cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarah Bernhardt
Hör Lääve
1868 jäng öt op d Büühn steil berchop. Sö troon ä Odéon op un koom beij öt Publikum jott a. Kott dono broch dr Dütsch-Französische Kresch us un all Theatre woore jeschlooße. Sarah kömmernde sich en di Zitt öm Vorletzte. No Kreschsäng spellde Sarah Bernhardt wärm en d Comédie Française. Öt Volk woch bejeistert un mo sproch van „D Jöttliche“ un „D jolde Stemm“.
1882 hiirode Sarah d Jriich Jacques Damala, met däm sö zösamme ö eeje Theatr opmaade. Dat jäng ävver bald kapott. Kott donoo leete sich beede scheede. 1889 storv Jacques a Morphin, dat hä jenomme hod..
Sarah wood önö Star un janz Europa voriihrde. Sö jolt als ö besje övverdriihnt un jäck. Met ön Mongolfiere vloch so z. B. övver dr Hemmel va Paris un vorkoovde Fotos, di hör op önö Särg liijend zeejd, wi sö hör Roll usswendich liihrd. Hör Wonneg woch önö klenge Zoo. Sarah reisde völl ävver sö schaffde öt, jlichzittig hör Memoare, eeje Böch un Theatrstöcker z schriive. 1906 wood sö Iihredoktor an öt Konservatorium va Paris. D Franzuse maade sö zm Metjlett van d französische Iihrelegiun.
No önö Onvall ä Rio em Joohr 1905 wood hör opjrond van ön Vorletzung 1915 öt rääte Bee aavjenomme. Sarah joov ävver net op un betreude d Soldate van dr Ischde Weltkresch.
Sarah Bernhardt storv am 26. Määz 1923 ä Paris. Sö wood op dr Kerchhoff va Père Lachaise]] bejraave.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Wasserväll va Coo
miniatur|200px| Wasserväll va Coo D Wasserväll va Coo liije an ön Kurv van dr Floßß Amel ä Beljie.
Di Wasserväll va Coo bestönd us zwei enkele Väll, önö jruße un önö kleene. Dat Wasser välld 15 Meter un es domet enne van d hükßde Wasserväll va Beljie. Anger Ongerlaare spräche mä va 13 m.
Dä klenge Wasservall es at ä ald Ongerlaare us öt 15. Jahrhondöt opjevüürd, dä jruuße wood isch em 15. Jahrhondöt aajelaad. Domet sold dovör jesorchd wäde, dat Huchwasser van dr Amel Petit-Coo net onger Wasser setze kutt.
An d Wasserväll es önö klenge Vreizittpark.
Saachjrupp:Floss
Itá Pucú
miniatur|left|Itá Pucú
Jetto Minsk
miniatur|left|250px|Kaad van öt Jetto Minsk Dat Jetto Minsk woch önö Deel em Nordoste van d Stadt Minsk, däm d Dütsche aavjeriijeld hodde, öm dorän d Jüdde van d Ömwelt aav z trenne. Öm d 75.000 Jüdde wode do äjesperrd un zm jruße Deel ömjebraad. Am 21. Oktober 1943 wood dat Lajer opjelöößd. Mä 5 Mänsche övverläävde.
Wi öt em Lajer zojäng
Als dat Lajer em Juli 1941 aajelaad wood, wode 60.000 Jüdde op mä 2 km² Land zösammejepächd. Dat entsprechd 1,5 m² vöör enne Mänsch. D Jüdde mote dr Jüddestär draare. Wä werke kutt, wod zm Werke jezwonge. Enne Mond nodäm dat Lajer bestäng, woode en öt Jevängnis d ischde Jüdde erschooße, Aktiune, wi d SS öt nand. A 3 Dach em Aujust storve su 5.000 Persune. Beij anger Aktiune em September braat d SS a 2 Dach 12.000 Jüdde öm. Als Jrond wood jenannd, dat neu Jüdde Platsch em Jetto vänge moote. 2 Zöch met Jüdde us Dütschland braate em November un Dezember 7.000 neu Mänsche en öt Jetto.
Em Jetto soore di Lüüh, watt hön bevöörstäng, dänge sisch met d Partisane zösamme un schmuggelnde Waffe dörch di Jrenze.
miniatur|250px|Jüdde van öt Jetto Minsk Dr Vörsetzende van dr Jüdderot wood van d Dütsche vassjenomme un erschoße. Dono jäng öt ratzfaz: 5.000 Mänsche storve am 2. Määz 1942. Öt Jetto wood vorkleenerd. Di Zahl va Jüdde woch ösu kleng wode, dat sö dat janze Jetto net mi brudde. Dono jachde d SS d Jüdde un mi un mi Mänsche storve em Määz, April un Mai 1942. Em Mai wood ö Huuß met viir Etage ä Brand jestoche un alle Mänsche vorbrannte beij lebendije Liiv. Em Juli 1942 vonge d Dütsche a, Jaßwajels vöör dr Jüüdemord ä z sätze, wobeij d Mänsche en dä Warel jestoppd wode un doren jeftich Jaß äöhmde. Kranke em Spital woode en d Bedde erschosse. 10.000 Jüdde storve op di Art un Wiiß. Als di Aktiun z Äng woch, viirde d Dütsche op dr Maat va Minsk ö jruuß Fess, wobeij sö am 1. Aujust zosätzlich noch ön jruuße Zahl va Mädscher us Spaß am Kwäle vorjewaltije. Avang 1943 vorbleeve noch 9.000 Jüdde em Jetto Minsk.
Em Februar 1943 wood dr SS-Hauptscharvührer Adolf Rübe no öt Jetto jescheckt, öm di Lüüh dr Jaahrus z mache. Hä woch als Mänsch ohne Jewesse bekannd, dä Lüüh ohne Jrond ömbrengt. Rübe leed all Jüdde em Jevängnis ömbrenge, kott dono all Kenger un ald Mänsche ä Heime. Spiir kome d Zwangsarbeeder dra un am 1. Oktober 1943 vorbleve mä noch 2000 Jüdde em Jetto, di am 21. Oktober 1943 aavjehold un ömbraad wode.
Mä 5 Mänsche us öt Jetto övverlävde.
Jätt z läse
Saachjrupp:Holocaus
Homehr
Der Homehr wohr ene Deeschter un Schrihver em ahle Jrihscheland un jelld bes hük als däh klaßesche Deeschter vum Ohvendland. Hä hät de Illijaß jeschrevve. Mer weijß nidd esu rääsch, wann un woh hä jebohre un jeschturrve es. Et künnt öm 850 vör Chreßtoss eröm jewähse sin, ävver och 400 Johr dervöhr, wann hä övverhoup jelääf hät. En däm Vall jleuve de Weßeschaffler hük, dat hä zwesche 850 un 750 vör Chreaßtos jelääf han mööt.
Joohrdusend
Onger Joohrdusend vorstehd mo önö Zittaavschnett va 1000 Joohre. Döck weed dr Bejreff Millenium vöör Joohrdusend jebrudd, aavjeleid va mille un annum, övversatze us öt Lating met „dusend“ (1000) un „Joohr“.
Homehr
Hä wohd Ὅμηρος jeschrevve. Mer Kölsche donn de Betohnong ob de läzde Sellbe en singen Nahme, ävver dat han sing Zigjenoße wall iehrter nit jedonn. Hügg op Neujrihschesch schrihve un schpräsche sen Όμηρος. Övversaz hihs et eijentlesch ens „Jatte“ uder „Jeisel“. Weijl hä blend jewähse sin sull, han se en de Antihke och jesaat, dat singe Nahme „dä nix süht“ bedügge deiht.
Joohrdusend
Beispell
Met dr 1. Januar 2001 vängd öt 3. Joohrdusend a. Dr leizde Dach van dat Joohrdusend es dr 31. Dezember 3000.
Saachjrupp:Zick
Homehr
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Deeschter Saachjrupp:Ahl Jrihscheland
Bareschesser
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Dengkmool Saachjrupp:Shpeznaame Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Jesech
Öt Jesech es dr vöchde Deel van dr Kopp.
Concepción
Concepción es ön Stadt van em Joohr 2002 onjeväär 216061 Bewonner. Öt litt em Süde va Chile.
Jesech
Dat Jesech van dr Mänsch
Beij dr Mänsch es öt Jesech vreij va Kopphooch. D Stiir beld önö jruuße Deel van öt Jesech. Zosätzlich ömfassd öt d Oohrebraue, Oohrewimpere, Oohre, Naahß, Uuhre, Backe, Mull, Leppe, d Zäng un öt Kenn.
Concepción
Schülle
Concepción had met d Universidad de Concepción ön Universität met 25.000 Studente.
Jesech
Dat Jesech van dr Mänsch
Dörch Voränderonge van öt Jesech losse sich Stimmunge usdröcke.
Concepción
Fooßball
En de Stadt Concepción jidd_et ene Fooßballverein, dä Club Deportes Concepción, Club Deportes Fernandez Vial und Club Deportes Universidad de Concepción.
Jesech
Jätt z kikke
Saachjrupp:Körperdeel
Concepción
Websiij
Saachjrupp:Stadt en Südamerika
Schamhoore
Onger Schamhoore vorsteehd mo d Hoore, di dr Mänsch am Ongerliiv had. Sö waaße isch beij d Pubertät un vänge sich öm d Jeschlechtsorjane va Mann un Frau.
Wi sö ussend
Schamhoore ongerscheede sich va normal Hoore dodörch, dat sö stämmijer un düsterer send als d Hoore op dr Kopp, zm Deel, besongich beij blond övv ruuhhörije Lüüh hand sö och d sälve Värv.
Usspräjung
Schamhoore waaße beij dr Mänsch en d Pubertät. Dat bedüüt, dat Jonge so em Alder va öm d 12 Joohre, beij Mäddcher komme d ischde em Alder va 10 Joohre. Beij d Vraue hand d Schamhoore d Form van ö Dreieck, bei Männer es di Form net ösu ussjeprächd. Do waaße d Hoore bes zm Naavel örop.
Wovör sö do send
D Funktiun van d Schamhoore schingd em Laufe van d Evolutiun aavjenomme z ha. Mo nämmt a, dat sö vöör öt Vordunste jedaahd wore. Jeschlechtshormone, d Pheromone sollte dodörch besser vordeehld wäde könne. Dat helpd öt Männche un öt Wiffje, si Jäjenövver z zeeje, dat Spass am Poppe do es. Zosätzlich schötze Schamhoore och jäje Kält am Ongerliiv.
Schaamhoore ä anger Kulture
Ä ald Kulture van d Südsee un Afrika stönd Schamhoore vöör Frochtbarkeet und r Well Kenger kriije z welle, z hiirode. Dr Islam dojäje sitt ä Schamhoore ö Zeeche von Dreckichkeet, su dat di do vottgemaad wäde.
En d westliche Kultur maache sich besongisch jong Lüüh d Schamhoore vott
Joohr 1898
Kulltuur
Les Rayons Röntgen weed öt ischde mol jezeechd.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Joohr 1828
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Adolf Rübe
Adolf Friedrich Wilhelm Rübe (* 18. Mai 1896 ä Karlsruhe; † 23. Juni 1974 ä Karlsruhe) woch önö dütsche Kriminalsekretär, SS-Hauptscharvührer un vorurdeelde Kreschsvorbrecher.
Si Lääve
Rübe maade ön Liihr un nomm tösche 1914 un 1918 am Ischde Weltkresch deel. 1920 wood hä Poliss. 1924 hiirode hä, kott nodäm hä no Baden jetrocke woch. Flott stech hä do zm Kriminalsekretär op.
Rübe hod am Avang van dr Zweide Weltkresch di Opjaav ön Kartei övver Wäätsache z vorwalte. Wann hä no Russland vorsatze wode woch, läd sich net jenau saare. Em Sommer 1942 woch hä op jedde Vall ä Minsk. Do erweeß hä sich als Mänsch ohne Jewesse. Dobeij erschoss hä Jüdde ohne Jrond, saat spiir us, dat hä mä Lüüh erschoße had, di jätt ajestalld hodde. Su erschoss hä d Molerin Marion Baruch, di häm jemolt hod. Sö soll häm beklaut ha. 30 Vraue leed hä ömbränge, weil sö schwanger wode wore. Als d Jaswarels net jenoch Lüüh opnämme kutte, entscheed hä, dat di Kranke, di doren ömjebrad wäde sollte, en d Bedder erschoße wöde.
Als si Werk em Jetto Minsk jedoh woch, werkde hä en Zitt lang beij ö Sonderkommando, dat Lische usjraave mood, di dann vorbrannt wode. Dodörch sollte d Massenmorde vortuscht wäde.
1944 jäng hä zöröck no d Polisse no Baden.
26. Juuni
Der 26. Juuni.
Adolf Rübe
Anklach
No dr Kresch wood hä anjeklacht dobeij jewäh z se als 436 Mänsche ömbrad wode wore. 26 Lüüh soll hä sälvs ömbrad ha. Rüben wod zo ön lävenslang Jevängnesstrof vorurdeelt un bleed bes 1962 hänger Jittere. Dono lävde hä bes zo singe Duud ä Karlsruhe.
Jätt z läse
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Nazizick
Joohr 1956
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
AMK1
thumb|Dr AMK1 (vööre) un dr C 111 em Hängerjrond Dr AMK1 es önö Protyp, dem Mercedes-Benz herjestalld had. Dat Auto weed en öt Museum va Benz ussjestalld.
Wovör entweggeld
Mercedes-Benz werkd völl an d Vorbesserung va Autos. Völl Denger wääde entweggelt, di mo ni op d Strooß z see kidd. Dozo jehüüre besongisch d Motore ävver och janze Autos vöör z. B. dr Wenkkanal wääde väädisch jemaad, damet s ö paar Daach, Wäche övv Mond vöör Vorsuche jebrudd wääde könne. Domet dat ävver net alles op dr Schrott land had sisch Mercedes övverlaad, d beijdste Stöcker en ö Museum us z stelle. Su entstänge Räum, di völl van d Jeschichte, di jo au Zitt ävver och d Neuentweggelunge va Benz ömvasst. En di Räum weed och dr AMK1 usjestalld. Watt jezeechd weed, dat es ö selverjrau Modell.
Wat dobeij örusskoom
Beij dr AMK1 bestäng dä Opdrach an d Deßaijner, d Technik un öt Schünne ä Äklang z bränge. Besongije Wääd wood dobeij op öt Vaarwerk jelaad. D Konstruktöre sollde d Fantasi spelle losse. Watt jeschaffd wood, kutt sisch see losse. Öt send net mä d Vleueldööre, di en öt Oohr valle. Di jjov öt jo och at en d SL-Versiune ävver he woode s angisch ajebraad un stönd en önö janz angije Wenkel zm Auto.
Beij öt Vaarwerk entstäng ö Auto beij dem sisch dr Sturz van d Räähr sisch öm bes zo 20 % ändere kutt. Öm dat möjelisch z maache wooch öt nüüdisch, 2 Jummimischunge ä enne Reef z vorwände. Dodörch woch d Reef usse hell un enne weech. Dr Dörchmesser veel va 19“ usse op 17“ enne.
Ävver och van öt normal Lenke es Mercedes he aavjejange. Öt wood ön Draiv-bei-Waier-Technik entwäggelt, öt joov kenn Vorbindung usser övver Stromkabele tösche öt Lenkrad un d Räähr.
Technische Date:
Van öt Auto wood mä 1 Stöck jebouwd, dat op d Tokyo Motorschou em Joohr 2001 ussjestalld wood.
Websiij
Saachjrupp:Auto
Moritz Schreber
Daniel Gottlob Moritz Schreber (* 15. Oktober 1808 ä Leipzich; † 10. November 1861 ä Leipzich) woch önö dütsche Arzt un Liirer an d Huchschüll va Leipzich.
Jätt övver häm
No sing Schüllzitt studiirde hä an d Universität va Leipzich. 1844 maade hä do d Heilsanstald vöör Orthopädi op. Meetstens jäng öt häm öm Kengere, wobeij hä ongersood, wi d Ömwelt op dat Lääve van di kleng Ströpp Äfloss noohm. Döck maade hä Reklame vöör Jaadens, vöör Ärme. Do sollte di sisch wärm erholle könne, denn dat Lääve en d Joohre van d aavagnede Industrealiseerung maade öt öt normal Volk ärch schwoch. Vöör häm spelt dr Kontakt zo d Natur d jrützde Roll.
Nävver vresche Loff vorsood hä och d Lüüh klooch z maache, dat Spochtjeräte öt Lääve leeter maache könne.
Dä Moritz Schreber hät en Idee jehatt, wie de Minsche em Ruß un Qualm en de Etagewunnunge en de Städt met dreckelije Industrie besser un jesünder lääve künnte, un esu hät hä där kleine Jade för Famillije proppajeet, dä enzwesche noh imm benannt wudd, dör Schreberjaden.
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Ennzoteere!
20. Oktoober
Dä zvantßishßdte Oktoober.
Websigge
1020
23. Novemmber
Dä dreiunzwanzichste
Joohr 1804
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
29. Febrowaa
De '''29. Febrowaa''' kütt nur eenmol in de 4 Juar vor. Dat is 1.460 udder 1.461 Daach, aavhängelisch ob et Juar en Schaltjuar is. De Schaltjuare hant enne Daach extra. All 28 Juar (10.227 Daach) is et de jleiche Wochedaach. 2044 is de 29. Febrowaa - noh 1960 - de Rusemondaach. Tommy Engel is do 94 Juar un 3 Mont alt. Henning Krautmacher hät noch jenau 1.100 Daach, bis hä nüngzich wid (Dingschdaach, 5. Määz 2047).
Naomi Watts
Naomi Ellen Watts (* 28. September 1968 ä Shoreham) es ön änglische Schauspellerin un Filmproduzentin.
Hör Lääve
Bes zo hör aachde Läävensjoohr wonnde Naomi ä Shoreham. Nodäm sich hör Äldere scheede leete, trock sö em Alder va 14 Joohr no Australie. Öt duurde net lang, iih sö dö australische Staatsbörjerschaff kräät. Naomi besood vorschiedene Schauspellschülle. Em Joohr 1986 jäng sö no Japan, öm do als Model zö werke. Dat fluppde ävver net, un sö trock wärm no Australie zöröck. Nodäm sö ön Zitt en önö Laade jewerkd hod, kräät sö Kontakt zo ö kleen Theater, un höör Vüühr vöör dö Schauspellerei wood wärm jeweckd. Zö iisch troon sö en öt Werbefernsehe op, 1988 en ön Roll en ön Fernsehserisch. Dono jäng öt Schlaach op Schlaach. Öt räähnde Rolle un Usszeechnunge.
Noami Watts Prevat
En dö 1990er Joohre woch Naomi Watts met dör Regisseur Stephen Hopkins vorhiirod, tösche Aujus 2002 un Mai 2004 dö Vrau va dör Schauspeller Heath Ledger. Em Joohr 2006 wood bekannd, dat sö met Liev Schreiber ohne Traureng zösamme es. 2007 wood hörö ischde, 2008 hörö zweide Jong jeboore.
Jätt zö kikke
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Police Academy (Zeichetreck)
Police Academy es en amrikanesch Zeischentrickserij, aff 1988 eruß jebraat vun de Warner Bros. e Ruby-Spears. Övversaz heis_et: Pullizeischoll.
Ediger-Eller
miniatur|left|Bleck op Ediger-Eller Ediger-Eller es önö Ocht an d Mosel. Hä litt nävver Bremm un es va d Ocht mä dörch dr Wingberch Calmont jetrennt.
Dä Deel Eller woch 5. Joohrhondöt dr Setz van öt Kluster.
Önö Baahntunnel, met övver 4 km es dat dr längste Tunnel vöör d Baahn ä Dütschland, trennt Ediger van d Berch Calmont.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Veedel
Ussbroch va Kollera ä Simbabwe em Joohr 2008
Zo önö Ussbroch va Kollera ä Simbabwe em Joohr 2008 es öt em Aujust komme. Bes Dezember erkrankde tösche 10.000 un 13.000 Lüüh a di Krankheed un bes zo 800 storve.
Jrönd vöör dr Ussbroch
Vöör dä Ussbroch van d Kollera jitt öt önö Hoof Jrönd. Dozo jehüüre öt Vääle va fresch Wasser en d Städte, kapotte Wasserleitunge un dä Hoof Möll, dä övverall öröm litt. Dat veel zsamme met d Räänzitt en d Jäjend un Övverschwämmunge. Aafang Dezember jänge d Wasserwärke ä Harare d Schemikalie usu n dat vüürde dozo, dat ke vresch Wasser mi en d Vöörochte jepompt wood.
Di Laach wood ösu schlemm, dat Simbabwe am 4. Dezember bkannd joov, känne Usswäch mi z wesse un erlärde dr Nutstand. Ö ppar Daach vörhen hodde 3 jruuße Krankehüüser at d Pooze jeschlooße. Watt a Krankehüüser op bleed, mood bo oohne Medikamente werke.
Quelle
Saachjrupp:Afrika
11. Aujußß
Der ëllefte.
Boch (z lääse)
Ö Boch es ön jebonge Sammlung va Bläär, meeßd met Ömschlaach. Döck send di Bösch us Papiir övv ähnlich Zeuch. Öm tösche Bösch un loos Bläärsammlunge z ongerscheede had d UNESCO vassjesatze, dat ö Boch winnichstens 49 Bläär ha moss. Usserdäm dörfe di net rejelmäßich örusskomme. Ee van d bekanndste Bösch es d Bibel. Ä d leitzde Joohre wäde mi un mi Bösch als e-books, dat heechd Bösch, di als Komputerdatei zösammejestalld send, vorkoovd.
Jätt va vreuer
Dö Vörjänger van d Bösch woore Rolle us Papürus, di vöör onjeväär 5000 Joohr beij d ald Äjypter opdauchde un dono van d Jriiche un Römer övvernomme, dann ävver dörch Codexe aavjelößd woode. Dat woch jevalde Perjament, Material, dat schwoch z maache un düür woch. Öm 1400 no Christus lößde Papiir öt Perjament aav, wobei ön Papiirmölle us Nürnberch als dr ischde Lefferant va Papiir övverlävverd es. Als dr Aue Jutenberch öt Bedrocke va Papiir ervonge hod, jäng öt met d Bösch berjop. Mi un mi entstänge. Di Zitt, wo Papiir mä va d Mönche ä d Klüster jeschrävve woode, woch vörbeij.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Z lääse
Coo
[[Beld:Coo - Eglise Saint-André 1.jpg|miniatur|left|Kerch St. André va Coo]] Coo es ö kleen Dörpche ä Beljie. Öt litt en d Ardenne an ön Kurv van dr Floßß Amblève, dä op Dütsch Amel heechd. Coo jehüd zo d Stadt Stavelot un litt domet en d Provinz Lüttich en d Wallonie.
Coo es ä zwei Deeler ongerdeeld, öt kleng un öt jruuße Coo. Bekannd es Coo dörch sing Wasserväll suwi önö Vreizittpark en d Nöhde.
Saachjrupp:Dorp en Belljie Saachjrupp:Valloni (Regijon)
Know-how-Computer
Der Know-how-Computer es ene Papiercomputer, un dä kammer eifach met enem Boge Papier un einzel Schwäävelcher zosamme baue. Dat geiht der ohne Elektronik av. Esu kann jederein met Verduns draan liehre, wie mer richtig programmiere deiht, och wann mer keine elektresche Computer hät. Domet deent esu e Denge als en Hölp för de Usbeldung en der Informatik un wat domet ze don hät. Der Know-how-Computer oder WDR-Papiercomputer wood vum Wulfgang Back un dem Rohdes Ulrich usgedaach un entweckelt un en dä Fernsehsendung WDR Computerclub em WDR em Johr 1983 et eetste Mol präsenteet.
Dä Computer arbeit op Papier. För de Einheite vun de Information nemmp mer de Schwäävelche. Met bloß fönef Kommandos kütt mer bei däm us, öm alle Recheaufgabe dastelle ze künne. Dä Computer zom Übe op Papier wood domols en övver vierhundertdausend Usföhrunge verscheck un hät dröm zo dä Computere met de grüßte Verbreidung gehoot. En Usföhrung als e Programm för elektronesche Computere kammer sech vun dem Wulfgang Back singer Houmpädsch erunger lade.
Websigge
Saachjrupp:Kompjutorëij
Khloé Kardashian
miniatur|left|Khloé Kardashian em Joohr 2009 Khloé Kardashian Odom (* 27. Juni 1984 ä Los Angeles, Kalifornie onger dr Naam Khloé Alexandra Kardashian) es ö amerikanische Model, ön Schauspellerin suwi Ongernehmerin.
Hör Lääve
Kardashian wood em Joohr 2007 dörch hörö Optrett en d Fernseh-Show „Keeping Up with the Kardashians" bekannd. Dozo koome Optrett ä anger Serie. Zösamme met hör Schwestere Kim un Kourtney bedrivvd Khloé ön Reih va Modejeschäfte met dr Naam D-A-S-H. Vam 27. September 2009 a es Kardashian met dr Basketballspeller Lamar Odom vorhiirod.
Jätt z lääse un z kikke
Saachjrupp:Model Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Vichtbaach
thumb|Dr Vichtbaach ä Ovverstolbersch Dr Vichtbaach, amptlich heecht ö Vichtbach, es önö Baach, dä dörch Stolbersch leuft.
Wo hä herkütt
Dr Vichtbaach kütt va Rütsche. Do heescht ö äavver noch Jrölisbaach. Vorbei jeet öt a Rott un Mulartshött, dann kütt ö över dr Zwivöll no d Veet. An öt Nahtijällche kütt Wasser us Musbösch dozu un a Binsfeldhammer och noch us d Rüss. A dr Dalli es ö ä Ovverstolbersch, leuft dürch d Statt un verlätt se wärm ä Ongerstolbersch. En d Velau kütt ö met dr Mönsterbaach zösamme. Doruss weet donoo d Inde.
Öt Wasser – vreuer un hü -
Dat Wasser van dr Vichtbaach hand sö at vreuer jebrutt. Ä Mulartshött hödde sö öt vör de Hött nüüdisch, op de Veet un ä Stolbersch öm Messing un Koffer zö mache. Do se all dat Wasser brudde wooch öt dreckisch wii Sau. Öt stonk un d Änte em Baach kütte änö leed do. Vische joov öt komm noch em Baach dovöör ävver völl Ratte. Watt hänger dr Preem un dr Dalli Baach woch, dat hott met Wasser net mi völl zö do.
Hü es dat völl besser. Drenke wööd isch öt net ävver dat Wasser sitt wärm kloch us. Öt jitt wärm Vische drän un d Änte vööle sich och wärm woohl.
Jätt z Kikke
Saachjrupp:Floss Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Adler Appöthek
Mo vängt öm en d Burschstrooß 21, önö Steeworf van d Bursch vott. Dat Huus, mo erkännt öt an dr joldöne Adler över dr Äjang, es övverings öt ischte dat no d Bursch us Stee jebout wood. Öt stammt va Schleichers Lennad (op Huchdütsch hosch dä Leonhard Schleicher). Dovöör sahre och völl Lüüh doraa dr Schleicher Hoff. Jebouwd wood dä 1575. Unjeväär zweihondöt Johr spiider, im Joohr Joohr 1750 wood us dä Kupferhoff d Adler Appöthek. Dat woch änn va Söve Appötheke, die öt em Kreijß Oche joov.
De Ankörö, die dat Huus zösamme halde un us d Bouzitt van dr Kupferhoff stamme, di jitt öt hüü noch. Anger Saache hat moch en de leitzte paar hondöt Johr jeändert. Hüü darf moch dat Huus net mi ömboue. Öt steht onger Denkmalschotz.
Bess no dr Zweide Weltkresch woch en dat Huus immer ön Appöthek. Hü wonnö do Lüüh drenn.
Jät z Kikke
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland)
Joohr 1983
Täshnigk
Dr ischde Know-how-Computer weed vörjestalld.
Sönnß
Dr Sobiborski Park Krajobrazowy wood am 28. Määz jejründ.
Et Kölner Dreijestirn jeht im Oktoobe noh Rom zom Paps.
In de kölsche Stadtmuseun hätt et drei Woche noh
Aschemiddwoch jebrannt. 80 Feuerwehrmanne wore
zwei Stond im Einsatz.De Kunstschätz sin heil jeblieve.
Zwesche uustere un Frunleichnam is de Rhing in Kölle
zweimol " us de Bett jekumme".
Heinrich Böll wid kölsche Ihrebürje.
Saachjrupp:Joohr
Brouwereie ä Stolbersch
D Ketschebursch, amptlich heecht di Ketschenburg, wor än va Stolberschs Brouwerei. Öt joov a paar en öt Stättsche. Suffe kutte de Stolberjer at immer jott. Dobei es d Ketschebursch dö bekanndste un woch öt längste Bier am maache. Bröckmanns Chris hot 1817 met öt Bier ajevange. 1985 mahde se de Ketschebursch zo. Öt luhnde sich net mii. Ävver mo kutt ön Zitt lang noch Ketschenbursch Pilz koofe. Än Brouwerei ä Münche hot dat Rezept jekooft. Ävver dat es nu vorbeij. Öt jitt ke Ketschenburjer Bier mi. An a Paar Wetschafte hange ävver immer noch Schelder va Ketschenbursch.
Völl Lüüh sahte, dat mo dat Bier mä drenke kutt, wenn mo Kopping jähr hott. Angerö krääte nett jenoch dovan. Öff öt an öt Wasser us der Baach looch? Isch kann öt üsch nett sahre.
Hü wirke di vam Wasserwerk en dat vreuer Brouwereihuus. Önnö Deel hand se avjerisse. miniatur|left|Su sitt d Ketschebursch hüü us Em Joohr 2008 ändernde sich noch ens jätt öm d Ketschebursch-Brouwerei. Ön Prevatpersun koovde dat Räät op, Ketschenburjer Biir brouwe z dörfe. Seijd di Zitt jitt öt dat Biir wärm ä Stolbersch un en sing Nöhde z koove. Stamme deed öt zwar noch us Münche, ävver öt weed met dä Jedanke jespelld, dat Biir wärm en sing ald Heemöt z brouwe.
Anger Brouwereie ä Stolbersch
Nevver d Ketschebursch joov öt ävver och noch anger Brouwereie. Övver de meetste wees mo nett völl. Irjendwann maade se op, irgendwann werm zo. Un dotösche hot kenne jätt opjeschrevve.
D Vorwantschaft va Bröckmanns Chris, dä jo d Ketschebursch opjemaad hot, vong och met et Bierbrouwe a. Dat woch unjeväär 40 Joohr spiider. Önö met Vörnam H. maade jäje 1870 ön Brouwerei op. Us di wood dann spier d Brouwerei Mommertz. Wi lang di sich jehalde hat, wess mo nett asu jenau.
Önö J.Bröckmann jöhood ön anger Brouwerei. Di had spiier önö A.R. Bröckmann övernomme. Mo wees, dat se 1920 Hubät Bröckmann jehood. Wii lang di do Bier jemaat hand, kann mö net jenau sahre. Hü jiddet se nemmi.
Un dann woch do noch d Brouwerei va Katterbachs. Di vonge och so jäje 1865 a un hoote jäje 1908 öv 1919 op.
Di Äldere ä Stolbersch hand d Weete-Brouwerei noch nett vorjeijsse. Di joov öt op jedde Vall 1936 noch. Dö Aue sahre, dat dat Bier va d Weete lecker jewäh see söll.
Un dann woch do noch d Brouwerei Frankedahl. Do hodde se och Bier jebrouwt. Va wann a bes wann? Isch kutt öt nett örusvenge. Isch glööv, dat wees kenne mii.
Websiie
Saachjrupp:Bier Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Saachjrupp:Jöbäude
Joohr 1602
Kulltuur
Öt Beld Allegorie des Friedens, des Wohlstandes und der Künste wood jemold.
Saachjrupp:Joohr
8. Oktoober
Der aachte Oktoober.
Websigge
1008
Hokusai
Katsushika Hokusai 葛飾 北斎, * öm 31. Oktober 1760 ä Warigesui, Honjo, Edo (hüü: Sumida, beij Tokyo), † 10. Mai 1849 ä Henjōin, Shōten-chō, Asakusa, woch önö Könstler, dä dörch sing Wärke beij öt Ukiyo-e, dr japanische Holzschnett, bekannd wood.
Si Lääve
Hokusai wood ä Edo, watt hüü z Dachs Tokyo es, jeboore. Sing Äldere kennd mo net. Nakajima Ise (中島伊勢) adopteerde häm.
Met 18 Joohr vong hä a, beij Katsukawa Shunshō z werke, dä häm beijbraad, wi mo Värvholzschnette maad. 1779 zeechde hä öt ischde Mol sing Wärke. Watt hä maade, leehnde sich ävver net an dat a, watt Shunshō maade. Hä entweggelde sing eeje Aar tun Wiiß. Dat vührde dozo, dat Shunshō häm örussworp. Hä wandernde dörch Japan, wääßelnde sing Liihrer un Schülle un sujar döck singe Naam. Hokusai vong a z schriive, su dat si ischde Boch em Joohr 1782 erscheen. Öm dat, watt hä kutt, a angere wiir z jävve, nomm hä va 1798 Lüüh a un ongerrechde sö em Holzschnett un Zeechne. Va do a ongerzeechnede hä sing Wärke met dr Naam Katsushika Hokusai.
Katsushika Hokusai storv am 10. Mai 1849.
Jätt z kikke
Saachjrupp:Japan
Joohr 1300
Wat_paßßeed_ėß
D Graacher Pooz wood jebouwd.
Saachjrupp:Joohr
Alfred Abel
Alfred Peter Abel (* 12. Määz 1879 ä Leipzich; † 12. Dezember 1937 ä Berlin) woch önö ä Dütschland jeboore Schauspeller, dä ä mi als 100 Stommfilme un 38 Tunfilme medjespelld had.
Sii Lääve
miniatur|100px|right|Ö Plakat met Alfred Abel us öt Joohr 1923 Abel woch dr Jong va Louis Abel un sing Vrau Anna Maria Selma. Hä maade ön Liihr als Vöchter un ön aavjebroche als Jaadener. Dono vorsood hä sisch als Koofmann un als Jelängenheedsschauspeller. Nodäm hä och noch als Zeechner si Jlöck vorsood hod liirde hä op ön Schüll öt Schauspelle. Bes 1904 spelld hä en ö kleen Theater ä Luzern. Dono werkde hä an öt Dütsche Theater Berlin. Dobeij troff hä op Max Reinhardt, dä häm 1913 zo sing ischde Roll en dr Stommfilm Ön Naad ä Venedich vorholp.
Bes dr Stommfilm dörch dr Tunfilm aavjelößd wood, soch mo häm ä övver 100 Filmrolle. Ä 4 va sing 38 dono jedriihnde Tunfilme vührde hä sälvs Regie.
Abel woch met Elisabeth Seidel vorhiirod un hod ön Doohtr, öt ursula, di sälvs Schauspellerin woch. Opjrond van önö vählende Arierusswiiß wood hör ävver vorboone wiir op d Bühn z stoh. Abel litt op dr Kerchhoff Heerstroß ä Berlin jeboore. Si Jraav jitt öt ävver net mir.
Saachjrupp:Schauspeller Saachjrupp:Mann
Calmont
Op d Hüühde van dr Calmont had mo ö ald römisch Helligdom jevonge. Öt soll us öt 2. Joohrhondöt stamme.
Vöör völl Lüüh es dr Calmont dodörch bekannd woode, dat mo d klömme kann. Dr Alpevorein hat he önö Wääch ajelaad. Vaste Schoon soll mo dobeij a ha.
Websiij
Saachjrupp:Berch Saachjrupp:Mosel Saachjrupp:Wing
Joohr 1892
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
12. Dezemmber
Dä zwölləfte Dezemmber.
Minnsche
{{*| Alfred Abel wood em Joohr 1937 jeboore.
Saachjrupp:Daach em Joohr
Joohr 1869
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
7. Aujußß
Der sibbente Aujußß.
Lamprokles
Der Lamprokles hees op jrihschesch Λαμπροκλῆς un wohr dem Socrates un der Xanthipp iere ählste Sonn. Sing zwai Bröhder wohre der Menexenus un der Sophroniskus. Der Lamprokles wohr noch ene Jung (μειράκιον meirakion) als singe Vatter vör et Jereesch kohm un dann ömjebraat wood. Wam_mer em Aristoteles jläuve well, han sijj em Sokrates sing Nohfahre all als onwascheinlesch Blötschköppejj erus jeschtallt.
Qwälle
Saachjrupp:Ahl Jrihscheland Saachjrupp:Mann
Jollde Zigg
Wann vun ene „jollde Zigg“ de Rädd es, es nit esu kloh, wat jenou dermet jemend es, weil je noh Zesammehang jannz anndere Zigge en Frohch kumme.
Em ahle Jrihschelannd woh en su jenannte jollde Zigg woh der Perikles (Περικλῆς) en Attikah jewerrek hädd un ene Jennerahl en Attehn woh, watte zr Houpschtadt jemaat hät.
En jollde Zigg vum Muhammed wohr, wi sing Frou noch jelääf hät un et Jeschäff jeföhrt hät, ih dat se schturrv un der Mohammed zom Kreeschhäld wohd. De jollde Zigg vum Islahm kohm em jannz schpääde Meddelallder, woh de Mohre en Schpahnijje met der Kreste frünndlesch zessamme jelääf han un de Weßeschaff un der Hanndel vun de Mohhamedahner vun Inndije övver et Meddelmeer bes en der Atlanntesche Ozijhan ußjebreidt un en ener Blühtezigg wohre.
Ängland hädd en jollde Zigg älähf, derwihl et Viktorijah vun Ängland de Künnejen wohr övver zisch Johr.
Saachjrupp:Historie Zigg
2. Dezemmber
Do zwäĳte
Klusterruin Stuben
D Klusterruin Stuben woch ö vreuer Kluster van dr Aujustinerorde. Öt steeht an dr Rand van dr Ocht Bremm an d Mosel.
Sing Jeschichte
Öt vong em Joohr 1137 a, als dr Jrondbesetzer Egelolf önö Deel va singe Besetz an öt Kluster Springiersbaach vormaade. Dorop solld ö Kluster jebouwd wääde, ä däm sing Doohter Nonn wääde solld. Seij wood d ischte Abtissin va Kluster Stuben. Dö janze Zitt ongerstäng Kluster Stuben öt Kluster Springiersbaach.
Öt wood flott ajevange und 1137 stäng at ösu völl, dat di Kerch dr Hellije Nikolaus jeweiht wääde kutt. Dat Kluster woch ösu ussjelaad, dat 100 Nonne, öt weed va 100 Jongvraue övv Widwe jesproche, dorä Plaatsch hodde.
Damols loch das Kluster op ön Insel, Moselärm leefe op beede Siije öm das Klusterjebäude öröm. Doher nannte sisch die Nonne, d sorores de insula beati Nicolai in Stuppa, watt ösu völl wi Schwestere von di St. Nikolaus-Insel heescht.
1140 koom noch jätt zm Kluster dozo. Su jehood d Kerch va Neef va do a zo Kluster Stuben. Dr Ärzbischoff Albero schenkte di Kerch öt Kluster. 1184 koom och noch dr Hof Lönich dozo.
Vöör 1352 jäng öt dat Kluster net jott. D Ernte wore su schläät, dat d Nonne dr Ärzbischoff va Triir bädde moote, winnijer Nonne em Kluster z losse. Di Zaahl va 100 wood isch op 40, dann op 30 öraav jesatze.
1512 koom prominänte Besöck. Dr Kaiser Maximilian I. övvernaade tösche d Klustermuure.
Richard va Greiffenklau sorchde dovöör, da töt em Kluster net mi ösu streng zojäng. Dat met di Kleer un och öt Vaaßte wood net mi ösu streng jenomme.
thumb|250px|Dä Deel, wo d Nonne läävde 1695 wood di alt Klusterkerch aavjeresse un dörch ön neu, em spiijotische Stil jebouwde ärsatze. Äjeweiht wood di 1697. Di Muure send bes hüü z seeh un stelle di Ruin van d Belder do.
1789 wandelnde Kurfürst Clemenz Wenzelslaus va Triir dat Kluster en önö wältlich Voreijn öm.
1794 koome d Franzuse. D Nonne moote aavhouwe, un dat Kluster wood opjelößt. No önö Beschloss van dr Wiener Kongress us öt Joohr 1815 veel di janze Jäjend a Preuße un wood Besetz van dr Staat. Dä kutt ävver net völl domet aavange un vorsteijerde alles an d Nobberochte Bremm, Ediger un Eller.
Em Joohr 2001 vong mo domet a, en di Keije z buddele, Ussjrabunge nänne dat d Jeologe. Dobeij vonge s Reste van d vreuer Klusterkerch un och Reste van öt ald Klusterjebäude suwi Stöcker van d Krüzzkapell, wo vreuer d Staurothek opbewaahrt woode woch.
Jätt övver dr Bouw
Van d vreuere Klusterkerch send alle Muure bes op d Westmuur erhalde. 45 m lang un 10 m breed es dat, wad övverich blävve es. Öt es noch z erkänne, wo d Bischtstööhl stänge, un och dr Krüzzjang kann mo noch dörch Löucher vöör d Daachbalke aahne. Dr Altar van d Kerch steeht hü z dachs en d Kerch St. Hilarius ä Ediger-Eller. Önö Steehaltar steht en d Reichsburch va Cochem.
Websiij
Saachjrupp:Kerchejöbäude
Joohr 1999
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Thomas Alva Edison
Thomas Alva Edison wohr ene Jeschäffsmann un Äfender en der USA. Jelääv hädd er vum 11. Fäbrowa 1847 bes zom 18 Oktohber 1931 en de Houpsaaach öm New York un dröm eröm. Hä hädd sejj en jruhße Zahl Saache, Apparahte un Apparatuhre ußjedaach un en de Wält jebraat, di et Lävve övverall op de Ääd verändere dähte. Dohzoh jehüre der Fonnojraf, de Fellemkammera, un de Lampe för et eläktresche Leesch. Mer hädd en och „der Zaubermann vum <i lang="en" xml:lang="en" dir="ltr">Menlo Park</i>“ jenannt.
Weil hä onger de eetze Äntweckler un Äfenger wohr, di de Prinzipije vun Maßße-Produxjohn un -Zesammewerke op sing Ärbeid aanjewandt hän, säät mer em och öff noh, hä hätt et eeze Forschongslabohr em endustrejälle Schtil bedrevve.
He hädd 1093 Patente en de USA un och ene Houfe en Jruhßbretannije, Frankrisch un Deutschland jehatt. Övvertroffe dovun wohr ävver wat sing Äntdäckonge un Äfendonge bewerk han. Elekätrezetähd un elektresch Leesch, et Faßhallde vun Töhn un der Fellem han alle iehr eije Brangsche un e jruhß Jeschäff opjebout. Un dat en de jannze Wällt. Sing Idehje han de Övverdrahrong vun Enfommazjuhne un der Ußtuusch zwesche de Minsche vöraanjebraat un besönders et Tellefohn un de Tellekommunikazjuhn. Dobei wohr ene Nohreeschtedeens för de Börse, meschahnesche Apparahte för Stemme bei Wahle ze zälle, en Battrih för Äläktro'autos, der Schtrohm un de Elätezetäht, Mussik op Plaate un Kinno-Felleme.
Sing fottjeschredde Ärbeid en dä Fälder kohm vun singe aanfänglesche Ärbeid beim Tellejraf ihre. Hä hät sesche e Näzwärk ußjedaach för Eläktreztät zu produzehre un ze verdeijle, un zwa aan Hüüser met Wonnunge, Jeschäffte, un Fabrekke, wad ene Jrond jelaat hät för de Wält vu de Endußtrie vun hükzedahchs. Sing eez Kraffwärk schtund en de Pähleschtrohß (<i lang="en" xml:lang="en" dir="ltr">Pearl Street</i>) en <i lang="en" xml:lang="en" dir="ltr">Manhattan en <i lang="en" xml:lang="en" dir="ltr">New York.
Joohr 1820
Konst
D Venus va Milo wood am 8. Aprel vonge.
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
9. Apprill
Dä nünngte Apprill.
Heinz Ganss
miniatur|Kingsize Dick Heinz Ganss (* 29. Dezember 1942) is es unger singem Shpezname Kingsize Dick bekannt. Hä is ene kölsche Musiker, dä kölsche Leeder jeschrivve hät un sengk. E paar hät hä zosamme met De Bläck Fööss opjenomme. Hä es ävver eijentlich dä kölsche Ostermanninterpret un deshalv hät hä em Johr 2002 och de Jolde Ostermann Medallje jekräje.
File
miniatur|100px|left|Ene belleje Aktedäkkel Dat änglesche Woot File, dat schpresch mer wi „Faiəl“, bedügg em Ojinaal villerlei, ene Oodner för Akte, ene Faahshtriife op der Shtrohß, un nöüerdingß och en Dattei, wat sesch uß däm Akteoodner entweckelt hät. Bëij unß han de KompjutoShpezjalißte dä nöüßte Bejreff övvonůmme un han johrelang nur fun „File“ jeshwaadt, beß dat dä Dütsche en Övversäzong jefonge hät, un zigk dämm sarre mih un mieh „Dattei“ doför.
Saachjrupp:Kompjutorëij
Alexius II.
Alexius II. * 23. Februar 1929 in Tallinn, Äßtland; † 5. Dezember 2008 in Peredelkino dä met wältlich Naam Alexei Michailowitsch Rüdiger hosch, woch van dr 10. Juni 1990 bes zo singe Duud Patriarch va Moskau.
Si Lääve
Alexius wood en ön Koofmannsfamelisch ä Äßtland jeboore. Sing Äldere woore va dütsche Aavstammung. Hä wood em ortodoxe Jlaube ärtrocke. 1950 wood hä Pastuur, 1961 Mönsch un Bischoff va Tallinn. Önö jruuße Schrett no vööre maade hä em Joohr 1990 als Alexius Nachvoljer va Pimen I. als Patriarch va Moskau wood.
En d Zitt va si Amt veell d Hellichsprächung va Zar Nikolaus II..
Öt bestäng dä Vordacht, dat Alexius II. ön Zitt lang vöör dr KGB jewerkd had.
Joohr 1987
Täshnigk
D Karakaya-Talsperr weed vädisch.
Alexius II.
Si Lääve
Alexius storv am 5. Dezember 2008 ä Peredelkino.
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Religiun)
Mona Lisa (ZDF)
ML Mona Lisa es ön Sendung em ZDF. S had met Vraueteeme z do un soll Vraue aaspräche.
Dat Projramm läuft va April 1988 a. En di Zitt had d Moderatiun öt döck jewääßelt. En di ischte Sendunge jäng öt öm Teeme wi öt Schminke. Dat paaßde d Zuschauer jaar net en dr Kroom. Doher ändernde öt ZDF d Teeme un kömmerde sisch mi öm Denge wi Kengerpornojrafie, Parajraf 218 övv Vorjewaltijung.
Websiije
Saachjrupp:Fernsehn
Izabel Goulart
Izabel Goulart (* 23. Oktoober 1985 ä São Carlos, Brasilie) es ö Model.
Kick och
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Joohr 1987
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
21. Apprill
Dä Äjnunzvanzishßte Apprill.
Wat Fröjo woo
Em Joohr 752 vöör Christus soll d Stadt Rom jejründ woode se.
Aff
Do, wo de Aff en d Oust läuft, entstäng ö jruuß Moor. Wä öns do woch, dä weeß, dat öt do nävver völl Möggö un Vleeje och önö hoov sälde Deere jitt. Besonginsch bekannt es di Jäjend vöör Veuel.
Saachjrupp:Floss
Christian Wulff
Christian Wilhelm Walter Wulff (* 19. Juni 1959 ä Osnabrück) es önö dütsche Räätsvordriiner un CDU-Politiker. Hä woch Menesterpräsident van öt Bundesland Niedersachsen un Bundespräsident va 2010 bes 2012.
Si Lääve
No sing Schöllzitt studiirde Wulff Räät vöör Weetschaftswesseschaff an d Uni va Osnabrück un wood spiir Räätsvordriiner än di Stadt.
Tösche 1988 un 2007 woch hä öt ischde Mol vorhiirod, leed sich scheede und hiirode dono Bettina Wulff (geb. Körner).
1975 troon hä d CDU beij, wo hä sich huchwerkde. 1998 wood hä eene va di viir Bundesvörsetzende van d CDU. 1994 fluppde öt häm, Aavjeordnete em Landdach zu wäde. Nodäm hä öt at zweimol vorsood hod, probiirde hä em Joohr 2003 noch ens, Menesterpräsident va Niedersachsen z wäde. Dat klappde jäje Sigmar Gabriel.
Am 3. Juni 2010 joov d CDU-FPD-Koalitiun bekannd, dat Christian Wulff als Kandidat vöör öt Amt als Bundespräsident aträne weed. Di Wahl es am 30. Juni 2010. Hä wood em 3. Wahljang jewählt. Am 17. Februar 2012 troon hä va si Amt zöröck.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Bundespräsident (Dütschland)
Züschohlore
Ene Züscholohre hät ene Berohf woh mer schtodeert för han moß. Doh liehrt mer övver de Minsche, wi se sesch föhle, wat se jedonn han un woröm, wat se aam donn sin un wijet dohderzoh kohm, un wat se noch donn welle, sulle ov künnte. Doh weed met Verkliehre und Befroore jeäbertt, met Schtatesteke, un wi der Minsch jät ä´läähv. Der eine esu un der andere esu. De Züscholohre donn dröm öff en Wärbebrangsche un bei de su jenannte Meinongsfochschong ärbehde. Ävver och en de Scholle un mieh noch de Schollverwaldonge kammer se fenge, un aan de Onnväsiteite, woh se mem Beibränge un dem Fochsche dohderdrövver ze donn han.
Op moß mer paße, dat mer de Züscholohre nit met de Züschahter verwähßele deiht. Dat sin di Döcktersch, di met Kranke ze don han, Bekloppte un Doove un Lück medd enem kranke Jeheens ov Jemöhd. Dat maache un dörve de Züscholohre nit.
Wäpsigge
Saachjrupp:Berof
Maeve Binchy
miniatur|left|Maeve Binchy (2006) Maeve Binchy (* 28. Mai 1940 ä Dalkey hüü z Dachs em Jebiit va Dun Laoghaire-Rathdown) es ön Schriiverin us Irland, di ävver och en d Ziidung „The Irish Times“ schriivd. Hör Romane spelle döck ä Irland un scheldere d Spannung tösche öt Stadt- un öt Landlääve, dö Jäjesätz tösche Ängland un Irland suwi di Vöränderunge, di hör Heemöt seijd dr Zweide Weltkresch dörchleef.
Ä Ängland un d USA zälld Binchy zo d Bestseller-Schriiverinne. Hör Bösch verkoovde sich bes zm Joohr 2010 övver 40 Milliune Mol.
Binchy läävde lang Zitt met hörö Mann Gordon Snell ä Dublin un London, trock enzwesche ävver no Dalkey zöröck.
Z Iihre va hör Läävenswerk wood Binchy em Rahme van dr „Irish Book Award 2010“ met dr Lifetime Achievement Award ussjezeechnet.
Hör Werke
D Binchy schreev tösche 1980 un 2010 jeanu 22 Bösch, 2 woode zo Filme.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schriiver
Mona Lisa (Beld)
Dat Beld es mä kläng. Jraat öns 76,8 x 53 cm messt dat op dönn Pappelholz jemoohl Vrauebeld.
Dat Beld zeecht ön Vrau em Alder va 24 Joohr, di d Häng op dr Schüss zsammehält un op önö Stoohl op önö Balkong setzt. Bkannd es dat Lächele van d Mona Lisa.
Öt had lang jeduurd, bes mo dä Naam van dat Model öruss krääje had. Dobeij stalt sisch öruss, dat öt Lisa del Giocondo woch, di vöör Leonardo da Vinci jeseiße had.
Joohr 1634
Wat_paßßeed_ėß
Saachjrupp:Joohr
Mona Lisa (Beld)
Dat Beld wood wältbekannd, wood döck vorkoovd, koom no Paris, no Versailles un dann en dr Louvre. 1911 wood öt va do dörch dr Italiäner Vincenzo Peruggia jöklaut, dä öt heem no Italie brenge woohl. Dä wood ävver van d Polisse jeschnappt un dat Beld koom wärm zröck no Paris.
Em Zweide Weltkresch hat mo dat Beld vorstoche. Mo had erwaad, dat Adolf Hitler dä Opdrach jejovve höd, öt no Dütschland z brenge.
Zweimoll wood öt Beld ajejreffe, eemol met Säur bejooße un eemol met önö Stee drop jeworpe.
Websiij
Saachjrupp:Beld Saachjrupp:Louvre
Joohr 1948
Söns
Dr 1. FC Köln weed am 13. Februar jejründt.
Saachjrupp:Joohr
18. Sepptämmber
Dä achzeente
Mammutboohm
Önö Mammutboohm jehüüd zo d Noldebööhm un do zo d Züpresse.
Beij di Mammutbööhm ongerscheed mo tösche 3 bkannde Zoote:
Wä sisch d Riisenmammutbööhm akikke well, dä sollt en dr Sequoia National Park vaare. Dr jrüütste Boohm kütt a 84 m Hüüde un ön Breede va 11 m. Dä hat sujar önö Naam: General Sherman Tree heecht dat jo Stöck.
Dr äldste Boohm en dr Park soll 3000 Joohr ald se.
Wä nit esu wick john well, ka sisch Mammutböhm en dr Schloßpark van öt Schloß Brühl akikke, di sen och nit klee, un öm de 150 Joohr ald.
En d leitzte Zitt kann mo ä Dütschland och Planze va Riisenmammutbööhm koofe.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Planz
13. Juuli
Der drüxeente Juuli.
6. Juuli
Der sekßte Juuli.
Abraham de Oliveira
Abraham de Oliveira (* 4. Mai 1889 ä Amsterdam; † 26. Määz 1943 em Vornichtungslajer Sobibór) woch önö Spochtler, dä vöör Holland an d Olympische Sommerspelle ä Jymnastik em Joohr 1908 deelnomm.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Vornichtungslajer Sobibór Saachjrupp:Jestorve dörch dr Holocaus
Oppeln
Oppeln (op polnėsch Opole ) es en Shtadt em Sööde vun Poole. Oppeln es de Houpshtadt vun dä Woiwodschaft Oppeln. Oppeln litt aan dä Oder.
Oppeln jilt historisch als de Houpshtadt vun Ovver-Schlesie.
Websigge
Saachjrupp:Stadt en Pole
Frida Kahlo
Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón * 6. Juli 1907; † 13. Juli 1954) woch ön Möhlerin us Mexiko, di dörch surrealistische Belder bekannd wood.
Hör Lääve
Frida Kahlo wood en ön Vöörstadt va Mexiko-City jeboore. Sö woch d Doohter van önö Fotojraf. Em Alder va 6 Joohr erkrankde sö a Kinderlähmung, woronger hör rääte Bee läävenslang lett. No önö Onvall am 17. September 1925, beij dr sö schwoch vorlätzt woode woch, mood sö lang em Bett bliive un vong öt Mohle an. Kott dono entstäng öt ischde Sälvbeldnis „Sälvsbeldnis met Samtkleed“. Öt sooch zwar em ischde Moment schläät us ävver Frida liire wärm öt Loufe.
Am 21. August 1929 hiirode Frida Kahlo dä och us Mexiko stammende Möhler Diego Rivera. Em Januar 1930 trock sö no Cuernavaca, wo sö jruuße Belder am Palast von Cortéz mohlde. Anger Opdräch us d USA koome Frieda jelääge, da d politische Situation ä Mexiko jädde Daach schlemmer wood. Nodäm sö beij önö Opdrach, ö jruuße Wandbeld vöör öt Roockeveller Center z mohle, ö Beld va Lenin äjebouwd hod, wood hör dr Opdrtach enttrocke.
Em Sommer 1934 leed Frieda sich va hörö Mann scheede, dä Küdelcher jehad hod.
Frieda ongerstötzde dä russische Revolutionär Leo Trotzki. Ön Affär met häm weed hör nojesaad. Naame va anger Männer wäde och jenannd.
Frieda storv em Joohr 1954, mo nämmt an, dat sö sich sälvs ömbraad hod.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Berof (Konst)
Neederländesche Sprooch
De Neederländesche Sproch, kott och mä Neederländesch udder Nedderlängsch, mieschtendeels Holländesch udder Hollängsch jenannt, es en jermanische Sprooch, wat en de Nedderläng on en Belje jekallt weed. Et es - von de Historie betrach ene Knubbel von Sproche us em ahle Frankesch odder Saal-Frankesch.
Joohr 1807
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Neederländesche Sprooch
Noh de lange Zick, dat de deutsche un de nedderlängsche Sproche jetrennt wore, nämmich zigg de 1400-er Johre on noch mieh noh dä europäesche Opdeelong vom Wiener Kongress, ess et Nedderlängsch en äje Sprooch jewudde. De Dialekte en Limburch on aam deutsche Nedderrhing sen ävver su ähnlich, dat mer dodren fass jar nit merk, op welche Sigg von de Jrenz se däheem sen.
Trotzdäm ess dat Standardnedderlängsch natürlich en äje Sprooch met enem äjene Wordschatz on ener äjene Jrammatik. De Nederlandse Taalunie deet reguliere, wie et Neederlans jeschrevve on jekallt weed. Die Bestemmonge dovon jelde och en Belje.
Saachjrupp:Sprooch Saachjrupp:Jermanische Sprooch
Allison Williams
miniatur|left|Allison Williams
Allison Williams (* 13. Aprel 1988 es ön Schauspellerin us Amerika, di ä löstije Stöcker ävver och ä Musiköls zö see es.
Joohr 1985
Sönnß
Saachjrupp:Joohr
Allison Williams
Hör Lääve
Williams wood ä Hartford em Staat Connecticut jeboore. Sö studiirde ä Jäel un kräät do hörö ischde Kontakt zo dö Schauspellerei. Ösu richtich jäng öt ävver isch em Joohr 2010 met hör loos. Ö Läddsche dat beij Jutjub z hüüre woch un dodörch bekannd wood, braad sö jruuß öruss. So wood met Rolle em Fernsehe övverhöövd.
Allison Williams vorlobde sich em Februar 2014 met Ricky van Veen.
5. Sepptämmber
Der fönnefte Sepptämmber.
Websigge
0905
Kupferhoff Schaat
miniatur|left|Kupferhoff Schaat D Kupferhoff Schaat (op Huchdütsch weed vam Kupferhof Schacht jesproche, stammt us öt Joohr 1600. Kupfermeester Lennad Schleicher, dä vöör sich önö Kupferhoff in de Burgstross jebout hot, de Adler Appöthek, boude dat Huus vöör sing Känger. Dä besteht ejentlich us 2 enkele Höff, änö es de Schaat, d Zweide es d Krautzenhoff.
Hü sitt dat Huus angisch us als vreuer. Dä Ängang över dö Bröck es neu un woch damols van d Sie. Moch hatt ävver noch anger Saachö jöändert. D linke Vleuel es va 1808, da rääte va Ängß Achzehnde Jahrhondöt.
Frankreich
Frankreich (kölsch „Frankreich“, huhdütsch „Frankreich“, frangzösisch „La France“) es önö demokratische Staat ä Westeuropa. Öt jrenzd a Beljie, Luxemburg, Dütschland, d Schweiz, Italie, Monaco, Spanien un Andorra. Usserdäm stüssd öt a d Nordsee, dr Atlantik suwi öt Meddelmeer. Ä Övversee jehüre zo Frankreich o. a. en d Karibik dr Norde van d Insel Saint-Martin un ä Südamerikka öt Jebiit Französisch-Guayana.
Kupferhoff Schaat
Zö Lääse
Saachjrupp:Stolbersch (Rhingland) Schaat