cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jrußbritannie
Wä Jrußbritannie böwonnt
Ängland es opjrond va sing Vorjangeheed als Kopp van dr Commonwealth ö Land met völl vorschiide Mänsche. Zösamme lääve jott 60 Milliun Lüüh en öt Land, di sisch zo 83,7 % op Ängland, zo 8,5 % op Schottland, 4,9 % op Wales un 2,9 % op Nordirland vordeele.
Airbus A380
Watt es neu bei dr Airbus A-380
D Passajiire en ön A-380 setze op 2 Däcks, beij d B-747 jitt öt mä ö hüühdörö Etach vöör d ischte Klass.
Jrußbritannie
Religiun
74 % van d Mänsche ä Jrußbritannie saare, dat sö Christe send. Dobeij moss bödaat wäde, dat Jrußbritannie met d anglikanische Kerch ön eeje Religiun had, di zwar christlich es, ävver sisch van d römisch-kattolische Kerch ongerscheed.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Europa Saachjrupp:Staat
Airbus A380
Watt es neu bei dr Airbus A-380
Öt joov önö Hoof Probleme met öt Fluchzeug un Ärbus hat d Frachtmaschiin A-380 F isch öns op Iis jölaat. All Opdrääch wood zöröckjetrocke.
Weblinks
Saachjrupp:Fleejerei
Altbier
miniatur|left|100px|Altbier Altbier es en schwatzes Bier dat dä Düsseldorfer unn de Lückscher vumm Niderrhing jään drinke. Et ess övverjärisch wi Kölsch, Bönnsch, Degraa unn angere Biere vumm Rhing. Äwwer et es schwaat unn nėt helljelb wi Kölsch oder Pils. Dat Maalz ußß däm dat Bier jebrout weed bliiv jet ze lang inn dä Broodröhre unn ėßß däswäjje dunkler wi dat Maalz watt ma föör Kölsch brouch. Et schmäck och jet süßer unn krääftjer wi et Kölsch. Alt kann jeder broue, nit nur in Düsseldorf. De bekannteste Brouerei föör Altbier ėßß Diebels. Bolten in Korschebrooch ėßß dä aalste Brouerei und brout och en Ur-Alt. Altbier jitt_et och woangers op dä Welt, zem Beijspill dat Pale-Ale vunn dä Eisenbahn-Brauerei in Blumenau (Brasilien).
Steiff
thumb|Deere un Fijure va Steiff Wä va Steiff sprecht, däm valle d Täddybääre en. Ävver Steiff s jo völl mi. Steiff s en Firma ä Giengen an der Brenz, ön Firma, di öt seit 1880 jitt und va Marjarete Steiff jejründ wood. Z isch wood he mä Krom us Velz jemaat. Dat Spellzüsch koom isch spiidr dozo. Hü maad Steiff bo mä noch Plüschdeere. Bes 1970 wood he och Holzspellzüsch jeboud. Ävver och hü maache di bei Steiff noch Kängerkleer.
Altbier
Altbier jehüürt zo de KAP un dat jitt_et och emm Pittermännsche.
Steiff
Wä a Steiffdeere denkt, däm vällt dr Knopp en öt Uhr ä un tatsächlich hat jäddes Stoffspellzüsch va Steiff önö Knopp em Uhr. Dat s öt Markezeeche va Steiff. Ervonge hat dat Franz Steiff em Joohr 1904. Övverings jilt Steiff als dr Ervinder van d Teddybäre un völl Experte jävve Steiff räät. Richard Steiff söll dem ervonge ha.
Altbier
Websigge
Saachjrupp:Bier
Steiff
Bes hü es Steif en d Hand van d Famelie. Insjesamt hand 53 Lüü do jet z kamällö.
Museum
Em Joohr 2005 maade Steiff ö eeje Museum op, dat sisch „D Welt va Steiff“ nennt.
Websije
Saachjrupp:Firrma
11. Febrowaa
Der ellefte Febrowaa eß och dä zwëĳenfeezishßte Daach em Joohr.
Noppeney
Dor Noppeney es em Öcher Fastelovvend unn em Öcher Schängsche dor Polizist. Noppeney es ou ene aue Öcher Noom.
Saachjrupp:Fastelovend Saachjrupp:Oche
Wellem Busch
Si Lääve
Busch wood als sövvendes Kenk jeboore. Met nüng Jooch kömmerde sich singe Onkl om häm. Dä wooch Pastuch ä Ebengötzen, ö kläng Örtchö bei Jöttinge. Dä braat häm alles dat beij watt moch ösu brütt, öm z övverlääve. Singe Vrönd wood Erich Bachmann. Di Vröndschaft helt öt Lääve lang. Völl Lüü saare dat d Jeschichte di Wilhelm Busch vorzällt dat Lääve van di zwei Känger weerjitt. Su soll d Möllö van Max un Moritz di van Erichs papp jewää se.
Willelm studiirde met 15 Jooch Maschinebau ä Hannover. Ävver dat fluppde net un hä hood op un vong öt Moolö a. Dovöör jäng hä z isch no Düsseldorp, dann no Antwerpe un zm Schluss no Münche. Do tronn hä dr Kunstvorein Jung Münche beij. Em Joohr 1865 vorkoofte hä d Rääte van si Stöck Max un Moritz vöör 1,700 Joldmark.
Ön Zitt lang hat Busch ä Wiedesahl jewonnt, reiste no Italie un no Holland. 1898 trock hä no Mechtshausen. Dat litt em Harz. Do storv hä 1908.
Sing Werke
Völl van sing ischte Werke vong moch ä Ziidunge, so in d Vleengende Blääch övv en dr Belderbooch va Münche. Dörch Max un Moritz wood hä bekannt. Ävver och Hans Huckebein holp häm dobeij. Anger Werke woore:
Öt joov ävver noch önö Hoof Stöcker, di hä jeschrevve hat. Di kann moch janet all opzälle. Hä hat ävver och övver 1,000 Beldr jemoold. Völl woode isch no singe Duud bekannt.
Jätt z lääse
Busch, Wellem
UKW (Bänd)
UKW wooh en Bänd uß dä Neu Deutsche Wäll (NDW). Medmaacher send Thomas Schütze, Peer Gerlach, Andreas Schwarz-Ruszczynski, Peter Hubert un Andreas Koch.
Nominativus absolutus
Dä Nominativus absolutus eßß ejjentlejj en jrammatikalische Konstrukzie vun dä aale Jriische. Datt eßß esuh en Aat Ablativus absolutus wi beij däm Lateiner, äwwer em Nominativ.
Em Öcher Platt eßß et äwwer jätt janz anderet. Et heijß, dat dä Ööscher nid mieh wi eijn Fall kenne doot. Datt eßß dä Nominativ. Hä säät:
Dor Honk beijß dor Ööscher in dor Beijn'.
Datt eßß dor Nominativus absolutus en Oche.
Saachjrupp:Oche
Kappes
Kappes (ußß dä Aat Brassica oleracea) iss en Planz för ze esse. Op däm Acker bildet hä de tüppische Kappesköpp di ma dann op däm Maat aaluure ka.
Wo et jefunde werd
Saachjrupp:Planz Saachjrupp:För ze Esse
3. Jannowaa
Der drette Jannowaa.
Minnsche
de irste Folge der Polizeiserie
"Die Wache"
mäid in Kölle
Kallendresser (Band)
De Kallendresser sin en Bänd us Kölle. Se singe nor op Kölsch. Se tredde em Fastelovend op, spille ävver och söns et janze Johr övver.
Et jitt se zick 1987, ävver de Besetzung hät ald ens jewääßelt.
Dä_Vädejangk
Vier vun dä Junge kumme ürshprönglij_uß Lunke, dä Bäätes kütt uß Esch un dä Thorsten kütt uß Sürth.
