cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪ್ರಭು ದೇವ
ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Promotional_rickshaw_race_for_%27Rowdy_Rathore%27_%281%29.jpg/220px-Promotional_rickshaw_race_for_%27Rowdy_Rathore%27_%281%29.jpg|thumb| ರೌಡಿ ರಾಥೋರ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸೊನಾಕ್ಷಿ ಸಿನ್ಹಾ|ಸೋನಾಕ್ಷಿ ಸಿನ್ಹಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆ ದೇವಾ]] ಇಧಯಂ (೧೯೯೧), ಸೂರ್ಯನ್ (೧೯೯೨) ನಲ್ಲಿನ "ಲಲ್ಲಕು ದೊಲ್ದಪಿ ಮಾ", ವಾಲ್ಟರ್ ವೆಟ್ರಿವೆಲ್ (೧೯೯೩) ನಲ್ಲಿ "ಚಿನ್ನ ರಸವೆ", ಜಂಟಲ್‌ಮನ್ (೧೯೯೩) ನಲ್ಲಿ " ಚಿಕ್ಕು ಬುಕ್ಕು ರೈಲೆ " ಮುಂತಾದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಐಟಂಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ), ಅಗ್ನಿ ನಚ್ಚತಿರಂ (೧೯೮೮) ನಲ್ಲಿ "ರಾಜಾತಿ ರಾಜ" ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ. ಅವರು ಪುಕಾರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ಕೆ ಸೆರಾ ಸೆರಾ" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೬ ರ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಲವ್ ಬರ್ಡ್ಸ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ನೋ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾಚೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/IPL_5_pohoto%288%29.jpg/220px-IPL_5_pohoto%288%29.jpg|thumb| [[೨೦೧೨ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಐಪಿಎಲ್ ಸೀಸನ್ ೫ ರ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುದೇವ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನ]] ಅವರು ಆಬ್ರ ಕಾ ದಬ್ರಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಓಂ ಶ್" ಹಾಡಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾನಾ ಪಾಟೇಕರ್ ಮತ್ತು ಕರಿಷ್ಮಾ ಕಪೂರ್ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರ ಶಕ್ತಿ: ದಿ ಪವರ್ (೨೦೦೨) ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ H 2 O ನಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪೊಕ್ಕಿರಿಯಲ್ಲಿ (ಅದನ್ನು ಅವರೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ) ವಿಜಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ "ಆಡುಂಗಡ" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ವಿಜಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿಲ್ಲುನಲ್ಲಿ "ಹೇ ರಾಮ" ಹಾಡಿಗೆ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ೨೦೦೯ ರ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಾಂಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟರಾದ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.
ಅವರು ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್, ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್, ಕರೀನಾ ಕಪೂರ್, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದೆ ಕೇಟಿ ಪೆರ್ರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ ೩ ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ದಿನ ಪ್ರಭುದೇವ ತಮ್ಮ ೩೯ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ಟ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್
ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌  ಎಂದರೆ ನುಣುಪಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ತಟ್ಟುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವೆಂತಲೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದು ಅವರುಗಳೆಂದರೆ: ರಿದಮ್‌(ಸ್ವರತಂರಂಗ)(Jazz)ಟ್ಯಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್‌‌ವೇ ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೃತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ರಂಗಮಂದಿರದ ಭಾಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಿದಮ್‌ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಕಡೆ ತನ್ನ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು ಜಾಜ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಜುಬಾದಂತೆಯೇ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಕೂಡ ಇರಿಶ್‌ ಹೆ‌ಜ್ಜೆಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಸ್ಲೇವ್‌ ನೃತ್ಯ ಇವೆರಡರ ಮೂಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಸಂಚಾರಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇರಿಶ್‌ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ದಕ್ಷಿಣದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಮಾಡುವಾಗಿನ ಅವರ ಏಕೀಕೃತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ವೃತ್ತಿಕಾರರು ತಮ್ಮ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿದುಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಇರಿಷ್‌ ಪದ್ದತಿಯಾದ ಬ್ಲಾಕ್‌ನೃತ್ಯವನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಎರಡೂ ಬಗೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. "ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಜುಬಾ" ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಲಾನೆಯವರು ಕಪ್ಪು ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರಾಗಿ ನಂತರ ಬಿಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಎಕೈಕ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಇವರನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ ಮೂಲ ಪುರುಷ ಎಂತಲೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
೧೯೩೦, ೧೯೪೦, ಮತ್ತು ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಟ್ಯಾಪ್‌ಡ್ಯಾನ್‌ಗಾರರು ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ವಿನೋದಾವಳಿಗಳ ರಂಗದಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. ಸ್ಟೀವ್‌ ಕೊಂಡೊಸ್‌ ಅವರು ಅವರೇ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೊಸಬಗೆಯ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಿನೋದಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ, ನಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸಬಗೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್‌ ಟಸ್ಟಾರಿ, ಗಿಂಜರ್‌ ರೊಜರ್ಸ್‌, ಎಲೆನೊರ್‌ ಪೋವೆಲ್‌, ಶಿರ್ಲಿ ಟೆಂಪಲ್‌, ಜಾನ್‌ ಡಬ್ಲೂ ಬಬಲ್ಸ್‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ "ಹೊನಿ" ಕೊಲ್ಸ್‌, ವೆರಾ ಎಲ್ಲೆನ್‌, ರುಬಿ ಕೀಲರ್‌, ಗಿನೆ ಕೆಲ್ಲಿ, ಅನ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌, ಜೆನಿ ಲೆಗಾನ್‌, ನಿಕೊಲೊಸ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಫರಿಯಾದ್‌ ಮತ್ತು ಹರ್ಲಾಡ್‌ ನಿಕೊಲೊಸ್‌, ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌, ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಓ ಕೊನ್ನೊರ್‌, ರಿತಾ ಹೆವರ್ಥ, ಬೆಟ್ಟಿ ಗ್ರೆಬಲ್‌, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಸ್ಪೆನ್ಸ್‌ರ್‌, ಬಿಲ್‌ ಬೊಜಾಂಗಲ್‌, ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮಿ ಸ್ಲೈಡ್‌ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಲಿಂಡಿ ಹೊಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಯಿತು. "ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸ್ವಿಂಗ್‌ ಔಟ್ಸ್‌" ಮತ್ತು "ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಲ್ಸ್‌" ಇವೆರಡು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲಿಂಡಿಹೊಪ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿನೋದಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಜಾಜ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳೆರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ದತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವನ್ನು ಕಂಡವು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನೃತ್ಯವು ರಾಕ್‌ ಎಂಡ್‌ ರೊಲ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಗಳು ಮತ್ತು ನೂತನ ಜಾಜ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಗಳು ಒಂದಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ನಡಾವಳಿಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿದ್ದಂತಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜಾಜ್‌ ಪ್ರಕಾರವು ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಿಂತಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥರ್‌ ಡಕ್ಕನ್‌ ಟೊಮ್ಮಿ ಟ್ಯೂನ್‌ ಇವರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಟ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪದ ಸಂಕ್ಷೇಪಣ(ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸದೇ ಇರುವುದು)ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಲೆ ನೃತ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಂಟನೆಯ ಅಥವಾ ಒಂದನೆ ತಾಳದ ಗಣನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷೇಶವೆಂದರೆ ಆಶುರಚನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಕಾಪೆಲ್ಲಾ ನೃತ್ಯವೆಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವೃತ್ತಿನಿರತ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಮೂಲತಹ ಕಾಲಿನಿಂದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಾಲು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುತ್ತಾ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್‌ನ್ನು ರಿದಮ್‌ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀತದಾಳುಗಳು ಮಾಡುವ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜೀತದಾಳುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆದಕಾರಣ ಅವು ಅಲ್ಲಿನ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬೆರಕೆ ಮಾಡಿದವು. ಅವರು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಯಜಮಾನರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆಯೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಇದು ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು (ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಟ್ಯಾಪ್‌ ಅಂದರೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅದು.) ಅದೇ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭಾಗವಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೇ ತೋಳ್ಬಲ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರೀಯವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬೀದಿ ಬಿದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣವೇ ಆಗಿತ್ತು. ರಿದಮ್‌ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೇ ರಿದಮ್‌ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಆಗಿದೆ. ಸ್ಟೀವ್‌ ಕೊಂಡೊಸ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಆಶಯವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ನಂತರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ರಿದಮ್‌ ಟ್ಯಾಪ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಲಾವಿದರೂ ಆದರು. ಅವರ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯು ಪ್ರಭಾವಳಿಗೆ ಒಳಗಾದವರೆಂದರೆ, ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹಿನ್ಸ್‌, ಸಾವಿಯೊನ್‌ ಗ್ಲೊವರ್‍, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಶಲ್‌ ಡೆವಿಸ್‌, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ’ಹೂಪರ್‌’ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದರೆಂದರೆ ಸಮ್ಮಿ ಡೆವಿಸ್‌, ಜ್ಯೂನಿಯರ್‌ ಸಾವಿಯೋನ್‌ ಗ್ಲೋವರ್‌, ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹಿನ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಲಾವಾಂಗ್‌ ರಾಬಿನ್ಸ್‌ನ್‌ ಇವರುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಈ ಕಲೆಯು ಟ್ರಾನ್ಸೆಂಡ್‌ ಜನಾಂಗದ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಪ್ರಭೆದದವರಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಈಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವೃತ್ತಿನಿರತ ನರ್ತಕನೆಂದರೆ ಸೆವಿಯಾನ್ ಗ್ಲೋವರ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಟ್ಯಾಪ್‌  ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚಲನ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರವಾದ ಹ್ಯಾಪಿ ಪೀಟ್‌‌ ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಉದಾತವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸಲುವಾಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರವೆಂದರೆ "೧೯೮೯'s Tap" ಆಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹಳೆಯ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲದಲ್ಲಿನ ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯಗಾರರಾದ ಫ್ರೆಡ್‌ ಅಸ್ಟೆಯರ್‌ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸದಾದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗಿನೆ ಕೆಲ್ಲಿಯವರಂತೂ ಟ್ಯಾ‌ಪ್‌ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ದಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕಲಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಮಾದರಿಯು ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಈಗಿನ "ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಸ್ಟೈಲ್‌" ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಹಿಮ್ಮಡಿಯುಳ್ಳ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ದರಿಸುವ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದನ್ನೇ ಪುರಾತನ ಮಾದರಿಯ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ೪೨ನೇ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಾರ್ಡರ್‌ವೇ ಮಾದರಿಯ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೇ ಆಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಕಾಲೆಳೆಯುವ, ಕಾಲೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ, ಜೋಲಾಡುವ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಜೋಲಾಡಿಸುವ, ದಿಗ್ಬ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವ, ದೊಡ್ಡನೆಯ ಕೋಟನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಲ್ಪಡುವ ಹಾರಾಡಿದಂತೆ ಮಾಡುವ, ಚಿಂನ್ಸಿನ್ನತಿ, ದಿ ಶಿಮ್‌ ಶಾಮ್‌ ಶಿಮ್ಮಿ(ಲಿಂಡಿ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.) ಇರಿಶ್‌, ವಾಜ್‌ಕ್ಲೋಗ್‌, ಕಾಲಿನಿಂದ ಪ್ಯಾಡಲ್‌ನಂತೆ ತುಳಿದಂತೆ ಮಾಡುವ, ನಗಾರಿಯನ್ನು ಬಡಿಯುವಾದ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಮೊಳಗುವ ಶಬ್ದದಂತಹ,  ಭಾರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ, ವರೆಸುವ, ಉಜ್ಜಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯುವ, ಮಾದಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ, ಕಾಲಿನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ , ಒಂದು, ಎರಡು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ, ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ, ಕಾಲನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಇಡುವ, ಸೈನಿಕರಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ, ಹೊಸದಾಗಿ ಪುಟಿದೇಳುವ, ಮತ್ತು  ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓಡುಪ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದ ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನೆ ಹೊಸದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ನಾದತರಂಗದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲೇ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಪ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ್ನು ಅಸಾಪೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಸಹ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅದರಂತೆಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಪ್‌ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯದೇ ಹೊದರೂ ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೊಂದು ಲಹರಿಬರುವಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅಸಾಪೆಲ್ಲಾ ಟ್ಯಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು) ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸರಳವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯಗಾರರು ಲಹರಿ ಬರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಟ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್
ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತ
right|thumb|180x180px|ಚಕ್ರೀಯ ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತ- ಸೈಕ್ಲೋಬ್ಯೂಟೇನ್ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲವೆಂಬ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ೨ ವಿಧ:
ಆದರೆ ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ (ಕೊಬ್ಬುಳ್ಳ) ಮತ್ತು ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ (ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಹತ್ತ್ವವೂ ಇಂದು ಇಲ್ಲ. ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ವಿವೃತಶ್ರೇಣಿ (ಓಪನ್ ಚೈನ್) ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನೂ ಇವನ್ನು ಹೋಲುವ, ಆದರೆ ಆವರ್ತರಚನೆಯುಳ್ಳ (ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್) ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ (ಅಡಿಷನ್) ಮತ್ತು ಆದೇಶಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು (ಸಬ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್) ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಸೇರ್ಪಡೆಕ್ರಿಯೆ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧ ಮತ್ತು ತ್ರಿಬಂಧಗಳಿರುವೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆದೇಶ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜರುಗುತ್ತವೆ.
ವಿಂಗಡಣೆ
ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ (CH4) ಮೊದಲನೆಯ ಸಂಯುಕ್ತ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೂ ಇದರಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1. ಆಲ್ಕೇನ್,  2. ಆಲ್ಕೀನ್,  3. ಆಲ್ಕೈನ್,  4. ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಆಲ್ಕೇನ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ನಿನ ನಾಲ್ಕು ವೇಲೆನ್ಸಿಗಳೂ ಪರ್ಯಾಪ್ತ (ಸ್ಯಾಚುರೇಷನ್) ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಹೆಸರು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು. ಆಲ್ಕೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ನಿನ ಪರಮಾಣುಗಳ ವೇಲೆನ್ಸಿ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವಷ್ಟು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಕಾಣ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ವಿಂಗಡಣೆ.
ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳು
ಆಯಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ನಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಅಣುಗಳ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು CH2 ಗುಂಪಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭೌತ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯೂ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳಿದ್ದರೆ ಆ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೋಮಲೋಗಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯೆಂದು ಹೆಸರು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಈ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೂರು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಈ ರೀತಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು.
1. ಆಲ್ಕೇನ್ ವರ್ಗ  CnH2n+2            - ಉದಾ. CH4, C2H6, C3H8
2. ಆಲ್ಕೀನ್ ವರ್ಗ  CnH2n               - ಉದಾ. C2H4, C3H6, C4H8
3. ಆಲ್ಕೈನ್ ವರ್ಗ CnH2n-2             - ಉದಾ. C2H2, C3H4, C4H6
ಆಲ್ಕೇನ್‍ಗಳು
ಆಲ್ಕೇನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಭೌತಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕುದಿಯುವ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕರಗುವ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಣುಕೋಶ ಹಬ್ಬಿದಂತೆಲ್ಲ ಕರಗುವ-ಕುದಿಯುವ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುವುದು.
ಔದ್ಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಆಲ್ಕೇನುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಪಾಣುಭಾರವುಳ್ಳ ಮೀಥೇನ್ ಈಥೇನ್ ಮುಂತಾದುವು ಅನಿಲಗಳು. ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಘನರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ.
ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಅಣುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಮಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಘಟಕಗಳಿಗೆ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆ:ಈ ಎರಡು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಭೌತ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
ಆಲ್ಕೇನ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಜಡಪದಾರ್ಥಗಳೆನ್ನಬಹುದು. C-H ಅಥವಾ C-C ಬಂಧಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಆಮ್ಲ, ಬ್ರೋಮಿನ್ (ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಳಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಉರಿದು ಗಾಳಿಯ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಣುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನಿಂದ ಒದಗುವ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳನ್ನು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಂಧನಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು
ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದೇಶಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದು ಎರಡು ಅಲ್ಪತರ ಅಣುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುವು. ದ್ವಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಓಜ಼ೋನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಜ಼ೋನ್‌ಛೇದನ ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಕೀಟೋನ್‌ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನಿನ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.
ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಯೀನ್‌ಗಳು
ಆಲ್ಕೈನ್ ಮತ್ತು ಡಯೀನ್‌ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ CnH2n-2. ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪ್ರಮಾಣ ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ತಗ್ಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅತೃಪ್ತತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಇವೆರಡು ಗುಂಪುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ ಒಂದೇ ಆದರೂ ಸಕ್ರಿಯಾ ಗುಂಪುಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು
ಅಸಿಟಲಿನ್ (C2H2) ಈ ಗುಂಪಿನ ಸರಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಕಾರ್ಬನ್-ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತ್ರಿಬಂಧವಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು H-C≡C-H ಸಿಗ್ಮ ಮತ್ತು ಇನ್ನೆರಡು ಪೈ ಬಂಧಗಳು. ಅಸಿಟಲಿನ್ ನೀಳವಾದ ಅಣುವಾದ್ದರಿಂದ ಪೈ ಬಂಧಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೇಘಗಳು ಸಿಲಿಂಡರ್ (ಕೊಳವೆ) ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ.
ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳ ಭೌತಗುಣಗಳು ಆಲ್ಕೇನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತದಂತೆಯೇ ಇವೆ.
ಅಸಿಟಲಿನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.
ಡಯೀನ್‌ಗಳು
ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಎರಡು ದ್ವಿಬಂಧಗಳಿರುವ ಸರಳ ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳಿಗಿರುವ ಗುಣಗಳೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿವೆ.
ಡಯೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ.
| | | |                     | | | | | | -C=C-C=C-                    -C=C-C-C-C=C- | | | | ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವಿಬಂಧಗಳು         ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ದ್ವಿಬಂಧಗಳು ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪೂ ಉಂಟು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧಗಳು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲೀನ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. |  |                               -C=C=C- ಡಯೀನ್‌ಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು ದ್ವಿಬಂಧಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ವಿಬಂಧಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಗುಣಗಳು ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪರ್ಯಾಯದ್ವಿಬಂಧವುಳ್ಳ ಡಯೀನ್‌ಗಳಿಗೂ ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳಿಗೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೂರು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.
1,4 ಸೇರ್ಪಡೆ: 1,4 ಪೆಂಟಾಡಯೀನಿಗೆ ಡೈ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರೋಮಿನನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ 4,5 ಡೈಬ್ರೋಮೊ (ಎರಡು ಬ್ರೋಮಿನ್‌ಗಳು) 1-ಪೆಂಟೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಬ್ರೋಮಿನನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ 1,2,4,5,  ಟೆಟ್ರಾ (ನಾಲ್ಕು)ಬ್ರೋಮೊ ಪೆಂಟೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. H2C=CH-CH2-CH=CH2 + Br2 → CH2-CH-CH2-CH=CH2      + Br2 → CH2-CH-CH2-CH-CH2 |  |                           |   |      |  |                          Br  Br                          Br  Br     Br Br 1,4 ಪೆಂಟಾಡಯೀನ್          4,5 ಡೈಬ್ರೋಮೊ 1-ಪೆಂಟೇನ್          1,2,4,5 ಟೆಟ್ರಬ್ರೋಮೊ ಪೆಂಟೇನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ದ್ವಿಬಂಧಗಳಿರುವ ಡಯೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುವುದು. ಎರಡು ದ್ವಿಬಂಧಗಳೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 1,3 ಬ್ಯೂಟಾಡಯೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಬ್ರೋಮಿನ್ ಸೇರಿಸಿದರೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ 3,4 ಡೈಬ್ರೋಮೊ 1-ಬ್ಯೂಟೇನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ 1,4 ಡೈಬ್ರೋಮೊ 2-ಬ್ಯೂಟೇನ್ ಸಹ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. CH2-CH-CH=CH2 |  |  					   Br  Br                     CH2=CH-CH=CH2 + Br2 →   1,2   ಸೇರ್ಪಡೆ CH2-CH=CH-CH2 |        |                                            Br	     Br ಈ ಎರಡು ಫಲಿತಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವ  ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಬಹ್ವಂಗೀಕರಣ (ಪಾಲಿಮರೈಸೇಷನ್)
ಆಲ್ಕೀನ್ ಮತ್ತು ಡಯೀನ್‌ಗಳು ಔದ್ಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಲುಮುಖ್ಯವಾದ ಬಹ್ವಂಗೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎಥಿಲೀನನ್ನು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಮರ್ದದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಅಧಿಕ ಅಣುಬಾರವಿರುವ (ಸುಮಾರು 20,000) ಪಾಲಿಎಥಿಲೀನ್ ಎಂಬ ಉದ್ದವಾದ ಆಲ್ಕೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ, ಸಂಮರ್ದ ಅನೇಕ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಣುಗಳು ಕೂಡಿ ಮಹದಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಹ್ವಂಗೀಕರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಆಧಾರದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಕೃತಕ ರಬ್ಬರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಬಹ್ವಣುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇತರ ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು
ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್, ಫಾಸ್ಫರಸ್, ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ರಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಗುಂಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಈ ನಾನಾ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕಗುಣಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಗುಂಪಿನ ಗುಣಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿವೆ.
