ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಆಗ್ರಾಫೋಬಿಯಾಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವೇ ಆದ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನಿರುವ ಅಪರಿಚಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ (ಜಾಗದಲ್ಲಿ)ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧದ ಹತೋಟಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಭೀತಿಗೊಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಭೀತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಮುಕ್ತ(ಆವೃತವಲ್ಲದ) ಜಾಗಗಳು, ಗುಂಪು(ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕ), ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣ(ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಸಹ) ಇರಬಹುದು. ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಭೀತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಹೆದರಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತತ್ಕಾರಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಳಮಳಗೊಂಡವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕ ವ್ಯತಿಕ್ರಮವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸಾಮಾಜಿಕ ಫೋಬಿಯಾ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎಲ್ಲಾ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾಗಳೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದುದೇನಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದ ಜಾಗಗಳನ್ನು (ಮುಕ್ತಸ್ಥಳಗಳು) ಕಂಡರೆ ಭಯ. ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾವನ್ನು "ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತೀವ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಒಂದು ಭಯ" ಎಂದೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಯು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಯಾವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತಾನೋ ಆ ಜಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ಭೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತ಻ನೆ. ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆ ರೀತಿಯ ಭೀತಿಯ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿಬಿಡುವೆನೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದಲೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನೇ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.ಹೀಗೆ ಭೀತಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಂತಹ (ಭೀತಿಯ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಂತಹ)ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಶತಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಲ್ಲಣ ಈ ವಿಧದ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾವನ್ನೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ವೈದ್ಯರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಲ್ಲಣದ ವ್ಯತಿಕ್ರಮದ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತೊಡಗುವಾಗ ಕಾಣಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಭ್ರಾಮಕ ನಿರ್ಬಂಧಕ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಕ್ಷೋಭೋತ್ತರ ಒತ್ತಡ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ(/೧) ಸಹ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು; ಮೂಲತಃ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೊರಹೋಗಲಾಗದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಕಾರಣವಾದ ಭೀತಿಯಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಕ್ರಮಿಸುವ ದೂರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾದ ತೀವ್ರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕ್ರಮವಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯತಿಕ್ರಮದ ರೂಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಂತಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾದ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನಾಪ್ರೇರಿತ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾದ ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಬಡಾವಣೆ ಅಥವಾ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನಾಪ್ರೇರಿತ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾದ ಮೂರನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಮನೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನಾಪ್ರೇರಿತ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ ಈ ಹಂತದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪೀಡಿತರಾದವರು ಪೋರ್ಟಿಕೋ, ಬಾಲ್ಕನಿ, ಮೇಲ್ಮಹಡಿ, ಅಂಗಳ ಅಥವಾ ಜಗಲಿಯವರೆಗೂ ಬರಬಲ್ಲರು; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮೂರನೆಯ ಹಂತದ ರೋಗಿಗಳು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲೂ ಭಯಪಡುವರು. ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಹಂತದ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ ಪೀಡಿತರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬೇರ್ಪಡುವ ಆತಂಕ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಅಪರೂಪವೇನಲ್ಲ; ಪೋಷಕರೋ ಅಥಾ ಜೊತೆಗಾರ/ತಿಯೋ ಮನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅಥವಾ ಆಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ ಪೀಡಿತನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಇರುವಾಗ ಈ ವಿಧದ ಪೀಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ತಲ್ಲಣದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯತಿಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಥನಾಟೋಫೋಬಿಯಾ—ಸಾವಿನ ಭಯ. ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಸಾಯಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದಾಗ ಅಗೋರಾಫೋಬಿಯಾ ಪೀಡಿತರ ಆತಂಕದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತೂ ಏರುತ್ತದೆ; ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸುಖಗಳು ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಂತಿಮ ಬೇರ್ಪಡೆಗೆ ಈ ಭಯವನ್ನು ಅವರು ಅರಿತೋ, ಅರಿಯದೆಯೋ, ತಳುಕುಹಾಕಿ ಅವಸ್ಥೆ ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಸಾವಿನ ನಂತರ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿದೆಯೆಂಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರುವವರೂ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.