cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲಂಡನ್‌ ಗೋಪುರ
ವಿಸ್ತರಣೆ
ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ದುರಾಡಳಿತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಅನಿಸಿದಾಗ ಹೆನ್ರಿ III ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (೧೨೩೬ಮತ್ತು ೧೨೬೧)ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೨೫೮ರಲ್ಲಿ, ಅತೃಪ್ತರಾದ ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳು, ಸಿಮನ್ ಡೆ ಮಾಂಟ್‌ಫರ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜತೆ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಜನಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಹೆನ್ರಿ III ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಹಿಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಪೋಪ್‌ರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದ. ಬಾಡಿಗೆ ಬಂಟರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಹೆನ್ರಿ ೧೨೬೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾದ. ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳ ಜತೆ ಮಾತುಕತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಾಜನು ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ. ಆದರೂ ಯಾವುದೇ ಸೇನೆ ಅದರ ವಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ ಗೋಪುರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ ೧೨೬೫ರಲ್ಲಿ ಎವೆಶಾಮ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಜಯಗಳಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ದೇಶ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಓಟ್ಟೊಬುವನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದವರನ್ನು ಚರ್ಚ್ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಈ ಕ್ರಮವು ತೀವ್ರ ಅಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗೋಪುರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಡಿನಲ್‌ಗೆ ವಹಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತು. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಡೆ ಕ್ಲೇರ್, ಹರ್ಟ್‌ಪೋರ್ಡ್ ೬ನೇ ಅರ್ಲ್ ೧೨೬೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟು ಕೋಟೆಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ. ಪಾದ್ರಿಗಿಂತ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ವಿದೇಶಿಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹುದ್ದೆ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆಯು ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಡೆ ಕ್ಲೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲನಾದ. ಅರ್ಲ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಮತ್ತು ಗೋಪುರವು ಹೆನ್ರಿಯ ಉಳಿದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.
ಅವನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ದುಬಾರಿಯಾದ ಹೊಸರೂಪ ನೀಡುವ ಕೆಲಸ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ೧೨೭೫ಮತ್ತು ೧೨೮೫ರ ನಡುವೆ £೨೧೦೦೦ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ IIIರ ಇಡೀ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಇದು £೧೦.೫ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ಪರಿಣತ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರನಾಗಿದ್ದು, ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕೋಟೆಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಂದನು. ಅವನ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಣದರಂಧ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ, ಹೆನ್ರಿIII ಅಗೆದ ಕಂದಕವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು  ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೂಡುಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹೊಸ ಆವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಹೊಸ ಕೂಡುಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ IIIಕೂಡು ಗೋಡೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಗೋಪುರವು ಕೋಟೆಯ ಹಳೆಯ ಗೇಟ್‌ಹೌಸ್‌ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಂತು. ಎರಡು ಗೇಟ್‌ಹೌಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಪುಗೋಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ಎರಡು ನೀರಿನ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದರು. ೧೨೭೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ೬೦೦ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ನೇತತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಿರುಕುಳವು ೧೨೭೬ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೨೯೦ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿತು. ಇದು ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರದೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ನಂತರದ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಅವಧಿ
thumb|ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಮಾದರಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ II ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ(೧೩೦೭-೧೩೨೭)ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೈವಿ ವಾರ್ಡ್‌ರೋಬ್(ಸರ್ಕಾರ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗಗಳ ಆಯೋಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಡಿ ಕ್ಲೇರ್, ಬಾರೋನೆಸ್ ಬ್ಯಾಡಲ್ಸ್‌ಮಿಯರ್ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ರಾಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾಗೆ ಲೀಡ್ಸ್ ಕೋಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲಾಳುಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದಳು. ಈ ಮೂಲಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಪಡೆಯ ೬ ಮಂದಿ ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಗೋಪುರವು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಕಾರಾಗೃಹವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಜನರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೈಲುಪಹರೆಯವರಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೩೨೨ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಮಾರ್ಟಿಮರ್, ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ಅರ್ಲ್‌ನಿಗೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೋಪುರದ ಉಪ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ನೆರವಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ಪರ ಜನರನ್ನು ಗೋಪುರದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದ. ಅವರು ಅವನ ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಕೊರೆದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ನ ರಾಣಿಯನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭಿಸಿ, ರಾಜನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲು ಸಂಚು ನಡೆಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ಮೊದಲ ಕ್ರಮವು ಗೋಪುರವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿರುವ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲು ತೀರಾ ಕಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ. ೧೩೩೦ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮಾರ್ಟಿಮರ್‌ನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ(೧೩೧೨-೧೩೭೭)ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನವೀಕೃತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.ಅವನ ತಂದೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹಿನ್ನಡೆ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಸಿ ಮತ್ತು ಪಾಯಿಟರ್ಸ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಜಾನ್ II ನನ್ನು ಯುದ್ಧಕೈದಿಯಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಡೇವಿಡ್ II ನನ್ನು ನೆವಿಲ್ಲೆ ಕ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವು ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ II ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ದೂಡಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್IIIಆಳ್ವಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕೋಟೆಯು ಅಹಿತಕರ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದವರು ಭೇಟೆ ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸೆರೆಮನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಇತರೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಂಡ್ಸರ್. ಕೋಟೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ಆದೇಶ ನೀಡಿದ.
thumb|left|ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್, ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರಾಜನ ಸೋದರಳಿಯ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.ಮೇಲಿನ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರವು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಉಳಿದಿರುವ ಸಾಂಕೇತಿಕವಲ್ಲದ ಚಿತ್ರ.ಇದು ವೈಟ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಗೇಟ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಚರ್ಡ್ II೧೩೭೭ರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನು ಗೋಪುರದಿಂದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆವರೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೬೬೦ರವಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ೧೩೮೧ರಲ್ಲಿ ರೈತರ ಬಂಡಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ ಒಳಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಬಂಡಾಯದ ನಾಯಕ ವ್ಯಾಟ್ ಟೈಲರ್‌‌ನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಗುಂಪೊಂದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿತು. ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿಯ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಸೈಮನ್ ಸಡ್ಬರಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗುಂಪು ಮರ್ಯಾದೆ ನೀಡುವುದೆಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರನ್ನು ದೂರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಟವರ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರುಂಡಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪುನಃ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜಾ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಬದಲಿಗೆ ಗೋಪುರದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸಮಸ್ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದ. ಹೆನ್ರಿ ಬಾಲಿಂಗ್‌ಬ್ರೋಕ್ ೧೩೯೯ರಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ರಿಚರ್ಡ್‌ನನ್ನು ವೈಟ್ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದ ಮತ್ತು ಬೋಲಿಂಗ್‌ಬ್ರೋಕ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಂದು, ಕಿಂಗ್ ಹೆನ್ರಿ IV ಎಂದು ನಾಮಾಂಕಿತನಾದ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕಟ್ಟಡ ಕೆಲಸಗಳಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕೋಟೆಯು ಆಶ್ರಯದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ದಿವಂಗತ ರಿಚರ್ಡ್ II ಬೆಂಬಲಿಗರು ದಂಗೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಹೆನ್ರಿ IVಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರನ್ನು ಕೈದಿಗಳಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ, ನಂತರ ರಾಜ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ I ೧೪೦೬ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆನ್ರಿ V ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ(೧೪೧೩-೧೪೨೨) ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ನವಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿತು. ಹೆನ್ರಿಯ ಅಜಿನ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಯುದ್ಧ ಮುಂತಾದ ವಿಜಯಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒತ್ತೆಹಣ ನೀಡುವ ತನಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು.
೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದ ಬಹುಭಾಗವು ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕುಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಹೌಸಸ್ ಆಫ್ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಸಸ್‌ನಿಂದ ಮುಳುಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಈ ಬಾರಿ ಪುನಃ ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಪಡೆಯಿಂದ ೧೪೬೦ರಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಗೋಪುರವು ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಯ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಮತ್ತು ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ VI ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದಾಗ, ಅವನು ಶರಣಾಗತನಾದ. ವಾರ್ವಿಕ್‌ನ ೧೬ನೇ ಅರ್ಲ್ ರಿಚರ್ಡ್ ನೆವಿಲ್ಲೆ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ(ಉಪನಾಮ "ದಿ ಕಿಂಗ್‌ಮೇಕರ್")ಹೆನ್ರಿ ೧೪೭೦ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ IV ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ VI ನ್ನು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಬಹುಶಃ ಹತ್ಯೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರವನ್ನು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಷ್ಟು ರಕ್ಷಣೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಂಡಿತೋಪು ಮತ್ತು ಕೈಬಂದೂಕುಗಳಿಗೆ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಟವರ್ ಹಿಲ್ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದು ಈಗ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
ಬದಲಾದ ಬಳಕೆ
ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭವು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಆರಂಭದ ಗುರುತಾಯಿತು. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಚರಿತ್ರೆ ಲೇಖಕ ರಾಫಲ್ ಹೋಲಿನ್‌ಶೆಡ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಗೋಪುರವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಯ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ ಅಥವಾ ರಾಣಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವಾಸವಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ನಂತರ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ತಾಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು". ಇಯೋಮನ್ ವಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ೧೫೦೯ರವರೆಗೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆನ್ರಿ VIIIಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರವನ್ನು ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಗಣನೀಯ ಕೆಲಸದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೫೩೨ರಲ್ಲಿ ಥಾಮನ್ ಕ್ರೋಮ್‌ವೆಲ್ ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ £೩,೫೯೩ (೨೦೦೮ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಸುಮಾರು £೧.೪ದಶಲಕ್ಷ) ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ೩೦೦೦ ಟನ್ ಕೇನ್ ಸ್ಟೋನ್(ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಆದರೂ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲು ಇದು ಸಾಕಷ್ಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಫಿರಂಗಿದಳವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ಅರಮನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ನಿಧನದ ನಂತರ ಉಪೇಕ್ಷೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀರ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದು, ಅವು ವಸ್ತುತಃ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೫೪೭ರ ನಂತರ, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್ VI ,ಮೇರಿ I ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ I ಅವರ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಉಳಿದರು.
thumb|left|alt=Two signatures|ಗೈ ಫಾಕ್ಸ್‌ನನ್ನು ೧೬೦೫ರ ನವೆಂಬರ್ ೬ರಂದು ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯ ಬಳಿಕ ಅವನು ಕೋವಿಮದ್ದು ಸಂಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರ(ಮೇಲೆ) ಫಾಕ್ಸ್ ಸಹಿಯು ನಂತರದ ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ(ಕೆಳಗೆ) ತಕ್ಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರವು ನಿರ್ದಯ ಮತ್ತು ಅನಾಕರ್ಷಕ ಬಂಧೀಖಾನೆಯೆಂಬ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಸದಾಕಾಲ ಹಾಗೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಮನೆತನದ ಕೋಟೆಯಾಗಿ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿಡಲು ಬಳಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಿಪುಲ ಬಂಧೀಖಾನೆಗಳು ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಗೋಪುರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಗೋಪುರದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಕಸೂತಿವಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಕೈದಿಗಳು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕೋಟೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡುವುದು ಮೂಲತಃ ಗೋಪುರದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಪಾತ್ರವಾದರೂ, ೧೬೮೭ರವರೆಗೆ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ೧೬೮೭ರಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಟವರ್ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಶೆಡ್‌ನ ಸೈನಿಕರ ಬಂಧೀಖಾನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡುವ ಗೋಪುರದ ಕುಖ್ಯಾತಿಯು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಚಾರಕರು ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ರಮ್ಯತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗೋಪುರದ ಹೆಚ್ಚು ಕುಖ್ಯಾತಿಯು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಬಂಧೀಖಾನೆಯಾಗಿ ಗೋಪುರವವನ್ನು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದವು. ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ೧೫೪೦ ಮತ್ತು ೧೬೪೦ರ ನಡುವೆ, ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧನದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ೪೮ ದಾಖಲಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ರೂಪಗಳು ಕುಖ್ಯಾತ ರಾಕ್, ಸ್ಕಾವಂಜರ್ಸ್ ಡಾಟರ್ ಮತ್ತು ಕೈಕೋಳಗಳು. ಗೋಪುರದ ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಎಕ್ಸೆಟರ್ ಡ್ಯೂಕ್ ೧೪೪೭ರಲ್ಲಿ ರಾಕ್‌ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ ಇದು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೆಟರ್`ಸ್ ಡಾಟರ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಆನ್ನೆ ಬೋಲಿನ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಯಿಯೋಮಾನ್ ವಾರ್ಡರ್ಸ್ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವು ಕೈದಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಗೋಪುರವು ರೋಗಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಫ್ಲೀಟ್ ಮುಂತಾದ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬಂಧೀಖಾನೆಗಳಿಗಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕೈದಿಗಳು ಹೊರಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು ವಾಲ್ಟರ್ ರಾಲೀಗ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಜತೆಗೆ ೧೬೦೫ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನಿಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಅವನ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮರದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಬದಲಿಗೆ ಟವರ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ೧೧೨ಜನರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕೋಟೆಯ ಟವರ್ ಗ್ರೀನ್‌ನೊಳಗೆ ೭ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಲೇಡಿ ಜೇನ್ ಗ್ರೇ ಪ್ರಕರಣವು ಇದೇ ರೀತಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೫೫೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೨ರಂದು ಲೇಡಿ ಜೇನ್ ಗ್ರೇ ಮರಣದಂಡನೆ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಮೇರಿ I ಅವಳ ಸಹೋದರಿ ಎಲಿಜಬೆತ್(ನಂತರ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್  I ಎಂದು ಹೆಸರಾದರು)ಳನ್ನು ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಳು. ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ವ್ಯಾಟ್ ಮೇರಿ ವಿರುದ್ಧ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಸಂಶಯದ ಮೇಲೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು.
right|thumb|ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಟವರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಸಮೆಗಲ್ಲು ಮೇಲ್ಮೈ.೪೦೦ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧೧೨ಜನರನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಡ‌ನೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮರಿ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಿವಿ ವಾರ್ಡ್‌ರೋಬ್ ಕರ್ತವ್ಯವಾದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅದು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ೧೬೬೧ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸೇನೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ಅಂಗಗಳು ೧೪೫೪ರಿಂದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಳವಾರ್ಡ್‌ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಡುವೆ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವೇಗಗಳಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ನಿಷ್ಠವಾದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಜಾಸೈನ್ಯವಾದ ಟ್ರೇನಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೧೬೪೦ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ರಕ್ಷಣೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಂದೂಕಿನ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಒಡ್ಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ೧೬೪೨ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್I ಸಂಸತ್ತಿನ ಐವರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ. ಇದು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಅವನು ನಗರದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸರ್ ಜಾನ್ ಬೈರಾನ್ ಅವರನ್ನು ಗೋಪುರದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಟ್ರೇನಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಬದಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಈಗ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಲಂಡನ್ ಪೌರರ ಜತೆ ಅವರು ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ತಡೆವೊಡ್ಡಿದರು. ರಾಜನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಬೈರಾನ್ ಗೋಪುರದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅವರೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಾನ್‌ಯರ್ಸ್ ನನ್ನು ಬೈರಾನ್‌ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ೧೬೪೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೇಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವು ಅದಾಗಲೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಗೋಪುರದಿಂದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ವರೆಗೆ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಸಲುವಾಗಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ ೧೬೬೦ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ವಾಸ್ತವ್ಯವು ಕಳಪೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಡ್‌ನೇನ್ಸ್ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮರುನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು £೪೦೦೦(೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು £೪೬೦,೦೦೦)ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೊಸ ಉಗ್ರಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ೧೬೬೩ರಲ್ಲಿ ಖರ್ಚುಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಳ ವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಆರ್ಮರೀಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಸ್ ಇಟಾಲಿಯೆನ್ನೆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಿಲ್ಲ. ರಕ್ಷಕ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ೧೬೭೦ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಿಡಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು("ಐರಿಷ್ ಬ್ಯಾರಕ್ಸ್"). ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸತಿಗಳು ಕಳಪೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಹ್ಯಾನೊವಿರಿಯನ್ ರಾಜಮನೆತನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಬಂದೂಕಿನ ವೇದಿಕೆಗಳು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡವು. ಗೋಪುರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೧೧೮ರಿಂದ ೪೫ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಟೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಮರ್ಶಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೆಲಸವು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆಯುವ, ಚೂರುಚೂರು ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೂಡುಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊಸ ವಾರ್ಡ್‌ವರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಹೊಸ ಗೇಟ್‌ವೇ(ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರ)ಯನ್ನು ೧೭೭೪ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಕಂದಕವು ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಹೂಳನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವೆಯೂ ಅದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ೧೮೩೦ರಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅನೇಕ ಅಡಿಗಳವರೆಗೆ ಹೂಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ತೆರವು ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೮೪೧ರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ರೋಗ ಹರಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಕೊಳೆತು ನಾರುತ್ತಿದ್ದ ಕಂದಕದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಕಂದಕವನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲಸವು ೧೮೪೩ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಳ ವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಟರ್‌ಲೂ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಡ್ಯೂಕ್ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೈಟ್ ಟವರ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವು ಈಗ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಫುಸಿಲಿಯರ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ೧೮೨೮ಮತ್ತು ೧೮೫೮ರ ನಡುವೆ ಚಾರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚಳವಳಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಮರುರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಇಚ್ಛೆಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಫಿರಂಗಿದಳ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವು.
ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ೧೧ ಜನರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ, ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂದೂಕು ದಳದಿಂದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರವನ್ನು ಪುನಃ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಡೋಲ್ಫ್ ಹೆಸ್. ಇವನು ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ಡೆಪ್ಯೂಟಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆದರೂ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ. ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜರ್ಮನ್ ಬೇಹುಗಾರ ಜೋಸೆಫ್ ಜ್ಯಾಕೋಬ್ಸ್. ಅವನಿಗೆ ೧೯೪೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪ರಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಿತ ಬಂದೂಕು ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೊಸ ವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
300px|left|thumb|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I ಶಯನಗೃಹದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಗೋಪುರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನವು ವೃದ್ಧಿಸಿದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪರಿಣಾಮವು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂ ಹಾರ್ಸ್ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ೧೮೨೫ರಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಟವರ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಟೆ(ತೆನೆ)ಮಾಳಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಗೋಥಿಕ್ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಶೈಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಟರ್‌ಲೂ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳನ್ನು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆ ಶೈಲಿಯ ಗಾಥಿಕ್ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೮೪೫ ಮತ್ತು ೧೮೮೫ರ ನಡುವೆ, ಕೋಟೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಂಟ್ ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು; ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ನಂತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ ಆಫೀಸ್ ಆರ್ಡ್‌ನೇನ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆರ್ಡನೇನ್ಸ್ ಆಫೀಸನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಮಕಾಲೀನ ಬರಹಗಾರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಐನ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಕೆಲಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ದಿ ಟವರ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್:ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಭೂಗತ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದವು. ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಗೋಪುರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ವಹಿಸಿದ. ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುವ ಮೂಲಕ ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೈದಿಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಅವನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಸಲಹೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಆಂಥೋನಿ ಸಾಲ್ವಿನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ. ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ ನಂತರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ವಿನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ. ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತುಂಬದಿದ್ದರೆ, ಟೈಲರ್ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ನಂತರದ ಒಳಾಂಗಣ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.
300px|thumb|ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಇಂದು ಕೋಟೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾಂಬ್ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ(ಇದು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೇ ಕಂದಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು)ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರುತನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ೧೯೪೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೩ರಂದು, ದಿ ಬ್ಲಿಟ್ಜ್(ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ)ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬುಗಳು ಕೋಟೆಗೆ ಹಾನಿಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ವೈಟ್ ಟವರ್‌ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯಿಂದ ಪಾರಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಡಲಾಯಿತು.
ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಯುಗದಿಂದ ಇದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲಂಡನ್ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರೌನ್ ಜಿವೆಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧೬೬೯ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಪುರವು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಭೇಟಿಗೆ ವಿರೋಧ ಸೂಚಿಸಿದ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಟಿಕೆಟ್ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ೫೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಗೋಪುರದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ರಾಯಲ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮನವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಫ್ಯೂಸಿಲಿಯರ್ಸ್‌ನ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಗೋಪುರವು ಈಗಲೂ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾದ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯುಸಿಲಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿತ್ತು. ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒದಗಿಸುವ ಘಟಕದ ತುಕಡಿ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ದಿನ ಇಯೋಮನ್ ವಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಸರ್ಮನಿ ಆಫ್ ದಿ ಕೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಫಿರಂಗಿದಳದ ತುಕಡಿಯ ಮೂಲಕ ಗೋಪುರದಿಂದ ಕುಶಾಲುತೋಪುಗಳ ಗೌರವವಂದನೆಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ೬೨ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ೪೧ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಟವರ್‌ನ ಮೋರ್ಟಾರ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ೩೫ಜನರಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ IRAಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದವು.
ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಮನೆತನ ಅರಮನೆಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಥಳಗಳಾದ UNESCO ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಗೋಪುರವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಪರಂಪರೆಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ೨೦೦೬ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಅವುಗಳ ಮುಂಚಿನ ವೈಭವಕ್ಕೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮುಂಚಿನ ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಟವರ್ ಸ್ಥಿತಿಯು ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕನಿಷ್ಠ ೬ ರೇವನ್‌ಗಳನ್ನು ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಇಯೊಮನ್ ವಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗೋಪುರದ ರೇವನ್‌ಗೆ ಮುಂಚಿನ ೧೮೮೩ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ ದಿ ಪಿಕ್ಟೋರಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಶಿಷ್ಠಾಚಾರದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲದೇ, ಇಯೋಮನ್ ವಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಗೋಪುರದ ಸುತ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ವಿಸಿಟರ್ ಅಟ್ರಾಕ್ಷನ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸುಮಾರು ೨.೪ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಭರಣಗಳು
thumb|ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಿರೀಟ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬಹುಶಃ ಹೆನ್ರಿ III ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಭರಣಗಳು, ತಟ್ಟೆ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ಕಿರೀಟ, ರಾಜದಂಡ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಲಾಂಛನ ಇರಿಸಲು ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಾಗ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಡವು ಇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಸಂಪತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಕುಲೀನವರ್ಗದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಭರಣಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನೆಂಬ ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್ III (೧೩೧೨-೧೩೭೭)ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ೧೨d ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹುದ್ದೆಯು ರಾಜಮನೆತನದ ಆಭರಣಗಳು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಖರೀದಿ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಮತ್ತು ಆಭರಣತಯಾರಕರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೬೪೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಟಂಕಸಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿರೀಟಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮುರಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೬೬೦ರಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಯ ಲಾಂಛನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ವಸ್ತುಗಳು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಮಚ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಠಾಚಾರದ ಕತ್ತಿಗಳಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ೧೬೬೯ರಲ್ಲಿ, ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ನೆಲಸಮವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಥಾಮಸ್ ಬ್ಲಡ್ ಕದಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬ್ಲಡ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ರಕ್ಷಕನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದರು. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ರೌನ್‌(ಕಿರೀಟ), ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆ ಗೋಳವನ್ನು ಕದಿಯಲು ಅವರು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ, ಅದು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ರಕ್ಷಕನ ಪುತ್ರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಗೋಪುರದ ವಾಟರೂ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಹೆನ್ರಿ III ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೨೫೧ರಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಹಿಮಕರಡಿಯ ಪಾಲನೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಪೆನ್ನಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಶೆರೀಫ್‌ಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು; ಕರಡಿಯು ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ೧೨೫೪ರಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಶೆರೀಫ್‌ಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿಖರ ಸ್ಥಳ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಂಹ ಗೋಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಕಾಪುಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಉಡುಗೋರೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚಿರತೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ವೆಚ್ಚವು ಅರ್ಧ ಪೆನ್ನಿ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬೆಕ್ಕು ಅಥವಾ ನಾಯಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ೧೮೩೫ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಿಂಹವೊಂದು ಕಚ್ಚಿತೆಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರೀಜೆಂಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಪಾಲಕನಿಗೆ ಸಿಂಹ ಗೋಪುರವನ್ನು ತನ್ನ ವಾಸಕ್ಕೆ ಮನೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ತೆರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೊನೆಯ ಪಾಲಕ ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುವ ತನಕ ಸಿಂಹ ಗೋಪುರವನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಭೂತಗಳು
೧೫೬೩ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಹೆನ್ರಿ VIIIವಿರುದ್ಧ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಶಿರಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ರಾಣಿ ಅನ್ನೆ ಬೊಲೈನ್ ಭೂತವು ಆಕೆಯನ್ನು ಹೂಳಲಾದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಅಡ್ ವಿಂಕುಲಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಸಂಶಯಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಟ್ ಟವರ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅದು ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಇತರ ಭೂತಗಳು ಹೆನ್ರಿ VI, ಲೇಡಿ ಜೇನ್ ಗ್ರೇ, ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಪೋಲ್,ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟವರ್(ಗೋಪುರದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ೧೮೧೬ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಂಟ್ರಿ ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್ ಹೊರಗೆ ತನ್ನ ಕಡೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕರಡಿಯ ಪ್ರೇತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದೇ ಭಯದಿಂದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೃತಪಟ್ಟನೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ೧೮೧೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಪ್ರೇತವೊಂದನ್ನು ಜಿವೆಲ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್ ಜಿವೆಲ್ಸ್‌ನ ಪಾಲಕ ಲೆಂಥಾಲ್ ಸ್ವಿಫ್ಟೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇತವು ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಭುಜದ ಹಿಂದೆ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಆಕೆ "ಓ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್! ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ!"ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದಳೆಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಗೋಪುರದ ರಾತ್ರಿಪಾಳಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇತರ ಹೆಸರುರಹಿತ ಮತ್ತು ರೂಪರಹಿತ ಭಯಾನಕತೆಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ ಗೋಪುರ ವರ್ಗ:1070ರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೇಡ್‌1 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಡ್ ೧ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳು ವರ್ಗ:ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಫಿರಂಗಿದಳದ ಘಟಕ ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು ವರ್ಗ:ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಕಾರಾಗೃಹಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಫ್ಯುಸಿಲಿಯರ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್
ರಿನೋರಿಯ ನಿಕೋಲಿಫೆರ
ರಿನೋರಿಯ ನಿಕೋಲಿಫೆರ ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಗಿಡ.ಇದನ್ನು ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‍ನ ಲುಜಾನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮುನ್ನುಡಿ
ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ನಿಕ್ಕಲ್ ಮೆಟಲ್ನನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ತೂಕದ 18,000 ಪಿಪಿಎಂ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 2% ನಿಕಲ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಒಂದು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ತಾಳಿದಾಗ ಸಾಯುತ್ತವೆ.
ನಿಕಲ್ ಭರಿತ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಾತಿಗಳು ಕೂಡ ಲೋಹದ ಹಯ್ಪರ್ಅಕ್ಯುಮುಲೋಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಇದೇ ರೀತಿಯ 500 ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳು ಒಂದು ಲೋಹ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಯ್ಪರ್ಅಕ್ಯುಮುಲೇಟರ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಅವು ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಕಲ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ,ಎಲೆಗಳು ಬೇರುಗಳಿಂದ ಲೋಹವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಲೋಹದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಗುಣಗಳು
ಹಯ್ಪರ್ಅಕ್ಯುಮುಲೇಟರ್ಸ್ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಹವಾದ ನಿಕಲ್ಗೆ ರುಚಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಎಲೆಗಳು ಆರ್ ನಿಕೋಲಿಫೆರಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ  ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.ಆದರೆ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ  ಹತ್ತರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಯ್ಪರ್ಅಕ್ಯುಮುಲೇಟರ್ಸ್ಗಳಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಪಲಾವು
ಪಲಾವ್ ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದ್ವೀಪರಾಷ್ಟ್ರ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು.
ವರ್ಗ:ಒಷ್ಯಾನಿಯದ ದೇಶಗಳು
ಮೆರಾಜ್ ಶೇಖ್
ಮೆರಾಜ್ ಶೇಖ್ (ಜನನ ೨೬ ಮೇ ೧೯೮೮) ಒಬ್ಬ ಇರಾನಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರ, ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಬಾಂಗ್ ದೆಹಲಿಗಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ ಲೀಗ್‌ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಮೂವ್ - ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ ಕಿಕ್ - ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಪ್ರತಿವರ್ತನ ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಗೆ ರೈಡರ್ ಮಧ್ಯ-ರೇಖೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಚೇಳಿನ ಕುಟುಕನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವನ ಹಿಂಭಾಗದ ಮೊಣಕಾಲು ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಬಡ್ಡಿ ವೃತ್ತಿ
ವಿವೋ ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ
ಸೀಸನ್ ೨
ಅವರು ತೆಲುಗು ಟೈಟಾನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೀಸನ್ ೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಭಿಯಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಅವರ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದಾಗ ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಶೇಖ್ ಅವರು ಟೈಟಾನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಮೊದಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ೨೯ ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೯ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.
ಸೀಸನ್ ೩
ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿಯ ಸೀಸನ್ ೩ ಶೇಖ್ ೨೭ ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೨೧ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಗಳಿಸಿದರು.
ಸೀಸನ್ ೪
ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಶೇಖ್ ದಬಾಂಗ್ ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಾನ್‌ನ ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ೬೩ ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.
ಸೀಸನ್ ೫
೫ನೇ ಸೀಸನ್ ಶೇಖ್‌ನ ಅಂಕಗಳ ರಿಟರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅವರು ೯೬ ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು, ೮ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೫೦ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಒಟ್ಟು ೧೦೪ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿಯ ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿತು.
ಸೀಸನ್ ೬
ಆರನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಶೇಖ್ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ೯೪ ರೇಡ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇರಾನ್ ೧೯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ೩ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ.
ಇರಾನ್ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡ
ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ಕಬಡ್ಡಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ
ಪಂಡಿತ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ(ಜನನ: ಜುಲೈ ೧, ೧೯೩೮, ಅಲಹಾಬಾದ್) ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಢತಿಯ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬ್ಞಾಸುರಿ (ಕೊಳಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ) ವಾದಕ. ಚೌರಸಿಯಾರವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರೂ ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾದನ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಜನರನ್ನೂ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗಿತದೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ
ಇವರು ತಮ್ಮ ೧೫ನೇಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಂ.ರಾಜಾರಾಮರ ಬಳಿ ಗಾಯನವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಾರಣಾಸಿಯ ಪಂ.ಭೋಲಾನಾಥರ ಬಳಿ ಕೊಳಲು ವಾದನವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ದೇವಿ(ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನರ ಮಗಳು)ಯವರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹರಿಪ್ರಸಾದರು ತಮ್ಮ ೧೯ನೇಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಕಟಕ್ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ೫ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇವರಿಗೆ ಮುಂಬಯಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಲಾನಗರಿಯೂ ಆಗಿರುವ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಳಲು ವಾದನದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ಸೇರಿ ಇವರಿಗೆ ಸಂಗೀತದ ಇನ್ನೊಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅನಾವರಣವಾಯಿತು.
ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಕೊಳಲು ವಾದನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ರುಪದ್ ಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರ ಅಲಾಪ್ ದೀರ್ಘ, ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ. ಜೀವಮಾನದಾದ್ಯಂತ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಇವರು ಭಾರತದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಿಗೆ ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ
ಇವರು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಡಿತ್ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಇವರು ಶಿವ-ಹರಿ ಎಂದು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ಲಮ್ಹೆ, ಚಾಂದನಿ, ಸಿಲ್ಸಿಲಾ, ಡರ್, ಫಾಸಲೇ.
ಚಿಹ್ನೆ
ಚಿಹ್ನೆಯು ಬೇರೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ವಸ್ತು. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯು ಸೂಚಿತ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ವಸ್ತು, ಗುಡುಗು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಿದ್ದಂತೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯು ಸಮ್ಮತಿಯ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಪೂರ್ಣವಿರಾಮವು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ.
ವರ್ಗ:ಸಂಪರ್ಕ
ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲೆ ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಚಿಹ್ನೆ
Sein
ದೇವದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ದೇವದಾಸ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು, ಮುಂಬಯಿ ನಗರವಾಸಿ, ಉತಮ ಕಲಾವಿದರು. ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಆದ್ಯತೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ-ಪದೇ ಚಿಂತನೆಗೆ ಈಡುಮಾಡುವ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು, ಚೀನಾ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವೋ ಎಂಬಂತಿರುವ ಗಣೇಶ, ನಿಕಂಬಳದ ಕೋಣ, ಪಶು-ಪಕ್ಷಿಯ ಮೈತ್ರಿ, ಹೀಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲಾಪ್ರಿಯರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ೨೦೧೦ ರ, ಆಗಸ್ಟ್ ೩ ರಂದು, ಮಂಗಳವಾರ, ಶುರುವಾದ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನ, ಆಗಸ್ಟ್ ೮ ರವರೆಗೆ, ಜರುಗಿತು. ಅವರ ೭೨ ನೆಯ ನೂತನ ತೈಲವರ್ಣಗಳ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದೆ. ೪೫ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೨೪೦ ಕಲಾವಿದರ ಕ್ಯಾಂಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಕವರ್ ಡಿಸೈನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.(ಉಚಿತವಾಗಿ) ಮರಾಠಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು 'ದೇವ್ ಮಾಣಸ್' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಕಲಾ-ಪ್ರದರ್ಶನ
ದೇಶದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ' ನಡೆದಿದ್ದು ಅವೆಲ್ಲವೂ ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ೫೦ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಗ್ರೂಪ್ ಶೋಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶೆಟ್ಟಯವರು ರಚಿಸಿದ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಗಳು ಜನರ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿವೆ.
ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ
ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಗಣ್ಯರ ಕಚೇರಿ, ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವದಾಸ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವಿರುವುದು ಇವರ ವಿಶೇಷತೆ. ಮುಂಬಯಿಗರದ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳ ಮುಖಪುಟವನ್ನೂ ಇವರ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ.
ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃತಿಗಳು
ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಸದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ತಮ್ಮ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯತೆ'ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಳವಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಇದರ ನಡುವೆ, ಮೆಟಲ್ ಮ್ಯೂರಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಕೈಯ್ಯಾಡಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇಂದು ತೈಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಠ ಛಾಪನ್ನು ಬೀರಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿ
ದೇವದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲದೆ, ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರರು. ಅವರ ಕೃತಿ, "ಬದುಕು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು"- ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ಅಭಾರ ಮನ್ನಣೆ
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಾರರು ವರ್ಗ: ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು
ಶೃತಿ ಕೋಟ್ಯಾನ್
೧೭ ರ ಹರೆಯದ ’ಶೃತಿ ಕೋಟ್ಯಾನ್’, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಮಾಟುಂಗಾದಲ್ಲಿರುವ ’ರಾಮ್ ನಾರಾಯನ್ ರುಯ ಕಾಲೇಜ್,’ ನಲ್ಲಿ, ಎಚ್. ಎಸ್. ಸಿ. ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಶೃತಿ ೧೨ ನೇ ತರಗತಿಯ ಮೆರಿಟ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಳು. ಕಾಲೇಜ್ ನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೃತಿ, ಭರತನಾಟ್ಯ-ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೀಳು. ತನ್ನ ೬ ನೇವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅದು ಅವಳ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತು. ಶೃತಿ 'ಉತ್ತಮ ಜಾನಪದ-ನೃತ್ಯಪಟು,' ವೂ ಹೌದು. ಈಗ, ಆಕೆ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನ ಕಲಾರಸಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮುಂಬಯಿನ ದಾದರ್ ಉಪನಗರದ ವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರುತಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ’ಹಳೆಯಂಗಡಿ,’ ಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವಳು. ತಂದೆ, 'ಕಿಶೋರ್ ಕೋಟ್ಯಾನ್, ತಾಯಿ, 'ಉದ್ಯಾವರ ಸವಿತಾ ಕೋಟ್ಯಾನ್,'  ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಶೃತಿ,  ಈಗ 'ಭರತ ನಾಟ್ಯಂ-ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ,'ಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
’ಶೃತಿ ಕೋಟ್ಯಾನ್,’ ನೃತ್ಯಗುರುಗಳು
’ಡಾ. ಸಂದ್ಯಾ ಪುರೇಚಾರವರು’, ಅವಳ ನೃತ್ಯಗುರುಗಳು. 'ಆಂಗಿಕ ಅಭಿನಯ', ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ, 'ಡಾಕ್ಟರೇಟ್,' ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ನುರಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿರುವ ಶ್ರುತಿ, ತಾನೂ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ಶೃತಿಯ ಸಾಧನೆಯಳನ್ನುಗಮನಿಸಿದರೆ, ವಿಸ್ಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಕ
ಅಂಕ ಪದವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು:
ಗುಡಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು
ಗುಡಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಡಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕುಟೀರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ಕಾಟೆಜ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್). ಬಡಗಿ,ಚಮ್ಮಾರ, ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ, ಕಮ್ಮಾರ, ಗೌರಿಗ (ಬಿದಿರಿನ ಕೆಲಸ) ಮುಂತಾದುವು ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಇದು ನಾಗರಿಕತೆಯಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದು. ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸ ತೊಡಗಿದಾಗ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉದಯವಾಯಿತು. ಅವನು ಮುಂದೆ ಉಡುಪು, ವ್ಯವಸಾಯದ ಉಪಕರಣ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ಬೆಳೆಯಿತು. ಪುರಾತನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಭೋಗ ವಸ್ತುಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಾಜರಿಂದಲೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದಲೂ ಪೋಷಣೆಯಿತ್ತು. ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಕುಗಳು ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾಕರಣ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೀಣ ದಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಬಂದಿವೆ.
ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ
ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವೂ ಪರಿಮಿತವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಗಳು ಜನಗಳ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈಗಿನ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳುಂಟು :
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸೋಸೂರಿಯಾ ಆಬ್‍ವ್ಯಾಲೇಟಾ
ಸೋಸೂರಿಯಾ ಆಬ್‍ವ್ಯಾಲೇಟಾ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ) ಹಿಮಾಲಯ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಉತ್ತರ ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯದ ಒಂದು ಜೀವಜಾತಿ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸುಮಾರು ೪೫೦೦ ಮಿ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಜ್ಯಹೂವು.ಅದು ರಾತ್ರಿ ಅರಳಿ ಬೆಳಗಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಾಡಿ ಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿ
ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ೧೯೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ ೫ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕಾಕ ತಾಲೂಕಿನ ಮಲಾಮರಡಿ ಎನ್ನುವ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಾಯಿ ಬಾಳವ್ವ; ತಂದೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣ. ತಂದೆ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದವರು. ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದಾಗ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟು ಹೊರಬಂದರು. ಕೆಲ ಕಾಲದ ನಂತರ ರೇಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ತಾಯಿಯೇ ಕೂಲಿನಾಲಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ೪ ಮಕ್ಕಳನ್ನಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಮಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬೆಳೆಯಿಸಿದಳು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡನೆಯ ತರಗತಿಯ ವರೆಗೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಕಿತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು. ಆಬಳಿಕ ಗೋಕಾಕಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಇವರು ೩ನೆಯ ತರಗತಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವರ ಕಿವಿಗಳು ಮಂದವಾದವು. ಆದರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುತ್ತ ಬಂದರು.ಆಬಳಿಕ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಶೆಟ್ಟರ ಬಿದಿಯಲ್ಲಿಯ ೨ನೆಯ ನಂಬರಿನ ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯತೊಡಗಿದರು. ಇದೇ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತು ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ೪ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಆನಂತರ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಗಿಲಗಂಚಿ ಅರಟಾಳ ಹೈಸ್ಕೂಲನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಪುಣೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳಿ ಮರಾಠಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಅವರೊಬ್ಬರೆ ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಮರಳಿ, ಪುನ: ಗಿಲಗಂಚಿ ಅರಟಾಳ ಹೈಸ್ಕೂಲನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಗಣಿತ ವಿಷಯ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಪಾಸಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಉದ್ಯೋಗ
ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ತರುಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ದಿವಾಕರ ರಂಗನಾಥರೊಡನೆ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಕೋಲಾಹಲವೆ ನಡೆಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಧಾರವಾಡದ ಭಾಲಚಂದ್ರ ಘಾಣೇಕರ ಅವರ ಸಮಾಜ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪೂರ್ತಿ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತರು. ಸಮಾಜದ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಬದಲಾದಾಗ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪುರಾಣಿಕ ಎನ್ನುವವರು ನಡೆಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೋಕಮತದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಗದಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಂಧು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ೩ ವರ್ಷ ಅಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ತೆರಳಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ ಪುನ: ಧಾರವಾಡದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
ಈ ನಡುವೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಹಿಂಡಲಗಿ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಬಂದ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉಷಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ ಡಿಸೆಂಬರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದು ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ  ಜಠಾರರ  ಸಮಾಜ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಿಟ್ಟು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಮೊದಲ ಕಥೆ     "ಕಾರವಾನ್", ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿ ಗುಳೇ ಹೋದ ಜನರ ಕತೆಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ “ ಕಾರವಾನ್ ” ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರ ಮೊದಲೆರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದಂಥವು. ಆಬಳಿಕ ಅವರು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ—ಕಾರ್ಮಿಕ ಶೋಷಣೆ, ಸ್ತ್ರೀಶೋಷಣೆ, ಬಡವರ ಶೋಷಣೆ, ದಲಿತರ ಶೋಷಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಟುವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು, ಜಗದ್ಗುರುಗಳನ್ನು ಇವೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬತ್ತಲಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಬಗೆಗೆ ಭ್ರಮನಿರಸನರಾದ ಕಟ್ಟೀಮನಿ ರೈತ-ಕೂಲಿಕಾರರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಚದುರಂಗದಾಟಕ್ಕೆ ಬೇಸತ್ತು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ಪುರಸ್ಕಾರ
೧೯೬೯ರಿಂದ ೧೯೭೨ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಿನೇಟ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸೋವಿಯೆಟ್ ದೇಶದ ನೆಹರೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿತು.
೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೫೨ನೆಯ  ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
ನಿಧನ
೧೯೮೯ ಅಕ್ಟೋಬರ ೨೩ರಂದು ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಮನೆ "ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ"ಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
ಕಟ್ಟೀಮನಿಯವರ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರ ಎಂ. ಅಕಬರ ಅಲಿ ಅವರು ಇವರ ಬಗೆಗೆ ಬರೆದ ಮಿನಿಗವನವೊಂದು  ಇವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
“ ಕೆಚ್ಚು, ಕಲಿತನದ ಮತಿ
ಸಾಧುವಿಗೆ
ಸಾಧು ಬಗೆ
ಬಾಧಿಪಗೆ ಬಿಚ್ಚುಗತ್ತಿ”
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:೧೯೮೯ ನಿಧನ‎ ವರ್ಗ:೧೯೧೯ ಜನನ
ವೈದ್ಯ
ವೈದ್ಯನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿನಿರತ, ಅಂದರೆ ಈ ವೃತ್ತಿಯು ರೋಗ, ಗಾಯ, ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾರೀರಿಕ ಹಾಗು ಮಾನಸಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅಥವಾ ಪುನರಾರೋಗ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗಗಳ ವರ್ಗಗಳು, ಪ್ರಕಾರದ ರೋಗಿಗಳು, ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು (ಪರಿಣತ ವೈದ್ಯಭಿಷಜ) ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು,ಕುಟುಂಬಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಹಾಗು ಪರಿಪೂರ್ಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು (ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಭಿಷಜ). ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಗೆ (ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ) ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿವರವಾದ ಅರಿವು - ವೈದ್ಯಕೀಯದ ವಿಜ್ಞಾನ - ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಅನ್ವಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ - ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲೆ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ಕರ್ನಾಟಕದ ರೂಪುರೇಷೆ
thumb| [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ದೇಶನ ]] ಕೆಳಗಿನ ರೂಪರೇಷೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಸಾಮಯಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯದ 28 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು 7 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ, 8 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ, ನೆಲದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 13 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 16 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ 7 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 8 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ-ಗಂಡು ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ 7 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. thumb| ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಾಂಛನ
ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು
26 ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು.
ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು
alt=Wide photo of large waterfall in mist|right|thumb| [[ಶರಾವತಿ|ಶರಾವತಿ ನದಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜೋಗ ಜಲಪಾತ ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುವ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ 10 ನದಿಗಳು, ರಾಜ್ಯದ ಒಳನಾಡಿನ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ 60% ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
alt=Map of 30 districts in region|right|thumb| ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 30 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ:
ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
right|thumb| ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿತರಣೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ
right|thumb|350x350px| [[ವಿಧಾನಸೌಧ|ವಿಧಾನ ಸೌಧ ]] ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು
ಇತಿಹಾಸ
alt=Brown stone statue of smiling deity sitting cross-legged under arch|right|thumb| [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ( ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ) ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಪ್ರತಿಮೆ. ]]
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
right|thumb| [[ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು ]] right|thumb| [[ಹಂಪೆ|ಹಂಪಿ ]] thumb| [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು|ಪಟ್ಟಡಕಲ್ಲು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಗುಂಪು ]] right|thumb| ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕಾಶಿವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ]]
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು.
ಸಂಸ್ಥೆ
ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಡಳಿತವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡಿಜಿಪಿ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ನಗರವನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ (ಐಜಿಪಿ) ವಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಬೆಳಗಾವಿಯನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕ (ಡಿಐಜಿ) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ (ಡಿಜಿ ಮತ್ತು ಐಜಿಪಿ) ರಾಜ್ಯದ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಆಡಳಿತ, ಗುಪ್ತಚರ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್, ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ: ಪ್ರತಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ಆಯುಕ್ತರು ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಕಲಬುರ್ಗಿ ಆಯುಕ್ತರು ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಪೊಲೀಸರು. ಆರು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ರೇಣಿಯು ಮೂರರಿಂದ ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. 906 ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳು, 230 ಸರ್ಕಲ್ ಕಚೇರಿಗಳು, 91 ಎಸ್‌ಡಿಪಿಒಗಳು ಮತ್ತು 31 ಡಿಪಿಒಗಳಿವೆ (ರೈಲ್ವೆ ಪೊಲೀಸರು ಸೇರಿದಂತೆ). ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹಾಯಕ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಹೆಡ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸಬ್‌ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನಿಲ್ದಾಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪ-ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಪ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಲಯಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ರಮಾನುಗತ
ಉಪ-ಹುದ್ದೆಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಎಚ್ಚುವಿಕೆ
ಎಚ್ಚುವಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಲೋಹದ ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಲೋಹದ ಮೇಲ್ಮೈನ ರಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲು ಬಲಶಾಲಿ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಕ್ಷಾರಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ (ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ- ಆಧುನಿಕ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಬಹುದು). ಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವ ಕೆತ್ತನೆ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಕೆತ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹಳೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾಕೌಶಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.