cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬುರ್ಕೀನ ಫಾಸೊ
ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಇಲ್ಲಿರುವವರು ಬಹುತೇಕ ರೈತಜನ, ವ್ಯವಸಾಯ ಪಶುಪಾಲನೆಗಳು ಇವರು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾಗ 6% ಮಾತ್ರ. ಜನಸಂದಣಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜೋಳ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಾರ್ಗಂ, ಬತ್ತ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ನೆಲಗಡಲೆ ಮರಬೆಣ್ಣೆ, ಹತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ನಿರ್ಯಾತ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೆಲ ಮೀಸಲಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸಾಯ, ನೆಲದ ನಗ್ನೀಕರಣದ ತಡೆ, ನದೀಕಟ್ಟೆ ರಚನೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಶುಪಾಲನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ನದೀ ಮೀನುಗಳೂ ವನಗಳ ಸಂಪತ್ತೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಚಿನ್ನ, ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಾವದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಡಿಮೆ. ವಾಗಡೂಗೂವಿನ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಬೋಬೋ ಡೈಯೂಲಾಸೊವಿನ ಎಣ್ಣೆ ಗಿರಣಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಹತ್ತಿ ಹಿಂಜುವ ಉದ್ಯಮ ಇವು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. 1963ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ತೀರವಿಲ್ಲ. ಅಂತರದೇಶೀಯ ಭೂಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುವುದು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ ಮೂಲಕ. ವಾಗಡೂಗೂ ಹಾಗೂ ಬೋಬೋ ಡೈಯೂಲಾಸೊ ಮುಖ್ಯವಾದ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಂಧಿ ಸ್ಥಾನಗಳು. ವಾಗಡೂಗೂ ಹಾಗೂ ಬೋಬೋ ಡೈಯೂಲಾಸೊಗಳಲ್ಲದೆ ಕೂಡೂಗೂ, ಊಹಿಗೂಯ, ಬ್ಯಾನ್ಫೊರ, ಕಾಯ, ಡಿಡೂಗೂ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೆ 16ಕ್ಕಿಂತ (ಚ.ಮೈ.ಗೆ 40) ಹೆಚ್ಚು. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದೇ ಅಧಿಕ.
ಆಡಳಿತ
ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೋ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಇರುವುದು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಲ್ಲಿ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಈತನ ಆಯ್ಕೆ. ಈತ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 75. ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಇದಕ್ಕೂ ಚುನಾವಣೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 39 ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ ಇವುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಇವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವರೆಗೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಚೌಕಟ್ಟು ರಚಿತವಾಗಿದೆ. (ಪಿ.ಎಚ್.)
ಇತಿಹಾಸ
ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೊಡಲಿಗಳು ಉತ್ತರ ವೋಲ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಬೋಬೊ, ಲೋಬಿ, ಗೂರೂನ್ಸಿಗಳೇ ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ನಿವಾಸಿಗಳು. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೇರಿ ಬಂದು ಗೂರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಸ್ಥಾನ, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಸೇವಕರು, ಅಡಿಯಾಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದುವು. ಮಾಸಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಫೂಲಾನಿ ಮತ್ತು ಸೊಂಗೈ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು.
ಉತ್ತರ ವೋಲ್ಟದ ಬಾಗಿಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡವಾಗಿ ತೆರೆದದ್ದು 1886ರಲ್ಲಿ-ಮಾಸಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಕ್ರೌಸ್ಸುತ್ತಿ ನೋಡಿದಾಗ. 1889ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಲೂಯಿ ಗಸ್ಟಾವ್ ಬಿಂಗರ್ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. 1895ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸು ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೊಡೆ ಹಿಡಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. 1898ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಗೂ ಆದ ಒಂದು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಗೋಲ್ಡ್‌ ಕೋಸ್ಟಿಗೂ ನಡುವಣ ಗಡಿರೇಖೆಯ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.
ಫ್ರೆಂಚರು ಈ ದೇಶವನ್ನು ಅನೇಕ ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ದೇಶೀಯ ಮುಖಂಡರೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಮೊದಲು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೂಡಾನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು (1919).
1932ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌, ನೈಜರ್, ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೂಡಾನುಗಳ ನಡುವೆ ಭಾಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ದೊರಕಿದೆ ಬಹುಮಾನವೆಂದರೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸಾಗರಾಂತರ ಪ್ರದೇಶವೆಂಬ ಅಧೀನಸ್ಥಾನ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದದ್ದು 1957ರಲ್ಲಿ. 1959ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಹೋಮಿ, ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌, ನೈಜರ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಡಿಲ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1960ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 5 ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರಕಿದ್ದು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ. 1966ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸೇನೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಕಾಜೊಲ್
ಕಾಜೊಲ್ ದೇವ್ ಗನ್  ,ನೀ ಮುಖರ್ಜೀ  ಬೆಂಗಾಲಿ:কাজল দেবগন ಕಾಜೊಲ್  ದೇಬ್ಗನ, 1975 ಆಗಷ್ಟ್ 5ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು ಕಾಜೊಲ್, ಈಕೆ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಸಿನೆಮಾ ತಾರೆ,ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. (2001)ಕಾಜೊಲ್ ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಸಿನೆಮಾ ಬೇಖುದಿ (1992)ಆಕೆಯ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಮೊದಲ ಹಿಟ್ ಬಾಜಿಗಾರ್  (1993)ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ನೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವಳಿಗಿದೆ. ಅದರಂತೆ ಅದೇ ನಾಯಕ ನಟನೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿಯುಡ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ದಿಲ್ ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೆ ಜಾಯೆಂಗ್ (1995),ಕುಚ್ ಕುಚ್ ಹೋತಾ ಹೈ (1998)ಮತ್ತು ಕಭಿ ಖುಶಿ ಕಭಿ ಗಮ್  (2001)ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಸಾಧನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೂರು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳು ದೊರೆತವು. ಕಭಿ ಖುಷಿ ಕಭಿ ಗಮ್ ಚಿತ್ರದ 2001ರಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ವಿಯ ನಂತರ ಆಕೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿನಯದ ರಜೆ ಪಡೆದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ಕುನಾಲ್ ಕೊಹಿಲಿ ಅವರ ಫನಾ  (2006)ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಕಾಜೊಲ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಳು. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಟಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಅಭಿನೇತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಭಾರತೀಯ ನಟ ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ವಿವಾಹವಾಯಿತು.
ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ
ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನ  : ಮುಖರ್ಜೀ-ಸಮರ್ಥ ಕುಟುಂಬ ಕಾಜೊಲ್ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು.ಬೆಂಗಾಲಿ-ಮರಾಠಿ ಸಭ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮರ್ಯಾದೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ತನುಜಾ ಓರ್ವ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ ಹಾಗು ಆಕೆಯ ತಂದೆ ದಿವಂಗತ ಶೊಮು ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೂತನ ಕೂಡಾ ಐದು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಅಜ್ಜಿ ದಿವಂಗತ ಶೊಭನಾ ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ರತ್ತನ್ ಬಾಯಿ ಅವರುಗಳು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರರಾದ ;ಜೊಯ್ ಮುಖರ್ಜೀ ಮತ್ತು ದೆಬ್ ಮುಖರ್ಜೀ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು. ಕಾಜೊಲ್ ಳ ಚಿಕ್ಕಜ್ಜ ಸಶಾಧರ್ ಮುಖರ್ಜೀ ಅವರು ಕೂಡಾ ಉತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆತನ ಪತ್ನಿ ಸತಿರಾಣಿ ದೇವಿ,ಕಾಜೊಲ್ ಳ ಅಜ್ಜಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ,ಅನೂಪ್ ಕುಮಾರ್ ,ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಾಜೊಲ್ ಕಸಿನ್ ರಾನಿ ಮುಖರ್ಜೀ,ಶರ್ಬಾನಿ ಮುಖರ್ಜೀ ಮತ್ತು ಮೊಹ್ನಿಶ್ ಕೂಡಾ ಬಾಲಿಯುಡ್ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆಯನ್ ಮುಖರ್ಜೀ ಕೂಡಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಜೊಲ್ ಳ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ತನೀಶಾ ಮುಖರ್ಜೀ ಕೂಡಾ ಓರ್ವ ಅಭಿನೇತ್ರಿ. ಬಾಲಿಯುಡ್ ನಟ ಅಜಯ ದೇವಗನ್ ಅವರನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು 1999ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 20,2003ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಪುತ್ರಿ ನ್ಯಾಸ್ ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು. ಏಪ್ರಿಲ್ 10,2008 ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಹೃದಯ ರೋಗದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ (ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ )ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಆತನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ಅದೇ ದಿನ ನಡೆದು ಬಾಲಿಯುಡ್ ಗಣ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.
ವೃತ್ತಿ
ಪಂಚಗನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ.ಜೊಸೆಫ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಹದಿನೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಿನ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸಲು ಮುಂದಾದಳು. ಆಕೆಯ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಚಿತ್ರ ಬೇಖುದಿ  (1992) ರಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೂ ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯ ಹಲವು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಿತ್ತು.ಆಗ ಆಕೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ 1993ರಲ್ಲಿ ಬಾಜಿಗಾರ್  ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಜೊತೆ ಒಳ್ಳೆ ಜೋಡಿ ಎಂದು ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಕೆ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಳು. ಆಕೆಯ 1994ರಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಉಧಾರ್ ಕಿ ಜಿಂದಗಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.BFJA ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಆಕೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಳು. ಆಕೆ ಯಶ್ ರಾಜ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಾರಾಪಟ್ಟ ಪಡೆದಳು.ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಣಯದ ಭಾವಭರಿತ ಕಥೆಯುಳ್ಳ ಯೆಹ್ ದಿಲ್ಲಗಿ ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಸೈಫ್ ಅಲಿಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದಳು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ವು ಕಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿನ ಸ್ವಪ್ನಳ ಪಾತ್ರವು ಆಕೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭವಿಷ್ಯ ಅರಸಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಕೆ ಹೋಗುವ ಅಭಿನಯ ಮನಮಿಡಿಯುವಂತಿದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಭಾಜನಳಾದಳು. ವರ್ಷ 1995 ಅವಳ ಪಾಲಿಗೆ ಎರಡು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಆಕೆಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ ರಾಕೇಶ್ ರೋಶನ್ ರ ಕರನ್ ಅರ್ಜುನ್. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎರಡನೆಯ ಬಿಗ್ ಹಿಟ್ ಎನಿಸಿತು. ಆಕೆಯ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಆ ವರ್ಷ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸನಲ್ಲಿ ಗೋತಾ ಹೊಡೆದವು.ಆದರೆ ಆದಿತ್ಯ ಚೊಪ್ರಾ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಿಲ ನಿರ್ದೇಶನದ ದಿಲ್ ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೆ ಜಾಯೆಂಗೆ  ಕೇವಲ ಹಿಟ್ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮುಂಬಯಿ ಥೆಯೆಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 2008ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಬಾಲಿಯುಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದುದಲ್ಲದೇ 12 ಬಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಾಜೊಲ್ ನಟನೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತಲ್ಲದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಕಾಜೊಲ್ ಳದು 1996ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡಿತು,ಸೈಫ್ ಅಲಿಖಾನ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಬಂಬಾಯಿ ಕಾ ಬಾಬು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿತು.1997ರಲ್ಲಿ, ಕಾಜೊಲ್ ನಟಿಸಿದ  Gupt: The Hidden Truth. ಸಹನಟ ಬಾಬಿ ಡಯೊಲ್ ಮತ್ತು ಮನಿಶಾ ಕೊಯರಾಲರೊಂದಿಗಿನ ಚಿತ್ರವು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯ ನಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬಾಲಿಯುಡ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಜೊಲ್ ಉತ್ತಮ ಖಳನಾಯಿಕಿ ಪಾತ್ರದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ನಟನೆಯು, ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ವಿಲನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೆ ಆಕೆಗೆ ಹೆಸರು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಕೆಯ ಆ ವರ್ಷದ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹಮೇಶಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕರನ್ ಅರ್ಜುನ್  ತರಹ ಇದೂ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪುನರ್ ಜನ್ಮ ಹಾಗು ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಅದರ ನಂತರ ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ,ಮಿನ್ಸಾರಾ ಕನಾವು ದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಯಶಸ್ವು ಕಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಕಾಜೊಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡಸ್ ಸೌಥ್ ನಿಂದ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನ್ನು ಪದೆದುಕೊಂಡಳು. ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯೆಂದರೆ ಹಾಸ್ಯದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ -ಕಾಮಿಡಿ ಇಶ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಭಾವಿ ಪತಿ ಅಜಯ ದೇವಗನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ತಂದಿತು.
ಮಾಧ್ಯಮ
ಆಕೆ 2005ರಲ್ಲಿನ TV ಶೊ ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ ಕ್ರೊರ್ ಪತಿ  (ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಎ ಮಿಲಿಯಾನರ್?ನ ಭಾರತೀಯ ಅನುಕರಣೆ) ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ಇದರ ನಿರ್ವಾಹಕರು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಪತಿ ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ಜೊತೆಯಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ಕೋಟಿ (10 ದಶಲಕ್ಷ)ಗೆದ್ದರು.ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದರು. ಇಂಡಿಯನ್ ಐಡೊಲ್ ನ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿಆಕೆ ಗೌರವ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇದೆ. ಕರನ್ ಜೊಹರ್ ಅವರ ಟಾಕ್ ಶೊ ಕೊಫಿ ಉಯಿತ್ ಕರನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಆ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ (ಸರಣಿ)ಯಲ್ಲಿ ಶಾರುಖ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಳು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಟಾಕ್ ಶೊ ನ ಎರಡನೆಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕರನ್ ನ ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್ ಸುರುವಾಗಿದ್ದೇ ಕುಚ್ ಕುಚ್ ಹೋತಾ ಹೈ ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆತನ ನಿರ್ದೇಶನದ ದಶಕದ ನಂತರ ಕರನ್, ಶಾರುಖ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಮುಖರ್ಜೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆವ್ಹಾನ ನೀಡಿದ. ಆಕೆ ಮನೀಶ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್ 2006 ,ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಡಮ್  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿ ರಾಂಪ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಜಿಂಟಾಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮೆರೆದಳು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2006ರಳ್ಳಿ ಬಾಲಿಯುಡ್ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ 4 ತಾರೆಯರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಚೊಪ್ರಾ, ಹೃತಿಕ್ ರೋಶನ್ ಮತ್ತು ಶಾರುಖ ಖಾನ್ ಆಕೆಯೂ ಈ ಲೆಜೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು. ಆಕೆಯ ಪತಿ ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ತಾಯಿ ತನುಜಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿನ TV ಶೊ ರಾಕ್ 'ಎನ್ 'ರೊಲ್ ಫೆಮಿಲಿ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮದ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ವೊಗ್ಯು ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಶಾರುಖ ಖಾನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಳು.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಆಕೆ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಿಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿರುವ ಆಕೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಮೂಲದ ಲೂಂಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಮಹಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿಧವೆಯರು,ಮಕ್ಕಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಇಂತಹ ಜನರಿಗೆ ಕಾಜೊಲ್ ,NGO ಶಿಕ್ಷಾ ದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಗೆ ಕರ್ಮವೀರ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ಅವಾರ್ಡ್ (26 ನವೆಂಬರ್ 2008)ದೊರಕಿದೆ.ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಮಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1975 ಜನನಗಳು ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಾಲಿ ಜನಗಳು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಜನರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ (ಸಂಯೋಜಕ)
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ, ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ, ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಲೂಸಿಯಾ' ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು (೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೨) ಶಿಕ್ಷಕರ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಬಂದವರು. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಎನ್‌ಐಇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ರಂಗಭೂಮಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು; ಅವರು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ - ಸ್ಟೋನ್ ಏಜ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ (ರಂಗಭೂಮಿ ಗುಂಪು) ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣ
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಲೂಸಿಯಾ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ "'ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಆಸಕ್ತ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಕೇಳಿದರು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಇತರರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪವನ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಾನು ಲೂಸಿಯಾ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ'.""ತಿನ್ಬೇಡಕಮ್ಮಿ" ಹಾಡು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಭಾರಿ ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು, ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಹಾಡಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅವರೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲೂಸಿಯಾ ಆಲ್ಬಂ ಭಾರೀ ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸರಣಿ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ತಿಲಕ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಿಲಕ್‌   ಅಥವಾ ತಿಲಕ ವು  (तिलक ;  ತಿಲಕ) ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ತಿಲಕವನ್ನು ದೈನಂದಿನವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ  ಧಾರ್ಮಿಕ  ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೆನ್ನುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ  ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ತಿಲಕದ ಮಹತ್ವ
ತಿಲಕವು ಹಲವು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ  ದೈವಧ್ಯಾನ  ಮತ್ತು  ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ  ಜ್ಞಾನೋದಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಲಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು, ಅರ್ಚಕ/ಪೂಜಾರರು, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಆರಾಧಕರು  ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ  ಹಿಂದೂಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪಾಲಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪ, ಭಸ್ಮ (ವಿಭೂತಿ), ಕುಂಕುಮ, ಸಿಂಧೂರ, ಮೃತ್ತಿಕೆ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಾದ ಲೇಪವನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ  ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಿಲಕದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಕಾಸ
ತಿಲಕವು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂರ್ಣ/ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಇದನ್ನು ಹಣೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಲಂಬ/ನೇರವಾಗಿ ಹಾಗೂ  ಸಮತಲೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಕೂಡಾ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ತಿಲಕಗಳೆಂದರೆ  ವೈಷ್ಣವರು  ಅಥವಾ ಭಗವಾನ್‌ ವಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ಆತನ ಅವತಾರಗಳ ಆರಾಧಕರು ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಗವಾನ್‌  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತರು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತಿಲಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವರುಗಳು ಧರಿಸುವ ತಿಲಕವು ಬೈತಲೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಲಂಬರೇಖೆಯು ಬಹುತೇಕ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀಳವಾದ U ಆಕಾರದಿಂದ ಆ ರೇಖೆಯು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಛೇದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕೂಡಾ ಇರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಲಕವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ  ಪುಣ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ತಂಪನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿಲಕದ ರೂಪಾಂತರವೆಂದರೆ ಭಗವಾನ್‌ ಶಿವ ಹಾಗೂ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿಮಾತೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಭಕ್ತರು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವವ ತಿಲಕಗಳು. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೂರು ಸಮತಲೀಯ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ಪಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತವೊಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪರಮಶಿವ ಅಥವಾ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿಮಾತೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸುವ ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮರದ ತುಂಡುಗಳ ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡೂ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು  ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅಂತಹುದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಇದೇ ತರಹದ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಾಧಾರಣ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯ ಹಲವು ಆರಾಧಕರು  ವಿಶೇಷವಾಗಿ  ದಕ್ಷಿಣ  ಭಾರತೀಯರು ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ  ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು  ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ  ಕುಂಕುಮದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು  ಹಿಂದೂಗಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ತಿಲಕವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಅದನ್ನು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ್ದೆಂದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ ಹಲವು ಹಿಂದೂ  ಮಹಿಳೆಯರು  ಬಿಂದಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಿಲಕವನ್ನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ  ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳಕರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  (ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳು, ವಿವಾಹಗಳು etc.) ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ತಿಲಕಗಳು
ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳ ತಿಲಕಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಿಲಕ - ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ
ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು (ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುತೇಕ U - ಆಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ) U ಆಕಾರದ ತಿಲಕ.
ಕ್ಷತ್ರಿಯ ತಿಲಕ - ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ
ಮೂರು ಕಂಸಾಕಾರ(ಕಮಾನಿನಾಕಾರ)ದ ಲಂಬ/ನೇರವಾದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕೃತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು.
ವೈಶ್ಯ ತಿಲಕ - ಅರ್ಧಚಂದ್ರ
ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ತಿಲಕ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ  ಒಂದು ಬಿಂದಿ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಶೂದ್ರ ತಿಲಕ - ಪಾರ್ತ/ರ್ಥಳ
ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ದುಂಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ
ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು
ಈ ಪದವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ "ಅ"ಅನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುವುದರಿಂದ "ತಿಲಕದ " ಬದಲಾಗಿ  "ತಿಲಕ್‌ " ಎಂದು ಹಿಂದಿ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೇಪಾಳ, ಬಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ತಿಲಕವನ್ನು ಟಿಕಾ /ಟೀಕಾ  (टिका  ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು  ಅಬಿರ್‌  ಎಂಬ ಕೆಂಪು ಪುಡಿ, ಮೊಸರು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದ ಕಾಳುಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಟೀಕಾ/ಟಿಕ್ಕಾ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟನ್ನು ಅದ್ದಿ ಒಂದೇ  ಗೀಟಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಒಳಪಂಗಡ/ಪಂಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ತಿಲಕಗಳ ವಿವರ
ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಭಿನ್ನವಾದ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಲಕವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ತಿಲಕಗಳ ವಿಧಗಳು
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಿಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಧಗಳಿವೆ.
ಬೆಂಡಿ ತಿಲಕ
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ತಿಲಕ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಡಾ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್‌ ಆಚಾರ್ಯರು ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರು.
ಚತುರ್ಭುಜಿ ತಿಲಕ
ಮೇಲ್ಭಾಗವು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ  90 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಂತಿರುವ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ  ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರ ತಿಲಕ. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಎಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಹಾರದ ನಾರಾಯಣ್‌ದಾಸ್‌ಜಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದವರು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸ್ವರ್ಗ ದ್ವಾರದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇತರೆ ತಿಲಕಗಳು
ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ 12 ಶ್ರೀ ತಿಲಕಗಳು ಸೇರಿವೆ
ಬಿಂದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ/ಬಾಂಧವ್ಯ
ತಿಲಕ ಮತ್ತು ಬಿಂದಿ ಎಂಬ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು  ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಂತೂ ಅಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೆಲ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳು
ಕೆಂಪು ಟಿಕ್ಕಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಸಂಕೇತಗಳು ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಪುಂಜಗಳು‌ ವರ್ಗ:ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು
ಕಪ್ಪು ಇಲಿ
ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಪೀಡೆಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶ್ನೋಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ಣಿ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೀವ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮಸ್ ರಾಟಸ್ ಎಂಬುದು ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಾಗಿ ೧೭೫೮ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನಿಯಸ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು.
ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅವನ್ನು ಅಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವರ್ಣೀಯ ರೂಪಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Rattus_rattus_02_MWNH_748.jpg/220px-Rattus_rattus_02_MWNH_748.jpg|thumb| ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ತಲೆಬುರುಡೆ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Comparison_Black_Rat_Brown_Rat_EN.svg/220px-Comparison_Black_Rat_Brown_Rat_EN.svg.png|thumb| ಕಂದು ಇಲಿ ( ರಾಟಸ್ ನಾರ್ವೆಜಿಕಸ್ ) ನೊಂದಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ( ರಾಟಸ್ ರಾಟಸ್ ) ದೇಹದ ಹೋಲಿಕೆ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Black_Rat_skeleton.jpg/220px-Black_Rat_skeleton.jpg|thumb| ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ( ಆಸ್ಟಿಯಾಲಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ) ಸಾಮಾನ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ೧೫ ರಿಂದ ೨೨ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುವ ಮತ್ತು ೭೫ ರಿಂದ ೨೩೦ ಗ್ರಾಂ ತೂಗುವ ಬಾಲ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ೧೨.೭೫ ರಿಂದ ೧೮.೨೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಲದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ತೂಕ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಹಲವಾರು ಬಣ್ಣ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಿಳಿಯಾದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ ಕಂದು ಇಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ಕಪ್ಪು ತುಪ್ಪಳದ ತೆಳುವಾದ ಕವಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂದು ಇಲಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ
ನಾರ್ಮನ್ ಅವಧಿಯ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಮೂಳೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲೆವಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಮದ ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಅದರ ಕಣ್ಮರೆ ಮತ್ತು ಮರುಪರಿಚಯದಿಂದಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ತುಣುಕುಗಳಂತಹ ಪುರಾವೆಗಳು ಇದು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಲೇಷ್ಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಮನ್ ವಿಜಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಶಃ ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಪ್ರಾಯಶಃ, ರೋಮನ್ನರು ತಮ್ಮ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇಶವಾದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ಪೆಸಿಯೇಶನ್ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ರೋಮ್ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ತನ್ನ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ತಳೀಯವಾಗಿ ೪೨ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ೩೮ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅನೇಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ಲೇಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ಲೇಗ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ( ಯೆರ್ಸಿನಿಯಾ ಪೆಸ್ಟಿಸ್ ) ದಂತಹ ಚಿಗಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಅದರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ.
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಇತರ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ದಂಶಕಗಳು ಪ್ಲೇಗ್ ಜಲಾಶಯಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಸೋಂಕುಗಳು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ವಾಹಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಲಿಗಳ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಚೆಗೆ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಪ್ಲೇಗ್  ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ
ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕಾಂಡಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಕಶೇರುಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಶೇರುಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಆಹಾರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಹಸುಗಳು, ಹಂದಿಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು, ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳ ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಮರದ ಅಳಿಲುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅವು ಸುಮಾರು ದಿನಕ್ಕೆ ೧೫ ಗ್ರಾಂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧೫ ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಅನೇಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಬ್ಬು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಕೋಕೋ, ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಅವು ಅನೇಕ ರೈತರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.
ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ
ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿ ೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಎಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದರು. ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂದು ಇಲಿ ( ರಾಟ್ಟಸ್ ನಾರ್ವೆಜಿಕಸ್ ) ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಂದು ಇಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಂದು ಇಲಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರದ ಮನೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಇಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಲಿಂಗದ ಇಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾಡಿನ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯು ಸಹ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಸೌತ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಬೀಚ್ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಮನೆ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಉತ್ತರ ದ್ವೀಪದ ಬೀಚ್ ಅಲ್ಲದ ಕಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೋಮ್ ರೇಂಜ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲಿಗಳ ಮನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅಂದಾಜು ಗಾತ್ರ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ.
ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ನಡವಳಿಕೆ
ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ತನ್ನ ಆಹಾರದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಭಕ್ಷಕ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಿಂಗಗಳ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಮೇವು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಿನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲು ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ದ ಫೀಡರ್ ಆಗಿದೆ; ಆಹಾರಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಸಣ್ಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಇರುವ ಆಹಾರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಲೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲೋಚಿತ ಆಹಾರಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು. ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ವಿಧಾನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಊಟದ ಅಂತಿಮ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾದರಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಡೈನಾಮಿಕ್ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಮಾದಕತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ರೋಗಗಳು
ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳು (ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಎಕ್ಟೋಪರಾಸೈಟ್‌ಗಳು ) ಹಲವಾರು ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬುಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ( ಓರಿಯಂಟಲ್ ಇಲಿ ಚಿಗಟದ ಮೂಲಕ), ಟೈಫಸ್, ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿಲೆ, ಟೊಕ್ಸೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೈಕಿನೋಸಿಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕಂದು ಇಲಿಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್‍ನ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರಗಳ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ಲೇಗ್ ಏಕಾಏಕಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ರೋಗಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಇಲಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ವೈರಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲವು. ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಕೊರಿನೆಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಕುತ್ಶೇರಿ, ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಪಿಲಿಫಾರ್ಮಿಸ್, ಪಾಶ್ಚರೆಲ್ಲಾ ನ್ಯೂಮೋಟ್ರೋಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಬಾಸಿಲಸ್ ಮೊನಿಲಿಫಾರ್ಮಿಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಏಜೆಂಟ್ಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗಗಳು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರಭಕ್ಷಕಗಳು
ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳು ದೇಶೀಯ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಬೆಗಳಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇಲಿಗಳು ವೀಸೆಲ್‌ಗಳು, ನರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಯೊಟ್‌ಗಳ ಬೇಟೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳು ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳು ಚುರುಕುಬುದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಆರೋಹಿಗಳಾಗಿವೆ. ಚುರುಕುತನದ ಜೊತೆಗೆ, ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿ ಮತ್ತು ಏವಿಯನ್ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಶ್ರವಣದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ರಾಟಸ್ ರಾಟಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ದ್ವೀಪಗಳ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಆರ್. ರಾಟಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ, ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಲು ದಶಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಸೀಬರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಬರ್ಡ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಈ ಇಲಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಪಿಎಚ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಾಫ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಆರ್''. ರಾಟಸ್‌ನಿಂದ'' ನೇರವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ೧೬ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲಿಗಳು ಕಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಒಗಸಾವರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸವನ ಹುಳು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಎಲೆಗಳ ಕಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ರಾಟಸ್ ರಾಟಸ್‌ನ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (೧೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಮೀ), ಮತ್ತು ಇದು ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬೇಟೆಯ ಆಶ್ರಯಗಳ ಕೊರತೆಯು ಇಲಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಸವನ ಹುಳುವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿತು.
ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೀಟ
ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೀಟವಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರವನ್ನು ಹಾನಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರವು ಕುಸಿದಿದೆ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಹಾರದ ಗೂಡು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ಟೋಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಷ್ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಇಲಿ ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಡಚಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇರಳವಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಸರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ಜಾತಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬುಷ್ ಇಲಿ, ಟ್ರಫಲ್ಸ್ ಬೀಜಕಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೆಕ್ಟರ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದೆ. ವಾಹಕದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರಫಲ್ ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕುಸಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ ಇಲಿಯು ಟ್ರಫಲ್ ಜಾತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯು ಸ್ಥಳೀಯರಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಕ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಬುಷ್ ಇಲಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಈಗ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೀಜಕಗಳ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳಾದ ಕೊಕಾಕೊ ಮತ್ತು ಮೊಹುವಾವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ಸ್ಥಿರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪಿಂಡೋನ್ ಮತ್ತು ೧೦೮೦ ( ಸೋಡಿಯಂ ಫ್ಲೋರೋಅಸೆಟೇಟ್ ) ನಂತಹ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ವೈಮಾನಿಕ ಸ್ಪ್ರೇ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಇಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿಧಾನವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲು ಬ್ರೋಡಿಫಾಕಮ್‌ನಂತಹ ಬೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ (ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ತಂತಿಯ ಕೇಜ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ. ರೋಲ್ಡ್ ಓಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತಹ ಬೆಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮಾರ್ಕ್-ರೀಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ-ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳನ್ನು  ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸುರಂಗಗಳು (ಶಾಯಿಯ ಕಾರ್ಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಕೋರ್‌ಫ್ಲೂಟ್ ಸುರಂಗಗಳು) ಹಾಗೆಯೇ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚೆವ್-ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಷ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು ಇಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಗಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಹಾರದ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಅವುಗಳ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯ ನಿಖರವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಸೊಸೈಡಾಡ್ ಒರ್ನಿಟೋಲೊಜಿಕಾ ಪೋರ್ಟೊರಿಕ್ವೆನಾ (ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕನ್ ಬರ್ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ) ಮತ್ತು ಪೊನ್ಸ್ ಯಾಚ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಪೊನ್ಸ್ ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾ ರಾಟೋನ್ಸ್ (ಮೈಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್) ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾ ಕಾರ್ಡೋನಾ (ಕಾರ್ಡೋನಾ ಐಲ್ಯಾಂಡ್) ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪು ಇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ
ಚಳಿಗಾಲದ ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಟಸ್ ರಾಟಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಶಿಯಾಂಟ್ ಐಲ್ಸ್ ರಿಕವರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (ಆರ್‍ಎಸ್‍ಪಿ‍ಬಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉಪಕ್ರಮ) ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಯುತಿ (ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)
ಯುತಿ - ಇದು ಸ್ಥಾನಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪದ. ಇದರರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ) ನೋಡಿದಾಗ, ಎರಡು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದರ ನಿಕಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು.
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುತಿಯನ್ನು ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದು
ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ಗ್ರಹಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿದರ ಹಾಯುವಿಕೆಯೆಂದರೆ ಅವೆರಡೂ ಒಂದೇ ವಿಷುವದಂಶವನ್ನು (ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಘಂಟಾ ಕೋನವನ್ನು) ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದರ್ಥ. ಆದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶದ ಯುತಿ ಆಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ರೀತಿಯ ಯುತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಯಗಳೂ ಒಂದೇ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವಿಷುವದಂಶದ ಯುತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶದ ಯುತಿಗಳು ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗದಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಾಲಾವಧಿಯ ನಡುವೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ತ್ರಿಯುತಿಯು ಆದಾಗ, ಕೇವಲ ವಿಷುವದಂಶ ಯುತಿ (ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶದ ಯುತಿ) ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಯುತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ - ಅದು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಯುತಿ ಆಗಿದ್ದರೂ - ಖಗೋಳದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಯುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಯವು ಇನ್ನೊಂದರ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದು
ಆದರೆ, ಎರಡು ಆಕಶಕಾಯಗಳು ವಿಷುವದಂಶದ ಯುತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಖಗೋಳ ಅಕ್ಷಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ (ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶದ ಯುತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತೀಯ ರೇಖಾಂಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ), ಭೂಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಯವು ಇನ್ನೊಂದರ ಮುಂದೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯುತಿ-ವಿಯುತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಯವು ಇನೂಂದರ ನೆರಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ಹೊಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಂದ್ರನು ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ ಅದನ್ನು ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕಾಯದ ಗೋಚರ ವೃತ್ತವು ದೂರದ ಕಾಯಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಂಕ್ರಮಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬುಧವು ಸೂರ್ಯನ ಮುಂದೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಬುಧ ಸಂಕ್ರಮಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕಾಯವು ದೂರದ ಕಾಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಣ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಚಂದ್ರನು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ನಡುವೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಸೂರ್ಯವು ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯವು ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರವೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಆದರೆ, ಚಂದ್ರನಿಂದ ಬೇರಾವುದೋ ಗ್ರಹದ ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯು ಅಷ್ಟೇನೂ ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲವೆಡೆಗಳಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು.
ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ನೀಚ ಯುತಿ
ಚಿತ್ರ:Positional astronomy kn.png ಒಂದು ಉಚ್ಚ ಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ನೀಚ ಗ್ರಹವೊಂದು ಸೂರ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚ ಯುತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಎರಡು ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದಾಗ ನೀಚ ಯುತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ. ನೀಚ ಯುತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಚ ಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಉಚ್ಚ ಗ್ರಹವು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ "ವಿಯುತಿಯಲ್ಲಿ" ಇರುತ್ತದೆ.
"ನೀಚ ಯುತಿ" ಮತ್ತು "ಉಚ್ಚ ಯುತಿ" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಭೂಮಿಗೆ ನೀಚ ಗ್ರಹಗಳಾದ ಬುಧ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.
"ಅರೆ-ಯುತಿ"ಗಳೂ ಆಗಬಹುದು; ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಹವು (ಬುಧ ಅಥವಾ ಶುಕ್ರ) ತನ್ನ ವಿಷುವದಂಶದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಹವನ್ನು ತನ್ನನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ದಾಟುವ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುನ್ನ ಮುಂಚಿನ ಗ್ರಹವು ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಿ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಗಲಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಸಂಜೆಯ ನಂತರದ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಚಲನೆಯು ಆಗಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ, ಈ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಗಳು ಬುಧ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹಗಳ ನಡುವೆ ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಉಂಟಾದಾಗ ಇವೆರಡೂ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.
೨೦೦೭
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರ ೨೩ ಮತ್ತು ೨೪ರಂದು ಗ್ರಹ/ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಒಂದು ಬಹಳ ಅಪೂರ್ವವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ೨೩/೧೨ ವಿನ್ಯಾಸ — ಮಂಗಳ, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ, ಬುಧ, ಗುರು, ಕ್ಷೀರ ಪಥದ ಕೇಂದ್ರ - ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪ರಂದು ಸುಮಾರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ೨ ಘಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೭:೩೦ ರಲ್ಲಿ) ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರಕಲನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪೂರ್ವವಾದ ಘಟನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ಲುಟೊ/ಸೂರ್ಯರ ಯುತಿಯು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಮಕರಾಯನದಂದೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷೀರ ಪಥದ ಕೇಂದ್ರದ ಜೊತೆ ಯುತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಂದು ಮಂಗಳದಿಂದ ಕ್ಷೀರ ಪಥದ ಕೇಂದ್ರದ ಕಡೆ ಗುರು, ಮಂಗಳ, ಭೂಮಿ, ಬುಧ, ಪ್ಲುಟೊಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ೨೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರ ಪ್ಲುಟೊ/ಗುರು (ಸೌರಕೇಂದ್ರಿತ) ಯುತಿಯ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. NASA Solar System Simulator for 23rd Dec 2007
೨೦೦೨
೨೦೦೨ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪರೂಪವಾದ ದೊಡ್ಡ ಯುತಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ, ಶನಿ, ಗುರು, ಮಂಗಳ, ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಬುಧ ಗ್ರಹಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ-ವಾಯುವ್ಯ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ನಂತರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದವು; ಈ ರೀತಿಯ ಘಟನೆ ೨೦೬೦ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ೨೦೬೦ರಲ್ಲಿ ಈ ೫ ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ವ-ಈಶಾನ್ಯ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
೨೦೦೦
೨೦೦೦ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಅತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ಸೂರ್ಯನ ೨೦°ಗಳ ಒಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಇವು ಸೂರ್ಯನ ನಿಕಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ, ಇವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
೧೯೮೭
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪, ೧೯೮೭ರಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಐದು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳಾದ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ - ಇವುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸುಮಾರು ೫°ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಮಂಗಳ, ಶುಕ್ರ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಳುಗಿದವು. ಮೇಲಿನ ೨೦೦೦ದ ಯುತಿಯಂತೆಯೇ, ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
೧೯೬೨
ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೨ರ ೪-೫ ದಿನಾಂಕಗಳ ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಚಂದ್ರನು ಇದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯುತಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು (ಇದು ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು). ಇವೆಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಸಮತಳದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ೧೬°ಗಳ ಒಳಗಿದ್ದವು. ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದ ನಿಖರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು (ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಗುರು) ಪರಸ್ಪರ ೩°ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯು ಸಹ ಇವುಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತು. ಆದರೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಯುತಿಯು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಮಂಗಳ, ಗುರು ಮತ್ತು ಶನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಸಹ ಸೂರ್ಯ/ಚಂದ್ರರೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು (ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಂಟು ಆಕಾಶಕಾಯಗಳು).
೨೦೨೦
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಕರ್ಪೂರಮಠ ಸ್ಮಾರಕ ಆರ್ಯುವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರ
ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಕರ್ಪೂರಮಠ ಸ್ಮಾರಕ ಆರ್ಯುವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರಯಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಜಬಲ್ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಜಬಲ್ಪುರ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ಪೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಂತಹ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಜಬಲ್ಪುರ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಕಾರಣ ಮಧ್ಯಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಜಬಲ್ಪುರ್ ನಗರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಬಲ್ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ:
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ನೀಚ ಗ್ರಹಗಳು
"ನೀಚ ಗ್ರಹ" ಮತ್ತು "ಉಚ್ಚ ಗ್ರಹ" - ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹದ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ನು ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ಗ್ರಹಗಳ ನಡುವಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಗಲಿಬಿಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಂಗಳದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ, ಭೂಮಿಯು ನೀಚ ಗ್ರಹ. ಈ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರ ಗ್ರಹ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಲಿಬಿಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಎಸ್ಟರೊಯ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಇರುವ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊರಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಗ್ರಹಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರೀಕ್ಷಣಂ
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಡೆಲ್
ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ ( nasdaq: DELL ) 1 ಡೆಲ್ ವೇ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮಾರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು 103.300 ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಡೆಲ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 41 ನೇ ಪಟ್ಟಿ ಇದೆ. ಇದು ಎಚ್ಪಿ ಮತ್ತು ಲೆನೊವೊ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ಮಾರಾಟಗಾರರ.
ಡೆಲ್ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರ ನೆಲೆಯು ಎರಡೂ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದಿದೆ; ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು Alienware (2006) ಮತ್ತು ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (2009) ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನಗಳು. 2009 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು, ಸರ್ವರ್ಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನವನ್ನು ರು, ಜಾಲಬಂಧ ಸ್ವಿಚ್ ಗಳನ್ನು, ತಂತ್ರಾಂಶ, ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಾಹ್ಯ ರು ಮಾರಾಟ. ಡೆಲ್ HDTV ಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಮುದ್ರಕಗಳು, MP3 ಪ್ಲೇಯರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತಯಾರಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ತನ್ನ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೆಲ್ ಪಟ್ಟಿ. AT & T ಹಿಂದೆ - - ಇದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಲದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ
ಇತಿಹಾಸ
ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಆಸ್ಟಿನ್ನಲ್ಲಿನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಿತವಾದ ಪಿಸಿಗಳು ರಚಿಸಿದಾಗ ಡೆಲ್, 1984 ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು. ಡಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು IBM PC-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ. ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಂಡವಾಳ ಸುಮಾರು $ 300,000 ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ.
1985 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, $ 795 ಮಾರಾಟ ಇದು "ಟರ್ಬೊ ಪಿಸಿ", ನಿರ್ಮಾಣ. ಲಿಮಿಟೆಡ್ PC ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಆದೇಶ ಘಟಕ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು $ 73 ದಶಲಕ್ಷ ಗಳಿಸಿತು.
ಕಂಪನಿಯು 1988 ರಲ್ಲಿ "ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್" ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜೂನ್ 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ $ 8.50 ಪಾಲನ್ನು ನಲ್ಲಿ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜೂನ್ 22 ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀಡಿಕೆ ನಿಂದ $ 80 ಮಿಲಿಯನ್ $ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಿಇಒ ಮಾಡುವ, ವಿಶ್ವದ 500 ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
1990 ಮತ್ತು 2000 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ
1997 ರಿಂದ 2004 ರವರೆಗೆ, ಡೆಲ್ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಉದ್ಯಮದ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಡೆಲ್ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ / ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ # 1 ರಲ್ಲೂ, ವಿಂಡೋಸ್ XP ಬಿಡುಗಡೆ ಮೊದಲು 2001 ಬಲ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ 90 ರ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್, ವರ್ಷದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾರ.
1996 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ತನ್ನ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಟೆಲಿವಿಷನ್, handhelds, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಯರ್, ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕಗಳು ಸೇರಿವೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಡೆಲ್ ಮೊದಲ ಸ್ವಾಧೀನ ConvergeNet ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್ ಖರೀದಿಯೊಂದಿಗೆ 1999 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಡೆಲ್ 1999 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ ಆಗಲು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಮೀರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ (4 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ), ವಿಲೀನಗೊಂಡಾಗ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು ಆದರೆ ಹೆಣಗಾಡಿದ ಡೆಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತೆ.
2003 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಕೇವಲ "ಡೆಲ್ ಇಂಕ್" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಮೀರಿ ಕಂಪನಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಗುರುತಿಸಲು.
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು 2004 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು COO ಯಾರು ಕೆವಿನ್ ರೋಲಿನ್ಸ್ ಗೆ ಸಿಇಒ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ, CEO ಆಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ರೋಲಿನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್, ಪಿಸಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎರಡೂ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು (ನಾಲಿಗೆ) ಸಡಿಲಬಿಡು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಎಎಮ್ಡಿಯ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಡೆಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಐಟಂಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು Alienware, ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಡೆಲ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕವನ್ನಾಗಿ Alienware ಚಲಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ.
ತಪ್ಪಿದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ರಿಟರ್ನ್
ಗಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಬೆಳೆಯಿತು ಆದರೆ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಆ ವರ್ಷದ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯದ 25% ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಭೇಟಿ ಎಂದು, ವೆಬ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿಗಳು ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಂದಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ನವೀನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ. ವಸ್ತುಗಳಾಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ತನ್ನ ಆದಾಯ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ & ಡಿ ರಂದು ಡೆಲ್ ನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ (ಆಪಲ್ ಇಂಕ್ ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಇಂತಹ MP3 ಪ್ಲೇಯರ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಮಾಡುವ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು.
ಇದು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಮಾಹಿತಿ, ವೆಬ್ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಾಗ ಎಂದು ಕಂಡಿತು, ಇದು 2002 ರಿಂದ ಬಡ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗೆ ಡೆಲ್ ಖ್ಯಾತಿ. ಟೀಕೆಗಳು ಅದರ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ದೋಷಪೂರಿತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಹ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಸೋನಿ ದೋಷಯುಕ್ತ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಂಡುಬಂತು ಆದರೂ ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಋಣಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಬೆಂಕಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಡೆಲ್ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
2006 ಡೆಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಡೀ PC ಉದ್ಯಮವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಂದು ಮೊದಲ ವರ್ಷ. 2006 ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವೇಳೆಗೆ, ಡೆಲ್ ತಮ್ಮ ಸಿಇಒ ಮಾರ್ಕ್ ಹರ್ಡ್ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮರುರಚನೆಗೊಳ್ಳಲು ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಮರುಚೇತನ ನೀಡಲಾಯಿತು ಇದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಐದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಗಳಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಔಟ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನಂತರ, ರೋಲಿನ್ಸ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಮತ್ತೆ ಸಿಇಒ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಡೆಲ್ ತಲೆಎಣಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ", ಡೆಲ್ 2.0" ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು
thumb|right|2009 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭರವಸೆಯ ಎಚ್ ರಾಸ್ ಪೆರೋಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು
thumb|275px|ಡೆಲ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿದೆ
ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಡೆಲ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಇದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಸೌಲಭ್ಯ ರಲ್ಲಿ 16,000 ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ 2010 ರ, ಇದು 2100000 sqft ಜಾಗವು. 1999 ರ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಸಿಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಡೆಲ್ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಡೆಲ್ ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ನ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಸಂಕೀರ್ಣ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1989 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಆಕ್ರಮಿತ 127000 sqft ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಲ್ಲಿ. 1990 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ 1,200 ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1993 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಹೆಸರಿನ ರಾಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸುತ್ತಿಗೆ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ "ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಮೇ 1993 ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸ." ಫೈಲಿಂಗ್ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸರಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಇದು ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಹೊರಗೆ ಅದರ ನೌಕರರು ಬಹುತೇಕ ಚಲಿಸುವ ಘೋಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಹೋಗಿ ಎಂದು ಎಂದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಧಾನ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಗೆ ಡೆಲ್ ಮಂಡಳಿಯ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮೊದಲು ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1994, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ, ಡೆಲ್ ರಾಕ್ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 1,100 ಗ್ರಾಹಕರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಮಾರಾಟ ನೌಕರರು ತೆರಳಿದರು. ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ನ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು.
thumb|left|275px|ಕಂಪನಿ ಡೆಲ್ ಡೈಮಂಡ್, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ತಂಡದ AAA ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ಅಂಗ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು
1996 ಮೂಲಕ ಡೆಲ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಚಲಿಸುವ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1996 ರ 3,500 ಜನರು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಡೆಲ್ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ 3, ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ 6,400 ನೌಕರರು ಜಾಗ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಸೇರಿಸಲು, ಅದರ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿಸಲು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು 1600000 sqft ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೆ.
2000 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಅದನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿತು 80000 sqft ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು, ಜಾಗವನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಡುವೆ ಅಸಂಘಟಿತ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಕೌಂಟಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಲಾಸ್ Cimas ಕಛೇರಿಯ ರಲ್ಲಿ. 100 ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 2000 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಲೂಪ್ 360 ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ ಲಾಸ್ Cimas 2, ಜಾಗದ ಗುತ್ತಿಗೆ. ಲಾಸ್ Cimas 2 ಡೆಲ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬಂಡವಾಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಡೆಲ್ ಸಹ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು 138000 sqft ಜಾಗವು ಲಾಸ್ Cimas 3 ರಲ್ಲಿ. ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಳಿಕೆ ನಂತರ, ಲಾಸ್ ಡೆಲ್ Cimas ಕಛೇರಿಯ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಭೋಗ್ಯ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2002 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಗೇಣಿದಾರನಾಗಲಿರುವ ಉಪಭೋಗ್ಯ ತನ್ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸಿತು; ಕಂಪೆನಿಯು ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಲಭಿಸುವ ಒಮ್ಮೆ ರಾಕ್ ರೌಂಡ್ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಸರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. 2003 ಮೂಲಕ ಡೆಲ್ ಬ್ಯಾಕ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ತನ್ನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಟ್ಟು, ಲಾಸ್ Cimas I ಮತ್ತು II ಎಲ್ಲಾ ಗುತ್ತಿಗೆ 312000 sqft 2003 ನಂತರ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು. ಆ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 100000 sqft ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಸ subtenants ಅದಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಮಣರ್ ಮಲೈ
ಸಮಣರ್ ಮಲೈ ಅಥವಾ ಅಮನರ್ ಮಲೈ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ ಮಲೈ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಣರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ತಮಿಳುನಾಡು ಮದುರೈ ಪಟ್ಟಣದ ಪಡುವಣದಲ್ಲಿ ೧೦ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿನ ಕೀಳ್ಕುಯಿಲ್ಕುಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಪರ್ವತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮೂಡಣದ ಮುತ್ತುಪಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು ಅನೇಕ ಜೈನ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ತಾಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಕಾಪಿಟ್ಟ ನೆನೆದಾಣ ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ.
ಡೆಲ್
ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
2008 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ 60% TXU ಎನರ್ಜಿ ವಿಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್ ಬರುವ ಮತ್ತು 40% ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಆಸ್ಟಿನ್ ಸಮುದಾಯ ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಿಲ್ ಅನಿಲ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರ ಬರುವ ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳು ಸ್ವಿಚ್, ಇಂಕ್
NASHUA, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್;; ನ್ಯಾಶ್ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ; ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮ; ಪಿಯೊರಿಯಾ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್; Hilsboro, ಒರೆಗಾನ್ (ಪೋರ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನ); WINSTON-SALEM, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನ; ಈಡನ್ ಪ್ರೈರಿ, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ (Compellent ಡೆಲ್) ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ. ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್, ಚೀನಾ;; Bracknell, ಯುಕೆ; ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸೇರಿವೆ ಮನಿಲಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಚೆನೈ, ಭಾರತ; Hortolandia ಮತ್ತು ಪೊರ್ಟೊ ಅಲೆಗ್ರೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್; ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, ಲಾಡ್ಜ್, ಪೋಲೆಂಡ್, ಪನಾಮ ನಗರ ಪನಾಮ, ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಲಿಮರಿಕ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್.
ಸಮಣರ್ ಮಲೈ
ತಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಸಮಣರ್ ಎಂಬ ಪದವು ಪ್ರಾಕೃತದ ಶ್ರಮಣ ಎಂಬುದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಮಿಳು ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಲೈ ಎಂದರೆ 'ಮಲೆ' ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದರ್ಥ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಮಣರ್ ಮಲೈ ಎಂದರೆ "ಜೈನ ಮಲೆ". ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪಡುವಣದ ಕಡೆ ಮೇಲ್ ಮಲೈ, ಅಮನರ್ ಮಲೈ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ತಿರುವೂರುವಕ್ಕಮ್ ಎಂಬ ಜೈನ ತಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವು ಸಮಣರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳೇ ಇರಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಡೆಲ್
ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಅಮೇರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಡೆಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ:. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಣಕಾಸು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆ
ಸಮಣರ್ ಮಲೈ
ತಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಮಹಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ೮ನೇ-ಶತಮಾನದ ಜೈನ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಕಳಂಕನು ಎದುರಾಳಿ ಕಂಚೀಪುರದ ಬೌದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಣರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಮದುರೈ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣನಾದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ೯ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಜೈನರು ನೆಲೆಗೊಂಡು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.
ಡೆಲ್
ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು
thumb|right|250px|'ಯುವರ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿ' ಡೆಲ್ ನ ಟ್ಯಾಗ್ಲೈನ್, ಮಾಹಿತಿ ಪಾಸೇ ನಗರ, ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಶಾಖೆಯ ಅವರ ಮಾಲ್ ನೋಡಲು