Anjefange hät alles irjendwann am Engk vun de 80er Johr bei enem Famillijefess, wo vier vun denne »Kallendresser« (dat wore Andreas, Thomas, Mattes un Frank) zesammesoße. Un wie dat esu ess, wann ene Kölsche fiere well, wood jelaach un jesunge, un die Junge jreffe no ehre Instrumnete (die wore domols zom Deil noch jeliehnt), öm jet för et Hätz zo singe.
Die vier kannte sich ald jet länger us d'r Nohberschaff, spillte zesamme Foßball un wore och musikalisch aktiv: se sange zesamme em Lunker Jugendchor un em »Collegium Cantorum Köln«, dat wor domols en a-capella-Jrupp, die Saache vum Meddelalder övver Spiritual un Gospel bes hin zo Pop-Leedcher »in closed harmony« jesunge han. (Dat »Collegium« is övvrijens och hück noch ahm exesteere.)
Kerpen
Kerpen (och Kerpe) es e Stadt ca. 20 km wesslish vun Kölle un 40 km össlish vun Oche, wo de un de  sish krütze.
Kallendresser (Band)
Websigge
Kallendresser Saachjrupp:Kölle
Kerpen
Kerpe selvs wor ald em fröhe Meddelaltor bekannt (871 in en Urkund „villa Kerpinna“ jenannt). Dozo jehüürt och noch et Dörp Langenich elans dä Neffelbach (dä jitz en Kerpe ungerrührt eß, zewäjens däm Jerüsh un däm Huhwassor). Jet össlish vun Kerpe fleess dä Neffelbach en de Erf, su kammer Kerpen/Erft vun Kerpen/Eifel (bei Gerolstein) ungerscheide.
Kerpe wood derzicks och Künningskerpe jeheeße, wal dr en Oche jekröönt Künning op dr Reis vun Oche noh Kölle hee en Palz hat. De Häre vun Kerpe sin er ald dovör kaisertreu jeblevve.
Noh dä Schlaach bei Worringe 1288 eß Kerpe brabantsch jewoode un kom esu 1522 ungor de Herrschaff vun Spanie.
De Jesellevattor Adolf Kolping eß en Kerpe jeboore, am 8. 12. 1813.
Wie 1975 die Jebeetsreform kom, sin er och noch andere Stadtteil dozojekumme:
Kerpe hät jitz de mietzte Inwohnor vum Rhing-Erf-Kreis un eß drop un drahn op 70,000 Inwohnor ze kumme.
Vinxbach
Dä Vinxbach (op deutsch: Vinxtbach) es ene wesslijje Nävvenfloss fum Rhing. Hä lidd en Rhingland_Pallz.
Dä Folauf
Dä Vinxbach kütt fum Adert, leuf an Bovver-, Meddel-, Ungervinxt fobëĳ, dorsch_Schalkemisch un Künnishßfëld, wigger_erraf dorsh Waldorf un Jönnerschdorf un dann em Boren op Lützing aan, jëĳdt_tann bëĳ_de Bursch Rheineck en dor_Rhing_erinn. Dadd_eß koot ungerhalləf fun Brohl un e jannz Shtöck bovverhalləf fun Breisish.
En de Römerzick
Wi de Römer noch am Rhing hächshe dääte, woo bem Vinxbach de Jränß zwesche Bovver-Järrmanije, Germania superior, wat e Shtöck Nöchtlish fun_de Allpe aanfing, un Niidor_Järrmanije, Germania infrior, wat_tann beß an et Meer jingk. Wëjl do et bovvere Järrmanije am Eng woo — op lateinisch finis, en Engk, en Jrënß — wood dä Bach alld domohls_esu jenanndt, un do kütt och sing Name fun hük her.
De Sproochjränß
Jäz markeerd_er de Jränßlinnije zwesche de ripuarische oddo meddefränkėsche Shprooche em Norrde, un em Süüde de muuselfränkėsche Shprooche. Di zvëĳ Shprooche_Jroppe sin fovanndt, se jehüüre beejds_en de meddeldeutsche Shproochejroppe. Fo de Weßßeschaff_fun_de Shprooche hät dä Vinxbach Pate jshtannde, un de su_jenannte Vinxbach_Linnije där Name jejovve, di zwesche dä zwëĳ Shprooch_Jebeedte foleuf.
Saachjrupp:Floss
Tata Nano
miniatur|left|Tata Nano D indische Firma Tata hat dr Tata Nano vörjestalt. Ät es em Moment öt belligste Auto da töt jitt. Dr ischte Warel wood am 10. Januar 2008 ä New Delhi op dr Auto Expo vörjestallt. Dr Chef van Tata Motors Ratan N. Tata saat, dat dat Auto en d bällichste Art 100,000 Rupiö dat send ungeväär 1,700 Euro kosten weed.
Dat Auto kütt em Oktober 2008 op dr Maat un weed en verschiedenö Versiune aajeboone. Met 33 PS brutt dat Auto ungeväär 5 Liter Sprit un veerd 100 Stondekilometr flott.
En d ischte Joohre weed dat Auto bo mä ä Indie vorkoovt. Donoo plant Tata no Europa un och no Asiö un Afrika z vorkoofe.
Wat vöör d Dütsche wichtich es: Bosch levvert dörch sing indische Firma önö jruuße Deel (70 %) van d Deele vör dr Tata Nano.
Saachjrupp:Auto
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Auschwitz-Birkenau, dat och als KZ Auschwitz II bkannd es, woch öt jrützte Konzentratiunslajer, dat d Nationalsuzialiste aajelaat hand. Öt looch en d Nööhde van d polnische Stadt Oświęcim, wo mer em dütsche „Auschwitz“ zo sätt.
No Auschwitz-Birkenau woode onjeväär 1,3 Milliun Männsche jebraad, 1,1 Milliun woode en öt Lajer ömjebraad. 1 Milliun dovan woore Jüdde. Ävver och völl Zijeuner, Homos, Zeuje Jehovas un polnische Zwangsarbeedr vorloore hön Lääve en dat KZ.
D UNESCO had öt Lajer zm Wältkulturerbe ernannt.
Fronleichnam
thumb|left|250px|Fronleichnamsprozession thumb|left|250px|De „Mülheimer Gottestracht“ o'm Rhing
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Opdeelung van öt Lajer
Dat Lajer wood 1941 opjebouwd. Öt Ziihl woch öt va Aavang a, net mä ö Arbeedslajer z schaffe, öt sold ö Vornichtungslajer wääde. 6 Jaaßkammere un 2 Vorbrännungsövvend sollte öt schaffe, möjelichst völl Männsche ömzbrenge un all Spuure uss dr Wääch z schaffe.
1942 koome d ischte Zösch met Lüüh a. Jädde Daach woode öt mi. 1944 troffe 600.000 Männsche en öt Lajer a. D meetzde woode direkt van dr Zoch uss en d Jaaßkammer jescheckt.
Fronleichnam
Fronleichnam, dat aam zweite Donnerschdaach noh Pingste jefiert wierd, es et färweprächtichste Fess von de katholische Kirch un es de Eucharistie jewidmet. Die meddelhuhdeutsche Öwersetzung von "Corpus Christi" met "vron lichnam" för "Liev vom Herr" joff dämm Fess singe Naam. Aan dä traditionelle Fronleichnams-Prozession durch bloomejeschmöckte Stroße nämme Honoratiore, Handwerker un Jemeindemetjlieder deel. En de Mett von dä Prozession jeht unger'nem Baldachin de Pastur met e'ner staazen Monstranz, en dä et Allerhelichste ussjesatz es. Am Engk von dä Prozession wierd de Eucharistische Sääje jejowe un et Te Deum jesunge.
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Opdeelung van öt Lajer
Zosätzlich zo dat Hauptlajer joov öt noch 39 Nävvelajere, wo Männsche jevange jehalde, jekwält un ömjebraat woode.
Fronleichnam
Fronleichnam hätt me ze-iersch em Bistum Lüttich jefiert, en de Nopperschaff em Erzbisdom Kölle es dann späder 1279 de ierschte Fronleichnamsprozession jejange. Hückzedaach es Fronleichnam en dä mietste katholische Länder e'ne jesätzliche Fierdaach.
