MP3
ಶ್ರಾವ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟ [ಆಡಿಯೊ ಗುಣಮಟ್ಟ]
MP3 ಕಡತ‌ನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ದತ್ತಾಂಶ ಕ್ಷಯಿಸುವ ಆಡಿಯೊ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದೊರೆತ ಧ್ವನಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿನ ಆಡಿಯೊವನ್ನು ಬಳಸುಲು ಕಡತವು ಎಷ್ಟು ಕಿಲೋಬೈಟ್ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ರಚನೆಕಾರರಿಗೆ ಈ ಕಡತ ಪ್ರಕಾರವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಆಡಿಯೊ ಗುಣಮಟ್ಟವು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ, ಕಡತ‌ ಗಾತ್ರವು ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶ್ರಾವ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟ ದೊರೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಕಡತ‌ ಗಾತ್ರವೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಕಡತಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಆಗುವುದು. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒತ್ತಡಗಿಸಿದ ಅರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗಳು (i.e. ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಧ್ವನಿಗಳು) ಮರುಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಗುಣ ಮತ್ತು ನೇರ ದಾಳಿಯಿಡುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಶ್ರಾವ್ಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅಡಕಗೊಳಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ರಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಡಕಮಾಡಿದಾಗ, ಗಂಟೆಯಂತಹ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ-ಪೂರ್ವದ ಸದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಡಕಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾದರಿಯು ಅರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗಳ ಒತ್ತಡಕಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಿದ ಆಡಿಯೊ ಭಾಗದ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲದೆ, MP3 ಕಡತಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಹ ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. MP3 ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವುದರಿಂದ, ವಿವಿಧ ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎರಡು ವಿಧದ MP3 ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು,ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಲೈಸಿದಾಗ ಅವುಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 128 kbit/sಗಳಲ್ಲಿ, 1–5 ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ 3.66 ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು 2.22 ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದೆ. ಧ್ವನಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ನ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ 128 kbit/sನಲ್ಲಿರುವ MP3ಯು 64 kbit/sನಲ್ಲಿರುವ AAC ಮತ್ತು 192 kbit/sನಲ್ಲಿರುವ MP2 ಕಡತಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. MP3 ಕಡತ‌ದ ಸರಳ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಡತ‌ಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾತ್ತದೆ — ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆ (CBR) ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಸ್ಥಿರ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯವು ಸರಳವಾಗುವುದರ ಜೊತೆ ವೇಗವಾಗಿಯೂ ಆಗುವುದು. ಕಡತ‌ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕಡತಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಲ್ಲ ಚರ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆ (VBR) ಕಡತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಆಡಿಯೊದಲ್ಲಿ, ಮೌನ ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ವಾದ್ಯ ನಾದಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಸಂಗೀತದಂತಹ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಡಕ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನಿತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಡಕ ಮಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಟಿಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಜಟಿಲವಲ್ಲದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದಲೂ ಕಡತದ ಒಟ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ಗಳಿಂದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಡಿಸಬಹುದು. ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಎನ್‌ಕೋಡರ್‌ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದು. ತಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ "ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ" ಮಾಡಲು ತಿಳಿದ ಬಳಕೆದಾರರು ಆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಬಿಟ್ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿ ತುಣುಕನ್ನೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಳುಗನಿರುವ ಆವರಣ(ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಪ್ಪಳ), ಕೇಳುಗರ ಗಮನ ಮತ್ತು ಕೇಳುಗರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಳುಗರ ಶ್ರವಣ ಸಾಧನದ (ಸೌಂಡ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ಪೋನ್‌ಗಳು) ಇವೆಲ್ಲದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಫೋರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜೊನಾಥನ್‌ ಬರ್ಗರ್‌ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಪ್ರಕಾರ MP3 ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಲವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಬೇರೆ ಧ್ವನಿಗಿಂತಲೂ MP3ಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ 'ಸಂಗೀತೋದ್ವೇಗದ'ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬರ್ಗರ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ತಜ್ಞರು ಸಹ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.