ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ
ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತೆಗಳು
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾತ್ರೆಗಳು ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹೇಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಥಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನದಂದು ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆಯುವ ಭಾರಿ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೀಮೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜನರು, ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ದನಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗವಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ ಈ ಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಗವಿರಂಗನಾಥನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲ್ಲದೆ ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಜನರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೊಸಹೊಳಲು ಜಾತ್ರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ರಥೋತ್ಸವ, ರಂಗದ ಕುಣಿತ, ಓಕಳಿ ಆಚರಣೆ, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಜನರನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗವಿಮಠದ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರ ರಥೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳಿನ ಲಕ್ಮೀನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಜಾತ್ರೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು, ವೈಖಾಸಾಗಮ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜಾ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ನಗರೂರು- ಮಾರ್ಗೋನಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಮರಡಿಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜಾತ್ರೆ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ನಂತರ ನಡೆಯವ ಇಲ್ಲಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ- ದೊಡ್ಡಯ್ಯನ ರಥ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ರಥಗಳು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ದೆವ್ವ ಬಿಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ‘ಬಸವ ತುಳಿಯುವ ಆಚರಣೆ’, ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಹಲ್ಲುಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವುದು ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷ. ಬೊಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಮುತ್ತುರಾಯನಿಗೆ ನಡೆಯುವ ‘ನಾಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜಾತ್ರೆ ವಿಶೇಷವಾದುದು. ಆಷಾಢ ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನದಂದು ಸುತ್ತಲ ಏಳೂರಿನ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಕುರಿಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಹಲ್ಲುಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷದಿಂದ ಈ ಕ್ರೂರ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಸಿಂಗಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗೌರಿಹಬ್ಬದ ತರುವಾಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಡೆಯ ಕಾರ್ತೀಕ ಸೋಮವಾರದಂದು ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕೃತ ದನಕರುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಉತ್ತಮ ದನಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ಎನಿಸುವ ಗರುಡೋತ್ಸವ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಕ ಆಚರಣೆ. ಇದೇ ಹೋಬಳಿಯ ಕೊಡಗಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಬೀರೇದೇವರ ಗುಡಿಯಿದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವ ದಂಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಊಗಿನಹಳ್ಳಿಯ ಕಾರೆಮೆಳೆ ಸಿಂಗಮ್ಮ ಈ ಭಾಗದ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ. ಕಡೆಯ ಕಾರ್ತಿಕ ಸೋಮವಾರದ ಮರುದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳ ಬಲಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಠಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಗಾಡಿನಹಳ್ಳಿ ನಡುವೆ ಕಾಡು ಬಸವಣ್ಣನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮಡುವಿನಕೋಡಿಯ ಆಂಜನೇಯನ ಜಾತ್ರೆ, ಹರಿಹರಪುರದ ಆಂಜನೇಯನ ಜಾತ್ರೆ, ಪಟ್ಟಣದ ಮುತ್ತುರಾಯನ ಜಾತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜಾನುವಾರಗಳ ಸಂತೆ ಸೋಮವಾರ ತೆಂಡೆಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂತೆಯಿದು. ಪಟ್ಟಣದ ಎಪಿಎಂಸಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ, ಬುಧವಾರ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ತರಕಾರಿ ಸಂತೆ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ, ಕಿಕ್ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಪಟ್ಟಣದ ಎಪಿಎಂಸಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎಳನೀರು ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಭಾನುವಾರ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಸಂತೆ, ಹೊಸಹೊಳಲು ಸಂತೆ, ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮನಗುಡಿ ಸಂತೆ, ಬುಧವಾರದ ಸೋಮನಹಳ್ಳಿ ಸಂತೆ, ಗುರುವಾರದ ಹರಿಹರಪುರ ಸಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.