cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zweide Weltkresch
D Situatiun van d NSDAP vöör dr Zweide Weltkresch
Ävver net mä ä Dütschland ändernde sisch di Lach un d Faschiste trokke a Läähr. Mussolini schaffde öt 1922, si Rejiim ä Italie op z bouwe. Ä Spanie joov öt tösche 1933 un 1939 önö Bürjerkresch, us däm Franko als Jöwänner hervörjäng.
Ä Dütschland woch ät am 30. Januar 1930 ösu witt. Hitler övvernomm d Macht, wood Reichskanzler un bouwde ö Schräckensrejime op. Oohne völl z vroore, schnappde öt Dütsche Reich sisch 1935 öt Saarland, 1936 öt Rhingland. Kott dono, am 12. Määz 1938 braad hä Österreich zo Dütschland un och öt Sudeteland woch net vöör häm sescher, wi sisch am 1. un 2. Oktober 1938 zeechde. Dat dat oohne jruuße Probleme jäng, loch an di Politik, die d Ängländer un Franzuse zo di Zitt bedreeve. Dobeij bleed öt och, als Dütschland sisch em Vröchjoohr 1939 dä Räst van d Tschechei onger dr Naahl riss. Sujar Litaue joov no als Dütschland sisch öt Memelland nomm. Alles vorleef oohne Schwierichkeete vöör Dütschland. Di angere helte d Uuhre stiif.
Dütschland jäng ävver noch önö Schrett wiir. D Slowakei wood önö eeje Staat, ongerstötzd va Dütschland un kenne traude sisch ä Europa d Mull op z maache.
1939 ongernomm Hitler dr leitzde Schrett bevöör dr Zweide Weltkresch los jo kutt. Hä schloss met Stalin önö Vordrach, dr Nichtangriffspakt, dä zosaat, dat sisch beede Staate net ajriife wööde. Zosätzlich stäng em Kleenjedrockte ävver noch, wi Europa onger di beede Staate opjedeelt wäde solld. Dä Deel van dr Vordrach krääte angere ävver net z lääse. Dä bleed jöheim. Watt dohänger stäng, dat woch, dat Pole tösche beede Staate opjedeelt wäde solld un Finnland, d Staate em Baltikum un Rumänie a Russland valle solld. Ävver Hitlers Jedanke woore noch janz angisch. Hä woohl d Weltherrschaf ha.
Op di anger Siij van d Welt, ä Japan, soch öt och net jott us. 1936 ongerzeechnede Dütschland un Japan önö Vordrach, dä beede Staate jäje dr Kommunesmus aavsescher solld.
Dr Kresch jäje Pole
Am 17. September] 1939 woch öt met Pole vorbeij. D Rejiirung woch aavjehouwe, d Armee jeschlaare. Watt em Weste Dütschland jemaad hod, dat däng em Oste Russland. Frankreisch un Ängland hand em Jäjezoch ävver wäje dä Ävall Russlands ä Pole öt russische Reisch ni dr Kresch erklärd.
Am 28. September joov d Hauptstadt Warschau op. En di Naat dovöör hod d dütsche Luftwaffe d Stadt met Bombe övverschott un völl dova kapott jemaad.
Am 8. Oktober 1939 deelden sisch Dütschland un Russland Pole op, d Viirde Deelung va Pole, wi spiir jesaad wood.
Vöör öt do läävende Volk vong en schlemm Zitt a. Dütschland brudde dörch dä Kresch Zwangsarbeeder, di zo Dusende us Pole no Dütschland jehold wood. Usserdäm läävde ä Pole völl Jüdde un dä Hass va Hitler jäje Jüdde troff komm ö Land mi wi Pole. Dr Holocaust woch komm schlämmer z erlääve als ä Pole.
Ävver och em Oste va Pole jäng öt öt Volk schläät. D Russe botternde all di Lüüh onger, di jäje dat Rejiim wore un völl Lüüh storve dobeij.
D Westfront 1939
Als Frankreisch Dütschland dr Kresch erkläärde, da drong sing Soldate en öt Saarland vöör, dat van d Dütsche jo 1935 zöröck jeholld woode woch. Di Dütsche kämpfde net, s trocke sisch mä bes an dr Westwall zöröck. Öt veel bo kenne Schoss. Hitler plande net, van di Ställ us jäje Frankreisch z kämpfe. Hä woohl dörch Holland un Beljie no Frankreich vörstüsse. Us dä Jrond woch öt em Saarland reuisch. Öt wood van önö Setzkresch jesproche. Ä Pole leef öt ävver net ösu jlatt wi Hitler dat jehoffd hod. Us dä Jrond vorschob hä da Anjriff op Frankreisch wärm un wärm. 29 mol wood „spiir“ jesaad.
Ongerneehme Weserübung, dr Vall va Dänemark un Norweje em Joohr 1940
Onger dr Naam „Ongerneehme Weserübung“ vorstehd mo d dütsche Invasiun ä Norwege un Dänemark am 9. Aprel 1940.
Watt enteresserde d Dütsche an beede Länder? Öt joov a Skandinavie önö Hoov Iiserärz, dat Dütschland vöör dr Kresch brudde, dänn Panzere woode us Iiser jebouwd un Dütschland hodd komm eeje Quelle dovör. Usserdäm besooße beede Länder jruuße Hääfe, di d dütsche Marine bruche woohl. Domet hoffde Dütschland d z erwaadende Blockade Änglands va dütsche Hääfe z ömjo. Je mi Hääfe Dütschland onger sing Fitische hodd, je mi Möjelichkeete besoss dat Land Zojang zm Meer z ongerhalde.
Suwohl Dänemark als och Norweje helde sich us dr Kresch ä Europa öruss, Dänemark hod sujar önö Vordrach met Dütschland ongerschrevve, dat sisch beede Staate net ajriife wööde. Dänemark un Norweje wore neutral. Dat held Hitler ävver net dova af, am 9. Aprel 1940 ä z valle.
Dänemark woch zwar dörch singe Jeheimdeenst övver dütsche Plän informeerd woode, dat dütsche Soldate jätt jäje öt Land vöörhodde ävver Dänemark röörde sisch komm als am 9. Aprel dr Brassel losjäng. Jeschooße wood komm un am 10. Aprel joov Dänemark at op.
Ä Norweje soch d Laach ajisch us. Dat Land kämpfde un öt joov völl Vorluste op beede Siije. Su storve alleen beij d Schlach öm d Stadt Narvik op dütsche Siij 200 Mann, op norwejische 400. 10 dütsche Scheffe un 2 norwejische un 2 änglische woode vorsänkd. Ävver och öm völl anger Städte wood jekämpfd.
D Invasiun ä Dänemark un Norweje woch vöör d Marine önö Schlaach en öt Jesesch. Huch Vorluste beij Mensche un Scheffe zeechde, dat Dütschland kenn Seevahrernatiun woch. Trotzdem holp d Invaiun Dütschland, övverhaupt dr Zweide Weltkresch dörch z stoo. Oohne dat Iiserärz va Norweje hödd mo no kotte Zitt ke iiser vöör Panzere un Waffe jehad.
Russland övvervälld Finnland em Joohr 1939/1940
Beij dä Kresch, dä och Wenkterkresch jenannd weed, hat Russland singe Nobber Finnland övvervalle. Hä vong am 30. November 1939 a un duurde bes zm 13. Aprel 1940.
Beij dä Övvervall storve öm di 70.000 Finne övv woode vorletzt. D Zaahl van öm öt Lääve komme Russe woch völl hüüdr, wood ävver ni bkannd jejovve.
Beij dä Kresch zeechde sisch, dat d russische Armee schleet orjaniseerd woch. Dat vüürde dozo, dat ön jruuße Ömorjanisatiun stattvong. D Dütsche krääte dat ävver komm met un ongerschätzde opjrond van d Schwirichkeete di Russland ä Finnland jehad hod, d Stärke van d russische Armee. Dä Väähler hand völl dütsche Soldatem et hön Lääve bezaahle mösse.
Dr Westveldzoch
Onger dr Naam Westveldzoch vorsteehd mo dr Anjreff Dütschlands op d Länder Holland, Beljie, Luxemburch un Frankreisch em Mai un Juni 1940.
At 1936, dat heecht kott nodäm Dütschland en öt Saarland ämarscheerd woch, erkärde sisch Belji vöör neutral un woohl us all d Ärjer öruss jehalde wääde. Jlichziitisch joov öt ävver met d westlische Staate önö Jeheimvordrach, dä hölp zosaad.
D Franzuse joov d Richtung vöör un plande känne Anjriff vöör 1941. S woore sescher, dat d Maginotlenisch önö dütsche Anjreff ophalde wööd un Richtung Beljie stänge jenoch Soldate, öm och do vöör Secherheed z sorje.
Ä Dütschland hod Hitler entscheede, direkt no dr Anjreff op Pole ä Frankreich ä z marscheere. D dütsche Armee kräät d Müll komm zo. All vörliijende Zaahle sproche dojäje, sunne Kresch jewänne z könne. Hitler bestäng ävver dorop un beij d Jeneräle vong ön weld Planerei a. Dobeij joov öt ävver mi un mi Probleme, su dat Hitler 29mol vorschiibe mood. Watt kloor woch, dat es, dat beede Siije bes an d Zäng bewaffnet woore. Dobeij spellde Panzere un Vluchzeuje ön völl jrüüßere Roll als noch em Ischde Weltkresch.
Am 10. Mai 1940 öm 05:35 Uhr jäng öt los. En Deele van Beljie un Holland leev öt jott vöör d Dütsche ävver döck wood och schwoch jekämpfd un völl dütsche Soldate vorloore hön Lääve. Bombe veele op d jruuße Städte. Alleen Rotterdam troffe am 14. Mai 1940 97 Tonne Bombe, di us Vluchzeuje aavjeworpe woode, 814 Mensche storve dobeij. Am 15. Mai woode d Kapitulatiun va Holland ongerzeechnet. D Könnijin va Holland hod öt Land at vorlosse. Am 17. Mai veel Brüssel un am [28. Mai 1940 wood d beljische Armee äjeschlooße un d Soldate zsamme met dr beljische Könnig Leopold III. jevange jenomme.
D dütsche Soldate wore ösu flott dörch Beljie dörch, dat d Ängländer un Franzuse beij Dünnkerrsche äjökässeld woode.
D dütsche Armee schaffde öt dörch d Ardenne bes an d Maas vörzöstüsse. Am 12. Mai, knapp 57 Stond no dr Bejinn van dr Anjreff stänge dütsche Soldate an d Maas. Met d Hölp van d Luftwaffe dronge dütsche Soldate am 13. Mai] 1940 övver d Maas vöör. Am 27. Mai vonge di a, onjeväär 330.000 Soldate z evakuiire.
Am 5. Juni trocke d Dütsche jäje Frankreisch un at am 14. Juni stänge d ischde Soldate ä Paris, dat oohne jruuße Kämpfe äjenomme wood. Am 17. Juni erkläärde Frankreisch, dr Kresch vorloore z ha.
Dä janze Kresch hod mä 6 Wääche un 3 Daach jeduurd. Hä kooßde ävver dat Lääve va 135.000 alleiirde Soldate un 46.000 dütsche Soldate vorloore hön Lääve. Dörch dä Kresch wood Frankreisch ä 2 Deele opjedeeld. Dr Norde un Weste woch va Dütschland besatze un dr Süüde un Oste bleed ä französische Häng. Dat Nobberland Schweiz woch wiir onavhängisch un wood va Dütschland ni besatze. Charles de Gaulle orjaniseerde dr französische Weerstand jäje d Dütsche.
D Schlacht öm Ängland
D Schlacht öm Ängland woch önö Luftkresch un solld d Invasiun vörbereite, zo di öt ävver ni komme es. D Schlacht öm Ängland wood als Ongerneehme Seemöwe bezeechnet.
Watt d Dütsche vorsoode, woch, d änglische Royal Airforce, watt op Ripuaresch Röjal Ärforß ussjesproche weed, en d Knee z zwänge. Di hodde d Ängländer en kotte Zitt opjebouwd, öm sisch besser jäje Anjriffe wääre z könne. Pilote hodde s sälvs net jenoch un btrocke di us anger Länder wi Frankreisch, d USA, Pole, d Tschechoslowakei un dr janze Commonwealth. D Röstung schaffde öt en kotte Zitt övver 1400 Kampfvluchzeuje z bouwe. Hitler stald sisch vöör, d kapott z schösse un dann höd Ängland dr Modd vorloore un wööd oohne völl z kämpfe opjävve. D dütsche Luftwaffe jreff döck Ängland un do besongisch d Vluchhääfe a ävver dr Dörchbroch koom dobeij net öruss. Bei d Schlacht öm Ängland tösche dr 10. Juli un 31. Oktober 1941 had kenne jewonne. Öt koom ö Patt öruss. Völl Wesseschaftler saare ävver, dat Hitler di Schlacht vorloore hod, denn öt ischde mol hod hä önö Kresch net jewonne.
Övver di Jrönd, wisu kenne di Schlacht jewonn weed jestredde ävver völl Lüüh saare, dat d Dütsche net d jruuße Städte bombadiire sollte. S hödde d Radarstatiune onger Beschoss nämme mösse. Dat passeerde ävver völl z spii un z sälde. Su storve zwar völl Ziviliste, alleen ä London un Bristol koome 32.000 Lüüh öm, ävver önö Dörchbroch woch dat vüür öt anjriffende Dütschland net.
Jugoslawie
Em Balkanveldzoch, dä als Ongernehme Marita leef, jäng öt am 6. Aprel 1941 looß. Dütschland jreff Jugoslawie un Jriicheland a. D Italiäner un d Unjarn holpe dobeij.
Beij dä Anjreff met 33 Divisiunen woohle d Dütsche önö Bletzkresch dörchvüühre, dä hön jo at döck jeholpe hod. Am 6. Aprel 1941 öm 5.15 Uhr jäng öt looß. Met 680.000 Soldate veele d Dütsche, oohne zvöör önö Kresch erklärd z ha, ä Jugoslawie un Jriicheland enn. Mi als 1100 dütsche un övver 300 Vluchzeuje us Italie woode äjesatze. D Jugoslawe hodde övverhaupt kenn Schangß. Va alle Siije wood ajejreffe. Bombe veele op all jruuße Städe un öt joov hömmele va Duude. Am 17. Aprel ongerschreeve d Jugoslawe hön Kapitualtiun.
Partisane, zo dönö och Tito hehood, vorsoote, öt d Besatzer ösu schwoch wi möjelich z maache.
Jriicheland
Am 6. Aprel 1941 dronge dütsche Truppe no Jriicheland vöör. D Jeojrafi van öt Land maade öt d aajrifende dütsche Soldate schwöder, Erfolje z ha un öt joov wärm völl enkele Anjreffe. Am 23. Aprel 1941 kapituleerde Jriichenland. Dat soore ävver net all Offiziire Jriichelands ösu un öt joov noch ön zweide un ön dreide Kapitulatiun, di am 23. Aprel ongerschrevve wood.
Janz z Äng woch d Kresch ävver noch net, denn op di Insele wood noch bei en dr Mai öränn jökämpfd.
D Alleiirde vorloore beij di Kämpfe öm d 12.000 Mann, d Dütsche öm d 2500 Soldate.
D janze jriichische Armee met övver 400.000 Mann wood zo Kriigsjevangene. Domet kutt Hitler ävver nüüß aavange un leed s spiir wärm vreij.
Dr Övvervall van Russland
Am 22. Juni 1941 broch dr Kresch an d russische Jrenz us. Dat woch onjeväär enne Mond spiidr als öt jepland woch. Usslöser woch dr Balkanveldzoch, dä länger jeduurd hod als Hitler vörjesee hod. Di vorloore Zitt leet sisch ävver net opholle, su dat d va Hilter vörjejovve Ziile net erreichd wääde kutte.
Am 22. Juni 1941 dronge 141 Divisiune op russische Boom vöör, di sisch ä 3 Deele opspalte sollde. D Jrupp Nord hod di Opjaav, öt Baltikum un spiir Leninjrad onger sing Jewalt z kriie, d Jrupp Medde, di bes no Moskau vördränge solld un d Jrupp Süd, di d Ukraine platt maache solld.
D Russe woohre net op önö Anjreff jevasst. Völl Soldate erjovve sisch un d dütsche Soldate maade jo Fortschrett, su dat s witt no Russland vördränge kutte. Isch no enn Wääch, am 29. Juni vorsoote d Russe sisch z berappele. En di Zitt woch ävver Minsk at äjökesseld woode un veel kott dono ä dütsche Häng. Sälvs em September, am 26. veel Kiew, soch öt noch net schläät vöör Dütschland us. Ävver dann vong dr Wengkter a un domet koom z isch Räähn un dann Schneij. Us dr vaste Boom wood Schlamm, di Autos bleeve stäche un öt woch kom ö Wiirkomme. D meetsde Divisiune, di op dr Wääch no Moskau woore, bleete em Schlamm stäche un dr Jedanke, vöör Wengkteraavang Moskau äzönämme, wood vallejelosse.
Am 5. Dezember 1941 vong dr Jäjeschlaach van d Russe onger dr Jeneral Schukow a. Hitler joov d Order, d Positiun z halde ävver dat klappde net un d dütsche Soldate woode wiir un wiir zöröckjedeut. Watt d Dütsche hoffde, woch, dat d Waffeproduktiun va Russland dörch Bombe kapottjemaad wäde kutt. Di hodde d Waffeproduktiunsstätte ävver hänger dr Ural vorlaat, su dat d dütsche Luftwaffe nüüß ussrichte kutt.
Em Süde schaffde öt d dütsche Armee onger huch Vorluste bes no Stalinjrad dörchzkomme. Am 23. September veele d ischde Bombe op d Stadt un dütsche Panzere röckde en d Vöörstadt enn. Öt vong önö Kampf va Huuß zo Huuß a, dä dozo vüürde, dat zwar 90 % van d Stadt en dütsche Häng woch, dat ävver van di Stadt bo nüüß mi övverich bleed.. Alles woch kapottjeschooße woode. No ön Jejenoffensive van d Russe am 19. November wood d 6. Armee äjeschlooße. Medde Januar 1942 jreffe onjeväär 1 Milliun russische Soldate dr Kessel va Stalinjrad a, d Armee wood ä 2 Deeler jedeeld un di Situatiun ä Stalinjrad wood jedde Daach schlemmer. Am 2. Februar joov Jeneral Paulus op un 100.000 dütsche Soldate jänge ä Jevangeschaft. Mä 6.000 övverläävde dat un koome no Heem zöröck.
Am 21. Februar 1942 vorsoote d Dütsche önö Jäjeanjreff un ön scheen z jelinge, vorloore Jebiite zöröck z jewääne. Dobeij koom öt beij d Schlacht öm Kursk zo d jrüützde Panzerschlacht, di d Menschheed jeseeh hod. Erfolje duurde ävver net lang un d Dütsche moote sisch zöröcktrekke. D Transportwääje woore ösu lang woode, dat dr Sprit ussjäng, d Waffe koom noch Munitiun hodde un sälvs net jonoch Eiße vöör d Soldate jelävverd wääde kutt.
D Dütsche hodde su huch Vorluste, dat s döck jarnet mi zöröckschlaare kutte. Am [3. Juli 1944 woch Minsk vöör d Weehrmacht vorloore. Övverall broch d Front en.
D Äjriife van d USA em Joohr 1941
Am 7. Dezember 1941 jreff Japan ä Pearl Harbor d Scheffe van d USA a un 4 Daach spiidr, am 11. Dezember 1941 erklärde Deutschland dat Land USA dr Kresch. Opjrond van d joo Beziehunge tösche Ängland un d USA beschlosse beede Siije, z isch jäje Dütschland z kämpfe, watt Ängß 1942 passeerde.
Kresch ä Nordafrika
Am 31. Määz 1941 jreff Erwin Rommel met sing Soldate d Ängländer ä Afrika a, di d Italiäner öt Lääve schwoch jemaad hodde. Hä siichde zwar ö paar mol ä Libye ävver dr jruuße Dörchbroch woch dat net. Kämpf woode jewonne, angere vorloore.
Als d janze Schösserei nüüß braad, entscheed sisch Rommel, övver Äjüpten no dr Sueskanal vörzostüsse. Dat scheen och z fluppe ävver beij El Alamein bleete d dütsche Soldate hange. D Ängländer starde önö Jäjeanjreff un d Dütsche moote sisch zöröckträcke.
Oche
Oche (dütsch: Aachen, franz.: Aix-la-Chapelle, ndl.: Aken, latting: Aquisgranum) is en Stadt im Wessusläufer vom Rhingland. Dä Dialekt es dat Öcher Platt, en ripuarisch Sproch med enem limburgische Klang, suh ene Singsang. Oche jehüürt äwwer klaar nohm Rhingland, zemaal dat Bier övverjäärisch unn hell es wie et Kölsch unn Bönnsch (dat Bier vum Nidderrhing es dunkel, Alt), un mer säät an Karneval Alaaf un net Helau wi zem Beispil in Düsseldorf. Oche liecht direk an dä Jränz zo Niederlande un Belje im su jenannte Driiländaeck, formal zesammejefass unger Euregio Maas-Rhein. Oche hätt e Teschnische Uni - RWTH Aachen - un diverse Fachhuhschulle.
Zweide Weltkresch
Kresch ä Nordafrika
Am 8. November lande Soldate us d USA ä Marokko un öt entstäng önö Zweifrontekresch, däm d Dütsche net jewaaße wore. Am 13. Mai 1943 woch Nordafrika vorloore.
Italie tösche 1943 un 1944
Am 10. Juli 1943 lande d Alleiirde ä Sizilie un öt duurde net lang, bes Mussolini sing Macht vorloor. Am 3. September krääte d Ängländer öt Festland onger d Vöss. Als d Italiäner önö Waffeställstand voreinbaarde, övvernomme d Dütsche d Macht un am 10. September Rom besatze, Mussolini wood bövreit, no Ostpreuße jebraad un vüürde spiir önö van d Dütsche ongerstötzde Rejiirung ä Norditalie. 5000 Italiäner woode van dütsche Jebirchsjäjer erschosse, als sisch italiänische Soldate ä Jriicheland erjovve hodde.
D Dütsche kämpfde vorbesse ävver ön italiänische Partisanearmee mit öm d 250.000 Vraue un Männer, di jäje d dütsche Armee woch, held d Wehrmacht ä Schach. Dodörch, dat d Alleiirde ä Sizilie ajreffe, wood dr Kresch möjelischerwiiß vorlängert, denn d Dütsche hodde d Möjelichkeet, Waffe un Munitiun z beschaffe.
Oche
Jet tüppischet för ze Esse in Oche sinn dä Riisflaam unn de Printe. Drenke konnt ma fröher dat Degraa, hückzedaach jitt et nur noh Öcher Sproodel.
Zweide Weltkresch
Italie tösche 1943 un 1944
Am 25. Mai wood Rom van d Alleiirde äjenomme, d Dütsche hand Rom am 4. Juni oohne z kämpfe vorlosse. Dütsche Soldate trocke sisch bes en d italiänische Alpe zöröck.
D Westfront
Am 6. Juni 1944 landete d Alleiirde en d Normandi. 6700 Scheffe un 13.000 Vluchzeuje woode dobeij äjesatze. Öt joov völl Duude un Vorlätzde. En d ischde Daach woche d Ärfolje van d Alleiirde mä kleng. Besongisch d Amerikaner vorloore völl Soldate.
Oche
Wischtije Lück en Oche sinn dä Noppeney unn dä Mullefluppet.
Weblinks
Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen Saachjrupp:Stadt em Rhingland
Zweide Weltkresch
D Westfront
Am 15. Aujust [1944 joov öt ön zweide Invasiun van d Alleiirde ä Südfrankreisch. S röckde flott vöra. Am 25. Aujust 1944 koom Paris wärm än d Hand van d Alleiirde. Hitler hod zwar bevoohle, dat di Stadt janz kapott jemaad wäde solld ävver jottseidank wore d dütsche Jeneräle ösu vornönftisch un hand dat net jedonn. Va Paris us jäng öt vlott vöra un am 3. September wood Brüssel bövreit, enne Daach spiider Antwerpe.
Am 21. Oktober 1944 veel Oche, d ischde dütsche Stadt. Övver dr Rhing jäng öt am 7. Määz 1945 beij Remage, wo d börömt woode Bröck va Remage öt Övversätze leet maade.
Am 25. Aprel 1945 troffe sisch d Amerikaner un d Russe ä Torgau. Am 30. Aprel veel Münche, am 22. Aprel hodde französische Soldate Stuttjart bövreit.
Öt Äng van der Zweide Weltkresch ä Europa em Joohr 1945
D ischde Teilkapituatiun van Dütsche troon am 5. Mai 1945 ä Kraft. S wood va Hans-Georg von Friedeburg ongerzeechned. Am 7. Mai 1945 koom öt dörch d Ongerschref va Alfred Jodl zr Jesamtkapitulatiun van d janze Armee. Am 8. Mai 19450 öm 23:01 Uhr troon s ä Kraft. Domet woch dr Zweide Weltkresch ä Europa z Äng.
Websiij
Saachjrupp:Nazizick Saachjrupp:Zweide Weltkresch Saachjrupp:Holocaus
Katerina Graham
Katerina Alexandre Graham (* 5. September 1989 ä Genf, Schweiz) es ön Schauspellerin us d USA.
Hör Filme
Graham stäng em Joohr 1998 öt ischde Mol vöör d Kamera un driihnde bes 2010 nüng Filme. Bökannd wood sö dörch hörö Optrett ä Hannah Montana.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Schauspeller
Wim Heijmans
Wim Heijmans (1947) woent en sjrieft i Kirchroa en in 't Kirchröadsj. Heë sjrieft vöal vuur toneel mar óch vuur Veldeke. Heë woeët jeboare in 't vieëdel de Hoots en woeënet doa bis 1977, wie heë noa Haander verhoezet. Heë is sjoeëlmeester. Heijmans hat tswai moal d'r Jroeës-Limburgse Veldeke-literatuurpries krèje (1999 en 2002).
Externe link
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Musiker
Proserpina weed jöklaud
220px|left| Öt Klaue van d Proserpina Der Raub der Proserpina, watt op Ripoaresch Proserpina weed jöklaud heechd, es ö Beld van Hans va Oche. Öt stammd us öt Joohr 1589.
Watt dat Beld zeechd
Pluto, dr Jott van d Ongerwält, schnappd sich öt Proserpina, d Doohter va Ceres. Jäjä hörö Well brengd hä dat Vrommisch än d Ongerwält. Ceres maad sisch jruuße Sorje öm öt Proserpina un bett Pluto, dat hör Doohter d Hälvde van öt Joohr en d Ovverwält vorlääve darv. Di anger Hälvde vorbrängd Proserpina dann beij Pluto en d Ongerwält. Us Sorch lädt Ceres em Herbst un em Wengkter nüüß waaße. Dat Beld zeechd dä Moment, wo öt Proserpina va Pluto jöschnappd weed. Em vöschde Deel van öt Beld send d Okeanide z see, di beij Proserpina woore.
Dat Vörbeld van Proserpina woch ön Fijur, di dr Beldhower Giambologna ä Florenz opstald.
Saachjrupp:Beld
Elisabethquell
miniatur|left|D Elisabethquell va Frankenhausen D Elisabethquell litt em Südoste va Bad Frankenhausen un es en va 2 Salzwasserquelle en dat Städtche. Sö enthäld 4,5 % Salz un deende zr Salzjewennung us Salzbröh, wobeij sauber Salz aavehl.
Jätt va vreuer
Vöör d Quell woode en d Joohre 1857 un 1866 Leucher en d Deepde va öm d 343 Metere jeboohrd.
Schwirichkeete dörch d Elisabethquell
Opjrond va Ussspölunge dörch d Quell wood dr Boohm onger d Ovverkerch Unser Lieben Frauen am Berge va Frankenhausen opjeweechd. Dodörch kippde dä Kercheturm zr Siij un wood zo enne van d scheevsde Kerchetürm ä Europa.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Bad Frankenhausen
Sa Calobra
miniatur|left|Bucht va Sa Calobra Sa Calobra es ö kleen Dörp em Nordweste van d Insel Mallorca, Spanie. Sa Calobra hat mä ö paar Hüssjer. Bökannd wood dat Dörp dörch sing Laach.
Nävver ön Reijß met öt Scheff jitt öt di Möjölichkeed met öt Auto un dr Bus z vaare. Dann moss mo enn siihr schünn Kurvestrooß vaare. D MA-2141 es 12,5 km lang un vüürd övver Brögge un Kurve, doronger ön 270°-Kurv un 12 Hoohrnoldekurve. Antonio Paretti bowde dat jo Stöck. Dr Aavang had di Strooß op ön Hühde va 780 m. S hüüd ö paar Metere övver dr Wasserspeijel op. Dat leizde Stöck bes no Sa Calobra moss mo dann z Voss jo.
Wä well, da kann äver och met öt Scheff no Sa Calobra komme. Mo lääd dann an d Bucht va Sa Calobra a. Scheffstuure wääde döck ajöboohne.
Turiste ä Sa Calobra
Sa Calobra es beij d Turiste siir bökannd. Öt jitt Daach, do komme bes z 30.000 Mänsche en dat Dörp. Dann es he dr Bär loss. D meetzde dränge sisch op d änge Wääch no d Bucht. Dobeij jeed öt sujar dörch Tunnele vöör Vossjänger.
Saachjrupp:Dorp en Spanie
William Morris Hughes
miniatur|left|185px|William Morris Hughes William Morris Hughes, (* 25. September 1862, ä Pimlico, London, England; † 28. Oktober 1952, ä Double Bay, Sydney, New South Wales) woch tösche dr 27. Oktober 1915 un 9. Februar 1923 Premiermenester va Australije.
Dä ä Ängland jeboorene Hughes wandernde 1884 no Australije us, wobeij hä z iisch ke Wärk vong un dörch öt Land trecke mood. Zo di Zitt kräät hä dr ischde Kontakt zo d Jewerkschaffte.
Hughes övvernomm als Aavjeordnete van d Australian Labor Party si ischde politisch Amt un spelld beij d Voreenijung van d Kolonideeler zo dr australische Bundesstaat ön jruuße Roll. 1904 steech hä zm Usseminester op, önö Poste, däm he bes zm Joohr 1915 behalde had.
No singe Vörjänger Fisher övvernomm hä 1915 dat Amt van dr Premiermenester. Hä drängde dorop, dat Australije, dat hä äng a Ängland bong, em Ischde Weltkresch metmischde. Sing Entscheedung, dat si Land ön vam Staat jelenkde Kreschsweetschaff kritt, vührde zo jruuße Streiks. Da sing eeje Parteij net hänger häm stong, su dat hä va sing eeje Lüüh usjeschloße wood, wood hä Vörsetzende van d Nationalist Party, ävver och do schaffde hä öt net, sing Ziile dörch z setze. Hä held sich bes 1923 ä si Amt.
No singe Röcktrett hod kenne mi jejlood, dat hä en d Politik noch ens ön Roll spelld, ävver tösche 1937 un 1940 wood hä noch ens Ussemenester.
William Morris Hughes storv am 28. Oktober 1952.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Australie Saachjrupp:Mann
Beldnis va Joseph Heintz
miniatur|left|Beldnis va Joseph Heintz Dat Beldnis va Joseph Heintz es ö Beld, dat Hans va Oche zeechd un va Joseph Heintz öm öt Joohr 1584 jömold wood.
Joseph Heintz, önö Moler us d Schweiz troff Hans va Oche öm öt Joohr 1584 ä Rom, wo Heintz ä d Wärkstatt va Hans werkde. Do äntstäng och dat Beld, dat Hans met önö nodänkliche Bleck zeechd. D Zosammearbeed tösche di zwei jäng och ä Prag wiir.
Opvallend an dat Beld es, dat dä övvichde Deel van öt Beld spiir drajösatze woode es.
Saachjrupp:Beld
Joohr 1986
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Pappnaas
En Pappnaas is en falsche Naas, zöm Verkleide für Spassmacher, Clowns un Lück em Fastelovend. Die weed üvver de Naas jesteck un is normal us ruudem Pappmaché. Hück weeden äwwer vill Pappnaase us Plastik oder Schaumstoff jemaat.
Mr kann och zo Lück „Do Pappnaas“ sage, öm se als domm zo beschempfe.
Saachjrupp:Fastelovend
Rihanna
Hör Famelisch
Rihanna’s Äldere heesche Ronald un Monica Fenty. Hörö Papp stammd us Barbados un hör Mamm us Guyana. Sö had zwei kleenere Bröhr, di Rorrey un Rajad heesche.
Musikkkarrier
Em Alder va 15 Joohr hod hör Kollejin sö dr Produzent Evan Rogers vörjestalld, dä op Barbados singe Urlaub maade. Dä maade met hör Demoopnahme un hod sö no ö paar Plaatelabels jescheckd, onger dönö Jay-Z un CEO va Def Jam Recordings woch, di sö och onger Vortrach jenomme hodde.
Em Joohr 2005 had sö öt Album „Music of the Sun“ örussjejovve un met d Single „Pon The Replay“ önö Welthit jeland.
So hat öt zemlich völl Usszeechnunge wiz m Beispell dr Grammy Award „Best Rap/Sung Collection: Umbrella (feat Jay-Z)“ un völl angere krääje.
Steenzitt
D Steenzitt es di Zitt en d Jöschichte van d Mänsche, en di sö mä met Steen hanteere kutte un noch kenn anger Denger notzde, öm sisch öt Lääve z jöstallte.
Alljömeen Date
D Steenzitt ömfassd ön Zitt, di tösche 2,6 Milliun Jaahre v. Chr. un onjöväär 7000 Joohr v. Chr litt. Di Zitte hange van d Jäjend aav, di mo bökikkd. A manche Plaatsche hand d Lüüh iihr, a manche spiidr vorstange, Metall z notze, öm Jöräte doruss z maache. Döck weed d Steenzitt als ischde Zitt van dr Mänsch vorstange. Anger Periode us d Vröschzitt van dr Mänsch send d Bronßezitt un d Iiserzitt.
Ald Aldsteenzitt
Dr Alde Deel van d Aldsteenzitt es d äldste van di drei ongerscheede Deeler, en di mo d Aldsteenzitt opdeeld. Ä Afrika vängd di 2,6 Milliune Joohr v. Chr. a, Europa hengd hängerher. Do jeehd öt isch 1,8 Milliune Joohr v. Chr. looß, wobeij he Georgie dat Land es, wo d Mänsche z isch Keie als Werkzüch vorwand hand. En di Zitt veel och, dat dr Mänsch öt vorstäng, Vüühr z bändije, ön Hölp di öt häm möjelich maade, ä kälder Regiune z träcke.
Parlamentsjöbäude va Brisbane
Dat Parlamentsjöbäude va Brisbane es dor Setz van öt Parlament va dr Australische Bundesstaat Queensland
Stadtbrand va Oche
miniatur|300px|left|Dr Stadtbrand va Oche Dr Stadtbrand va Oche woch önö Brand, beij däm am 2. Mai 1656 ä mä 24 Stond sövve Achdel va Oche aavjebrannd woch.
Parlamentsjöbäude va Brisbane
Jätt va vreuer
En d ischde Joohre nodäm sisch d Bundesstaate Queensland un New South Wales 1859 vanee jötrennd hodde, joov öt dat Huuß noch net. D Setzunge van öt Parlament wore noch en ö ald Jöbäude, dat ävver op d lang Zitt z kleen woch. Öt välde Queensland ävver öt Jeld, öm ö neu Huuß z bouwe. Domet jäng öt isch 1864 looß un öt duurde bes 1889, iih alles vädisch woch.
Steenzitt
Ald Aldsteenzitt
En d ischde Zitt woch öt Werkzüch van d Mänsche koom va normal Steen z ongerscheede. Dat ändernde sisch ävver un en d Altsteenzitt entweggelnde sisch dr Faustkeil (op Ripuaresch: Vuußkill, ö böhouwe Stöck Stee, dat ön Spetz had.
Stadtbrand va Oche
Watt paßeerd woch
Em Backes va Peter Maw en d Jakobsstrooß broch dat Vühr us. Dä hod Holzkohle op dr Söller liije losse, di noch jlimmde. Dat Holz van öt Dach vong a z brenne, un dörch dä Wengk rassde dat Vühr va Huuß zo Huuß. Bo janz Oche bestäng us Holzhüüser, su dat d Flamme nüüß ophalde kutt. Zö iisch brannt d Jäjend, ä dör hüü d TH z vänge es. Als dr Wengk driihnde, brannte och d Hüüser em Norde van d Stadt. miniatur|Ö Holzhuuß, wi öt damols ä Oche stäng Als vorzalld wood, dat dat Vühr jelaad woode woch, trocke Lüüh met Waffe dörch d schwamende Veedele. Dat vührde dozo, dat di Mänsche, di hödde lösche könne, us d Stadt leefe un hön Hüüser opjovve. Dörch dat Vühr storve 17 Mänsche, 4600 va 5300 Hüüser vorbrannde. Van öt Rothuuß suwie 20 Kerche, Spitale un Klüster bleed nüüß mi. Bes op di Akte, di en önö Stolle vorstoche wore, vorbrannd alles, watt övver d Stadt Usskonft jävve kutt. Önö jruuße Deel van d Lävensmeddele vorbrannd, su dat d Övverlävende nüüß z keue hodde. Hölp koom us öt holländische Maastricht suwi us d beljische Stadt Lüttich, di Warele völl Kiiß schegde. Us Kölle wood Rogge rajekaard. Damet öt met Oche wärm berjop jäng, dorfe sich di Öcher Holz en dr Bösch van d Stadt houwe un domet hön Hüüser wärm opbouwe. Sälvs Papst Alexander VII. scheckde Jeld no Oche. Hä hod vreuer öns ön kotte Zitt en d Stadt jeläävd.
Parlamentsjöbäude va Brisbane
Jätt z lääse
Saachjrupp:Australie
Steenzitt
Meddel Aldssteenzitt
Em Meddel van d Aldsteenzitt wod öt Werkzüch finger, d Mänsche liirde dozo. Öt bleed net beij dat jroff Wärk, dat sö vreuer mä schaffde. Di Spetze va Vuußkille wore schärp wi Mätzer. En di Zitt välld dr Neandertaler, ävver och moderner Mänsche joov öt zo d sälbe Zitt at. Watt sö all dänge, woch, dörch d Jäjend z träcke, z sammele un z jaare.
Stadtbrand va Oche
Jätt z lääse
Saachjrupp:Oche Saachjrupp:Historie
Steenzitt
Meddel Aldssteenzitt
Duude wode net mi liije jölosse, sö wode böjraave. Sälvs Denge, di mo dr Duude en öt Jraav laad, wode jövonge. Övv sö at an ö Lääve no dr Duud jloote, lädt sisch ävver net saare.
Wi d Venus va Berekhat Ram zeechd, es sälvs Konst bökannd.
Jong Aldsteenzitt
Dr jöngste Deel van d Aldsteenzit vängd öm 40.000 v. Chr. a. Dr. Mänsch entweggelnde sisch wiir. Hööhle woode bömold, wi d Hööhl va Lascaux zeechd. Werkzüch wood bässer und r Ongerscheed tösche dr Neandertaler un dr Homo sapiens woss mi un mi. Öt enstäng dr Cro-Magnon-Mänsch, en vrösche Form va dr Mänsch, dä hüü läävd. Us Fijure wi d Venus va Dolní Věstonice weed jöschlooße, dat dr Mänsch böjreff, wi hä entstäng, dat önö Mann un ön Vrau dozo nüdisch woch, öt Poppe dozo jöhood.
Meddelsteenzitt
D Meddelsteenzitt litt tösche d Ald- un d Jongsteenzitt. Je no d Jäjend, di mo sisch akikkd, välld sö tösche 8000 v. Chr. un 4500 v. Chr. D Mänsche schaffde öt, met Vüührstee Jöräte z bouwe, schärpe Waffe, di vöör d Jachd nüdisch wore. Sälvs Säje kutte sö us di Denger mache, watt nüdisch woch, öm met Holz werke z könne. Dr Mänsch trock net mi ösu völl dörch d Jäjend, wi hä dat vreuer mood. Hä hod mi Flupp beij d Jachd, ävver hä vong och a, Planze a z bouwe un Deere z halde.
Jongsteenzitt
Dr Aavang van d Jongsteenzitt es di Zitt, wo dr Mänsch ophood, Denge mä z nämme, hä vong a, sö z maache. Deere wode net mi mä jöjachd, sö woode jruußjötrocke un koome dann onger öt Mätz. Koor wood net mä ongerwääß opjöraafd, öt wood usjösiind un dann wood jöwaad, bes öt riif wooch. Dat dat net övverall op d Wält zo d jlische Zitt passeerde, kann mo sisch vörstelle. Öm 11000 v. Chr. schaffde dat Mänsche em Nahe Oste, Europa hong onjöväär 6000 Joohr hängerher. He mood mo bes 5500 v. Chr. waade, iih mo ösu witt wooch. D Jöräte en d Jongsteenzitt sollte schünn se un kräte Mustere, d Bandkeramik entstäng. Sälvs Metall wi Jold un Selver vong dr Mänsch a z böwerke, ävver dat weech Züch kutt hä net bruche, öm Jöräte z maache. Dozo wooch Iiser nüdisch.
Dr Ötzi wooch önö Mänsch us d Jongsteenzitt.
D Mänsche en d Steenzitt
D Mänsch en d Steenzitt jöhood zwar d Zoot Homo a, ongerscheed sisch ävver siihr. Eevach Mänsche wi dr Homo habilis hodde winisch met önö Cro-Magnon-Mänsch z do un och önö Neandertaler entwäggelnde sisch janz angisch. Alle brudde Werkzüch, ävver wat sö domet maade, wi sö dat Werkzüch notzde un wi sö öt bouwde, ongerscheed sisch siihr. Öm 30000 v. Chr. storv dr Neandertaler us un öt bleed mä noch dr Homo sapiens övver.
Us dr Jäjer wood em Lauf van d Zitt önö Mänsch, dä öt vorstäng, net mä Planze a z bouwe, hä trock och Deere op, öm oohne Jachd a vresch Vleesch z komme.
Dr Mänsch en d ald Aldsteenzitt läävde ä Hööhle, di häm Schotz beij schlääd Wäähr un vöör weld Deere boohne. Em Lauf van d Zitt liirde hä, Höttö z bouwe un Holzzüng zm Schotz a z lääje. Öm 10000 v. Chr. entstänge d ischde vaste Holzhüüser. Jrääver us di Zitt, d Dolmen, wi dr Poulnabrone Dolmen ä Irland, send kenn Löucher mi, di mä usjöhovve wode.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Steenzitt
Joohr 1530
Weetschaff
D Firma Preem weed jejründ.
Hans von Aachen
thumb|Hans va Oche Hans von Aachen (* 1552 ä Köllö; † 4. Määz 1615 ä Prag), watt op Ripoaresch met Hans va Oche övversatze weed, woch önö Moler. Hä wood ä völl Länder va Europa bökannd, da hä net mä ä Dütschland, sondern och en dr onaavhängige Staat Bayere, ä Italie un de Tschechei läävde. Hä vordeende si Jeld u. a. als Hoffmöler. Övv Hans öns ä Oche jöwää es, weeß mo net.
Si Lääve
At als Kengkveel op, dat Hans jood zeechne kutt. Spiir kräät hä ön Usbeldung als Moler van önö Mann us Antwerpe. Wä dat woch, wood net övverlävverd.
Sing Zitt ä Italie
Hä woch jöraad met sing Usbeldung vädich, da trock öt häm no Italie. Sing ischde Tuur jäng no Venedich. Do werkde hä ön kotte Zitt, reisde ävver no knapp ö Joohr wiir no Rom. Do liirde hä anger Künstlere kenne, di häm dozo vorholpe, besser z wääde. Hä vong sing eeje Art, Belder z mole un net mä ösu, wi öt angere Moler vörjoove. Bökannde Künstlere könne och Jeld vordeene uns u fluppde öt Hans, Opdräch a Land z träcke un net mä wi önö ärme Söck z lääve. Dörch önö Opdrach va Francesco I. de’ Medici wood hä zm Hoffmöler.
Sing ischde Belder us Italie zeeje noch döck düstere un bösongisch brung Värve. Dat ändernde sisch ävver en d Joohre un hällere zeechnede sing Belder us. Watt ävver d janze Zitt sing Belder uszeechnede, wore lachende Jösechter. Döck veele dobeij d schlääte Zäng op, di d Lüüh in d Zitt hodde.
Werke ä Bayere
1588 trock öt Hans no Bayere. Münche wood ön Zitt lang sing Heemöt. Hä werkde vöör d rische Lüüh wi z. B. Wilhelm V. un d Fugger. Ävver och Altarbelder ä Kerche entstänge. Hä verbesserde sing Technik dörch ön Zösammewerke met onger Möler. In di Zitt vong hä och domet a, Kupfersteche z erstelle.
1592 maade dr Kaiser Rudolf II. häm zm Kammermöler, zwei Joohr spiidr, dat heechd 1594 hoff hä Hans en dr Adelsstand. En dat Joohr hiirode Hans un trock kott dono no Prag.
Hans als Möler ä Prag
Döck scheckde dr Kaiser häm ävver och dörch d Jäjend, wenn öt daröm jäng, ö paar Jömälde vöör d Sammlung aav z stöbbe. Dr Kaiser traude häm dat zo. Sälv als öt doröm jäng, ön Braut z vänge, mood Hans öra. Hä reisde dörch d Hüüser van dr Adel un moolde do paaßende Vraue. Informatiune, watt di op Sack hand, braad hä nävver d Belder och noch met.
Als Rudolf II. storv, bleed Hans ä Prag beij Rudolfs Brooch, Kaiser Matthias.
Hans storv am 4. Määz 1615 ä Prag.
Jätt z lääse
von Aachen, Hans von Aachen, Hans
Side
miniatur|250px|right|Bleck op Side Side es ön kleen Stadt en d Türkei. Sö litt tösche Antalya un Alanya an d türkische Riviera em Landkreis Manavgat un jehüüd domet zo d Provinz Antalya.
Jätt va vreuer
Ruine zeeje, dat Side ad öm d 3500 Joohr alt es. Damols woch öt ön bekannde Hafestadt en d Regiun Pamphilie. Us di Zitt send noch au Reste va Bouwerke övverich blevve.
Side, op ön Halvinsel jelääje, had önö op d Spetz liijende Hafe, dä övver völl Joohre jenotzd woode es, spiir ävver vorland woch. Sand us öt Meddelmeer had häm bo janz zojeworpe. Mo had usjerechnet, dat d ischde Lüüh öm öt Joohr 1400 vöör Christi Jeburt ä Side akoome. Wä hüü no Side kütt, dä vängd önö Hoof Ruine, d meetzde us d Joohre 200 bes 300 no Christi Jeburt, als d Römer sich di Jäjend onger dr Nahl jeresse hodde. Ävver och us d Zitt dono, als Side Beschofssetz woch, send Reste z see. Völl us d au Zitt wood em 12. Jahrhondöt dörch ö Erdebebe kapott jemaad. Dat Mensche en d drü Jejend övverlääve kutte, vordanke sö önö Kanal, dä Wasser us dr Floss Manavgat no Side braad. Stöcker va dä Kanal send hüü noch z vänge.
Side en d Neuzitt
miniatur|left|Side en os Zitt Em Joohr 1895 koome us Kreta Flüchtlinge op d Halvinsel a un bouwde ö paar Hüüser, öt Dörp Selimiye, op dat ald Side. Sö bleete do, un öt entstäng Side, wi öt hüü z Dach bekannd es. Em Joohr 1947 vonge ä Side Usjraavunge a, un dobeij stosse sö op Ruine, no di och hü noch jejraave weed. 1966 stald d UNESCO Side onger Schotz. 1970 wood Side ön Touristestadt un önö Badeocht. Us di ald Zitt send net mi völl Deeler övverich blevve. Dozo jehüüre dr Apollotempel, ö römisch Theater, öt Nymphaeum, d Agora, d Staatsagora, d Therme, dr Artemistempel un dr Mentempel.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Stadt en Asie
Pluto (Jott)
miniatur|left|Pluto klaut Proserpina op ö Beld va [[Hans von Aachen|Hans va Oche]] Pluto woch dr jrieche-römische Jott van d Ongerwält.
Pluto woch dr Jong van Saturnus, dä ävver va Jupiter öt Räät vorloore hod, övver d Wält z rejiire. Di wood dann onger Neptunus un Pluto opjödeeld. Pluto trock dr Köttöre un mood en d Ongerwält, di ävver schwazz un düster woch. Känn Vrau woohl met häm dohä jo. Su schnappde hä sisch Proserpina, d Doohter va Ceres.
Joohr 1584
Wat_paßßeed_ėß
Öt Beld Beldnis va Joseph Heintz weed jömold.
Pluto (Jott)
Jätt z kikke
Saachjrupp:Religiun
Joohr 1584
Wat_paßßeed_ėß
Saachjrupp:Joohr
Valeria Bystritskaia
Valeria Bystritskaia (* 20. Juni 1986 ä Moskau, Russland) es ön dütsche Schünnheetskönnijin. Sö wood beij d Endrond van d Miss Universe Germany Waahle beij d Berlin Fashion Week am 7. Juli 2011 zr Miss Universe 2011 va Deutschland jewähld.
Domet vortreent d ä Russland jeboore Vrau Dütschland beij d Waahl zr Miss Universum 2011 am 12. September 2011 ä São Paulo, Brasilie. Sö es 25 Joohr ald, 176 cm jruuß und had d Mosse 86-60-90. Sö läävd zr Zitt ä Karlsruhe.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Frau Saachjrupp:Model
Joos van Cleve
Joos van Cleve (* 1485 ä Kleve; † 1540 ä Antwerpe) woch önö nederländische Mohler. Hä hosch met richtije Naam Joos van der Beke un wood och dr „Leonardo van dr Norde“ jenannd.
Si Lääve
Jeliird hod Joos zösamme met Bartholomäus Bruyn dem Älteren ä Kalkar beij Jan Joest. 1511 troon hä d Antwerpener Jilde beij. Koom önö Möhler us di Zitt had mi Belder als hä jemold.
Mo ka secher se, dat Joos no Italie jereist es un dodörch sing Mohlwiiß jeändert wood, wobeij Leonardo da Vinci sing Belder önö jruuße Äfloss usübde. Hä molde völl Persune, doronger Kaiser Maximilian I. un Heinrich VIII.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Möler
Dörp
Ö Dörp, op Huchdütsch weed van ö Dorf jesproche, es ön kleen Jrupp va Hüüser, di meeßd önö landweetschaftliche Orsprong hand. Öt jitt ävver och Dörper, di va Vescher övv va Wäver un anger Beroffsjruppe jejründ woode.
Joohr 1485
Minnsche
Saachjrupp:Joohr
Freikörperkultur
Onger Freikörperkultur, och FKK jenannd, vorstehd mo d Nacktheed ä Jemeinschaff, di sich meeßd en d Natuur aavspelld. Jrond es d Vreud dora, sich en d Natuur opzehalde suwi d Vreud an öt Nakße, dat ävver nüüß met Sex z do had.
Watt vöör ön Ästellung vorstechd sich hänger Freikörperkultur?
miniatur|500px|FKK am Strand va Bredene Beij d Freikörperkultur vorsteht mo singe nakße Liiv als jätt normales, vöör dat mo sich net z schaame brud. Dä had nüüß met ö Bedörfnes no Sex z do. Dobeij had z. B. dr Besöck en ön Sauna un dat Zösammesetze van schweeßende, nakße Mänsche winnich met FKK z do. Dä es he mä ö Meddel zm Zweck. FKK es nüdich un öt jeet net angisch.
En d ischde Joohre van dr FKK existeerde zwei Jedanke, wovör mo Nudist, dat ö anger Wood vöör FKK-Vrönd es, wäde solld. Di enn Richtung woohl dorop häwiise, dat alle Mänsche jlich send un di anger laad Wäät dorop, z zeeje, dat mo dodörch önö stärke Kell wäde kann. Lüüh, di Nudiste send, öm nöder an d Natuur z see un dobeij Vreud an d Nacktheed z ha, joov öt koom.
Öt zeechde sich, dat öt Ongerscheede beij Naturiste en d Religiun joov. So hodde völl mi Ävangelische Vreud am FKK als Kattolische. Dozo koom dat politisch ongerscheedlich Denkende övver Nudismus op vorschiidene Ar tun Wiiß daate.
Jätt va vreuer
Em 18. Jahrhondöt hodde d normal Mänsche op öt Land meeßd kenn Büdd un kenn Dusch. Sö baade nakß ä Seee un Pötze. Dobeij baade ävver Männer un Vraue net zösamme. Dat leev zo ongerschiidliche Zitte aav, övv d Bademöjelichkeete wore súwitt jetrennt, dat känne ö Öjelche op öt ange Jeschlecht werpe kutt. Am Äng vam 18. Jahrhondöt ändernde sich dat. Sich nakß drusse opzöhalde jehood sich net. Ön Ussnahm stald Skandinavie do, wo öt Nakßbade ni en önö schläte Roff jeroone es.
Ändere däng sich dat Ängß 19., Aavang 20. Jahrhondöt. En d dütsche Stadt Essen entstäng der ischde FKK-Vorein un öm 1900 krääte d Berliner Spass an öt sujenannde Schwede-Bade. Ävver at ö paar Joohr vörhen hod mo dat Bade en d Öffentlichkeet vorboone. Öt weersproch dem, watt sich scheckde.
1920 maade dr ischde FKK-Strand op d Insel Sylt op, ävver 1931 vorboon mo dat wärm usserhalb van öt aavjesperrde Jelände van önö Vorein. 1932 wood öt janz vorboone. Wat vreuer FKK-Voreine wore, dat woode dann „Vereine für Leibeszucht“, ä di am Äng van d Weimarer Republik öm d 100.000 Lüüh orjaniseerd wore.
1942 wood dat Vorbot, nakß z bade opjehovve, suwitt kenn angere Persune dobeij jestürd wode.
miniatur|250px|right|Ön Vrau kütt van öt Volleyball-Veld No dr Zweide Weltkresch entwäggelde sich met d DDR ö Land, dat FKK zoleed un däm koom Schranke satz. A d Ostsee, a Seee un völl anger Platsche dorfe d Lüüh nakß bade. Dat ongerscheed sich siihr van d Bundesrepublik Dütschland, wo dat zwar och möjelich, ävver völl mi äjeschränkd woch. En d DDR noom FKK en dat Örtche Ahrenshoop singe Aavang. Do hodde sich Schriiver, Politiker un Schauspeller ö Äckche jesoot, wo sö nakß bade dorfe. Dat joov ävver no ön Zitt Kniiß tösche Naturiste un di Lüüh, di mä ajetrocke schwemme jönt. Dorophen vorboon Ahrenshoop dr FKK. D FKK-Vrönde leete sich dat ävver net jevalle, un kott dono erlaubde Ahrenshoop FKK wärm. Ävver och dat jäng net ohne Stritt aav, un 1954 vorboon d Rejiirung van d DDR FKK an d janze Köste van d Ostsee. Dat braad nun öt janze Volk op d Palm un 1956 hoff mo dat Verboot wärm op.
Medde van d 1960er Joohre steech d Zaahl van d Naturiste ä West-Dütschland mi un mi. Dozo droch beij, dat en d Ziidunge völl dorövver jeschrevve wood. Urlaubsziile wi Jugoslawie un Frankreich, ävver och d dütsche Insel Sylt boone FKK-Urlaub a. Di Dütsche, di zo di Zitt no dr Kresch Spaß am Reise krääte, notzde di Möjelichkeet un vorzallte döheem dovan. Zo di Zitt entwäggelnde sich ä Dütschland dörch di 68-er Bewejung ön neu Ästellung zo d Nacktheed.
1980 entstäng met dr FKK em Englische Jaade ä Münche d ischde Ställ ä Dütschland, wo Nudiste en ön Stadt en ö net aavjesperrt Jebiit nakß örömloufe kutte. Z iisch ongernomme d Polisse zwar jätt dojäje, ävver no en Zitt joove sö öt op un leete d Lüüh jewääde. FKK wood van öt Amt möjelich jemaad. Anger Platsche koome dozo. Su stäng Berlin met sing Badeseee ä nüüß d Münchener no.
Je leeter öt wood, nakß öröm z loufe, je winnijer Lüüh jehoote FKK-Voreine a. Di Zaahl va Mänsche, di sich dönö aschlosse, sank va 150.000 op öm d 60.000 am Äng van d 90er Joohre.
FKK hüü z Daachs
Kikkt mo sich an d Stränd öm, dann vällt op, dat hüü z Daachs völl mi Lüüh nakß am Strand send als mo erwaad. Nacktheed jehüüd zo öt Lääve em Weste un mo nämmd a, dat öm d 7 Milliun Mänsche nakß bade.
Nävver d „normale“ Naturalist entwäggelnde sich Jruppe, di d Nackheed en öt normal Lääve övvernämme wohle. Dozo jehüd Nakßspocht wi Nakßradvahrer, Nakßriihe un Nakßläufer. Ävver och Nakßwandere un Nakßklömme es möjelich.
Ereichnisse met Nakße
Döck weed Freikörperkultur als Meddel jenotzt, sich jäje jätt z wääre, z saare, ön nakße Persun kann mo net en d Teisch packe. Dat woch jätt, dat beij Studente an d Universität jäär jenotzt wood - Demonstratiune va Nakßde wode su jeboore. Da dat Meddel ävver döcker jebrud wood, vorloor öt a Ussaarekraff un braad nüüß mi. Öt woch aavjenotzt un dörch anger Demonstartiunsmeddele ersatze.
Events met Nakße
En d leitzde Joohre had öt döck Ereichnisse, di Events jenannd wäde, jejovve, beij dönö Mänsche nakß wore. Nacktheed woch he usjelößd dörch d Vreud am Nacktsee. Manchmol stoch och ön politische Idee do hänger.
Radtuure va Nakße
Sun Radtuur vängd jeddes Joohr em Juni statt, wobeij d ischde Tuur ä Saragossa woch. Dobeij wäßele d Städt. Dr Jrützde es ä London.
Nävver d Vreud an d Nacktheed soll ävver och dorop häjeweese wäde, dat öt Vahrrad ön Möjelichkeet beent, dr Vorkiihr op d Strooß z vorbessere. Usserdäm soll dovör jesorchd wäde, dat mö nüüß jäje nakße Mänsche ha soll, d Akzeptanz va Nacktheed soll vorjrüüßerd wäde. D Vreiheet, sich su bewäje z könnö, wi d Lüüh öt welle, soll vorkoovd wäde.
Ön ähnliche Radtuur va Nakße jitt öt och ä Seattle. Di ongerscheed sich ävver dodörch, dat do d meetzde Lüüh bemolt send. Bodypainting, heechd dat op Änglisch. Dr Fremont Summer Solstice Parade es ön Zoot va Stroßekarneval, beij däm öt net öm Politik jeet. D Vreud es dat, watt zälld.