cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
InterNetNews
Dat Projramm InterNetNews weed afjekööz med INN, als binary executable och inn, un eß ene Freeware|fräje ßööver för de news em Usenet. Dä inn wood aff 1991 fum Rich Salz ußjedaach un jeschrevve. Zick em Joohr 1996 hät dat Internet Systems Consortium — afjekööz med ISC — dä e beßje övvernůmme. Dä Russ Allbery en de Houpsaach, un andere, donn en wigger betreuje un äntwekkelle, un als en Räfferänz-Emplemäntazjohn för et Network News Transfer Protocol NNTP flääje. De ISC hälld_en och för Daun_ze_loude paraat. Hä eß unger en fräje Lizänz för Jehde ze hann, de besje shpezjälle ISC-Lizänz, di_j_en äänlesch Lizänz es, wi de BSD-Lizenz med zwäj Klauselle, jedenfalls_en Open-Source-Lizänz. Hä leuf op alle Unix-aatijje Süßteeme, allsů och met Linux un OS/X. Hä kritt un scheck de News tiräk fun un noh newsßöövere]], wam_mer se ennställd_un di_j_em dat Rääsch dozoh jevve.
Websigge
Saachjrupp:Informatik
Chaitén (Vulkan)
Dr Chaitén es önö 1122 m huhe Vulkahn ä Chile. Hä litt mä onjeväär 10 km van dr Ocht Chaitén vott.
Dä Vulkan es lang nett mi ussjebroche. Ät ka see, dat dat 400 Joohr her es. Jätt Jenaues weeß moch nett.
Ussbroch em Joohr 2008
Am 2. Mai 2008 hat öt dann op eemoll jeknallt un dä Vulkan es ussjebroche. Ön riisije Wolk us Eisch es bes zo 20 km huch en d Looht jedraare woode. Di Explosiun volchde önö Hoof Ärdbebe. En d Jäjend wood dr Notstand ussjeroffe. Övver 3000 Lüüh woode ä Secherheed jebraat.
Di Eisch van dr Chaitén vloch bes no Arjentinie.
Chaitén (Oot)
miniatur|left|Dr klenge Ocht Chaitén Chaitén es ö kleng Örtche van em Joohr 2003 onjeväär 3000 Äwohner. Öt litt em Süde va Chile.
Chaitén (Vulkan)
Websiije
Saachjrupp:Vulkahn Saachjrupp:Südamerika Saachjrupp:Berch
Chaitén (Oot)
Wä Chaitén op d Kaat söckt, dä moss onjeväär 200 Kilometer em Süüde va Puerto Montt kikke.
En d Nööde va Chaitén vängt moch ö paar Vulkane. Dr Chaitén hat dörch singe Ussbroch em Mai 2008 va sich rede jemaat.
Risch send d Lüüh ä Chaitén nett. S lääve van dr Veschvang und van d paar Turiste, di sisch d schünn Jäjend akikke komme.
Websiije
Saachjrupp:Stadt en Südamerika
Quallmann
miniatur|Quallmann Dä Quallmann (in manche Dialäkk och Quellmann) ėßß en Ääpel, den ma mėd dä Schaale gekoch hätt. Wann ma de Ääpel esuch koch verliere se nit_esuh_vill Jeschmack unn Fitamiine wi wenn ma de Schaal vorm Kooche aavtreck.
So, wann da Quallmann fäädisch ėßß, da duurt esuh 20-30 Minute, doot ma heijß op dä Desch unn dann weed dä Schaale aavjetreck. Doföör nemmt ma jään en dreizackijet Jäffelscher, weijl domet dä Quallmann weniijer leijsh zermaatsch. Ma kann och de Schaale mėd esse, vür allem wann_se noh jung senn.
Dobeij jitt_et Klatschkies en masse, Butter, oder Leinöl, oder Häring. Oder ma laat dä Quallmann kaal wedde un dann ka_ma Ääpelschloot druss maache oder lecker Heringsschloot.
Saachjrupp:För ze Esse
Rheinisches Grundgesetz
Rheinisches Grundgesetz op Krieewelsch
Artikel 1 '''Et es, wie et es. Artikel 2 '''Et kütt, wie et kütt Artikel 3 '''Et hät noch ömmer joot jejange Artikel 4 '''Nie es nix – on ömmer es jett! Artikel 5 '''Kenne w’r net, bruuke w’r net, fot doemöt! Artikel 6 '''Wat soll dä Quatsch?! Artikel 7 '''Doe küess jooe jedder kuome … Artikel 8 '''Dat häbbe w’r noch nie suo jemäkt! Artikel 9 '''Alles könne kann’r kinne! Artikel 10 '''Lot mar luope …
Loor och heh
Saachjrupp:Rhingland
Islam ä Neuseeland
Dr Islam ä Neuseeland bösteehd mä us winnije Lüüh.
D ischde Moslems woore Immis us China un koome en d 70er Joohre van öt 19. Joohrhondöt. Ö paar stammde och us Indije övv wöre us Albanie un Jugoslawie vottjelaufe. Ä Neuseeland koome di tösche 1900 un 1960 a. Ävver och en d 1990er Joohre betroone wärm welche Neuseelands Boom.
D ischde Orjanisatiun van Lüüh, di dr Islam ajehoote woch d Muslem Jemeenschaf va Neuseeland, di em Joohr 1950 en d Stadt Auckland jejründ wood. 9 Joohr spiir bouwde s öt ischde relijüse Huuß, 1970 ön Moschee. Konstrueerd hat di Abdul Salaam Drake, dä ä Neuseeland jeboore woode woch.
D Federation of Islamic Associations of New Zealand woch d ischde Orjanisatiun von dr Islam, die ä janz Neuseeland jeschötzt wood. Hörö Präsident woch Mazhar Krasniqi, dä us öt Kosovo stammde. 2003 wood hä vöör si Wärk jöiird.
Ön anger Orjanisatiun, d Muslim Association of Canterbury bouwde tösche 1984 un 1985 d ischde Moschee op d Südinsel va Neuseeland op
Hüü jid öt onjevöör 46.149 Moslems op Neuseeland (2013).
Jätt z läse
Saachjrupp:Islam Saachjrupp:Neuseeland
Joohr 1991
Kulltuur
Öt Museum Zenkhötter Hoff maad op.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Wikkitex
Wikkitex nännt mer en ennem Wikki dat Forrmaat fun däm Qwälltäx fun de Sigge un der Qwëlltëx selləfß. Wann en Sigg_em Wikki aanjezëijsh weed, als_en Sigg_en_dä Wëpßaijt, dann süüht mer nit dä Wikkitäx, sönndon dat html, wat de Wikki_ßoffwäer druß määt. <div style="float:right; clear:right; width:45%; max-width:45em; margin:1ex 0 1ex 1em; border:1px solid gray; padding:0.5ex; background-color:white"> <div style="margin:0; border:1px solid #333333; padding:1ex 1em; background-color:#eeeeee; font-style:monspace"> E Bëijshpell förr_enne Wikkitëx. Koot jesaad_eß dä Wikkitäx süühd_onjefäär_esu simpel uß, wi_j_e_Shtök Papier med de Schriifmaschin jeschrevve. Dojääje süüd_en Wäpsigk iihr_esu uß, wi_j_e Booch med ongerscheedlijje Tüppe fun Schreffte, on Belldscher, un esu_n Schöönhëijte. Di shtonn zwa em Wikkitëx med dren, ävver als Kloortëxt_Kommandoß, un nit ußßjefööhrt, wi en_de Wëbsigk.
Kommandoß em Wikkitëx
De ongerscheedlijje Wikkis — jenoujenomme dänne ier ßoffwäer — hann_e beßßje ongerscheedlijje Kommandos för_en_de Wikkitëx. E paa Bëijshpell för tüppėsche Kommandß, di_de_miihßte kėnne donn, senn di_hee:
Elisa Bonaparte
miniatur|150px|left|Elise Bonaparte Élisa Bonaparte wood am 3. Januar 1771 ä Ajaccio op d Insel Korsika jeboore un storv am 7. Aujust 1820 en d italiänische Stadt St. Andrea bei Triest.
Elisa, di met volle Naam  Maria Anna Elisa Buonaparte hosch, woch d äldste Schwester va Napoléon Bonaparte, di övverläävde.
Elisa wood am 1. Mai 1797 d Vrau va Félix Baciocchi, önö korsische Aristokrat, va däm Elisa sisch ävver spiir trennde, em Joohr 1805 d Prinzessin va Piombino un Lucca, 4 Joohr spiidr Jruußherzogin van d Toskana wood.
Bonaparte,Elisa
Mildred va Minster
Mildred va Minster † 13. Juli 734 weed en d Bösch och Mildrith öff Mildryth jenannt. Sö es ön änglische Hellije.
Hör Lääve
Mildred, hör Jeburtsdatum es net bekannt, woch d Dootr van Könnig Merowald va Magonset un d Prenzessin Ermenburga von Kent. Mo nämmt a, dat sei en d zweide Hälfde van öt Sövvende Jahrhondöt jeboore wood.
Dat Kluster va Minster hodde d Äldere va höör op d Insel Thanet ä Kent jöjrünt. Mildred wood Nonn en dat Kluster, hör Mamm woch do d Abtissin. Em Joohr 735 övvernomm Mildred dat Amt.
Mildred storv am 13. Juli 734 un hör Reliquiö woode övver 300 Joohr en öt Kluster opbewahrt, spiir no Canterbury jebraat, wo sö irjendwann kapott öff vorloore jänge. Dr Jeburtsdach va Mildred, dr 13.7. es en d katholische Kerch dr Jedänkdach va Mildred va Minster.
Pauline Bonaparte
Pauline Bonaparte (* 20. Oktober 1780; † 9. Juni 1825 ä Florenz, Italie) woch ön Schwester va Napoléon Bonaparte.
Met 13 Joohr woch Pauline jezwonge, met hör Mamm un hör Jeschwistere no Frankreich zo jo. Pauline hirode dr Jeneral Charles Leclerc d'Ostin. Di zwei jänge no Haiti, öm önö Sklavenopstand neer z schlaare. Charles wood siihr krank un storv a Jelbfieber.
Met 44 Joohr storv Pauline Bonapart a Krebs. Seij wood in d Jruft van d Famelisch Borghese begraave.
Oberbergische Volkszeitung
De Oberbergische Volkszeitung — affjekööz OVZ — iss_en Dareß Zëijdong föer der Bovverberjesche Kriiß. Se eß och de Lokalußjoov fun de Kölnische Rundschau för_t Bovverberjesche. De Houp_Redaxjohn fun de Bovverberjesche Follks_Zëijdong sez en Jummersbach, un se hann norr_en Uuße_Redaxjohn en Waldbröl. Der Folaach sez en Kölle, dad_eß der Heinen-Verlag, dä_t, wie de Zëijdong, zig 1949 jitt. No jehööt dä Folaach, dä lang ëijeshtänndesch woohr, enzwesche dem DuMont Schauberg, dä och der Shtadtanzeijer un der Express määht. Dröm livvot de Bovverberjesche Follks_Zëijdong jez zig 2004 och Atikkelle för der Shtaddanzëijer övver_t Bovverbërrjesche, un der Shtaddanzëijer med singem Bovverbërjesche Aanzëijer hät këij Lokalredaxjohn mih.
Websigge
Saachjrupp:Ziidung
Ävangjellische Stadtkerch va Jever
miniatur|left|100px|Ävangjellische Stadtkerch va Jever D Ävangelische Stadtkerch va Jever jehüüd zo d Denge, di mo sisch als Tuurist va Friesland akikke moss. Sei steht op dr Kerchplei medde en d Altstadt.
Op dr ischte Bleck merkt moch, dat di Kerch en a paar Stilrischtungen jebout woode es: Modern, altjotisch un neujotisch valle direkt op. Dat litt doraa, dat d Kerch ö paar Moll aafjebrannt es: 1382, 1532, 1738 un 1959. Jeddes Moll wood d Kerch wärm neu opjebout, un zwar en di Art, di zo di Zitt modern woch. Jlöcklicherwiis hat dat Dengkmool va Edo-Wiemken di janze Femperei, dat heescht 2 Bränd, unbeschaad övverstange un bleed erhalde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Needersachse Saachjrupp:Kirch
Jermanische Sprooch
Die Jermanische Sprooch es en indojermanische Sproochfamile, die haupsäächlich en Noord- un Meddeleuropa, suwie Noordamerika jesproche weed. Sej bestonn höckzedach us velle Sprooche, onge angerem demm Dütsch, demm Änglisch un demm Nedderländisch.
Zojehüürije Sprooch
Höckzedach jehüürt en Vellzall van europäische Sprooche ze denne jermanische Familie. De Sprooche sin jeweils en kleenere Jruppe ongedeelt:
Jermanisch (15 Sprooche met ensjesamt 490 Millione Sprääche):
Martins Pooz
D Martins Pooz es ee va zwei noch erhalde Stadtpooze van d Stadt Cochem. Di Pooz hat och dr Naam Müüßjens Pooz. Jebouwd wood d Martins Pooz 1352 van dr Kurfürst Balduin.
Saachjrupp:Shtadtpooz
Boris Tadić
Boris Tadić (* 15. Januar 1958 ä Sarajevo) s önö serbische Politiker. Va 2004 a es hä dr Präsident va Serbie.
Sing Politik
Tadić es vorhiirod un dr Papp va 2 Kenger.
Tadić jelt als önö Vrönd va dr Beitrett zo d EU un d NATO. Hä well si Land reformiire un op önö westliche Standard brenge.
Tadić, d och dr Vörsetz en d Demokratische Partei va Serbie hat, studiirde ä Beljrad, troon 1990 sing Partei bei un wood 2004 dr Vörsetzende. Zwei Joohr vörher woch hä Menester vöör Telekommunikatiun en öt damalije Jugoslawie. Spiir wood hä Vorteilijungsminester va Serbie un Montenejro. Em Juli 2004 jewonn hä d Waale un wood zm Präsident jewäählt.
Beij d Waahle am 11. Mai 2008 jewonn hä em zweide Waahljang jäje Tomislav Nikolić.
Nahe Oste
miniatur|left|350px|Dr Nahe Oste Dr Nahe Osten es dat Jebiit, dat usserhalb va Europa öt vreuere Osmanische Reich ussmaade. Öt ömfasst d Länder van d Arabische Halvinsel un Israel. Mo es sisch net klöschtich, övv dr Iran dozo jehüdd.
Dr Bejreff Meddlere Oste weed döck vöör dr Nahe Oste jebrudd, weil dat d Övversetzung van dat Änglische Wood Middle East es. Dat stämmt ävver net ösu janz met dr Senn va hüü övverree, denn onger dr Meddlere Oste vorstänge d Ängländer dr Iran, Afjanistan, dr Kaukasus un öt Meddlere Asie. Kloor vassjelaad es dat alsu net.
Staate
Em Enkele ömfasst dr Nahe Oste d Länder Türkei, d Iran, d Irak, Kuweit, Bahrein, öt Oman, Saudi Arabie, Katar, d Vereenichte Arabische Emirate, dr Jemen, Israel, d palästinensische Jebiite (Jasa-Striif un öt Westjordanland), Jordanie, dr Libanon, Sürien, Züpern un Äjüpte.
Saachjrupp:Äädtkondt
Pullem
Pullem (amplisch: Pulheim) es en Schtadt em Rhingland.
