cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್(ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ, ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ)
ರಹಸ್ಯ ಧರ್ಮ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಗಳು
ಅಪೂಲಿಯಸ್ ಎಂಬ ಎರಡನೆ ಶತಮಾನದ ರೋಮನ್ ಲೇಖಕನು, ಐಸಿಸ್ನ ರಹಸ್ಯಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆಚರಣೆಯೊಂದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು:"Then, when the priest said the moment had come, he led me to the nearest baths, escorted by the faithful in a body, and there, after I had bathed in the usual way, having invoked the blessing of the gods he ceremoniously aspersed and purified me."
ಅಪೂಲಿಯಸ್‌ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಲೂಶಿಯಸ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಕತ್ತೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಅತನು ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ದೇವತೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮೇಲೇ ಐಸಿಸ್ ದೇವತೆಯು ಅತನನ್ನು ಮರಳಿ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಳು, ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಕ್ಯಾಟಾಕ್ಯುಮೆನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್
ಯೇಸು ಮತ್ತು ಮೋಸಸ್‌ರನ್ನು ಹುಸಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ನರು, ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಯಂತಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಸಮಾರಂಭ
ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಜಲಪಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, 1699ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸಿಖ್ಖರ ಹತ್ತನೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ (ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್)ರವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಐದು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿ ತಾನು ಅವರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂದಿನಿಂದಲೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಅಮ್ರಿತ್ ಸಂಚಾರ್ ಅಥವಾ ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಖ್ ಒಬ್ಬರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಸಿಖ್‌ ಅನ್ನು ಅಮ್ರಿತ್‌ಧಾರೀ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥವು ಅಮ್ರಿತ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡವ ಅಥವಾ ಅಮ್ರಿತ್‌ನ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವ  ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್ (ಅಮ್ರಿತ್ ಸಮಾರಂಭ)ವನ್ನು 1699ರಲ್ಲಿ ಬೈಸಾಖಿಯ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್‍ಪುರ್ ಸಾಹಿಬ್ನಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಾಲ್ಸಾದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ನೆರೆದಿದ್ದ ಸಿಖ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತೆರೆಲು ಯಾರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೀರಿ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿದರು. ಮೊದಮೊದಲು ಜನರು ಹಿಂಜರಿದರು, ನಂತರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಂದೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಒಂದು ಗುಡಾರದೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರಕ್ತ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ಖಡ್ಗವೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಗುಡಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಯಂ‌ಸೇವಕರು ಗುಡಾರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಐದು ಜನರನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪಂಜ್ ಪ್ಯಾರೇಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಐವರು  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರನ್ನು ಖಾಲ್ಸಾದೊಳಗೆ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರೆಂದರೆ ಭಾಯಿ ದಯಾ ಸಿಂಗ್, ಭಾಯಿ ಮುಖಮ್ ಸಿಂಗ್, ಭಾಯಿ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಂಗ್, ಭಾಯಿ ಧರಮ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಾಯಿ ಹಿಮ್ಮತ್ ಸಿಂಗ್. ನಂತರ ಸಿಖ್ ಪುರುಷರಿಗೆ "ಸಿಂಹ" ಎಂಬರ್ಥದ "ಸಿಂಘ್" ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ "ರಾಜಕುಮಾರಿ" ಎಂಬರ್ಥದ "ಕೌರ್"  ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ನಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ ಅವರು, ಐದು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳು ಅಥವಾ ಬಾನಿಗಳಾದ—ಜಪ್‌ಜಿ, ಜಾಪ್ ಸಾಹಿಬ್, ಸವೈಯ್ಯೆ, ಚೌಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಅನಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಆ ನೀರನ್ನು (ಖಾಂಡಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಎರಡು ಅಲಗುಗಳ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುವಿನ ಪತ್ನಿಯವರಾದ ಮಾತಾ ಜೀತ್ತೋರವರು (ಇವರನ್ನು ಮಾತಾ ಸಾಹಿಬ್ ಕೌರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಸುರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ರಸಸಿದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವನ ಜಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಠಣದ ಜತೆಗೆ ಕಲಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಐವರು ಸಿಖ್ಖರು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾತ್ರೆಯ ಸುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿ
ಇಸ್ಲಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಘುಸುಲ್ (ಅರೇಬಿಕ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು) ಎಂಬ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಯಹೂದಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಲಾಗುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಲಾಗುವುದು (ಮುಳುಗಿಸುವುದು). ಈ ಘುಸುಲ್ ಅನ್ನು ವಯಸ್ಕನೊಬ್ಬ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಸಂಭೋಗದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಖಲನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಋತುಚಕ್ರದ ಹರಿವು ನಿಂತ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಐದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಶವಗಳಿಗೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಭಾವನೆಯು ತಪ್ಪು; ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ್ದು.
ಈ ರೀತಿಯ ಘುಸುಲ್ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇದನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಸೂಚಿಸಲಾದಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಜೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ದೇವರನ್ನು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಕೋರುವ ಮೊದಲು ನೇರವಾಗಿ ದೈವಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಎಸಗಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಆತನ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮನು/ಳು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.
ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡಲಾಗಿದೆ: "ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವು ಅಲ್ಲಾಹುವಿನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುವಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇನ್ನಾರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲರು? ಮತ್ತು ನಾವೂ ಆರಾಧಿಸುವುದು ಅವರನ್ನೇ ಆಗಿದೆ". ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ದೇವರು ಒಬ್ಬರೆಂದು ನಂಬುವ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದೇ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ.
ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಥೆಲೆಮಾ
ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ (ಓರ್ಡೋ ಟೆಂಪ್‌ಲೈ ಓರಿಯೆಂಟಿಸ್ನ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ ಶಾಖೆ) ಕನಿಷ್ಟ 11 ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾದರೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ದಿವ್ಯಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಥೆಲೆಮಿಕ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಬಂದುದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ.
ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಂಗಡಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ. (ಈ ವಿಭಾಗವು ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು "ವಿಶ್ವಾಸಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಚರ್ಚುಗಳ ಅಲ್ಪಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.)
ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲದ ದೀಕ್ಷೆಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪಯಣವಿಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಸ್ತುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್
thumb|right| USS Deweyಯ ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ.
"ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಅಥವಾ "ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅರಂಭವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್(ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ) ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಶಬ್ದಾವಳಿ ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು
ಹೀಲಿಯಮ್
thumb|ಹೀಲಿಯಂ ಲೇಸರ್ ಸೂರ್ಯಧಾತು ಅಥವಾ ಹೀಲಿಯಮ್ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅನಿಲ. ಜಲಜನಕದ ಬಳಿಕ ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರವಾದ ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದರ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೨. ಸೂರ್ಯಧಾತುವು ಒಂದು ಜಡ ಅನಿಲ. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಅನಿಲವಾದರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೂರ್ಯಧಾತು ಹಾಗೂ ಜಲಜನಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸಂಯೋಗ [fuse]ಗೊಂಡು ಸೂರ್ಯಧಾತು ಪರಮಾಣುಗಳಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ತತ್ವ ಜಲಜನಕ ಬಾಂಬ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ 0 ಗುಂಪಿನ 1ನೆಯ ಆವರ್ತದ ಜಡಾನಿಲ ಅಥವಾ ವಿರಳಾನಿಲ ಅಥವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನಿಲ ಧಾತು. ಪ್ರತೀಕ He. ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 2. ಪರಮಾಣು ತೂಕ 4.003. ದ್ರವನಬಿಂದು: 26 ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ ಸಂಮರ್ದದಲ್ಲಿ -272.050 ಸೆ; ಕುದಿಬಿಂದು, -268.790 ಸೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ, 0.166. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ 1s2. 2 ಸ್ಥಿರ (3He, 4He) ಮತ್ತು 4 ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಕ್ಷಯಿಸುವ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರದ 2ನೆಯ ಧಾತು.
ಇತಿಹಾಸ
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದ ವರ್ಣಗೋಳ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಮ್ ಸೂಚಕ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಿಯರಿ ಜೂಲಿಸ್ ಸೀಸರ್ ಝ್ಹಾನ್‌ಸೆನ್ (1824-1907) ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರೂ (1868) ಅದು ಸೋಡಿಯಮ್ ಧಾತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೋಸೆಫ್ ನಾರ್ಮನ್ ಲಾಕ್ಯೆರ್ (1836-1920) ಸೌರ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಮ್‌ನ D1 ಮತ್ತು D2 ರೇಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಗದ ಇನ್ನೊಂದು ಹಳದಿ ರೇಖೆ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ. ಅಜ್ಞಾತ ಸೌರಧಾತುವಿಗೆ ಅದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿ D3 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫ್ರ‍್ಯಾಂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ (1825-99) ಮತ್ತು ಲಾಕ್ಯೆರ್ ಅಜ್ಞಾತ ಧಾತುವಿಗೆ ಹೀಲಿಯಮ್ (ಗ್ರೀಕ್, ಹೀಲಿಯೋಸ್: ಸೂರ್ಯ) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ರ‍್ಯಾಮ್‌ಸೇ (1852-1916) ಯುರೇನಿಯಮ್ ಅದುರು ಕ್ಲೀವೈಟನ್ನು ಕಾಸಿ ಹೀಲಿಯಮ್ ಅನಿಲ ಪಡೆದು (1895) ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಲಭ್ಯ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಹೀಲಿಯಮ್ ವಿಕಿರಣಪಟು ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಘಟನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಸಾಡಿ (1877-1956) ಮತ್ತು ರ‍್ಯಾಮ್‌ಸೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು (1903). ಹೀಲಿಯಮ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳೇ a-ಕಣಗಳು ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫರ್ಡ್ (1871-1937) ತೋರಿಸಿದ (1907).
ದೊರಕುವಿಕೆ
ವಿಶ್ವದ ರಾಶಿಯ ಶೇಕಡಾ 23 ಭಾಗ ಹೀಲಿಯಮ್. ಎಂದೇ, ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ. ಆದರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳ ಲಭ್ಯ. ವಿಕಿರಣಪಟು ಕ್ಷಯದ ಉಪೋತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ವಾಯುಗೋಳದಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಗುರುತ್ವ ಇದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಭೂವಾಯುಗೋಳದ ಶೇಕಡಾ 0.0005ರಷ್ಟಿರುವ ಈ ಅನಿಲ ವಿಕಿರಣಪಟು ಖನಿಜ, ಉಲ್ಕಾ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಚಿಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ (ಸು. 7.6%). ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನಿಂದ ಆಹರಣ.
ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಬಣ್ಣ, ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರುಚಿ ಇಲ್ಲದ ಏಕಪರಮಾಣು ಅನಿಲ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಜಡಾನಿಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಹೀಲಿಯಮಿನ ನಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯು ಸಂಮರ್ದದಲ್ಲಿ ತಣಿಸಿ ಘನೀಕರಿಸಲಾಗದ ಏಕೈಕ ಧಾತು.
-270.970 ಸೆ ತಾಪದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಹೀಲಿಯಮ್ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳೂ ಅಧಿತರಲಗಳಾಗುತ್ತವೆ (ಸೂಪರ್‌ಫ್ಲೂಯಿಡ್). ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಈ ದ್ರವ ಗುರುತ್ವಬಲದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗದೆ ಯಾವುದೇ ಮೇಲ್ಮೈಗುಂಟ ತೆಳು ಪೊರೆಯಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಪದಲ್ಲಿ 4He ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ತರಲಗಳ (He I, He II) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. 4Heನ ಅಧಿತರಲತೆಯನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಪೀಟರ್ ಲಿಯೊನೈಡೊವಿಚ್ ಕಪಿಟ್ಝ (1894-1984) ಎಂಬಾತನೂ (1938) 3Heನದ್ದನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ಎಮ್ ಲೀ, ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿ ಒಷೆರಾಫ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಸಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದು ಒಂದು ಜಡ ಅನಿಲವಾದುದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದ್ರವ ಸೂರ್ಯಧಾತುವನ್ನು ಸತ್ತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವರು.
ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೇಸಿಯಮಿನಂಥ ಹಗುರ ಲೋಹಗಳ ಜಡಾನಿಲ ಚಾಪ (ಆರ್ಕ್) ಬೆಸೆತದಲ್ಲಿ; ರಾಕೆಟ್ ನೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಮರ್ದೀಕರಿಸಲು (ಕಾರಣ: ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೊಜನಿನ ತಾಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಅನಿಲ); ಪವನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹವಾಬೆಲೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಥಾಪಕ (ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್) ಅನಿಲವಾಗಿ; ಅತಿಶೈತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯಕಾರಿಯಾಗಿ; ಅಧಿಕ ಸಂಮರ್ದ ಉಸಿರಾಟ ಪರಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್, ಕೇಸನ್ ಕಾರ್ಯ) ಹೀಲಿಯಮ್ ಬಳಕೆ ಉಂಟು. ಹೀಲಿಯಮ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಉಲ್ಕಾಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಶಿಲೆಗಳ ವಯಸ್ಸು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು ವರ್ಗ:ಅನಿಲಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ
ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ (೧೮೯೩ - ೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೩) ಒಬ್ಬ‌ರು ಕೃಷಿ ನಾಯಕ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಿ ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಬಾರ್ತೋಲಿ ಗ್ರಾಮದ (ಈಗ ಒಡಿಶಾದ ಸುಂದರ್‌ಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ). ಅವರು ೧೯೩೭-೩೯ರ ಮುಂಡಾ ಆಂದೋಲನದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾದ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕುಂಟ್ಕಟ್ಟಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ೧೮೯೩ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಬೋಗ ಪಿಎಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ತೋಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಮರ್ಹಾ ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಗೋಮಿ ಮುಂಡಾ. ಅವರು ಬಾರ್ತೋಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ರಾಜ್‌ಗಂಗ್‌ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಮಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕರಂಜೋಗೆ (ಈಗ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ) ಹೋದರು. ಅದರ ನಂತರ, ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಂಚಿ ಜಿಇಎಲ್ ಚರ್ಚ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಹೋದರು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೭ ರಂದು ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರು ಜುಲೈ ೧೯೧೯ ಬಾರ್ತೋಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ಗಂಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಮುಂಡಾ ಆಂದೋಲನ
೧೯೨೯ ಮತ್ತು ೧೯೩೫ ರ ನಡುವೆ, ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಭೂ ಕಂದಾಯ ವಸಾಹತು ಆತಂಕಕಾರಿ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಉಪೇಂದ್ರನಾಥ್ ಘೋಷ್ ವಸಾಹತು (೧೯೨೯-೧೯೩೧) ನಂತರ ಇಂದ್ರಬಿಲಾಸ್ ಮುಖರ್ಜಿ ವಸಾಹತು (೧೯೩೨-೧೯೩೫) ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಸಮಾಧಾನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೩೨ ರ ಮುಖರ್ಜಿ ವಸಾಹತು ಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೀಗರಿ (ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವೇತನವಿಲ್ಲದೆ ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳು) ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಿಂದ ಬಿಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಬೇತಿ, ಬೀಗರಿ ಪದ್ಧತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ನಂತರ ಅರಿವಾಯಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೀಗರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೀಗರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಿಂದ ಮಲೆನಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಸಮಾಧಾನದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ದಹಿಜಿರಾ ಗ್ರಾಮದ ಮುಂಡಾ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಮುಂಡಾಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ಗೆ ಹಲವಾರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಜೈಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು, ಅವರು ಕುಂಟ್ಕಟ್ಟಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೀಗರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆಂದೋಲನವು ಗಂಗ್‌ಪುರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.
ದರ್ಬಾರ್ (ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್) ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಚಳವಳಿಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾರಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬಲವಂತದ ಕ್ರಮಗಳು ಚಳವಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ಚಳವಳಿಗಾರರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಂಗ್‌ಪುರದ ರಾಣಿ, ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಂಬಲ್‌ಪುರದ ರಾಜಕೀಯ ಏಜೆಂಟ್‌ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದಳು.
ಆಮ್ಕೋ ಸಿಮ್ಕೋ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ
ರಾಣಿಯು ಆಂದೋಲನಕಾರರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ಕೊ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ನಿವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು) ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೯ ರಂದು, ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಆಮ್ಕೊ ಸಿಮ್ಕೊ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು. ರಾಣಿ, ರಾಜಕೀಯ ಏಜೆಂಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಇಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮಾರ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ತುಕಡಿಗಳ ತುಕಡಿಗಳು ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಚೌಕಿದಾರ್ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಂದರ್‌ಗಢ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಲ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ ರಂದು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಆಂದೋಲನ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.
ಗಂಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾ ಮಂಡಲ್ ಚಳುವಳಿ
ಮುಂಡಾ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಧನಂಜಯ ಮೊಹಂತಿ ಒಮ್ಮೆ ಗಂಗ್‌ಪುರದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಖಂಡರನ್ನು ಪ್ರಜಾ ಮಂಡಲ (ಜನರ ಸಂಘ) ರಚಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರು ಪ್ರಜಾ ಮಂಡಲದ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.
ಸಾವಿನ ನಂತರ
ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೪ ಒಡಿಶಾ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಲ್ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಆಸಕ್ತಿಗಳು
ಆಸಕ್ತಿಗಳ ನಮೂನೆಗಳು
ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಮೂನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಫ್ರಯರ್ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಗಮನ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಹರಿದಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮವೇ ಅಥವಾ ಪರಿಸರಗಳ ಪರಿಣಾಮವೇ? ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳೂ ಪುರುಷಧರ್ಮಕಗಳೇ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮಕಗಳೇ? ವಯಸ್ಸು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ? ಅನುಭವದಿಂದ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆಯೇ? ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸಹಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಆದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಮನುಷ್ಯನ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲಣ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳಿಂದ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸಹಜ ಸಾಮಥರ್್ಯಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ವೆಂಬುದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವೆರಡನ್ನೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಅಳೆಯಬೇಕೆಂಬುದೂ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅವು 18 ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು. ಪರಿಸರಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಅವು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಲ್ಲವಾದರೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಭವಗಳಿಗೂ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲೂ ಆಗದು, ಹಳೆಯವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲೂ ಆಗದು. ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಪುರುಷರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ-ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ ಈ ವಿಂಗಡಣೆ ಖಡಾಖಂಡಿತವೆಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪೇಷ್ವೆ
ಪೇಷ್ವೆ ಎಂಬುದು ಶಿವಾಜಿ ಮರಾಠ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದು ಹುದ್ದೆ. ಶಿವಾಜಿ ರಚಿಸಿದ ಸಚಿವ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ಪ್ರಧಾನರಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಧಾನನನ್ನು ಪೇಷ್ವೇ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆಯರು ಪ್ರಧಾನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.
ಹುದ್ದೆಯ ಉಗಮ
1707ರಲ್ಲಿ ಔರಂಗ್‍ಜೇಬನ ಮರಣಾನಂತರ ಶಿವಾಜಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಸಾಂಬಾಜಿಯ ಮಗ ಸಾಹುವನ್ನು ಮೊಗಲರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮರಾಠ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸರದಾರರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸಾಹು ಸಾತಾರಾದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಹಾಸನವೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ರಾಜ ಸಾಹು 1713ರಲ್ಲಿ ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥನನ್ನು ಪೇಷ್ವೆಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ. ಈ ಘಟನೆ ಮರಾಠಾ ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ತೆರೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೂ ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ವಂಶಸ್ಥರೇ ಪೇಷ್ವೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮರಾಠಾ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಪೇಷ್ವೆಗಳು
1. ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ ಹಾಗೂ ಪೇಷ್ವೆ. ಯುದ್ಧ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದ. ಇವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಉಳಿದ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗಿಂತ ಪೇಷ್ವೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಅವನು 1720ರ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಮರಾಠಾ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದೆನಿಸಿತು. ಅವನ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಪೇಷ್ವೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಯಿತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
2. ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ತರುವಾಯ ಅವನ ಮಗ 1ನೆಯ ಬಾಜೀರಾಯ ಪೇಷ್ವೆಯಾಗಿ ನೇಮಿತನಾದ. ಬಾಜೀರಾಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ನಿಜಾಮ ಕೆಲವು ಮರಾಠಾ ಸರದಾರರು ಮತ್ತು ತಾರಾಬಾಯಿಯೊಡಗೂಡಿ, ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬುಡದಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೈನ್ಯ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಬಾಜೀರಾಯನ ಶೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳ ಮುಂದೆ ಮೊಗಲರು ನಿಲ್ಲದಾದರು. 1728ರ ಪಾಲ್ಖೀಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಜಾಮ ಸೋತು ಬಾಜೀರಾಯನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮೊಗಲರು ರಾಜಸಾಹುವನ್ನು ಛತ್ರಪತಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1731ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಭೂಜಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಅಧೀನ ರಾಜನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊಡಲಾಯಿತು.
1720ರ ದಶಕವಿಡೀ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಾಳ್ವಗಳ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮರಾಠರಿಗೂ ಮೊಗಲರಿಗೂ ಸಂಘರ್ಷಣೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. 1731ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಜೀರಾಯ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ನಿಜಾಮನಿಂದ ಮರಾಠರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಭರವಸೆ ಪಡೆದ. ಬುಂಡೇಲರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆ ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿಸಿದ. ದೆಹಲಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಮರಾಠರ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಬಾಜೀರಾಯ 1740ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದಾಗ ನರ್ಮದಾ ಮತ್ತು ಚಂಬಲ್‍ಗಳ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರದೇಶ ಮರಾಠರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.
3. ಒಂದನೆಯ ಬಾಜೀರಾಯನ ನಿಧನಾನಂತರ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ 1740ರಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆಯಾಗಿ ನೇಮಿತನಾದ. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಅಬಾಧಿತವಾಗಿ ಸಾಗಿತ್ತು. ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯ ರಾಜಾಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಂಗಾಳದವರೆಗೂ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮಿಳುನಾಡಿನವರೆಗೂ ತನ್ನ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿತು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಡಳಿತ ಉನ್ನತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮರಾಠಾ ಆಸ್ಥಾನ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಕಾರಸ್ಥಾನಗಳ ಹುತ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಪೇಶ್ವೆಯ ಹುದ್ದೆ ಆನುವಂಶಿಕವೆಂಬುದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದದ್ದು ಆಗಲೇ. ರಾಜ ಸಾಹು ಸಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ 1740ರಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಪೇಷ್ವೆಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪೇಷ್ವೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪರಮೋಚ್ಛ ಸ್ಥಾನಪಡೆದ. ರಾಜ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಸಾಹು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಪೇಷ್ವೆಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಮರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆಯದೇ ಕೊನೆಯ ಮಾತಾಯಿತು. ಸಾತಾರದಿಂದ ಪುಣೆಗೆ ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ನಾನಾಸಾಹೇಬ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಿದ. ತನ್ನ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯ ಆತುರದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ. ಮರಾಠರು 1758ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಅಹಮದ್ ಷಾ ಅಬ್ದಾಲಿಯ ಮಗ ತೈಮೂರನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರದೂಡಿದರು. ಆದರೆ 1761ರಲ್ಲಿ ಪಾಣಿಪಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಹಮ್ಮದ್ ಷಾ ಅಬ್ದಾಲಿಯಿಂದ ಮರಾಠರು ಸೋತರು. ನಾನಾಸಾಹೇಬ ಪುಣೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ತೀರಿಕೊಂಡ.
4. ಅನಂತರ ಪೇಷ್ವೆಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬನ ಮಗ ಮಾಧವರಾಯ ತನ್ನ ವಂಶದ ಹಿರಿಯ ರಘೋಬನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಮರಾಠಾ ಸರದಾರರು ದಖನ್ ಸುಬೇದಾರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಮರಾಠರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತು ಗುರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನೂ ಕಾಲವನ್ನೂ ವ್ಯಯ ಮಾಡಿದರು. 1769-72ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಾಠರು ತಮ್ಮ ಶೌರ್ಯ ಮೆರೆದರು. ರಜಪೂತರು ಜಾಟರು ಆಫ್ಫ್‍ನರು, ಪಠಾಣರು, ರೋಹಿಲರು, ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ತಲೆ ಬಾಗಿದರು. 1764ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟನನ್ನು ಮರಾಠರು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಆದರೆ ಮರಾಠರ ಈ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳಲಿಲ್ಲ. 1772ರಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆ ಮಾಧವರಾಯ ಅಕಾಲ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. ಮಾಧವರಾಯನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ 1773ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದ. ತರುವಾಯ ಯಾದವೀ ಕಲಹದಿಂದ ಮರಾಠರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತು.
5. ಮಾಧವರಾಯ ನಿಧನನಾದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಸವಾಯಿ ಮಾಧವರಾಯನನ್ನು ಪೇಷ್ವೆಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾನಾಪಡ್ನವೀಸ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ. ಆದರೆ ರಘೋಬನ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದಾಗಿ ಸಾಲ್‍ಸೆಟ್‍ದ್ವೀಪ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹೋಗುವಂತಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಿಜಾಮನನ್ನಾಗಲಿ, ಹೈದರಾಲಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಅನಂತರ ಟೀಪುವನ್ನಾಗಲಿ ಮರಾಠರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದಿದ್ದುವು. ದೇಶೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಪೇಷ್ವೆ ಮತ್ತು ಮಹದಾಜಿಸಿಂಧ್ಯನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವೈಷಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೋಳು ಮಾಡಿದುವು. ವಹದಾಜಿ 1794ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದಾಗ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾರ ನೆಲೆಗೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು ಬಿತ್ತು. ನಾನಾಫಡ್ನವೀಸ ಪೇಷ್ವೆಯನ್ನು ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸವಾಯಿ ಮಾಧವರಾಯ 1795ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಮರಣಕ್ಕೀಡಾದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು.
6. ಅನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಹ ನಡೆದು ಎರಡನೆಯ ಬಾಜೀರಾಯ ಪೇಷ್ವೆಯಾದ. ಈತ ಕುತಂತ್ರಿ ಸ್ವಾರ್ಥಪರ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವದವನು ಆಗಿದ್ದ. 1802-18ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಎಲ್ಲ ಮರಾಠ ಸರದಾರರನ್ನು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. 1818ರಲ್ಲಿ ಮಹೊ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಾಜೀರಾಯ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾದ. ಈ ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೇಷ್ವೆಗಳ ಕಾಲ ಮುಗಿಯಿತು.
ಒಂದು ಶತಮಾನ ಕಾಲ ಪೇಷ್ವೆಗಳು ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ವರು ಪೇಷ್ವೆಗಳು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏಳಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ವರ್ಗ:ಪೇಷ್ವೆ ವಂಶ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಅಥವಾ ಗೀತಾ ಜಯಂತಿಯು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಾಸದ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ( ಆಗ್ರಹಾಯನ ) ತಿಂಗಳ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಚಂದ್ರನ ೧೧ ನೇ ದಿನದಂದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ ಸಂಜಯ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕುರುಡ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಲಿಪಿಕಾರ ಸಂಜಯನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ವೇದವ್ಯಾಸರಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅವು ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ ದೂರದಿಂದಲೇ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.
ಗೀತಾ ಕಥೆ
thumb| ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ವಿತರಣೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಕಥೆಯು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಭಕ್ತ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲಿನ ಶುದ್ಧ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಾರಥಿಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದ ದಿನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಗಳು ಯುದ್ಧದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದವು. ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅರ್ಜುನನು ರಥವನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ, ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ, ಎದುರಾಳಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ತನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಅಜ್ಜ ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ತನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಾಗಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ ಅವನ ಗುರು ದ್ರೋಣಕ್ ಆರ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ ಅರ್ಜುನನ ಹೃದಯ ಕರಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವನ ದೇಹವು ನಡುಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿ (ಯೋಧ) ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದನು. ಈ ಮುಖಾಮುಖಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಅವನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಹತಾಶನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಹಠಾತ್ ಹೃದಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾಗಿ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದನು. ನಂತರ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಬೋಧನೆಗಳು, ಈಗ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ (ಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ) ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ೧೮
ಗೀತಾ ಆರತಿ
thumb| ಆರತಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಆರತಿ ( भगवद गीता आरती  ) ಅಥವಾ ಗೀತಾ ಆರತಿ] ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ.
ಆರತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಬಹುದು, ಇದು ಪೂಜೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಆರತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಚರಣೆ
thumb| ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವ ೨೦೧೯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರದ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ೩೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ೪೮ ಕೋಸ್ ಪರಿಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
೨೦೧೬
೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬ ರಿಂದ ೧೦ ರವರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಬೇಕಿತ್ತು; ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹರಿಯಾಣದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಕಪ್ತಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಸೋಲಂಕಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್ ಖಟ್ಟರ್ ಮಾಡಿದರು.
೨೦೧೭
೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೨೫ ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩ ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
೨೦೧೯
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವ ೨೦೧೯ ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೆಶ್ನಿ ಆನಂದ್ ಅರೋರಾ ಅವರು 23 ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಹರಿಯಾಣದ ಥಾನೇಸರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ ನೀರಿನ ಕೊಳದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
೨೦೨೦
ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರವರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.
೨೦೨೧
ಗೀತಾ ಜಯಂತಿ ೨೦೨೧: ಇಂದು ೧೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ರಿಂದ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ, ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಉತ್ತರ ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಪಟಿಯಾಲಾ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ ಹರಿಯಾಣದಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಗೀತಾ ಓದುವಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೀತಾ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ಆರತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಗೀತಾ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಮೋಹನ್ ಅಗಾಶೆ
ಮೋಹನ್ ಅಗಾಶೆ ಭಾರತೀಯ ರಂಗ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರನಟ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.ಇವರು ವೃತ್ತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯರು. ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಡಿಡಿ ಮಿಝೋರಾಂ
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಜಾಲ.
ಇತಿಹಾಸ
ಡಿಡಿ ಮಿಝೋರಾಂ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಡಿ ಮಿಜೋರಾಂ 'ಮಿಜೋ' ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಡಿ ಮಿಝೋರಾಂ ಭಾರತ ದೂರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಿಡಿ ಮಿಝೋರಾಂದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ ಮನರಂಜನೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸುದ್ದಿ & ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು
ಡಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಜಾಲ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು
ডিডি বাংলা Durdarshan ദൂരദര്‍ശന്‍ దూరదర్శన్
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಲೈ
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಲೈ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಶಿಖರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಿಖರ.ಇದು ೬,೧೨೯ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಈ ಶಿಖರದಿಂದ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿ ನದಿಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದರೆ, ನೆಯ್ಯಾರ್ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯು ಯೋಗಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಈ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಯ್ಯಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿರುವ ಒಂದು ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟ. ಈ ಶಿಖರವು ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಕೇರಳ (ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು (ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ 'ಅಗಸ್ಥ್ಯಮಲ ಬಿಒಸ್ಫೆರೆ ರೆಸೆರ್ವ್' ಭಾಗವಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಲೈ ಹಿಂದೂ ಮಹರ್ಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಭಕ್ತರು ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮರ್ಹಷಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ವರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆ ಶಿಖರದ ಮೇಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಆ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು
ಆಸಾದಿ
ಅಸಾದಿಗಳು ಎಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮಾರಮ್ಮನ ಆರಾಧಕರು. ಮಾರಮ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡುವರು. ಆಕೆ ಮೆರೆದ ಪವಾಡ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತ ಅವರಲ್ಲಿ ಭಯ ಭಕ್ತಿ, ಧರ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಇವರ ಕಾಯಕ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತಃ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದಿಗ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಮಾರಮ್ಮನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇವರ ದೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯುವುದು. ದೇವಿಯ ಮುದ್ರೆ ಬಿದ್ದಂದಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಕುಲಕಸಬಾದ ಚಮ್ಮಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಊರಿನ ಯಾವುದೇ ಕೀಳು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ದೇವಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತ ದಿನಗಳು. ಇವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಂಪುಸೀರೆಯ ರುಮಾಲು, ಬಿಳಿಯ ಕಾಸೆಪಂಚೆ, ನಿಲುವಂಗಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೋಟು, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮಣಿಸರ, ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸುವರು. ದೇವತೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ರಣಹಲಗೆ ಎಂಬ ವಾದ್ಯ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲದೆ ಜಾತ್ರೆಯಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಾದಿ ಪಾತ್ರ ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಇವನಿಲ್ಲದೆ ಜಾತ್ರೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರಮ್ಮನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಿಗದಿ, ಕೋಣ ಕುರಿಗಳ ಬಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವವನೇ ಈತ. ಇವರು ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲಗೆ ಹಿಡಿದು ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿ ಕೊಂಡಾಡುವುದುಂಟು. ಈ ಕೊಂಡಾಟದಲ್ಲಿ ಬಯ್ಗಳಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬೈಯ್ಯುವುದೂ ಇವರಿಗೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು; ಇದು ಈ ವೃತ್ತಿ ಗಾಯಕ ಪರಂಪರೆಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದು.
ಜೀವನ
ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಲವನ್ನು ಮಾರಿಗುಡಿಗಳಿರುವ ಊರುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತ, ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಕಳೆಯುವರು. ಇವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರಿದೇವತೆ ಕುರಿತ ಹಾಡುಗಳು ಕೊಣಬಿಗೌಡನ ಹಾಡುಗಳು, ವಿನೋದ ಸಂಬಂಧದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಾರಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹದ ಒತ್ತಾಸೆ, ಒತ್ತಾಯಗಳಿಗೆ ಮಣಿದು ಅಶ್ಲೀಲ ಪದಗಳನ್ನೂ ಹಾಡುವರು. ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿಂದಾಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ದೈವಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಇಂಥ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮೇಲುವರ್ಗದವರನ್ನು ಕುರಿತು ಅವಾಚ್ಯವಾಗಿ, ತುಚ್ಚವಾಗಿ ಬಯ್ಯುವ ರಚನೆಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಆಸಾದಿ ಪದ ಹೀಗಿದೆ. ಗೌಡ ಗಂಭೀರನಲ್ಲಿ ತೌಡು ಬುಕ್ಕಿಟ್ಟಲ್ಲ ಔಡಲ ಕಾಯಿ ಬೆಳಿಸಲ್ಲ ಈ ಊರ ಗೌಡನ ಹೆಣ್ತಿ ಗರ್ತ್ಯಲ್ಲ.
ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ್-ಈಸ್ಟ್
ಇತಿಹಾಸ
ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ-ಈಸ್ಟ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ-ಈಸ್ಟ ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ-ಈಸ್ಟ ಭಾರತ ದೂರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ-ಈಸ್ಟನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ ಮನರಂಜನೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸುದ್ದಿ & ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು
ডিডি বাংলা Durdarshan ദൂരദര്‍ശന്‍ దూరదర్శన్
ಉಂಡೆಮೀನು
ಉಂಡೆಮೀನು ದೊಡ್ಡ ಮೂಳೆಮೀನು; ಬೆಲೂನಿನಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಲ್ಲುದು; ಉಬ್ಬುಮೀನು ಪರ್ಯಾಯನಾಮ (ಗ್ಲೋಬ್ ಫಿಶ್; ಡಿಯೊಡಾನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌). ಉಷ್ಣ ವಲಯಗಳ ಕರೆನೀರುವಾಸಿ; ಉರುಳೆ ಆಕಾರದ ದೇಹ 30-45ಸೆಂಮೀ. ಉದ್ದ. ಮೈ ತುಂಬ ಉದ್ದನೆಯ ಮೊನಚು ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಉಬ್ಬು ಹಲ್ಲುಗಳು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸಾಧಾರಣ ಮೀನಿನಂತೆಯೇ ಇದು ಸಹ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಣಕಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆರಳಿಸಿದಾಗ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಚೀಲದಂಥ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿಕೊಂಡು ಉಂಡೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಧೋಭಾಗ ಕಾಣುವಂತೆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಆಗ ನೇರವಾಗಿ ಎದ್ದುನಿಲ್ಲುವ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಲ್ಕು ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಟೆಟ್ರೋಡಾನ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಡಿಯೊಡಾನ್ ಭಾರತದ ಸುತ್ತಲ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುವು. ಇವನ್ನು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉಂಡೆಮೀನುಗಳು ವಿಷಪುರಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಡೊಂಗ್ರಿ
'ಡೊಂಗ್ರಿ' 'ಡೊಂಗ್ರಿ ಪ್ರದೇಶ', 'ಮುಂಬಯಿ ನ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶ', ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಡೊಂಗ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಇದೆ. 'e II-A heritage ಸೈಟ್', ಎಂದು ' ಬಿ.ಎಮ್.ಸಿ,' ನವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಡೊಂಗ್ರಿ ಪ್ರದೇಶ, ' ಮಸ್ಜಿದ್ ಬಂದರ್ ' ಗೆ ಅತಿಸಮಿಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಹಳ ಶಿಥಿಲವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆ
ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸೋಮ್ನಾಮ್ಬುಲಿಸಂ ಅಥವಾ ನೋಕ್ಟಾಂಬುಲಿಸಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ನಡುವಳಿಕೆ. ಹೀಗೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಿದ್ದರೂ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲೋ ಇರುವುದು. ಶೇ. ೧೫ ರಷ್ಟು, ೪ ರಿಂದ ೧೨ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದು ಮುಂದುವರೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ವಿವರಣೆ
ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಹಂತಗಳಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದವರೆಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಚಲನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣುಗಳ ಚಲನೆಯಿರುವ ಹಂತವೆಂದರೆ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಅವಧಿ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು.ಈ ಐದೂ ಹಂತಗಳ ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ ೯೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ನಿಮಿಷಗಳು.ನಂತರ ಈ ಚಕ್ರದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ. ಪ್ರತಿರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪ರಿಂದ ಐದು ಬಾರಿ ಈ ಚಕ್ರದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆಯು ಎರಡನೇ ಚಕ್ರದ ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಾವು ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿದ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು ಕೂರುವುದು ನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದು, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಇದೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅರ್ಧಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು .ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಾನು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಾದ ಬಳಿಕ ಇದರ ನೆನಪು ಇರಲೇಬೇಂಕೆದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿನ ನಿದ್ದೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಘಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಚುಟುಕಾದ ನಿದ್ರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ನಿದ್ರೆ ನಡಿಗೆಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಬಹುದು.
ಇದರ ಹೊರತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಂಡು ಬರಬಹುದು.
ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಈ ರೀತಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸದಷ್ಟು ಮರೆವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಾಗೂ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ಮುಜುಗರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.
ಪರಿಹಾರ
ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯ ಸದೃಢತೆ ಕೂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜ್ವರ ಅಥವಾ ಇತರ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗುಣಮುಖನಾದರೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ದೂರಾಗುವುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಲಹೆಗಳು
ನಿದ್ರಾ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದವರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಚೂರಿ, ಕತ್ತರಿ, ಬ್ಲೇಡಿನಂತಹ ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಇಡದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಇಂತವರ ಮಲಗುವ ಕೊಠಡಿಯು ಆದಷ್ಟು ನೆಲ ಅಂತಸ್ಥಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಅಲರಾಂ ಅಳವಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಹೊರಹೋಗುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಮನೋರೋಗಗಳು
ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ
thumb|right|ಹಳೆಯ ಪರಮಾಣುಕಾರಕ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಬಾಟಲಿ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವು ಮಾನವ ಶರೀರ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಆಹಾರ, ವಸ್ತುಗಳು, ಇರುಜಾಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಸಾರಭೂತ ತೈಲಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಮಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ಸ್ಥಿರಕಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಕಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣ. ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಪಥ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ತಯಾರಿಕೆಯು ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಮಳಕಾರಕಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಲಾಗದ ವಾಸನೆಗಳಿರುವ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ವನಿಲಿನ್ ಅಥವಾ ಕೂಮರಿನ್ ಅಂತಹ ಪರಿಮಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.
ವರ್ಗ:ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು
ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಬಿಹಾರ
alt=ಛತ್ತೀಸ್ಗರ್ ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು|thumb|287x287px|ಛತ್ತೀಸ್ಗರ್ ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಛತ್ತೀಸಗಢ್
alt=ಗೋವಾ ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು|thumb|ಗೋವಾ ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
References
ವರ್ಗ:ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಕಲ್ಬಾದೇವಿ
'ಸಿ.ಎಸ್.ಟಿ ,'ಯಿಂದ 'ಕಲ್ಬಾದೇವಿ' ಗೆ, 'ಮಸ್ಜಿದ್ ಬಂದರ್', 'ಮರಿನ್ ಲೈನ್ಸ್,' ಹತ್ತಿರ. ನಡೆದೇ ಬರಬಹುದು
'ಕಲ್ಬಾದೇವಿ' ಯನ್ನು ತಲುಪಲು, ಜನರು, 'ಮಸ್ಜಿದ್ ಬಂದರ್,' 'ಮರಿನ್ ಲೈನ್ಸ್,'   ರಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಭುಲೇಶ್ವರದವರಗೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. 'ಮೂಲ್ಜಿ ಜೆಥ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ,' ಮತ್ತು  'ಮಂಗಳದಾಸ್ ಕಪಡ ಮಾರ್ಕೆಟ್,' ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರ. 'ಕಲ್ಬಾದೇವಿ' ಯಲ್ಲಿ ಹೋಲ್ಸೇಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಿಂದ ಮಾಲ್ ತರಲು ಸಹಾಯ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾಟನ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಇಲ್ಲೆ ಹತ್ತಿರ. ಹತ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಭುಲೇಶ್ವರ್ ರೋಡ್, ಕುರಿಯರ್ ಸೇವೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಇದಕ್ಕೆ 'ಅಂಗಾಡಿಯ ಸರ್ವಿಸ್,' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್, 'ಸೂರ್ತಿ,' ಇದೆ. ಕಲ್ಬಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಭುಲೆಶ್ವರ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳು, ಅನಂದ್ ಭವನ್, ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಷ್ಣ ಮುರಾರಿ, ಇವೆರಡೂ ಹನುಮಾನ್ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಇವೆ. ಅಂದರೆ, ಕಲ್ಬಾದೇವಿ ರೋಡ್ ನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. 'ರಾಜ್ ಮಹಲ್', ಮತ್ತು 'ಪುಷ್ಪ ವಿಹಾರ್ ಹೋಟೆಲ್,' ಗಳು ಮೆಟ್ರೋ ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಮನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು. 'ಅಬ್ದುಲ್ ರೆಹ್ಮಾನ್ ರಸ್ತೆ', 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ರಸ್ತೆ',  ಮತ್ತು 'ಭುಲೇಶ್ವರ್ ರಸ್ತೆ,' ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿವಾರಗಳು ವಾಸ್ತವ್ಯಹೂಡಿದ್ದವು. ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಈಜಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಉತ್ತರ ಮುಂಬಯಿ ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಳೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಕಲ್ಬಾದೇವಿ, ಗೆ 'ಪಾರ್ಸಿ ಅಘಿಯಾರ್,'  ಹಾಗೂ, 'ಮೆಟ್ರೋ ಸಿನೆಮಾ,'  ಹತ್ತಿರ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಂದಿ 'ಪಾರ್ಸಿ,' ಜನರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಲ್ಬಾದೇವಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಂಬಯಿ ನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ, 'ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿ', ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಈಗ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಧುನಿಕವಾಗಿವೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ. (ಕ್ರಿ.ಶ ೬೧೦-೬೪೨) ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಳುಕ್ಯರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಈ ವಂಶಜರು ಸುಮಾರು ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.ಸು. ೫3೦ರಲ್ಲಿ ಜಯಸಿಂಹನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಮನೆತನದ ಆಡಳಿತವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೫೭ರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ 'ದಂತಿದುರ್ಗ'ನು ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ 'ಇಮ್ಮಡಿ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ'ನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ವಿರಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಸಾರ್ವಭೌಮರಾಗಿ ಮೆರೆದ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು. ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಚಿ ಪಲ್ಲವರ ಜೊತೆಗೆ ಹಗೆತನ ಸಾಧಿಸಿದ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆ 'ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿ'(ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪಿತಾಮಹ)ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪರಕೀಯ ಆಡಳಿತದ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸೋಲಿನ ಕಹಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನು ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಕಟ್ಟಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದನು. ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಹೋದ ಈ ಸೋಲು ಗೆಲುವುಗಳು ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಪರಿಣಾವುವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದವು.
ಆರಂಭಿಕ ಬದುಕು, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದು
ತನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾದ ಮೇಲೆ ಹೆಸರು ಪುಲಿಕೇಶಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ ಎರೆಯನು ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ಮೊದಲನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಮಗನು. ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನು ಕ್ರಿ.ಶ ೫೯೭ ರಲ್ಲಿ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದಾಗ ಎರಯನು ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕ. ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಸೋದರ ಮಂಗಳೇಶನು ಎರಯನು ವಯಸ್ಕನಾಗುವವರೆಗೆ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮಂಗಳೇಶನು ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು. ಎರೆಯನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಬಹುಶಃ ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆಯು ಮಂಗಳೇಶನು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ಎರೆಯನಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ವಂಶದ ಆಳಿಕೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು. ಎರೆಯನು, ಬನಾ ಪ್ರದೇಶ(ಕೋಲಾರ) ದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸಹಚರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದನು. Peddavadagur ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಗಳೇಶನು Elapattu Simbige ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಸತ್ತನು. ಎರೆಯನು "ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ" ಎಂದು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದನು ಹಾಗೂ "ಚಾಲುಕ್ಯಪರಮೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸಿದನು, ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಹೀಗೆ ಬಾದಾಮಿ, ಪಾಪನಾಥ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಲಾಡಖಾನ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕದ ಬಳಿಕ, ಪುಲಿಕೇಶಿ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಹೊಸ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಐಹೊಳೆಯ ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ೬೩೪ ಶಿಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಳ ಅಂಧಕಾರ ಹರಡಿತ್ತು. ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಅಪ್ಪಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ ಮೊದಲಾದವರ ಚುನೌತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರು ಮಂಗಲೇಶರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರು. ಭೀಮಾನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆದನು, ಅಪ್ಪಾಯಿಕ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಪಲಾಯನಮಾಡಿದನು. ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಆಚರಿಸಲು ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಒಂದು ವಿಜಯಸ್ಥಂಭವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.
ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ದಿಗ್ವಿಜ ಯ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂತ ಅರಸು. ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಆಕ್ರಮಣದ ವರೆಗೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹಲವು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶವು ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು. ಅಪ್ಪಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಹರ್ಷ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ವರೆಗೂ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು.
ದಕ್ಖನ್ ನ ಪೂರ್ವ
ಪುಲಿಕೇಶಿ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ 'ಪಾಂಡುವಂಶಿ'ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಮುಂದೆ ಕಳಿಂಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗಂಗರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, 'ಪಿಸ್ಥಾಪುರ'ವೆಂಬ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. (ಪೀಠಪುರಂ, ಈಗಿನ 'ಪೈಥಾನ್' ಎಂಬ ಊರು) 'ವಿಶ್ನುಕುಂಡಿನಿ' ಯರನ್ನು ಪರಾಜಿತರಾಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, 'ವೆಂಗಿ ವಲಯದ ಕುನಲ', ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೋದರ 'ಕುಬ್ಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ'ನನ್ನು (ಬಿಟ್ಟರಸ) ಪೂರ್ವಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಪೂರ್ವದ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ವಿಜಯ
ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಅಧೀನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗರು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅಲುಪಸ್, ಕೊಂಕಣದಲ್ಲಿ ಮೌರ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಪುರಿಯ ಕೋಟೆ (ನೂತನ ಎಲಿಫೆಂಟಾ ದ್ವೀಪ) ನೌಕಾ ಸಮರದ ಬಳಿಕ ಅಧೀನವಾಯಿತು. ಇದರ ಬಳಿಕ 'ಲಾತಾಸ್' ರನ್ನು, ಮಾಳ್ವದ ಗುರ್ಜರ್ ಗುರ್ಜರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ 'ಆರ್.ಸಿ.ಮಜುಮ್ದಾರ್,' ಮತ್ತು 'ಡಾ.ಸಿರ್ಕಾರ್,' ಮೇಲಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ ಗಂಗರ ಅರಸ, 'ದೂರ್ವಿನಿತ', ತನ್ನ ಒಬ್ಬ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಈಕೆಯೇ ಮುಂದೆ 'ಒಂದನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ತಾಯಿ'ಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಪಲ್ಲವರ ರಾಜ,'ಒಂದನೆಯ ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮ'ನನ್ನು ಪಲ್ಲವರ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ 'ಪುಲ್ಲಲೂರ್' ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಗ್ಗುಬಡಿದು ಪರಾಜಿತನಾಗಿಸಿದನು. 'ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮ'ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಾಗ್ಯೂ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಂಗ ವಂಶದ'ದುರ್ವಿನಿತ'ನ ಸಹಾಯ ಒದಗಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 'ಪಾಂಡ್ಯನ್ ಜಯಂತವರಾಮನ್ ರಾಜ', ಹೀಗೆ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸೈನ್ಯ, ಪಲ್ಲವರ ರಾಜಧಾನಿ 'ಕಂಚೀಪುರ'ಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲಾಗದೆ ವಾಪಸ್ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು.
ಹರ್ಷನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕದನ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನೋ, ಅಲ್ಲಿ 'ಕಾನೂಜಿನ ಹರ್ಶವರ್ಧನ'ನನ್ನು ಮುಖಾ-ಮುಖಿ ಸಂಧಿಸಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆತನಿಗೆ 'ಉತ್ತರ ಪಥೇಶ್ವರ'ನೆಂಬ ಬಿರುದು ಬಂದಿತ್ತು. (ಉತ್ತರದ ಒಡೆಯ) ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷನು ತನ್ನ 'ಆನೆಯ ಸೈನ್ಯ'ದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. 'ಐಹೊಳೆ'ಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ 'ಶಿಲಾ ಶಾಸನ'ಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೇಗೆ 'ಮಹಾವೀರ ಹರ್ಷ'ನು ತನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಹರ್ಷನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಚಾಲುಕ್ಯ,ಹಾಗೂ ಹರ್ಷವರ್ಧನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ 'ನರ್ಮದಾ ನದಿ', ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ನಾಣ್ಯಗಳು
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲಿದ್ದವು. ಈ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ 'ರಂಧ್ರ'ಗಳಿವೆ. ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿಹ್ನೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರಾಹರೂಪದ ಮುದ್ರೆವರಾಹ ಚಿಹ್ನೆ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನವಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಮುದ್ರೆಗಳು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾತಿಯಿದೆ. ಬಂಗಾರದ ವರಾಹಗಳೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಂತತಿ
ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಶಾಸನ ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ ೫ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಈ ಐವರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಗಂಗವಂಶದ ಅರಸು 'ದುರ್ವಿನೀತ', ತನ್ನ ಒಬ್ಬಳು ಮಗಳನ್ನು ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ವಿವಾಹಮಾಡಿದನು ಎಂದು ಕೆಲ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಮಗನೇ 'ಒಂದನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ' ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮರಣಾನಂತರ ಮಕ್ಕಳು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮೂರನೆಯ ಮಗ, ಒಂದನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ, ಸೋದರರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ, ಸೋದರರನ್ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೬೪೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆತನು ೧೩ ವರ್ಷದ ಆಡಳಿತದ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ಕೊನಯಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಬಾದಾಮಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ವಂಶದ ಎರಡನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಿ, ೨ ನೆಯ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕಾಲದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಮೇರು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದನು.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನೈತಿಕ ಚಿತ್ರಣ
ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಪರ್ಶಿಯ ದೇಶದ ರಾಜ 'ಎರಡನೆಯ ಖುಸ್ರು' ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ಬಳಿ ರಾಯಭಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಜಂತದ ಗುಹಾಂತರ್ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿಗೆ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಆದರಿಸಿದ ಆತಿಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. 'ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್' ಎಂಬ ಚೀನಿದೇಶದ ಯಾತ್ರಿಕನೊಬ್ಬ ೭ ನೆಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದನು. ತನ್ನ ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪುಲುಕೇಶಿಯ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಟ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುಲಿಕೇಶಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಂಗಾರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಅಂತ್ಯ
ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ, ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿ 'ಮಹಾಮಲ್ಲ ಪಲ್ಲವನ'ಜೊತೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಒಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದನೆಯ 'ನರಸಿಂಹವರ್ಮ'ನಿಂದ ಪರಾಜಯಗೊಂಡು ವಿಧಿವಶನಾಗಿರಬಹುದು. ೧೩ ವರ್ಷ ಕಾಲದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯ ಹೀಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಜಯದ ಬಳಿಕ ನರಸಿಂಹವರ್ಮನು ಧನಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಮತ್ತು ಬಾದಾಮಿ ಅರಸರ ಪ್ರೀತಿಯ ವಾತಾಪಿ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು, ತನ್ನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಬಾದಾಮಿ ಪಲ್ಲವರ ಕೈವಶವಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References /> ವರ್ಗ : ಚಾಲುಕ್ಯವಂಶದ ರಾಜರು ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್_ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಡಿಡಿ ಓರಿಯಾ
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಜಾಲ.
ಇತಿಹಾಸ
ಡಿಡಿ ಓರಿಯಾ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಡಿ ಓರಿಯಾ ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಡಿ ಓರಿಯಾ ಭಾರತ ದೂರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಿಡಿ ಓರಿಯಾನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ ಮನರಂಜನೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸುದ್ದಿ & ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು
ডিডি বাংলা Durdarshan ദൂരദര്‍ശന്‍ దూరదర్శన్
ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತು
ಅಸುರ ಅಂದರೆ ರಾಕ್ಷಸ ಸಂಬಂಧವಾದುದು. ಆಸುರೀಮಾಯಾ, ಆಸುರೀರಾತ್ರಿ., ಆಸುರೀಸಂಪತ್ತು ಎಂಬುದು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ದೈವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಕ್ಷಿಯಾದುದು ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸುರೀಸಂಪತ್ತಿನ ವಿವರಣೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ 16ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ದೈವಾಸುರ-ಸಂಪದ್ವಿಭಾಗಯೋಗವೆಂದು ಹೆಸರು. ‘ದಂಭೋ ದರ್ಪೋತಿ ಮಾನಶ್ಚ ಕ್ರೋಧಃ ಪಾರುಷ್ಯಮೇವ ಚ, ಅಜ್ಞಾನಂ ಚ ಅಭಿಜಾತಸ್ಯ ಪಾರ್ಥ ಸಂಪದಮಾಸುರೀಂ’. ದಂಭ, ದರ್ಪ, ಅಹಂಭಾವ, ಕೋಪ, ಪರುಷವಚನ, ಅಜ್ಞಾನ-ಇವು ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತುಗಳೆಂದು ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೊಪಣೆ. ದೈವೀಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಉಂಟಾಗುವುದಾದರೆ, ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಸಾರಬಂಧ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಆಸುರೀ ಸಂಪತ್ತು ಇರುವ ಜನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ನಿವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಶುಚಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲ, ಜಗತ್ತು ಅಸತ್ಯವೆಂದೂ ಅದು ಭಗವಂತನಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾದುದೆಂದೂ ಅವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಷ್ಟಾತ್ಮರು, ಅಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿಗಳು, ಉಗ್ರಕರ್ಮರು. ಅಂಥವರು ಜಗತ್ತಿನ ಅಹಿತಕ್ಕೆ, ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವರಲ್ಲದೆ ಅಧಮಗತಿಯನ್ನು ಎಂದರೆ ಮೂರು ವಿಧವಾದ ನರಕವನ್ನು ಹೊಂದುವರು. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ]]
ಬಯಕೆ
ಬಯಕೆಯು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು, ಅಥವಾ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆತ ಅಥವಾ ಆಶಯದ ಭಾವನೆ. ಇದೇ ಅರ್ಥ ಕಡುಬಯಕೆ ಅಥವಾ ಹಪಹಪಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಏನನ್ನೋ ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನೋ ಬಯಸಿದಾಗ, ಅವರ ಹಾತೊರೆತದ ಭಾವನೆಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಥವಾ ಆ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು
ಟೈರಸ್ ವಾಂಗ್
ಟೈರಸ್ ವಾಂಗ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫, ೧೯೧೦ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೬) ಚೀನೀ ಮೂಲದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ, ಅನಿಮೇಟರ್, ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಾಫರ್, ಮುರಾಲಿಸ್ಟ್, ಸೆರಾಮಿಕ್ ವಾದಕ, ಲಿತೊಗ್ರಾಫರ್ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಪಟ ತಯಾರಕರಾಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಸೆಟ್ ಡಿಸೈನರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿ
೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಷ್ಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು, ವಾಂಗ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಡಿಸ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ಗ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ವರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿಎ) ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂರಲ್ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಾಲ್ಮಾರ್ಕ್ ಕಾರ್ಡು ನಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಅವರು ಡಿಸ್ನಿ ಚಿತ್ರದ ೧೯೪೨ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬಾಂಬಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ರೆಬೆಲ್ ವಿದೌಟ್ ಎ ಕಾಸ್ (೧೯೫೫), ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ ಏಟಿ ಡೇಸ್ (೧೯೫೬), ರಿಯೊ ಬ್ರಾವೋ (೧೯೫೯), ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ (೧೯೫೯), ಸೆಟ್ ಡಿಸೈನರ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೬೨), ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ರೇಸ್ (೧೯೬೨), ಪಿಟಿ ೧೦೯ (೧೯೬೩), ದಿ ಗ್ರೀನ್ ಬೆರೆಟ್ಸ್ (೧೯೬೮) ಮತ್ತು ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಬಂಚ್ (೧೯೬೯) ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು. ವಾಂಗ್ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ೧೯೬೦ ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಆದರೆ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಗಾಳಿಪಟಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೆರಾಮಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು, ಸ್ಕೆಚ್ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪಮೇಲಾ ಟಾಮ್ ಅವರು ಟೈರಸ್ ಎಂಬ ೨೦೧೫ ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ವಾಂಗ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೬ ರಂದು, ೧೦೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ರುತ್ ಎನ್ಜಿ ಕಿಮ್ ರನ್ನು  ಜೂನ್ ೨೭, ೧೯೩೭ ರಂದು ಅವರು  ವಿವಾಹವಾದರು.ದಂಪತಿಗೆ ಮೂರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದರು
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ವಾಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಚೀನಾ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಿಂದ ಹಿಸ್ಟರಿಮೇಕರ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ (ಕಲೆ) ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಿಸ್ನಿ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯೆಗೊ ಏಷ್ಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಲೆಗಸಿ
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಪಮೇಲಾ ಟಾಮ್ ಟೈರಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಟೈರಸ್ ವಾಂಗ್ನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ.ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗ್ವೆನ್ ವೈನ್, ತಮಾರಾ ಖಲಾಫ್ ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾ ಟಾಮ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಆನಿಮೇಟರ್ಗಳು
ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ
ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ. ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಭೋಗ ನಂದೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿರುವ ಯೋಗ ನಂದೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ ಸರ್.ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಯನ್ನು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರಾವತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಎಲ್ಲೋಡೆ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಆದಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕಂದಾವರ ಕೆರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳು.ಆವಲಬೆಟ್ಟ ಗಿರಿಧಾಮ. ಚಿಂತಾಮಣಿಯ ಹತ್ತಿರ ಕಾಣಿಸುವ ಕೈವಾರ ಬೆಟ್ಟ (ಕೈವಾರ ತಾತಯ್ಯನವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ತಾಣ), ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಸಿಗಳು ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನಯರಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ :