ಉತ್ಕರ್ಷಣ_ನಿರೋಧಕ
ಸೂಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಡಿಸ್‌ಮುಟೇಸಸ್‌, ಕೆಟಲೇಸ್‌ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿರೆಡೊಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು
ಸೂಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಡೆಸ್‌ಮುಟೇಸಸ್‌ (SOD) ಗಳು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳು. ಅವು ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಋಣಅಯಾನು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತವೆ. SOD ಕಿಣ್ವಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಶ ಬಾಹ್ಯ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ ಕಿಣ್ವಗಳು ಐಸೋಜೈಮ್‌ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೋಹ ಅಯಾನು ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವು, ತಾಮ್ರ, ಸತುವು, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ತಾಮ್ರ/ಸತುವಿನ ಎಸ್ಒಡಿ ಸಿಟೋಸೋಲ್{‌/0}ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‌ನ ಎಸ್ಒಡಿ [[ಮಿಟೊಕೊಂಡ್ರಿಯನ್‌|ಮಿಟೊಕೊಂಡ್ರಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ]] ಮೂರನೇ ರೀತಿಯ ಎಸ್ಒಡಿ ಕೋಶಗಳ ಹೊರಗಿನ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರ ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸತುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಐಸೋಜೈಮ್‌ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕಿಣ್ವ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಇಲಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಬೇಗ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ತಾಮ್ರ/ಸತುವಿನ SOD (Sod1) ಇಲ್ಲದಿರುವ ಇಲಿಗಳು ಉಳಿಯಬಲ್ಲವಾದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೋಗಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿ (ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ) ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ SOD ಇಲ್ಲದಿರುವ ಇಲಿಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ(ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೈಪರಾಕ್ಸಿಯಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ). ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಒಡಿ ಐಸೋಜೈಮ್‌‌ಗಳು ಸಿಟೋಸೋಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಟೊಕೊಂಡ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ಎಸ್ಒಡಿ ಕ್ಲೋರೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಇದು ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಟಲೇಸ್‌‌ಗಳು ಕಿಣ್ವಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಕಬ್ಬಿಣ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜೆನ್ ಫೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಯುಕಾರ್ಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಟಲೇಸ್‌‌ ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಿಣ್ವ ಏಕೆಂದರೆ, ಜಲಜನಕ ಫೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಇದರ ಒಂದೇ ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಪಿಂಗ್-ಪಾಂಗ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕ ಫೆರಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಒಂದು ಅಣುವಿನಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದರ ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಅಣುವಿನ ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್‍ ಆಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಜನಕ ಫೆರಾಕ್ಸೈಡ್‌ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೆಟಲೇಸ್‌‌‌ದ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ತೊಂದರೆ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರು -" ಎಕಟಲಸೆಮಿಯಾ" - ಅಥವಾ ಕೆಟಲೇಸ್‌ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇಲಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. thumb|ಹಪ್ಕ್‌ನ ಡೀಕ್ಯಾಮರಿಕ್ ರಚನೆಯ ಟೈಫಿಮುರಿಯಮ್. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ 2-ಸೈಟೇನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡಿನ್ ಫೆರಾಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು ಅವು ಜಲಜನಕ ಫೆರಾಕ್ಸೈಡ್, ಜೈವಿಕ ಹೈಡ್ರೊಫೆರಾಕ್ಸೈಡ್ಸ್, ಫೆರಾಕ್ಸಿನೈಟ್ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ವೇಗ ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಟಿಪಿಕಲ್ 2-ಸಿಸ್ಟಿನ್ ಪೆರೋಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್ಸ್; ಎಟಿಪಿಕಲ್ 2-ಸಿಸ್ಟಿನ್ ಪೆರೋಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್ಸ್; ಮತ್ತು 1-ಸಿಸ್ಟಿನ್ ಪೆರೋಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್ಸ್. ಈ ಕಿಣ್ವಗಳ ಏಕರೂಪದ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಟಲಿಟಿಕ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ರೆಡೊಕ್ಸ್-ಸಕ್ರಿಯ ಸಿಸ್ಟಿನ್ (ಪೆರೋಕ್ಸಿಡೆಟಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಿನ್) ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂನಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೆ ಪೆರೋಕ್ಸೈಡ್ ಸಬ್ಸ್‌ಟ್ರೇಟ್‌ಯಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡಿಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರೋಕ್ಸಿರೆಡೊಕ್ಸಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಸ್ಟೈನ್ ಉಳಿಕೆಯ ಅಧಿಕ-ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣವು ಈ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಲ್ಫಿರೆಡೊಕ್ಸಿನ್‌‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹಿನ್ನೆಡೆಸಬಹುದು. ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಮಹತ್ವಕಾರಿಯೆಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಪೆರಾಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್‌‌ 1 ಅಥವಾ 2 ರ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಇಲಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೀಮೋಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯಾ ದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಲೋರೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಳ್ಳುವ ಜಲಜನಕ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ.