ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆ
ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಇದರ ಪರಿಚಯ
14ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಮೊದಲು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ಅರ್ಥಕೊಡುವ ಪುರಾವೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಪುರಾವೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ವೋರ್‌ಸೆಸ್ಟರ್ (1240) ಮಂಡಳಿಯ 38 ನೇ ಶಾಸನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಡಿ ರೆಗೆ ಎಟ್ ರೆಜಿನಾ (ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಟ) ಆಟಗಳು ಬಹುತೇಕ ಚೆಸ್ ಆಟವಿರಬಹುದೆಂದು ಈಗ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಜವಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್,ಕ್ಲಬ್ಸ್,ಡೈಮಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಡ್ಸ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಕಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಟಿನೋಪಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಿಷಪ್ ಗುನ್ಥರ್ ಶವಚ್ಛಾದನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಈಗ ಇದು ಬ್ಯಾಮ್ ಬರ್ಗ್‌ನ ಮುಖ್ಯಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. 1278 ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಿಯಾರ್ಕ್ ಆಟವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ತನ್ನ ಕೃತಿDe remediis utriusque fortunae (ಒಳ್ಳೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಅದೃಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ) ಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನೇಪಲ್ಸ್ ನ ಲೂಯಿಸ್ II ರಾಜನಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ, ರಾಜನ ಜತೆ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಇಸ್ಪೀಟು ಆಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ರೋಮನ್ ಡು ರಾಯ್ ಮೆಲಿಯಡಸ್ ಡೆ ಲಿಯೋನಾಯ್ಸ್ (c. 1352)ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಮಾಮುಲಕ್ ನಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿತು. ಈ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಸೂಟ್‌ಗಳು(ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳು) ( ಕತ್ತಿಗಳು, ಏಣಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಕಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳ ಟ್ಯಾರೋ ಸೂಟ್‌ಗಳು(ಬಿಲ್ಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಪಂಚಕೋನಿಯಆಕೃತಿಗಳು ಎಂದೂ ಕೂಡ ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಡೆಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಬಳಸುವ ಸೂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ 1367ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಥಮ ದಾಖಲೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಳಕೆ 1377 ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾಮಲೂಕ್ ಡೆಕ್ ನಾಲ್ಕು "ಸೂಟ್"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 52 ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಪೋಲೋ ದಾಂಡುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್‌ಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೂಟ್ 10ಚಿಹ್ನೆಗಳಿರುವ ಎಲೆಗಳು(ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ತೋರಿಸುವ ಅನೇಕ ಸೂಟ್ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕ್  (ರಾಜ) ನೈಬ್ ಮಾಲಿಕ್ (ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಅಥವಾ ಉಪರಾಜ) ಮತ್ತು ಥಾನಿ ನೈಬ್ ಮಾಲಿಕ್ (ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಅಥವಾ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಅಧೀನ)ನಂತಹ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಮೂರು "ದರ್ಬಾರು(ಕೋರ್ಟ್) ಎಲೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಮಲೂಕ್ ದರ್ಬಾರು ಎಲೆಗಳು ಅಮೂರ್ತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯರ(ಕನಿಷ್ಠ ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ ಅವು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಮಲೂಕ್ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಲಿಯೋ ಮೆಯರ್ ಎಂಬುವವನು 1939 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ತನ್ ಬುಲ್ ನ ಟಾಪ್ಕಪಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿದನು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕ್ 1400 ನೇ ಇಸವಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡೆಕ್ 12 ನೇ ಅಥವಾ 13 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಚೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಡೆಕ್ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೂರು ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಗಾಂಜಿಫಾ ಆಟಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಭಾರತೀಯ ಎಲೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಈ ಎಲೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆಯೆ ಅಥವಾ ಈ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಎಲೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆಯೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಎಲೆಗಳು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಅವುಗಳು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಾಲ್ಕು ಸೂಟ್‌‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮೂವತ್ತೆರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.18 ನೇ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೇವಾರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿರುವ, ಡ್ಯುಚೆಸ್ ಸ್ಪೈಲ್ಕಾರ್ಟೀನ್-ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾಕ್ ನಂತೆ 32 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಡೆಕ್‌ಗಳು ಎಂಟರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.