cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೆನ್ನೇರಳೆ
ವಿಲಕ್ಷಣ (ಸೈಕಿಡೆಲಿಕ್) ಕೆನ್ನೇರಳೆ
1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಹೌಸ್ ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಮಿ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ನಿಷೇಧದ (ಕಟ್ಟಿದ) ದಕ್ಷಿಣದ ಎತ್ತರದ ಬೀದಿಯ ಎತ್ತರದ ಆ‍ಯ್‌ಶ್‌ಬರಿ ಯನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಲಾಗಿದೆ.
ಮಲ್ಬರಿ (ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ, ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಅಥವಾ ಕಡು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ)
ಮಲ್ಬರಿ ಬಣ್ಣವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಣ್ಣವು ಮಲ್ಬರಿ ಬಣ್ಣದ ಲೇಪನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. 1958ರಿಂದ 2003ರ ವೆರೆಗೆ ಕ್ರಯೋಲಾ (Crayola) ಬಣ್ಣದ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಲ್ಬರಿನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 1776ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಪ್ಯಾನ್ಸಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ (ವಯೋಲ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೂವು)
ಪ್ಯಾನ್ಸಿ ಹೂವು ಅನೇಕ ಬಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಮೂರು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾನ್ಸಿ (ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಅತಿಯಾದ ಛಾಯೆ ಹೊಂದಿರುವುದು), ಪ್ಯಾನ್ಸಿ ನಸುಗೆಂಪು (ಪಿಂಕ್) ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನ್ಸಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಎಂಬ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ.
1814ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ಯಾನ್ಸಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.
ರಿಗೇಲಿಯ (ರಾಜ ಲಾಂಛನ)
ರಿಗೇಲಿಯ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ಲೆಮ್ ಸನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯಗಳು
ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಸೂಜಿಹುಲ್ಲು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಹುಲ್ಲು ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಸ್ತ್ರ (ಸಮವಸ್ತ್ರ)
ಕೆನ್ನೇರಳೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದ್ಧೂರಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವ ಮಿಶ್ರ ಬಣ್ಣ) ಬಣ್ಣವು ದೈವತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಕಾಲೇಜು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗ ಅವರು ಪದವೀಧರರಾಗುತ್ತಾರೆ ಆಗ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೇಪ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವರ್ಣಭೇದ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಮಳೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 1989ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಪೊಲೀಸರು ನೀರು ಒಂಟೆ ಜತೆ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರು. ಇದು The purple shall govern ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ನನ್‌ಜಿಂಗ್, ಜೈಂಗ್ಸೂ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಚೀನಾ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಶಿಖಿರವು ಹಲವಾರು ಕೌತುಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಮೋಡಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಪರ್ವತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.
ವಂಶ ಲಾಂಛನ
ಈ ಮೊದಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಕೆನ್ನೇರಳೆಯು ಲಿಯೋನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತೋಲ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸಿಂಹ ಗುರುತಿನ ವಂಶಲಾಂಛನವು 1245ರ ಮುಂಚೆಯೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಇತಿಹಾಸ
ಬೈಸೆಂಟಿನ್ ಚಕ್ರವತ್ರಿನಿ (ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹೆಂಡತಿ)ಯು ಬೈಸೆಂಟಿನ್ ರಾಜರಿಗಾಗಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು (ಪೊರ್‌ಪಿರೊಜೆನಿಟ್ಸ್) Porphyrogenitus ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. (ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಹುಟ್ಟು) ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜವಂಶೀಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ರಾಜಪದವಿ ಪಡೆದವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ಕರೆಯುವ ನಿಷೇಧಿತ ನಗರದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ “ನಿಷೇಧಿತ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ನಗರ” (紫禁城) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೊದಲ ಪದವಾದ 紫 ಎಂದರೆ ಕೆನ್ನೇರಳೆ (ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ತೊಡುವ ವಸ್ತ್ರವು ಹಳದಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಬಣ್ಣ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಏಹೂದಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ
ನಾಜಿಗಳ ಸೆರೆ ಶಿಬಿರ (ನಿರ್ಬಂಧಿತರನ್ನು ಕೂಡಿಹಾಕುವ ಶಿಬಿರ) ದಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ತ್ರಿಕೋನ ಹೊಂದಿದ ಫಲಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನಾಜಿಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಅಧಿಕೃತ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪದಿರುವ ಕೆಲ ಗುಂಪನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಬಿಬೇಲ್ಫೋರ್ಸ್ಚೆರ್ ಎಂದು ಜೆಹೂದಿಗಳ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ದಿ ಕಲರ್ ಪರ್ಪಲ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯ ಲೇಖಕ ಅಲಿಸ್ ವಾಕರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಹೇಗೆ ಹೆಣ್ಣಗತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯಾಗುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವು ನಸು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಕೂಟಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ರಂಗೇರಿದ ಬಣ್ಣ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸದ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ (ಪರ್ಪಲ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. (ಇವುಗಳನ್ನು ಪರ್ಪಲ್ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು).
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ
ಏಪ್ರಿಲ್ 2007ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಕಣ್ಣಿನ ಅಕ್ಷಿಪಟಲದ ಆರ್ಕಿಯಾ (archaea) ವನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆನ್ನೇರಳೆ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಹರಿತ್ತಿನ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ರೇಖೆಯು ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಗೀತ
ಪ್ರಿನ್ಸ್ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆನ್ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರ್ಪಲ್ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರು
ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರ್ಪಲ್ ಬಣ್ಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಪಲ್ (ಕೆನ್ನೇರಳೆ) ("paars" in Dutch) ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಬಲ ಪಂಥೀಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ( ಇದು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ), ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಟಿಯನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕೇಂದ್ರದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1994ರಿಂದ 2002ರ ವರೆಗೆ ಎರಡು ಪರ್ಪಲ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ (ಸಂಪುಟ) ಇತ್ತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೇರಳೆಯ ಛಾಯೆಗಳು
ದಿಗಂಬರ್ ಜೈನ ಬಡಾ ಮಂದಿರ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ
ಶ್ರೀ ದಿಗಂಬರ್ ಜೈನ ಪ್ರಾಚಿನ್ ಬಡಾ ಮಂದಿರವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ೧೬ನೇ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೬, ೧೭ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ತೀರ್ಥಂಕಾರರಾದ ಶಾಂತಿನಾಥ, ಕುಂತುನಾಥ ಮತ್ತು ಅರನಾಥರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕಾರನಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಜೈನರು ನಂಬಿದ್ದರು, ರಾಜ ಶ್ರೇಯನರಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸವನ್ನು ( ಇಕ್ಷು-ರಸ ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ರಿಷಭನಾಥನು ತನ್ನ ೧೩ ತಿಂಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದನು.
ಶ್ರೀ ದಿಗಂಬರ್ ಜೈನ ಬಡಾ ಮಂದಿರವು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜೈನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೮೦೧ ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಾ ಆಲಂ II ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜಾ ಹರ್ಸುಖ್ ರೈ ಅವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಇದು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಇದನ್ನು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ( ಮೂಲನಾಯಕ ) ದೇವರು ೧೬ ನೇ ತೀರ್ಥಂಕಾರ, ಪದ್ಮಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ. ಬಲಿಪೀಠವು ೧೭ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ತೀರ್ಥಂಕಾರರು, ಶ್ರೀ ಕುಂತುನಾಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅರನಾಥರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು:
ಜಂಬೂದ್ವೀಪ ಜೈನತೀರ್ಥ
ಜಂಬೂದ್ವೀಪವನ್ನು ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಮತಿ ಮಾತಾಜಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಆವರಣವು ವಿವಿಧ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮೇರು ಪರ್ವತ, ಲೋಟಸ್ ಟೆಂಪಲ್, ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಮಂದಿರ, ಧ್ಯಾನ ದೇವಾಲಯ, ಬದಿ ಮೂರ್ತಿ, ತೀನ್ ಲೋಕ ರಚನಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ.
ಕೈಲಾಶ್ ಪರ್ವತ ರಚನಾ
ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವು ೧೩೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮಿತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕಾರನಾದ ರಿಷಭನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಪಂಚ-ಕಲ್ಯಾಣಕ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತ ಸಂಕೀರ್ಣವು ವಿವಿಧ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸ, ಭೋಜನಶಾಲಾ, ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಶ್ವೇತಾಂಬರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಎಸ್ ೨೦೨೧ ರ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಸಮಾರಂಭವು ನಡೆಯಿತು. ಸ್ಥಾನಕವಾಸಿ ಪಂಥದ ಜೈನ ಸ್ಥಾನಕ್ ಮತ್ತು ದಾದಾ ವಾಡಿ ಕೂಡ ಶ್ವೇತಾಂಬರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಮೂಲಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕೆರ್ರಿ ಮಿಚೆಲ್
ಕೆರ್ರಿ ಮಿಚೆಲ್ (ಜನನ ೧೯೬೧) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಆರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ನೇಚರ್ ಇನ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ದಿ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ "ಫ್ರಾಕ್ಟಲ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ" ಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜೀವನ
thumb| ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್‌ಬ್ರೋಟ್ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ೧೯೮೫ ರ ಲೇಖನದಿಂದ ಮಿಚೆಲ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸೆಟ್‌ನ ಗಡಿಯ ಹೊರಗೆ) ವಿವರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಿಚೆಲ್ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಲೆರಾಯ್ ಮತ್ತು ಶೆರ್ಲಿ ಮಿಚೆಲ್. ಮಿಚೆಲ್ ಏಳನೇ ತರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೂ ಅವರ ತಂದೆ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಮಿಚೆಲ್ ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪರ್ಡ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ನಾಸಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅರಿಜೋನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಅರಿಜೋನಾದ ಟೆಂಪೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡ್ವಾನ್ಸಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೧೫ ರಂತೆ ಅವರು ಅರಿಜೋನಾದ ಟೆಂಪೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಿಕೋಪಾ ಕೌಂಟಿ ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಜೊತೆಗೆ, ಮಿಚೆಲ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್‌ಬ್ರೋಟ್ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೮೫ ರ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ:
೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಮಿಚೆಲ್ ತನ್ನ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕಲಾವಿದ ಜಾನೆಟ್ ಪಾರ್ಕೆ ಅವರು ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋದಲ್ಲಿ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರು ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಉತ್ತಮ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಿಗೆ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರು ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ಗಳ ಪರಿಗಣಿತ ಆಯ್ಕೆ, ಬಹು ಪದರಗಳ ವಿಲೀನ, ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್‌ಗೆ ಜೂಮ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಲಾವಿದನ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಲ್ಟ್ರಾ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಆರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಿಚೆಲ್ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಫ್ರಾಕ್ಟಲ್ ಆರ್ಟ್ ಕಾಂಟೆಸ್ಟ್" ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಅವರೆ
ಲೆಗ್ಯೂಮಿನೋಸೀ (ಫ್ಯಾಬೇಸೀ) ಕುಟುಂಬದ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊನೇಸೀ (ಫ್ಯಾಬಾಯ್ಡೀ) ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯ (ಹೈಯಾಸಿಂತ್ ಬೀನ್, ಬೋನವಿಸ್ಟ್‌). ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಬ್ಲ್ಯಾಬ್ ಪರ್ಪ್ಯುರಿಯಸ್. ಡಾಲಿಕಾಸ್ ಲ್ಯಾಬ್ಲ್ಯಾಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಆಫ್ರಿಕದ ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲದ್ದು. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದರ ಕೃಷಿ ಉಂಟು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ. ಇದರ ಕಾಳು ತುಂಬ ರುಚಿಕರ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ತರಕಾರಿ ಸೊಪ್ಪು ಒಳ್ಳೆಯ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ದನಗಳ ಮೇವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸು.60 ಸೆಂಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಮೂರು ಕಿರು ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು. ಅವರೆಕಾಯಿಯ ಎಳೆಯ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೊಜನ್, ಅನ್ನಾಂಗ `ಬಿ' ಮತ್ತು `ಸಿ' ಹಾಗೂ ಲವಣಾಂಶಗಳು.
ಮಣ್ಣು
ಇದನ್ನು ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯಬಹುದು
ಕಾಲ
ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದರೂ ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು.
ತಳಿಗಳು
1. ಹೆಬ್ಬಾಳ ಅವರೆ- 3: ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಳೆಯ ಕಾಯಿಗಳು ಬಿತ್ತಿದ 70-75 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿ ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. 2. ಅರ್ಕಾ ಜಯ್ : ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಗಿಡಗಳು ಗಿಡ್ಡವಾಗಿದ್ದು ಪೊದೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಹೂವುಗಳು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿಯು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ತಿಳಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾರಿನ ಅಂಶ ಇರುವುದು ಕಾಯಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಡಿಗೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ತಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ತೇವಾಂಶ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಬೆಳೆಯ ಅವಧಿ 75 ದಿವಸಗಳು. ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 12 ಟನ್ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 3. ಅರ್ಕಾ ವಿಜಯ್ : ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿ. ಈ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹೂವುಗಳು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಕಾಯಿಗಳು ಕಡು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 50 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟನ್ ಇಳುವರಿ ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ೪. ಕಾಡು ಮತ್ತಿಅವರೆ
ಸಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕೀಟಗಳು
ಕಾಯಿ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಹೇನು.
ಸಿ. ಪಿ. ಟ್ಯಾಂಕ್, ಮುಂಬೈ
ಸಿ.ಪಿ.ಟ್ಯಾಂಕ್, (C. P. Tank, Mumbai) ೧೭೭೫, ರಲ್ಲಿ 'ಕವಾಸ್ ಜಿ ರುಸ್ತಂಜಿ ಪಟೇಲ್',ರವರು, ಗಿರ್ ಗಾಮ್ ನಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೊಂಬಾಯಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಎಲ್ಲಾ ಇತರೆ ನಗರಗಳಂತೆ, ಬೊಂಬಾಯಿನ ಎಲ್ಲ ಕೆರೆಗಳೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿವೇಶನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡ್ಡವು. ಅವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮ್ಯಾನ್ಶನ್ ಗಳು, ಮಾಲ್ ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ. 'ಬಂಗಾಂಗ ಕೆರೆ', ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ." ಬಂಗಾಂಗ ಕೆರೆ ", ಅತಿಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೆ. 'ಫ್ರಾಮ್ ಜಿ ಕವಾಸ್ ಜಿ ', ರವರು, "ಎಸ್ ಪ್ಲ ನೇಡ್ " ಗೆ,  ತಗುಲಿದಂತೆ, ೧೮೩೧ ರಲ್ಲಿ  ಒಂದು 'ಕೆರೆ', ಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಈಗಲೂ, ಮುಂಬಯಿ ನ  'Metro Ad Lab', (ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ, ' ಮೆಟ್ರೋ ಸಿನಿಮ', 'Metro Cinema'), ದ ಎದುರಿಗೆ, ಕೆರೆಯ ಹೆಸರಿನ, ಒಂದು ಹಳೆಯ ಫಲಕ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವರೆ
ಹತೋಟಿ ವಿಧಾನ
ಸಸ್ಯ ಹೇನುಗಳು ಹತೋಟಿಗೆ 1.7 ಮಿ.ಲೀ. ಡೈಮಿಥೊಯೇಟ್ ಅನ್ನು 1 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಕಾಯಿ ಕೊರೆಯುವ ಕೀಟವನ್ನು ಹತೋಟಿ ಮಾಡಲು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಂ. ಕರ್ಬಾರಿಲ್ 1 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 500 ಲೀಟರ್ ಸಿಂಪರಣಾ ದ್ರಾವಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 15 ದಿವಸಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ 2 ಬಾರಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗೆ 25 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಕಾರ್ಬಾರಿಲ್ ಶೇ.25 ಧೂಳು ಅಥವಾ 25 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಫೆನ್ವಲರೇಟ್ ಶೇ3ರ ಧೂಳು ಅಥವಾ 25 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಮೆಲಾಥಿಯನ್ ಶೇ. 5ರ ಧೂಳನ್ನು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 15 ದಿವಸಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ 2 ಬಾರಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.
ಸಿ. ಪಿ. ಟ್ಯಾಂಕ್, ಮುಂಬೈ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಅವರೆ
ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ
ತರಕಾರಿಗೆ ಎಳೆಯ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಬೇಕು. ಕಾಯಿಗಳನ್ನು 3-4 ದಿವಸಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕುಯಿಲು ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 6000-8000 ಕಿ.ಗ್ರಾಗಳಷ್ಟು ಹಸುರು ಕಾಯಿಗಳ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಿ. ಪಿ. ಟ್ಯಾಂಕ್, ಮುಂಬೈ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು
ಚೆಟ್ಟಳ್ಳಿ
ಚೆಟ್ಟಳ್ಳಿ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳ. ಇದು ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಕಾಫಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಉಪಕೇಂದ್ರ ಇದೆ.
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ಎಚ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್
ಎಚ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕವಿಗಳ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ, ರಾಗಸಂಯೋಜನೆಮಾಡಿ, ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಗೀತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊರತಂದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೊಬ್ಬ ನುರಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಕಾರರು, ಮತ್ತು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕಲಾವಿದರು.
ಜನನ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯ :
ಹೊಳೆನರಸಿಪುರದ ಬಳಿಯ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ತಂದೆ, ಕೇಶವ, ಸಂಗೀತಗಾರರು. ಮಾವ, 'ಎಮ್. ಪಿ. ನಾಗಮುತ್ತು', ಸಂಗೀತಕಾರರು ; ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಸಂಗೀತವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಮನೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ನಾರಾಯಣ್ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ, 'ಸ್ವರಪ್ರಸ್ತಾವನೆ' ಹಾಕಿದರು. ಆ ಗೀತೆ, ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ, ವಿದ್ವಾನ್, 'ಅರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್,' ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿತು. ಸರಿ, 'ಎಚ್.ಕೆ.ಎನ್,'ಆಕಾಶವಾಣಿಯ, 'ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ,' ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
ವಿದ್ವಾನ್ ಆರ್.ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್ರವರ ಶಿಷ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ
ಮೊದಲ, ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ, ತಂದೆ, ಹಾಗೂ ಮಾವನವರಿಂದ ದೊರೆಯಿತು.ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದರಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ "ಮೇಸ್ಟ್ರು," ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ 'ಸುಗಮಸಂಗೀತ,' ವನ್ನು ಅವರು, ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. 'ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ,' ಗಳಿಗೆ "ಸಹಗಾನ," ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ತಾಸುಗಟ್ಟಲೆ ಹಾಡಬೇಕಾದ ನೃತ್ಯದ  ಸಹಗಾಯನವನ್ನು, (ನಟುವಾಂಗದೊಡನೆ), ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸ ಅನನ್ಯ. ಭಾವಗೀತೆಗಳ ರಾಗಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯೆ, ನೃತ್ಯಾಂಗನೆ, 'ಶಾಂತ,' ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನಾರಾಯಣ್-ಶಾಂತರವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರಿಗೆ, ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಅವರೂ, 'ನೃತ್ಯಕಲಾಸಕ್ತರು'. ಸೋದರ, ಕೇಶವಮೂರ್ತಿಗಳು, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು, 'ಗಿಟಾರ್,' 'ಪಿಟೀಲು,' ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ,' ದಲ್ಲೂ ಕೃಷಿಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ, ಮನೆಯಲ್ಲಾದ ಚಿಕ್ಕ, "ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಸ್ಫೋಟ," ದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. ಈ ಅಪ್ರಿಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮರೆಯಲು, ನಾರಾಯಣ್ ರಿಗೆ, 'ಧ್ಯಾನ,' ಹಾಗೂ 'ಸಂಗೀತಾರಾಧನೆ,' ಯೇ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. 'ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ತಮ್ಮ ೩೬ ವರ್ಷಗಳ, ಸೇವಾ-ಕಾಲಾವಧಿ' ಯಲ್ಲಿ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ, ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತದ, ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬಂದಾಗ ತಾವೇ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಮತ್ತು ಕಲೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಕಾರರಾದ, 'ವಸಂತಕವಲಿ', 'ಪದ್ಮಚರಣ್',  'ವಿದ್ವಾನ್, ಆರ್. ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್',  'ವೀಣಾ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್', 'ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ', 'ಎಚ್. ಆರ್. ಲೀಲಾವತಿ',  ಮುಂತಾದವರಿಗೆ, ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ,  ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರದೆಆದ, 'ಸುಗಮಸಂಗೀತ,' ದ, ಒಂದು "ಛಾಪ," ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕೆಲವು ಸಾಧನೆಗಳು
೧. 'ನೂಪುರ್' ನೃತ್ಯ ತಂಡಕ್ಕೆ, ಸಹಗಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. "ಲಲಿತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್," ಅದರ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು. ೨. ರಷ್ಮಿಹೆಗಡೆ, ಮುಂತಾದ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇವರಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
'ಮನ್ನಣೆಗಳು', ಹಾಗೂ 'ಸನ್ಮಾನಗಳು' :
ವರ್ಗ : ಸುಗಮ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್
'ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್,' ’ಥಾಣೆ-ಕ್ರೀಕ್ ವಲಯ,’ ದ ಪುಟ್ಟ ಸ್ಥಳ. ’ಮುಂಬಯಿ ಐ.ಐ.ಟಿ', ಗೆ ತಲುಪಲು ಬಸ್ ಅಥವಾ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು, ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗ. ’ಪವಾಯ್’, ನಲ್ಲಿರುವ ’ನಿಟಿ’, ’ಹೀರಾನಂದಾನಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್’, ಮತ್ತಿತರ, ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ’ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್,’  ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಕಂಜೂರ್-ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ, 'ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್,' ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಚಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಟೋರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ-ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿ-ಡೋಮೆಸ್ಟಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲು ಕೇವಲ ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ೪೦ ನಿಮಿಷ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್ ರೈಲ್ವೇ-ಸ್ಟೇಷನ್ ನಿಂದ ಸ್ಲೋ-ಟ್ರೇನ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಟರ್ಮಿನಸ್/(ಸಿ ಎಸ್ ಟಿ), ಗೆ ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಬಿ.ಇ.ಎಸ್.ಟಿ. ಬಸ್ ಸರ್ವೀಸ್,' ಮಾತ್ರಾ ಇತ್ತು. ಅದು, 'RCF ಕಾಲೋನಿ', 'ಭಾಂಡೂಪ್ ಪೂ,', 'ಅಗರ್ಕರ್ ಚೌಕ್,' 'ಅಂಧೇರಿ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪೂ', 'ಕಂಜೂರ್ ಮಾರ್ಗ್ ಪೂ', ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಮುಂಬಯಿ-ಉಪನಗರ ಬಸ್, ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೈಲು-ಸೇವೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತ
ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ೧೯ ಅಕ್ಷರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ "ಮಸಜಸತತಗು" ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. (ಗು-ಗುರು)
ಇದರ ಸೂತ್ರ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ.
"ಕಣ್ಗೊಪ್ಪಲ್ ಮಸಜಂಸತಂತಗಮುಮಾ ಶಾರ್ದೂಲ ವಿಕ್ರೀಡಿತಂ"
ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೀಗಿದೆ
_ _ _ | U U _ |U _ U| U U _ |_ _ U|  _ _ U| _
ಕಣ್ಗೊಪ್ಪಲ್| ಮಸಜಂ| ಸತಂತ |ಗಮುಮಾ| ಶಾರ್ದೂಲ| ವಿಕ್ರೀಡಿ|ತಂ
ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಛಂದಸ್ಸು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಶಾರ್ದೂಲ ವಿಕ್ರೀಡಿತದ ಪದ್ಯಗಳು ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:-
ಕಾಯೈ ಸದ್ಗುಣವಾರ್ಧಿ! ಲೋಪರಹಿತ! ಪ್ರಾಪಂಚಿಕಾಂಬೋಧಿಯಂ|
ಪಾಯಲ್ ದಾರಿಯ ಸೈನ್ಯವಿಷ್ಟು ಪಿಡಿಯಲ್ ನೀನಿತ್ತು ಮೇಣೆನ್ನುತುಂ
ಜಾಯಾಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಸಾರ್ದರಾಮನುಲಿದಂ ಭೂಲೋಕಮಾನ್ಯಂಗೆ ತಾಂ||
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II
thumb|right|200px|ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II (೨೦೦೪) ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II (ಲ್ಯಾಟಿನ್:ಈಒಅನ್ನೆಸ್ಪವೆಲ್ II ನೇ), ಜನನ ಕರೋಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ರಿಂದು ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ತನಕ ೧೯೭೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬ ರಿಂದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪೋಪ್ ಆಗಿತ್ತು ೨ ಏಪ್ರಿಲ್, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಸರನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ.ಅವರು ಎರಡನೇ ಅತಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್, ತನ್ನ ಸಂತ ರಿಂದ, ಅವರು ಪೋಪ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅಥವಾ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ ಗ್ರೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ೨೦೦೫ ಆಗಿತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ ಜನಿಸಿದ ೧೮೪೬ ರಿಂದ ೧೮೭೮ ಗೆ ಸುಮಾರು ೩೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ IX, ನಂತರ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ -ಸೇವೆ, ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ೧೫೨೨ ರಿಂದ ೧೫೨೩ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಡಚ್ ಪೋಪ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ VI, ಮೊದಲ ಅಲ್ಲದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪೋಪ್ ಆಗಿದರು.
ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ಎಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನುHWDP JP100% PAPIEŻ PEdFOIL ZAPŁACI ZA TO
ಕರೋಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ  ವದೊವಿಚೆ  ಪೋಲಿಷ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು (೧೮೮೪ -೧೯೨೯ ) ಕರೋಲ್ ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ (೧೮೭೯ -೧೯೪೧ ), ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಪೋಲ್, ಮತ್ತು ಎಮಿಲಿಯಾ ಖಚ್ಶೊರೊವ್ಸ್ಕ  ದಂಪತಿಗಳ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ  ಎಂಟು ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮೊದಲ ಉಪನಾಮ ಶೂಲ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಶಾಲಾ ಯಾರು ಎಮಿಲಿಯಾ, ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಮಡಿದಳು. ಓಲ್ಗಾ ಆದರೆ, ತನ್ನ ಜನ್ಮ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು ಅವರ ಅಕ್ಕ ಅವರು ಹತ್ತಿರ ೧೩ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಎಡ್ಮಂಡ್, ಅಡ್ಡ ಮುಂದೆಕ್ ಗೆ. ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಜ್ವರ, ಆಳವಾಗಿ ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ಪರಿಣಾಮ ಒಂದು ನಷ್ಟ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬಾಲಕ, ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಲ್ಕೀಪರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಗಿತ್ತು.ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ನ ದೊಡ್ಡ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಹೂದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ಸಲ ಯಹೂದಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ. "ನಾನು. ವದೊವಿಚೆ  ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರನೇ ಯಹೂದಿಗಳು ನೆನಪು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾನು ಬಹಳ ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಆಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ನನಗೆ ಬಡಿದ. ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದವು ಕೆಲವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪೋಲಿಷ್ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ. " ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ಮೊದಲ, ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಮಾತ್ರ, ಪ್ರೀತಿಯ ವಿಷಯ ಎಂದು ಇವರು ಯಹೂದಿ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ, ಜಿಂಕ  ಬಿಯರ್, ಆಗಿತ್ತು" ತೆಳು "," ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ನಟಿ "ಮತ್ತು" ಹೊಂದಿರುವ ಅಗಾಧ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು ".
ಮಧ್ಯ ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ವೊಜ್ತ್ಯ್ಲ ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂದೆ  ವದೊವಿಚೆ  ಬಿಟ್ಟು ಅವರು ಝಗಿಎಲ್ಲೊನಿಅನ್  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾತಿ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಕೌ, ತೆರಳಿದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ಒಂದು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಲೀಜನ್ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಶಸ್ತ್ರ ಬೆಂಕಿಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅವರು ಪೋಪ್ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸುಮಾರು ೧೨ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಲಿತ.
ದರ್ಮಗುರುಗಳ ಸೇವೆ
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು
ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿ (ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ಇದು ಭಾರತದ ನೌಕಪಡೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆ. ಇವರನ್ನು ಆಡ್ಮಿರಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇವನ್ನೂ ಓದಿರಿ
ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ
ಗೌರಾಮಿ
ಗೌರಾಮಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮೀನು.ಜಾವ,ಮಾರಿಷಸ್, ಭಾರತ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೋರಿಯಾದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು
ಅನಬ್ಯಾಂಟಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೀನು. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ ಅಸ್‍ಫ್ರೋನೀಮಸ್ ಗೋರಾಮಿ ಎಂದು.ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೩೩ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಕಣೆ
ಇವುಗಳು ಸಿಹಿನೀರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸಬಹುದಾದುದರಿಂದ ಸಾಕಣೆ ಮೀನಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ.
ಉಪಯೋಗ
ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಾಕಣೆಗೆ ಮೀನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಮೀನುಗಾರ
thumb|[[ಸೇಷೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೈಲಿ ದೂರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾಳದ ಹುರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಶಾರ್ಕ್‍ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವನು ಹಿಡಿದ ಬೇಟೆ]] ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಮೀನುಗಾರರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಾದ ನದಿ,ಕೆರೆ',ಹಳ್ಳ,ಸಾಗರ,ಸಮುದ್ರ ಮುಂತಾದ ಜಲಾಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಜನಾಂಗದವರು ನೆಲಸಿ ಅಲ್ಲೀಯೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೂಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ, ಸುಮಾರು ೩೮ ಮಿಲಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಧಾರ ಮೀನುಗಾರರು ಹಾಗೂ ಮೀನು ಕೃಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/> ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವರ್ಗ:ಉದ್ಯೋಗ
ಮಂದಾರ್ ಅಗಾಶೆ
ಮಂದಾರ್ ಅಗಾಶೆ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಂಗೀತಗಾರ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಅವರು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಆಪಾದಿತ ಹಗರಣ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ೧೯೯೮ ರ ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ ನಾಜರ್ ನಾಜರ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ಅಗಾಶೆ ಅವರು ಮೇ ೨೪ ೧೯೬೯ ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಮಾಂಗ್ದಾರಿಯ ಅಗಾಶೆ ಘರಾನಾದ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಗೋಗ್ಟೆ ಘರಾನಾದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಅಗಾಶೆ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ರೇಖಾ ಗೋಗ್ಟೆ ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಚಿತ್ಪಾವನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಅವನ ತಂದೆಯ ಮೂಲಕ ಅಗಾಶೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅಗಾಶೆಯ ಮೊಮ್ಮಗ, ಪಂಡಿತರಾವ್ ಅಗಾಶೆಯ ಸೋದರಳಿಯ, ಅಶುತೋಷ್ ಅಗಾಶೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ,  ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧದ ಜನರಲ್ ಬಾಪು ಗೋಖಲೆಯ ದೂರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ದಿನಕರ್ ಜಿ.ಕೇಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಿ.ಕೆ.ಕೇಲ್ಕರ್ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬಿಎಂ ಗೋಗ್ಟೆ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ. ಶ್ರೀಮಂತ ಲೇಟಿ (ಭಾಗವತ್) ಕುಟುಂಬದ ವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಕೊಕುಯೊ ಕ್ಯಾಮ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ದಿಲೀಪ್ ದಾಂಡೇಕರ್ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಯೋತಿ ಗೋಗ್ಟೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಅಗಾಶೆ ೧೯೯೦ ಪುಣೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿ‌ಇ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅಪರ್ಣಾ ಪಂಢರ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮದುವೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಜಿಜಾ ಅಗಾಶೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.
ವ್ಯಾಪಾರ ವೃತ್ತಿ
೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಅಗಾಶೆ ಅವರ ಅಜ್ಜನ ಬೃಹನ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಕ್ಕರೆ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯ ಸುವರ್ಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ- ಬ್ರಿಹಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್, ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಕಂಪನಿ; ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ರೇಡಿಯೊ ಕಂಪನಿ; ೨೦೦ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸರ್ವತ್ರ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಕಂಪನಿ; ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು, ಇಬಿಜಡ್  ಆನ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಿಟೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಸುವರ್ಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಕರಣ
ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ₹೪.೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಪಾದಿತ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಅಗಾಶೆ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಆ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಠೇವಣಿದಾರರನ್ನು ವಂಚಿಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬಂಧನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗಾಶೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಂದು ಅವರ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
ಅಗಾಶೆ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಮೇ ರವರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅಗಾಶೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮಾಜಿ ಠೇವಣಿದಾರರು ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಸಾಲಗಳ ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನಿಗಾಗಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ₹ ೧.೧೩ ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ನಕಲಿ ಸಾಲದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೯ ಇಂಡಿಯನ್ ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ೧೧ ರಂದು ಅವರು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು.
ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿ
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಅವರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸುರೇಶ್ ಭಟ್ ಅವರ ಗಜಲ್‌ಗಳ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೮೨ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೋಂಸ್ಲೆಯವರ ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತ
ಮತ್ತೇಭ ವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ೨೦ ಅಕ್ಷರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ "ಸಭರನಮಯ ಲಗು" ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. (ಲ-ಲಘು,ಗು-ಗುರು)
ಸೂತ್ರ ಪದ್ಯ
ಇದರ ಸೂತ್ರ ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ.
ಸಭರಂನಂ ಮಯಲಾಗಮುಂ ಬಗೆಗೊಳಲ್ ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತಂ
ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೀಗಿದೆ;
ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆ
ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೇಭ ವಿಕ್ರೀಡಿತದ ಪದ್ಯಗಳು ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಇದು ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ಪದ್ಯದ ಮೊದಲ ಗುರುವನ್ನು ಲಘುಗಳೆರಡರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ
ಜಗದೊಳ್ ಸನ್ನಿದಮಾದ ನಾಳ್ನುಡಿಗಳಿಂ ಛಂದಕ್ಕೆ ಬರ್ಪಂತು ನೆ-
ಟ್ಟಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಬಲ್ಮೆ ಚಿತ್ತದೊಳೊರಲ್ದಿರ್ದರ್ಥಮಂ ಕೂಡೆ ನಾ-
ಲಗೆಯಿಂ ರಂಜಿಸುವೊಂದು ಬಿನ್ನಣಮದಿನ್ನಾಂಗೆ ಪುಣ್ಯೈಕಭಾ-
ಗಿಗೆ ಸೈಪಿಂ ದೊರೆಕೊಳ್ವುಮಾತನೆ ವಲಂ ಶೃಂಗಾರರತ್ನಾಕರಂ||
ಎಸಕಂಬೆತ್ತ ಮತಿಪ್ರಕಾಶ ಮದನಿನ್ನೇನೆಂದಪೆಂ ಚೇಟಿ ನಾಲ್-
ದೆಸೆಯೊಳ್ ನಾಲ್ವರ ಕಂಟದೊಳ್ ಬರೆಯೆ ಕಬ್ಬಂ ಬೇಳ್ವನೊಲ್ದತ್ತಲಾ-
ಡಿಸುವಂ ನೆತ್ತಮನಿತ್ತಲೋಲಿದೊಡೆ ತಪ್ಪಂ ಪೇಳ್ದುದಂ ತಿರ್ದಿಯಾ-
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೬೮ ರವರೆಗೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅನುವಂಶಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ (ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು "ಪೆರ್ಗಡೆ" ಎಂಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪೆರ್ಗಡೆಯವರು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ದೇವಾಲಯದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ರತ್ನವರ್ಮ ಅವರುತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೂಡಬಿದ್ರಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರ ಸಂಕಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಮಗಳು ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳು, ನಾಲ್ಕು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು (ವೀರೇಂದ್ರ, ಸುರೇಂದ್ರ, ಹರ್ಷೇಂದ್ರ, ರಾಜೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು (ಪದ್ಮಲತಾ).
ವೃತ್ತಿ
೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೭ ರಿಂದ ೧೯೬೨ ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ವೇಣೂರು, ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
ಪರಂಪರೆ
ರತ್ನವರ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಎಂಬ ತುಳು ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ತುಳುಕೂಟ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ನಾಟಕ-ಬರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಉಜಿರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಕೌಶಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವರನ್ನು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್ಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಉದ್ದೇಶ
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಪುಟಿದಾಗ ಅದು ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚೆಂಡು ಚಲಿಸುವ ವೇಗವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ವೇಗದ ಬೌಲಿಂಗ್ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಚೆಂಡು 70–90 ಕಿಮೀ/ಗಂ (45–55 ಮೀಪ್ರಗಂ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಕೌಶಲ್ಯಗಳು
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾರೀರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಣಿಕಟ್ಟು ಸ್ಪಿನ್ ಮತ್ತು ಕೈಬೆರಳ ಸ್ಪಿನ್‌ನ ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಬಯೋಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರ ವ್ಯಾಪಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ.
ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಚೆಂಡಿಗೆ ಸ್ಪಿನ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಪಿಚ್‌ನ ಉದ್ದದ ಬಾಗಿದ ಕೋನಕ್ಕೆ ಸಮತಲವಾದ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಧಾನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ಅಥವಾ ಕೈ ಬೆರಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವ ಮೊದಲು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಬದಿಗೆ ತಿರುಗಲು ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಪರಿಣಾಮವು ಕಾರಣವಾಗಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪಥಚ್ಯುತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಥಚ್ಯುತಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ದಿಕ್ಕಿನ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಪಥಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಅನನುಭವಿ ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌‌ಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು.
ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ, ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡು ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ಕ್ಕಿಂತ ವೇಗದ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಚೆಂಡು ಪಿಚ್‌ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಪಿನ್ ಮೂಡಲು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಚ್ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಬಿರುಕುಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪುಡಿಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಿರುಗುವ ಚೆಂಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಮಾನತೆಗಳು
ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಬೆರಳಿನ ಸ್ಪಿನ್ ಮತ್ತು ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಪಿನ್‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್ ವಿವಿಧ ಸ್ಪಿನ್ ಕೋನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಸಮ ವೇಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಚೆಂಡೆಸೆತಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹೆಸರುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಉಪ-ಖಂಡದಿಂದ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉಪ-ಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪಿಚ್ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆ ಹೊಂದಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ತನ್ನ ಸಹಜ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪುಟಿದೇಳುವಂತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿರುಕು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉಪ-ಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳು ಅತಿ ಬೇಗ ಬಿರುಕು ಬಿಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ಲೆಗ್ ಸ್ಪಿನ್ ಎನ್ನುವುದು ಅತೀ ಕಷ್ಟಕರ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅತೀ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಬೌಲಿಂಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್) ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ೧೭೭೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೨೯-೩೨ ರಲ್ಲಿ ಅದು ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು. ಜನರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ೧೭೮೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ೧೭೯೧ರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.
ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್.ಬಿ.ಐ). ಇದು ಜೂನ್ ೧೮೦೬ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಆಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೮೦೯ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವಾಯಿತು. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೩೪ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೆಗೂ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಅರೆ-ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಅಧೀನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೯ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯ-ಸಂಯೋಜಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಸಂಬಂಧಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವಿಲೀನವು ಎಸ್‌ಬಿಐನೊಂದಿಗೆ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೪ ಪ್ರಮುಖ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೂಡ ಒಂದು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೬ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಸಾಲದಾತಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನ ಪೂರೈಕೆ, ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡವರಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಇನ್ನೂ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ತನ್ನ ಶಾಖೆಯ ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಫೈನಾನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ರೂರಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (ಎನ್ಎಬಿಎಆರ್‌ಡಿ) ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ
ವೇದಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪಠ್ಯಗಳು ಬಡ್ಡಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ, ಕುಸಿಡಿನ್ ಪದವನ್ನು ಬಡ್ಡಿಗಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸೂತ್ರಗಳು (೭೦೦-೧೦೦ ಬಿಸಿಇ) ಮತ್ತು ಜಾತಕಗಳು (೬೦೦-೪೦೦ಬಿಸಿಇ) ಸಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಯ ಪಠ್ಯಗಳು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿವೆ. ವಸಿಷ್ಠರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಣಗಳು ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಇ ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಯಿತು. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಅಥವಾ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಸಾಧನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲವನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸೀಲಿಂಗ್ ದರಗಳನ್ನು ಘೋರ ಪಾಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
ಜಾತಕರು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಟಿಲ್ಯರು ಋಣಪತ್ರ, ರ್ನಪನ್ನ ಅಥವಾ ರ್ನಲೇಖಯ ಎಂಬ ಸಾಲದ ಕರಾರುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಂತರ ಮೌರ್ಯರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೩೨೧-೧೮೫ ಬಿಸಿಇ), ಅದೇಶ ಎಂಬ ಉಪಕರಣವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಆಧುನಿಕ ಬಿಲ್‌ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೋಟಿನ ಮೇಲಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಆದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವಿನಿಮಯದ ಈ ಉಪಕರಣಗಳ ಗಣನೀಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಹ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಾಲದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿ
ಸಾಲದ ಪತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಮೊಘಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಮತ್ತು ದಸ್ತಾವೇಜ್ (ಉರ್ದು/ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡು ರೀತಿಯ ಸಾಲ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಸ್ತಾವೇಜ್-ಇ-ಇಂದುಲ್ತಲಾಬ್ ಅನ್ನು ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಸ್ತಾವೇಜ್-ಎ-ಮಿಯಾಡಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಮನೆತನದ ಖಜಾನೆಗಳಿಂದ ಪಾವತಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾರಟ್ಟೆಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯದ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಹುಂಡಿಗಳ ವಿಕಸನ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಉಪಕರಣದ ಒಂದು ವಿಧ ಇದು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ೧೮೨೯ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಖಾಸಗಿ ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಂತರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕರು. ಹಿಂದಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮಾಲೀಕರು ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಈ ಎರಡು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ವೀಲಿನಗೊಳಿಸಿ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ೧೮೪೦ ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದ್ದ ಮಿರ್ಜಾಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ೧೮೪೦ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಂಚನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಠೇವಣಿದಾರರಿಂದ ಹೊಸ ಹಣವನ್ನು ಅದರ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಬಳಸಿದರು.
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧೮೬೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆ ಗೌರವವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಪರ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ೧೮೬೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೧೩ ರವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಇದು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಮ್ಲಾದ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ೧೮೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಗ್ರಿಂಡ್ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧೮೬೪ ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಶಾಖೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಕಾಂಪ್ಟೋಯರ್ ಡಿ'ಎಸ್ಕಾಂಪ್ಟ್ ಡಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ತದನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿ ೧೮೬೯ ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.
೧೮೮೧ ರಲ್ಲಿ ಫೈಜಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಔದ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಂತರ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ೧೮೯೪ರಂದು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಅವಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಬಂಡಾಯದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ. ಭಾರತೀಯರು ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು.
ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿನಿಮಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಒಡೆತನದ ವಿನಿಮಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ''ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾವು ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಹಡಗಿನಂತಿದ್ದೇವೆ, ಘನ ಮರದ ಬೃಹತ್ ಹೆಡ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ತೊಡಕಿನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ''.
೧೯೦೬ ಮತ್ತು ೧೯೧೧ ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯು ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸ್ವದೇಶಿ ಆಂದೋಲನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿರಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ದಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ, ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.
ಸ್ವದೇಶಿ ಆಂದೋಲನದ ಉತ್ಸಾಹವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಏಕೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ) ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ್ ಸರ್ ಓಸ್ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಮಿತ್ (೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೫) ಮತ್ತು ಸಿ.ಡಿ ದೇಶಮುಖ್ (೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೩) ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್ ಅವರು ಹೊಸ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉರ್ಜಿತ್ ಆರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಿಂದ (೧೯೧೪-೧೯೧೮) ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ (೧೯೩೯-೧೯೪೫) ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ-ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸರಳವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಟೋಲ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ೧೯೧೩ ಮತ್ತು ೧೯೧೮ ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ೯೪ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ:
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ
೧೯೩೮–೪೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯ ಕಛೇರಿಗಳು ೩,೪೬೯ ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಠೇವಣಿಗಳು ೯೬೨ ಕೋಟಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅದೆನೇ ಇದ್ದರೂ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಸುಮಾರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಲೈಸೆಜ್-ಫೇರ್ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯವು ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇರಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು:
೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿಬಂಧನೆಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ  ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ೧೯೬೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಭೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಅದರ ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳ (ಅಂಡರ್‌ಟೇಕಿಂಗ್‌ಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ) ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ, ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧೯ ಜುಲೈ ೧೯೬೯ ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ೧೪ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ದೇಶದ ೮೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳ (ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ) ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೯ ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಕೆಳಗಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು:
೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ
ಕೆಳಗಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು:
ನಂತರ ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಏಕೈಕ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೨೦ ರಿಂದ ೧೯ ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 4% ರಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸರಾಸರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.
೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉದಾರೀಕರಣ
೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಉದಾರೀಕರಣದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಟೆಕ್-ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಅಂತಹ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು), ಇದು ನಂತರ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್, ಇಂಡಸ್‌ಇಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಯುಟಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು ( ಆಕ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ), ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಈ ಕ್ರಮವು - ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಲವಾದ ಕೊಡುಗೆಯೊಂದಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಹೊಸ ನೀತಿಯು ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ಈ ಸಮಯದವರೆಗೆ ೪-೬-೪ ವಿಧಾನವನ್ನು (೪% ನಲ್ಲಿ ಸಾಲ; ೬% ನಲ್ಲಿ ಸಾಲ ನೀಡಿ; ೪ ಕ್ಕೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸ ಅಲೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಎಸ್.ಬಿ.ಐ
ಎಸ್.ಬಿ.ಐ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂದೋರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದಿರುವ ೫ ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವಿಲೀನ, (ಅಂದರೆ. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬಿಕಾನೇರ್ ಮತ್ತು ಜೈಪುರ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹೈದರಾಬಾದ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರು, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಟಿಯಾಲ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ); ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ )ಎಸ್.ಬಿ.ಐ  ಜೊತೆಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಎಸ್.ಬಿ.ಐ ಮಂಡಳಿಯು ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೬ ರಂದು ತನ್ನ ಐದು ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.
೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೭ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಐದು ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ವಿವಿಧ ಪಿಂಚಣಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನೀತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿದರು. ವಿಲೀನವು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/SBI_Mumbai_LHO.jpg/220px-SBI_Mumbai_LHO.jpg|alt=SBI Mumbai LHO.|thumb| ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ LHO]]
ಪಿಎನ್‌ಬಿ
೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ₹೧೭.೯೫ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ೧೧,೪೩೭ ಶಾಖೆಗಳು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ  ಎಸ್.ಬಿ.ಐ ನಂತರ,ಪಿಎನ್‌ಬಿ  ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಎಸ್‌ಬಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುಬಿಐನ ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಘಟಕವು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಮರುದಿನ ವಿಲೀನ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಂಡಳಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪಿಎನ್‌ಬಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಒಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಯುಬಿಐ ಯ ಷೇರುದಾರರು ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧,೧೫೦ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ೧೨೧ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಲೀನವು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ವಿಲೀನದ ನಂತರ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ
ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್
೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ₹೧೫.೨೦ ಲಕ್ಷ ಕೊಟಿ ಮತ್ತು ೧೦,೩೨೪ ಶಾಖೆಗಳು ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ, ಪಿಎನ್‌ಬಿ,ಬಿಒಬಿ ಹಿಂದೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಎಸ್‌ಬಿ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.. ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ವಿಲೀನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರುದಾರರು ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ೧೫೮ ಈಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ
೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ರಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಆಂಧ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ₹೧೪.೫೯ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ೯,೬೦೯ ಶಾಖೆಗಳ ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಎಸ್‌ಬಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಂಧ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩ ರಂದು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮಾರ್ಚ್ ೪ ರಂದು ವಿಲೀನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ₹೮.೦೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಎಸ್‌ಬಿ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ರಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಇತರ ಸಾಲದಾತರಾದ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕೋಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೂಡಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಸಾಲದಾತ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಎಸ್‌ಬಿಐಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. ಎಸ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ೪೮% ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಂತರ ಅದು ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಪಿಒದಲ್ಲಿ ೩೦% ಗೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ, ಡಿಬಿಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಡಿಬಿಐಎಲ್) ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯವು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಎಫ್‌ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವಿಫಲ ವಿಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ.ಡಿಬಿಎಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಗ ಕೇವಲ ೧೨ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಎಲ್‌ವಿಬಿ ೫೫೯ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಿತು. ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿ- ೨ ಬಾಂಡ್ ಹೊಂದಿರುವವರು ಎಲ್‌ವಿಬಿ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕೇಳಿದೆ.
ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ, ಯುನಿಟಿ ಸ್ಮಾಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿತು. ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಎಫ್‌ಸಿ / ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಬಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ವಿಫಲ ವಿಲೀನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಕ್ಯಾಮ್ ಹಿಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೆಂಟ್ರಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಭಾರತ್‌ಪೇ ಮೂಲಕ ಯೂನಿಟಿ ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಬಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಆಗ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಬಿ ಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.