. Öm d 500.000 Mensche hand öt Bundesland vorlosse.
Jruuße Städt
D jrützde Stadt va Thüringe es Erfurt met knapp 200.000 Äwonner. Dono komme Gera un Jena met winnijer als 100.000 Persune. Weimar als Nommer 4 kütt mä a 64.000.
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Bundesland (Dütschland) Saachjrupp:Thüringe
Ruth Bancroft Jaade
Jätt z lääse
Saachjrupp:Jaade Saachjrupp:USA
Hela Felenbaum-Weiss
Hör Lääve em Lajer
Hela Felenbaum-Weiss wood am 20. Dezember met önö Päädswarel no Sobibór jebraad. Dörch hör Ussaach, sö kütt jott büjele, sprong sö dr Duud van d Schöpp. Sonß wör sö wi di anger Vraue en d Jaßkammer öm öt Lääve komme. Em Lajer mood sö dä Weisch van d Duude kroome, büjele un Söck stoppe. Aav un zo wood sö och vöör Jadewerk äjesatze. Beij dr Opstand va Sobibór am 14. Oktober 1943 schaffde öt Hela, sich zösamme met Zelda Metz-Kelbermann un Estera Raab zo d Partisane dörchzöschlaare. Van d Ruuh Armee wood hör spiir ön Medallisch vorlinnt. Zosätzlich kräät Hela noch 5 Usszeechnunge vöör hörö Äsatz jäje d Dütsche em Zweide Weltkresch.