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Wi öt lossjäng
Am 26. September 1941 joove d Nazis dr Opdraach a Rudolf Höss, dr Lajerleitr, ö Lajer vöör onjeväär 100.000 Jevangene en d Nööde van öt Lajer I opzbouwe. 5 km² woode ömzüngd un dorop va Jevangene Barakke jebouwd. Wachtürm stänge dotösche. Wachlüüh met Maschinepistole un Maschinejewäähre paaßde op, dat känne aavhouwe kutt.
Fronleichnam
En Müllem en Kölle jeht aan Fronleichnam die beröhmte Scheffsprozession Mülheimer Gottestracht, bei dä et Allerhelichste op e'nem jeschmöckte Scheef von de Köln-Düsseldorfer, bejleit durch kleene Scheffe, bes aan die ahle Stadtjrenz von Kölle jefahre weed. Op dä Scheff un aan dä Ufer vom Rhing weed jebääd un de Herrjott en de Monstranz met Jlockelügge un Böllerschöss jejröß.
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Wi öt lossjäng
D ischte Jevangene, di dörch „Zyklon B“ ömjebraad woode, storve he Ängß 1942. Kott dovör woode at Jevangene en öt Stammlajer vorjaaßd.
Fronleichnam
Op dä Dörpe em Vürjebirsch schmöcke se de Stroße met Bloometeppiche, die nur vom Pastur met de Monstranz beträdde weerde dürfe.
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Wi öt lossjäng
Em Sommer 1942 vong d SS at domet a, bo alle Jevangene direkt no d Aakonft ömzbrenge.
Fronleichnam
Böcher
Saachjrupp:Krißßlish
Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau
Wi d Silektiun aavleev
D meetste Jevangene troffe met dr Zoch en öt Lajer a. Isch als di Jleise bes en öt Lajer vüürde, woch öt net mi nüüdich, dat lange Träcke en öt Lajer jedrävve woode. Bes dohenn woode d Jevangene met Jewalt van öt Äng van d Jleise en öt Lajer jezwonge.
Nodem dr Zoch an d Ängstatiun aahelt, joov öt ön Selektiun, beij dör derekt entscheede wood, wä sterve un wä noch jätt lääve dorf. D Naame van SS-Ärzte wi Eduard Wirths un Josef Mengele weed moch ni vorjeiße.
Wä d Selektiun övverläävde, wood als Zwangsarbeedr ussjebeud. D meetste werkde vöör d I.G. Farben. Di angere storve innerhalb van ö paar Stond en d Jaaßkammere und woode dono vorbrannd.
D SS hod dat Lajer ösu aavjeseschert, dat ön Vlucht bo onmöjelisch woch. En di janze Zitt fluppde öt mä tösche 150 un 300 Persune, uss öt Lajer aav z houwe.
Öt Äng van öt Lajer
Em November 1944 vong d SS a, dat Lajer op z löse. D Vorbrännungsövvent woode aavjeresse, Deele ävver och metjenomme, öm en öt KZ Mauthausen noch ens jebrudd z wääde. Am 25. Januar 1945 bvreide d russische Armee öt Lajer. Mä onjeväär 5.800 Männsche vong s em Lajer vöör, völl storve en d nächste Daach.
Websiije
Saachjrupp:Holocaus Saachjrupp:Pole
3. Febrowaa
Der drette Febrowaa.
Kirrshejoo
Dr Blasiusdaach weed jeviird.
4. Jannowaa
Der feete Jannowaa.
4. Febrowaa
Der feete Febrowaa.
In Kölle jeht 1951 et irste mol de Schull-un Veedelszösch.
Altreusheräj
miniatur|left|Altreusheräj En Altreusheräj eß dä Laden funn_ennem Altreusher. Ävver och sing Larer zäält med bäj sing Allträushereij. Sing Jeshäff, allso dat Jewärbe, däm dä Allträusher noh_jäjdt, dat kam_mer och „de Alltröüsheräij“ nänne.
Typpish fö_n Alltrüüsheräij_eß, dat_se folljestůbb_eß met alle_mööshlishe Kroohm, un nuur dä Alltreusher — met Jlöck — der Dorrəshbleg_hädd_un_jät fingk. För jewöönlijj_eß dat aale Kroohm. Nit sällde hät ald däm junge Alltroüsher singe Fattor oddo Füürjänger dä Kroohm ad jekanndt. Ävver noh däm Motto: „Mier shmiiße nix fott. Hee weed nuur forkouf.“ hälld_enne joode Alltröisher sing Saache zesamme.
Di Bezäjshnung Aan- un Färkouf shtäijt för dä DDR un den Oßß_Deutschen un de Bälliner iere Bejreff förr_enn Altreusheräj. Besönders de Bälliiner sare och jähn Trödler för ene Altreuscher, un Trödellladen för de Alträuschereij.
Saachjrupp:Handel
Antvärrpe
Antvärrpe (ob Nederländisch: Antwerpen, op Franzüüsish: Province d'Anvers, op Wallonish: Province d' Anvesse, op deutsch: Antwerpen) eß en Provinß en dä Regijon Flanndere en däm Shtaat Bellji en Europa.
De Houpshtadt fun Antvärrpe eß Antvärrpe (ob flämijj u nederländisch: Antwerpen, op franzüüsish: Anvers, op deutsch: Antwerpen)
De Provinß Antvärrpe jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di nederländisch schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-VAN.
Saachjrupp:Flanndere (Regijon) Saachjrupp:Provinß en Belljie
5. Jannowaa
Der fönnefte Jannowaa.
Ußßerdämm
Öt Konzentratiunslajer Vught wood em Joohr 1943 vädisch.
Schneider Wibbel
miniatur|left|Schneider Wibbel Fijur Die Jeschecht vom Schneider Wibbel spellt en die Ziet, wie dä Napoleon sech et Großherzogtum Berg onger dr Naal jeresse hät. Dä Schneidermeister Anton Wibbel kunnt de Franzose nit ligge. Un eines Owens hätte em besoffe Kopp janz laut öwer dä Napoleon herjetrocke. Dat hatt ne französesche Offizier metjekrett. Dä Wibbel moht för vier Woche em Kaschott. Hä hatt äwer kin Loss, die Strof afzesetze. Anstell von demm Wibbel es dann sinne Jesell Zimpel nohm Kaschott jejange. Dä Wibbel dorf sech för vier Woche nit blecke losse.
Un dann kom et angers wie jeplant: Dä Jesell sturv em Kaschott. Un all die Lütt jlöften, dä Wibbel wör dot. Dat Wonder von dr Auferstehung vom Wibbel kunnt sin Frau erkläre: „Dat es ne Wibbel, äwer nit dä Anton selech, sonders demm sinne Broder Schambaptist us Hamburg. Un domet ehr dat och weßt, mr zwei wolle hierode!“.
För noh ze lese
Heinz Jürgens: Schneider Wibbel, nach dem Bühnenstück von Hans Müller-Schlösser, in: Met eene Penning dörch Düsseldorf, hrsg. von Rainer Hartmann u. a., Düsseldorf 1994, S. 65-68, ISBN 3-928234-18-8
Saachjrupp:Düsseldorf Saachjrupp:Tijatershtöck
Apprill
Dä Apprill eß enne Moohnd em krißßlijje Kalländo.
„Dä Apprill määt wat hä wėll“ — säät mer, un dröm deĳt mer sijj_am Eezte Apprill en der Apprill schekke.
Saachjrupp:Moohnd
5. Febrowaa
Der fönnefte Febrowaa.
Monschau
Monschau es ö kleng Stättche en d Eefel. Öt litt siihr idüllisch en öt Rurdaal tösche Imgebroch (op Platt: "Imschenbruch") un Höfe. Monschau jehüüd zom Kreis Oche.
Monschau litt en d Nööde va d belgische Jrenz. Dodörch erklärt öt sisch och, dat Monschau at önö Hoof anger Naame hot. Dozo jehüüre Munioy, Monjoje, Monsyoge, Můns Yoia, Munzoyge, Muynzie, Monyou, Moynschawe, Monzwauwe un Monschauwe. Seid 1918 heescht dr Ocht Monschau.
Monschau es ön au Doochmacherstadt un en van di Attraktiune ä Monschau, dat Ruu Huus, es d Wonneg van ene van di Hääre, di damols öt Saare hodde.
Localhost (tcp/ip)
Dä Name localhost hät ungo tcp/IP dä Kompjuto wo mo dran es, odo jrad drop es. Op do äjene Rääschno küt mo no met dä IP Addräßß 127.0.0.1 un di eß nommahl op dä Name localhost jemäpp. Bäj IPv6 eß dat di :1, di doselve Deenß däjt. Hät mo do enne Sörvo am loufe, da kammer dä med localhost aanredde, zem Bäjshpell esu:
Monschau
Hüü es Monschau ö Stättche, dat nävver jet Industrie meetstens dörch Turissmus jeprächt es. En d Wääch es öt ärch reuhich ä Monschau, ävver dat ändert sisch samstachs und sonndachs. Dann es he dr Bäär loos.
Localhost (tcp/ip)
telnet localhost 1024 ftp localhost http ://localhost :8080/wiki/Main_Page
Monschau
Völl van d Turiste kikke sisch d Mostödtmöllö a. Do weed jezeecht, wi Senf jemaat weed, un mo kann he tösche önö Hoof Zoote wäähle. Ävver och Denger wi Senfpraline jitt öt he.
Localhost (tcp/ip)
Beddent weed dat all janz jenousu wi wann dat enne anndorre Rääshno wö. Op dö Protokoll Ebene jäjt dan dat Klajent Projramm med däm äjene Räschnor jenau esu öm wi wän dat enne beleebijje Räschnor em Ingernet wöhr. Mer bruch jaa käjne Zojangk noh'm Ingernet do för, et es jenooch, wämmo om äjene Süstem en loopback device ennjereshd hät. Dat es e shtök software wat sesh wi et Ingernet sellve benimmt, ävvo do bäj di Daate, di mo imm shek, jlish wido zerrög jit, als wi wän se fun drusse jekumme wööre.
Monschau
Websije
Saachjrupp:Stadt em Rhingland Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen
Localhost (tcp/ip)
Jebruch weed das jähn fö de äijene Räsho uß ze probeere ih dat mo dänn aan et näz hängk, ävvo och fö Projamme ze täste befüür mo se errus jit. Mansh äjno hät et och leevo wan hä käjn Ungesheed zweshe däm äjene Rääshno un anndore em Näz maache möse.
Websigg
Saachjrupp:Internet
11. Määz
Dä ellefte Määz.
* Jeboore
Joachim Fuchsberger wiid 1927 in Stuttjart jeboore.
† Jeshtorrve
miniatur|50px|left
Kattaßtrofe
miniatur|50px|left
Peijaß
miniatur|left|Peijaß en [[Lengsdorf|Lengsdörp]] Ne Paijass eß en decke Strühpopp, die em Rheinland aam Engk von d'r Kirmes verstoch wierd.
Dä ärme Kääl moss für all die Saache büße, die de Lück öwer de Kirmesdääsch aanjestallt hann. Singe Naam kütt von de Franzuse, denn en Frankreich heeß e'ne Strühsack "paillasse". Singe Kolléch vom Fastelovend, dämm et ähnlich aan de Kraare jeht, heeß Nubbel.
Met Paijass ka'me äwe och e'ne Kääl beschriewe. "Dä fuhle Paijass setz de janzen Daach en de Wiertschaff un eß am suffe."
10. Jannowaa
Minnsche
{{†| Eduard Cave stervd em Joohr 1754.
Mohammed Sahir Schah
Als Könnig
Sahir Schah woch am 17. Juli 1973 en Italie ä Kur, als öt Millitär putschde un hä als Könnig am 24. Aujust 1973 aavdanke mood.
Dr Könnig als Prevatmann
Mohammed Sahir hiirode am 7. November 1931 Homairah Begum (* 1918; † 2002). Di woch isch drözeh Joohr alt un storv am 26. Juni 2002 met bo achtzisch Jooch.
Em Exil
Seijd dr avjesatze Könnig ä Italie wooch, wood öt reuisch öm hem. Hä betrock em Afghanistan-Kresch kenn Partei. Isch als d Amerikaner 2001 jääje d Taliban kämpfte, soch hä ön Möjjelichkeet en Afghanistan jätt z bewerke.
Weer Zöröck
Am 18. Aprel 2002 koom Sahir Schah wärm no Afghanistan zöröck. Hä woohl ävver ke politish Amt mi ha. Van öt Joohr 2002 a hosch hä ävver „Papp van d Natiun“.
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Ennzoteere!
Flönz
Flönz es en kölsche Woosch.
Ungerschied Flönz - Blodwoosch
Fröher em nüngzehnte Johrhundert wore Flönz de billigste Wooschste, alsu alles Möögliche, nit nor Blodwoosch. Dat wor dat, wat mer för da Hungk gekauf hätt, de ärm Lügg och för sich selvs. Nohm Adam Wrede hät mer in de Metzgereie mänchmol gehoot: För zwei Grosche Flönz för der Hungk, ävver kein Fleischwoosch dobei, die iß minge Vatter nit.
Met der Zigg hät mer Flönz för de billige Blodwoosch gesaht. Un hügg weiß kaum einer, wat dä Ungerschied es zwesche Flönz und Blodwoosch.
Flönz ka' mer esse als Kölsche Kaviar oder gebrode met Himmel un Ääd. Dozu drink mer e Kölsch, normal.
Uns kölsche Schibboleth
Wenn ene Kölsche einer för ene Imi häld, weed dem suspekteete Imi gefrog: "Sag ens Blodwoosch!". Ene Imi versök dann, et Wood Blodwoosch lautgetreu nohzespreche, wobei hä off keine Erfolg hät, ävver der Kölsche weiß, dat de richtige Antwood Flönz es. Dat hät der Jupp Schlösser 1948 en e schön Leedche geschrevve; doher kütt och et Wood "Imi".
Quelle
Saachjrupp:Kölsch Saachjrupp:Woosch
Düsseldorfer Rheinisch
Onger dämm Düsseldorver Rheinisch faßß mer enn Ripuarische Dialäk uß Düsseldorf.
Im Sööde von Düsseldoov da schwaadense schunn lang en Soot Ripuarisch. Dat hatte der Georg Wenker, schunn lang ußjeforsch. Äver uß Benraath un Jarraath kohm dat Kölsche över de 130 Johre sik dämm en der Dösseldorver Norde un hät domet et Düsseldorver Rheinisch jebeld. So schriev jedenvalls der Heinrich Spohr, in sengem Booch „Das Düsseldorfer Rheinisch“.
Scholl för Düsseldorwer Rheinisch
Dat Vereinshuus von de Hans-Müller-Schlösser-Akademie es om Stiftsplatz. Do ka'me om Owend dat Düsseldorwer Rheinisch liere. Hans Müller-Schlösser wor ene Heimatdeechter (* 1884 in Düsseldorf, † 1956 ebenda). Bekannt jewoode es he met singem Böhnestöck „Schneider Wibbel“.
Websigge
"Das Düsseldorfer Rheinisch"''(2006) ISBN 3-89978-058-2
Saachjrupp:Sprooch vum Rhing Saachjrupp:Düsseldorf
Zeche Carl-Friedrich
De Zeche Carl-Friedrich woor zwesche 1920 unn 1926 en Steinkohlenzech en Oche-Richterich. Et woor de wääßlischste Zech op däm Jebiet vunn däm watt hückzedaach den Bundesrepublik Deutschland es.
Et eßß nid allzevill erußßjekomme ußß dä Zesche. Däswäjje hätt mer se 1927 opjeloh. 1995 wood se renoveet unn jätz es do en kleij Jewervjebeet.
Artificial Intelligence
Artificial Intelligence affjekööz AI eß dä änglishe Bejreff fö de künßtlijje Intellijännß
Zeche Carl-Friedrich
Datt watt mer hück Karl-Friedrich-Straße nennt, jangk vunn Laurensbersch övver Jrünental (beij Richterich) beßß noh Huf. Do fingk mer och aale Ingenieurshüüser von dä Zesche.
Artificial Intelligence
Saachjrupp:Weßßeschaff
Lili (Bänd)
Lili eß an Band uß Kölle. Se spille en Aat nöüje millde Punk un Rock un mer merrek ine aan, dat se Spass am Spille hann.
Zeche Carl-Friedrich
Websigge
Saachjrupp:Oche
Lili (Bänd)
Ier Plaate Fėrrma, de Capitol, die bëij EMI en Kölle hüüere, läät inne en ierem PR Mattrijaal en dä Muul: „''Wir sind Lili. Wir rocken bis die Kerfte brennt, zwei, drei Akkorde, die sicher jeder von euch kennt. Wir haben den Feingeist nicht gepachtet, dafür sind wir unendlich laut und jede Melodie von uns klingt irgendwie geklaut.''“
18. Febrowaa
Der achzehnte Febrowaa.
Lili (Bänd)
Wad esu paßßeed eß
Die fier hatte Shpaßß meddenand, un shpellte en Kölle un drömröm, un em Ruhrpott. Däm Anke aan de Trommele wood tat ze fill, und et däät 2003 ophüere. Do för koom enne Mann do bëij, da MarX uß Jladbägk. Anndoß wi di Fraulück, di all Shtudënnte woohre, hät ä dohëijm en Auto Wërrekshtadt wo aahl Autos un Olltaijmer zerrääsch jemaad weede.
Plaate
Lili häd e paa Plaate erruß jebraat:
Websigge
Saachjrupp:Bänd Saachjrupp:Kölle
11. Novemmber
Der elvte November.
Sönß
Dr Düxer Bahnhoff wood em Joohr 1913 opjemaad.
Websigge
Saachjrupp:Fastelovend
23. Febrowaa
Der drëĳenzvanzishßte Febrowaa.
Normannesch (Sprooch)
Dat Nomannesche es en Aansammlong vun ongerscheidlijje Dijaläkte. Di kumme all vum ahle Lating her, jenou jenumme vun däm shpääde, volləkßtüümlejje Dialläk, dä mer als et Vuljääerlating känne, met enem Houfe Ennflöß vun dä Shprooch vun de skandenaavesche Noomanne udder Noodmänner, di em Aanfang en dä Jääjend ze Huß wohre, di mer hück Skandėnaavije nänne. Di hät en joode Zahl Leenwööter hengerlohße, ävver et Nomannesch vun hück _ze_daachs es un bliev en Romaanesche Shprooch, och wann dat Ahl Nordesche natöörlesch en Järmaanesche Shprooch jewääse es.
Och vum ahle Jallesch es noch et ein udder andere Woot em Nommannėsch vun hück ze fenge. Jallesch es en Kältesche Shproochefamillesch un woodt en enem joode Deil vun wat hück Frankrisch un Belljie es, jekallt, bes dat de Römer mem Latein aankohme un de Lück dat övvernomme hatte.
Dijalläkte
De weeschteschßte Dijalläkte vum Nomannesch vun hück senn et Cotentinais, et Jèrriais, et Cauchois, et Guernésiais, et Serkyee, et Aoeur'gnaeux un et Peurch'ron.
Ußerdämm
Saachjrupp:Sprooch
Fürhangstüer
De Füürhangshtüüer oddo Jadingeshtüüer eß draan schold, dat_te Lügg_en Holland koum Jadinge für de Finster hann. Wi bëij dënne fröer enß dä Künning en Shtüüer op de Füürhäng ähovve hätt, do sinn de Lück hen_jejange, hann de Füürhäng affjehange, un han dämm Künning enne Furrel jezëijsh. Do sen dė Holländo beß hügk bëij_jeblevve — wann_De jäds_do eröm löüfß, kannß_De övverall en de nakkijje Finßtere_erinn_luuore, un dänne Holländo bëijem Ëßße oddo bëijem Färrnseje zoluuore.
Wämm_mo ävver jäz noh_söök, wann dat wooh met dä Stüüer, un wi dä Künning jehäijße hät, do fingk mer erruß, dat dat esu jaa nit jewääse sinn kann. En Finsto_Stüüer hädd_et enß jejovve, ävver dat met dä Füürhangshtüüer eß bloos_enne nëtte Fozäll jewääse. Klingk trozdämm_joodt. Woröm dė Lügg_en de Nederläng nu koum Jadinge hann, weßße mer jäds_ävvo non_nit.
Saachjrupp:Holland
Milljohn
Milljohn heijß 10 huh 6, also 1000 x 1000. Dat Woot kütt öwwer huhdeutsch ußß däm Italjäänische, do heijs_et eijentlisch sehr vill, en Verjröößerungsform (Augmentativ) vunn mille, duusend. Dä jenoue Zahlewert eßß eääß em 17. Johrhungert fääßjelescht woode.
Saachjrupp:Moohß
José Bello Lasierra
José Bello Lasierra (* 13. Mai 1904 ä Huesca; † 11. Januar 2008 ä Madrid), däm s och Pepín Bello nannte, wooch önö spanische Intälläktuelle.
Bello hod ön schünn Kenkheed. Hä wox beij sing Äldere un Vrönde op. Met 11 Joohr besood hä ön Schüll vöör aajooende Künstler. Do liirde hä Salvador Dalí, Luis Buñuel und Federico Garcia Lorca ävver och Rafael Alberti känne.
Bello studiirde Medizin, woohl Doktor wääde, wood ävver Intälläktuelle. Hä moolde net völl un de Lüüh saahte va häm, dat hä önl Künster oohne Wärke woch. Bekannt wood hä dörch Kunstvoranstaltunge, die hä orjanisiirde.
Bello storv am 11. Januar 2008 ä Madrid.
Jätt z lääse
Saachjrupp:Mann
25. Febrowaa
Der fönevunzvanzishßte Febrowaa.
26. Febrowaa
Der sägsenzvanzishßte Febrowaa.
Wilhelm Schäfer
Wilhelm Schäfer wooht jeboore am Zwannzischßte Jannowaa em Joohr 1868 en Ottrau en Hëßße-Naßßou, un eß jeshtorrve am nünkßeehnte Jannowaa em Joohr 1952 en Üvverlinge aam Boddesee. He woohr enne Liehro un ennen preußesch-deutsche Deeschto.
Werreke
Hä hät Dramaß, Novëlle, un koote Prosa jeschrevve. Singe Shtil wohr wat mer natoralleßtesch nännt un med völkesche un nazjonaale deutsche Ëllemänte dorschsaz.
Fun 1900 beß 1920 hätt e en Zäjtschreff eruß jebraat, der Preußße ier „Die Rheinlande“ — de Länndere aam Rhing — womet uurshprönglejj enß enne pollitesche Zwäck fofollsch woode woohr. Em Schäfers Wellem singe fröhje schreffte woohre besönndoß fum Natůralėßmoß beshtemmp. Sing Schprooch un sing fohärlėschong fun de su jenannte „Deutsch Siiel“ maate, dat hä shpääder bëij de Nazis noch jähn jesinn, un jelësse woohr.
Hä schreef em Joohr 1913 de Noväll: „De ungerbrochene Faahd om Rhing“ un 1925 „Dem Hölderlin sing Ennkehr“ Em Joohr 1930 hät hä en Noväll eruß jebraat övver enne Schoh Maacher mem Name Wilhelm Voigt, dä Tittel do fun woohr: „D´r Houpmann vun Köpenick.“
Websigge
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schriiver
27. Febrowaa
Der sibbenenzvanzishßte Febrowaa.
Minnsche
{{*| Eduard Cave weed em Joohr 1691 jeboore.
28. Febrowaa
Der aachunzvanzishßte Febrowaa. Dat is der letzte Daach em Fëëbrowa uußer em Schaltjohr.
12. Febrowaa
Der zvöllefte Febrowaa eß och dä drëĳenfeezishßte Daach em Joohr.
Microsoft Windows
Microsoft Windows is' ene Markennom för ene Bedriefsystem vun Microsoft. Janz primitif wör Microsoft Windows, wee als bloodisch Vüürlog GEM oder Rohmenarbick, en jroofische Erwickerung des Betdreevsystäämchers MicroSoft-DiskettOperazioonsSüsteem. Inzwische hat Finster/Windows das DOS-Fundament links lejje jeloße un preißt sisch selvs zum Noohfoljer odder Alternatief jääje DOS.
DOS-Linnisch för 32-Bit-Rechner
Windows 95 baseete Vesiunne:
Websigge
Saachjrupp:Kompjutorëij
Vinzenz Liechtenstein
Vincenz Liechtenstein (* 30. Juli 1950 ä Jraaz; † 14. Januar 2008 ä Waldbach en d Steiermark) woch önö Politker us Österreich un jehood d Volkspartei a.
Rischtisch hosch Vinzenz jo Vinzenz Prinz va Liechtenstein un woch dr äldste va 5 Kenger. Singe Papp woch Heinrich Prinz van un zo Liechtenstein, sing Mamm öt Lisbeth va Österreich.
Vinzenz studiirde Räät an d Universität va Jraaz un maade do singe Doktoch.
Vinzenz woch äne van d Jründer van d JES-Studenteninitiative, jehood ävver och der Kattolische Famelienverband a un d Sudetendütsche Landsmannschaft a.
Vinzenz Liechtenstein storv am 14. Januar 2008 ä sing Wonnig ä Jraaz.
Websiije
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Pollitiker
12. Jannowaa
Dä zwöllevde
Këijl (Wërrkzeush)
Enne Këijl oddo Wërrkzeushkëijl oddo Schpalltkëijl ess_e Wërrkzeush, wat mer fö_jewöönlesh me_m Hammer öhnzwoh zwesche oddo errin_klopp. Domet kam_mer en Saach schpallde, zem Bëijshpell_e Shtöck Hollz, ävver och Schtëijn un alleß mööshleshe.
Esu enne Këijl kam_mer och onger jät deue, oddo dronger_errin kloppe. Domet kannß_de dad_e beßje ėn de Hüh krijje, woh_De_n dronger dëijß. Enne Kėijl nur aan ëijn Sigk onger jät jebraat dëijt dat Denge noh de annder Sigk kėppe.
Zojooder läz kanns_De enne Këijl och woh hen lääje, woh jäd_obb_en_drop zoh löüf, en Döör zem Bäijshpell. Wann dä Këijl huh_jenoor_eß, un di Döör schweer_jenooch, dann rötsch di doh nit drövver, un bliev aan dämm Këijl shtonn. Esu kamm_mer se op- un och zoohallde.
Enne Këijl ess_en Shpezjaalfall fun de Schėive Eebene, di_mmer och fun angerschwoh her kënne dëijt. Dė Ußprääjong eß beweeschlesch un kann en jeede Reschtong ennjesaz wääde. Füssikaalėsch belooət, werrek op dat breede Ëng fun dämm Këijl en Kraff, di fon_em en zwëij Kräff opjeshpallde weed, di sënkrääscj_op dä zwëij lange Sigge fon dämm Këijl shtonn. De Nozze fon däm Këijl en de Meschanėg_eß en Funkßohn fun dä Länge fun däm Këijl — fun de breede Sigk beß aan de Spez jemëße — un dofon, wi deck dä eß, allsů däm Affshtannt zwesche dä schëijve Sigge, woh dä am_jöößte eß. Dat Fohällneß fon dä Zwëij shpelld_en Roll dobëij. Enne koote Këijl medd_ennem jrooße Wėngkel aan de Shpez dëijt noh_ennem koote Wääsch et sëllve, wi_j_enne lange Këijl med_ennem klëijnere, spezzere Wėngkel noh_ennem längere Wääsh dëijt, ävver för dä koote Wääsh bruch mer fill mieh Kraff. De füssekaalesche Ärrbëijt bliev_ävver en bëijde Fäll ëtwa de sëllve.
Enne Këijl kam_mer och bruche, öm enne Hammerkopp faß_ze_maache.
Wëpsigge
Saachjrupp:Technik
22. Febrowaa
Der zvëĳunzvanzishßte Febrowaa.
Rund öm Kölle
Jedes Johr am Ostermondaach jitt et öm Kölle eröm dä Radklassiker Rund um Köln. Dobei stemp dat eijentlich jaanitt met dem Rund um Köln. Dat Radrenne jeiht haupsächlich dorch et Berjische Land. Et jeiht loss en Leverkusen, alsu op dr Schäl Sick. Üvverall em Rheinisch-Berjische Kreis stonn die Lück an dr Stroß und luuren sich das Spektaakel aan: En Burscheid, Wermelskirchen, Odenthal, Kürten, Bergisch Gladbach, Rösrath un Overath. Am Bänsberjer Schloss jeiht die Streck piel de Berch erop. Bei däm Koppsteinflaster mösse die Pedaalspezialiste oppasse, dat se nit usrötsche un fies op et Fötsche falle. Dan driehe se noch en Rond em Berjische un klimmen donoh noch ens dä Bänsberjer Berch erop. Do stonn allemolde vill Lück, die dat Radschmölzje aanfeuere.
Am Engk vun dä 200 Kilometer jeiht et üvver de Düxer Bröck tirektemang noh Kölle erinn. Dat Ziel es am Rhingufer en dr Nöh vun dr Zoobröck. 2006 wor dat allt et 91. Mol, dat se mem Rädche rund öm Kölle jejöck sin.
Websigge
Saachjrupp:Kölle Saachjrupp:Sport
Walter Zimper
Walter Zimper (* 29. Aprel 1942 ä Markt Piesting; † 13. Januar 2008) woch önö österreichische Politiker van d ÖVP.
Walter studiirde an d Universität va Wien un wood spiir Chefradekteur von öt Niederösterreischische Volksblatt.
Va 1970 a woch hä en dr Jemeenderoot va Markt Piesting un tösche 1975 un 2002 dr Börgermeestr. 1980 jäng hä en d övverrejionale Politik un wood vöör 2 Joohr Landesparteisekretäär van d ÖVP. Dürch Kuddelei woch hä jezwonge, si Amt neer z lääje.
Va 1974 bes 1982 woch Zimper Avjeordneter van dr Landtach va Niederösterreich.
Websiij
Zimper Walter
Aschermittwoch for one
Op Silvester, am Engk vum Johr, jitt et, jedes Johr widder, en de Äujelskess dat Stöckelche Dinner for one. En ahl Madamm hät Jebootsdaach. Ävver all ehr Fründe sin allt lang unger dr Ääd. Un su muss dä Butler all die Fründe vertredde un met dä Madamm (nit nor ene) pichele. Dat dä ärme Kääl am Engk vun däm Stöck stäneharelvoll es, bliev nit us. Op die Froch vun däm Butler „The same procedure as last year?“ säät die Ahl jedes Mol: „The same procedure as every year!“.
Am Engk vun de Fastelovendszick läuf allemolde am Karnevalsdinsdaach öm Meddernaach (em drette Projramm vum Wessdeutsche Rundfunk) dat jliche Stöck op Kölsch: Aschermittwoch for one. Die Akteure sin: Die Fründe, die janitt do sin, un die dä Köbes spille muss:
Dä Höhepunk kütt, wann am Engk vun däm Stöck dä Manes sing Froch stellt: „Datselbe Prozedere wie jedes Johr, Marieche?“. Dodrop säät dat Marieche: „Datselbe Prozedere wie jedes Johr, Manes!“. ... Un die zwei jonn noh bovvenop.
13. Jannowaa
Dä drüxeente
11. Jannowaa
Der ellefte Jannowaa.
Websigge
Op de Privatlsender SAT 1
kütt de Pilotfilm zu "SK Kölsch"
Andernach
Websigge
Saachjrupp:Stadt am Rhing Saachjrupp:Stadt en Rheinland-Pfalz
Edmund Hillary
Si Lääve
En dr Zweide Weltkresch woch hä en d Luftwaffe va Neuseeland.
1948 schaffte hä öt zsamme met Harry Ayres als ischter dr Mont Cook övver d Süüdsii örop z klömme.
Ö paar Mond donoo wood Hillary va d Könnigin Elizabet II. zm Ritter jeschlaare, Norgay kräät d George Medallich.
Ävver Hillary joov öt Klömme net op. En d 50er un 60er Joohre vong moch häm noch döck en dr Himalaja un op dr Südpol. 1958 woch hä dr Chef van d dreide Südpolexpeditiun, di öt je joov.
Va 1984 bes 1989 woch Hillary Botschafter va Neuseeland ä Indie, Bangladesch un Nepal.
Hillary storv am 11. Januar 2008 en ö Krankehuus ä Auckland op Neuseeland. Hä hott önö Häzzschlaach.
Websije
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schraaveler
Kluster Monte Cassino
miniatur|right|De Krüpta fun de Klußterkirresch mem Jraab fum Hillije Benedik Der Benediktiner ier etztet un äälsted Kluuster es Monte Cassino in Italie. Et word fom Hillije Bennedik selfs fönefhondertnüngenzwanzisch jejrönd un litt oppem Bersch. Dä Bennedik och, der is in dä Kluusterkirch em Keller bejrave. Singe Orde hät e ald em Medelallder över janz Europa un der nahe Oste usjebreid, un dä wohr noch enne mäschtije Orde för över douusend Joohre, un för allem weschtesch för de Mesjohn en Europa, wo hä draan met jewerrek häät.
Websigge
Saachjrupp:Kerchejöbäude
Venlo
miniatur|left|Venlo Venlo is ing sjtad en jemingde i jen provins Hollesj Limburg in 't Holles. 't Ligk jans in 't Zude teëje de Dütsje jrens aa; Venlo ligk neet wied va Jladbach (Moenchengladbach). De sjtad Venlo hauw in 2016 37.497 Iwoeënere, en de jemingde hauw op d'r ieësjte aprel va dat joar 100.630 lüh.
De inwoeënere va Venlo kalle 't Venloer Platt, e Limburgisch-Berrjisches Platt, dat jet voot hat van 't noardelije Kleverlands.
Saachjrupp:Hollesch Limbörsch Saachjrupp:Stadt en Holland
Bachemer Bach
De Bachemer Bach es en rechte Seitenbach vun de Ahr un unjefähr aach Kilomete lang. Hä entsping nördlich von Romischbisch un schlängelt sich bess Baachem, beits Deil vun Bad Neuenahr-Ahrwiele, in nördliche Richtung. In Bachem jeht et dann in de Ahr un dann wigge in de Rhing.
Saachjrupp:Floss
Jason MacIntyre
Jason MacIntyre (* 20. September 1973 ä Lochgilphead, Schottland; † 15. Januar 2008 ä Fort William, Schottland) woch önö Schottische Rennradvaarer.
MacIntyre liirde als Beroff Druckr un Litograaf.
Met 18 Joohr vong hä öt Radvaare a un met 23 Joohr jewonn hä at d Tour of the North ä Irland. Hä maade 3 Joohr Paus ävver dono jewonn hä bo jäddes Joohr irjendwo Jold. Zsamme kräät hä 13 schottische un änglische Titele. 2006 wood hä Meester em änglische Strooßezittvaare. 2007 packde hä d 10 Meile en ön neu Rekordzitt.
MacIntyre woch vorhiirod un hod Zwillinge, di 1999 jeboore woode. Hä storv am 15. Januar 2008 bei önö Unvall.
Jorge de Bagration
Don Jorge de Bagration y di Costafiorita (* 22. Februar 1944 ä Rom; † 16. Januar 2008 ä Tiflis hosch ä Werklichkeet Giorgi Bagration-Muchrani. Hä hod sisch selbves zm Chef van öt Könnigkrisch Jeorgiö ernannt. Seit 1980 woch hä dörch dr Motorsport bökannt.
Ö Lääve
Hä woch dr enzije Sohn van der vreuere Fürst va Jeorgie Irakli Bagration-Muchrani un d italiänische Jräfin Maria Antonietta Pasquini dei Conti di Costafiorita, wood ävver jeboore als di at jeflohe woore. Sing Mamm storv bei sing Jeburt. Sing zweide Mann wood d Infantin Maria de las Mercedes va Spanien.
1959 von hä met dr Motorsport a, voohr Motorrähr un seit 1963 Rennwaarels. Zweimoll voohr hä ösu jaahr ö Formel 1 Auto. Önö Michael Schumacher wood hä net. Änö va sing jruudste Ärfolje hot hä 1970 als hä dr Vizemeester bei dr COPA BRASIL Championship ä Braliliö wood.
Louvre
miniatur|hochkant=1.4|Luuvre en Paris Dä Louvre ess e Musejum en Pariß. Hä heijß jenou jenumme Musée du Louvre. Dat Woot „Louvre“ weed franzüsesch ußjesproche, et klengk allsu Luuvre, met_tä Bitoonung om „uu“.
Jorge de Bagration
Ö Lääve
1982 trock hä sisch us dr Motrosport zröck.
Louvre
Et eets op jemaat hät hä em Johr 1793.
Jorge de Bagration
Ö Lääve
1995 jäng hä no Jeorgie zröck un boude sisch do si Huus. Do storv hä och am 16. Januar 2008.
Louvre
Hück hät hä 60,000 m² Plaz för jet ußzestelle.
Em Johr 2007 kohme_n_er 8,300,000 Besoocher en dä Louvre.
Bikannte Werreke em Luurve sin de Mona Lisa, de Fungfrou mem Kind mem Hillije Änn, de Venus vu Milo, et Booch fum Hammurabi, de Winged Victory of Samothrace
Oktoober
Dä Oktoober eß dä zeente Moohnd em Joohr em krißßlijje Kalländo, dä mijo fö jewöönlesch bruche.
Saachjrupp:Moohnd
Reviertalk
Reviertalk ess_en Websaijt wo_t öm de Shprooch un_de Wööt ußß_em Ruhrpott jëijt. Zigk 2005 kam_mo do nohlësse, wi dä Kumpel un sing Nohfaare schwaadt, also et su jenannte Ruhrdöütsch, wad_e Jemänge uss_em aale Wäßßfäälėsch un Döütsch un dä divärrse Dijalägkte uß dä Ööt un Shtädd_un dä domoolije Ėnnwandoro ier Shprooche wooh, un enne janz ëijenne Rejolägk jewooden_eß.
Pro Daach kritt die Websigg_öm de 6 Wööto_oddo_Ußdrögk, 2 beß 3 Bëijspell_Sätz, 1 Belld_unn_en ¼ Ton_Dattëij dobëij. Se hädd_em eezte Joohr wo_t_se joof alld mieh wi 20000 Besööko jehadd_un Och wann dė Äklieronge fö_dat_all op Huhdöütsch senn, määd_et doch Shpaß, do_enß erömm_ze_lässe, un op de Äänleschkëijte un de Ungerscheed zwesche däm Ruhrpöttlerėsch un unß Ripůarėsche Sprooche ze luuere.
Websigge
http://www.reviertalk.de/ — Lexikon der Ruhrgebietsterminologie — (op döütsch un Ruhrdöütsch)
Saachjrupp:Internet Saachjrupp:Shproochweßßeschaff Saachjrupp:Ruhrpott
Ennjelaate Herring
miniatur|Ennjelaate Herring Öm ennjelaate Herring ze maache, bruch me 10 Salzherring uss'em Ämmer. Die deet me dann kalt wäsche un ehne Dach wässere, domet et nett e su salzig wiird. Dann määt me se sauber und läät se zwei Dach en Essigbrö mit vell Öllesch, ähnlich wie Suurbrode. Jetz määt me de Hutt aff, schnegg se ob Stöcksche und trick de Jräte russ. Un jetz en de Sahne met Äppelstöckche un vell Öllesch. Wedder zwei Dach lang. Dozu jiddet dann Bottermelechbonnezupp met Rihvkohche. Eenfach nur härrlich.
Jätt z lääse
Saachjrupp:För ze Esse
15. Dezemmber
Wesseschaff
Dr Raumsond Venera 7 land em Joohr 1970 op d Venus.
Bradley Barron Renfro
miniatur|left|Bradley Barron Renfro Bradley Barron Renfro (* 25. Juli 1982 ä Knoxville (Tennessee); † 15. Januar 2008 ä Los Angeles) woch önö amerikanische Schauspeller.
Öt Lääve
Renfro woss beij sing Oma op. Vöör dr Film wood hä 1994 entdäckt. Hä driinde „Dr Kliänt“ va John Grisham. Spiir soch moch häm ä Filme, die gedriihnt woode, öm domet Jeld z verdeene ävver och en Filme, beij dönö öt Jeld nät ösu wichtisch es. Dozo zallte d Filme „Sliipers“ us öt Joohr 1996 un „Dr Mussterschüller“ va Stiiven King. Dä stammde us öt Joohr 1998. Ävver öt koome noch änö Hoov anger Filme dozo. Singe leitzte Film driihnde hä 2006.
Am 15. Januar 2008 wood Renfro duud ä sing Wonneg en Los Angeles jevonge.
Websiij
Saachjrupp:Mann Saachjrupp:Schauspeller
Hasch
Hasch isse 'ne Düvelszeush, dat do en 'ne Zärette drieß un dann roche däß. Eez wäd do shlääsh, un dann höös do üvverhop ni mi up zu futtere. Un illejal es dat och.
Websiij
Saachjrupp:Droge
Stoche
Stoche deet me em Winte wenn et kalt eß, domet de Wonnung wärm witt. Dat Woord eß e altkölsch Woord un mem englische "stoke" verwandt. Dat heeß e suvell wie "en et Füür steche", "et Füür opstoche".
Wenn jätt verstoch wierd, dann wierd jätt zo Eisch verbrannt. Dat Woord darf me äwe net met versteche un verstoche (verstecken) verwääßele.
Saachjrupp:Dialekk Ußdrock
Neujooßdaach
Dä Neujooßdaach, dat eß dä → 1. Jannowaa
Websigge
Saachjrupp:Daach
Ubiermonument
miniatur|200px|left|Ubiermonument Dat su jenannte Ubiermonument fon Kölle weed en de Böösho och dr Haavetorrem jenannt. Dä eß aan de Ëck fon de zwëij Shtrohße „Aan de Malzmöll“ un „Möllebach“ e beßje söödlesh fom Hüümaat; dad_eß hük meddsen en Kölle. Wi dat Dėnge jebout wood, wohr dat allerdengß praktėj ußerhallef fon de Shtadt, di dohmohlß noch de Oppidvm Vbiorum — de römėsche Ubier_Shtadt — wohr. Dä Bou weed zwesche em Johr 4 un för nüng noch Krėßtoß jewääse sėn, alsu öm joot 40 Johr ier alß wi dat dohmohlijje Kölle dann endlejj_als_en römėsche Shtadt zor Colonia Claudia Ara Agrippinensium (affjekööz: CCAA) ähovve wood. Ed_eß äählßte römesche Bou uß Shtëijn en Kölle, un ëijne fon de äählßte Kwaaderboute em Norrde fon de Allpe, wo mer fon weßße, wann dä jebout woode eß.
Et Ubiermonument wood 1965 zohfällėsh äntdëk, wi mer e nöü Huuß boue wollt, un beß 1966 ußjebuddelt. Et es hük konsäveet. miniatur|Ubiermonument (Brunnen)
De römėsche Schtadtmoor wood shpääder em 50 aan dä Torrem aanjeboud, em sëllve Johr wo Kölle zor CCAA wohd.
Dä Torrem shtëijd op ennem onjeväähr kwadraatėsche Fundamënd_uß Ëjsche_Pöhl. Di sen noh dënndrokronolorėsche Shtuudije em Johr 4no Krėßtoß jeschlaare woode. Hä eß sellver uß dekke Kwadere uß Tuff_Shtëijn jemaat. Fon däm maßive Denge sėn noch 6 un_enne hallve Meeter en de Hüh övverish. Sėng Jrondfläsh eß knabb_ellef Kwadraat_Meete jrooß. Op dämm Fundamënt drop, dat wooh dohnmohls etwa 6 Meeter onger em Shtroohße_Nivo, eß enne Sokkel uß drëij Laare Tuffkwaadere. Beß zoh nüng Laare Kwaader sin do noch drovver beß hük ähallde. De Arshäjoloore han eruß jefonge, dat dä Torrem ald widdo kappott wohr, wi de römėsche Schtadtmoor aanjebout woohd, ävver woröm dat, dat_weßße_me_nit. Mer weßße och nit sescher, fö wat dä Torrem jenou jedaach wohr. Wat mer drövver aahnnėmp, sin Fermoodonge.
Besööke un Beseshtijje
Da Ubiermonnumënnt ess_enne Däjl fon de su jenannte Arshäolorėsche Zoon fon Kölle. Mer kann dat beloore. Der Schlößßel do för kritt mer em aale Praetorium onger em Rådhuuß fon Kölle aan de Kaß; et iß nit nommallerwiiß offe, un och Këijne doh, dä ëijne erinn_löht. Förr_en Föörong ze krėjje, kam_mer sesch och tellefoonesch em Prätorijum aanmëllde. Do hann_se e Modëll fon däm Monnomännt för aanzeloore, wä allsu nit noh_m Ojjinaal hen jonn well …
Wëpsigge
Saachjrupp:Jöbäude Saachjrupp:Kölle
Nepptuun (Planneet)
<br style="clear:right" />
Dä Nepptuun (Symbol: ) ees dä aachte un iirz emol och letzte Planneet in uns Sunnesystem. Sing Noppere sin op dä eeijne Sick dä Urranuß un op dä andere Sick dä Zwerchplaneet Pluto. Hä ees em Middel 4,5 Miliarde Killometeere vunn de Sunn entfärnt un bruch 165 Joor öm eeijnmol öm de Sunn eröm ze wandere. Dä Nepptuun driit sich äver in 16 Stund un 6 Minute eeijnmol öm sich seleves. Dä Planneet hätt 13 Moonde. Dä jrüzte vun dene ees dä Triton. Dä hätt ene Doorchmesser vun 2706,8 km. All andere sin kleeijner als 450 km im Doorchmesser.
Saachjrupp:Plannet
Jehöch
E Jehösch (Pl.: Jehöschte) säät me em Rheinland für e Huus, en Wonnung odde andere Behausunge, en dänne Minsche läwe.
16. Dezemmber
Der sekzeehnte .
Monika Kampmann
miniatur|right|Monika Kampmann Monika Kampmann (* 19. Juli 1946 en Kölle) es e ech kölsch Mädche. Et mäht un singk Leeder, och en kölsche Mundaat.
Markezeiche: Lila
Dat Monika es knatschjeck op Saache met en lila Färv. Ov Höt, Wöbche oder Botze ... däm Monika sing Klamotte sin meeschtendeils lila.