Wo lischt dat?
Pullem, wie mir_et sache, lischt direk an Kölle dran. Wenne do Venlör Straat vum Ring küttst un us Kölle noh Westn rusfääß, dann isset de eeste Schtadt hingerm Autobahn-Ring.
Ööt un Veedelle
Bëij Pullem hüre ußßo dä Schtadt sellvo noch de Dörreper un Öötsche:
Websigge
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Berchem
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Bernhard Kohl
Bernhard Kohl (* 4. Januar 1982 ä Wien) es önö Radrännvaahrer us Österreich.
En d ischte Joohre va sing Kariäre als Beroffsvaahrer voohr hä vöör öt Tiim van d Telekom. 2007 un 2008 wäähßelde hä no öt Tiim va Jeroldstee. Föör öt Joohr 2009 ongerzeechnede Bernhard Kohl önö Vordrach beij dr beljische Rännstall Silence-Lotto.
Em Oktober 2008 joov ön französische Ziidung bkannt, dat s ä Kohls Blot beij d Tuur d Frongß Dopingmeddele jevonge hand.
Schlesch
Schlesch (op Huhdütsch kallt me van Schlich) es en Dörp en de Jemeende Langêweh, Krees Düre em Bondesland Noordrhing-Wässfaale.
Övve dat Dörp
Schlesch ligg en d'r Herrschaff Maroêd, zesamme met Jejch, Orrejejch, Doê, Kotzedörp on Ääks. Met onjefähr 2500 Enwonne es et och et jrößte Dörp van d'r ahle Häêschaff. Et ligg töüsche dä Ejfel on demm platte Land vanne Ääkser Lößplatt, die zer Jöllesch-Zöllesche Börde jehüürt.
Noam
Dä Noam van Schlesch kütt vamm ahlhuhdütsche Woêt füê Schlamm of Schlick on su woê dä Oêt em Meddelahle als Slige bekanngk (1309). Dôzo brängk me de Noam och met ene jewisse Johann van Sliche on ene Häê Reynart van Schlych en Vebengong.
Jescheschte
Den iêschte Nôhwies van Schlesch en de Jescheschtsböchelche fenge mer Aanfang van't 14. Joarhonget, woa ene Regger van Maroêd, dä Schäng van Slige en en Uêkond jenanngk weed. Ävve söns hüürt me net esu vell van demm Dörp.
Zer Zick van dä drießischjoarije Kreesch wodd Schlich ejnije Moale van ongescheedlesche Truppe övvefalle un jeplüngert.
Em Herres/Wänkte 1666/7 wodde Schlich on Maroêd vam schwaatze Duud, d'r Päss, heemjesöök, wôbej ene Jrußdeel van de Enwonneschaff om et Lävve jekumme es. Dröm hätt me hengenoah met Spendejelder en Klock jehollt, de och höck noh en dä Donates-Kapell ze bewongere es.
1799 zällte dä Ort onjefähr 320 Enwonne, van denne de meeschte katholisch woêre.
Nôhem Zweide Weltkreesch wodde Schlesch on Doê zo een nöüe Jemeende zesammejeleesch. 1984 jinge de zwei Dörper dann en de Jemeende Langêweh op.
Trivia
De Schlesche weede van de Löü uss angere Dörper och "Waggese" jenangk. En Wagges es em Dürener Platt ävve och en Woêd füê ene jrobe Käêl odde ene jruße Stein.
Verwies
Saachjrupp:Segg op Dürener Platt Saachjrupp:Krees Düre Saachjrupp:Jemeende Langerwehe
Kupferhoff Ruusedahl
miniatur|left|Kupferhoff Ruusedahl Dr Kupferhoff Ruusedahl, da op Huchdütsch Rosenthal vängt moch zämlisch jenau en d Medde va Stolbersch. Hä litt an d Rothuusstrooß en önö klenge Park nävver d Stadthall.
D Hoof Ruusedahl wood em Joohr 1724 jeboud. Dr Opdrach koom va Kupfermeester Lennad Schleicher, enne va d bekanndste Kupfermeester, di Stolbersch hott. Baumeester woch Rilmann Roland us Mönster.
Roland sollt met d Kupferhoff suu jät richtig jruußes op d Bee ställe, womet dr Lennard ajävve kutt. Op dä Plei vöör d Kupferhoff stäng d Fabrike, die, so kutt moch en ald Ongerlaare nokikke, wiss jestreche woore.
Ruusedahl wooch en d leitzte Joohre zämlich vorvalle, wood 2006 verkoovt un wärm ä Ordnung jebraat. Hä es hüü änä van d schünnste Kupferhöff, di öt ä Stolbersch jitt.
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Ruusedahl
Edo Wiemken-Denkmal
miniatur|left|Dr Edo Wiemke dr Jöngere si Denkmool ä Jever Edo Wiemken dr Äldere storv em Joohr 1415. Wann hä jeboore wood, dat es nett bekannt. 1350 schaffde hä öt als ischde Häuptling, di 3 Jäjende Wangerland, Östringen un Rüstringen onger änä Hott z brenge. Öm dat sescher z maache, befästichte hä Jever.
Rheinland-Pfalz
Rhingland-Pallz es_e Bundesland em Södweste vun Dütschland, dat am 18. Mai 1947 jebilt es wudde.
Et jrenz aan de Länder Bade-Wöötebersch, Heßße, Noodrhing-Wäßßfaale, un et Saarland, un aan de Länder Beljie, Luxembursh un Frankrish
Edo Wiemken-Denkmal
Websigge:
Saachjrupp:Dengkmool Saachjrupp:Needersachse
Rheinland-Pfalz
Saachjrupp:Bundesland (Dütschland)
Rur
D Rur es önö Floßß, dä dörch di 3 Länder Bäljö, Holland un Dütschland läuft. Van d Quell bes no d Mündung bei Roermond es d Rur 170 Kilometer lang.
Zom Ongerscheed van dä Floßß met derselbe Naam em Ruhrjebiit hat d Rur, di us de Eefel kütt, kee „h“ en dr Naam. Völl Lüü saahre och doraa d Eefel-Rur. Ävver mo moss bedänke, dat sisch d Naam isch öm 1900 va Ruhr no Rur ändernde. Ö paar Örtcher draare in dr Naam emmer noch dat „h“. Dozo jehüüre Einruhr un Erkensruhr.
Wii läuft d Rur?
D Quell van d Rur es op d beljische Sii van öt Venn bei Sourbrodt, ävver at no onjeväär 15 Kilometer läuft se övver d Jrenz un kütt no Monschau. 25 Kilometer wiir weed dat Wasser en dr Rursee, dr zweitjrützte Stausee va Dütschland jesammelt. Zo d Stauseen jehüüre d Oleftalsperre, dr Urftstausee, d Rurtalsperre und dr See va Obermaubach.
Dat Rurwasser läuft dann dörch d Städteregiun Oche, Düüre un Heinsberch. Donoo vorlässt öt Dütschland un läuft ä Roermond en d Maas.
Op d Sträck van d Quell bes Roermond hat dat Wasser önö Höhenongerscheed va 630 Meter hänger sisch. D Mäng a Wasser steecht, watt dora litt, dat d Urft, d Inde un d Wurm Wasser in d Rur brenge.
Op sing 170 Kilometer passeert d Rur d Städte
Weblinks
Saachjrupp:Floss
Graacher Pooz
D Graacher Pooz es d enzije noch erhalde Stadtpooz ä Bernkastel-Kues. D Pooz wood zsamme met d Stadtmuur em Joohr 1300 jebouwd. Damols woch öt ee va 8 Pooze, di d Schotzmuur dörchbroch. D Graacher Pooz sescherde dr Zojang no Norde aav.
Janz am Aavang soch di Pooz angisch uss. Önö huhe Turm ziirde dat Jebäude, ävver dä wood van dr französische Jeneral Montalt kapott jesprängt. Dat woch 1689. Dono wood ömjebouwd. 1724 maade s us di Pooz ö Jevängnis. Spiir entstäng he ö Heim vöör Obdachluse.
Norderney
Norderney es änn van d sövve Ostfriesische Insele un jehüüd zom Kreijs Aurich. Zösätzlisch es Norderney och ön Stadt, di op d Insel litt. Norderney hat unjeväär 6,200 Äwohner. Met öt Boot kütt moch va d Norddeich Mole in ön joo Stond op d Insel. D nöödste Nobberinsele send Baltrum un Juist.
Scheevhött
miniatur|left|Scheevhött Scheevhött, dat jo amptlich Schevenhütte heecht, es seijd 1972 ö Stadtdeel van Stolbersch un jehüüd zom Kreijs Oche. Dr nächste Ort es Gressenich zo dem öt vreuer ön Zitt jehood. Hamisch un Jürzenisch jehüüre op Dürener Sii zo d Nobbere. 788 Lüü wonde Ängs 2005 än dr Ort.
Graacher Pooz
1985 besserde sisch di Situatiun wärm. D Kolping-Famelisch maade ö Heimatmuseum us d barokke Bouw. Em Joohr 2002 satz mo sujar wärm hölzerne Törvleuele en di Pooz en.
Scheevhött
D Laach
Scheevhött litt em Tal van dr Baach Wehe, dä a paar Kilometer dovöör us d Wehebachtalsperr kütt. Dr Ort litt bo janz em Bösch, watt öm vöör völl Lüü asu schünn maat un zm Spazeere älaant.
Norderney
Norderney es 15 Kilometer lang un an d breedste Stell 2,5 Kilometer breed.
Scheevhött
Wi dat asu woch?
Ä Scheevhött hat moch at us d Iiserzitt Denge jevonge ävver och d Römer hand jeläävt. Övvend us di Zitt woode damals bei dr Bau van d Talsperr nojewesse.
Norderney
Vöör völl Tuuriste es dr 14 Kilometer lange Sandstrand dr Jrond, op d Insel z komme. D Süden und dr Oste va Norderney jehüüre zom „Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer“.
Scheevhött
Wi dat asu woch?
En ö Schriive vam 28. Oktober 1525 weed ö itschte Moll jeschrävve, dat ä Scheevhött ön Iiserhött steht. Dr Naam hat sich a paar Moll jeändert un es isch seit d Medde van öt 18. Jahrhondöt so wi öt jetzt es. Ängst 19. Jahrhondöt jäng öt Höttewerk ä Scheevhött z Äng. Dat looch doraa, da töt Holz usjäng un öt Transporteere van öt Iiser z düür woch. 1888/89 kräät Scheevhött ön eeje Kersch, St. Josef. Di hat ön Kapell us öt Joohr 1699 ersatze.
Websigge
Saachjrupp:Veedel vun Stolbersch
Norderney
Wie Norderney entstäng
Norderney entstäng isch em 16. Jahrhondöt. Öt weed ajenomme, dat em Joohr 1362 d Insel Buise, di an di Stell looch, bei ön Flut ussöree broch. Ee Deel, d Insel Buise, wood immer kleener un löösde sich irjendwann janz op. Zo d selbe Zitt wochs dä zweide Deel Insel, die spiier Norderney wood. 1550 tauchte dr Naam öt ischte Moll als „Norder neye Oog“ än d Bösch op.
Am Aavang läävde d Lüü op d Insel van öt Vange va Vesche, spiier koom d Scheffvaart dozo. Hüü kütt önö Hoof Jeld durch d Tuuriste op d Insel. At 1797 wood Norderney ö Heilbad un va 1946 a es Norderney och ön eeje Stadt.
Wä op d Insel well
Wä mät öt Auto op d Insel vaare well, dä ka dat do, moss öt ävver op Parkplätz aafstelle. Völl Deele van d Insel dörfe mä z Voss betroone wääde. Selvs Vaahrrähr send vorboohne. Heezo jehüüre d Naturschutzjebiite op d Ostsii. Wä jenoch Knöpp hat, da kann och met dr Fliejer op Norderney lande. D Landebahn es 1,000 Meter lang.
Jott z wesse
Op Norderney jitt öt d „Badeziidung“. Dat es d kleenste sälvständije Ziidung va Dütschland. Öt jitt och önö eeje Radiosender, dä Radio SWS (Sturmwellesende) heecht.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stadt en Niedersachsen
Bornheim
miniatur|100px|left|Bornem-Roesberg Bornheim (och Bonnem) is en Stadt im Vürgebirch met 50 000 Inwohner.
Saachjrupp:Stadt am Rhing Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Dürener Platt
De ripoaresch Sproach, die me en Düre kallt, weed Dürener Platt jenanngk. Me sprääch et och in de Dörper, die öm d'r Stadt eröm ligge, waal imme met jewisse Ongescheede.
Jenetiv
Zem Bejspell: "Das ist Josefs Pfeife." = "Dat es die Pief vamm Jupp."
Me kann ävve och dä Dativ met de Personalpronome vebenge, dann sitt dat nämlisch esu us: "Dat es dem Jupp senge Pief."
Dat heesch ävve natürlesch net, dat dä Jennetiv janz uss'r Sproach verschwonge es, me kann et o.a. nauch en Spreechwoête fenge, su z. B.: "Allemanns Fröngk es jedermanns Jeck."
Personalpronome
De Personalpronome em Dürener Platt ongescheede sich en bitzje van de angere ripoarisch Dialekte, wie z. B. demm Kölsch.
Possesivpronome
Wat die Possesivpronome anjeht, sitt dat em Dürener Platt esu us:
Jeschläêt un Artikel
Dat Jeschläêt un dä doazo jehüürije Artikel jitt et och im Dürener Platt: dä (der), die un dat/et (das). Ävve em Dürener Platt jitt et eenije Wöête, van denne dat Jeschläêt en bitzje angesch als wie em Huhdütsche es. Em Foljende sitt iêh eenmoal eenije Bejspelle doafüê:
"Dieser Mann dort ist ein guter Kerl" ---> "Dä Mann doa es ene jode Käêl"
"Diese Tasche sieht gut aus" ---> "Die Teisch hee sitt jod us"
Unbestemmtes Jeschläêtswoêt
Die onbestemmte Jeschläêtswoête lauten em Dürener Platt esu:
Zo de Dürener Jrammatik jitt et natürlisch noh vell ze verzälle, ävver belasse mer et füê't iêzte bej de bovvere Punkte.
Bejspelle
En Düre jitt et noh eenije Löck, die op iêh Mottesproach senge un schrieve, su z. B. dä Josef Schregel un dä Josef Heinrichs, die vell op Dürener Platt jedichtet hann. Hee moal e Bejspell:
"Herres, Wenkte, Fröjoêh, Somme - Joêhre jonn, on Joêhre komme. De Zegg veflüch, on ieh me't weeß, es att zo End der Läêvenskrees."
-Josef Heinrichs.
Verwies
Saachjrupp:Sprooch vum Rhing Saachjrupp:Krees Düre Saachjrupp:Segg op Dürener Platt Saachjrupp:Düre
Thor
Dä Thor odde och Donar es ene Jott en d'r jermaansch Mytholojie, woa hä als Donnejott bekanngk es. Hä es demm bövveschte Jöttefatte Odin on d'r Jöttesch Jörd iêh Sunn on woê en alle jermaansche Volêke bekanngk.
Noam on Etymolojie
Demm Thor senge Noam kütt vamm Woêt füê Donne on hätt en de ongescheedlesche jermaansche Sprooche eenije Noame: Su heesch he em Ahlsässesch Thunaer, em Ahlängelsch þunor, em Ahlhuhdütsch Donar, em Ahlneddelängsch Donre on em Ahlnordsch þunrar. Doaruss kumme de Sproochweßßeschaffler op et uêjermanesch Woêt *þunaraz. Senge Noam fengk sech zodemm och en d'r Noam vamm Donnesdaach wedde (vejlich et met de ängl. thursday, dänesch on schwedesch torsdag)
Dä Hammel
Höggzedaach es d'r Mjönir en jäêjesenn Schmuckstöck bej jermaansche Nöüheede on Fans vamm Metal.
En Europa es d'r Thor net dä eenzeje Donnejott met su en Aat van Waff, och z. B. dä Perun van d'r slaavsch Mytholojie hätt su e Deng.
Jeeße
Dä Thor hätt zom rejse ene Waage, dä van zwej Jeeße jetreck weed. De beede Diêche heesche Tanngrisnir on Tanngnjóstr.
Famillisch
En de ahlnordsch Lejende uss d'r Edda, hätt d'r Thor och en Fromminsch, dat op de Noam Sif hüürt. Zesamme hätt dat Paar en Doête, dat Thrudr. Ussedämm hätt d'r Thor noh zwei Sünne met d'r Jarnsaxa: Magni on Modi.
Anschlääch va Jaipur am 13. Mai 2008
Am 13. Mai 2008 komm öt zo 7 Anschlääch en 12 Minütte ä Jaipur, d Hauptstadt van dr indische Staat Rajastan. Dobeij koome 67 Mänsche öm öt Lääve. Övver 200 woode, zm Deel schwoch vorletzt. Kenn Jrupp hat sisch zo di Anschlääch bökannd. Jeknalld hat öt an dr Badi Choupar, d Polissestatiun Manak Chowk, en d Johari un Tripolia Äkoovsstrooße. 2 angere jänge än d Jäjend va Choti Choupar un Kotwali huch.
Öt weed vormuut, da tön Orjanisatiun us Bangladesch, d „Aktiun vöör dr Islamische Jihad“ dohänger stecht.
Thor
Em Ragnarök
Wenn de Weltongejang kütt, moêt dä Jott jäje de baschtije Midjardschlang kämpe, woabej de zwej een ömbrenge.
Anschlääch va Jaipur am 13. Mai 2008
D indische Rejiirung reev zr Rauh op und weed d Anschlääch wiir ongersökke.
Thor
Literatur
Saachjrupp:Jermanesche Jott Saachjrupp:Jott Saachjrupp:Segg op Dürener Platt
Anschlääch va Jaipur am 13. Mai 2008
Websiije
Saachjrupp:Indie Saachjrupp:Anschlaach Saachjrupp:Massaker
Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008
Wi öt avong
D ischte Anzeechen woore em Joohr 2007 en d USA z erkänne. Kapotte Firme, lääch Portmonees beij völl Lüüh un hoofewiiß Hüüser, di z vorkoofe wore, ävver kenne Kööfr vonge. Watt z iisch mä no ön Engenheet van d Amerikaner ussooh, wood schlämmer un schlämmer. Banke waggelde, woode vöör önö Appel un ö Ei vorkooft. Beij ö paar fluppde dat ävver net mi. S jänge kapott. Döck moot dr Staat äjriife un Jeld pompe.
Ä Dütschland
Ä Dütschland erwischde öt z ischt d IKB Bank un d SachsenLB. Milliarde Euro woode do en dr Sand jesatze. Ävver och d BayernLB un d WestLB schreev ruh Zahle en d Bösch. Em September 2008 troff öt d Hüpo Riöl Esteit. 35 Milliarde Euro woore nüdisch, damet do dö Döör net zo veel.
Am 13. Oktober 2008 maad dr Staat Dütschland 480 Mrd. Euro locker, öm wärm Vortraue en dr Maat z brenge. D Börse schinge dat z begrösse.
D USA
D USA trefft öt besongisch häll. Hoofewiiß mache Banke zo. Hüpotekebanke trefft öt am schlemmste. Name wi IndyMac övv Lehmann Brothers jönnt dörch d Presse. Dat Rad driint sischer flötter un flötter. Dr Staat vorsöckt dörch 700 Mrd. Dollar dr Maat z stabiliseere. Ävver dat fluppt net ösu, denn dat janze vällt en d Zitt van d Waahle tösche John McCain un Barak Obama.
Usswirkunge
Öv sisch un wann d Banke sisch wärm erholle, es schwoch z saare ävver öt schingt sescher z see, dat Usswirkunge op d Weetschaft entstoh wääde. D Autoindustri hat at d ischte Kurzarbeed un sescher weed öt net dobeij bliive.
Websiije
Saachjrupp:Politik Saachjrupp:Weetschaff
Siegfried & Roy
Siegfried Tyron Fischbacher (* 13. Juuni 1939 ä Rosenheim, Germany) & Uwe Ludwig "Roy" Horn (* 3. Oktoober 1944 ä Nordenham, Germany; † 8. Meij 2020 ä Las Vegas, Nevada) waren ein Duo deutsch-amerikanischer Zauberer und Entertainer, die vor allem für ihre Auftritte mit weißen Löwen und weißen Tigern bekannt waren.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann
Lucien Bonaparte
Lucien Bonaparte (* 21. Määz 1775 ä Ajaccio op Korsika; † 29. Juni 1840 ä Viterbo, Italie) hosch ejentlich Luciano Buonaparte. Hä woch dr Brooch van Napoléon Bonaparte.
Sii Lääve
Lucien wood ä Frankreich usjebeld. Als hä no Ajaccio zöröckkoom, ongerstötzte hä d Jakobiner un wood änä van döörö Chefs. Hä jäng ösu witt, dat hä suujaar singe Vöörnaam va Lucien ä Brutus ändörde.
Do hä Robespierre ongerstötzte, koom Lucien am 27. Juli 1794 än öt Jevängnis. Bo hödde se häm jököppt, ävver met d Hölp va Napoléon bleed öm dat erspaart.
1803 hiirode hä ö zweide Moll, desmoll Alexandrine de Bleschamp. Met hör kräät hä 10 Kenger.
Als hä met Napoléon Krach kräät, jäng Lucien no Italie, hott sich ävver en dr Kopp jesatze, no Amärika z joo. Dobei wood hä ävver van d Ängländer jevange jenomme un läävde bes 1814 ä Worcestershire. Vreijelosse, kömmerde sisch dr Papst öm häm un maade Lucien zm Prince de Canino.
Lucien ongerstütze Napoléon em Joohr 1815 bei öt Reisch van d Hondöt Daach. No Waterloo wood hä va dr Könnig va Sardinie vassjenomme un koom isch wärm met d Hölp van Papst Pius VII. vrei. Lucien wood us Frankreich vorbannt un bleed dr Rest va sii Lääve ä Italie. Hä storv am 29. Juni 1840.
Websigge
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker Saachjrupp:Historie
10. Novemmber
Dä zeente Novemmber.
BayernLB
miniatur|left|D Zentrale van d BayernLB D BayernLB es ön Jruußbank met Setz ä Münche. S es d Zentralbank vöör dr Staat Bayere.
Di en d janze Wält tätije Bank jehüüd zo d jrützte Banken va Dütschland. Eejedömmer van d Bank es ön Holding, di dr Staat Bayere un önnö Bankevorbond jehüüd.
Websiije
Saachjrupp:Bank Saachjrupp:Bayern
SachsenLB
D Sachsen LB, di och Landesbank Sachsen heecht, es ön Landesbank un had dr Setz ä Leipzich.
Seijt Oktober 2007 es d Bank ön AG. Jejründ nö öt Äng van d DDR entstäng di Bank em Joohr 1992 un wood 2002 hondötprozentije Doohtr van d LB Bade Würtemberch. Dat bedüüde ävver am 1. April 2008 öt Äng van d Bank. Di wood dann LB Bade Würtemberch.
Op Jrond van dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 had d Bank völl Jeld vorloore.
Websiije
Saachjrupp:Bank
IKB Bank
miniatur|left|200px|D IKB Bank ä [[München|Münche]] D IKB Bank, di och IKB Deutsche Industriebank AG es ön Jruußbank, di sisch dorop spezialiseert had, Firme Jeld z pompe. Dr Setz van d Bank es Düsseldorp.
Met övver 22 Mrd. Euro en d Bilanze un 1400 Lüüh, di sisch vöör d Bank krom lääje, jehüüd s zo d gruuße.
Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 kuut d Bank op eemol net mit zaahle un hött zomaache mösse. Ävver d KfW-Banke hand Jeld zojeschooße su dat dat Jeschäft flott wärm leef.
Öt es jeplant, dat d Lone Star Funds Investmöntjesellschaft sisch met övver 90 % bei d IKB äkooft.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Bank
Burch Trutzeltz
Burch Trutzeltz es ön Ruin en d Eefel. Se steeht op önö klenge Hövvel nävver Burch Eltz en d Nööhde van dr Ocht Moselkern an d Mosel.
An d vreuere Burch send mä noch ö paar vorvalle Muure övverich ävver mo kann sisch noch vörstelle, dat dä klenge Hoof Keie öns ön Burch woch. Dr Burchturm es noch jott z erkenne.
Wi d Burch entstäng
Kurfürst Balduin woohl singe Äfluss va si Triir no Koblenz usdeehne. Dozo vorsooht hä net mä en d Eltzer Feehde d Burch Eltz z övvernämme, hä probeerde och, dörch dr Bouw van ön Belajerungsburch, d Burch Trutzeltz, singe Jechner kläng z kriie. En d köttste Zitt wood s jebouwd. Meestens holpe d Buure us d Jäjend dobeij.
Van d Burch uss wood Burch Eltz met Keie beschooße. Kattapulte hodde s op Burch Trutzeltz.
Balduin va Luxemburch
miniatur|left|Balduin va Luxemburch op dr Balduinsbrunne ä [[Trier|Triir]] Balduin va Luxemburch och Balduin va Triir (* öm 1285 ä Luxemburch; † 21. Januar 1354 ä Triir) koom us öt Jöschlecht van d Luxemburjer. Hä woch tösche 1307 un 1354 Ärzbischoff va Triir un och noch Kurfürst va Triir. Zosätzlich woch hä och noch dr Adminestrator van d Bistümer Worms un Speier.
Burch Trutzeltz
Wi d Burch entstäng
1336 schaffde d Hääre van Burch Eltz öt ävver dörch Vorhandlonge d Kniiß us d Wält z schaffe. D Burch vorloor hör Roll un vorveel. 1543 stäng at en d Bösch, dat d Burch ön Ruin es.
IndyMac
D IndyMac Bank steeht vöör „Independent National Mortgage Corporation“ woch d jrützte Spar- un Darleehnskass en dr Raum va Los Angeles. Jlichzittich woch IndyMac och dr sövvent jrützte Finanzeerer va Hüpotete en d USA.
Balduin va Luxemburch
Döheem schaffde hä öt, Kurtriir dörch dr Vorbund va Triir un Koblenz ön jruuße Bedüung z jävve. Öm dat z schaffe, leet hä d Burch Trutzeltz, Burch Baldenau un d Burch Balduinseck bouwe.
IndyMac
Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 jäng di Bank kapott. Dr Staat moot äjriife su dat winnichstens d Konde met Sparälare bes zo 100,000 $ net lääch usjänge.
Balduin va Luxemburch
Sälvs vöör Kresch schräckde hä net zröck. So belajernde sing Soldate en d Eltzer Feehde d Burch Eltz. Ävver sujätt fluppde net emmer, wie dr Ussjang van d Jrenzauer Feehde zeecht.
IndyMac
Saachjrupp:Bank Saachjrupp:USA
Balduin va Luxemburch
Balduin storv am 21. Januar 1354.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Bischof
WestLB
D WestLB es ön Aktiejesellschaf met Setz ä Düsseldorp un Mönster ä Westfale. S jehüüd zu d jrützte Banke ä Dütschland.
Dürch Fusiun us van d Rheinische Jirozentrale un d Provinzialbank suwi d Landesbank vöör Westfalens Jirozentrale entstäng s am 1. Januar 1969. Völl anger Büros op d Wält koome em Laufe van d Joohre dozo.
Öt Land NRW jehüüre d meetste Andeele van di Aktiejesellschaf.
Rieswaffel
En Rieswaffel eß jet för ze Eßße. Rieswaffele wääde uß Ries jemaat un kumme in Schieve. Se sin ene Zenntimeeter huh un quer rövver jemesse sinn_et unjeväär nüng. Weeje dunn se faßß nix. So 6½ Jramm röm.
Dovüür kannß_de se, met un oone Zokker, met un oone Sallz, met un oone Sesam, met un oone Kackau odder Schokelaad drin han. En der Houpsach isset ävver einfach Puffriis.
Krißß_e em Biolaade un em Reformhuus ävver jeede beßßere Suppermaat hät hück och e paa_Riißwaffele zwesche dämm Knäckebrud un däm Nullbruud shtonn.
Saachjrupp:För ze Esse
Musée d'Orsay
left|miniatur|300px Orsay es ö Musejum ä Paris. Öt heechd jenou jenomme Musée d'Orsay. Opjemaad wood dat Museum em Joohr 1986. Öt ömfassd 57.400 m². Em Joohr 2007 besoote öt 3 200 000 Lüüh.
Tuvalu
Dr Naam
Övversatze heecht Tuvalu ösu völl wi „Aach Insele“. Dat bedüüt, dat aach Insele bewonnt woore. Hü z Daachs send dat ävver at 9. Enn koom dozo als öt op di 8 z voll wood.
Musée d'Orsay
Jätt kikke un z lääse
Saachjrupp:Musejum Saachjrupp:Paris Saachjrupp:Frankreich
Tuvalu
Jät övver d Jeografi va Tuvalu
Tuvalu hat mä ön Jrüüde va 26 km². D hüxde Ställ van öt Land es mä 3 –5 Metr övver öt Wasser. Dat bedüüd, dat Tuvalu, wenn dr Meeresspeiel astecht, vorsuffe weed. Dat maad Tuvalu önö Hoov Kopping.
Wi öt wood watt öt es
D ischte Europäer koome 1567/68 us Spanie no Tuvalu. Ävver komm äne hat völl övver di paar Bröckcher medde em Pazifik nojedaat. 1819 joov dr Amerikaner Peyster d Insel Funafuti dr Naam Ällis Ailänd. A Bord va si Scheff woch önö Hoof Pröll va önö Edward Ällis. Doruss wood dr Naam va d janze Jruppe va Insele.
1877 noome d Ängländer va Tuvalu Besetz un maade dat kleng Land zo önö Deel van dr Kommon Welß, wat ösu voll wi Jemeinwoohl heecht. 1915 wood Tuvalu ön änglische Kolonie.
Em Zweide Weltkresch kämpfde d Amerikaner, d Japaner un d Ängländer op Tuvalu.
Em Joohr 2000 troon Tuvalu d UN beij.
D enkele Insele
Tuvalu bösteeht us d Insele Funafuti, Nanumea, Nui, Nukufetau, Nukulaelae, Vaitupu, Nanumanga, Nuilakita un Niutao. Em Joohr 2002 had moch d Lüüh op di Insele öns jezallt. Mo koom op 9651. Wä sisch op di Insele ömkikkt, dä ställt vass, dat do meetstens Kokospalme waaße, öt met öm d 30° C ärsch wärm es un öt tösche November un Februar völl räänt.
D Sproch
Wä op Tuvalu läävd, da solld Tuvaluisch övv Änglisch spräche. Äwanderer hand ävver och Samoisch un Kiribati jesproche.
D Politik
Tuvalu es ön Monarchi. Z saare hat Elisabet II. va Ängland. Dat Lizz es ävver ösu witt va Tuvalu vott, dat önö Juvernör an här Stell treent.
Chef an d Rejiirung es Apisai Ielemia, da am 14. Aujust 2006 jewäählt wood.
D Weetschahft
D meetste Lüüh op Tuvalu lääve als Buure övv als Vescher. Kokosnöss, Kopra un Banane wääde vorkloppt.
Dr Vorkeehr
Dat Land hat 8 Kilometer jeteerde Stroße. Tösche d Insele vaare Fähre. Op d Vluchhave va Funafuti land dreimoll d Wääch ö Vluchzeuch.
Websiije
Saachjrupp:Staat
Nina Mercedez
Nina wood zwar en d USA jeboore, hör Famelisch stammde ävver us Mexico. Sö vorzälld, dat sö als Mäddche schro jewäh woch un kenne no hör keck. Sö hod d Schüll häjeworpe un werkde ön Zitt an d Thek un och als Model vöör Bikinis suwi als Kalendermodel, wobeij sö dörch hör Bröss un hörö Liiv opveel.
Em Joohr 2006 wood Nina vöör dr AVN Award nomineerd un kräät va do a ön Reih va Usszeechnunge.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Rhingland
Fröher
De lenke Sigg vumm Rhing wood als eäztes vunn dä Römer besiddelt. Däswäjje sinn noch hück de mießte Städt im Rhingland up dä Sigg (en Ousnahm eßß Düsseldorf).
Dat Rhingland als zesamme jehüürendet Jebiet eßß eäz dorsch de Proiße jemaat woode. Noh däm Wiener Kongreß hänn se de aale Förstedömer, Jrafschafte unn all dä Drißß in en Rhingprovinz zesamme jedäut. Do hätt noh Bingen, Kleve unn Wetzlar zojehöört, äwwer im Jroße unn Janze eßß dat ad et Rhingland jewässe. Frööjer hät mer dä Bejreff „Rhingland“ esu jaa net jekannt, wi mier dä hügk hann.
Hück
Noh däm Zweijte Weldkrisch eßß dat Jebiet jedeild un de nöchtlijje zweij Drettelle med de Wääßfaale in en Land zesamme jesteck woode, un et süüdlijje Drettel met dä Pällzer. Dat hätt dä Rhingländer natürlisch nid_esuh jään jehatt. Et hätt äwwer nit jehulfe.
Fastelovend
Mansch Ëine süüd_et Rhingland alß dė Jääjend, woh de Minsche aam Rhing laanß un räähs_on_lingx drömm_erröm der Faa0teleer fiere. Dat wööhr dann fum Jränß_Shtriife fun 20 beß 30 Killomeeter en Holland bëij Emmerich, der jannze Rhing erop beß övver der Bodde See eruß, un wigg_en_de Schwëijds_erinn. Ävver dadd_essen Aat Minderhëijte Mëijnong.
Looer och
Saachjrupp:Nordrhein-Westfalen Saachjrupp:Rheinland-Pfalz
Ärzbischoff
Wänn mo en d Zitt zöröck kickt, dann woch önö Ärzbischoff dä Bischoff, dä än d Hauptstadt van ön römische Provinz resideerde. Ävver dat ändernde sisch em Lauf van d Zitt. Hü z dachs meent mo domet och besongisch ajesee Bischöff. Önö Ärzbischoff kitt, damet ö sisch usswiise kann önö Palladium överreicht.
Ävver net mä d kattolische Kerch hät Ärzbischöff. Och beij d Anglikanische un Ävangällische känne däm.
Saachjrupp:Berof (Religiun)
Pokanoket
D Pokanoket di och Pocasset' heesche, send önö Indianerstamm. S jehüüre zo d Wampanoag-Indianer. Vreuer läävde s en d Neuänglandstaate Rowd-Ailand un Mässächusäts.
D bkanndste Häuptlinge van dä Stamm wore Massasoit un sing Sööhn Wamsutta un Metacomet. Dörch dönö entstäng dr Kontakt zo do wisse Äwandorer.
Z Äng jäng öt met dr Stamm dörch dr King Philips Kresch.
Websiije
Saachjrupp:USA
Rubbedidupp
Em Rubbedidupp jemaat eß jet wat janz flöck fäädish wid.
Dat säät mer_esu: Dad_eß em Rubbedidupp jedonn, do bruchß_De nit ze waade. Odder: Mer maache jez eez enß dat hee, dat jeejd_em Rubbedidupp, un dann eß de Hällvde fun unß Kunndschaff ad_widder uß de Düüer. Dat koss_unß jaa keijn Zick.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Wöschele
Wöschele (amplisch: Würselen) essen Schtadt en de Nöh vun Oche un Aischwiele em Kreijß Oche.
Et Ulla Schmidt eß uß Wöschele.
Quälle
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Odin
Dä Odin (odde och Wodan) es ene Jott van d'r jermaansch Mytholojie, woa hä als Jöttêfader jillt. Zedemm es hä dä Fatte vamm Thor on och van velle angere Jötte on Jöttesche.
Noam un Etymolojie
Dä Noam Odin kütt vemootlich vamm ahljermaansche Woêt füê Woot, wat zwar em Huhdütsch maa esuvell wie "Sickig sinn" heesch, em ahljermaansch ävve och sujet wie Liggeschaff heesche kann. Dä Noam hätt senge Uêsprongk emm jemeenjermaansche Jöttênoam *wo​ðanaz (wedderherjestellt), van demm sich o.a. et ahlängelsche Wōden, et ahlsässesche Uuoden, et ahlneddelängsche Wuodan on et ahlnordsche Oðinn avliggk.
En d'r Interpretatio Romana hann de Römsche denne Odin met denne singe Jott Mercurius verjliche, weßwäje de Meddwooch (en de romaansche Sprooche es d'r Daach noah'm Mercur benanngk) höck denn Noam vamm Odin hätt. Em Huhdütsche kamme dat zwoar net mieh tireck êkenne, ävver z. B. em Engelsch (woa me d'r Daach als Wednesday kennt) on em Neddelängsch (doa heesch et Woensdag) fengk mer't noh.
En d'r Mytholojie
En de Eddas es Odin vüêallem als bövverschte Jott van de Ase-Familisch bekanngk. Et jitt Löck, die denke, dat iehzigge ejentlesch dä Tyr dä bövverschte Jott van de Jermaane woêr, och wenn me sich doarüvve noh net esu seche es. En de ahlnordsche Verzällcher es hä de Fader vamm Thor un rejiert van senge Palast Valaskjalf uss de Jöttewelt Asgard (dat es, woa sich och Walhalla befengk). Senge hellije Speer heesch Gungnir, on wood vanne Zwerje jeschmeed. Dä Odin es övvrijens och bekannt doafüê, dat he maa eckersch een Ooche hätt.
Odin hätt eenije Huusdierche, z. B. seng Pääd Sleipnir, senge Raave Hujin on Munin, esuwie zwej Wölêfe, die Jeri on Freki heesche.
Literatur
Saachjrupp:Jermanesche Jott Saachjrupp:Jott Saachjrupp:Segg op Dürener Platt
Ippedörp
Ippedörp es ene Stadtdeel em Südde vande Bondesstadt Bonn on ligg töüsche Röttsche on Poppelsdörp.
