cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heinrich Boere
Si Lääve
Ö Jörichd ä Köllö entscheed dojäje ö Joohr spiidr, dat öt Boeeres Jösondheed bässer jäng un hä ön Vorhandlung dörchstooh kütt.
Am 23. Määz entscheed öt Jörichd ä Oche, dat Boere läävenslang en öt Kitsche moss.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Nazizick
19. Aujußß
Der nünxeenteAujußß.
Minnsche
{{*| Bill Clinton wood em Joohr 1946 jeboore.
Dong Hoi
Dong Hoi (och Đồng Hới) eß en Stadt am Quang Binh, Vietnam. Et eß de Haupstadt un de zweitjrüßte Stadt von Quang Binh. Dong Hoi litt aan dä Mündung vom Nhat Le. De Fluchhafe Dong Hoi litt am Dong Hoi.
Düx (Kölle)
Düx ess_e Veedel vun Kölle. Et lidd_op de schäl Sigk. Jejründt wood Düx vun de Röömer, di do e kläj Kaßtäll (castellum) hatte, öm iir Brök övver do Rhing ze seshere.
Düx litt diräg_am Rhing un jränz no_hinge aan Kallek, der Rhing eraf aan Möllem un dä Rhing erop aan Poll, un jeewailß do_zwesche em Norde aan Buchfochß, em Süüde aan Jrämmbersh.
Düx ess_en Haavenstatt. Övver dat äjnzije Haavenbäkken jäjt de Düxer Haave_Driihbröck. Ävver en Düx künne Shevv_och am Rhinguufer aanlääje.
Verjangenhäjdt
De Röömer han Düx jejründt un iir castellum do jehatt. En singe Aanfangszick hiis_et lateinisch Divitia, späädeßtenß in de 900-er Joohre dann Tuitium. Zigg_em Joohr 1003 woo en Düx en Bennetiktiner_Kloßto,dat däät Abtei Düx häjße. Dat hät dä Ääzbishhoff vun Kölle, dä Heribert vun Kölle, am Plaaz vun däm aale Kaßtäll enjereshdt.
Em Joohr 1230 hät_tä Ääzbishhoff vun Kölle, dä Heinrich I. vun Kölle, Düx als_en äjenshtändijje Shtadt erhovve. Beß dadd_et 1678 dä Freede fun Nimwegen joov, han sich de Kölsche, Kurkölle, un de Jrafe vum Bärrsj_öm Düx jezänk. En de nappoleonische Zick koohm Düx eez 1803 aan Nassau-Usinge, dann 1806 aan_et doomoolijje Jruußhechzochdom Bersh, un 1814 shliißljj_aan de Preuße.
Leedscher
Övver Düx weed och ens jesunge, för e Beischpell: „Lur ens vun Düx no Kölle“, eijentlisch „Et Rheinpanorama“, vum Ludwig Sebus.
Websigge
Saachjrupp:Veedel vun Kölle
Kerkeve
miniatur|left|100px|Kerkeve Kerkeve (amplisch Kirchhoven) is e kleen Dörp in NRW. Et lit een die Rejion öm Heensberg eröm, een der ihr Platt is en Mischung va Dütsch en Hollands.
Saachjrupp:Dorp em Rhingland
Isabeli Fontana
Isabeli Fontana (* 4. Juuli 1983 ä Curitiba, Brasilie) es ö Model.
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin, watt op Ripuaresch met Öt Voschwinde van ön Vrau em Theatr va Robert Houdin övversatze weed, es önö Stommfilm, dä va Georges Méliès em Joohr 1896 jedriihnt wood.
Isabeli Fontana
Kick och
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Övver dr Film
Dä Film duurd mä enn Minütt un wood ä Schwazz un Wiss jedriihnt. Belder send ävver met d Hand bond aajömoold woode. Dä Film weed dodörch wichtich, weil he öt ischde Mol beij öt Filme ongerbroche woode es, öm dodörch dö Lüüh jätt vöör z maache. Sö sole jlööve, dat do enne zaubere kann.
Jlabbach
Jlabbach (amplisch: Mönchengladbach), och Möncheglabbach jenannt, es en Stadt en Nordrhein-Westfalen em Rhingland.
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Woröm öt ä dä Film jäng
Méliès spelld sisch ä dä Film sälvs. Hä steehd op d Bühn van ö Theatr un söll ön Vrau, di va Jeanne d'Alcy jespelld weed, vuttzaubere. Dat fluppd och.
Jlabbach
Wo kömpt der Name her?
En däm Name kumme zwëij Wööt zosamme : „Mönche“ un „Jlabbach“ oddo „Jladebach.“ Öm dat Joohr 1130 hees_et „Monichgladebacg.“ Dä eetzde Namensdeil hät med dä Mönsche ze donn, di zick 974 do woore, un dä zwëijte Deil kütt vun däm „jlänzende ov jladde Bach“ her, wo nevve dat Klosto jebout woode woo, un dä hück noch do fleeß.
Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin
Jätt z lääse
Saachjrupp:Historie Saachjrupp:Stummfilm Saachjrupp:Frankreich
Jlabbach
Us däm Booch Schaaf
Dr. Wolfgang Löhr: ''Stadtgeschichte - Ein Überblick, Hrsg. Stadt Mönchengladbach
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Nüss
Wetschaff
Diverse japanische Firmen han iier Niederlassung för Deutschland en Nüss sezze.
Nachbaarstätt
Nüss is juut bevvründet met Kölle, ävver mih oder winnischer verfeindet met Düsseldorf. De Kölsche dunnt Nüss deswäje och de ahlest Duuter vun Kölle nenne.
Patroon
De hilje Sankt Quirinus es de Patroon von Nüss. Sinn Jebein lije im jroße Münsterdom.
Schötzefeßß
Nüss es de Hochburresch vum Schözzefeßß en Düütschland. Och en dä Ömjävvung esset Schötzefäss esu etwa et wischtischßte Fess em Joohr, wischtijjor wi dä Faaßteläer wo angersch eß. Wäe et nit kännt kannt nit jlöyve, wat dat för all di jrööhne Schötzebröder bedük, dat eß en Woch suffe un dreej Dach Koohma bovendrop!
Websigge
Nuss Nuss Nuss
Prüdöri
Onger Prüdöri vorsteehd mo di Äställong van önö Mänsch, nüüß met Säkßualität zö do ha zö welle, zö scheu zö see, övver Nacktheed zö spräche övv sö zö zeeje.
Prüdöri bötreffd och Denge wi Filme övver Erotik, Mode (z. B. Bikinis, knappe Bötzjer), un sälvs Bösch, di sisch met Nacktheed böschäfftije suwie nackte Persune op Belder (Aktbeld) well sisch önö prüde Mänsch net akikke, va FKK janz zö schwiijö.
D Prüdöri koom em 17. Jaahrhondöt op. Nackte Liiver woode vorhülld. Öt woch di Lüüh net räät, dat mo hörö Liiv soch. Di Äntweggelung veel en d Zitt van dö Opklärong.
Nha Trang
Nha Trang (och Nha Trang) eß en Stadt am Khanh Hoa, Vietnam. Et eß de Haupstadt un de zweitjrüßte Stadt von Khanh Hoa. Nha Trang litt aan dä Mündung vom Cái Nha Trang. De Fluchhafe Cam Ranh litt am Nha Trang.
Websigge
Saachjrupp:Vietnam
Vollmond
miniatur|200px|Vollmond bei Phas 5 Vollmond es di Mondphas, beij dör dr Mänsch, dä sisch dr Mond van d Ääd us akikkt, di dö Ääd zojöwandte Siij janz see kann. Vollmond es öt Jäjestöck zm Neumond.
Astronomische Ursach
Dä Mond lööd net va sisch us. Hä erschingd mä hell dörch dat Ledd, dat dö Sonn op häm straahlt. Hä straahlt öt zöröck un dodörch schingd dr Mond ösu hell. Beij Vollmond weed jönau di Siij, di mo van d Ääd us see kann, böstrahlt. Di anger Mondsiije, di van d Ääd us net zu see send, bliive düster.
miniatur|200px|center|Sonneledd treffd op dr Mond un jitt vorschide Mondphase; Phas 5 es Vollmond
Vöör dr Vollmond lije d Phase met zonämmende Mond un op Vollmond folchd dr aavnämmende Mond.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mond
Anna Boleyn (1920)
Wä spelld met
D Hauptfijur en dr Film, Anna Boleyn weed va Henny Porten jespelld. Emil Jannings woch em Kostümm va Könnig Heinrich VIII., Paul Hartmann bösatz d Roll va Heinrich Norris.
Woröm öt jeehd
Vorzalld weed, watt Anna Boleyn beij hör Röckkehr no Ängland erläävde. Mo erveehrd, dat Könnig Heinrich VIII. ö Öhjelche op hör jöworpe hod. Hä es zwar met Katharina vorhiirod, ävver dat stüürde häm net. Anna Boleyn hod Heinrich Norris jötroffe, däm hät als Kengk jäähr jöhad hod, ävver dat Vorhalde vam Könnig vängd öt su schünn, dat öt d Hand va Heinrich Norris ussschleed. Dr Könnig trennd sisch va sing Vrau, da Katharina häm kenne Jong jöboore had. Ön Scheedung moss dr Papst zostemme, watt hä ävver net deed. Heinrich entscheed dorophen, dat sisch d Kerch ä Ängland van dr Vatikan trenne soll, worus spiir d anglikanische Kerch weed. Öt Volk woch zwar dojäje, ävver dr Könnig hiirod Anna Boleyn.
Als Anna statt dä erhoffde Jong ö Mäddche, dat spiir d Könnijin Elisabeth I. wäde weed, zr Wält brengd, vorlüsst dr Könnig d Vreud a Anna und läufd ön anger Vrau hängerher. Dä Roff va Anna liid onger dat Jöröch, dat sö ö Vorhältnis met Heinrich Norris ha sold. Öt kütt z ön Vorhandlung vöör Jerich. Heinrich Norris, dä zövöör jöfoltert wood, jösteeht, ö Küddelche met d Könnijin jöhad z ha un weed opjöhange. Anna jeht öt net besser, öt moss och sterve.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Aldi
Aldi es ön dütsche Supermaatkätt, di wältwitt Waach vorkloppd un zo d jrützde jöhüüd.
Jätt va vreuer
Met dr Aldi vong öt em Joohr 1913 a. Damols hod d Mamm van d Brööhr Karl un Theo Albrecht ö Lävölsmeddeljöschäff, dat d Kenger spiir övvernomme. Dat woch no dr Zweide Weltkresch. Di Zwei hodde ö jooh Hängche] un us dat ee Jöschäff woode mi un mi.
1960 hodde sisch di Brööhr Albrecht at en önö Aldi Nord un Aldi Süüd Dütschland opjödeehld. Öm di Zitt ändernde sisch ä Dütschland öt Vorhalde van di Lüüh, di äkoofe jänge. Sö woohle sich d Waach sälvs nämme un net mi bödeehnd wääde. D normal Jöschäffde läddö doronger un och dr Aldi jäng öt schlääter. Do koom dö Aldi-Brööhr önö Jödanke. Sö stalltö en dä Laade Rejale un mä ön böjränzde Zaahl a Waahr. Di woch ävver dütlich bellijer als di Waach, di mo ä anger Jöschäfte aajöboohne kritt. Lüüh, di do werkde, vong mo mä winnije. Ee övv zwei kroomde, un an d Kass sooß enne, da aaheld. Dat fluppde un spiir spronge och angere op dä Zoch op.
Dütschland deeld sisch Aldi op
Ä Dütschland hat dr Aldi Nord öm di 2500 Jäschäfftö, dr Aldi Süüd 1700. Dodörch komme sisch di Brööhr nät en öt Jeheje un dönt sisch net wiih. D Jrenz tösche di 2 Kette vorleuft Medde dörch Dütschland wi öt di Kaat zeechd.
Aldi ä anger Länder
Nävver Dütschland vängd mo dr Aldi noch ä Österreich, Frankreich, Holland, Belje, Ängland, Dänemark, Australie, Spanie, d Schweiz, d USA, Slowenie, Irland, Pole, Luxemburg, Jriichenland, Portugal un Unjarn.
Le Manoir du diable
Le Manoir du diable es önö Stommfilm, dä em Joohr 1896 va Georges Méliès jedriihnt woode es. Hä jillt als dr ischde Vampir- un Horrorfilm.
Gabriele Metzger
thumb|left|Gabriele Metzger Gabriele Metzger (* 9. Oktober 1959 ä Heidelberg) es ön dütsche Schauspellerin.
Hör Lääve
Öt Gabi studiirde dö Wesseschaff van öt Theater tösche 1978 un 1985. Dorä maadö sö och hörö Doktor. Zosätzlich liirde Gabi öt Danze, Sänge un öt Schauspelle. Hör ischte Wärk vong Gabi Metzger ä Frankfurt, wo sö ö paar Rollö bösatz. Als Schriiverin beij d Frankfurter Rundschau vordeende Gabi sisch zösätzlich Jeld.
Va 1989 a werkde sö bei d ARD. Onger hör Oppsesch van d Lottofee Gabi woode sujar d Lottozaahle jötrocke.
Le Manoir du diable
Watt dä Film zeechd
Dä Film vängd domet a, dat ön jruuße Fledermuus dörch ö au Schloss vlütt, land un hör önö Düüvel weed. Dä hold önö Kochpott un träckd Jerämpse, Jeister un Hexe us di kochend Brööh. Kott dorop kütt va onge ö jruuß Krüzz und ä Düüvel maad sisch vott.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm
Gabriele Metzger
Jättz kikke
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Vung Tau
Vung Tau (och Vũng Tàu) eß en Stadt am Ba Ria-Vung Tau, Vietnam. Et eß de Haupstadt un de zweitjrüßte Stadt von Ba Ria-Vung Tau. Vung Tau litt aan dä Mündung vom Südchinesich Meer. De Flochhaven Vung Tau litt am Vung Tau.
Concepción (Provinz)
Concepción (ob shpanesh: Provincia de Concepción) eß en provinß en dä Regijon Biobío en Chile.
De Houpshtadt fun provinze eß Concepción. De Provinz hät öm de 912.889 Bewonner (2002). Et Jebiet fun Provinz eß 3.439,3 km².
Websigge
Saachjrupp:Provinz en Regijon Biobío Saachjrupp:Chile
Kürten
Küürden (amplisch: Kürten) es enn Jemëijnde em Berjischen Land em Rheinesch-Berjische Kräis. Die Jäjend kennt mer och als Berjisch-Afjanistan.
Kleenichkeeten zoo denn Namen in Küürden upp Küürdener Platt
Datt joa datt Küürdener Platt, watt sich selver noch in ville kleener Spillaahten uppdeelen deht wie zum Bäispill Ue'per Platt (doa jütt ett sujar enn Wöärterbooch zoo), zum Berjischen Platt südlich vun de Benrater Linie unn doamit zum Ripoarischen jehühren deht, is joa alljemeen bekannt. Datt deht uss äver nitt doavon affhahlen, datt mir föhr uuse Dörper unn Buurenhööffchen nitt uch wigger die eejenen unn ahltherjebrachten Namen verwenden dunnt, wie se bis zum Eng vum 18. Joahrhundert uch noch upp denn ahlen Kaaden druppjestangen hannt. Datt de ahlen unn uch hück noch jebräuchlichen Namen deelwies ärsch vum rheinischen Regiolekt, d'r joa eejentlich nur de preußischen Översetzungen vun uusen ahlen berjischen Ue'tsnamen innet Huhdütsche in datt Ümjangsrheinische rücköversetzen deht (watt sich föhr ne echte Berjische ärsch komisch aanhühren deht), affweechen dunnt, mach föhr denn een udder anderen Kölschen udder Öächer jett seltsam sing. Äver mir jonnt joa uch nitt hin unn saaren föhr "Köln" upp Ripoarisch "Köllen" udder sujett, weil joa jeder weeß, datt ett upp Kölsch nu inzen Kölle heeßen deht.
Helvetic Airways
Helvetic Airways es ön Vluchjesellschaff us d Schweiz. Sö had hörö Setz ä Zürich am Fluchhaafe Kloten.
Kürten
Kleenichkeeten zoo denn Namen in Küürden upp Küürdener Platt
Deswäjen hie alsu de Ue'tdeele vun Küürden, su wie se bäi uss uch upp Platt wirklich heeßen dunnt:
Helvetic Airways
Di Jösällschaff jäng 1983 us d Fluchjösellschaff Odette Airways härvöör. 1996 kräätö dö Fluchzeuje önö neue Aastrech.
Kürten
Kleenichkeeten zoo denn Namen in Küürden upp Küürdener Platt
De Uetsdëijle vun Küürden sinn :
Weblinks
Saachjrupp:Dorp em Rhingland Saachjrupp:Berjisches Land
Helvetic Airways
Helvetic Airways vlütt Aavang van öt Joohr 2010 no 10 Ziilö. Sing Maschiinö sätzt Helvetic Airways mä noch dozo enn, Turiste no dö Urlaubsländer zö vleeje. Övver 500.000 Lüüh nötzdö di Möjölichkeet em Joohr 2009.
Helvetic Airways bösetzt 4 Stöck Fokker 100, joov ävver am 30.03.2010 bökannd, dat 2 Stöck dozo kommö wäde.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Vluchjesellschaff Saachjrupp:Schwäjz
Little Ease
miniatur|150px|left|Little Ease em Touwer va London (Opnahm va 1890) Little Ease, op Ripuaresch weed dat Littel Iiß usjösproche, es ön Aart un Wiiß, dr Mänsch Ping zozövüühre, häm z foltere, di em Meddelalder jenotzd wood.
Beij öt Little Ease wood dr Jövangene en önö klenge Huck jösperrt. Dä woch ösu kleen, dat hä do net stooh, net setze un net liije kann. Su ö Little Ease hod Mosse va onjöväär 45 cm Breede, ön Hüühde va 120 cm un ön Deepde va 60 cm. Wä do äjösperrd wood, dä bleed döck ösu lang, manchmol woch dat mi als enne Mond, bes dat hä ussaad, watt öt Jerich hüüre wool.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Historie
Motorhead
Websigge
Saachjrupp:Bänd
Monica Mayhem
Monica Mayhem (* 14. Määz 1978 ä Brisbane, Australie) es ön Pornodoställörin us Australie.
Flochhaven Cam Ranh
Dä Flochhaven Cam Ranh heiß op Vijätnameesesch Sân bay Cam Ranh, un op Änglesch Cam Ranh International Airport. Dat ess ene Flochhaven en de Nöhde vun dä Shtadt Cam Ranh en Khanh Hoa, de Provins janz em Sööde vun Viätnam.
Monica Mayhem
Monica vong als Dänzörin ä Sidney un London a, wääßölnde dann ävver en öt Pornojöschäff, had do sujar Priisö jöwonnö.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Cuyahoga-Valley-Nationalpark
[[Beld:Brandywine Falls1.JPG|miniatur|left|Önö Wasservall em Cuyahoga-Valley-Nationalpark 41_14_30_N_81_32_59_W]] Cuyahoga-Valley-Nationalpark es dor Naam van ö jöschötzd Jöbiit, önö Nationalpark, en dr US-Staat Ohio.
Dr Cuyahoga-Valley-Nationalpark es ö 130 km² jruuß Stöck Land em Nordoste va Ohio. Öt es dor enzije Nationalpark, däm dä Staat opzöbeene had. Dat Wood Cuyahoga kütt us ön Indianersproch un bödüüd jökrömmd: dä Baach, dä dörch di Jäjönd leuft, maad döcke Kurve.
Jätt va vreuer
At em 19. Jaahrhondöt koome d Lüüh, damols noch met Pääd un Waarel, en di Jäjend, öm do di winiije vrei Zitt zö vorbränge. Zosätzlich joov öt he önö Kanal op däm mo met ö Böötche vaare kutt. Damols woch dat ävver noch kännä Park, dat woch mä ö schünn Stöck Ääd, dat d Lüüh nötze dänge, öm sisch z erholle. Öm 1920 ändernde sisch dat. Kleng Stöcker woode als Park jönotzt. Öm 1960 stäng öt schläät öm dr Park. Mi un mi Hüüser woode do jöbouwd, wo Parkland woch.
Völl Lüüh satze sisch dovöör enn, dat us dä Park önö Nationalpark weed un am 27. Dezember 1974 ongerzeechnöde dr US-Präsident Gerald Ford ön Ongerlaach, dat önö Nationalpark ääjörichd wääde sölld. Am 11. Oktober 2000 woch öt dann ösuwitt. Dr Cuyahoga-Valley-Nationalpark woch jöboore.
Shakira
Shakira (* 2. Februar 1977 ä Barranquilla, Kolumbien als Shakira Isabel Mebarak Ripoll) es ön Sängörin us Kolumbie. Sö jöhüüd zo di Sängörinne, di op d janze Wält bökannd send.
Flochhaven Cam Ranh
Dä IATA Kood fö_dä Flochhaven ess CRX. Dä ICAO Kood fö_dä Flochhaven ess VVCR.
Shakira
Hör Lääve
Shakiras Papp vorkoovde Schmuck. Hä koom us dr Libanon, läävdö ävver ä New York. Hör Mann woch us Kolumbie. Shakira woch öt enzije Kengk, dat di zwei zösamme hodde, hodd ävver önö Hoof Brööhr un Schwästörö. Met 17 Joohr trock Shakira no Bogota, koohm dann ävver spiir wärm zösöck no Nood-Amerikka. Do läävde sö ä Florida. Je mi Lüüh Shakira kannte, je winniger Rouh vong di jong Vrau, un dat woch och dr Jrond, woröm Shakira op d Bahamas trock. Seijd öt Joohr 2001 had Shakira ö Küddelche met dr Jong van dr vreuere arjentinische Präsident Fernando de la Rúa Antonio.
Shakira un d Musikk
Shakira song hör ischde Leddche met 13 Joohr, d ischte Plaat wood met 14 Joohr opjönommö.
Zö Aavang noohm Shakira Leddcher ä Spanisch op un koom domet beij öt Volk jott a. Steil bärchop jäng öt met hör, ävver iisch als sö Leddcher än d änglische Sproch onger dö Lüüh braad. Hörö Naam woch op d janze Wält z hüürö.
Shakira un d soziale Probleme ä Kolumbie
Shakira deehd ävver net mä jät vöör sisch. Önö Deel van öt Jeld, dat sö vordeehnt, jeehd en ön Stiftung vöör ärm Kenger ä Kolumbie, di sö jöjründ had.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Sänger
Flochhaven Cam Ranh
Saachjrupp:Fleejerei
Cuyahoga-Valley-Nationalpark
Attraktiunö
Di Lüüh, di dä Park bösöcke, kikke sisch d Natur a: Wasserväll un d schünn Jäjönd öm dr Ohio un Erie Kanal. Dä Park es och vöör sing Deere bökannd.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Ohio Saachjrupp:Naturschotzjebiit
Da Lat
Vung Tau (och Đà Lạt) eß en Stadt am Lâm Đồng, Vietnam. Et eß de Haupstadt un de zweitjrüßte Stadt von Lâm Đồng. Da Lat litt am Lam Vien plateau. De Flochhaven Lien Khuong litt am Vung Tau.
Websigge
Saachjrupp:Vietnam
Novak Đoković
Websiije
Đoković, Novak
Dütschland
Dütschland, Dükschland, amplisch: Deutschland, es en Land en Middeleuropa. Esu weschtije Städt wi de Kaiser-Palz unb dä Beschhoffssetz Oche, för lang Zigk en dücksche Houpshtadt Berlin, de Mettropoole med te 3 Künninge un em med Affshtand rischßte Ääzbeschhoff op dr Wält Kölle, un de Landeshoupshtadt van et jrüützte dückshe Bonndesland Noohtring-Wäßfaale Düsseldorf lijje all en et Jebeed en Dückschland, wo de Minsche lääve, bütze un fiere, die Rippuraresch kalle. Koum wo op dr Wält kannze esu joo läve, wi jen Dütschland aam Rhing, ävver dä Rääß es och nit oohne.
Websigge
Saachjrupp:Dütschland Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
22. Meij
Der drëijunzvanzishßte Meij.
Jeanne d'Alcy
Jeanne d'Alcy (* 20. Määz 1865; † 14. Oktober 1956) woch d ischde Schauspellerin en önö Film ä Frankreich.
Hör Lääve
Jeanne d'Alcy woch tösche 1926 un 1938 met Georges Méliès vorhiirod. Sö storv em Alder va 91 Joohr ä Versailles, Yvelines.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Johnson River
D Johnson River es önö Floßß ä Alaska. Singe Aavang had dr Johnson-River em Jonson-Jletscher, dä em Norde van d Alaskakett litt un si Äng beij d Mündung en dr Tanana River. Dat litt en d Nöhde va Delta Junction. Kikkt mo sisch dä Floßß a, dann stelld mo vass, dat hä z di Flöss jöhüre, di dr Yukon erjävve.
Jätt z läässe
Saachjrupp:Floss
Neumond
Onger Neumond vorsteehd mo di Mondphas, beij dör dä Mond, dä am Hemmel es, van dr Mänsch, dä no häm kikkd, net jeseh wäde kann. Neumond es öt Jäjestöck zm Vollmond.
Astronomische Ursach
Dä Mond lööd net van alleen. Hä es mä hell, wenn dat Ledd, dat van d Sonn kütt, va häm zöröckjöstraahld weed. Beij Neumond trefft ävver mä Ledd di Röcksih, di mo van d Ääd us net see kann. Di os zojöwand Siij kitt ke Ledd aav un bliid vöör os düster.
Dat Beld zeechd di Situatiun, wobeij d Sonn va rääts schingt. Phas 1 jitt vöör dr Mänsch op d Ääd Neumond un duurd onjöväär 35 Stond.
Vöör dr Neumond lije d Phase met aavnämmende Mond un op Neumond folchd dr zonämmende Mond.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mond
Jääl
miniatur|left|D Värv Jääl Jääl es ön Värv met ön Wällöläng tösche 565 bis 575 nm.
Jääl es enn van d Jrondvärve, di jöbrud wääde, öm anger Värve zö mische. Öt kann ävver och us Ruuh un Jrön jömischd wääde.
Angisch als anger Värve schingd öt Jääl mä en önö klänge Böreisch van öt Spektrom ön reen Värv zö see. Dat litt an di Aar tun Wiiß, wi öt Oohr di Wällöläng opnämmd.
Johann Altfuldisch
Johann Altfuldisch (* 11. November 1911 ä Brückenau; † 28. Mai 1947 ä Landsberg am Lech) woch önö huhe SS-Mann un deelwiiß vortroon hä dr Chef van öt Konzentratiunslajer Mauthausen.
Jääl
Värvtüün
Bei Jääl ongerscheed mo vörschiidönö Värvtüün:
Johann Altfuldisch
Si Lääve
No singe Beitrett zo d NSDAP un d SS wood Alfuldisch Metjlett van d Wachpersune van öt Konzentratiunslajer Sachsenhausen un spiir dr 2. Vührer van öt Lajer Mauthausen. Hä woch bo beij alle Exekutiune dobeij, di em Lajer stattvonge. Döck stäng hä och en d Nööhde, wenn Jevangene en d Jeneckschosseck ömjöbraad wode.
Jääl
Jääl en dö Natur
Jääl es ön Värv, di en d Natur döck vöörkütt. Bökannd send zöm Beispell dr Schwäävel, d Zitrune un dr Zitrunefalter.
Johann Altfuldisch
Si Lääve
Altfuldisch wood beij dr Mauthausenprozess zm Duud vorurdeeld un am 28. Mai 1947 opjöhange.
Jääl
Jääl em Alldach
D Värv Jääl välld jott en öt Oohr. Dat es dor Jrond, wiso di Värv ösu döck jöbrud weed. He ö paar Beldcher, di dat böläjö:
Johann Altfuldisch
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Nazizick
Jääl
Jääl em Alldach
Saachjrupp:Värv
Dohuk
Dohuk es ön Stadt em Irak. Sö litt en d autonome Regiun Kurdistan.
Dohuk vängd mo op d Kaat onjöväär 500 km va Bagdad vott un op ön Hüüdö va 585 Meter. Dä Naam, dä met Kleen Dörp övversaze weed, paaßd net mi zo di Stadt va 500.000 Äwonner. He vängd mo sujar ön Universität.
Jätt övver dö Kulturr
Dohuk zeechnet sisch net mä dörch ön Jeschichte us, di bes zom Joohr 1236 zöröckjeeht, och hüü z dachs es Dohuk ön modern Stadt met Schülle un Kerche.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stadt en Asie
Bosnien-Herzegovina
Bosnie-Herzejowina es ene Staat en Europpa. Et litt em Balkan. Et woodt em Joohr 1992 neu jejründt, nohdämm Jugoslawie usseneijn jevalle wohr. Et jränz hück aan Serbie em Oste, aan Montenejro em Söde, e Stöckelsche aan et Meddelmeer em Södweste, un aan Kroatie em Söödwäste, Wäste und Norde. Mer kallt offizjäl de Ampsschprooche Bosnesch, Serbesch, un Kroatesch, de Houpstadt es Sarrajäwo. Dat Land es en Bundesstaat uss dä Lannsdeijle Bosnie un Herzejowina. Di Lück vun doh saare för iere Staat Bosna i Hercegovina udder Босна и Херцеговина, affjekööz БиХ.
Websigge
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Oktoberfess va Cincinnati
Öt Oktoberfess va Cincinnati, op Huchdütsch weed van öt Oktoberfest Cincinnati, ä Cincinnati mä van öt Oktoberfest Zinzinnati jösproche, es ön jruuße Voranstaltung, di jäddes Joohr Mäddö ä Cincinnati aavjöhalde weed.
Wisu ä Cincinnati ?
Cincinnati, ön Stadt, di völl Äwandörer us Dütschland had, brängd sing Vorjangöheed jädes Joohr warm en öt Böwosstsee. Su äntstäng öt jrüützde Oktoberfess en janz Amerikka.
Wi jöviird weed
Em Joohr 1976 vongö sö met öt Oktoberfess a un seijd dat Joohr viirö sö jäddes Joohr. Mi als 500.000 Mänsche kikke sisch dat pro Joohr a.
Ävver öt weed net mä jökekke. He ö paar Zaahle van öt Joohr 2009:
87,542 Mettwööch, 80,500 Brottwööch, 64,000 Portiune Kappes, 56,250 Wööch, 24,640 Pannekösch, 23,004 Brezele un völl anger Saache woode jässe. Dat öt jönoch zö drenke joov, brud net jösaad zö wäde.
Jott vöör öt Guinessboch
Em Joohr 1984 staltö sö sujar önö Rekord op. 48.000 Mänsche maade beij dr Entchönsdanz met. Domet jäng öt Oktoberfess va Cincinnati en öt Guinessboch en.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Cincinnati
Skalėerbaa Vëkktoər-Jraffikk
En skalėerbaa Vëkktoər-Jraffikk weed affjekööz SVG, op änglesch sät mer Scalable Vector Graphics. Dat ess_en Datei en enem Dateifommat för en bestemmpte Aat flache, zweijdėmmensjonaale Belder em Kompjuto. Di sen opjebout noh enem Shtanndat, dä dat W3C eruß jejovve un em Johr 2001 als en Emfäälung faßjelaat hät. De SVG Dattëije sen spezjälle XML-Datteije, un enthallde dröm en XML-Syntax, sen allsu uß Text opjebout, dä dat Beld beschrief. De miehßte Web-Brauser ferstonn enzwesche de SVG-Syntax sellver odder övver Plug-Ins rellatief joot.
Dat Beld:
hät dä Datei-Enhalt als Tex:
Augusto De Luca
Augusto De Luca (*1. Juli 1955 ä Nejapel, Italie) es önö Fotojraf us d Italie.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Italie Saachjrupp:Berof (Konst)
Planet (Aßtronomie)
En letzter Zick sen de Weeßeschaffler am üverlejje op me net dä Bejriff Planet neu deffiniere moß. En Folech dovun wör, dat meh in userem Sunnesystem dann 12 anstatt bisher nur nüng Planete hätte.
Loor och ens do : Leßß mit dä Planete us unserem Sunnesystem
Saachjrupp:Plannet
Chriskönning
Chriskönning (Lateinisch: Dominus Noster Iesus Christus Universorum Rex) es e Huhfess von de katholische Kirch, dat Engk November, am letzte Sonndaach vom Kirchejohr, dämm Sonndaach vür em ierschte Advent, jefiert wierd.
Dat Kirchefess es noch relativ jung un es 1925 vom Paps Pius XI. enjeführt wudde. Jrond wor de 1600. Johresdaach vom Konzil von Nicäa.
En de Nazi-Zick dääten all katholische Christe en Deutschland Chriskönning besonders fesslich fiere, öm domet öffentlich ze zeije, dat et nur Eene jitt, dänn se aanbädde: Un dä heeß Jesus Christus.
Pugatschow-Opstand
D Pugatschow-Opstand weed och dr Russische Buurekresch jenannd. Hä vong tösche 1773 un 1775 statt.
Övver dr Opstand
Dr Aavang nomm dr Opstand domet, dat d Kosake vam Ural sisch jäje d Rejiirung ä Moskau opleehnde. Doruss wood dann ävver bald önö Buurekresch, beij däm sisch d Buure zösammedänge. Vüührer woch Jemeljan Pugatschow. Watt am Aavang no önö Opstand en ö kleng russisch Jebiit usssoh, wood bald jrüüßer un jrüüßer. Dr Ural, dr öngichde Deel van d Wolga, West-Sibirie, Baschkirie un Deeler öm dr Floßß Kama wore bötroffe. Völl Völker dänge sisch zösamme.
Beij dä Opstand woode völl huchrangije Persune, Adlije, ömjöbraad un dö Höff op dr Kopp jestalld. Dat worp dat Land öm Joohrzeehnde zöröck. Als d Truppe van dr Zar zm Schluss d Naaß vööre hodde, vorloor Pugatschow dr Opstand un si Lääve.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Ennzoteere!
Roger Federer
Roger Federer (germ. Roger Federer, * 8. Aujußß 1981 ä Basel) es önö schweizer Tennisspeller.
Websiije
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Sport)
Tim Berners-Lee
Sir Timothy John Berners-Lee (* 8. Juni 1955 ä London) es önö Informatiker us Ängland. Hä had HTML entwäggelt un jilt als di Persun, di öt World Wide Web jöjründ had. Em Joohr 2010 es hä dr Chef van öt World Wide Web Consortium. Usserdäm es hä önö Professor an öt Massachusetts Institute of Technology (MIT).
Si Lääve
Berners-Lee kütt us ön Mathematiker-Famelisch. At als jruuße Jong hod hä völl met Computer z do. No singe Schüllavschloss studiirde hä ä Oxford. Dono jäng hä en d Industri un entweggelnde Computerprojramme. En di Zitt knöppde hä dr ischde Kontakt zm CERN, wo hä va 1984 a werkde. Dodörch dat önö Deel van öt CERN op schwizzer, zm Deel och op französische Siij litt, paaßde di Informatiune van d Computersysteme no zonee. Berners-Lee schloch vöör, dörch dr Äsatz va HTML, dörch dr ischde Browser, dä hä entweggelnde suwi Webserver un öt Betriebssystem NeXTStep, dö Computerinformatiune wärm paaßend z mache.
Berners-Lee entweggelte d ischde Websiij.
Em Joohr 1994 jründe Berners-Lee öt World Wide Web Consortium, däm hä vorsetzt.
Jätt z lääve
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Wesseschaftler Saachjrupp:Informatik
Enid Bennet
miniatur|left|Enid Bennett Enid Bennett (* 15. Juli 1893 ä York, Australie - † 14. Mai 1969 ä Malibu, Kalifornie) woch ön Schauspellerin us d Stommfilmzitt.
Enid stäng em Joohr 1916 öt ischde Moll vöör d Kamera, als hörö Film Get-Rich-Quick Wallingford, watt met Wäd flott risch Wallingford övversatze weed, jödriihnt wood. Dann jäng öt Schlaach op Schlaach. 1916 äntstängö drei Filme, 1917 sujar 5. Tösche 1918 un 1921 kutt mo Enid ä 23 Filme bökikke.
Em Joohr 1918 hiirodö sö Fred Niblo. Öt duurdö net lang un öt ischde va drei Kenger wood jöboorö. Dö Zitt jäng us, öm Filme zö driihne.
Dr Tunfilm broch hör öt Jönek. Em Joohr 1941 trock Enid sisch janz us öt Jöschäff zöröck. Sö storv 1969 an önö Häzzschlach.
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Universidade Federal de Minas Gerais
miniatur|left|Universidade Federal de Minas Gerais D Universidade Federal de Minas Gerais es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Belo Horizonte un domet en dr Staat Minas Gerais, Brasilie.
49254 Studente mööhe sisch he aav.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Curitiba
Curitiba es d jrützde Stadt van Südde Brasilie, Hauptstadt van Paraná (Bundesstaat). Öm d 1.8 Mio. Mensche lääve em Jrußraum va Curitiba un sujar knapp 3 Milliun en d Nöhde.
Kick och
Isabeli Fontana
Websigge
Saachjrupp:Stadt en Südamerika
Schloss Ehreshoven
Övver öt Schloss
Schloss Ehreshoven had dä Roff, ee van d schünnste Schlösser em Bergische zö see. Öt had nävver öt Haupthuuß ön schünn Vöörburch met 2 Jöschoße. Dohänger litt önö Plei, dä zöm Deel äjösiihnd es.
Jätt va vreuer
Önö Deel van d Räum weed als Archiv jönotzt.
Et Berjische
de Jlidderung van et Berjesche
Saachjrupp:Jääjendt Saachjrupp:Rhingland
miniatur|Wuppertal em Berjische Dat Berjische ess dä Jejend, dä henger Kölle anfängt, esu ättwa ab Müllem un die jeht su in ättwa bis Schwellem, äwwa dat is schunn Westfale.
Schloss Ehreshoven
Jätt z lääse
Saachjrupp:Schloß
Et Berjische
de Jlidderung van et Berjesche
Noh Sprohche kamer äver hük sage, es de Jrenz mieh em Söde un jeiht zwesche Lävverkuuse un Solinge bes nit janz noh Wuppertal, Elberfeld, un dann aan Jummersbach vörbei. Em Söde kallt mer uns Rippuarisch Platt un em Norde dreij Zoote Nidderfrangkesche Sprohche. En de Medde un em Norde vun Düsseldorf un össlich et dat en Berjesch wat noch zom Limburjesch neisch. En de Medde, bei Wende, Wuppertal, Neviges, Werde, bes Ovverhuise, Mölm, Duisburch es ne Kleefse Dialekt em Jebruch. Un em Oste dovun es et dat Ossberjesche, wat de Lüü do kalle.
Schloss Ehreshoven
Övver öt Schloss
Schloss Ehreshoven es vorputzt un had önö Jäälstech. Watt en öt Oohr välld, es do Meddelrisalit, dä sisch an dör Manierismus, önö Stil us Italie, aleehnt. Ön bree, jödeelde Trapp vüürd en öt Schloss.
Dat Ennerö van öt Schloss kritt mo net zö see. Öt weed böwonnt un kann net bösood wäde.
Billie Piper
Billie Piper (* 22. September 1982 ä Swindon, Ängland) es ön Schauspellerin.
Als Schauspellerin woch sö als Rose Tyler en d Serisch Doctor Who zö see.
Billie, dat eejentlich Lianne Paul Piper heechd, vong als Sängerin a, koom dobeij sujar ä Ängland met hör Leddsche Because we want to (Ripuaresch: Weil wer welle) en d Charts op d ischde Platsch.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Et Berjische
Wichtije Saache em Berjische
Su noch un noch trekke emmer mieh Kölsche innet Berjische, un et kann sinn, dat esu um 2050 Woppertal ene Vuurort von Kölle jewoode is, su wie et hück adt Berjisch-Jladbach eß.
De wechtechste Floss em Berjische is de Wopper, un an demm Floss läät ooch de jrößte Schtatt em Berjische, Woppertal. Do jitt et de Schwebebahn, de woor bes 2000 dat secherste Verkährsmeddel vun de Wält. Metterfonge hätt die der Eujen Langen, der de Kölsche Zockerfabricke jejründet hätt.
Euro
De divärse Mönze fum Euro
Dem Euro sing Hattjält hät äjne un zwäj Cent en Koffer, 10, 20, un 50 Cent en Messing, äjne un zwäj Euros en half sillver-Blech un half Messing.
Em Johr 2002 hät dä Euro ald dä Öcher Kalßpriiß krääje. Dä Baaß fun de Zentraalbank fun Europpa hät dä, als Shtällfotredder, aanjenůmme un op Hemmelfaat en Oche en de Häng jedaut bekumme.
Et Berjische
de Jlidderung van et Berjesche
Dat Berjsche hät me fröhe en Haupsaach 2 Berett jedeelt: et Nidder-berjesche un et Bover-berjesche, un dat esu la un bei laans de Wopper. Bovve wohr em Södde, et Nidder-berjesche wohr em Norde jeläje.
Vorboone Leevde
D Vorboone Leevde es ön Seefeoper, di d ARD em Nomeddachsprojramm va Mondoch bis Friddach usstraahld.
Euro
Websigge
Saachjrupp:Jeld
Vorboone Leevde
Wo jödriihnt weed
Vorboone Leevde wood tösche 1995 un Sommer 2003 en dö Studios ä Köln-Bocklömünd jödriihnt. Seijd di Zitt entstönd d Filme ä Köln-Ossendörp. Ävver net mä do, och op dö Kö un vöör Schloss Ehreshoven leuft aav un zo d Kamera. Sujar öt Jöbäude van DHL ä Bonn es vöör d Lüüh van d ARD net sescher.
Woröm öt jeet
Ä Vorboone Leevde jeet öt öm Intrije en Famelie un tösche Lüüh us vorschiide Ständ. Do send d Rische, wi d von Anstetten, di spiir dörch d von Beyenbach un dann dörch d von Lahnstein ersatze wääde. Beij dönö jeet öt mä öm Jeld un dovöör weed alles jödooh. Enne es öt vräsch Ooß un dä es önö iwijö Strittstöchöler. Un do send d ärm Söck, di erjöndwi dörchkomme. Och do jitt öt Stritt un Kuddölei ongerree. Sö kännä sisch all un sujar Huchzitte tösche di 2 Ständ kommö vöör.
Alle ee övv zwei Joohr widderholld sisch dat watt passeerd met anger Persune. Dat vüührd dozo, dat döck neu Schauspeller jöbrud wäädö. Su kütt öt, dat va Aavang a mä noch Gabriele Metzger, öt Charly un Konrad Krauss, dä dö Roll van dr Arno Brandner spelld, dobei send. Angere wi z. B. öt Katrin Heß woorö mä ön kottö Zitt dobeij.
Dr ischde Jödankö övver ön Serisch Vorboone Leevde äntstäng ä Australie un wood och do jedriihnt. Dat veel ävver jätt angisch uss. Öt jäng mi öm öt Lääve van d Rische. Op Dütschland wood dat zojöschnäddä un d ARD woohl, dat öt Volk sisch bässer sälvs erkännä kann.
Get-Rich-Quick Wallingford
Get-Rich-Quick Wallingford , watt op Ripuaresch met Wäät flott risch Wallingford övversatze weed, es önö Stommfilm us Australie, dä em Joohr 1916 jömaad woode es.
Codex Atlanticus
Leoni storv em Joohr 1608, un op Ömwäch koom dr Codex zo dr Jraf Galeazzo Arconati. Dä kutt ävver winich domet aavange un schenkde di Saache d Ambrosianische Bibliothek ä Mailand.
Tösche 1968 un 1972 woode di Ongerlare noch ens dörchjekekke un neu zösammejöbonge. Hüü send en dr Codex 1119 Bläär us Leonardos Opzeechnunge. Jeddes Blatt had di Mosse 64,5 x 43, 5 cm. Öt send 12 Bänd druss woode.
Vorboone Leevde
Jätt z lääse
Saachjrupp:Fernsehn
Get-Rich-Quick Wallingford
Övver dr Film
Get-Rich-Quick Wallingford wood ä Australie jödriihnd un kutt am 31. Januar 1916 van öt Volk en d Kinos bökekke wäde. Fred Niblo woch dor Regisseur, spelld ävver sälvs och dö Roll van dr J.Rufus Wallingford. Zosätzlich hodde Henry Carson Clarke als Blackie un Enid Bennet als öt Fanny Hauptrolle.
Bacchus, Ceres und Amor
Saachjrupp:Beld
Et Berjische
Mit Berjen hätt datt jarnüß ze dunn
D'r Name kütt vun den Jraafen vun Berch. De ierschte vun dennen woar d'r Jraaf Adolf I., d'r im Joahr 1101 uurkundlich als Jraaf vum Berch jenannt wuurd. D'r Name deht sich vom Stammsitz vun demm Jeschlecht omm ahlen Berch, wo dennen ihre ierschte Burch jestangen hätt, affleiten. Denne hätt de janze Jejend zwesche Kölle un Westfale jehürt. Die hann ooch dem Ääzbeschof vun Kölle dat Lääwe so mannchmal schwär jemaat.
Benedikt I.
Si Lääve
Benedikt bökleede si Amt övver 4 Joohr, 1 Mond un 28 Daach. Singe Nachfoljer woch Pelagius II.
Benedikt I., va däm winnije Sache övverlävverd send, övvernomm dat Amt en ön schwoch Zitt. D Langobarde veele en, stallte dat Land op dr Kopp. Krankheete un Honger raavde völl Lüüh us öt Lääve.
Universidade Federal da Bahia
miniatur|left|Beld va d Universität D Universidade Federal da Bahia es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Salvador un domet en dr Staat Bahia, Brasilie.
Get-Rich-Quick Wallingford
Övver dr Film
Öt Jeld vöör dr Film koom van Feature film.
Universidade Federal da Bahia
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Vorboone Leevde
Wo öt Verboone Leevde jitt
Nävver Dütschland straahle och Schweede, Unjarn, Russland, Indonesien, Kroatie un Jriicheland di Seefeoper us.
Codex Atlanticus
Jätt z lääse
Saachjrupp:Booch
Get-Rich-Quick Wallingford
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stummfilm Saachjrupp:Australie
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
miniatur|left|Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca D Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt en dr Staat Rio de Janeiro, Brasilie.
Benedikt I.
Si Lääve
Benedikt I. storv am 30. Juli 579 un wood op d Vöörplatsch van d Sakristei van dr Petersdom bejraave.
Euro
De Sching fum Euro
Dä Euro jit et met Sching för 5 € en jrou, 10 € en rut, 20 € en blou, 50 € en brung-jääl-appelsinefärf, 100 € en fies hell jröhn, 200 € beesch-kakfärf, un 500 € en lilla.
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
9669 Studente mööhe sisch do aav.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Codex Atlanticus
Em Joohr 2002 stald mo vass, dat op d Bläär Fläcke wore, di mo z isch vöör Schömmel jöhalde had. Spiir vong mo ävver öruss, dat dat Queckselver es, dat mo zo öt Papiir jöjovve hod, öm dodörch dovör z sorje, dat kenne Schömmel an öt Papiir kütt.
Benedikt I.
Si Lääve
Benedikt, däm singe Naam dr Jesäähnde heeschd, woch dr Soohn van önö Mann, dä Bonifacius hosch. Als hä zm Papst jöwäähld wood, hod d Kerch ä Byzanz dat Räät, däm zostämme z mösse. Dörch dr Äävall van d Langobarde broch dr Kontakt zo d Kerch ä Byzanz bo janz aav, un öt duurde eevich, iih dr neue Papst si Amt änämme kond. Tösche dr Duud va Johannes III. un dr Amtsatrett va Benedikt I. loore 11 Mond.
Cathedral Basilica of the Assumption, Covington
[[Beld:St. Mary's Cathedral Basilica of the Assumption in Covington, KY.JPG|thumb|D Kerch 39_4_41,88_N_84_30_30.24_W]] D Cathedral Basilica of the Assumption es ön römisch kattollische Kerch ä Covington un litt en dr Staat Kentucky en d USA.
Jätt va vreuer
Dä Bouw nomm Moss a d Kerch Notre Dame ä Paris. Wä sisch ävver enne ömkikkd, däm välld St. Denis ä Frankreisch en. D Rosettevenstörö send dö jrützde un dreidjrützde op d Wält. Wandmolereie va Frank Duveneck maache d Kerch bösongisch schünn.
Em Joohr 1884 wood domet aajövange, di Kerch zö bouwe. Dr dreide Bischoff van dö Diozöse Covington satz dat dörch. D Bouwzitt solld 1915 vorbeij see, ävver sälvs hü weed noch dra jöwerkd.
Em Joohr 2002 wood dö Cathedral Basilica of the Assumption noch enns parat jömaad.
Codex Atlanticus
miniatur|left|Codex Atlanticus Codex Atlanticus es ön 12 bändisch Zösammeställong va Zechnunge un Belder, di Leonardo da Vinci tösche 1478 un 1519 erstalld had. Sö es hü en d Biblioteca Ambrosiana ä Mailand zö vänge.
Cathedral Basilica of the Assumption, Covington
Jätt z lääse
Saachjrupp:Kentucky Saachjrupp:Kerchejöbäude
Lametta
thumb|left|En Packung Lametta thumb|left|Lametta aan e'nem Chrisboom
Bacchus, Ceres und Amor
Dat Beld es ö kloor Zeeche, dat Hans va Oche sing beitzde Siije do zeeje kann, wo öt öm öt jönau Zeechne jeet.
Benedikt I.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Papß
Universidade Estadual de Feira de Santana
miniatur|left|Beld va d Universität D Universidade Estadual de Feira de Santana es ön brasilianische Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Feira de Santana un domet en dr Staat Bahia.
Benedikt I.
miniatur|200px|left|Benedikt I. Benedikt I. († 30. Juli 579) woch tösche dr 2. Juni 575 un singe Duud dr Bischoff va Rom.
Universidade Estadual de Feira de Santana
7 121 Studente mööhe sisch he aav.
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
Georges Méliès
Georges Méliès (* 8. Dezember 1861 ä Paris; † 21. Januar 1938 ä Paris) woch önö Zauberer un Filmregisseur. Hä bösoss ö Theatr un wood dörch sing Stommfilme am Äng van öt 19. un Aavang van öt 20. Jahrhondöt bökannd.
Euro
De divärse Mönze fum Euro
De Mönze sin en de Euro-Shtaate ungescheedlesch. Zwa sinn se op eine Sigg ejaal uß, ävvver de ander Sigg, un wat bei de jlatte Ränder uuße eröm jeprääsch es, dat eß nit ejaal.
Georges Méliès
Sing Kengkheed
Georges Méliès wood als Kengk va rische Äldere jöboore un solld d Fabrik va singe Papp övvernämme. Ön Zitt ä London z werke solld häm helpe. Öt zeechde sisch ävver bald, dat hä völl Zitt em Theatr vorbrengd un met Zauberei z do had, watt hä dobeij erliird.
Zöröck no Paris
Als hä wärm no Paris kütt, övvernemmd hä d Fabrik va singe Papp un schingd sisch jott met d Maschine us z kenne. Hä kömmert sisch ävver och öm Maschine, di met Zauberei z do hand un no ön Zitt zaubert hä sälvs em Theatr.
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
Jätt z Lääse
Saachjrupp:Brasilie
13623 Studente dönnt do hön Beitzde.
Georges Méliès
No sing Filmzitt
Nodämm hä öt Filme opjöjovve had wood hä joohrelang vorjeiße. Georges Méliès hiirode Jeanne d'Alcy. Met hör werkde hä en ö Spellzüschjeschäff. Isch en d 30er Joohre tauchde sing Filme wärm op un hä krääd önö Orde vöör si Werk.
Wisswiller
Jätt va vreuer
Wisswiller, dat ön Zitt lang zo Düre jöhööd, veel em Joohr 1972 zo Eischwiller.
thumb|Öt Wappe va Wisswiller Wisswiller, op Huchdütsch heechd dat Weisweiler, es ö Örtchö en d Nööhdö va Eischwiller.
Bacchus, Ceres und Amor
Dr Jott van dr Wing es Bacchus. Hä werpd Ceres, d Jöddin van dr Landbouw, önö vorleevde Bleck zo. Dat hä ösu kikkd, wood net va Hans va Oche ärvonge. Hä had dat us ö ald Sprechwood us ön ald löstije Vorzäll. Dat sätt: “Oohne Ceres un Bacchus vrüssd Venus“. Dat kann en hüü z Dachs Dütsch met „Oohne Eiße un Drenke weed d Leevde net wärm“ övversatze wäde. Op öt Beld sälvs es Venus net z see, ävver dä klenge Jong, dä dr Jott van d Leevde, Amor see soll, kitt önö Körv Opß.
Georges Méliès
Zöröck no Paris
Am 28. Dezember 1895 sitt Méliès öt ischde Mol Filme, di d Brööhr Lumiere zeeje. Hä darf di ävver net koofe un kütt iisch övver dr Ömwäch London zo önö Projektor un ö paar Filme, di hä ä si Theatr zeechd. Met önö ömjebouwde Projektor driihnd hä sing eeje Filme. Dr ischde, met dr Naam „Une partie de cartes“ wood em Joohr 1896 jömaad. Ängß 1896 maad hä si eeje Studio un ön Produktiunsfirma op, di öm d 500 Filme bes 1912 örussjitt. 250 dovan send bes hüü erhalde.
Wisswiller
Weetschaff
Jeld kann mo ä Wisswiller en öt Kraftwärk un en öt Ferrolejiirungswärk vordeene.
Watt sisch zö bösöckö luunt
Wisswiller had ön Burch. Usserdäm luunt öt sisch önö Bleck op öt Huuß Palant z wärpe.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Veedel
Georges Méliès
Sing bekanndste Filme
Méliès bökanndste Filme send: Le Manoir du diable (1896); Les Rayons Röntgen (1898); Cléopâtre (1899); Jeanne d’Arc (1899) un Die Reise zum Mond (Le voyage dans la lune) (1902).
Zöröck no Paris
1885 hiirod Méliès un als singe Papp di Maschinefabrik a häm un sing 2 Brööhr vorärvd, vorkoovd hä singe Deel an sing Jeschwistere. Van dat Jeld koovd Georges Méliès sisch öt Théâtre Robert-Houdin. Hä hod ävver net erwaad, dat dat Theatr en di ischde Joohre kee jeld aavwerpd. Zo di vass Ajestalde em Theatr jehood och Jeanne d'Alcy, di hä no dr Duud va sing ischde Vrau hiirod.
Sing bekanndste Filme
Em Joohr 1912 moot hä zo mache. Di Filme van d Pathé un us Amerika send su bellich, dat hä sisch net mi op dr Maad halde kann.
Euregiobaahn
Jätt z lääse
Saachjrupp:Baan
Georges Méliès
No sing Filmzitt
Georges Méliès storv am 21. Januar 1938 ä Paris.
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
miniatur|left|Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais D Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais es ön Huchschüll, di vam Staat ongerhalde weed. S litt ä Belo Horizonte un domet en dr Staat Minas Gerais, Brasilie.
Euregiobaahn
Jätt övver dö Sträck
Öt vong domet a, dat ön Baahn tösche Oche un Heerlen voohr. Di Sträck wood vorjrüüßerd un vorbong dono Stolberch, Häzzogöroth un Koohlscheed. Vöör Stolberch bödüüdö dat, da tön Baahnlenisch, di seijd Joohre mä vöör dor Jütervorkiihr jöbrudd wood, op emol wärm vöör öt Volk jönotzd wood. Völl neu Baahnhöff äntstänge. Dat woch em Joohr 2001.
Georges Méliès
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Regisseur
Serbien
Dr Serbien s öt neuste Land ä Europa. Dä vreuere Jugoslawische Deelstaat. Serbien hat dat nett a erkannt un nennt „Autonome Provinz Kosovo un Metochien“ z „Autonome Provinz Vojvodina“.
Wisswiller
Jätt va vreuer
Dr Naam van dr Ocht Wisswiller kütt isch op ön Kaad us öt Joohr 1802 beij d Franzuse un dann isch wärm op ön Ongerlaach va 1846 vöör. Di hoddö dö Preuße jöschrävve. Zo di Zitt schreev mo dat Huchdütsche Weisweiler ävver noch Weissweiler.
Dr Naam Wisswiller
Wiss düüd op dat huchdütsche Wood Wiese (Ripoaresch: Bend) hen.
Serbien
Serbien litt mädde em Balkan un hat kenne Zojang zo öt Meer. Op d en Sii jrenzt dr Serbien a Bosnien, Kroatien an anger Ecke a Montenejro, Rumänie, Ungarn, Bulgarije un em Nordoste a Albanie, Mazedonie. Dr Mällebend woch immer enn vöör d Buure wichtije Regijun. Schnei op d huch Berch rondöröm un dotösche Land vöör d Kööh un d Jeeße, wenn dr Wenkter dovör sorchte, dat en d Berch kenne lääve kutt. Serbien hat 88,361 km². Huuch Berch prääje dat Land. Dr hüüxte Berch es dr Djeravica met 2,656 m.
Jätt ze lese
Saachjrupp:Staat
Bürjerkreesch
Dat neue Serbie es uss e'nem blodije Büjerkreesch zwesche 1991 un 1999 entstande, der net nüdisch jewääse wör, un hät vell ze vell unschuldige Minsche het Lääwe jekoss. Noher sen se emmer schlauer, wat se jehat hann, un wat se verlore hann. Wenn d'r menschliche Deefpunk vun Deutschland et KZ-Auschwitz is, dann is d'r menschliche Deefpunk vun Serbie et Massaker von Srebrenica. De Welt hät 1995 zojeluurt un de Welt hät wie 1943 nix ungernomme.
Euregiobaahn
Eejödömmer
D Euregiobaahn jöhüüd dr EVS (EUREGIO Verkehrsschienennetz), di hörö Setz ä Stolberch had. Jövaare weed no d Priise van dr AVV (Aachener Verkehrsverbund) op öt Netz van d Bundesbahn.
Usterkääz
Wi öt dozo koom
At en Bösch us öt viirde Jahrhondöt weed böschrävve, dat öt Usterkääze joov. Damols woch öt noch ön Traditiun van d Heide, van Lüüh, di net a Jott jlöövö. Domet wood ö Vüühropfer jöbraad.
Mo ka saare, dat dö Usterkääz ö Brandopfer es, dat Jott dojöbraad weed.
Watt en d Kerch passeerd
En dö Usternaahd wwed d Usterkääz jöweihd un dann van dr Pastur met dreimol usjösproche Wööd Lumen Christi (op Ripuaresch: Kristus, öt Ledd) dörch d Kerch jödraare. Öt Volk antwood met Deo gratias (op Ripuaresch: Dank seij Jott). Dono kütt di Kääz op önö Kääzelöter, dä nävver dr Ambo jöstalld weed.
Dö Usterkääz weed en d Kerch zo bösongisch Jöläjönheete wi Dööfö övv Huchzitte aajömaad.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Religiun
Henny Porten
Henny Frieda Ulricke Porten (* 7. Januar 1890 ä Magdeburg; † 15. Oktober 1960 ä Berlin) woch ön dütsche Schauspellerin un wood dörch hör Filme en d Stommfilmzitt bökannd.
Hör Lääve
Henny wood zwar ä Magedeburg jöboore, läävde do ävver mä ee Joohr, iih sö met hör Äldere en dr Ruhrpott trock. 1895 jäng dö Famelisch dann no Berlin. Am 10. Oktober 1912 hiirode Henny dr Schauspeller K. A. Stark, dä ävver 1916 em Ischde Weltkresch storv.
Henny un hör Filme
Zo hör bökanndste Filme jöhüre Anna Boleyn un Kohlhiesels Töchter. 1919 maade Henny hör eeje Filmjösellschaff op, di sisch ävver mä bes 1925 held, iih sö sisch met ön Jösellschaff va Carl Froehlich zösammedäng.
Hör Lääve
1924 hiirode Henny dr Jüdd Wilhelm von Kaufmann-Asser. D Nazis woohle hör zwänge, sisch va häm z trenne, ävver Henny joov hörö Mann net op.
Henny un hör Filme
D Nazis maade hör öt Lääve schwoch, ävver dat stüürde Henny net. Sö driihnde wiir Filme. No dr Zweide Weltkresch werkde Henny Porten vöör d DEFA.