1. (−OH) ಗುಂಪನ್ನುಳ್ಳ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳು: ಮೀಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್, ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹೊಂದಿ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅಥವಾ ಕೀಟೋನ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ (OH) ಪುಂಜವುಳ್ಳ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಕ್ಕರೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
2.  (−SH)  ಥೈಯಾಲ್ ಗುಂಪುಳ್ಳ  ಮರ್‌ಕ್ಯಾಪ್ಟಾನ್‌ಗಳು. ಇವು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.
3. (−CHO) ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳು: ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳು ಅಪಕರ್ಷಣಕಾರಿಗಳು. ಈ ಗುಣದಿಂದ ಅವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಸಿಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಹೊಂದಿ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
4.  (−CO) ಕೀಟೋನ್‌ಗಳು: ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು ಆಲ್ಡಿಹೈಡನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.
5.  (−COOH) ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲ್‌ಗಳು: ಈ ಗುಂಪುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಆಮ್ಲಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಅಯಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಮೈಡ್ (-CONH2) ಮತ್ತು ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.
6. (−NH2) ಅಮೀನ್‌ಗಳು: ಅಮೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೈಮರಿ, ಸೆಕೆಂಡರಿ, ಟರ್ಷಿಯರಿ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಅಣುವಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಗುಂಪುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. H		H		R |		|	       |         R-N-H	      R-N-R	      R-N-R ಪ್ರೈಮರಿ	     ಸೆಕೆಂಡರಿ	     ಟರ್ಷಿಯರಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮುಖ್ಯ ಗುಣ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲತೆ. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಈ ಗುಣದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ  ಮೀಥೈಲ್ ಅಮೀನ್ (ಪ್ರೈಮರಿ), ಡೈಮೀಥೈಲ್ ಅಮೀನ್ (ಸೆಕೆಂಡರಿ) ಮತ್ತು ಟ್ರೈಮೀಥೈಲ್ ಅಮೀನ್ (ಟರ್ಷಿಯರಿ).
7. R-O-R'- ಈಥರ್‌ಗಳು: ಎರಡು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಣುಗಳು ನೀರಿನ ಒಂದು ಅಣುವಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗ ಈಥರ್‌ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
RCH2OH + R'CH2OH → R-CH2OCH2-R' + H2O ಈಥರ್ ಈಥರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಡಪದಾರ್ಥಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈಥೈಲ್ ಈಥರ್.
8. ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳು (R-COOR'): ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಣು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಆಮ್ಲಗಳು ನೀರಿನ ಒಂದು ಅಣುವಿನ ಬೇರ್ಪಡೆಯಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾದಾಗ ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈಥೈಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್.
9. ಹ್ಯಾಲೈಡ್‌ಗಳು (R-X): ಆಲ್ಕೇನ್, ಆಲ್ಕೀನ್ ಅಥವಾ ಆಲ್ಕೈನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ ಹ್ಯಾಲೊಜಿನ್ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳು ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಅನೇಕ ತರಹೆಯ ಆಲ್ಕೈಲ್ ಹ್ಯಾಲೈಡ್‌ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ತರಹೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀಥೈಲ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಕ್ಲೋರೊಫಾರ್ಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ (ಅನುವಾದ: ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವನು ವಧುವನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವನು) (ಡಿಡಿಎಲ್‍ಜೆ ಎಂಬ ಆದ್ಯಕ್ಷರ ಗುಚ್ಛದಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಪ್ರಣಯಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆದಿತ್ಯ ಚೋಪ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ (ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜಾವೇದ್ ಸಿದ್ದೀಕಿ ಹಾಗೂ ಆದಿತ್ಯ ಚೋಪ್ರಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೫ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾಜೊಲ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯು ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‍ನ ಕೊನೆಯಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗಿನ ರಜಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಯುವ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಮದುವೆಯಾಗಲು ರಾಜ್ ಸಿಮ್ರನ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಸಿಮ್ರನ್‍ನ ತಂದೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತ, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೪ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೫ರ ನಡುವೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹1.06 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ 160 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿದ ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ೧೦ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿತಕರ ಮನೋರಂಜನೆ ನೀಡುವ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಇದರ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಇದರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಇತರ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಇದರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಅನುಕರಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಓಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮುಂಬಯಿಯ ಮರಾಠಾ ಮಂದಿರ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ರಾಜ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್) ಮತ್ತು ಸಿಮ್ರನ್ ಸಿಂಗ್ (ಕಾಜೋಲ್) ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (ಎನ್ಆರ್‌ಐ). ಸಿಮ್ರನ್‌ಳನ್ನು ಅವಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ತಂದೆ ಬಲ್‍ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ (ಅಮ್ರೀಶ್ ಪುರಿ) ಬೆಳೆಸಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್‍ನ ತಂದೆ ಧರಮ್‍ವೀರ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್) ಬಹಳ ಉದಾರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಿಮ್ರನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಆದರ್ಶ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ; ಕನಸುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯವು, ಆದರೆ ಅವು ನನಸಾಗುತ್ತವೆಂದು ಒಬ್ಬರು ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳ ತಾಯಿ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಅವಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ, ಬಲ್‍ದೇವ್ ಸಿಂಗ್‍ಗೆ ಪಂಜಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವನ ಗೆಳೆಯ ಅಜೀತ್‍ನಿಂದ (ಸತೀಶ್ ಶಾ) ಪತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಜಿತ್ ತಾನು ಮತ್ತು ಬಲ್‍ದೇವ್ ಪರಸ್ಪರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಚನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೆಂದರೆ ಸಿಮ್ರನ್ ತನ್ನ ಮಗ ಕುಲ್‍ಜೀತ್‍ನನ್ನು (ಪರ್ಮೀತ್ ಸೇಠಿ) ಮದುವೆಯಾಗುವುದು. ಸಿಮ್ರನ್ ತಾನು ಎಂದೂ ಭೇಟಿಯಾಗದವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಬಯಸದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಸಂಜೆ, ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮುಚ್ಚುವ ವೇಳೆಯ ನಂತರ ರಾಜ್ ಬಲ್‍ದೇವ್‍ನ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಲ್‍ದೇವ್ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ರಾಜ್ ಬಿಯರ್‌ನ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಮುಂಗಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹಣವನ್ನು ಎಸೆದು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಬಹಳ ಸಿಟ್ಟಾದ ಬಲ್‍ದೇವ್ ರಾಜ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಳಂಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಯೂರೋಪ್‍ನಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಅವನ ವಿನಂತಿಗೆ ರಾಜ್‍ನ ತಂದೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಸಿಮ್ರನ್‍ಳ ಗೆಳತಿಯರು ಅದೇ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಮುನ್ನ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಸಿಮ್ರನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.
ಪಯಣದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ರನ್ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಿಮ್ರನ್‍ಳೊಂದಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅವಳಿಗೆ ಬಹಳ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಜ಼್ಯೂರಿಕ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ತಮ್ಮ ಟ್ರೇನನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ರಾಜ್ ಸಿಮ್ರನ್‍ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ, ತಾನೂ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಸಿಮ್ರನ್‍ಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಮ್ರನ್ ತನ್ನ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ತಾನು ಭೇಟಿಯಾದ ಹುಡುಗನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ; ಬಲ್‍ದೇವ್ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮರುದಿನ ಕುಟುಂಬವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ರಾಜ್ ತನ್ನ ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಸಿಮ್ರನ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಬೇಗನೇ ಮದುವೆಯಾಗುವಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿಮ್ರನ್ ಕೂಡ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆಂದು ತಾನು ನಂಬಿದ್ದೇನೆಂದು ರಾಜ್ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬಲ್‍ದೇವ್ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ಅಜೀತ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕೂಡುತ್ತಾನೆ. ದುಃಖಿತಳಾದ ಸಿಮ್ರನ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂಗಿ ಚುಟ್ಕಿ (ಪೂಜಾ ರೂಪಾರೇಲ್) ಸಿಮ್ರನ್‍ಳ ನಿಶ್ಚಿತ ವರ ಕುಲ್‍ಜೀತ್‍ನನ್ನು ಅವನ ದುರಹಂಕಾರದ ಕಾರಣ ತತ್‍ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಇಷ್ಟಪಡದಿರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಮ್ರನ್ ರಾಜ್‍ನಿಗಾಗಿ ಕೊರಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಬಲ್‍ದೇವ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಎಂದೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿ ಅವಳ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಮರೆತು ಬಿಡುವಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಸಿಮ್ರನ್ ಇರುವ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ರಾಜ್ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ತನ್ನೊಡನೆ ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಅವಳು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಅವಳ ತಂದೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರವೇ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್ ಕುಲ್‍ಜೀತ್‍ನ ಸ್ನೇಹಬೆಳೆಸಿ ಬೇಗನೇ ಎರಡೂ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ, ಅವನ ತಂದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿ ಅವನೂ ಸಿಮ್ರನ್ ಮತ್ತು ಕುಲ್‍ಜೀತ್‍ರ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಸಿಮ್ರನ್ ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗಿದ ಹುಡುಗ ರಾಜ್‍ನೇ ಎಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಜ್ಜೊ ಮತ್ತು ಚುಟ್ಕಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಲಜ್ಜೊ ಕೂಡ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ರನ್‍ರಿಗೆ ಒಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಆಗಲೂ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಲ್‍ದೇವ್ ರಾಜ್‍ನನ್ನು ಬಿಯರ್ ಘಟನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ರನ್ ಒಟ್ಟಿಗಿದ್ದ ಒಂದು ಭಾವಚಿತ್ರ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಅವನ ಕಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದು ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಿಮ್ರನ್‍ಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್‍ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದು ಸಿಟ್ಟಾದ ಕುಲ್‍ಜೀತ್ ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬಲ್‍ದೇವ್ ಮತ್ತು ಅಜೀತ್ ಆಗಮಿಸಿ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿರುವ ಟ್ರೇನನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಿಮ್ರನ್ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳು ಟ್ರೇನ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಬಲ್‍ದೇವ್ ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ರಾಜ್ ಇಲ್ಲದೇ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಿಮ್ರನ್ ತನಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜ್ ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಯಾರೂ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಲ್‍ದೇವ್‍ಗೆ ಅರಿವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಹೋಗಲು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಓಡಿ ಟ್ರೇನ್ ಹೊರಟು ಹೋಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ಮೂಲ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ ತಯಾರಿಕೆ
ಆದಿತ್ಯ ಚೋಪ್ರಾ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾರಿಗೆ ನೆರವಾದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಮುಂದೆ ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರವಾದದುದರ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಳಿ ಹೋದರು. ಯಶ್ ತಾವು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಯಸದೇ ಆದಿತ್ಯ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆದಿತ್ಯರಿಗೆ ಕಥೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದು ಹೊಳೆಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡರು. ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಪಮೇಲಾ ಚೋಪ್ರಾ ಒಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಜನರು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ನೋಡಬಹುದಾದಂಥ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದಿತ್ಯ ಬಯಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಥಾಪಥದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.
ಮೇ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಕರಡನ್ನು ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನ ಹಲವು ಸದಸ್ಯರ ಮುಂದೆ ಓದಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಆದಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಕಲನದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ರುಚಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಯುವವೆನಿಸುವಂಥ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಆದಿತ್ಯ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಬರವಣಿಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಗಳಗಳಾದವು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹನಿ ಇರಾನಿ ಮತ್ತು ಜಾವೇದ್ ಸಿದ್ದೀಕಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ನಂತರ ಇವರಿಬ್ಬರು ಮತ್ತೆಂದೂ ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಯಶ್ ಒಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ, ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಆದಿತ್ಯ ಯಶ್‍ರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಯಶ್ ಒಂದೂ ಬಿಡಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಬಹುತೇಕ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ.
ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರಣ
ಮೂಲತಃ ಆದಿತ್ಯ ಚಿತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ತಾರೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಯಶ್ ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಾಗಿರುವರು (ಎನ್ಆರ್‌ಐ) ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ರಾಜ್ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲು ಆದಿತ್ಯ ಮೊದಲು ಶಾರುಖ್‍ರ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಖಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಶಾರುಖ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಣಯಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಆದಿತ್ಯ ಇತರ ನಟರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆದಿತ್ಯ ಶಾರುಖ್‍ರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾರುಖ್ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳು ಕೆಲವು ಸಲ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಆದಿತ್ಯ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಾರುಖ್‍ರ ಮನವೊಲಿಸಿದರು.
ಸಿಮ್ರನ್‍ಳ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಜೋಲ್ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಬೇಗನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಾಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಪರ್ಮೀತ್ ಸೇಠಿಯನ್ನು ಕುಲ್‍ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್‍ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶರ್ಮಿಷ್ಠ ರಾಯ್ ಚಿತ್ರದ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮನೀಶ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೪ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೫ರ ನಡುವೆ ಸ್ವಿಟ್‍ಜ಼ರ್ಲಂಡ್, ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ ಸರೋಜ್ ಖಾನ್ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಫ಼ರಾ ಖಾನ್‍ರನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೆಂದೂ ಸರೋಜ್ ಖಾನ್ ಆದಿತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಫ಼ರಾ "ರುಕ್ ಜಾ ಓ ದಿಲ್ ದೀವಾನೆ" ಹಾಡಿನ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಟಿ ಕಿರಣ್ ಖೇರ್ ಸೂಚಿಸಿದರು.
ವಿಷಯಗಳು
ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತತ್ತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಗುರಿಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಣಯಾತ್ಮಕ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಯಕೆಗಳಿಗಿಂತ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಡತೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಆದ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. "ಭಾರತೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವದಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಚಿತ್ರವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭಾರತದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸಮಾಜದ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಹೇಳಿವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಕಾಟ್ ಜಾರ್ಡನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಯನ್ನು ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೇಚಲ್ ಡ್ವೈಯರ್ ಹೇಳಿದರು. ನಿಶ್ಚಿತ ಮದುವೆಯ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುತ್ತಲೆ, ಇದು ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೇಮವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಹೆತ್ತವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.
ಸಂಗೀತ
ಜತಿನ್ ಲಲಿತ್ (ಜತಿನ್ ಪಂಡಿತ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತ್ ಪಂಡಿತ್ ಸಹೋದರರು) ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಆನಂದ್ ಬಕ್ಷಿ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್, ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ, ಕುಮಾರ್ ಸಾನು, ಅಭಿಜೀತ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಇದು ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜತಿನ್ ಲಲಿತ್‍ರ ಮೊದಲ ಸಹಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಯಶ್‍ರಿಗಾಗಿ "ಮೆಹಂದಿ ಲಗಾ ಕೇ ರಖನಾ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಪಂಜಾಬಿ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪಮೇಲಾ ಚೋಪ್ರಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.
ಈ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಆಯಿತು. ಎಚ್ಎಮ್‍ವಿ ೧೨ ದಶಲಕ್ಷ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು. ಅಕ್ರಮ ಪ್ರತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂದಾಜು ಮಾರಾಟಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ೨೫ ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಆನಂದ್ ಬಕ್ಷಿ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಒಂದು ಗೀತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಗೆದ್ದರು. ಚಿತ್ರದ ಮದುವೆಯ ಹಾಡಾದ "ಮೆಹಂದಿ ಲಗಾ ಕೇ ರಖನಾ" ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು; ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಲಸಿಗರ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.
ಬಿಡುಗಡೆ
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ೨೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೫ ರಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಎನ್ಆರ್‌ಐಗಳು ಇಬ್ಬರೂ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರ ವೇಳೆಗೆ, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿನ ಮರಾಠಾ ಮಂದಿರ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರವು ಇದನ್ನು ೨೨ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹1.06 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ 160 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿತು; ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 1 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ಓಟ
alt=Shah Rukh Khan hugs Kajol|thumb|೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾಜೋಲ್ ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರದ ೧೦೦೦ ವಾರಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಮಿನರ್ವಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಓಡಿದ್ದ ಶೋಲೆಯನ್ನು (೧೯೭೫) ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಓಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಹಲವುವೇಳೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೫೦ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಲ ನೋಡಿದ್ದರೂ, ಈಗಲೂ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿ, ಜಯಕಾರ ಮಾಡಿ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹಾಡುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡುವ ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ೧,೦೦೦ ವಾರಗಳು ಓಡಿದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್, ಕಾಜೋಲ್, ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್, ಫ಼ರಿದಾ ಜಲಾಲ್, ಮಂದಿರಾ ಬೇದಿ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ರೂಪಾರೇಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರು ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್, ಕಾಜೋಲ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಆದಿತ್ಯ ಚೋಪ್ರಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ನೇರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಾಫ಼ಿ ಟೇಬಲ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೨೦೨೦ ರ ದಿನದವರೆಗೆ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಮರಾಠಾ ಮಂದಿರ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ೧೨೫೧ ವಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ (24 ವರ್ಷಗಳು).
ಪ್ರಭಾವ
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ, ಅನೇಕರು ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಯುವ ನಿರ್ದೇಶಕರು "ವಿನ್ಯಾಸಕ" ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು/ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರವು ಕಥೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ವಿದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯದ ನಡುವೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಎನ್ಆರ್‌ಐಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ಬ್ಲಾಕ್‍ಬಸ್ಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಲಸಿಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು; ಆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ದೇಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಕಾಣಲಾಯಿತು.
ನಂತರದ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ದಿಲ್ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೇಂಗೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಚಿತ್ರದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಟ್ರೇನ್ ದೃಶ್ಯಭಾಗವನ್ನು (ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಟ್ರೇನ್‍ನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಓಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಹತ್ತಲು ಒಬ್ಬ ಕೈಚಾಚಿದ ಪುರುಷನ್ನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ) ಹೋಲುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಪರಿಣಾಮ
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾಜೋಲ್‍ರ ನಡುವಿನ ಸೌಹಾರ್ದದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ನಂತರ ಹಲವಾರು ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಇವರನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಅತಿ ಪ್ರೀತಿಸಲ್ಪಡುವ ಪರದೆ ಮೇಲಿನ ದಂಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದೀರ್ಘ ವಿಳಂಬದ ನಂತರ, ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.
2006 ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ೫೦೦ನೇ ವಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಒಂದು ಊಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ
ದಹಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ  ಎಂದರೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ನ ನಡುವೆ ಆಗುವ ಬಾಹ್ಯಶಾಖ ಅನುಕ್ರಮದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಶಾಖ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಾಖವು ಬೆಳಕಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಅದು ಪ್ರಕಾಶ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರ ಬಹುದು. ಇಂಧನಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಸಾವಯುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌‍ಗಳನ್ನು (ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ)) ವಾಯು, ದ್ರವ ಅಥವಾ ಘನ ರೂಪದಲ್ಲಿಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಥವಾ ಫ್ಲೋರೀನ್ ನಂತಹ, ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿಂಗ್ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ, ಇಂಧನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ, ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿಂಗ್ ಮೂಲವಸ್ತುವನ್ನೊಂದಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಜ್ವಲನದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಇದು ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ: ಇದರ ಪಲಿತಾಂಶ ನೀರಾವಿ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವು ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಂತೆ, ಇಂಗಾಲದ ಮೊನೊ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಶುದ್ದ ಇಂಗಾಲದಂತಹ (ಮಸಿ ಅಥವಾ ಬೂದಿ) ವಿರಳವಾದ ಭಿನ್ನತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, 78% ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಜ್ವಲನವು, ವಿವಿಧ ರೂಪದ ನೈಟ್ರೊಜೆನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ಣ vs. ಅಪೂರ್ಣ
ಪೂರ್ಣ ಜ್ವಲನನದಲ್ಲಿ, ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿನ ದಹನದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಗಳು,  ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ ದಹನವಾದಾಗ, ಇದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಹನಮಾಡಿದಾಗ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲವು ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್, ನೈಟ್ರೊಜೆನ್ ನೈಟ್ರೊಜೆನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಗಂಧಕವು ಗಂಧಕದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣವು ಕಬ್ಬಿಣದ(III) ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯು ಆಮ್ಲಜನಕದ (O2) ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. (ಎಲ್‌ಬಿಎಮ್) ಸರಿಸುಮಾರು 3.76 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ.(ಎಲ್ ಬಿ ಎಮ್) ನೈಟ್ರೊಜೆನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬೆರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೈಟ್ರೊಜೆನ್ ಜ್ವಲನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಂದು ನೈಟ್ರೊಜೆನ್‌ NOx ಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1% ಮತ್ತು 0.002%(2ppm)ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಯು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೀಗಿರುತ್ತೆದೆ:
ಅಪೂರ್ಣ
ಇಂಧನವು ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಕ್ಕೊಳಗಾಗುವಂತೆ ಸಹಾಯವಾಗಲು ಬೇಕಾದಸ್ಟು ಆಮ್ಲಜನಕವು ಇರದಿದ್ದಾಗ, ಅಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಖವನ್ನು ತಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಘನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲೆಯ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಹ ಅಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವಾಗುತ್ತದೆ. ‌ಬರ್ನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಎಂಜಿನ್ಗಳಂತಹ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಗುಣ್ಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡೆಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಕಾತಲಿಟಿಕ್ದಹನದ-ನಂತರದ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ (ಕಾತಲಿಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತಕ) ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ  ಶೋಷಿಸಿವಿಟ್ಟ ವಾಯುವಿನ ಸರಳವಾದ ಭಾಗಶಃ  ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮರುಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಸರದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಥರ್ಮಲ್ ಶಾಖ ಉತ್ಪನ್ನ ಘಟಕ ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿರುವ ಎಮಿಷನ್ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಧೃಡಪಡಿಸಲು, ಇದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು, ಪರೀಕ್ಷ ಸಲಕರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಬಹುದು ಹಾಗು ಪೃಥಕ್ಕರಣಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. HVAC ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳದವರು, ಮತ್ತು ಇಂಜಿನೀರುಗಳು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಆನಲೈಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಬರ್ನರ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿ ಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ,ಒಳಗಿನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರಸಭೆಯವರು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಆನಲೈಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೂಂಡು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾಹನಗಳ ಗುಣ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.
ಸ್ಮೊಲ್ಡೆರಿಂಗ್
ಸ್ಮೊಲ್ಡೆರಿಂಗ್ ಒಂದು ನಿಧಾನವಾದ,ಕಡಿಮೆ-ತಾಪಮಾನದ,ಜ್ವಾಲೆರಹಿತ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವಾಗಿದ್ದು, ಆಮ್ಲಜನಕವು ಘನೀಕರವಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಕಸಿಸಿದ ಶಾಖದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಗಿದೆ. ಘನ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಇದ್ದಲು, ಸೆಲ್ಯೂಲೋಸ್, ಮರ, ಹತ್ತಿ, ತಂಬಾಕು, ಪೀಟ್, ಡಫ್, ಹ್ಯೂಮಸ್, ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಪೋಮ್, ಇದ್ದಲಾಗುವ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ಹಾಗು ಅದರ ಪಾಲಿಯುರೆತೆನ್ ಪೋಮ್, ಮತ್ತು ಅದರ ದೊಳುಗಳು ಸ್ಮೊಲ್ಡೆರಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗುವುವು. ಸ್ಮೊಲ್ಡೆರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಾಮನ್ಯವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಕುರ್ಚಿಗಳಂತಹ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ದುರ್ಬಲ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ (ಉದಾ.,ಸಿಗರೇಟಿನ ತುಂಡು,ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್) ಅಗುವ ಆಗ್ನಿ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು.ಮತ್ತು ಕಾಡಗ್ಚಿಚಿನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ದೀರ್ಘವಾದ ಬಯೊಮಾಸ್ ನಂತಹ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ.
ತೀವ್ರ/ಕ್ಷಿಪ್ರ
ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ, ಅಥಾವಾ ಇದನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಳಗಿನ ಜ್ವಲನ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಥೆರ್ಮೊಬೇರಿಕ್‌ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಯಮ್ತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವುಸಲ, ಉಷ್ಣವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಾಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದರಿಂದ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡವು ಉಂಟಾಗಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರಹದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವಾಗಲು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ; ಉ.ದಾ.,ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ನ ರಚನೆಗಾಗಿ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಕ್ಲೋರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಹನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟರ್ಬುಲೆಂಟ್ (ಒಂದೇ ತರ ವಿಲ್ಲದ)
ಒಂದೇ ತರ ವಿಲ್ಲದ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು (ಉ.ದಾ. ಅನಿಲದ ನೀರ್ಗಾಲಿಗಳು, ಗೇಸೊಲೈನ್ ಇಂಜಿನುಗಳು, ಮುಂತಾದವು) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಂಯುಕ್ತಯಾಗುವಿಕೆಯ ನಡುವೆ ಬೆರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೈಕ್ರೊಗ್ರಾವಿಟಿ
ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವರ್ತನೆಯು ಭೂಮಿಯ-ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಗಿಂತಲು ಮೈಕ್ರೊಗ್ರಾವಿಟಿ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ)ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ತೇಲುವಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಉದಾ, ಮೇಣಬತ್ತಿಯ ಜ್ವಾಲವು ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೊಗ್ರಾವಿಟಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಪರಿಶೋಧನೆಯು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಅಗ್ನಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಭೌತಶಾಸ್ರದ ವಿವಿಧ ನೋಟಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಜಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕಿಯೊಮೆಟ್ರಿಕ್ ದಹನದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೊಪೇನ್‌ನ ದಹನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿನ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕಿಯೊಮೆಟ್ರಿಕ್ ಅಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಪ್ರೊಪೇನ್‌ನ ಅಪುರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವು: ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿನ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಸರಳ ಪದ ಸಮೀಕರಣವು: ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ವಾಯುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ವಾದರೆ, ನೈಟ್ರೋಜೆನ್‌ನ್ನು ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಇದು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಪ್ಲೂ ವಾಯುವಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೊಪೇನ್‌ನ ದಹನವಾಗುವಿಕೆಯು: ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಸರಳ ಪದ ಸಮೀಕರಣವು: ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಮ್ಲಜನಕವಿದ್ದಾಗ ನೈಟ್ರೋಜೆನ್ ಸಹ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕನುಗುಣವಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟಗಳೆರಡು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ದ್ರವ ಇಂಧನಗಳು
ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿಂಗ್ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಇಂಧನದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವು ಅನಿಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಹಬೆ ಉರಿಯುವುದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ರವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಅದರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್. ದ್ರವದ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದರೆ, ಅದು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಉರಿಯಬಹುದಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ. ಇದು ದ್ರವವು ಉರಿದು ಆವಿಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವು ಒಂದು ಮೂಲಾ೦ಕುರ ಸರಪಳಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳು ಪಾಲ್ಗೊ೦ಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಆರ೦ಭದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ೦ತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಯಾದ ಎರಡು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸ೦ಯುಕ್ತಗಳಿ೦ದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸ೦ಯುಕ್ತಗಳು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವುದರಿ೦ದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಟ್ರಿಪ್ಲೆಟ್ ಸ್ಪಿನ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ೦ಯುಕ್ತಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು, ಮೂರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಜೋಡನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಎರಡು ಪ್ರತಿ ಜೋಡನೆಗಳುಳ್ಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲು ಅದರ ಸ೦ಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸ್ಪಿನ್‌ಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ನಂತರ ಕೋನಗಳುಳ್ಳ ಮೊಮೆ೦ಟಮ್ ಅನ್ನು ಸ೦ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೊನ್ನೆಗಿ೦ತ ಕಡಿಮೆಗೆ ತರಬೇಕು. ಬೇರೊ೦ದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಇ೦ಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜೋಡಣೆಯಾದ ಸ್ಪಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಕೋನಗಳುಳ್ಳ ಮೊಮೆ೦ಟಮ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಯಾ೦ತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಅ೦ದರೆ "ಫಾರ್ಬಿಡನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್", ಅ೦ದರೆ ಇದರ ಸಾಧ್ಯತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸ೦ಭವನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನವನ್ನು ಆರ೦ಭಿಸುವಾಗ, ಎರಡು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಯು೦ಕ್ತಗಳನ್ನು ಸ್ಪಿನ್-ಜೋಡಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಅಥವಾ ಏಕರೂಪದ ಆಮ್ಲಜನಕ ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಖದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಿ೦ದ, ಕ್ರಿಯೆಯು ಮು೦ದುವರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ನ ದಹಿಸುವಿಕೆಯ ಆರ೦ಭವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಕಣದ ರಚನೆಯ (ಆದರೆ ಪ್ರೋಟಾನ್ ರಚನೆಯಿ೦ದಲ್ಲ) ಇ೦ಧನದಿ೦ದ ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಹೈಡ್ರೋಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (HOO) ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಹಡ್ರೋಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಇ೦ಧನ ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿ೦ಗ್ ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿ೦ಗ್ ವರ್ಗಗಳು ಏಕರೂಪದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು, ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್, ಮೊನಾಟೊಮಿಕ್ ಆಮ್ಲಜನಕ, ಹಾಗು ಹೈಡ್ರೋಪೆರಾಕ್ಸಿಲ್‌ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿರುತ್ತದೆ. ಆತರಹದ ಮದ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗಾದರೂ, ಮೂಲಾ೦ಕುರಗಳಲ್ಲದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಅಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇಥನಾಲ್ನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅಸಿಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಹಾಗು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್,ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದು ಸಿನ್‌ಗ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವುದರಿ೦ದ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ಘನ ಇ೦ಧನಗಳು ಸಹ ಪೈರೋಲೈಸಿಸ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೈಸ್ಡ್ ಹಾಗು ಅನಿಲ ಇ೦ಧನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎ೦ಡೊಥರ್ಮಿಕ್ ಹಾಗು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿ೦ದ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಕಾರಣಗಳಿ೦ದಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪೈರೋಲಿಸಿಸ್ ನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಷ್ಣಾಂಶ
ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳಾದ, ಅ೦ದರೆ ಅಡಿಯಾಬಿಟಿಕ್‌ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ (ಅ೦ದರೆ, ಶಾಖದ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ) ಪೂರ್ಣ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಅಡಿಯಾಬಿಟಿಕ್ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವನ್ನು ಕ೦ಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಫಸ್ಟ್ ಲಾ ಆಫ್ ಥರ್ಮೋಡೈನಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೂತ್ರದ ಮುಖಾ೦ತರ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವನ್ನು ಕ೦ಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ದ ಶಾಖ ದಿ೦ದ ಇ೦ಧನವನ್ನು ಸ೦ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ವಾಯು ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಷ್ಣವಿಕಸನ, ಹಾಗು ಫಲಿತಾ೦ಶ ಉತ್ಪಾದಕ ವಾಯುವಿನ ಉಷ್ಣ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಫ್ಲು ಗ್ಯಾಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ವಿಕಸನದಲ್ಲು ಸಹ ಇದರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಇ೦ಧನಗಳು ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ದಹಿಸಿದಾಗ, ಊಷ್ಣವಿಕಸನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವು ಈ ಕೆಳಕ೦ಡವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಅಡಿಯಾಬಾಟಿಕ್‌ನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವು (ಅಡಿಯಾಬಾಟಿಕ್ ಫ್ಲೇಮ್ ಉಷ್ಣಾ೦ಶ ವೆ೦ದು ಸಹ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖ ದೊರೆತಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಒಳಭಾಗದ ಗಾಳಿ ಹಾಗು ಇ೦ಧನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶ ಹಾಗು ಸ್ಟಾಕಿಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೂ ಸಹ ಅದು ಅವಲ೦ಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ,ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಅಡಿಯಾಬಾಟಿಕ್ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವು ಸುಮಾರು 2200 Cರಷ್ಟು (ಗಾಳಿಯ ಒಳಭಾಗ ಹಾಗು ಇ೦ಧನದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶಗಳು ಸುಮಾರು ), ಹಾಗು ಎಣ್ಣೆಗೆ ಸುಮಾರು 2150 C ಹಾಗು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 2000 Cರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ದಹಿಸಿದ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನಗಳು, ಶಕ್ತಿ ಕೇ೦ದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಬೆಯ ಉತ್ಪಾದಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿಯ ಟರ್ಬೈನ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ,ಬಳಕೆಯಾದ ಸ್ಟಾಕ್ಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಉಷ್ಣವಿಕಸನದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಳಿಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 15 ಪ್ರತಿಶತಃ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಗಾಳಿಯೆ೦ದರೆ, 15 ಪ್ರತಿಶತಃ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕಿಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ನ ಗಾಳಿಯು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಎ೦ದರ್ಥ.
ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು
ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರತರದ ಒತ್ತಡದ ತೂಗಾಟದಿ೦ದ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಒತ್ತಡದ ತೂಗಾಟಗಳು 180 dB ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ಸಹ ಇರಬಹುದು, ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದವರೆಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಥರ್ಮಲ್ ಭಾರಕ್ಕೆ ಒಡ್ದಿದಾಗ ಇ೦ಜಿನ್ ರಚನೆಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಟ್ರನ್ ವಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ F1 ರೀತಿಯ ರಾಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ,ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿ೦ದಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿ ಉ೦ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇ೦ಧನಗಳ ಇ೦ಜೆಕ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ್ರವ ಜೆಟ್ ಇ೦ಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವದ ಗಾತ್ರ ಹಾಗು ಹ೦ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕೃಶಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುವ ಗಾಳಿಯ ಟರ್ಬೈನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಕಾರಣವೆ೦ದರೆ NOx ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆ೦ದರೆ, ಬಾಗಿದ, 1ಕ್ಕಿ೦ತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸರಿಸಮವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಉಷ್ಣಾ೦ಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗು NOx ನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ: ಹೇಗಾದರೂ, ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನದ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಿಯುವಾಗಿನ ಬಾಗುವಿಕೆ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಅತಿ ಸಂವೇದನಶೀಲವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೇಲಿಗ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯ ಥರ್ಮೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಉಷ್ಣ ವಿಕಸನ ದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಸುತ್ತಿನಿ೦ದ ರೇಲಿಗ್ ಇ೦ಡೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕ೦ಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ: ಇದರಲ್ಲಿ q' ಶಾಖದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಾಗು p' ಒತ್ತಡದ ಏರಿಳಿತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಖದ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಒತ್ತಡದ ತೂಗಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ೦ಡು ಬ೦ದರೆ, ರೇಲಿಗ್ ಇ೦ಡೆಕ್ಸ್ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಥರ್ಮೋ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಗಾತ್ರದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊ೦ದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರೇಲಿಗ್ ಇ೦ಡೆಕ್ಸ್ ಋಣಾತ್ಮಕ ವಾಗಿದ್ದರೆ, ಥರ್ಮೋ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆದ್ರತೆ ಕ೦ಡು ಬರುತ್ತದೆ. ರೇಲಿಗ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯನ್ ಥರ್ಮೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಖವನ್ನು, ಅ೦ದರೆ 180 ಡಿಗ್ರೀ ಯಷ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಯಿ೦ದ ಹೊರಸೂಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅಲ್ಲದೆ ಒತ್ತಡದ ತೂಗಾಟದ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಯ೦ತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರೇಲಿಗ್ ಇ೦ಡೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತ
ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತ : ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ.