cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸರ್ರೆ
ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧೀನ-ರಾಜ್ಯ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಮಧ್ಯದ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ರಾಜ್ಯವು 7ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸರ್ರೆಯು 825ರಲ್ಲಿ ವೆಸೆಕ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಒಳಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಕೆಂಟ್‌, ಎಸೆಕ್ಸ್‌‌, ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌, ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಮೆರಿಕಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿವಾದಿತ ಗಡಿನಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ಈ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಇದು ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ರೆಯು ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ‌ವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ ಡಯೋಸಿಸ್‌‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ವಲಯದ ಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿತು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಪೂರ್ವ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ ಡಯೋಸಿಸ್‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅದು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಂಗ್ಲ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೂ ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಚೆರ್ಟ್‌ಸೆ ಚರ್ಚು 666ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೆಂಟ್‌ನ ರಾಜ ಎಗ್‌ಬರ್ಟ್‌‌‌‌ನ ಆಶ್ರಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಚರ್ಚು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಂಟ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಅದರ ಕೆಲ ಭಾಗವು ಮೆರಿಕಾದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು; 673-5ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಫ್ರಿಥುವಾಲ್ಡ್‌‌ ಎಂಬ ರಾಜ ಚೆರ್ಟ್‌ಸೆ ಚರ್ಚಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಫ್ರಿಥುವಾಲ್ಡ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಓರ್ವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧೀನ-ರಾಜನಾಗಿದ್ದು (ಸಬ್ರೆಗ್ಯೂಲಸ್‌ ), ಮೆರಿಕಾದ ವುಲ್ಫ್‌ಹೆರೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜ ಕೇಡ್‌ವಾಲಾನ ವಶಕ್ಕೆ ಸರ್ರೆಯು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈತ ಕೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಸಸೆಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು 686ರಲ್ಲಿ ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿರಕ್ತಗೃಹವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದು 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಐನ್‌ ಎಂಬ, ಕೇಡ್‌ವಾಲಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. 722ರ ಆಸುಪಾಸಿಗೆ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದಾದರೂ, 784-5ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಮೆರಿಕಾದ ರಾಜ ಓಫಾನ ವಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮರ್ಸಿಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯು 825ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಶ್‌ಡೌನ್‌ನ ಕದನ‌ದಲ್ಲಿ ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌‌‌ನ ರಾಜ ಎಗ್‌ಬರ್ಟ್‌ ಮರ್ಸಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌, ಕೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಎಸೆಕ್ಸ್‌‌ಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸರ್ರೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಒಂದು ಷೈರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಇದು ವೆಸೆಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಈ ರಾಜರೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜರಾದರು.
ಸರ್ರೆಯ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧೀನ-ರಾಜರು
ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಷೈರು
9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಕೂಡಾ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಸರ್ರೆಯ ತೀರಪ್ರದೇಶವು ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗದಂತೆ ಅದರ ಒಳನಾಡಿನ ಸ್ಥಾನವು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಆದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. 851ರಲ್ಲಿ, ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದ ಡೇನರ ಆಕ್ರಮಣ ಪಡೆಯು ಸುಮಾರು 350 ಹಡಗುಗಳ ಒಂದು ನೌಕಾತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿಯ ಮುಖದ ಬಳಿ ಆಗಮಿಸಿತು. ಈ ಹಡಗುಗಳು 15,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವು. ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದ ಹಾಗೂ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಕಾದ ರಾಜ ಬಿಯೋರ್‌ಟ್ವಲ್ಫ್‌‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಡೇನರು, ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಸರ್ರೆಯೊಳಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಆದರೆ, ಅಕ್ಲಿಯಾದ ಕದನದಲ್ಲಿ ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌‌‌ನ ರಾಜ ಏಥೆಲ್‌ವುಲ್ಫ್‌‌ ನೇತೃತ್ವದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಸೇನೆಯೊಂದರಿಂದ ಅವರು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಸದರಿ ಆಕ್ರಮಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. 892ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕದನಕ್ಕೆ ಸರ್ರೆಯು ರಂಗಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. 200, 250 ಮತ್ತು 350 ಹಡಗು-ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಡೇನರ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯೊಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಮಹಾಶಯನ ಮಗ ಮತ್ತು ರಾಜ ಹಿರಿಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಎಂದೇ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‌‌ ನೇತೃತ್ವದ ಸೇನೆಯೊಂದರಿಂದ ಇದು ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸದರಿ ಡೇನರ ಸೇನೆಯು ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಎಸೆಕ್ಸ್ ಕಡೆಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.
300px|thumb|right|ಸರ್ರೆಯ ಹಂಡ್ರಡ್‌ಗಳು 1035ರಲ್ಲಿ ಕ್ನಟ್‌ನ ಮರಣವು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಅನುಕ್ರಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿವಾದವು ಹೊಗೆಯಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಒಂದು ಕಾಲಾವಧಿಯು ಕಂಡುಬಂತು. ದುಡುಕು ಬುದ್ಧಿಯ ಏಥೆಲ್‌ರೆಡ್‌ನ ಮಗನಾದ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ 1036ರಲ್ಲಿ ನೋರ್ಮ್ಯಾಂಡಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ; ರಾಜ ಕ್ನಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನೋರ್ಮ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಆಶಯಗಳು ಏನಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿದ ನಂತರ, ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌‌‌ನ ಅರ್ಲ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಗಾಡ್ವಿನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ; ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ನೇಹಶೀಲವೆಂಬಂತಿದ್ದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ನಿಂತು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ನ ಜನರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದ ಗಾಡ್‌ವಿನ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮಾಡಿದರು; ಸ್ವತಃ ರಾಜಕುಮಾರ ಕುರುಡಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಲ್ಪಟ್ಟ. ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಮರಣಿಸಿದ. 1042ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ನ ಸೋದರನಾದ, ದಿ ಕನ್‌ಫೆಸರ್‌ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ಗಾಡ್‌ವಿನ್‌ ನಡುವಿನ ಬದ್ಧದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಈ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. 1066ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನು ನಾರ್ಮನ್ನರು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ಹಗೆತನವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿತು.
ಡೋಮ್ಸ್‌ಡೇ ಪುಸ್ತಕವು ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೆರ್ಟ್‌ಸೆ ಚರ್ಚು, ವೆಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಅರ್ಲ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾದ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಗಾಡ್‌ವಿನ್ಸನ್‌, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ರಾಜ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಷೈರ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಚರ್ಚನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸರ್ರೆಯು ಬೇರಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿವು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿಯಲಿತ್ತು. ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಹಾಗೂ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತು ವೆಸೆಕ್ಸ್‌‌ನ ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರ್ವಾಕ್ರಮಣಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಚೆರ್ಟ್‌ಸೇಯ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠಾಧಿಪತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯನಾದ ಶಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದ್ದ.
ಷೈರ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ವಿಭಜನೆಯು 14 ಹಂಡ್ರಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದನ್ನು ಆಂಗ್ಲ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಕಂಡಿತು. ಇದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸದರಿ ಹಂಡ್ರಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿದ್ದವು: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹೀತ್‌, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಟನ್‌, ಕಾಪ್‌ಥಾರ್ನೆ, ಎಫಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ ಹಾಫ್‌-ಹಂಡ್ರಡ್‌, ಎಲ್ಮ್‌‌ಬ್ರಿಜ್‌‌, ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ, ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌, ಗಾಡ್ಲೆ, ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌, ರೀಗೇಟ್‌, ಟ್ಯಾನ್‌ಡ್ರಿಜ್‌, ವ್ಯಾಲಿಂಗ್ಟನ್‌, ವೋಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ವೊಟಾನ್‌.
ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಂತರದ ಸರ್ರೆ
ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಕದನದ ನಂತರ, ನಾರ್ಮನ್‌‌ ಸೇನೆಯು ಕೆಂಟ್‌ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸರ್ರೆಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪಡೆಯೊಂದನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಲಂಡನ್‌ನ್ನು ತಲುಪಲೆಂದು ಒಂದು ಸುತ್ತುಬಳಸಿನ ಸೇನಾ-ಮಜಲಿನ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಪಡೆಯು ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಇದ್ದ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಇದೇ ಆಗಿದ್ದು, ಸದರಿ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಾರ್ಮನ್ನರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ರೆಯ ಸ್ಥಳೀಕ ಆಳುವ ವರ್ಗವನ್ನು ಕಾರ್ಯತಃ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರು. 1086ರಲ್ಲಿ ಡೋಮ್ಸ್‌ಡೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ವೇಳೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭೂಮಾಲೀಕನೆಂದರೆ, ಚೆರ್ಟ್‌ಸೇಯ ಕೊನೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸೋದರನಾಗಿದ್ದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಇತರ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭೂಮಿಹಿಡುವಳಿಯು ರಾಜವಂಶದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಡುವಳಿಯು ಡಿ ಕ್ಲಾರೆ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫಿಟ್ಜ್‌ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌‌‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು.
200px|left|thumb|ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟವು ಮೊಹರು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಣವಾದ ರನ್ನಿಮೀಡ್‌ 1088ರಲ್ಲಿ ರಾಜ IIನೇ ವಿಲಿಯಂನು ವಿಲಿಯಂ ಡಿ ವಾರೆನ್ನೆಗೆ ಸರ್ರೆಯ ಅರ್ಲ್‌‌‌ನ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ. ಇದು Iನೇ ವಿಲಿಯಂನ ಮರಣದ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದ ದಂಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾರೆನ್ನೆಯು ತೋರಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಬಹುಮಾನ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾರೆನ್ನೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಪುರುಷ ಸಂತತಿಯು ನಿರ್ನಾಮವಾದಾಗ, ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಅರುಂಡೇಲ್‌ನ ಅರ್ಲ್‌ಗಳು‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಫಿಟ್ಜ್‌ಅಲನ್‌ ಅರ್ಲ್‌ಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1415ರಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಫಿಟ್ಜ್‌ಅಲನ್‌ ಅರ್ಲ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ನಿರ್ನಾಮವಾಯಿತಾದರೂ, 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವಿಯು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು; ಈ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಕುಟುಂಬದವರು ಸದರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ರೆಯು ಈ ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ.
250px|thumb|ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ದುರ್ಗ ದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಾರ್ಮನ್ನರಿಂದ ಮೂಲತಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕ ರಕ್ಷಾವರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ್ದ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ದುರ್ಗವು, ರಾಜವಂಶದ ಒಂದು ಅರಮನೆಯಾಗಿ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ನ ಬಿಷಪ್‌‌‌ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು ನಿವಾಸವಾಗಿ ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ ದುರ್ಗವು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಬ್ಲೆಚಿಂಗ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಿ ಕ್ಲಾರೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಂದ ಮತ್ತು ರೀಗೇಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾರೆನ್ನೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಂದ ಇತರ ಕಲ್ಲಿನ ದುರ್ಗಗಳು ಇದೇ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ರಾಜ ಜಾನ್‌, ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 1215ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ರನ್ನಿಮೀಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ (ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಹಾಸನ್ನದು) ಜಾರಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಲೂಯಿಸ್‌‌‌‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪಡೆಗಳು ಸರ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದವು; ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ವರೆಗಿನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಅವರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ರಾಜಕುಮಾರ ಲೂಯಿಸ್ ಹಾದುಹೋದ ಹಾಗೂ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ರೀಗೇಟ್‌ ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ದುರ್ಗವು ರಾಜ IIIನೇ ಹೆನ್ರಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿತು; ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. 1264ರಲ್ಲಿ, IIIನೇ ಹೆನ್ರಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಬ್ಯಾರನ್ನರ ಬಂಡಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೈಮನ್‌ ಡಿ ಮಾಂಟ್‌ಫೋರ್ಟ್‌‌‌ನ ಬಂಡುಕೋರ ಸೇನೆಯು ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಲೆವೆಸ್ ಕದನದೆಡೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹಾದುಹೋದವು. ಬಂಡುಕೋರರು ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೂ ಸಹ, ಕದನದ ಕೆಲವೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶದ ಪಡೆಗಳು ಬ್ಲೆಚಿಂಗ್ಲೆ ದುರ್ಗವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು; ಬ್ಲೆಚಿಂಗ್ಲೆ ದುರ್ಗದ ಮಾಲೀಕನಾದ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಡಿ ಕ್ಲಾರೆಯು ಡಿ ಮಾಂಟ್‌ಫೋರ್ಟ್‌ನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ದುರ್ಗಗಳು ಸೇನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದವಾದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಒಂದು ಗುರುತಾಗಿ ಅವು ಮುಂದುವರಿದವು; ಬೆಚ್‌ವರ್ತ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಕೊಬ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌‌ನಿಂದ ಹಾಗೂ ಲಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಸಮೀಪದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬರೊ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಫಿಟ್ಜ್‌ಅಲನ್‌‌ನಿಂದ ದುರ್ಗಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವು ಕಾರಣವಾದವು. ಜಾನ್‌ ಫಿಟ್ಜ್‌ಅಲನ್‌ ತಂದೆಯು ಸರ್ರೆಯ ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿತ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೇ ಪಡೆದಿದ್ದ ಎಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.
250px|thumb|left|ವೇವರ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮದ ಅವಶೇಷಗಳು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ನಾನಾಬಗೆಯ ದಂಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಸರ್ರೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿತು ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ, 1381ರ ರೈತರ ಬಂಡಾಯ, 1450ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೇಡ್‌ನ ದಂಗೆ, ಹಾಗೂ 1460ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಗುಲಾಬಿ ಲಾಂಛನದ ರಾಜಮನೆತನದ ಒಳಯುದ್ಧಗಳ ಒಂದು ಹಂತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು ಲಂಡನ್‌ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಾಗ ಆಗಿನ ಸರ್ರೆಯ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗಲೂ ಸರ್ರೆಯು ತನ್ನನ್ನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಲಂಡನ್‌ನ ಓರ್ವ ಶ್ರೀಮಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾಗರಿಕನಾದ ಆಲ್ವೈನ್ ಎಂಬಾತ 1082ರಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಮಾಂಡ್ಸೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಲುನಿಯಾಕ್‌ ಚರ್ಚನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿಸ್ಟರ್‌ಷಿಯನ್‌ ಪಂಥದ ಮೊದಲ ವಿರಕ್ತಗೃಹವಾದ ವೇವರ್ಲಿ ಚರ್ಚು 1128ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದಿನ ಕಾಲು-ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡರು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೇವರ್ಲಿಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಹನ್ನೆರಡು ವಿರಕ್ತ ಗೃಹಗಳ ಒಂದು ಜಾಲವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೆರ್ಟಾನ್‌, ನೆವಾರ್ಕ್‌, ಟ್ಯಾನ್‌ಡ್ರಿಜ್‌, ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ರೀಗೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತ ಅಗಸ್ಟಿನ್ನನ ಪ್ರಯರಿಗಳ ಮಠಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು. IIIನೇ ಹೆನ್ರಿಯ ವಿಧವೆಯಾದ ಪ್ರಾವೆನ್ಸ್‌ನ ಎಲಿಯನಾರ್‌‌, 1274ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ್ದ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಂತ ಡಾಮಿನಿಕ್ಕಿನ ಫ್ರಯರ್‌‌ಗಳ ಮಠವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು. 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ Vನೇ ಹೆನ್ರಿಯು ಷೀನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೂನೋ ಪಂಥದ ಯತಿಯ ಪ್ರಯರನ ಮಠವೊಂದನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. 16ನೇ-ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ವಿರಕ್ತ ಗೃಹಗಳ ವಿಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದವು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾದ, ಚೆರ್ಟ್‌ಸೇಯ ಬೆನಿಡಿಕ್ಟಿನ್‌ ಪಂಥದ ಚರ್ಚು ಕೂಡಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು.
ಈಗ ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿವೆಯಾದರೂ, ಆಯಾ ಕೌಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಹೊಂದಿದ್ದವು; ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದವನಿಗೆ ಓರ್ವ ಟೈಕ್‌ ಎನ್ನುವುದು, ಲಿಂಕನ್‌ಷೈರ್‌‌‌ಗೆ ಸೇರಿದವನಿಗೆ ಓರ್ವ ಯೆಲ್ಲೊಬೆಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು; 'ಸರ್ರೆ ಕೆಪಾನ್‌' ಎಂಬುದು ಸರ್ರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಜನರಿಗಾಗಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಆಗಿದೆ. ಲಂಡನ್‌ನ ಮಾಂಸದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಳಿಮರಿಗಳನ್ನು ಕೊಬ್ಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಂಟಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸರ್ರೆಯು ನಂತರದ ಮಧ್ಯಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸರ್ರೆ
thumb|300px|ನಾನ್‌ಸಚ್‌ ಅರಮನೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಟ್ಯುಡಾರ್‌ ರಾಜರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್‌ನೆಡೆಗಿದ್ದ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ರಾಜೋಚಿತ ಅರಮನೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ರಿಚ್ಮಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜೋಚಿತ ನಿವಾಸವೊಂದು ರಾಜ VIIನೇ ಹೆನ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈತ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಪಂಥದ ಫ್ರಯರ್‌‌ಗಳ ಮಠವೊಂದನ್ನೂ 1499ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ನಾನ್‌ಸಚ್‌ ಅರಮನೆಯು ಎವೆಲ್‌ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ VIIIನೇ ಹೆನ್ರಿಗಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆಯು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತಾದರೂ, ರಾಜೋಚಿತವಾದ ಬೇಟೆಯ ವಸತಿಗೃಹವೊಂದು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟವು.
1497ರ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌ ಪ್ರಾಂತದ ದಂಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್‌ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಡುಕೋರರು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರಗಡೆಯ ಗಿಲ್ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ತುಕಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಕಮಕಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು; ನಂತರ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹೀತ್‌‌‌ಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ರಾಜವಂಶದ ಸೇನೆಯೊಂದರಿಂದ ಅವರು ಸದೆಬಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 1554ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೈಯಾಟ್‌ನ ದಂಗೆಯ ಪಡೆಗಳು, ಕೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಸಾಗುವ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಸರ್ರೆಯ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ, ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌ನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ ಸೇತುವೆಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲಗೊಂಡ ನಂತರ, ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋದವು.
16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮವು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕುಲುಮೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ವನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಉದ್ಯಮವು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದವಾದರೂ, ಗಣಿಗಳು ತೋಡಿ ತೋಡಿ ಖಾಲಿಯಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಳಿವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು ಮತ್ತು ಅವು ಟಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಬೌರ್ನ್‌ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಂತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ತಯಾರಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥದ್ದೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ರೆಯ ಗಿರಣಿಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗಿರಣಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1653ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವೇ ನೌಕಾಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು.
ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಓರ್ವ ಬಟ್ಟೆ ಕೆಲಸಗಾರನ ಮಗನಾದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಅಬಾಟ್‌, 1611-33ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿಯ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. 1619ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಬಾಟ್‌'ಸ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌‌ನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಧರ್ಮಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುದೇ ಹೋದವು. ಅವನ ಸೋದರರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಯಾಲಿಸ್‌ಬರಿಯ ಬಿಷಪ್‌ ಆದರೆ, ಮೌರೀಸ್‌ ಎಂಬ ಅವನ ಮತ್ತೋರ್ವ ಸೋದರನು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಓರ್ವ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಷೇರುದಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈತ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷನೂ ಆದ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಲಾರ್ಡ್‌ ಮೇಯರ್‌ ಆದ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೋರಾಟದ ನೇರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸರ್ರೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸರ್‌‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಆನ್‌ಸ್ಲೊ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸದೀಯ ಜನರು, ಯುದ್ಧದ ಹಠಾತ್‌ ಆರಂಭದ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ತೊಡಕಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. 1642ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಂದ ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ ದುರ್ಗವು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಸರ್‌‌ ವಿಲಿಯಂ ವ್ಯಾಲರ್‌‌ ನೇತೃತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1643ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವ್ಯಾಲರ್‌‌ನ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಲ್ಫ್‌ ಹಾಪ್ಟನ್‌‌‌ನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಚಕಮಕಿಗಳು ನಡೆದವು; ಆದರೆ, ಸರ್ರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಂಚುಗಳೊಳಗೆ ಆದ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿಗಳು ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಮುಂದುವರಿಕೆಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿದವು. 1647ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸರ್‌‌ ಥಾಮಸ್‌ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌‌ನ ಸೇನೆಯು ಲಂಡನ್‌ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದರೆಡೆಗಿನ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಯಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಅದು ಪರಿಗಣನೀಯ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1648ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಎರಡನೇ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಬಂಡಾಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾವೇರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಅರ್ಲ್‌ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಂಡಾಯದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಅವನು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದನಾದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲವು ದೊರೆಯಿತು. ಸಂಸದೀಯ ಪಡೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರೀಗೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಡೋರ್ಕಿಂಗ್‌ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಕುಟಿಲೋಪಾಯಗಳು ತಲೆದೋರಿದ ನಂತರ, 500 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವನ ಪಡೆಯು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸದೆಬಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತ್ತು. 1647ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಮತಾವಾದಿ ಆಂದೋಲನವೆಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆಂದೋಲನದ ಮೊದಲ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ಕರಡು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಿ ಕೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಮಿ ಟ್ರೂಲಿ ಸ್ಟೇಟೆಡ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕರಡನ್ನು, ನ್ಯೂ ಮಾಡೆಲ್‌ ಆರ್ಮಿ ತುಕಡಿಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ನಾಗರಿಕ ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳು ರಚಿಸಿದರು. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಈ ದಸ್ತಾವೇಜು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಮತ್ತು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ಜನರ ಒಪ್ಪಂದ ಕ್ಕೆ (ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್‌) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಧಾರವನ್ನು ಇದು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಕರಡನ್ನು ಅದೇ ಜನರು ಆ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದರು; ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಇದರ ಸಹಿದಾರರು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ನಾಯಕತ್ವದ ನಡುವಿನ ಪಟ್ನಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1649ರಲ್ಲಿ, ಗೆರಾರ್ಡ್‌ ವಿನ್‌ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಗರ್ಸ್‌‌ ಸಮೂಹವು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಸಮಾನತಾವಾದಿ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌'ಸ್‌ ಹಿಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಖಟ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮುದಾಯದವರನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊರಗೋಡಿಸಿದರು. ಒಂದು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಡಿಗರ್‌ ಸಮುದಾಯವು ಕೊಬ್‌ಹ್ಯಾಂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, 1650ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಇದೇ ಗತಿಯು ಒದಗಿಬಂತು.
ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ
18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ, ಸರ್ರೆಯು ತನ್ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಮೂಲೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ವಿರಳವಾದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಗೆ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಂತಿತ್ತು. ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಸುಂಕದ ಕಟ್ಟೆಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಜಲುಗಾಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತು. 1830ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ, ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ತೀರಾ ಗಾಢವಾದ ರೂಪಾಂತರವೊಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಲಂಡನ್‌ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸರ್ರೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣದ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಸರ್ರೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಭಾರಿ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತೆ ಗಂಟುಹಾಕಿತು. ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌, ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂನಂಥ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌‌‌ನಂಥ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ, ವೋಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ರೆಡ್‌ಹಿಲ್‌‌ನಂಥ ಹೊಸ ಪಟ್ಟಣಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.
thumb|left|ವೋಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಷಹಜಹಾನ್‌ ಮಸೀದಿ ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಸ್ವತಃ ಲಂಡನ್‌ ನಗರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಸರ್ರೆಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಯುವಂತೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಹಬ್ಬಿತು. 1800ರಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ವೌಕ್ಸ್‌ಹಾಲ್‌‌‌ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು; ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ನಗರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಪಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಹ್ಯಾಂವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. 1889ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಲಂಡನ್‌ನ ಕೌಂಟಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಗರದಿಂದ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸರ್ರೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಲಂಡನ್‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌, ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಅದು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದುದರಿಂದ, 1965ರ ವೇಳೆಗೆ ಸರ್ರೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕುಚನಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.
ಲಂಡನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 1849ರಲ್ಲಿ ವೋಕಿಂಗ್‌ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್‌ವುಡ್‌ ಸ್ಮಶಾನವು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅದು ರಾಜಧಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಇದು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹೂಳುಗಾಡಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. 1878ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ದಹನಭೂಮಿಯ ತಾಣವಾಗಿಯೂ ವೋಕಿಂಗ್‌ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. 1889ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊದಲ ಮಸೀದಿಯು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1881ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌ ಪಡೆಯಿತು.
thumb|right|250px|ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ 1877ರಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗವು ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ನ ಡಯೋಸಿಸ್‌‌ನಿಂದ ರೋಚೆಸ್ಟರ್‌‌‌ನ ಡಯೋಸಿಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌‌ನ ಡಯೋಸಿಸ್‌‌ ಒಂದನ್ನು ರಚಿಸಲೆಂದು 1905ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವದ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌ನ ಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಕೌಂಟಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗವು 1927ರಲ್ಲಿ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ನ ಡಯೋಸಿಸ್‌‌ ಆಗಲೆಂದು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ 1961ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವೆನಿಸತೊಡಗಿತು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕೌಶಲಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದವು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಾರ್ಮನ್‌‌ ಷಾನ ಕಾರ್ಯವು ಇದರ ಪ್ರಭಾವದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ವದೇಶಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. 1890ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ವಾಸ್ತುಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಡ್ವಿನ್‌ ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ವೋಯ್ಸೆರವರ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದ ಸರ್ರೆಯು ತನ್ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.
thumb|left|ಡೆನಿಸ್‌ ಸಬ್ರೆ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಯಂತ್ರ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ-ಕಾಲದಿಂದಿದ್ದ ಸರ್ರೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕೌಂಟಿಯ ಬಹುತೇಕ ಕಾಗದದ ಗಿರಣಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿದಂಥವು 1928ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಬಲಿಪಶುವಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಸಮರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉದ್ಯಮದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ನಿರ್ಬಂಧ ಹಾಗೂ ಬಲವರ್ಧನೆಯು ಕಂಡುಬಂದು, ಅದು ಸರ್ರೆಯ ಮದ್ದಿನ ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1895ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನಿಸ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಸೇರಿತ್ತು. ಬೈಸಿಕಲ್ಲುಗಳ ಓರ್ವ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳ ಓರ್ವ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಯಂತ್ರ-ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬಸ್ಸುಗಳ ಓರ್ವ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.
ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, GHQ ನಿಲುಗಡೆ ರೇಖೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ನಾರ್ತ್‌ ಡೌನ್ಸ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದು ಪುಟ್ಟಕೋಟೆಗಳು, ಬಂದೂಕು ಫಿರಂಗಿ ಜಗಲಿಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌-ನಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮರ್‌ಸೆಟ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌‌‌‌ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ಆಕ್ರಮಣದ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವ ಲಂಡನ್‌ನ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಧಾನವಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ನರ ಆಕ್ರಮಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಮುಂದುವರಿಯುವಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ನುಗ್ಗುದಾಳಿಯು ವೇಯ್‌ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಏಣಿನಲ್ಲಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್‌ ಡೌನ್ಸ್‌ನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದವು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳು
thumb|ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಬಾಟ್‌'ಸ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನ ದ್ವಾರ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ಕುರುಹುಗಳು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದುಂಡನೆಯ ತಳ್ಳುಗಾಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯ ತಳ್ಳುಗಾಡಿಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಕಂಚಿನ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಈ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ಹಾಮ್‌ಬರಿ ಬೆಟ್ಟ, ಹ್ಯಾಸ್ಕೋಂಬ್‌ ಬೆಟ್ಟ, ಆನ್ಸ್ಟೀಬರಿ (ಕೇಪೆಲ್‌ ಸಮೀಪ), ಡ್ರೈ ಬೆಟ್ಟ (ಲಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಸಮೀಪ), ಚೆರ್ಟ್‌ಸೇಯ ಸೇಂಟ್‌ ಆನ್‌ನ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೇಬ್ರಿಜ್‌‌‌ನ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ನ ಬೆಟ್ಟ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುತೇಕ ತಾಣಗಳು 1ನೇ ಶತಮಾನದ BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಾಣಗಳು 1ನೇ ಶತಮಾನದ ADಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರು-ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದ ರೋಮನ್‌ ರಸ್ತೆಗಳಾದ ಸ್ಟೇನ್‌ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಎರ್ಮೈನ್‌ ಬೀದಿಗಳ ತುಣುಕುಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು.
ಆಂಗ್ಲ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಂಶಗಳು ಸರ್ರೆಯ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಅಂಥ ಗಮನಾರ್ಹ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ (ಸೇಂಟ್‌ ಮೇರಿ'ಸ್‌), ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌ (ಸೇಂಟ್‌ ಪೀಟರ್‌ & ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌), ಸ್ಟೋಕ್‌ ಡಿ'ಅಬೆರ್ನಾನ್‌, ಥರ್ಸ್‌ಲೆ, ವಿಟ್ಲೆ, ಕಾಂಪ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರಿ (ಹಳೆಯ ಚರ್ಚು) ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.
ಮಧ್ಯಯುಗದ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆಯಾದರೂ, ಕೌಂಟಿಯ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಯ ಚರ್ಚುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವು ಅತೀವವಾಗಿ ಈಡಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಚರ್ಚುಗಳ ಒಳಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಸ್ಟೋಕ್‌ ಡಿ'ಅಬೆರ್ನಾನ್‌, ಕಾಂಪ್ಟನ್‌, ಚಾಲ್ಡಾನ್‌, ಡನ್ಸ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಠ ವಿಷಯಕ ಚರ್ಚುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆ ಚರ್ಚುಗಳು ವಿನಾಶದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದವು. ಆದರೂ ಸಹ ವೇವರ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೆವಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಚರ್ಚುಗಳ ಒಂದಷ್ಟು ಅವಶೇಷಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರದ ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರಯರನ ಮಠವು ಶಿಥಿಲವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ ದುರ್ಗದ ಬಹುಭಾಗವು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ; ಮಧ್ಯಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೈಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಸ್ವದೇಶಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆಯಾದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಿಗಣನೀಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಉಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 16ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ, ಸೇನೆಯದ್ದಲ್ಲದ ತಲೆತಲಾಂತರದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮಧ್ಯ-ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಲೊಸೆಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಸಟಾನ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌‌‌ನ ಹಳ್ಳಿಯ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಮನೆಗಳು, ಹಾಗೂ 1509ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌ನ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡ ಇವು ಸೇರಿವೆ. 16ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪರಿಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧಾರಣ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹ ನೆಲೆನಿಂತಿವೆ, ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಇಂಥ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 1619ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಬಾಟ್‌'ಸ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌, ಅದು ರೂಪುಗೊಂಡ ಅವಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಟ್ಯುಡಾರ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮಹಾ ಭವ್ಯಸೌಧ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 17ನೇ-ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಸಂಘ ಭವನ, ವೆಸ್ಟ್‌ ಹಾರ್ಸ್‌ಲೆ ಪ್ಲೇಸ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಲೈಫೀಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾನರ್‌ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದೆ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹೌಸ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ ಅರಮನೆ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ರಾಣಿಯ ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕೋಬಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯು ವಹಿಸಿರುವ ಪಾತ್ರದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳು
ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ
60ರ ದಶಕದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ಲ್ಯೂಸ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು "ಸರ್ರೆ ಡೆಲ್ಟಾ" ರೂಪಿಸಿತು. ರಿಚ್ಮಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಾವ್‌ಡ್ಯಾಡಿಯಲ್ಲಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌ ತಂಡವು ತನ್ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.
ಕ್ರೀಡೆ
thumb|left|200px|ಬ್ರೂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಮಂಡಲದಿಂದ ಪಡೆದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟವು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯು ಒಂದು ರಂಗಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಇ ನೀಡುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ: 1696ಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ). ‌1685ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಆಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅತಿಹಳೆಯ ಕ್ಲಬ್‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಮಿಟ್‌ಚಾಮ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌, 1965ರವರೆಗೂ ಸರ್ರೆಯ ಗಡಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿತ್ತು. 1845ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ರೆ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಸರ್ರೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕೆನ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಮೈದಾನವಾದ ದಿ ಓವಲ್‌ ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಆಟಗಳಿಗಾಗಿ ಸೌತ್‌‌ ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌‌‌‌ನ ವಿಟ್‌ಗಿಫ್ಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌ನ ವುಡ್‌ಬ್ರಿಜ್‌ ರೋಡ್‌‌‌ನ್ನೂ ಈ ಕ್ಲಬ್‌ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಸಹಭಾಗಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌‌‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸದರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು 18 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಎಪ್ಸಮ್‌ ಡೌನ್ಸ್‌ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸುವ ಸಮತಟ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ಕುದುರೆ-ಓಟದ ಪಂದ್ಯವಾದ ಡರ್ಬಿಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸದರಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ 1780ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ.
ವೋಕಿಂಗ್‌ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬ್ರೂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ 1907ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಉದ್ದೇಶ-ನಿರ್ಮಿತ, ವಾಹನಕ್ರೀಡೆ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಮಂಡಲವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ವೋಕಿಂಗ್‌ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಲ್ಯಾರೆನ್‌ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ತಂಡದ ಕೇಂದ್ರ-ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅತಿಥೇಯನಾಗಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ F1 ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಅಪೂರ್ವತೆಯನ್ನು ಸರ್ರೆಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. 1976ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ ಡ್ರೈವರ್‌'ಸ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆದ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಹಂಟ್‌, 1947ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಇದು ಆಗ ಸರ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಸರ್ರೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ರಗ್ಬಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಎನಿಸಿರುವ ಎಷರ್‌‌, RFU ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ರಗ್ಬಿಯ ಎರಡನೇ ಹಂತ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಸದರಿ ಕೌಂಟಿಯು ಹಲವಾರು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ
1888ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿತು. ಅದರಂತೆಯೇ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಸರ್ರೆ ಕೌಂಟಿ ಪರಿಷತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಭೆ ಸೇರಿದಾಗ 1889ರಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೌಂಟಿಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇದು 19 ಮಂದಿ ನಗರಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು 57 ಮಂದಿ ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಪರಿಷತ್ತು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಕೌಂಟಿಯು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲಂಡನ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗವು ಹೊಸದಾದ ಲಂಡನ್‌ನ ಕೌಂಟಿಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗ ಲ್ಯಾಂಬೆತ್‌‌, ಸೌತ್‌ವಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌ ಎಂಬ ಲಂಡನ್‌ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬ್ರೊಮ್ಲೆಯ ಲಂಡನ್‌ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪೆಂಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು, ಕೌಂಟಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಡೆಯ ಒಂದು ಕೌಂಟಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸರ್ರೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೌಂಟಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದುವರಿದು "ಸರ್ರೆಯ ಕೌಂಟಿ"ಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು; ಇದಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ಲಾರ್ಡ್‌ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟೊಸ್‌ ರೋಟ್ಯುಲೋರಮ್‌ (ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿ) ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಇವರುಗಳು ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
1960ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯು ತನ್ನ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಉತ್ತರದ ಸರ್ರೆಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು (ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ) ಒಂದು ಹೊಸದಾದ "ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌"ನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಸದರಿ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು 1963ರ ಲಂಡನ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ, ಅತೀವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ 1965ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಕ್ರಾಯ್ಡನ್‌, ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌, ಮೆರ್ಟಾನ್‌, ಸಟಾನ್‌‌‌ನಂಥ ಲಂಡನ್‌ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಥೇಮ್ಸ್‌‌ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ರಿಚ್ಮಂಡ್‌‌ನ ಭಾಗ ಇವುಗಳು ಸರ್ರೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಹಿಂದೆ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌‌‌ ಕೌಂಟಿಯ ಭಾಗವು ಸರ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಸ್ಪೆಲ್‌ಥಾರ್ನ್‌ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 1972ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. 1972ರ ಕಾಯಿದೆಯು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ್ದಲ್ಲದ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸರ್ರೆ ಕೌಂಟಿಯ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ್ದಲ್ಲದ ಗಡಿರೇಖೆಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೌಂಟಿಯ ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲೊಂದು ವಿನಾಯಿತಿಯಿತ್ತು. ಅದೆಂದರೆ, ಗ್ಯಾಟ್‌ವಿಕ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಒಂದಷ್ಟು ಜಮೀನು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೋರ್ಲೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೂಲತಃ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿರೋಧ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, 1974ರ ಚಾರ್ಲ್‌ವುಡ್‌ ಮತ್ತು ಹೋರ್ಲೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
thumb|left|ವೋಕಿಂಗ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೌಸ್‌ ಸರ್ರೆಯು ಒಂದು ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಂಟುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸೇವಾಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಬೇರಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ GDPಯನ್ನು ಸರ್ರೆಯು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, UKಯಲ್ಲಿನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಹೊರಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವನವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೌಂಟಿಯೂ ಆಗಿದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿಗಳು ಈ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವೇತನಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
UKಯಲ್ಲಿನ ಬೇರಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸರ್ರೆಯು ಹೊಂದಿದೆ. ನಿಕಾನ್‌, ವರ್ಲ್‌ಪೂಲ್‌, ಕೆನನ್‌‌, ತೋಷಿಬಾ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೈತ್ಯಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ‌ಕಿಯಾ ಮೋಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಯೋಟಾ UK ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ-ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು (HQಗಳು) ಹೊಂದಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಫೈಜರ್‌ ಮತ್ತು ಸನೋಫಿ-ಅವೆಂಟಿಸ್‌ ಹಾಗೂ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ದೈತ್ಯ ಎಸ್ಸೊ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ FMCG ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ UK ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಐರೋಪ್ಯ ಕೇಂದ್ರ-ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುನಿಲಿವರ್‌, ಪ್ರಾಕ್ಟರ್‌ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌, ಸೂಪರ್‌ಡ್ರಗ್‌‌, ನೆಸ್ಲೆ, SC ಜಾನ್ಸನ್‌, ಕಿಂಬರ್ಲಿ-ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಗೇಟ್‌-ಪಾಮೊಲಿವ್‌ ಸೇರಿವೆ. WWF UK ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯಾಷನ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ NGOಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. SEEDA, SEERA ಮತ್ತು GOSEನಂಥ ಸರ್ಕಾರದ ಅರೆ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ-ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ವಾಯುಸಾರಿಗೆ
ಹೀಥ್ರೊ (ಲಂಡನ್‌ನ ಹಿಲಿಂಗ್ಡನ್‌ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಟ್‌ವಿಕ್‌‌‌ಗಳೆರಡೂ (ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌/ಸರ್ರೆ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪವಿದೆ) ಸಹ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವು M25ನಿಂದ ಸರ್ರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವೋಕಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಹೀಥ್ರೊ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಒಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಕೋಚ್‌ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ‌ಚೊಬ್‌ಹ್ಯಾಂ ಮತ್ತು ಒಟರ್‌ಷಾದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಫೇರ್‌ಓಕ್ಸ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ವೋಕಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕೇವಲ 2.3 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡು ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾಯುಯಾನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
thumb|400px|right|ರಾಯಲ್‌ ಹಾಲೋವೇ ಕಾಲೇಜು, ಎಘಾಮ್‌
53 ಸಂಸ್ಥಾನ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ (ಆರನೇ ತರಗತಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ) ಒಂದು ಸಮಗ್ರವಾದ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ರೆಯು ಹೊಂದಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ 41 ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಆರನೇ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, ರೀಗೇಟ್‌, ಎಷರ್‌‌, ಎಘಾಮ್‌, ಸ್ಪೆಲ್‌ಥಾರ್ನ್‌, ವೋಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ವೇವರ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಆರನೇ ತರಗತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವೆಡೆಗೆ ಒಲವು ತೋರಿವೆ.
ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು
ಈ ಕೆಳಕಂಡ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಸರ್ರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಡೋರ್ಕಿಂಗ್‌‌‌ನ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಬಾಕ್ಸ್‌‌ ಬೆಟ್ಟ; ಹಿಂಡ್‌ಹೆಡ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆನ್‌ಶಾಮ್‌ ಕಾಮನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೆವಿಲ್‌'ಸ್‌ ಪಂಚ್‌ ಬೌಲ್‌. ಡೋರ್ಕಿಂಗ್‌‌‌ನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಲೀತ್‌‌ ಬೆಟ್ಟವು ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ತಾಣ ಎನಿಸಿದೆ. ವಿಟ್ಲೆ ಕಾಮನ್‌ ಮತ್ತು ಥರ್ಸ್‌ಲೆ ಕಾಮನ್‌‌ ಇವುಗಳು ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೀತ್‌ಭೂಮಿಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ರೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಒಂದು ಮಹೋನ್ನತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿವೆ (ಏರಿಯಾ ಆಫ್‌ ಔಟ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಬ್ಯೂಟಿ-AONB).
thumb|left|250px|ವಿಸ್ಲೆಯ RHS ತೋಟದಲ್ಲಿನ ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಂದಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಎಷರ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲಾರೆಮಾಂಟ್‌ ಭೂದೃಶ್ಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು (ಇದು 1715ರಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ). ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಂಕ್‌ವರ್ತ್‌ ಸಸ್ಯಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಇದು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಿಸ್ಲೆಯು ರಾಯಲ್‌ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯ ತೋಟಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯೂ, ರಾಯಲ್‌ ಬಟಾನಿಕ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌‌, ಕ್ಯೂವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸರ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: 1560ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಲೊಸೆಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌‌‌‌ನ ಟ್ಯುಡಾರ್‌ ಸೌಧ, ಹಾಗೂ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಲಾಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ 18ನೇ-ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಲೇಡಿಯನ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸೌಧವಾದ ಕ್ಲಾಂಡನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌. ಪೂರ್ವ ಕ್ಲಾಂಡನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಮೀಪದ ಹ್ಯಾಚ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, 1758ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಆಡಮ್‌ ಒಳಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಉಪಕರಣಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್‌ ಬುಕ್‌ಹ್ಯಾಂನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪೋಲ್ಸ್‌ಡನ್‌ ಲೇಸಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರಗೃಹವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಬಲ್‌ಡನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌ ಸಮೀಪ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಓಕ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್‌ ಕಾಟೇಜ್‌, 16ನೇ-ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಕೆಲಸಗಾರರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ವೇಯ್ ನದಿ‌ ಮತ್ತು ವೇಯ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ಸ್‌‌ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸದರಿ ಕೌಂಟಿಯು ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ‌ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡ್ಯಾಪ್‌ಡ್ಯೂನ್‌ ವಾರ್ಫ್ ಎಂಬುದು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ರಿಲಯೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಯ್‌ ಸರಕುದೋಣಿಯೊಂದರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಟಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಬೌರ್ನ್ ನದಿ‌ಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಶಾಲ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಮಿಲ್‌ ಎಂಬುದು 18ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ನೀರಿನ-ಗಿರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಎಘಾಮ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ರನ್ನಿಮೀಡ್‌ ಎಂಬುದು 1215ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟದ ಮೊಹರು ಹಾಕುವ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ ಎಂಬುದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಒಂದು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ನಿಂತಿರುವ ಜೇಡಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರೂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸರ್ರೆಯ ಮೋಟಾರು-ಪಂದ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಥೋರ್ಪೆ ಪಾರ್ಕ್‌, ಮತ್ತು ಚೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್‌ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ವಿಷಯೋದ್ಯಾನಗಳಿಗೂ ಈ ಕೌಂಟಿಯು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆ
thumb|right|ವೋಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಲ್ಸ್‌‌ನ ಓರ್ವ ಅಂಗಾರಕ ಗ್ರಹ ನಿವಾಸಿ ತ್ರಿಪಾದಿಯ ಶಿಲ್ಪ 1898ರಲ್ಲಿ ಬಂದ H. G. ವೆಲ್ಸ್‌‌‌ನ ದಿ ವಾರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಕಿರು-ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು ಸರ್ರೆಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸದರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಅನೇಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಂಗಾರಕ ಗ್ರಹದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಾರ್ಸೆಲ್‌ ಕಾಮನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ವೋಕಿಂಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈಗ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬ್ಲೀಕ್‌ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸದರಿ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನು ಲಂಡನ್‌ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಬೈಫ್ಲೀಟ್‌‌‌ನ್ನು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೇಬ್ರಿಜ್‌‌ನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಈತ ಆಮೇಲೆ ಮುಂದುವರಿದು, ಥೇಮ್ಸ್‌‌ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗುತ್ತಾ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೇನ್‌ ಆಸ್ಟೆನ್‌ಳ ಎಮ್ಮಾ ಕಾದಂಬರಿಯು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಮಿಸ್‌ ಬೇಟ್ಸ್‌ಳನ್ನು ಎಮ್ಮಾ ಕಸಿವಿಸಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಹಾರ ಪ್ರವಾಸವು ಬಾಕ್ಸ್‌‌ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಹಿಚ್‌ಹೈಕರ್‌‌'ಸ್‌ ಗೈಡ್‌ ಟು ದಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಫೋರ್ಡ್‌ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟ್‌ ಪಾತ್ರವು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವಾಸ್ತವತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೆಟೆಲ್‌ಗ್ಯೂಸ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜೂಲಿಯನ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ವಿನ್‌‌ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೌಕಾ ಸಾಹಸದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕಿಡ್‌ ಸರಣಿಯ ಕಥಾನಾಯಕನಾದ ಥಾಮಸ್‌ ಪೈನೆ ಕಿಡ್‌, ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಓರ್ವ ಕಿರಿಯ ವಿಗ್‌-ತಯಾರಕನಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಟೋನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕೃತಿಯು ಸರ್ರೆಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿವಂಗತನಾಗಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕವಿಯಾದ ಸರ್‌‌ ಜಾನ್‌ ಬೆಟ್ಜ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ "ಎ ಸಬ್‌ಆಲ್ಟರ್ನ್‌'ಸ್‌ ಲವ್‌ಸಾಂಗ್‌" ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂಬರ್ಲಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಫರಾರ್‌‌ ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್‌ಶಾಲ್ಟನ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. J.K. ರೌಲಿಂಗ್‌ಳ "ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌" ಸರಣಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ವಿನಾಶಕ ಸಂಬಂಧಿಕರಾದ ಡರ್ಸ್‌ಲೆ ಕುಟುಂಬದವರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸರ್ರೆಯ ಲಿಟ್ಲ್‌ ವಿಂಗಿಂಗ್‌ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ಬೀದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅವರ ಮನೆಯ ವಿಳಾಸವು, ಸಂಖ್ಯೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರೈವೆಟ್‌ ಡ್ರೈವ್‌, ಲಿಟ್ಲ್‌ ವಿಂಗಿಂಗ್‌, ಸರ್ರೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಸದರಿ ಕೌಂಟಿಯು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದಿ ಹಾಲಿಡೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವು ಗೋದಲ್ಮಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಷೆರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್‌ಲೆಟ್‌‌‌ಳ ಪಾತ್ರವಾದ ಐರಿಸ್‌, ಷೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಟೀರವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಮೆರಾನ್‌ ಡಿಯಾಜ್‌‌ಳ ಪಾತ್ರವಾದ ಅಮಾಂದಾ, ಮನೆಯ ವಿನಿಮಯವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. Bridget Jones: The Edge of Reason ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ದೃಶ್ಯವು ಹಳ್ಳಿ ಚರ್ಚನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದೂ ಸಹ ಷೆರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಡೇಟ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1976ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ದಿ ಒಮೆನ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಲೆದರ್‌ಹೆಡ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಇಬ್ಬರು ಭರವಸೆಯ ಹುಡುಗರನ್ನು ಐ ವಾಂಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ರಸೆಲ್‌ ಕ್ರೋವ್‌ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್‌ ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ರೆಯ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶವು ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು; ಇದು ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಫರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಂ ಸಮೀಪದ ಬೌರ್ನ್‌ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರೊಮೊಲಾ ಗಾರೈ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಗ್ಯಾಂಬನ್‌ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಜೇನ್‌ ಆಸ್ಟೆನ್‌‌ಳ ಎಮ್ಮಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ BBCಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವಾಗ, ಅದರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗಿಲ್ಡ್‌‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸೆಂಡ್‌ ಎಂಬ ಸೇಂಟ್‌ ಮೇರಿ ಪವಿತ್ರ ಕನ್ಯೆಯ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲೋಸ್ಲೆ ಹೌಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಸರ್ರೆ ವರ್ಗ:ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ್ದಲ್ಲದ ಕೌಂಟಿಗಳು ವರ್ಗ:ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್
ಕುಂಟಿಕಾನಮಠ
ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಸಾಗುವ ಕಡಲತೀರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪಯಣಿಸಿದರೆ ಕುಂಬಳೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬದಿಯಡ್ಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೧೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಗಿದರೆ ಕನ್ಯಪ್ಪಾಡಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಊರು ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಡರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಚಲಿಸಬೇಕು.ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ ದಾರಿ.ಹಸಿರ ತೇರಿನಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ. ವಿಹಂಗಮನೋಟದೋಕುಳಿಯ ಸವಾರಿ.ವನರಾಶಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವರದಾನದಿಯತೀರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಕುಂಟಿಕಾನಮಠ.
ಕುಂಟಿಕಾನ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು ಹೇಗೆ?
ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಉಕ್ಕಿಬಂದು ದೇವರಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕಂಠವು ಗದ್ಗದಿತವಾಗಿ ಗಾನವು ಕುಂಠಿತವಾಯಿತಂತೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಂಠಂ ಗಾನಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಸಃ=ಕುಂಠಗಾನಃ,ಕುಂಠಗಾನಶ್ಚಾಸೌ ಮಠಶ್ಚ=ಕುಂಠಗಾನಮಠಃ.ಹೀಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕುಂಠಗಾನವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿಕಾನವಾಯಿತೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಲ್ಲಾಳದ ಅರಸರಿಗೆ ತುಂಬ ತೊಂದರೆಗಳಾಯಿತಂತೆ.ಪರಿಹಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಶ್ಯಪಗೋತ್ರೋತ್ಪನ್ನ ವೈದಿಕ,ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ಗಂಗಾಧರಭಟ್ಟರನ್ನು ಪರಸ್ಥಳದಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.ಕುಂಟಿಕಾನವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನಿತ್ತರು.ಭಟ್ಟರು ಅನುಷ್ಠಾನವಂತರಾದರೂ ಸಂತಾನವಾಗದ ಕಾರಣ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೋಳ್ಯೂರಿನ ಮನೆದೇವರಾದ ಶ್ರೀಶಂಕರನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಮೊರೆಹೋಗುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.ಅದರಂತೆ ಭಟ್ಟರು ಉಗ್ರತಪಗೈದರು.ಕನಸಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದೇವರು ವರಬೇಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಭಟ್ಟರು "ನನಗೆ ಸಂತಾನವಾಗಲಿ,ನನ್ನ ಸಂತತಿಯವರೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಚಿರಕಾಲ ಆರಾಧಿಸುವಂತಾಗಲಿ.ಹಾಗಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬರಬೇಕು" ಎಂದಾಗ ತಥಾಸ್ತು ಎಂದು ವರವನ್ನಿತ್ತ ದೇವರು ತಾನು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.ಬದಲಾಗಿ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಳಿ ಇರುವ ತನ್ನ ಪರಮಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿರುವ ಪಂಚಲೋಹದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಗ್ರಹವಾಯಿತು.ಆ ಭಕ್ತನಿಗೂ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲೇ ದೇವರಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.ಗಂಗಾಧರಭಟ್ಟರು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಆತ ಅರ್ಪಣೆಮಾಡಿದ.ಕುಂಟಿಕಾನದ ಮನೆಗೆ ತಂದು ನಿತ್ಯಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂಸಾರ ಸುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿತು.ಆದರೆ ಅವರ ಮಗ ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗದೆ ಅನುಷ್ಠಾನಹೀನನಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದುರಿತಗಳಾಯಿತು.ತಜ್ನರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಡಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಪ್ಪಣೆಯಾಯಿತು.ಅಂತೆಯೇ ಮೇಷಮಾಸದ ಆರಿದ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಶ್ರೀಶಂಕರನಾರಯಣನ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡಿತು.ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಕುಂಟಿಕಾನದಲ್ಲಿ ಅದೇ ದಿನ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ,ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.
ವರದಾ ಜಲಾಭಿಷೇಕ
ಗತಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೇವಾಲಯದ ಎದುರು ಭಾಗ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ವರದಾನದಿಯ ನೀರೇ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುತ್ತಿದೆ.ಈ ನದಿಯು ಮುಂಡೋಳು ಶ್ರೀದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುತ್ತಾ ತನ್ನ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷೀಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರುಣಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿರಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ವರದಾ ನದಿಗೆ ಒಡ್ಡನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಒಡ್ಡಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗ ತುಂಬಿ ಉಕ್ಕುವ ನೀರು ಸುಂದರ ಜಲಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ! ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹದಿನೆಂಟು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನೇರುವಾಗ ಶಬರೀಮಲೆಯ ನೆನಪಾಗಿ ಹರಿಹರಾಲಯಗಳ ಸಾಮ್ಯತೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಶ್ವರಿ
ವರ್ಗ:ಮಠಗಳು
ಎಂ.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ
ಮಧುರೈ ಷಣ್ಮುಖವಡಿವು ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಎಂ.ಎಸ್., ಅಥವಾ ಎಂ.ಎಸ್.ಎಸ್., ಎಮ್ಮೆಸ್ಸಮ್ಮ), (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬, ೧೯೧೬ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೦೪) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಜೀವನ
೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ವಿವಾಹ
೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ 'ಸದಾಶಿವಂ ಅಯ್ಯರ್' ಎಂಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿವಾಹವಾದರು.
ನಿಧನ
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨, ೨೦೦೪ ರಂದು ಅಸ್ವಸ್ಥರಾದ ಎಂ.ಎಸ್. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧ ರಂದು ದಿವಂಗತರಾದರು.
ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ
ಎಂ ಎಸ್ ೧೦ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗಲೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿ-ಮುದ್ರಣ ಹೊರಬಂದಿತು. ನಂತರ ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಐಯರ್ ಅವರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಪಂಡಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ರಾವ್ ವ್ಯಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತುಕೊಂಡರು. ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಎಂ ಎಸ್, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ಸಂಸ್ಕೃತ). ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಕೈಯಾಡಿಸಿದ ಎಂ ಎಸ್, ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೀರಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು.೭೨ ರಾಗಗಳೂ ಅವರ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ತನ ಮಾಡಿವೆ. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಎಂ ಎಸ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವ
ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ 'ಎಂ ಎಸ್' ಅವರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು ಅಪಾರ. ಅವರ "ಹರಿ ತುಮ್ ಹರೋ ಜನ್ ಕೀ ಭೀರ್" ಎಂಬ ಮೀರಾ-ಭಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ "ಆ ಭಜನೆ ಕೇವಲ ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು, ಇನ್ನಾರಿಗೂ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು! ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೊರಕಬಹುದಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಎಂ.ಎಸ್ ಅವರಿಗೆ ದೊರಕಿವೆ: ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು 1966ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಗೌರವಾರ್ಥ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶೇಷ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಹೊರ ತರಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಬಿ. ವಿ. ಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಿ
'''ಬಿ. ವಿ. ಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ( ಜುಲೈ ೩೦, ೧೯೧೬ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨, ೨೦೦೩) ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ, ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿ  ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಗೀತ, ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಬಿ.ವಿ.ಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಜುಲೈ 30, 1916ರಂದು ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತದ ಗೀಳು ಹಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಭಜನ ಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅವರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಎಂಬುವರು ಇವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಚಿಕ್ಕರಾಮರಾಯರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪಾಠವಾಯಿತು.
ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಅವರು ಓದದ ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರ ಮಾಡದ ವಿಷಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಕುತೂಹಲದ ದೃಷ್ಟಿ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೈಸೂರಿನ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದು ಅದರಲ್ಲೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸೃಜನಶೀಲ ತುಡಿತಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು.
ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಬರಹಗಳು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ‘ಸಾಧ್ವಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ ಅಗರಂ ರಂಗಯ್ಯನವರು ಜೈಲು ಸೇರಿದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೊಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಇ.ಆರ್. ಸೇತೂರಾಂ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಕಲಾವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯಲು ಆಹ್ವಾನ ಪಡೆದರು. ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡೆಕ್ಕನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಸುಧಾ, ಜನಪ್ರಗತಿ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ, ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ವೀಕ್ಲಿ ಮುಂತಾದ ಘನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಬಿ.ವಿ.ಕೆ. ಯವರ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಮುರಳಿ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವರು  ಬರೆದ ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಿದ್ಧಿ-ಸಾಧನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು.
ಕೃತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ
ಆಳವಾದ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲರೂಪವಾಗಿ ಮೂಡಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕೃತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಾದರಣೀಯವಾದವು. Tradtional Paintings of Karnataka-ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌, ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ. ಭಾರತೀಯ ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಸುಗಮ, ಜಾನಪದ ಮುಂತಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಚಿತ್ರ, ನಾಟ್ಯ, ಶಿಲ್ಪ, ನಾಟಕ, ಭಾವಚಿತ್ರ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಕಲಾರಂಗಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ನವೀನ ರೂಢಿ-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಬರಹಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತುಂಬಾ ವಿಶಾಲವಾದದ್ದು. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಬಹುಶ್ರುತರನೇಕರ ಆತ್ಮೀಯ ಒಡನಾಟ ಪಡೆದದ್ದರಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಕಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಗಹನ ವಿಷಯಗಳವರೆಗೆ ಅವರ ಬರಹಗಗಳ  ಹರಹು ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು.
ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು
ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಾಖೆಗಳಾದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌, ಸೌತ್‌ ಝೋನ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಸೆಂಟರ್, ಕೇಂದ್ರ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್‌ ಸಮಿತಿ…… ಮೊದಲಾದವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾನಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳದ್ದು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರವೆನಿಸಿದೆ.
ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು 1986ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ಕ್‌ ಶೃಂಗ ಸಭೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ ‘ದಾಕ್ಷಿಣಿ’ಯ ದಕ್ಷ ಸಮನ್ವಯಕಾರರಾಗಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಇಂಥ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದಕ ಮನ್ನಣೆ, ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲು ಅವರು ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವೆನಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಯನ ಸಮಾಜದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪಡೆದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾರತ್ನ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,  ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಮದ್ರಾಸಿನ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊಡಮಾಡಿದ ಟಿ.ಟಿ.ಕೆ.ಪ್ರಶಸ್ತಿ,  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಕಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,  ದೆಹಲಿಯ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ರೀಜನಲ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್,  ಮೈಸೂರು ಟಿ.ಚೌಡಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಂದಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಿರೀಟ ಪ್ರಾಯವಾದದ್ದು ಅವರ 75ನೇ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ ‘ಮುರಳಿ ವಾಣಿ’.
ವಿದಾಯ
ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅನನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡನಾಟ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಜೀವನವಿಡೀ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದ ಬಿ. ವಿ. ಕೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೨, ೨೦೦೩ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. ಈ ಮಹಾನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೇತನಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಅನಂತ ನಮನಗಳು.