cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kattaĳ Läĳsh
En Kattaĳ Läĳsh — dat säät dä Name — ess en Läisch, di ėn ner Kattaĳ stisch. Wi küdd enne Duude en en Kattaĳ? Dä eß doch ned uß Pappendäkkel l? Nää, eßß e net, dat mööd Er jäz suzesare jätt „ėn Aanförunge“ foschtonn, ed ess en „Läĳsch“ enn enner Kattaĳ odder esu jäd äänljjem, allso mieh enne duude  Endrach  enn enner Lėßß, odder en  Kattaĳ Kaat met nix drop wat lääve däät, käĳne rishtijje Duude us Fläĳsj un Blood.
Wi kumme Kattaĳ Läĳsche en en Kattaĳ erinn? Pass op, dat kannß de esu hann: Do melds Disch öönzwo aan, zom Bäĳschpill obb enner Websigk, un dann küßß De ni mi vidder noh do. Un Zack! es uß dinge Aanmeldung en Kattaĳ Läĳsch jewoode, op dä Websigk.
Et jit Lück, di maache sijj enne Spaßß do drußß, dat se sijj en jeede Lėßß endraare, en jeden Foaĳn enträdde, jeeden Kattaloch beställe, jeede Zäddel ußfölle un ungerschriive, un wat nidd all. Un dann hann se hengernoh met nix mieh jädd am Hoot hann/am Hoot. Su n Lück prodduzeere unn hingerlooße Kattaĳ Läĳsche ze baasch.
Ävver janz ursprönglish, dat wolle mer on noch saare, äntstundte Kattaĳ Läĳsche och wääje rischtijje Dude. Do kräät äĳn övver Johre ėmmer dor neußte Forsandthuußkattaloch zojescheck, dann eßß e jestůrrve. Ävver em Forsandthuuß wäĳs et noch Käĳne. Un schoon hann di jen Kattaĳ Läĳsch mieh em Kompjuter. Su kann t jonn. Dä Kattaloch kridd er jedenfallß wigger zojescheck, beß dadd et aĳne merrək. Dä moss och ja nit stėrrve, ed rigg, wänn hä ömtrigg un verjißß de Nohsänndunge bäĳ de Poßß.
Saachjrupp:Ennzoteere!
1. Jannowaa
Der Eezte Jannowaa eß och dä Neujooßdaach.
Maibrauchtum
Et 'Maibrauchtum' em Rheinland es wie andere lokale Brauchtümer sehr speziell un deet sich von Dörp ze Dörp ungerscheede.
Maiaansinge
För de Haupplatz em Dörp wierd en besonders jruße Birk jeschmöck, unger dä de Männerjesangverein am ierschte Mai de Mai un de Fröhling met Fröhlingsleedsche bejröße deet.
Maiaandach
En de Kirch fiert me Maiaandachte aam met Fröhlingsbloome jeschmöckte Maialtar, un deet de Modderjoddes veriehre, dä de Mai jeweiht es un die och "Maienkönigin" jenannt wierd.
Versteijerung von de Maibräut
En veel Dörpe fingk en Versteijerung von de Maibräut statt. Dobei werde all "Jungfraue", alsu die unverhieroate Mädche aff 16 Johr, unger de Junggeselle vom Dörp versteijert. Su witt de Maikönijin ermittelt. Dä hüüxbeedende Jungjesell, dä dat Mädche ersteijert hätt, es dann bes zom nächste Johr de Maiköning vum Dörp. Ze Iiehre vom Maiköningspaar fieren se dann et Maifess met e'nem Fesszoch durch et Dörp un e'nem Krönungsball.
Eiekroon
En Eiekroon witt em Mai von de Junggeselle vom Dörp jemaat un näwe, ode am Maiboom opjehange. Dat wor ursprünglich e'ne Fruchtbarkeitsbrauch von de Heide, dä wie su veel andere Bräuch christianiseert un op Pingste verläsch wudde es. De Eijekroon bleff fröhe su lang hange bes de ierschte Äärntewaare drungerherjefahre wor.
Websigge
Saachjrupp:Brauch
Keu
Ävver et hätt domet nuur noch winnish ze donn. Mer kann sesh enß aanhüüre wij_t klingk, wat eijne säät, wänn_e do_beij am Keue eß. Na? Hadd_er nix foshtannde? Miir on_nit. Ish jleuven esu eß dat Wöötshe Keu entshande.
Et säät eijne jät, ävver mer foshteijd_et nit. Eß ävver och övv_ejaal. Muß mer nit foshtonn, eß jo nuo Keu jewääse.
Esu hät keu dann och dä Senn krääje, dadd_et jet eß, wo de nix foseumpß, wänn de nit hen hüüoß. Tüppijje Polittiko Lall. Di künne jo vill Schwaade, un wänn de enß jenou drop hüüoß, do hann se nix jesaat, un schunn jaa nix wat de no nit jevoßß hättß. Alles Keu äävenß.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Killomeeter
Süch och
Saachjrupp:Moohß
Krick
Met Krick deet de Lehrer en de Scholl op de Tafel schriewe.
Saachjrupp:Schüll Saachjrupp:Schriive
Brunei-Muara
thumb|Brunei-Muara Brunei-Muara es ene Deil vun Brunei un hät de Affköözunk BN-BM.
Saachjrupp:Asie
Blötsch
miniatur|150px|left|Blötsch Lück, die net richtisch enparke künne, fahre miestens e-ne Blötsch odder_en Dëll en-et Auto.
Saachjrupp:Auto
Hennes (Jeißbock)
Dae Hennes is eine allt Jeissbock di de F.C. vur 50 Johr jeschenk jekriet haett. Danach wora imma beim Spill dabei un is jez ne Art Masskottche.
Websiij
Saachjrupp:Sport Saachjrupp:Seujödeere Saachjrupp:Kölle
Willy Millowitsch (Dengkmool)
miniatur|left|Dat [[Willy Millowitsch|Willy-Millowitsch-Dengkmool fun 1992 en Kölle am Iisemaat] für_em kölsch Hännesje_Tijater]] Dat Millowitsch_Dengkmool shtäĳt in Kölle am Iisemaat in do_Nöh fum kölsch Hännesje Tijaater. Et wood em Joohr 1992 däm Willy Millowitsch ze Iihre do hen jesatz. Hä hät en de Joohre 1909 beß 1999 en Kölle jelääf un jewirrək. Et shtellt dä Willy en Orijinaaljrüüße daa, wi hä op dä Bank sez.
Millowitsch,Willy
.au Domain Administration
Di .au Domain Administration (affjekööz: auDA) forwaldt .au — fun Außtraalije di Top Level Domain.
Do hinger stish jez dat Australian Network Information Centre (affjekööz: AUNIC) alß nic un bedrief dat jannze Shpill met dä Domäĳns.
Websigge
Saachjrupp:Australie Saachjrupp:Internet
Grafschafter Goldsaft
miniatur|left|Dö Fabrik Dä Grafschafter Goldsaft eßß en Rööbekrouck ußß dä Grafschafter Krautfabrik Josef Schmitz KG en Meckem. Hä eßß beleevd vüür allem op dä Vüürjebersch.
Op däm Eijmer, wo dat Krouck drin eßß, süt mer en Bursch. Datt eßß de Tombursch beij Meckeheijm. Leider dörfe mer die he nit zeije, hät de Firma jesät.
Saachjrupp:För ze Esse
Wienges
Wienges es_ene kläjne Broueräj em Zänntrumm fun Krievel, di bräue allordingß zigg_e paa Joohre nit mieh selleve, un loohße noh_m Orrijinaal_Rezäpp ier Bier annderswo bräue.
De Wienges sinn_orr_en aale Bierbräuer_Famillish en Krieevel. Dä Brou_Meeßto Aujußß Jleumeß woo alld zig 1893 med_em Maria Wienges verhiirodt, wi hä 1896 sing äijen Huuß_Broueräj em Norde fum Wiengeß opmaat → Gleumes (Krievel)
Websigge
Saachjrupp:Firrma
Bund Nöüj Döüjtschlanndt e.V.
Dä Bund Nöüj_Döüjtschlanndt e.V. affjekööz ND, ess_enne Foäjn, dä am Äng fum Eetzte Wälldt_Kreesh jejründt woode eß, ävver do ald aale Füürlöüjfor jehatt hätt. Su eßß_e ne jannz aale Faadfindor_Foräjn, dä_t_ėmmo_noch_jitt.
En Kölle sezz_e en de Jabelßbärjer Shtroohß, janz noh amm Süüd_Baanhoff aan dor Baan.
Websigge
Saachjrupp:Orjanisatiune
Lief
Enne Lief es dat, wat Minsch, Dier un Bruudt_jemeinsamm hann. Mer säät, wän d'r Lief de Sihl jonn lööht, dann es dadd_et Äng_fum Lääve. Allso Minsch un Dier beschtonn nit uß dämm Ballsch allein. Je nohdämm wi mer_t belooert, es öm d'r Liev_eröm noch d'r Kopp, de Ärrem, Beeijn, Hängkscher un de Fööß - ävver wo angersch weede die widder beij d'r Lief allsenne Beschtanddeeijl beij jennomme. För d'r Liev_em_Schoss ze hallde, jeijt mer nahm Dokter, wämmer jet draan hät, dä kännt sesch domet uss.
Alfabeet
Dat Allfabeet, dat sinn de Bohstaave hingerenannder. Datt eßß allsuh kwaasi en Annenannderreijung vunn dä kleijnste Deijle vunn dä Sprooch.
Erfunde hätt dat dä Phönizier. Et Schrieve woord domet so eijfach dat et jeder liere ka. Dat woor dofüür ned esuh jesinn, zem Beijspill mit dä Hieroglyphe vunn dä Äjypter, un de Shinese han dat bes hück nit hinjekrisht.
Bohstave em Ripoarėsche un ehr Ussproch
Maach wigger, bee on jitt et doch mieh wie e poor Bohstave un et jitt och mieh wie dree E-Luut.
Saachjrupp:Ennzoteere!
Lief
Saachjrupp:Weßßeschaff fum Lääve
Fluchzeuch
Em Jägensatz zo de Lufffahrzeusch wie Ballons ode Luffscheffe (Zeppeline), die vun alleen vun d'r Äärd affhäwe, kann e Fluchzeusch iersch fleeje, wenn de Luff met_e_ner bestimmten Jeschwindischkeijt sing Flüjele ömströmp. En d'r Wesseschaff nennt me dat aerodynamischer Flug. Et jibbt verscheedene Typs vun Fluchzeuschen, zoom Bäispiel Jachdfluchzeusche, Passajierflieger, Propellernfluchzeusche et Seiglfluchzeusche.
Saachjrupp:Fleejerei
Wahn (Hümmling)
Wahn woo ene Jemeijnde ėm Hümmling ėn Needersaxe.
Dä Oot Wahn woot ėm Joohr 1941, medden_em Kreesh, vumm Kommißß platt jemaat. Di hann do ene Üübunxplaaz för de Truppe hėnjelaat. De Lück uß Wahn woodte noh Rastdorf zwanx_'ömjesaz'. Do hätt sish beß ennet johr 2005 errinn nix jeänndert, unn et süüt och nit dernoo uß, dat dat jeänndert wööt. Dä Üübungkßplaatß weed — so säät mer 2005 beijm Kammißß — emmer noch jebruch.
Wahn hätt ene Dom jehatt. Dä Dom woo eijne vunn de jröötße Kirrshe en dämm jannze Nochtweßßte vun Deutschlandt. Hä woot doomols met kappott_jemaat. De Jrunntmauere sinn ävver noch ze sinn.
Saachjrupp:Needersachse
UKW (Funk)
UKW eß en Affköözung fö de Ulltra Kuchz Wäll wo et Radijo un et Färrenseen drövver kütt! Na jood et Radio kütt och övver KW, MW un LW, ävver wäer hüüert sesh hück dat jekwiitsche, zwitscherre un jepiife norr aan? Wänn t nit sinn moß.
Saachjrupp:Radijo
Wodka
Wodka es dä Schabau vun de Russe un de Pole, dä us Ääpele jemaat weed. Die hann dä schun jebranndt, da wosst noch kinn Minsch in Deutschland, wie dat jeht. Dä schmäck ooch vill bässe als oose Kloore odder Korn un määt och nit enne su decke Kopp, wennmer e bißje zevill dovunn jesoffe hätt. Un die Russe maache ene ächte Kolt us ehrem Wodka-Suffe, die ässe noch ächt läkker Häppche dozo: jerööcherte Fesch, Kaviar (dä ächte, net dä Kölsche), un noch mieh so Läkkerbesse. Die nenne datt Sakusska odde su. Op jedde Fall kannste dann noch vill mieh Wodka suffe, wennde dat met_ässe dehs.
Saachjrupp:För ze Drinke
Blotwoosch
Blotwoosch eßß en Woosch uß Blot unn Suushpäck.
Blotwoosch weed flöck ens met Flönz doorenandä jebraacht. Äwwä Flönz iss suh ene Aat jekochte Blotwoosch, unn de ääschte Blotwoosch eßß jeräusch. Hück weßße vill Kölsche eh ni mieh, wat Flönz es unn wat Blotwoosch. Jet äähnlijjet sinn ou Puttes in Kölle unn Öcher Puttes en Oche.
Blotwoosch ka_ma jebroen met Himmel unn Ääd esse, ou med Läwwewoosch dobeij. Blotwoosch ka_ma äwwä och en Schievjeer op et Bruet donn. Dat jäht nit mit Flönz, wejl se ze wabbelich sinn doför.
Karl-Heijnz-Plumm-Jumminasium
Dat Karrel-Heijnz-Plumm-Jumminasium eßß en Schull in däm Projramm vunn däm Kabarattist Dr. Wendelin Haverkamp.
Dä woor fröher Lehrer unn spillt immer de Fijuur vunn däm Anton Hinlegen. Dä eßß Lehrer am Karl-Heijnz-Plumm-Jumminasium unn hätt do en Houfe Drißß met singe Kollere, vüür allem dä fiese Schwundling.
Weijl dä Haverkamp fröher Lehrer am Ööscher Kaiser-Karls-Gymnasium woor, unn weijl de Fijuure nuur esuh zufällisch zimmlijje Ähnlischkeijt med dä aale Lehrer vunn dä Schull hann eßß klaa: de Schull vum Anton Hinlegen eßß eijentlisch dat Kaiser-Karls-Gymnasium.
Jo woröm nennt er et dann Karrel-Heijnz-Plum-Jumminasium? Wejl: op dä Öscher Maat, jleisch um dä Eck vumm Kaiser-Karls-Gymnasium, jitt_et en Karls-Apotheke, wi de Schull benannt noh däm Öscher Stadtpatron Karrel dä Jrooße. Unn im Finster vunn dä Appotheek stond fröher dick unn fätt datt se däm Karl-Heinz Plum jehüürt hatt.
Äwwer wi säät dä Anton Hinlegen immer: Nuur keij Ärjer.
1. Määz
Em Joohr 1700 hatten de Shveden noch dä julijanishe Kallendo un wullte no m jregorijanishe Kalläno wääßelle. Do fü feel dä Shalltdaach uß, dat häijß, et joov in däm Joohr in Shveede käjne 29. Febrowaa un do für jlish dä eezde Määz. En Finnlandt unn ennem Däĳl vun wat hück Norrveejen eß woo dat orr esu, di shtundten doomools onn och unger em shveedische Künning singem rejimäng.
Fc Schreff
En fc-Schreff eß ëĳn fun de fc-Schreffte, dat sinn Äwëĳteronge fun de Computer-Modern-Schreffte fö affrikkaanische Shproche. Di Affköözung fc steht für African Computer Modern.
Änntweckelong
En de Joohre 1990 beß 1992 hät dä Jörg Knappen di fc_Schreffte jemaat un en Metafont opjebout. Se folləje do T4-Kodėerung, di 256 Schreff_Zëĳshe hät. Se ungershtözze all di affrekaanische Shprooche, die mieh wi en Milljohn Minsche schwaade, un di de lattëĳnische Schreff bruche. Dadd_es, wat_se bëĳem Department of Education fun de USA de „krittische Sprooche“ nänne.
De fc_Schreffte sin en frëĳ ßoffwäer un sinn unger dä GNU General Public Licence fun de fsf för Jeeder_ëĳn doo un důnn nix koßte.
För Nohzelässe
Saachjrupp:Kompjutorëij
A 565
De Outobahn 565 (koot: BAB 565) verbindt de Outobahne  un. Se löüf zwesche em Drëijek Beuel unn_em Krüz Meckem, krüz der Rhing em Norrde fun Bonn, woh se och de treff, un jëijd och e jood Shtöck dorresch de Shtadt.
565
Berliner
Berliner sin Kuurle uss söößem Heffdeesch en Fett ussjebacke, met Aprikose-Mammelaad jefüllt un met Zucker bestreut.
Karneval ohne Berliner wör wie Weihnachte ohne Weihnachtsplätzje, deshalef zälle se och zom Karnevalsjebäck. Anders wie Muzemandele kritt mer se äwe et janne Johr öwe.
Saachjrupp:Jebäck Saachjrupp:Fastelovend
Öcher Bösch
miniatur|Öscher Bösch Dor Öscher Bösch es en 2,300 ha jruußer Bösch dä zor Stadt Oche jehüürt. Et es dä aue Bösch vunn dä Riischstadt Oche plus dä Bösch vunn Burtscheid, Forst unn sigg 1972 em Süüde dä Mönsterbösch med 750 ha.
Dä Öcher Bösch' wood 1882 ömjemoodelet för dat de Öcher Lück heä op Jück joe kunnte. De Bäum sollte 80 beß 100 Johr waaße bevüür mer se schlääsch. Domohls woode ou Wäjje, Schutzhütte unn Bänke aanjelejjt. Hück hätt hä 53 % Loubbäum unn et sulle mieh wädde.
Dä Ööscher Bösch lijt 220 beß 400 m üver NN.
Websigge
Saachjrupp:Öcher Bösch
Vrängel
Ne Vrängel oder Wrengel odder Frängel säät mer för jet, wat jröößer jewoode wi dat nomaal wööhr. Wenn er Botteramme schmiere well, un dä Buur sij jen paar Schieve fum Bruud runger schnigg, unn ed eß ein dobei e janz Schtöck decker wi di andere, do säät däm sing Frau: „Jung. Do häss De ävver ne Wrängel jemaat.“
Luur Och
Äänlisch: Unn et Jääjedeijl:
Veenuß (Planneet)
De Veenuß broch 224,7 Daach öm eeijnmol öm de Sunn ze rotiere. Allerdingens broch se och 163 Daach öm sich eeijmol öm sich seleves ze driie. Dobei driit se sich jenau endjejenjesetz ze alle andere Planneete. Dat heeß op dä Veenuß jeit de Sunn im Wääste opp un jeit em Osste unger.
De Veenuß hätt keijne Moond.
Saachjrupp:Plannet
Degraa
miniatur|left|Degraa am Veschpüddelche Degraa ėßß dat ovverjäärijje Bier watt in Oche 139 Joohr lang jemaat wood. De Brouerei Josef Degraa & Erben woot 1850 unger däm Noom Brauerei A. Körfer jejründt. Sigg 1932 hejs_et Degraa. Dat Bier wood noh bes 1989 gebrout. Et ėßß en ovverjäärijjes Bier, wi_ma_et im Rhingland jään hätt. Hückzedaach jitt_et noh de Brouhäuser als Kneijpe. Beleevd sinn heä vüür allem de Muschele.
Beleevd woor och immer dat Motto vunn dä Brouerei Degraa. Op huhdeutsch hätt_et jeheijße: Opa wurde 100jährig, stets trank er Degraa obergärig, övversätze ka_ma dat mėd: Dä Oppa wood 100 Johr aal, hä hätt immer Degraa övverjäärisch jedronke. De Öcher hänn druss jemaat, widder op Huhdeutsch: Oma wurde 110, Degraa hat sie nie gesehn, övversäätz: De Omma wood 110, Degraa hätt se nie aajeluurt.
Ußßerdämm
Angere övverjäärijje Biere: Kölsch, Bönnsch, Alt, Dampfbier
Saachjrupp:Bier Saachjrupp:Oche
Hagelslag
miniatur|left|200px|En Botteram med Hagelslag, orijinaal van Holland Hagelslag ėßß en holländischer Bruudbelaach ußß Schokolaad ode Harelzucke. Dat ėßß wi Schokoflokke ode Perle, äwwer jet länglisch. Et heiß esuh weijl wann et vun dä Packung op dor Brood fällt ka_mer an Harel denke. E beßßche, wenijjstens.
Hagelslag weed op de Butter eropjeströjt, oder op dä Vla jeklekkert. Mer kann_en och brouch om Kooche ze verziere. Hagelslag ėßß broun wie Schokolad odde bunt.
Hagelslag kannze ėn Holland oder Jrenzland unn ėn Oche en jruße Päcksche koufe. Im Rhingland eßße en kleene Päcksche im Suppermaat beij de Backzutate ze finge.
En Holland eßß dä Hagelslag su beliepp, weijl en Botteram met Botte un jätt Sößem drop billisch eßß. Ußßerdämm eß_et en Holland su kalt und windisch, dat die mieste Früchte, die mer zom Marmelaadekoche bruch, att net mie waaße.
Saachjrupp:För ze Esse Saachjrupp:Holland
Wasser
Wasser is en Bezeischnung für eh Moleköhl, wat us Wasserstoff un Sauerstoff bestonn deet. Me säät äver nur Wasser dozoo, wenn et flüssich is. Wenn et kähler wie 0 Jeraad Celsius is säät me Iis udder Schnie un wenn et heeßer wie 100 Jeraad Celsius is, dann säät me Dampf dozoo.
Besondererlei Wässer emm Rheinland sann Kölnisch Wasser unn "dat Wasser vunn Kölle ess joot", watt zweierlei ongerscheedlijje Saache sinn, die mer nitt väwechsele därf.
Saachjrupp:För ze Drinke Saachjrupp:Schimie
Kalle Pohl
thumb|Kalle Pohl Kalle Pohl es en Witzcheverzäller und Jittariss, jeboore en Mäerzenich bei Düre am 20. Ojuss 1951.
Bevüür dat hä mim Witzcheverzälle aanjefange hät
Bevüür Kalle mim Witzcheverzälle aanjefange hät, hät hä iersch ens:
Donooch hät hä Musik Jitarr un Singe) aan dä Hochschull en Kölle studeet un hät dann angere Lück dat Jitarrespille beijebraat. Weil dat esu joot jeflupp hät, hät er jleich en paar Bööcher övver et Jirarrespille jeschrivve.
Urranuß (Planneet)
Dä Urranuß ees em Middel 2,87 Miliarde Kilometere vunn de Sunn entfärnt. Hä bruch 84 Joor öm eeijnmol öm de Sunn eröm ze wandere. Hä driit sich äver in 17 Stund un 14 Minute eeijnmol öm sich seleves.
Kalle Pohl
Bevüür dat hä mim Witzcheverzälle aanjefange hät
Schpäder isser dann zom WDR jejange un hät Radio jemaat.
Urranuß (Planneet)
Dä Urranuß hätt en Besunderheijt bei singer Achseneijung. Die es su jeneich, dat eeijne Urranuß Daach och 84 Joor duurt.
Dä Urranuß hätt 27 Moonde, wobei dä jrützte dä Titania ees met en_em Doorchmesser vun 1578 km. Nur noch drei andere sin noch jrüüsser als 200 Kilometere em Doorchmesser.
Kalle Pohl
Wat passeet ist, noh däm hä mim Witzcheverzälle anjefange hät
Sing iertzte Fernsehshow hät er 1996 op tm3 jehatt, „Manngold“. Ein Johr späder wor hä dann bei RTL bei „7 Tage, 7 Köpfe“ dobei. Zick däm isser och widder Musik am maache.
Klaaf
Enne Klaaf hälld mer, wämmer zo zwäj, dräj oddo mieh Lück bejenander eß un övver jet schwadt. Mer schwaad medenejm. Sulang nuur äjneo schwaadt un di anndere hüüren em zoh, dann eß dat en Redd odder ennen Monnoloch. Zom Klaaf weed et eetß, wenn dat Schwaade hen un heer jäjt. Ußßerdämm sulld et och nit blooß Lall sin, wat o jeschwaadt weed.
Brauerei Königshof
De Brauerei Königshof iss_en Broueräj en Krieevel-Künningshoff, di sez om ejemoolijje Jelände fun dä Rhenania un jehüot orr_ennem ejemoolijje Ärrbeijdor fun dä Rhenania.
Zig dämm et Rhenania-Alt funn Krombacher_en Krützdaal-Krombach jemaat weed_un fille Krieevelsche_et nit mieh müjje, sinn_se ob_et Landfürst_Alt ömjeschwängk. Dat kütt uß da Broueräj Künningshoff un dat kritt mer en dä Shtadt övverall en de Lääde un_em Suppermaat. Ed_ess_en Krievel un Ömjävvung esu beliep jevoode, dat de Bräueräij Könningshoff' jäjen Engk 2004 iier Kappazitääte forjöößere moot un neu Tanklaarer_un Bräukäßßelle aanjeschaff hätt. Do bräue se nävven_em Alt on_noch Pils, Wejze, Expocht un mesche Radlor.
Wieß (För ze Drinke)
Wieß eßß en overjäärish Bier, datt ußß Bayern kütt unn vumm Weizemalz jebrout weed oder ußß Berlin unn jet suur eßß. Beije heijße wiiß.
Wieß vunn dä Bayern
Datt Wieß ußß Bayern mööt zer Hällefte ußß Weijzemalz jemaat sinn. Et hätt noh Hefe (Hefeweijze) oda et eßß kloor (Kristallweizje). Et kann hell sinn oder dunkel.
Berliner Wiiß
Dat Wieß vunn Bäliin eßß nit ußß Weijze. Et eßß jet suur, alldiweijl in dä Hefe och Milschsäurebakterien in Sümmbijoose lävve. Dadorsch ka_mer et och besunders lang laagere, nämlij poor Johr. Ma drenk et met Sirrupp, zem Beijspill Waldmeijster oder Himbeer.
Zuckerröb
250px|miniatur|left|Zuckerrööppe 250px|thumb|Zuckerrööppefeld bei Linnich De Zuckerrööp (Beta vulgaris) eß en Kulturplantz un jehüürt zor Familesch vun d'r Fuchsschwanzjewääßse (Amaranthaceae).
Se eßß am Engk vum 18. Jahrhundert dursch Züschtung ußß d'r Runkelrööp entstande, wobei me jezielt Zoorte ussjesöök hätt, die ne huhe Aandeel aan Zucke (Saccharose) hatte. Dohdurch kounnt dä Zuckejehalt vun aanfangks 8 % op späder 16 % öm 1800 jesteijert weede. Zuckerrööppe vun hück hann e_ne Zuckerjehalt vun 18 bis 20 %. De Zuckerrööp eß en d'r janzen Welt de wichtischste Plantz, uss dä Zucke jemaat witt. De Rööppezucke määt hück unjefähr 45 % vun d'r Weltproduktion uss.
Wieß (För ze Drinke)
Wieß am Rhing
Saachjrupp:Bier
Zuckerröb
Weed de Rööp eijjekoch, kritt mer Röbekruck.
Zockerööpe wääde em janze Vüürjebirsch, dä Kölsche Bucht unn Zülpischer Börde anjebout.
De Zockerrööp weed off och Zockerknoll oder eefach nur Knoll jenannt, un ene Buur, der Zockerknolle aanbout, der es ene Knollebuur.
Saachjrupp:Planz
Dachkall
miniatur|left|E modern leije Daach, met Kall, un Schwallve do drop En Daachkall iß bovve am Huuß un et Räänwaßßer leuf vum Dach do erin, un weed do hin jeleijdt, wo mer et jään hann wėll. Su leuv_et eijnem nit de Wäng_eraf. Uß dä Kall leuf dat Wasser dann ewwens in en Rääntonn, odder in der Bach. Un wo mer su_jet nit hätt, in de Sooht, odder tirek en e Rüühr, un vun do ėn der Kannahl.
Die Kalle sin miehßtenß uß Zinkblesh jemaat oder uß Plaßtik, jannz sellde uß sönß_jet. Unn se sinn unjeväär uß, wie die Rüüere wo se rinnloufe, der Läng lanß op Hallev opjeshnedde. Unjeväär. Wem_mer jenauer hinnluuert, da süüt mer, dat di Kannte noch jet schööner jemaat sin. Rund, domed_et nidd_e_su leijch eß, sich draan wii_ze_donn, un dat se stabiiler op ihr Läng sinn.
Mer kann Frikadelle drin kööle, wiej_et et Trude Herr en däm Leed „De Kall es verstupp“ besunge hätt. Mer kann och drin drieße, wiej_et dä Kallendrėßßer am Aldermaat ėn Kölle ėm Billd määt. Fö_jewöönlish schmießen de Beum ihr wellke Blädder en der Winnt, un dä Winnd_ess_esu jrooßhäzzish datt_e se wigger_vershenk, un bei unß ėn de Kall versenk. Besönders em Herbß, wenn et schöön naaß eß un se joot klääve, un och flöck jammelish weede, deijt_e dat. Do möße mier de Kall saubermaache.
Websigge
Saachjrupp:Huuß
Wilhelm Hamacher
Dr. Wilhelm Hamacher (* 11. 1883 en Trooßdoorf; † 21.  1951 en Bonn) wor ene doitsche Politiker vun de Zentrumspartei.
Nohdem hä Jeschichte, Äädkund un klassische Sprooche studeert hat, wudd dä Hamacher 1920 Jeneralsekretär vun dä Zentrumspartei. Vun 1926 bes 1933 hätt hä et Rhingland em Reichsrat vertrodde.
Av 1945 hätt hä sesch an dä Widdervereinijung vum Zentrum beteilicht un wudd 1946 sojar zom Bundesfürsetzende jewählt. Jenauesu wor hä, wenn och nur kuurt, Kultosmenister vun Nord-Rhing-Weßfahle en dä Landesrejierung vun Rudolf Amelunxen. Vun dä iirzten Bundesdaachswahl em Joohr 1949 aan, bes zo singem Duud em Joohr 1951 däät dä Hamacher dem Bundesdaach aanjehüre. Mer woo sesh doomohlß lang nit ëijnß, ob_mer jäds_en _en ëijene Pattëij fö_jeede krißlishe Konfäßjohn hann wullt, oddor_ob_mer leever_en jemäjnsaame Unnijohnß_Pattëij maache sullt. Dä Hammaacher woh jääje de Unnijohn, wëijl_e daach, dat_e Kattolikke sönß en däm jannze pollitische Explėzier ungerjonn mööte, wo_t su fill mieh Protteßtante wi Kattolikke joof. Ävver hä wulld_och jään_hann, dat_i zwëij Krißßlijje Pattëije äng zosamme jingke. Met dä Ideeje kunnt_e sesch ävver am Eng jääje dä Konrad Adenauer net dorrəshsäzze.
Hamacher wor sünst noch Rektor vum Jymnasium en Sieshburch un hätt sesch stark dofür enjesetzt, dat die Bürjermeesterei Trooßdoorf Stadträächte erhält. Dat Trooßdoorf Stadt wudd hätt hä ni_mieh miterlevv.
Forps Liis van d rischste Männsche
D Forps Liis ställt va 1987 a jäddes Joohr d rischste Lüüh op d Wält zsoamme. Könnigshüüser un Diktatore wääde net opjönommö.
Weesch
E Weesch (Huchdütsch: Weib) es e Fraunsminsch. No weet mer nit för jeedß Fraunsminsch Veesch sare. Et möß schunn jet draan sinn, also möösch se minnstens forhiirohdt sin oddo Vittve, odder e jood Jeschäff hann, odder ne Hoff, un enne Knubbel Pänz eß och nit fokiijot.
Wallonesch Brabant (Provinß)
Met Wallonesch Brabant (ob flämish u nederländisch: Waals-Brabant, op franzüüsish: Brabant wallon, op wallonish: Roman Payis, Braibant walon,, op deutsch: Wallonisch-Brabant) es en Provinß en dä Regijon Valloni en däm Shtaat Bellji en Europa jemejndt.
Weesch
Weeschter han Kraff un sinn nit bang fürm Lävve. Se weßße met de Männe ömzejonn. Se han ir Weetschaff en d'r hannd zigk dreßisch Joo, dänne kannßde nix füürmaache. Do kannßde disch drop foloohße.
Wallonesch Brabant (Provinß)
De Houpshtadt fun wallonesch Brabant eß Waffere (ob flämijj u nederländisch: Wafer, op franzüüsish: Wavre, op wallonish: Wåve, op deutsch: Wavre)
De Provinß wallonesch Brabant jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di franzüüsish schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-WBR.
Berlin
Bälliin, kammer och Bärliin schrieve, kölsch Berlin, amplisch heiß et och Berlin, et wor fröher de Houpshtadt vun Preuße un eß zick 1871 Houpshtadt, un zick 1990 de Bundeshoupshtadt vun Deutschland. Weijl Deutschland noh em Zweijte Weltkreesch jedeelt wuude wor, wor zonächs Bonn zweiunvierzisch Johr Bundeshoupshtadt vun d'r Bundesrepublik Deutschland un Oßß Bälin Houpshtadt vun d'r Deutsche Demokratische Republik, bes 1989 de Bälliner Muer feel und Deutschland widder vereenisch wudde es. Et Wappedier fun Bärlin ess enne kleeijne Bär, wi dä Naame alld säät.
Albert Einstein
Albert Einstein (* 14. März 1879 in Ulm; † 18. April 1955 in Princeton, USA) wor eener vun dä bedeutendste Füsiker vum 20. Jahrhundert. Sing wessenschaffliche Arbeijde zor Theoretischen Füsik hätt die füsikalische Weltaanschauung vollkommen jeändert un op d'r Kopp gestallt.
Dat Haupwerk vum Einstein is de Relativitätstheorie, die et Verständnis vun Raum un Zick revolutioniert hätt. 1905 hätt_e sing Arbeijt "Zur Elektrodynamik bewegter Körper" erussjebratt, die hück Spezielle Relativitätstheorie jenannt weed. Ellef Johr späder 1916 hätt_e dan de Allgemeine Relativitätstheorie veröffentlich.
Wallonesch Brabant (Provinß)
Saachjrupp:Jääjendt Saachjrupp:Provinß en Belljie Saachjrupp:Valloni (Regijon)
Albert Einstein
Och zor Quantenfüsik hätt_e wichtije Beijdräsch jeliffwert. För sing Erklärung vum Photoelektrische Effek hätt_e 1921 d'r Nobelpreis för Füsik jekrääje. Sing theoretische Arbeijde hann äwer em Jäjensatz zor Meinung em Volek beij d'r Entwicklung vun d'r Käärnenergie un Atombomp keen gruße Roll jespillt.
Albert Einstein jilt hückzedaach för die mieste als Inbegriff vum Forscher un Jenie.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Wesseschaftler
Berlin
Bällin ess en ne eijene Stadtstaat un es ävver komplätt fun Brandeborsch ömjovve. De Houpshtadt fun Brandenburjj es Pozdamm, wat fröher Residenzstadt fun Bällin wor, un noch änger forbonge wi Pochz un Schäbbish Läbbish met Kölle es, doröm wullte de Pollitiker dat ald enß zosammelääje, ävver de Lück fun drenne wi druße han dat ned metjemaat un esu wood nix druß.
Websigge
Saachjrupp:Stadt en Dütschland Saachjrupp:Houpstadt
Völzer plat
't Völzer plat is e Ripoarisch dialek dat weat jemoeld i Vols, ing kling sjtad die liet never Oche, mer dan an de Hollendsje zie va jen jrens. De sjproakjrens mit de Limburgse dialekte, of ooch jenannt isoglos, verlauf ziesj dursj en t'n weste va de jemingde Vols. Dit weat de Benrather Linie jenannt. 't Völzer plat hat nag veul voet van 't Öcher en 't Kirchröadsj. Kenmerkend veur 't Völzer plat is d'r iesj/miesj-klank, die vuur sjpreisje. In Lemieësj, drei kilometer va Vols, zet mer al ich, mer vuur zaare nog iesj. Wat or opvelt, is dat vuur eijentlisj jing boochsjtab G kenne in ozzer sjproar. De G weat erzats dursj ing aat van J of ing aat va hals-klank.
Zoot Woman
miniatur|ZootWoman Zootwoman eßß en brittische Bänd di spillt en electroclash Musick datt höört sisch beßßje aan wi dä aale 80er Sinti-Popp. Stuart Price eßß dä Kopp vunn dä Bänd un hä spillt och in joot en Hangkvull aandere Projekte.
Websigge
Saachjrupp:Bänd
Weesch
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Frittebuud
thumb|Ussjevalle Frittebuud ä Münche Jädder kennt dö Frittebuud un jädder hat sisch do at öns jett jöhold. Ejal övv öt ön Fritt met Mostöd övv Majonees, ö Wööchje, ön Cürriwooch, Schaschlik övv ö halv Häähnche woch.
Wat sö all jömeinsam hand, es, dat öt do flott jeed un moch sisch öns vöör ö paar Minütte met dö Schäff van dö Buud ongerhalde kann.
Saachjrupp:Esse & Drinke Saachjrupp:Wikipedia Jesproche Wikipedia
Vla
miniatur|left|Vla Vla (em Rhingland och Vlipjevla) datt es en orijinaal holländisch Esse, jet söößet för zem Dessert. Vla weed us Millesch un Weizestärk jekoch, hä es fass esuh deck unn mangs wie Jogurt. Kannze blank, allsu ohne spezijellem Jeschmack koufe, oder med verschiddene Arome. Dä jitt et zem Beijspill en Vanille, Schokolad, Pistazie oder med diversem Oopß. Oder med zweij Jeschmäkker, datt es dä Dubbel-Vla.
Weed och jään en Oche jejesse. Am leevsten med Hagelslag.
Uss Vla weed och dä Vlaflip jemaat, jet för ze drinke uss Limmo, Jogurt unn Vla.
Saachjrupp:För ze Esse Saachjrupp:Holland
Sibbeschlöferdaach
Sibbeschlöfer hamme am 27. Juni, dä als Wedderlosdaach für'et Wedder von de nächste sibbe Woche, alsu vom Somme, jillt. Schingk aan dämm Daach de Sonn, soll et ne heeße un schöne Somme jäwe. Räänt et aan dämm Daach, soll et ne räänije un durchwaaße Somme jäwe.
Lėßß met de Kölsche Ruusemondachszochsmottos
Kölsche Ruusemondachszochsmottos
Sibbeschlöferdaach
Noh ahlem Voleksjlaube soll me op Sibbeschlöfer Ießekruck jäjen Koppping äärnte un em Huus drüë.
Websiij
Saachjrupp:Daach Saachjrupp:Meteoroloji
Knießbüggel
Ene Knießbüggel es-e-ne Minsch der knießtisch es. En Kölle sät me also "Knieß es jeil." statt "Geiz ist geil."
Knieß hätt äwer och noch en andere Bedeutung: Wenn zwei Minsche Krach met-enander hann, sich net aanluure un net met-enander spreche, dann hann die Knieß.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Klikki Bunti
Saachjrupp:Kompjutorëij
Ripoarisch (Sprooch)
Ripoarėsch Sprooche eß enne Bovverbejreff för Sprooche ussem Rhingland uß dä Jääjend zwesche St. Vith, Aahwieler, um Kirchroa, Nüss, Düsseldorf, Jläbbisch, Waldbröl, Siburg, Remaren, met Oche, Bonn un Kölle dren. Et jitt enne Houfe Ripoarėsch Sprooche, jood mii wi 120, un fass övverall sin se sesch jannz äänlėsj, wenn et de Nohpere sin, un de Ungersheed weede emmer jrüüßer, wënn_se wigger usseneeijn sinn. Esu jet weed og e Dijalekskontiinuum jenannd.
Ripoaresche Sprooche
Fun de Ripoarische Sprooche un Sprooche-Jroppe, un di Sprooche wo mer_et nit jannds_esu jenou saare kann, de su jenanndte Jränß_Dijalägte, eß hee enß enne kümmerlijje Aanfang fun_enne Lėßß do_fun, noh_m Allfabeet zotteet
Tok Pisin
Tok Pisin es ön Sproch, di op Papua Neuguinea jösproche weed. Ä dat Land es öt dö Amtssproch. Sö weed och Pidgin Englisch jönannd.
Kloore
Ne Klore eßß en Aart vum Schabau, dä kej Färv hätt. Also zem Beijspill Korn, Zwetsch oder Tequila. Äwwer meijß meijnt ma_en kloore Korn wa_ma_datt säät. Dä Kloore eßß en Koote, dat heijß hä weed pur jedronke, sonz eßß hä jo ni_mieh kloor.
Tok Pisin
Wä Tok Pisin sprechd
Tok Pisin weed van onjöväär 120.000 Lüüh als ischde Sproch, als Moddersproch jösproche. Dozo komme noch 3 – 4 Milliun Mänsche, di öt als Zweidsproche mulle.
Kloore
Ne Kloore weed och jedonn in däm Leed Di Karawane vunn dänn Höhnern: Dun mer ne, dun mer ne, dun mer ne Kloore!
Ripoarisch (Sprooch)
Ander Sprooche
(*) dat Hötter Platt eß faßß ußjeshtorrve, eß këij ripwarische Sprooch, mer hann_et hee nattööelesh opjenůmme, wëijl_et nuur em Jebeed zwesche de ripuarische Sprooche jekallt weed.
Tok Pisin
Entwäggelung van d Sproch
Tok Pisin es ön Sproch, di sisch us änglische, melanesische un dütsche Wööd zösamme setzt. Vorscheedene Dialekte zeeje dütlische Ongerscheede tösche dö Zösammesetzung van di Sproch. Tok Pisin zeechd ön Vorwandschaff zo d Sproche Pijin op d Salomone un Bislama op Vanuatu.
Kloore
Saachjrupp:För ze Drinke
Ripoarisch (Sprooch)
Ander Sprooche
(?) dat künnt janz fokiehjt jeschrivve sinn. Do moss_ens_enne Ėijhëijmische raan.
Tok Pisin
Jätt va vreuer
Dr Orsprong van di Sproch es en ön Zitt z sökke, als Walvänger em Stelle Ozean ongerwääß wore, un sisch met dat Volk, dat op dö Insele läävde, ongerhalde mood. Öt joov önö Mischmasch, dä us Änglisch un dö Lokalsproche zösammejesatze woch. Ängß van öt 19. Jahrhondöt wood di Sproch ön Handelssproch op di Scheffe, di met Kopra handele dänge. Öt zeechd sisch, dat Tok Pisin sisch flott ändere deed un sälvs tösche zwei Jeneratiune dütlische Ongerscheede en d Sproch z vänge send. Och tösche d Bure op öt Land un öt Volk en d Städte zeeje sisch Ongerscheede beij öt Spräche.
Ripoarisch (Sprooch)
Ander Sprooche
(L) dat hüot bej de Limburjėsh-Bërrjėshe Sprooche, di_mo ijo sällde bej de rippoarėsche Sprooche zälle dëijdt.
Tok Pisin
Jätt z lääse
Saachjrupp:Sprooch
Ripoarisch (Sprooch)
Ander Sprooche
(M) dat hät fill fun de Mosel-Frënkėshe Sprooche aan sesch.
Websigge
Saachjrupp:Sprooch vum Rhing Saachjrupp:Rhingland
Kirshejoor
Et Kirchejoor rejelt wann de Christe bestimmte Feste un Namensdare fiere. Et jitt Huhfeste wie Weihnachte, Ostere un Pingste, un janz jewöhnliche Dach. Dä Bejriff is em 16. Jahrhundert injeführt wudde, als et ene neue Kalender jov der vun däm vun de Kirch avweeche dät.
Jrundsätzlich han die drei jruße Christliche Kirche, nämlich de Katholische, de Evangelelische un de Orthodoxe, dä gliche Kalender. Et sin äver doch noch jede Menge Ungerscheed dobei.
Trooßdoorfer Platt
Trooßdoorfer Platt witt wie dä Name ad säät in Troosdoorf jesproche. Dobei muß me allerdingens sage, dat dat reine Trooßdoorfer Platt och nur en Trooßdoorf Midde jesproche witt. Die andere Shtadtdeeil han zum Deeil en mieh oder weenijer avvjewandelte Version dovun. Dat häät natürlich historische Jründ.
Kirshejoor
De Fierdäsch
Hee ens en Oplistung vun dä wichtichste Fierdäsch im Kirchejoor:
Trooßdoorfer Platt
Wen_me su durchzällt kütt meh op fönef Hauptdialekte:
Kirshejoor
De Hillije
Över et janze Joor verdeilt sin die Fierdäsch vun de janze Hillije, die et en dä katholische un dä orthodoxe Kirch jitt. He soullen nur e paar wichtije kölsche Namensdare jenannt sin:
Trooßdoorfer Platt
Die vier sin wie ad jesaat us dä Jeschich vun Trooßdoorf entstande. Ever eent nom andere.
Kirshejoor
De Hillije
Saachjrupp:Joohr Saachjrupp:Zick
Trooßdoorfer Platt
Trooßdoorfer Platt
Dat Trooßdoorfer Platt ees eng verwandt met däm Sieshburjer Platt. Dat kütt doher, dat die zwei, Trooßdoorf un Sieshburch, su eng beienander lieje. Do han fröher die Trooßdoorfer Buure met dä Sieshburjer Mönche vun dä Abtei om Michelsberch gehandelt. Dat hätt die zwei Sprooche natürlich beeinfluss.
Sieshloorer Platt
Sieshloor wor fröhter en eijenständige Jemeend un su hatten die och ihr eijene Ussprooch. Irzt 1969 met dä komunale Neuordnung dätten Trooßdoorf un Sieshloor zesammekumme. Vun do aan han sich die Sprooche dann wohl anjenöhert. Zo Sieshloor däten domols och Ovverloor, Spich, Berchem, Müllekove, und Eischem jehüüre.
Berchemer Platt
Berchem, Müllekove, und Eischem däten zwar zo Sieshloor jehüüre han äver en eijene Sproochentwicklung jemaat. Doorch di Nöh vun Berchem un Müllekove zo Mondoorf un Nidderkaassel woren do och die Berührungspunkte jrüsser als met Sieshloor. Dat heeß dat och die Sprooch sich eher en die Richtung entwickelt hätt. Dat ees hück noch ze hüüre. Die Lück in dä Dörfer rollen dat R veel mieh als die andere Trooßdoorfer.
Vüürwaal
Saachjrupp:Kommunikatiun
Trooßdoorfer Platt
Höttener Platt
De Hött oder Friedrichs Wilhelms Hütte wie et richtich heeß ees öm de Joorhundertwend jeründ wudde un wor en Arbeedersiedlung. Die Arbeeder kommen zom jrossteil us Kölle. Jenaujenomme us Köln-Kalk. Su hätt dat Höttener Platt ene unheimliche Kölsche Eenfluß jekriech. Nohm Kreech dät de Hött dann zo St. Aujustin jehööre un die spreche och wedder jet anders.
Hallvjehang
Ne Hallvjehang
Trooßdoorfer Platt
Aalerödder Platt
Aaleroth litt wick em Noorde vun Trooßdoorf en de Wahner Heed. Et hätt für 1969 zo Luhmer jehüürt. Ees doch klar dat och die Aalerödder anders kalle als die Trooßdoorfer.
Hallvjehang
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Trooßdoorfer Platt
Et Platt verschwind
Trooßdoorf hätt en de letzte Joore en jrusses Wachstoom erlev. Dat ees leider für de Sprooch net esu joot. Veel Zojezochene spreche nur Huhdeutsch oder andere deutsche Sprooche. Et sin äver och noch andere Europäische Sprooche met der Zojezochene dobeijekumme. Dat alles hätt leider zur Folje dat et Plattspreche noh un noh verkümmert un sich zo enem Kauderwelsch entwickelt wat met dem ursprüngliche Trooßdoorfer Platt nix mieh ze donn hätt (Rheinischer Regiolekt).
Ärm Deer
Et ärm Deer ess en koote Faase vunn jrundlooser Druurischkeijt. Jründe könne sinn:
Trooßdoorfer Platt
Süch och
Saachjrupp:Sprooch vum Rhing
Ärm Deer
Mer säät do och „dä hät et ärme Dier,“ wann t ejnem su jeijt, odder „dä kritt et ärme Dier,“ wam mer et erwaadt, dat dä Zostannd övver inn kütt.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Christoph Daum
miniatur|Christoph Daum Christoph Daum is ene Foossball Träiner, jeboore am 24. Oktober 1953 in Zwickau.
Träiner
1981 Träiner vun dä Amatöre vum 1. FC Köln 1985 Co-Träiner 1. FC Köln 1986 - 1990 Träiner 1. FC Köln, 1990 in Kölle eruss jeschmisse 1990 - 1993 Träiner VfB Stuttgart, 1992 Deutscher Meister 1994 - 1996 Träiner Beşiktaş Istanbul, 1994 türkische Pokal jewonne, 1995 türkischer Meister 1996 - 2000 Träiner Bayer 04 Leverkusen, 2000 eruss jeschmisse wäjen Kokain 2001 - 2002 Träiner Beşiktaş Istanbul 2002 - 2003 Träiner Austria Wien, 2003 österreichischer Meister un österreichischer Pokal jewonne 2003 - 2006 Träiner Fenerbahçe Istanbul, 2004 türkischer Meister, 2005 türkischer Meister 2006 - 2009 noh lang Jedööns widder Träiner bei singem ahle Club, dem 1. FC Köln 2009-2010 is hä wigge noh Istanbul zu Fenerbahçe, do hätt hä nämlisch de Kohle für jrosse Spiller 2011 - Träiner Eintracht Frankfurt
un esöns
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Berof (Sport)
Bloohß (Eijnbilldungk)
En Bloohß em Kopp — dat weet och ald enß en Seijfebloohß, (ävver dat iß preußßisch Huhdeutsch — odder en Rosiihn em Kopp — datt ißß wem mer jett denngk, unn jett meijnt, et jleuf, sich villeijsh drop verlööt, un mer ißß verloore, et woo nit wooh, un iß nit woo jewääse. Do säät mer hingerher, wam mer er jemerrək hätt, odder dovüür, wem mer esu enne Jeck, dä et noch nit jemmerrək hätt, wam mer dää warrne odder uss em sibbente Himmel höösh jedd erungerholle wėll op de Ääad, do säät mer do füür: „Do leeven Jott, wat hadd ijjen Bloohß em Kopp“ — Dat iß jo nit sellde, wenn De schwer Ferlieb bißß. Unn dinnge Schwarrəm, jo dämm beßß Do driss ejaal. Ävver Ding Dreum hann Der de Oure ömnääbeld, de Uure verklääv un der Fershtannt op Spaaflamm weijshjekoch. Bis dat tie Bloohß ßijj oppdeijht.
Odder ne anndere Vall, Dir versöök eijner jett opzeschwaade, wat mer nit jleuf, ävver ä probbieert dat. Do weiß nit, et klingk jo wie wenn er et selv jeuve däät un jannz äänz am nemme wööer, un Do denx Der nuur: „Wat schwaad der fürr en Bloohß do heer.“ Shpezjell beijem Spekkeliiere kütt su jet jään vüür, do kam mer met dä Bloohse in dä Vüürshtellung vun der anndere Lück rishtish vill Jelld ensakke, unn vahafftish rish met wääde. „Jo wä lääf dann vun su jet?“ frööshß Do Dish? De Börrsen med de Börsenheiniis], Bannkminnsche, Versisherungßknäächte, [Kunnßßhänntlere, Jallerißte, Kunnßaukzjoone besönders, ävver och anndere Aukzjoone und di Lück, di do draan hänge, de Saachfeshtänndije, Finnannzheijniis, Avvekaate, Stüüerberoodere unn esu, die lääve nit all, un nit nuur, ävver och e jood Deijl, joot von dä Bloose.
Wie jeiht mer medd esu jett ömm? Wann ijj Üsh do ene Rood jevve kann. Wann Üsh su n Bloose bejääne? Övv ess et jannz joot, wem mer för di Bloohß säät „Blooß Der jet]].“
Rudkäppche op kölsch
miniatur|left|Rudkäppche un dä Wolf Mallich kennt dat Märche vum Rudkäppche. Vun däm Verzäll jitt et och en kölsche Parodie. Dat Rudkäppche wonnt dobei met singer Moder en en Eijedumswonnung en Kleineichen. De Bestemo litt krank em Bedd un ehre Köhlschrank es leddich. Dat Rudkäppche schnapp sich et Mofa un jöck noh'm Supermaat, öm Lambrusco, Brüdche un andere Saache ze besorje. De Jroß läv en dr Nöh vun Hoffnungsdal en enem kleine Hüsje. Om Wäch dohin kütt dä Wolf verbei. Dä Strunzbüggel fäht ene Porsche. Un dann kütt, wat kumme moss: Dä fiese Kääl deiht schleeßlich die Jroß un dat Rudkäppche vernasche.
För noh ze lese
Johannes Sievers: „Rutkäppche“, in: „Der Papp verzällt Märcher“ - Märchenparodien auf Kölsch. Kölle 2006. Sigge 27-31. ISBN 3-7616-1996-0
Saachjrupp:Kölsche Sprooch
Wasserstoff
Wasserstoff ees eh Schemisch Element mit dä Oochtnungszahl 1. Ed steeijt em Periodesüßteem in der iirzte Haupjrupp. Singe Keern besteijt us eeijnem Proton un keeijnem Neutron. Öm dä Keern eröm flüch eeijn Elektron.
Wofür witt dä Wasserstoff jebruch
Dä Wasserstoff kütt sehr häufich en de Natur für. Ed ees sujar dat häufischste Element dat ed jitt. All Sunne em Weltall bestonn zo nem jrusse Deel us Wasserstoff. De Weßeschaftler versöken en de Labors de Reaktion die ne Steern zom löchte brink nohzemache. Dat nennt me dann Kernverschmelzung. Dofür witt reine Wasserstoff jebruch. En andere Nutzung vum Wasserstoff witt en de Autoindustrie ussprobeert. Einije Hersteller han Versöcksautos am fahre, die met enem Wasserstoffantrieb ussjerüß sinn. Dat klapp äver noch nitt esu rischtisch.
Wo fink meh Wasserstoff en de Natur
Wasserstoff en reiner Form kütt en de Natur nur en de Steerne für. Op unserer Ääd ees et am häufischste em Wasser ze finge. Met dä sujenannte Elektrolyse kame dat Wasser en Wasserstoff un Sauerstoff opspalte.
Saachjrupp:Schimie Saachjrupp:Jaas
Romeo un Julia op Kölsch
<br style="clear:both;" /> Dat Thiaterstöck Romeo und Julia vum William Shakespeare jitt et och op kölsch. Dä Hermann Hertling es ene Deechter, dä op kölsch schriev. Un he hät och jet zo kamelle bei de Kumede. Dat es e kölsch Thiater. Dä Hermann hät dä ärch bedrövte Verzäll üvver Romeo un Julia vum Shakepeares Will en et Kölsche üvversetz. Dobei spillt dat Stöck hückzedaachs zwesche Kölle un Bonn. Familije Montenjü hät Knies met Familije Kappeslett. Beids sin riche Kappesbuure, die sich jäjesiggich nit usstonn.
Am Engk vun däm Stöck kummen Romeo un Julia en dr Himmel. Un ungen op dr Ääd jit et sujar e Happy End:
Se dun metenander Fridde schleeße; un dat dann öntlich met Kölsch bejeeße.
För nohzelese
Saachjrupp:Tijatershtöck
Woot
miniatur|left|150px|Woot Di Woot es enne Zoschtand, fun Minsch un Dier un Nattuer. Wänn et Wedder en Woot hät, wänn Storrm un Haarel de Fällder platt läät un decke Äßß fun de Böüm krache lööt, dann süüd et drußße do noh uß wi drenne wänn enne Minsch de Woot krääje hät un met Tällor un Taßße jeschmeßße hät un fellejsch nor et Mobilaa zor drosche, wejl hä nit mih bej sesch wooh.
Saachjrupp:Züschologie
Bonn
Bonn eß en Stadt am Rhing, janz im Südde vom Kölsche Becke. Im Nordweste litt et Vürjebirsch, och Vill jenannt, un em Nordoste litt de Siech-Mündung. Noh Süüde hin sitt me et Sibbejebirsch m'em Ööhlbersch. Bonn wor fröhe de Haupstadt von Dütschland, jetz eß dat äwe Berlin jewudde, watt die Bönnsche ersch beduure, heeß ewe noh Bundesstadt. Hückzedaach hätt och de UN e paar Büros en de Stadt. Usserdämm jitt'et en Universität un e paar Fachhuhscholle.
Nooperjemeinde
Bonn litt meddem em Rhein-Siech-Kreis jehürt äwe net dobei. Drömm-eröm lië foljende Jemeinde und Städtche:
Buun
En Buun eß en Meuershen_odder en langen jraaden Stäĳnwall, maanschmol nur en pahr Pööhl met Planke dozwesche. Et mieß sinn et ävver decke Stäĳn opjeschodt, fass_ėmmer Basalldt, fum Uuver e Shtöck en enne Floßß erinn, odder enn enne Seeh, odder et Meer. De minsche maache_suj_jet, wäĳl_se dänngke, dat dat hellfe däät, dat dä Shtrand odder et Uuver nid_esu läĳsch fottjeshpööhldt weedt, fun de Wälle un dä Ströhmung, odder Wind_un Wätter], Huhwasse_un Fluhte.
Bonn
Stadtoppdeelung
Bonn eß in vier Stadtbezirke opjedeelt, die uss dä ehemolije Städt Bad Jodesbersch un Beuel, un dä Ämter Duisdörp un Owekaassel jebildt wudde sen. Die vier Bezirke heeße:
Buun
Buune sin och off nett för Angler], di säze sish do drop un han io Freud draan, dat se e jood Däĳl fum Uver fott_kumme, do_hen wo_t Wasser tiifer eß un de Fesch jet winnijjer fun Wälle jeshtüührt weede. Jenausu freue sesh de Füjjel övver e reujish Pläzzje am Wasser ußße op de Buune, besönders de Mööve.
Op de Ovversick fun Buune en Flößß, un ope Fördersigk fun der Buune em Meer, fun do Shtröömung uß jesinn, do weet no un noh jet aanjeshpööhlt, do sammelt sish der Sand, der Kißß, un dä Drißß dä söns_em Wasser erömschwemmp un sijj_am Uufer affsäz. Op der ander Sigk winnijer, do es_am Eng fun dä Buun norre enne Waßßo_Wirbel] — wä sijj_ußkänt, kann dä nuzze, öm uß dä Shtröömung eruß ze schwömme, hä moßß_ävver och die kraff han, do zo_rääshde Zigk widder erruß_ze_kumme, sönß kann dat och janß_schön jefeerlish wääde.
Bonn
Dörpe
doot noch jätt wigge schriewe ...
Buun
No kann jo dat Wasser em Floßß nit dorj_en Buun dorschfleeße, un weĳlet winniger Plaz em Floßß jitt, dorsh_di_buun, moß dat Waßßer em Räß jet flöcker loufe. Dat hėlləv_och, dat sich de Faarinn, zom Bäĳswhpill em Rhing nidd-esu läĳsh zohsez, de Sheff_Faat] dangg_et unß. Dröm han äijentlijj_all flöß med Sheffsfokeeo] och Buune, zemaal di de Wälle fun de Sheffe jät neutrallisėere dunn.
Bonn
Luur ooch
Bonn (Watt ėßß datt?), Bönnsch (Watt ėßß datt?)
Buun
Fröer hät mer Buune orr_enß für Däĳshe jemaat. Dadd_es ävver Qwatsch, määt mer hück nit mieh, enne Däĳsh bruch e lang un jlatt Füürland.
Höffje
miniatur|150px|left|Plumpskloh Höffje nennt me de Kloh, weil me fröhe de Plumpskloh em Hoff ode Jaade hatt. Wenn die Lück ussträdde moote, saaten se: "Ich jonn/moss ens op et Höffje!"
Buch (Körperdeel)
Dä Buch eß enne wishtijje Körperdeejl. Beijm Minsch sėzz_e övver de Beejn un unger_em Häzz. Em Buch dren eß do Maaren, et Jedärrəm, de Levver, de Niiere, de Jall un de Milltß, un jans_am Eng unge noch di Fott wo dat widder eruß kütt, wat noh_m fordaue uß_jedrißße weed. Och de Bloohß för dä Flüßßijj_Affall es_em Buch. Unß Fraulück hallde der Nachwuux för nüng Moohnde schöön kushelish wärrəm em Buch, ii datt_e op_de Wäld_kütt.
Höffje
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Buch (Körperdeel)
Et sinn jaa_nidd_esu_vinnish Lück_di saare beij inne sööß et_Jevööhl em Buch, un_noch_mieh, di ald enß saare, se hätte E Jefööl_em Buch.
Saachjrupp:Körperdeel
Deutsche Demokratische Republik
thumb|240 px|Der DDR ier Fahn De DDR, dat shtundt för Deutsche Demogradische Republik, ößß enne Shtaat jeweäse, dää zick 1949 böß öm dä 3. Oktoober 1990 et meddelere Stöck vum frööre Reisch wooa. Mer han denn heeä öm Wäßßte och de DieJaßporra nänne möße, un mier hann doföer jeschpänndt, dänn schlieëßlich un änntlisch jooevet dooa koum Kirrsche, un de Lück mooete et sunndaachs stunndelanng övver Land faaëre, un ëönne Paschtuër hätt dräij Duzzenndt Jëmäiëende ze betreuje jehatt.
Dä Schtaat hätt sësch de Diktatuur vun Prolletarijaat jenanndt, ävver ët öß de Diktatuur vun de Kommennißte jewääese, un dä Stoph, dä Ullbrich un shpääder dä Mielke un dä Honnecker hann sisch vüüerjedrängk un hann dann jooa alles sällevs allein äntschieede. Domött inne üer Unntertaane nëtt schtiffte jänge, hanse de Muuer un Schtachcheldrooëht öm dat Lanndt erröm jelaaët, un dä Kammißß mooete oppaßße un up de Lück scheeëße.
1989 hätt et Vollek (met jätt Hüllep vum Gorbatschof un vum Jännscher) der KummunißßMuß jestöchz, dä Kohl hät oëch metjehullefe, un dann hätt sish dä Shtaat och oppjelööëhß, un de DDR öß widder rischtisch Deutschland jewooede.
Saachjrupp:Staat Saachjrupp:Dütschland
Brunei
Brunei heesch jenaujenumme Brunei Darussallam odde ävenz برني دارالسلام, eß ennen Schtaaht em Orijändt. Et jränz op de eeine Sig an et Züüd-schineesich Meer, un an de andere fönnef Sigge a Malaysija. Brunei hät zwäi Schtöke Land un dozwesche ennen Meerbuusen, de och zo Brunei jehüüert met paa Inselsche dren. De jröözte Schtadd un Houpschtadt es Bandar Seri Begawan. Dat litt do en de medde an ennem Ärrem vun däm Meerbuuse.
De Lück schwade Malayam, mer säät och Malaijisch, doo in de jannze Jääjend vun Brunei un drömeröm.