Jeojraafische Lage
Ippedörp ligg töüsche zwej bekannte bönnsche Hüjelche: demm Krötzbersch em Wässte on'm Venusbersch em Osste. Zodemm fleeßt östlisch die Engelsbaach (odde och Melbbach) dorch't Dörp en de Waldau erinn, die me em Südde van Ippedörp fingk. Henger'm Dörp ligg't Naturschotzjebiet Katzelauchbaachdaal.
Ippedörp weed van vier angere Stadtdeelere van Bonn ömringk. Poppelsdörp, Röttsche, Venusbersch on Öckesdörp.
Jeschichte
Dä Noam van Ippedörp heesch esuvell wie "Demm Ippo si Dörp", woabej Ippo ene fränkesch Eijenoam es. Dä iêschte uêkondlisch Erwähnung vamm Dörp fengk sech em Joar 1320.
1670 ömfasste Ippedörp ma 29 Huuse on jehüürte bes aan't Engk vamm 18. Joarhondet zem Kuêfürstedom Kölle, woa't een Deel van d'r Häêlichkeet Poppelsdörp bzw. Endenesch woêr. Die iêschte Kapell em Oêt wood dann vemotlich en die zwejde Hälevde van't 18. Joarhondet jebaut, 1908 wood dann de Pfarrkerch St. Barbara fäddischjestellt.
Onge de Prüüße wood Ippedörp dann ene Deel vande nöüe Börjemeesterei Poppeldörp, woa et och bes 1927 jeblieve es. Doanoah jehüürte et zem Amp Duisdörp, bes et dann 1969 en de Bondesstadt Bonn eenjejliedert wood.
Am 10. Oktober 1986 wood hee dä Diplomat Gerold von Braunmühl van de RAF ömjebraaht.
Verwiese
Saachjrupp:Segg op Dürener Platt Saachjrupp:Veedel vun Bonn
Qin Shi Huang
Qin Shi Huang woch dr ischde Kaiser, däm öt fluppde, Chinas Völker onger enne Hod z kriije. Qin läävde tösche 259 un Joohr 210 v. Chr..
Qin wood 247 v. Chr. Könnig van Qin un bleed dat bes zm Joohr 221 v. Chr.. Dat veel en d Zitt van d Zhou Famelisch. Qin jründe d Qin-Famelisch, di ävver mä ön kotte Zitt öt Saare hod. D Qin wore d ischde Könnige va China. Qin Shi Huang leed sisch als Ischde Kaiser van dr Staat Qin aaspräche.
Qin un sije Böroohner Li Si braate önö Hoov Änderonge op Jang. Su entstäng en sing Zitt d Jruuße Muuhr va China ävver och si Jraav, dat d Jrüde van ön janze Stadt hod, wood jebouwd. D Terrokotta-Soldate woode övver d janze Welt bkannd. Qin leed och Hömmele Stroße dörch si Land bouwe. D Konfutionism wood vorboone, völl Schülle aavjöresse un Bösch vorbrannt.
Qin jold als önö raue Kell ävver hä jehüüd zo di Lüüh us China, di met d jrützde Roll jespeld hand. Hä schavvde öt, di völker, di hü China usmache, zsamme z brenge.
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Historie
Frank-Walter Steinmeier
miniatur|150px|left|Frank-Walter Steinmeier em Joohr 2013 Frank-Walter Steinmeier (* 5. Januar 1956 ä Detmold) es önö dütsche Politiker van d SPD. Seijt öt Joohr 2007 es hä dr dütsche Ussemenestr en öt Kabinett van öt Angela Merkel. Em Oktober 2008 wood hä als Kandidat vöör d Kanzlerschaf beij d Waahle em Joohr 2009 jewäählt.
Siih Lääve
Steinmeier wood 1956 als Kengk van önö Arbeedr jeboore un studiirde Räätswesseschaf ä Jiiße. 1982 bestäng hä sing ischde Abschlossprövung, 1986 sing zweide, bleed dann ävver ön Zitt an d Huchschüll. 1992 maade hä singe Doktor met ä Werk övver „Bürjer ohne Dach övver dr Kopp – tösche Flicht zr Ongerkonft un Räät op Wonnöge, Traditiun un Zokonft van staatlisch Äjriife, öm dovör z sorje, dat Lüüh oohne Dach övver dr Kopp jöholpe weed“.
1991 troon hä en d Staatskanzlei en, 1993 övvernomm hä d Leijtung van öt Büro va Jerhard Schrödr.
Em November 2005 wood Steinmeier dütsche Ussemenestr.
Als dr Müntefering zröcktroon, wood Steinmeier Vizekanzler.
Jätt z lääse
Steinmeier Franz-Walter
Rheinbach
Rheinbach es en Städtche in dä Vüreijfel, links vumm Rhing. Et iss suh 50 km wäsh vunn Kölle, äwwä liesht mehrstentejls in dä Kölsche Bucht. Henge Rhenbach jeht et rop en de Ejfel, wo och ne Handvull Dörpe li_e, di zur Stadt jehüre. Dat sinn Merzbisch, Nökirsche, Irlebeusch, Schliebisch, Scherbisch un angere, die zosamme „De Sürsch“ jenannt werde. Rhenbach iss ene aale Stadt unn hätt en mittelalterlishe Befestijungsanlaach. Eäß noo dem zwejte Weltkriesh sinn böhmische Jlaaßblääsä noo Rhenbach jekomme. Se hänn dat Städtsche zo enem Zentrum vunn dä Jlaaßbläsäkunz jemaat. Hück iss ene Jlaaßfachschull in Rhenbach, wo mer Jlaaßbloose, Jlaaßmoole, Jlaaßschliefe un ander Jlaaßkünßte liehre kann. De Liehrlinge vun dä Sholl rühme zick Johre Johr för Johr de mietßte Preise för de beßßten Affshlußarbejde von Norddeutshland af. Ußßerdämm hätt Rhenbach e berüümp Glaaßmuseum.
En Rhenbach es ene Bahnhoff und nit esu wigg vun do, et Jefängniß. Do hätt enen prominenten Kääl jesessen, dämm Willy Brandt singen Kanzlerampsspion Günter Guillaume.
Op dämm Stadtjebiet vunn Rhenbach in der Nöh von dämm Dörpsche Wormersdorf liesht och de aale Tomburch. Un nit wick von do — kam_mer von bovve vun dä Bursh joot sinn — en jrooße Antennenaanlach, wommit de Bönnsche Astronoome in der Weltenruum erin horsche un luure.
Medden in Rhenbach kammer en janz Deel historisch Muure, Hüser un Törm beluure. Et äälste is en Stöck Waßßerleidung vun der Römer. Die leef in de eetste Johre vun der chrißliche Zeitreschnung von der Ejfel beß erunger aan der Rhing noo Kölle erin.
Karnevalsjeschishtlisch sät me en Rhenbach Alaaf. Karnevalistisch jitt_et no_ene Bruuch, dänn de Rhenbacher angers verstonn wie de Kölsche: de Erstürmung vum Raadhuus dorsh de Funke. Dat woor fröher en Verhohnepiepelung vum Preußße sing Militär. Äwwä in Rhenbach iss_et Militär selvß dobeij. Aan Wieverfaaßnaach träkke de Stadtzaldate dorsch de Stadt unn donn et Rathuus belaaren. De Bundeswähr hülf noo Kräfte met ene falsche Panzer unn MJ-Feuer met Platzpatrone. Dä Bürjermeister jitt dän Rathuusschlüssel singe eijne Soldate, nit dä Funke. De Kölsche finge suh_jätt komish.
Zo dänne bekannteste Jonge us Rhenbach jehüürt secher dä Wolfjang Niedecken, dä zwar en Kölle jebore wood, dä ävver en janze Zick lang en Schull en Rhenbach besöök hätt. Späder wood hä als Mussiker met senger Bänd BAP en janz Dütschland berüümp.
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen