cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ
ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯ
೩. ಗೋಡೆ (ಬಿತ್ತಿ)
೪. ಮಾಳಿಗೆ (ತಾರಸಿ)
೫. ಹಾರ
೬. ತಳಭೂಮಿ
೭. ಕುತ್ತಿಗೆ (ಗ್ರೀವ)
೮. ಶಿಖರ
೯. ಕೂನೆ (ಸ್ಥೂಪ)
ವಾಸ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಪ ಪೀಠಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಇಡೀ ದೇವಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಭವ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳು ತಂಜಾಊರಿನ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೂ ಗೋಚರಿಸುವಂತಿರುವ ಭವ್ಯತೆಗಳು (ಆದರೆ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಕೊಂಡವಾದರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಈ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ಗೋಪುರದ ಸುತ್ತು ಓಡಾಡಲು ಜಾಗವನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಿಂಹಗಳು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿರುತ್ತವೆ. thumbnail|left|ಬೃಹದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಮುಖ್ಯ ಆದಿಸ್ಥಾನವು ವೈವಿದ್ಯತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯನಿಸಿದ್ದು, ಕುಮುದಗಳಿಂದ ಸೂರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ "ಲೀಯೊಗ್ರಿಫ಼್"ಗಳು ಹಾಗೂ ಸವಾರರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಶಿಖರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವು ಗರ್ಭ ಅಂದವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವ ಕಾರ್ನಿಸ್‌ನನ್ನು ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಬಿತ್ತಿ ಎನ್ನುವರು. ಇದರ ಮೇಲೆ ಅಸಂಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ಎರಡು ಸಮತಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಹಾಗು ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಮುಂದಿನಭಾಗ ದೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಇದೆ. thumbnail|right|ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ
ಲಂಬವಾದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಆಯತಕಾರದ ಹಾಗು ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಾರ್ನಿಸ್‌ಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯದ ಗೊಡೆಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇವರು ಹಗೂ ಕೆಲವು ರಮಣೀಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಒಂದೊಂದು ಗೋಡೆ ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ದೇವರುಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ-ಸಣ್ಣ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ ಕೆಳಭಾಗವು ಹೂದಾನಿ ಹಾಗೂ ಚೌಕಸ್ಥಂಭಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳ ಗೊಡುಗಳಿದ್ದು. ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಐದು ದೇವತೆಗಳಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಒಂಭತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. thumbnail|left|ಶಿವನ ದೇವಾಲಯ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು
ಗೌಡಪಾದ
ಗೌಡಪಾದರು (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೮ನೇ ಶತಮಾನ) (ಶ್ರೀ ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಎಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುವ) ವೈದಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುಂಚಿನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅವರು, ವೈದಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದ, ಮಹಾನ್ ಶಿಕ್ಷಕ ಆದಿ ಶಂಕರರ ಮಹಾಗುರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಶ್ರೀ ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಮಠದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಕಾರಿಕಾದ ಲೇಖಕ ಅಥವಾ ಸಂಕಲಕ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ವತ್ತು
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಗುರುಗಳಾದ ಗೋವಿಂದಪಾದರ ಗುರು. ಕಾಲ ಬಹುಶಃ ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿ. ಶಂಕರಾದ್ವೈತಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಮುಖ್ಯ ಭಾವನೆಗಳೆಲ್ಲ ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಮಾಂಡೂಕ್ಯಕಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಿಕೆ ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದ್ದು. ಇವರು ಉತ್ತರಗೀತೆಯ ಮೇಲೂ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈಗ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವುದು ಇವರ ಕಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರ.
ಗೌಡಪಾದರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ತತ್ತ್ವ ತುಂಬ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಬೌದ್ಧರ ವಿಜ್ಞಾನವಾದವನ್ನೂ ಶೂನ್ಯವಾದವನ್ನೂ ಖಂಡಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮವೊಂದೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಸಾರಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರುತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲದೆ ತರ್ಕಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ತತ್ತ್ವ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರಭೂತವಾದುದನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೌದ್ಧರ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು.
ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಕಾರಿಕೆ
ಮೊದಲನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಸ್ವಪ್ನ, ಜಾಗೃತ, ಸುಷುಪ್ತಿ, ತುರೀಯ ಎಂಬ ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕು ಅವಸ್ಥೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದೊಂದೂ ಒಂದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆ. ಅವೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲಕಾರಿಗಳು. ಸತ್ತಿನ ಅಂಶವಿರುವ ಯಾವುದೂ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದಿರದು. ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿನ ನೀರೂ ದಾಹವನ್ನು ಅಡಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಂಗಸೂ ಕಾಮವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆ ನೀರು, ಆ ಹೆಂಗಸು ಜಾಗೃತ್ ಪ್ರಪಂಚದ ವಸ್ತುವಾಗದಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಆ ಪ್ರಪಂಚದ ವಸ್ತುಗಳು ರೂಢಿಗೆ ಸಂಗತವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವು ಅಸತ್ತಲ್ಲ. ಸತ್ತಿನ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ಯಾವ ಅನುಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ ಸತ್ತೇ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲೂ ಆಯಾ ಅನುಭವದ ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸತ್ತಿನ ಅದ್ವಿತೀಯತೆಯನ್ನೂ ಭಾವರೂಪವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದ್ದೇ ಗೌಡಪಾದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕನಸು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರದ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮವೇ ಆಧಾರವಾದರೂ ಅವೆರಡೂ ಸುಷುಪ್ತಿಯ ಅನುಭವಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ. ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವಿದ್ಯೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ. ತುರೀಯದಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ಉಪಾಧಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಅಖಂಡವಾದ ಆತ್ಮರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಚೇತನ ಐಕ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಯ ಸತ್ತಿನ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿ ಜಾಗ್ರತ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥೆಯ ವಿಷಯಗಳು, ಭಿನ್ನಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಎಚ್ಚರ ಜೀವನವೂ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒಂದು ಕನಸೇ. ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣುವಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ನಮ್ಮ ಅನುಭವ ಕನಸೇ, ಆ ಭೇದಗಳು ಅನಿತ್ಯ, ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಲ್ಲ. ಅವು ಅಖಂಡ ಚೇತನದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಬಿಂಬಗಳು. ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತಾಗ ಕನಸಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಐಕ್ಯಜ್ಞಾನ ಪಡೆದಾಗ ಎಚ್ಚರದ ಪ್ರಪಂಚದ ವಸ್ತುಗಳು ತೇಲಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸುಷುಪ್ತಿಯ ಐಕ್ಯಾನುಭವವೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಔಪಾಧಿಕ. ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯವಾದ ಅಖಂಡಚೇತನವೇ ಸತ್ಯ. ಅದೇ ಸತ್. ಉಳಿದವು ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ತುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಅವು ಬಂಜೆಯ ಮಗನಂತೆ ಇಲ್ಲದವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಅಭಾವದಿಂದ, ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಯಾವುದೂ ಹುಟ್ಟಲಾರದು. ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯ, ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಲಾರದು. ಅಸತ್ತಾದುದು ಶೂನ್ಯವಾದುದು ಸತ್ತಿನಿಂದ ಬರಲಾರದು. ನಾವು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಭಾವ, ಕಾಲದೇಶಭಾವಗಳು ಪರಮ ಸತ್ತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾರವು. ವಿಶ್ವ ಪುರುಷರೂಪನಾದ ಒಬ್ಬ ದೇವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅನೇಕ ಆಭಾಸಗಳಿಗೆ ಎಡೆಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶ್ವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಈಗ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದ್ದೇ ಆಗಬೇಕು. ಮೊದಲಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದ್ದು ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಉಳಿಯದ್ದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಹೇಗೆ ತಾನೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಸತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲೂ ಇಲ್ಲ ಕೊನೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದಿಮಧ್ಯಾಂತ ರಹಿತವಾದ ಸತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಪರಮಾರ್ಥಸತ್ಯ.
ವಿಷೇಶತೆ
ಗೌಡಪಾದರ ಕಾರಿಕೆಯಿಂದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು ಬಹು ಅಡಕವಾಗಿದ್ದ ಅದರಲ್ಲಿನ ಅದ್ವೈತತ್ತ್ವವನ್ನು ತುಂಬ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಗುರುಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ (ಅನುವಾದ: ಹೃದಯ ಹುಚ್ಚಾಗಿದೆ) ೧೯೯೭ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಣಯಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಮತ್ತು ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್‌ರಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ನರ್ತಕಿಯರು ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್‍ರಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಕ್ಷಿತ್‍ರ ಪಾತ್ರದ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆನಂದ ಬಕ್ಷಿ ಬರೆದಿದ್ದರು.
₹90 ದಶಲಕ್ಷದ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹598 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು  ಮತ್ತು ಚೋಪ್ರಾರ ನಿರ್ದೇಶನ, ಕಥೆ, ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಖಾನ್, ದೀಕ್ಷಿತ್, ಕಪೂರ್ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರ್‌ರ ಅಭಿನಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.
ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ ಚಿತ್ರವು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ೪೬ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಪೂರ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ೪೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಖಾನ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ, ದೀಕ್ಷಿತ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ, ಕಪೂರ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ರಾಹುಲ್ (ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್) ಮತ್ತು ನಿಶಾ (ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್) ನೃತ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ನೃತ್ಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆ ಗೆಳೆಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಶಾ ರಾಹುಲ್‍ನನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಮಾಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ತನ್ನ ಬಯಕೆಯನ್ನು ರಾಹುಲ್ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಶಾ ಸೇರಿದಂತೆ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರಳಾದ "ಮಾಯಾ" ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವಳು ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನಂಬಿರುವವಳು ಮತ್ತು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬಂದು ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ತನ್ನ ಮೋಹಕ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಳು ಎಂದು ರಾಹುಲ್ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಪೂಜಾಳನ್ನು (ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವಳು ಅಧ್ಭುತ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನಾಥಳಾದ ಇವಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ನೇಹಿತರು ಬೆಳೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪೂಜಾ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಭೇಟಿಯಾಗಿರುವುದು ತಪ್ಪಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಪದೆಪದೆ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಎದುರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭವು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವರವು ನುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪೂಜಾಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿತಾವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಟಕದ ಪೂರ್ವಭ್ಯಾಸದ ವೇಳೆ ನಿಶಾಳ ಕಾಲಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯರು ಅವಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಕುಣಿಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ರಾಹುಲ್‍ಗೆ ಹೊಸ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಅವನು ಪೂಜಾ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಥೋಚಿತಳು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅವಳು ಒಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ. ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಸಾಕು ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಶೀಘ್ರವೇ ಪೂಜಾಳನ್ನು ಅವಳ ಬಾಲ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೆಳೆಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಕನ ಮಗನಾದ ಅಜಯ್ (ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್) ಜರ್ಮನಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಹಾರಲು ಇನ್ನೇನು ಹೊರಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಅವನು ಪೂಜಾಳ ಎದುರು ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಂದಿಗ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಶೀಘ್ರವೇ ನಿಶಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ನಿರಾಶಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ರಾಹುಲ್ ಪೂಜಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವಳು ಪೂಜಾ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಅಸೂಯೆ ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ರಾಹುಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವಳು ಲಂಡನ್‍ಗೆ ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪೂರ್ವಭ್ಯಾಸಗಳಾದ್ಯಂತ, ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ತಾವು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದಿನ ರಾಹುಲ್ ಪೂಜಾಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವರವನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಅಷ್ಟು ಸಲ ಕೇಳಿದ ಸ್ವರವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಪೂಜಾಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನ, ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಾಳ ಹಳೆ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜಾ ಅವರನ್ನು ತಾಯಿ (ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯ ತಂಡದ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ, ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಒಂದು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕೆಲವು ದಿನ ಮುಂಚೆ, ಅಜಯ್ ಪೂರ್ವಭ್ಯಾಸದ ಕೋಣೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಪೂಜಾಳನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾನು ಅವಳ ನಿಶ್ಚಿತ ವರನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಹುಲ್‍ನ ಹೃದಯ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರಳಿ ಬಂದಿರುವ ನಿಶಾ ರಾಹುಲ್‍ನ ವಿನಾಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಮರಳಿ ಪ್ರೀತಿಸದಿದ್ದಾಗ ತಾನು ಕೂಡ ಹೇಗೆ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಾಹುಲ್ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಯಾದ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲು, ತನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ನಾಟಕದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಪೂಜಾಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೇನು ದೂರವಾಗುವ ವೇಳೆ, ತನ್ನ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಮುನ್ನ ಪೂಜಾ ತನಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಮುದ್ರಿತ ಟೇಪನ್ನು ಅಜಯ್ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ರಾಹುಲ್ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಒಟ್ಟಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅಜಯ್ ಪೂಜಾಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ರಾಹುಲ್‍ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಪೂಜಾಗೆ ಈಗ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಚಪ್ಪಾಳೆಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷದ ಅಂತ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ನೇಪಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಜಯ್ ನಿಶಾಳಿಗೆ ಅವಳ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ (ಅಂದರೆ ಅವನು ಅವಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ).
ತಯಾರಿಕೆ
ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಪೂರ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ಬೇರೆ ಇಬ್ಬರು ನಟಿಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಜೂಹಿ ಚಾವ್ಲಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಟಿ ಊರ್ಮಿಳಾ ಮಾತೋಂಡ್ಕರ್‌ರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಆ ಕಾಲದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯು ಮಾಧುರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯ ನಟಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಚೋಪ್ರಾ ಕಪೂರ್‌ರ ಬಳಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೋದಾಗ ಅವರು ಸವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪರದೆ ಮೇಲಿನ ಸಣ್ಣದಾದ ಸಮಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಾವು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿಸಿತು.
ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಚೋಪ್ರಾ ಎಂ ವಕೀಲ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್ ಲಾಂಛನದಡಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕಥೆಯನ್ನು ಚೋಪ್ರಾ, ಅವರ ಮಗ ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಪಮೇಲಾ ಬರೆದರು. ಚಿತ್ರದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮನೀಶ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ, ಕರನ್ ಜೋಹರ್ ಮತ್ತು ಸಲ್ಮಾನ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಮನ್‍ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಫ಼ಾರಾ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಕ್ ದಾವರ್ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ಕಪೂರ್‌ರ ಮೊದಲ ಭಾಗವಹಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು "ಲೇ ಗಯಿ" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಮನೀಶ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೫೪ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೋಪ್ರಾ ದೀಕ್ಷಿತ್‍ರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಲ್ವಾರ್ ಕಮೀಝ್‌ನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು 90 ದಶಲಕ್ಷದ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯು ಹತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆನಂದ್ ಬಕ್ಷಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಹಳ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಈ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಸಂಪುಟವು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು 12.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹59.82 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ $3.3 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ₹71.86 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರ ಬಂಡವಾಳ ₹9 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.
ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ, ಇದು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ೧೯೯೭ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
೪೫ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೪೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಶ್!! (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಶ್!! - ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಸ್ವಾರಸ್ಯ
ಕುಮಾರ್ ಗೋವಿಂದ್ ನಟಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಉಪೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಕಾಶಿನಾಥ್, ಸುರೇಶ್ ಹೆಬ್ಳೀಕರ್, ಮಿಮಿಕ್ರಿ ದಯಾನಂದ್]] ಮುಂತಾದವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
ಮುಗುಳು ನಗೆ
ಮುಗುಳು ನಗೆ ೨೦೧೭ ರ ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ಸೈಯದ್ ಸಲಾಮ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ್, ಅಪೂರ್ವಾ ಅರೋರಾ, ನಿಕಿತಾ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಮುಲ್ಯ, ಮತ್ತು ಜಗ್ಗೇಶ್ ಸಹ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ (೨೦೦೬) ಮತ್ತು ಗಾಳಿಪಟಾ (೨೦೦೮) ನಂತರ ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ್ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಶೂಟಿಂಗ್ ಪುದುಚೇರಿ, ಮೈಸೂರು, ಯಾನಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿರ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಯಾವಾಗಲೂ ನಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಅಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವಿಚಿತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ೫೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪುನರ್ಮಿಲನದ ದಿನದಂದು ವೈಶಾಲಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ವೈಶಾಲಿ ಪುಲ್ಕೇಶಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ದಿನದಂದು, ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಬಲವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎದೆಗುಂದಿದ ವೈಶಾಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ನಂತರ ಅವರು ಸಿರಿ ಪಾಂಡಿಚೆರಿಯ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಇಷ್ಟಪಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಸಿರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿರಿ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರೂ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ಕನಸು ಕಂಡರೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯ ಯಾವುದೇ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಿರಿ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಪುಲ್ಕೇಶಿಯ ಸಿಹಿ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಿರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎದೆಗುಂದಿದರೂ ಇನ್ನೂ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಲಾಗದ ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.
೨ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವನ ತಾಯಿ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕಂಡು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಚಾರುಲತಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಯಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅವಧಿ ಮೀರಿದೆ. ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿಯ ವಿವಾಹವು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ. ಅನಗತ್ಯ ಮದುವೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಚಾರುಲತಾಳ ಸಹೋದರಿ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋದಾಗ, ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಣ್ಣತಮ್ಮ ಎಂದು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎದೆಗುಂದಿದ ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಕೊನೆಗೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಕೇಶಿ ಅಮುಲ್ಯಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹುಡುಗನ ತಂದೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಮೂವರು ನಿರ್ಗತಿಕರು ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿರಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ಚಾರುಲಥಾ ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಪಾತ್ರವರ್ಗ
ಗಣೇಶ್ ಪುಲಕೇಶಿಯಾಗಿ ಚಾರು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವಾ ಅರೋರಾ ಪುಲಕೇಶಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿರಿಯಂತೆ ನಿಕಿತಾ ನಾರಾಯಣ್ ವೈಶಾಲಿ ಹಂಡೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ರಂಗಾಯಣ ರಘು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗ್ಗೇಶ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮುಲ್ಯ ಚಂದನ್ ಆಚಾರ್ ನಿಹಾರಿಕಾ ಧರ್ಮಣ್ಣ ಕದೂರ್
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ್ ಅವರ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಹೊಸ ಪ್ರಣಯ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಭಟ್ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗಣೇಶ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು. ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಗುಳು ನಗೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಸ್ರೋ ಲೇಔಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಮೊದಲ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೂರನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೭ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ತಂಡ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಆವರಣ
ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗಣೇಶ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ನಟಿ ಅಮುಲ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಟಿಯರಾದ ನಭಾ ನಟೇಶ್ ಮತ್ತು ನಿಕಿತಾ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ ನಭಾ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಡೆಲ್ ಟರ್ನ್ ನಟಿ ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರಲ್ಲದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ನಟ ಜಗ್ಗೇಶ್ ಅವರು ಭಟ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆದ ವಿಶೇಷ ಹಾಡಿನ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಭುಟ್ ಅಮುಲ್ಯಳನ್ನು ನಟಿ ಅಪೂರ್ವಾ ಅರೋರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಮುಲ್ಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮದುವೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಪೂರ್ವಾ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮ ರಂದು ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾರ್ಕೂರ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಅಮುಲ್ಯ ಇನ್ನೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಧ್ವನಿಪಥ
ಆರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಂದು ಹುಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ "ಹೋಡಿ ಒಂಬಟ್ಟು" ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೇರೆ ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡನ್ನು ತರುವಾಯ ಪ್ರತಿ ಪರ್ಯಾಯ ದಿನದಂದು "ಪ್ರತಿ ಹರಿರಿಕೃಷ್ಣರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು" ಅವರ ೧೦೦ ನೇ ಚಿತ್ರ. ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಡಿ ಬೀಟ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [19] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಜಯಂತ್ ಕೈಕಿನಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಭಾಗ್ಯದ ಬೆಳಕು
ಭಾಗ್ಯದ ಬೆಳಕು ಚಿತ್ರವು ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೧ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ.ವಿ.ಎಸ್.ಕುಟುಂಬರಾವ್‌ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಕೇಲ್ ನಜರೇಟ್‌ರವರು ನಿರ್ಮಾಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನೂ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರತಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಹಾಟ್ ಡಾಗ್
thumb
ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ ಜಾಲರಿ ಮೇಲೆ ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಸೇಜ್‍ನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಸೀಳಿದ ಬನ್‍ನ ಸೀಳಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಸ್ವತಃ ಸಾಸೇಜ್‍ನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಬಳಸಲಾದ ಸಾಸೇಜ್ ವೀನರ್ ಅಥವಾ ಫ಼್ರ್ಯಾಂಕ್‍ಫ಼ರ್ಟರ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‍ನ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಟರ್ಡ್, ಕೆಚಪ್, ಮೇಯೊನೇಸ್, ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಚೀಸ್ ಸಾಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ, ಸಾರ್‌ಕ್ರೌಟ್, ಹ್ಯಾಲಪೀನೊಗಳು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ತುರಿದ ಗಿಣ್ಣು, ಕೋಲ್‍ಸ್ಲಾ, ಬೇಕನ್ ಮತ್ತು ಆಲಿವ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಸೇಜ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಯಾಂಡ್‍ವಿಚ್‍ಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಇದು ಹೊರಾಂಗಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗತೊಡಗಿದ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಬೀದಿ ಆಹಾರವಾಯಿತು. ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವು ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಅಂತರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವು ಅಣ್ವಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಠೆಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ,ಜೀವಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ,ನ್ಯಾನೋತಂತ್ರಜ್ಞಾನ,ಕೃಷಿಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ(Agro physics) ಮುಂತಾದ ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಣು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಔಷಧ, ಶರೀರ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಗಳ ಇರುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಯು ಈ ರೀತಿಯ ಇತರವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಂತ್ರಗಳು  ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೌತ, ರಸಾಯನ, ಮತ್ತು  ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ನಮ್ಮಮ್ಮ ತಾಯಿ ಅಣ್ಣಮ್ಮ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾವ
ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾವ - ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಋಷಿಶೃಂಗಪುರ, ಪಿರಿಶಿಂಗಿ ಅಥವಾ ಹಿರಿಶಿಂಗಿ ಎಂದು ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ದಿನಾಂಕ ೧೧೪೮ ಮತ್ತು ೪ನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರರ ೧೧೮೬ ರ ದಿನಾಂಕದ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಿರಸಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಿರಸಂಗಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಿರಿಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ನಂತರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಹಿರಿಸಿಂಗಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Kalika_devi_temple.jpg/220px-Kalika_devi_temple.jpg|alt=|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಒಳ ನೋಟ.
ಪುರಾಣ
ಸಿರಸಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಂತಹ ಒಂದು ಪುರಾಣವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವ ವೃಷ್ಯ ಶೃಂಗ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ವೃಷ್ಯ ಶೃಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಂತನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನರುಂದಾಸುರ (ನರಗುಂದ), ಬೆಟ್ಟಸುರ (ಬೆಟಸುರ) ಮತ್ತು ನಲುಂಡಾಸುರ (ನವಲಗುಂದ) ಮುಂತಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಅವನ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಭಂಗ ತಂದರು. ನಂತರ ಚಿಕ್ಕುಂಬಾಸುರ (ಚಿಕ್ಕುಂಬಿ) ಮತ್ತು ಹಿರೇಕುಂಬಾಸುರ (ಹಿರೇಕುಂಬಿ) ದೇವತೆಗಳು ತಪಸ್ವಿ ವೃಷ್ಯ ಶೃಂಗನ ಮನವಿಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಈ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದರು. ದೇವತೆಗಳು ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿರಸಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Inside_view_of_temple.jpg/220px-Inside_view_of_temple.jpg|alt=|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಒಳ ನೋಟ. ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಕಲ್ಲುಪುರಗುಡ್ಡ ಎಂದು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮೌನಪ್ಪನಗಾವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಹೆಯ ಒಳಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಇದರ ನಂತರ ಆರು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಹಾದಿಯು ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಟ್ಟವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರಗವಿ ಎಂಬ ಗುಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ.
ಪೂಜೆ
ಭಕ್ತರ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತೂಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಬೆಲ್ಲ, ಗೋಧಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಖಾದ್ಯ ಎಣ್ಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ ಸೇವೆಯೂ ಪೂಜೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.
ದೇವಾಲಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯುಗಾದಿ
ಈ ಭಾಗದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರು ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಾದಿಯೂ ಒಂದು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಸಮಾಜ ವಿಕಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು (ಕತ್ತಲೆ-ಚಂದ್ರನ ದಿನ) ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಗೋಧಿಯನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ "ಬುಟ್ಟಿ" ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪಾಡ್ಯಮಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಳೆಗೋಡಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆ
ಯುಗಾದಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯ ನಂತರ ಹಳೆಗೋಡಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಮಹೋತ್ಸವ
ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚಟ್ಟಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಜಾತಿ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಜಾತಿ (ವಿಶ್ವಬ್ರಾಹ್ಮಣ / ಧೀಮಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು / ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಜಾತಿ. ಈ ಪದವನ್ನು ಐದು ಉಪ-ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕಮ್ಮಾರರು, ಬಡಗಿಗಳು, ತಾಮ್ರಗಾರರು, ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು.
ಹಿಂದೂ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ನಳಂದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ದೆಹಲಿಯ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸ್ತಂಭಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಯುಗಗಳಿಂದಲೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಪುತ್ರರ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಕಾರ ಉಪವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮಕ್ಕಳು ಮನು, ಮಾಯಾ, ತ್ವಸ್ಥ, ಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಜ್ಞ. ಮನು ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ಕಮ್ಮಾರರು; ಮನು ಗುಂಪಿನವರು ಬಡಗಿಗಳು. ಲೋಹದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ತ್ವಸ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರನ್ನು ವಿಷಯಜ್ಞ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಋಷಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಐದು ಗೋತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿಯ ಐದು ಗೋತ್ರಗಳು ಸನಗಸ್ಯ ಮನು, ಸನಾತನಸ್ಯ ಮಯಾ, ಅಭುವನಸ್ಯ ತ್ವಷ್ಟ, ಪ್ರತಾನಸ್ಯ ಸಿಐಪಿ ಮತ್ತು ಸುಪರ್ಣಸ್ಯ ವಿಶ್ವಜ್ಞ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮಿಗಳ ಐದು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ೨೫ ಉಪಕುಲಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಸ್ತೆ
ಸಿರಸಂಗಿಯ ಕಾಳಿಕಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಧಾರವಾಡದಿಂದ 62 ಕಿಮೀ  ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡ-ಬಿಜಾಪುರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಿರಸಂಗಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ. ಸುಮಾರು ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ರೈಲು
ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ದೈನಂದಿನ ರೈಲುಗಳಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಪಟಿಯಾಲ
ಭಾರತ ದೇಶದ, ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ, ಒಂದು ನಗರ  ಪಟಿಯಾಲ   (ಪಂಜಾಬಿ: ਪਟਿਆਲਾ). ಪಟಿಯಾಲ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪಂಜಾಬಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜನಗರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ -ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 29°49’ ಮತ್ತು 30°47’ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ, 75°58’ ಹಾಗು 76°54' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ಮಧ್ಯೆ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಈ ನಗರವು ಪಟಿಯಾಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಯ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ,ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯ ದ ನಗರವಾಗಿ ಇದು ಮೆರೆದಿತ್ತು. ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಹು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.(ಆಳುತ್ತಿತ್ತು) ಪಟಿಯಾಲವು ತನ್ನ ತಲೆಯ ರುಮಾಲಿಗೆ   (ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪೇಟ ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಂದ  (ಕೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವ ಗೊಂಡೆ/ಕುಚ್ಚು  ), ಪೆಗ್   (ಪಟಿಯಾಲ  ಪೆಗ್  - ಎರಡು ಅಥವಾ   ದೊಡ್ಡ ಪೆಗ್ ವ್ಹಿಸ್ಕಿ ), ಮತ್ತು  ಜುಟ್ಟಿ/ಜುತ್ತಿ     ( ಪಂಜಾಬಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ  ಚಪ್ಪಲಿ ) ಹಾಗು  "ಪಟಿಯಾಲಶಾಹಿ " ಸಲ್ವಾರ್^^ಗೆ ಹೆಸುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕ ಪಮ್ಮಿ  ಬಾಯಿ ,ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಟಿಯಾಲಶಾಹಿ ಪೇಟದ ಬಗ್ಗೆ  ಹಾಡನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ ಅಮರಿಂದೆರ್  ಸಿಂಗ್, ಇಂದಿನ  ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತವರುಮನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದ ನವಜೋತ್  ಸಿದ್ಹು, ಮೊಹಿಂದೆರ್  ಅಮರ್ನಾಥ್ , ರೀತಿಂದೆರ್  ಸೋಧಿ , ಬಾಲಿವುಡ್  ತಾರೆಯರಾದ  ಜಿಮ್ಮಿ  ಶ್ರೆಗಿಲ್ , ಓಂ  ಪುರಿ , ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕ ಹರಭಜನ್  ಮನ್ನ , ಜೆಟ್ ಏರ್ ವೇಯ್ಸ್ ಛೇರ್ಮನ್  ನರೇಶ್  ಗೋಯಲ್  ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ , ಸ್ಕ್ವಾಡ್ ಲೀಡರ್  ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮ-ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪಟಿಯಾಲದವರೇ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ/ಭೂಗೋಳ
ಪಟಿಯಾಲ ನೆಲೆಸಿರುವುದು, 30.33°N, 76.4°W  ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ 295 ಮೀಟರ್ (967 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ. ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್ ಯು ,ಕಡಿಮೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ/ಚರಿತ್ರೆ
ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗನ ಜೊತೆಗೂಡಿ 1631ರಲ್ಲಿ  ಮಹರಾಜ ರಣರಂಗ ದಲ್ಲಿ ಮುಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಮೋಹನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ತದನಂತರ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ರಜಪೂತರು ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರೂಪ್ ಚಂದ್^^ನನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿದರು. (ಅವನನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.) ಮೋಹನನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕಾಲ,"ಚೌದ್ರಿಯತ್"^^ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು, ರೂಪ್ ಚಂದನ ಮಗನಾದ  ಪ್ಹುಲ್  ಸಿಂಗ್  ಜಟ್ತ್  ಮತ್ತು  ಸಂಡಲಿಗೆ ಪೋಷಕನಾಗಿ ನಿಂತನು.
ಕಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ, 1663ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರಾಜನಿಂದ 5 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ (ಸಿಖ್ ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ) ಪ್ಹುಲ್ ತನ್ನದೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. (ಪ್ಹುಲ್ )  ನಭ  ಮತ್ತು ಜಿಂದ್  ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ    ಸಿಖ್  ಪ್ಹುಲ್^^ಗೆ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೊದಲನೇ ಜಟ್ತ್ ಸಿಖ್ ಪಂಜಾಬಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. "ಫುಲ್ಕಿಯನ್ " ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಮಧೇಯವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅವರ ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಚೋಟ ರಾಮ್ ಗ್^^ನಿಗೆ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಮುಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಂದ ಬಹಾದುರ್ 1714ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೋಟ ರಾಮ ಸಿಂಗನ ಮಗ 'ಅಲ ಸಿಂಗ್'ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು. ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಅಲ ಸಿಂಗ್ಹನು ದೂರದ್ರುಷ್ಟಿಯುಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.ಅಲ ಸಿಂಗನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾನಿ, ಗುರ್ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಕಲೆಕನು, 30 ಹಳ್ಳಿಗಳ    ಜಮೀನ್ದಾರಿ /0}ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನ ಕೈ-ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ, ಅವು ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ  ಶಿವಾಲಿಕ್ಸ್^^ವರೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ  ರಾಜಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ  ಹಾಗು   ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್  ನದಿಯ ವಿಸ್ತಾರದವರೆವಿಗೂ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಮುಖಾ ಮುಖಿಯಾಗಿಸಿತು.
18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನು,ಮುಘಲರನ್ನು ಪಳಗಿಸಲು, ಆಫ್ಘನರು  ಮತ್ತು  ಮರಾಠರನ್ನು  ತಹಬಂದಿಗೆ ತರಲು, ಹಾಗು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ  ಎದುರಿಸಿ, ನ್ಯುಕ್ಲಿಯಸ್ ಬರ್ನಾಲ  ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.
1763ರಲ್ಲಿ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್  ^^ನು ಪಟಿಯಾಲ ಕೋಟೆಗೆ ಅಸ್ಥಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದು, ಆ ಕೋಟೆಯೇ ಖಿಲ ಮುಬಾರಕ್   ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲ ನಗರ ಅದರ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯಿತು. 1761ರಲ್ಲಿನ 3ನೇ ಪಾಣಿಪಟ್ ಕದನವಾದ ನಂತರ ಮರಾಠರು ಯುಧ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಮೇಲೆ, ಪಂಜಬಿನಾದ್ಯಂತ  ಆಫ್ಘನರ ರಾಯಭಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲದ ರಾಜರು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಹ್ಮದ್ ಶಃ ಅಬ್ದಲಿ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನ ಮೇಲೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ   ಫುರ್ಮ್  ಮತ್ತು  ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನು, ಮತ್ತು  ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ  ಎಂದು ಬಿರುದನ್ನೂ ನೀಡಿದನು. ಅವನ ಮರಣಾನಂತರ, ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಮರ್  ಸಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಕೆ ಬಂದು,    ರಾಜ -ಐ -ರಾಜನ್ ಎಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದನು. ಅವನು ನಾಣ್ಯಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಮುಘಲರ, ಆಫ್ಘನರ ಮತ್ತು ಮರಾಠರ  ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ  ಪಟಿಯಾಲದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ   ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ  ಹಾದಿ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತ ಪಟಿಯಾಲದ  ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪಟಿಯಾಲದ ದೊರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿ,1808ರಲ್ಲಿ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ವಿರುಧ್ಧ ನಿಂತನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ನೆರವಾದರು. ಪಟಿಯಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ, ಕರಂ ಸಿಂಗ್, ನರಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್, ರಜಿನ್ದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್  ಮತ್ತು ಯದ್ವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್^^ರವರನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಯಿಂದ  ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡರು.
ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್  ಸಿಂಗ್  (ಆಡಳಿತ  - 1900 ರಿಂದ 1938) ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಭಾರತ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯ ಗೂಡಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದು,ಮಹಾರಾಜ ಜಿಂದ್ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಿಯ ತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವನ ಮಗ ಮಹಾರಾಜ ಯದವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್  ಭಾರತದ ಮೊದಲನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣಕ್ಕೆ  ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು  ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 1947ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ಸವದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತುಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್ ಯು ) ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನಾಗಿ  ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1948ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷದಿಂದ,1956ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ^^ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆವಿಗೂ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಪಟಿಯಾಲದ ಕೆಳಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಅದಾಲತ್ ಬಜಾರ್ , ಅಂದರೆ  'ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಾಂಗಣ' ವನ್ನು  ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ, ಮಹಾರಾಜ  ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ ವಯಸ್ಕ ವಯಸ್ಸಿಗೆ  ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ. ರಾಜ ಕುಟುಂಬದ ಜತ್ತ್ ನ ಸಿದ್ಹು  ಕುಟುಂಬದವರು,  ರಾಜಮಾತ ಮೊಹಿಂದೆರ್ ಕೌರ್^^ರವರು ಹಳೆಯ ಸದಸ್ಯರು.
ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭಾಸ
"ಮುನ್ಷಿ ನವಾಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಟಿಯಾಲದ ಮೊದಲನೇ ಮುದ್ರಾಣಲಯವು 1870ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆಗಿಂದಲೇ ಪಟಿಯಾಲವು, ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು/ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ 'ಭಾಷಾ ಇಲಾಖೆ' ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪಟಿಯಾಲ ನಗರದಲ್ಲಿನ 'ಶೇರನ್ವಾಲ ಬಾಗಿಲ' ಬಳಿ ಇದೆ.
1947ರ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ  ಪಟಿಯಾಲ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್  ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 'ದಿ ಸಿಟಿ ಹೌಸೆಸ್'^^ನ ಪಂಜಾಬಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ  , ಥಾಪರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ , ರಾಜೀವ್  ಗಾಂಧಿ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ , ಗಳು ಇವೆ. ಮೊಹಿಂದರ ಕಾಲೇಜ್, ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ  ಕಾಲೇಜ್ , ಪಟಿಯಾಲ , ಮುಲ್ತಾನಿ  ಮಾಲ್  ಮೋದಿ  ಕಾಲೇಜ್ , ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಬಿಕರಂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್, ಗವರ್ನಮೆಂಟ್  ಕಾಲೇಜ್  ಆಫ್  ಎಜುಕೇಶನ್, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಖಾಲ್ಸ  ಕಾಲೇಜ್ , ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು  ಯದವಿಂದ್ರ  ಸಾರ್ವಜನಿಕ  ಶಾಲೆ. ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ ,ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಕ್ರೀಡಾ ತವರಾಗಿದೆ. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಪಟಿಯಾಲ ಮೊದಲನೇ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆ 2006ರ ಅನ್ವಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಹಲವು ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಲೋಯರ್  ಮಾಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೋಲೋ ಆಟದ ಮೈದಾನ   ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಯದವಿಂದ್ರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಅಂಗಸಾಧನೆಗಾಗಿ(ವ್ಯಾಯಾಮ), ರೋಲರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ರಿಂಕ್ ಹಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಜಾಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವೇಲೋಡ್ರೋಮ್  ಸಹ ಸೇರಿದೆ.
ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವಾರು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿ, ಪಂಜಾಬ್ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ, ಪಂಜಾಬ್ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ನಿಗಮ, ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ,   ಮುಖ್ಯ  ಇಂಜಿನಿಯರ್  ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ, (ಬಿ ಮತ್ತು  ಆರ್ ), ಪಂಜಾಬ್ ಭಾಷಾ ಇಲಾಖೆ  ಮತ್ತು  ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಟಿಯಾಲ ಸೇರಿವೆ.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಥಾಪರ್ ಕೇಂದ್ರ.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಥಾಪರ್ ಕೇಂದ್ರವು (ಟಿ ಸಿ ಐ ಆರ್ ಡಿ ), ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ (ಪಂಜಾಬ್ ) ನೆಲೆಸಿದೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ಟಿ ಸಿ ಐ ಆರ್ ಡಿ ಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಘಟನೆ  ಎಂದು  ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ/ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ
ಭಾರತ ಜನಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ ಪಟಿಯಾಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 302,870. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 54 ರಷ್ಟು ಪುರುಷರೂ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 46 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಕಡವಾರು ‌77 ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಮಟ್ಟ ಶೇಕಡಾ 59.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ  ಶೇಕಡಾ79 ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 73 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪಾಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ಆರು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು. ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಿಖ್ಖಿಸಂ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತುಳಿದವರು ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು
ಪಟಿಯಾಲದ ಮಾಳ್ವ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಪಟಿಯಾಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಪಟಿಯಾಲ ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಇದೆ. ದೇಶದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, 1870 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ   ಪಟಿಯಾಲವು ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಮೊಹಿಂದರ  ಕಾಲೇಜ್ ಹೊಂದಿದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುನ್ಷಿ ನವಾಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪಟಿಯಾಲ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, "ಪಟಿಯಾಲವಿ " ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಪಟಿಯಾಲ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಜಪೂತರ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದು,ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೊಬಗನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಟಿಯಾಲ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪೋಷಣೆಯಿಂದ, ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ "ಪಟಿಯಾಲ  ಘರಾಣ " ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತವಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಪಟಿಯಾಲದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, 18ನೇ ಶತಮಾನದ ದೆಹಲಿ ಯ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ  ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ,'ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿ ಬಕ್ಸ್'ಎಂಬ ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಗಾರನು ಈ ಘರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ಅವನ ಮಕ್ಕಳು, ಉಸ್ತಾದ್ ಅಖ್ತರ್ ಹುಸ್ಸೈನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು  ಉಸ್ತಾದ್ ಬಡೆ ಘುಲಂ ಅಲಿ ಖಾನ್  ಇವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿ ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾಣಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗೆ ಹಲವು ಪೋಷಕರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಉತರ ವಲಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೇಂದ್ರ - ಎನ್ ಜೆಡ್ ಸಿ ಸಿ   -  ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ.
ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಲವು ಬಹವಾಲ್ ಪುರಿ  ಜನರು  ಬಹವಾಲ್ ಪುರದಿಂದ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ )ಬಂದು ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತರು. ಈ ಜನಾಂಗವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ, ತ್ರಿಪುರಿ ಪಟ್ಟಣ ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೂರ್ವಿಕರ ಭಾಷೆಯಾದ "ಬಹವಾಲ್ ಪುರಿ " ಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯಾದ  ಮುಲ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌
‌ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್ (ಹಿಂದಿ: ऋतिक रोशन ; 1974 ರ ಜನವರಿ 10 ರಂದು ಜನನ), ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತೀಯ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1980 ರ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರೋಷನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಹೋ ನಾ... ಪ್ಯಾರ್ ಹೈ (2000) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರೋಷನ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ನಟನಿಗೆ ನೀಡುವ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 2001 ರಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶದ ಚಿತ್ರವಾದ ಕಭಿ ಖುಷಿ ಕಭಿ ಗಮ್... ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.
ಅನಂತರ 2002–03 ರಿಂದ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿನಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೋಯಿ...  ಮಿಲ್ ಗಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನಂತರದ ಕ್ರಿಶ್  ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಇವೆರೆಡು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ರೋಷನ್‌, ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗೆ ನೀಡುವ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇದನ್ನು ಸಾಹಸಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧೂಮ್ 2  ರಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮನಮೋಹಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗಳಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ, ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಿನ್ ಬಾರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್(ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಿನ್ ಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ) ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾರಂಗದ ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಯಕ ನಟರನ್ನಾಗಿಸಿತು.
ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ, 1999 ರವರೆಗೆ
1980 ರ ಹೊತ್ತಿನ ಆಶಾ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನ ಪಾತ್ರವು ರೋಷನ್‌ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನೃತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೌರವ ನೃತ್ಯಗಾರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ ರೋಷನ್‌, ಆಪ್ ಕೆ ದಿವಾನೆ (1980) ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ದಾದಾ  (1986) ದಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ, ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವೆರಡಲ್ಲೂ ಇವರ ತಂದೆ ರಾಕೇಶ್ ರೋಷನ್‌ ನಾಯಕ ನಟರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತರುವಾಯ ಅವರ ತಂದೆಯ ಕರಣ್ ಅರ್ಜುನ್  (1995) ಮತ್ತು ಕೋಯ್ಲಾ  (1997) ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.
ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಜಯ, 2000–2002
2000 ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ರೋಷನ್‌ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಹೋ ನಾ...  ಪ್ಯಾರ್ ಹೈ  ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೋರ್ವ ಆರಂಭಿಕ ನಟಿ ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್  ಎದುರು  ನಾಯಕ ನಟನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಯೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ 2000 ಇಸವಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ರೋಷನ್‌ ರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿದರಲ್ಲದೇ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆಯನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರಂಭಿಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗುವ- 102 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಇದರ ಹೆಸರು 2003 ರಲ್ಲಿ ಲಿಮ್ಕಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸೇರಿತು.
ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ರೋಷನ್‌ ರ ಮಿಷನ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ವರ್ಷದ ಮೂರನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕನಿಂದ, " ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಯುವಕನಂತೆ ಹೃತಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಎಂಬ ಹೊಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು. ಇವರನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರೋಧಿಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ--  ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಈ ರೀತಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ,ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರಿಗೂ ಕೂಡ ಇಂತಹ ದಿಟ್ಟ ಪಾತ್ರ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು". ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿಸಿದವು.
ಸುಭಾಷ್ ಘಾಯ್ ರ ಯಾದೇ 2001 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಅವರು ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ ರವರ ಭಾವಾವೇಶದ ಕಭಿ ಖುಷಿ ಕಭಿ ಗಮ್  ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು. ರೋಷನ್‌ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು.
2002 ರೋಷನ್‌ ಗೆ ನಿಷ್ಫಲ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು - ಮುಜ್ಸೆ ದೋಸ್ತಿ ಕರೋಗೆ!, ನಾ ತುಮ್ ಜಾನೋ ನಾ ಹಮ್  ಮತ್ತು ಆಪ್ ಮುಜೆ ಅಚ್ಛೆ ಲಗ್ನೆ ಲಗೇ  - ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತವಲ್ಲದೇ, ಇವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಫ್ಲಾಪ್ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಯಶಸ್ಸು, 2003–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ
2003 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಕೋಯಿ...  ಮಿಲ್ ಗಯಾ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಈ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಯುವಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೂಡ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ (ವಿಮರ್ಶಕರ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತರಣ್ ಆದರ್ಶ್ ರೋಷನ್ ರ ಅಭಿನಯ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: "ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಅಭಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ ವಿಕಲತೆ ಇರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ನಟ, ಮೀನು ನೀರಿಗೆ ಧುಮುಕುವಂತೆ ಇದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜಿರೋದಿಂದ ಹಿರೋ ಆಗಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ, ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ನಟನಾಗಿ ಹುರುಳಿರದ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಈ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ." ಫರಾನ್ ಅಖ್ತರ್ ರ ಲಕ್ಷ್ಯ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ರೋಷನ್ ರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ; ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಕೂಡ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ರೋಷನ್‌ ಸೂಪರ್ ಹಿರೋ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ರಿಶ್  ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ನಟನೆಯಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಅವರ 2003 ರ ಕೋಯಿ...  ಮಿಲ್ ಗಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, 2006 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ 2006 ರ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಸೂಪರ್ ಹಿರೋ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಇಂಡಿಯಾFM ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಬರೆದಿದೆ: "ಹೃತಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್  ನ ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಅದು ನ್ಯುನೋಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಈ ನಟ ಕೋಯಿ...  ಮಿಲ್ ಗಯಾ ದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಶ್  ನಲ್ಲಿಯೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ದೃಢ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಗುವಿನ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ನಟರನ್ನು ನೀವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   ಅವರ ನಿಲುವಂಗಿ ಮತ್ತು ಮುಖವಾಡ ಅವರನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ತೋರಿದರೆ, ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಲಂಕಾರ, ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಾವಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿದಲ್ಲಿ,  ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವೂ ಒಪ್ಪುತ್ತೀರ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್  ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ!"
ಅದೇ ವರ್ಷ ತೆರೆಕಂಡ ಇವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಧೂಮ್ 2, 2004 ರ ಧೂಮ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ಬಚ್ಚನ್ ಎದುರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ರೋಷನ್‌ ರ ಈ ಅಭಿನಯ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದು 2006 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಬಾಲಿವುಡ್ ನ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಯಿತು.
2008ರಲ್ಲಿ ರೋಷನ್‌, ಅಶುತೋಷ್ ಗೋವರಿಕರ್ ರ ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ಬಚ್ಚನ್ ಎದುರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಕಾಜಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಮಿನ್ ಬಾರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಅನಂತರ ರೋಷನ್‌ ಜೋಯಾ ಅಖ್ತರ್ ರ ಲಕ್ ಬೈ ಚಾನ್ಸ್ (2009) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ನಟರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ಅನುರಾಗ್ ಬಸು ರವರ ಕೈಟ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ನಟಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಮೋರಿ ಮತ್ತು ಕಂಗನಾ ರನಾವತ್  ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು 2010 ರ ಮೇ 21 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಅದ್ದೂರಿ ಆರಂಭ ಪಡೆದ ನಂತರ ಈ ಸಿನಿಮಾ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿತಲ್ಲದೇ ಫ್ಲಾಪ್ ಆಯಿತು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರೋಷನ್‌ ರ ಅಭಿನಯವನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.
2010 ರಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ಲೀಲಾ ಬನ್ಸಾಲಿ ಯವರ ಗುಜಾರಿಶ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ಎದುರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಈ ಸಿನಿಮಾ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಜೋಯಾ ಅಖ್ತರ್ ರ ಜಿಂದಗಿ ನಾ ಮಿಲೇಗಿ ದೊಬಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಕೈಫ್  ಎದುರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರೋಷನ್‌, ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಪಾನಿ ಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಿಯಾ ಸರಾನ್ ಎದುರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  1990 ರ  ಅಗ್ನಿಪಥ್  ಸಿನಿಮಾದ ರೀಮೇಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
thumb|ಚಿತ್ರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ನಿ ಸುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ನಿಯ ಸೋದರಿಯೊಡನಿರುವ ಹೃತಿಕ್. ರೋಷನ್‌, ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಪಂಜಾಬೀ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬದ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಇವರ ತಂದೆ ರಾಕೇಶ್ ರೋಷನ್‌, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಷನ್‌ ರವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಾಯಿಯಾದ ಪಿಂಕಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೆ. ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ರವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೃತಿಕ್ ಗೆ, ಸುನೈನಾ ಎಂಬ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ರಾಜೇಶ್ ರೋಷನ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಷನ್‌ ಬಾಂಬೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅನಂತರ ಅವರು ಸಿಡನ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರೆಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.
ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೃತಿಕ್, ಬಿಕ್ಕಲುತನದ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಘಾಸಿಯುಂಟಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ನ್ಯೂನತೆ ಇಂದೂ ಕೂಡ ಅವರಿಗೆ ಉಪದ್ರವವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. "ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಂದು ನಾನು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಹುಷಾರ್ ತಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದೆ, ನನ್ನ ಕೈ ಅನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ, ಉಳುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ನಟ ಹೃತಿಕ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರತಿ ದಿನ ವಾಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾದವು, ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ರೋಷನ್‌ ಸುಸೇನ್ ರೋಷನ್ ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಸುಸೇನ್ ರೋಷನ್‌'ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್ ನ ಒಡತಿ ಮತ್ತು ನಟ ಸಂಜಯ್ ಖಾನ್ ರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ರೆಹಾನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಿಧಾನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ರೋಷನ್‌ ಅವರ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಬ್ಬೆರೆಳುಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ತೋರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರೂ ಕೂಡ ಇದು ಕೋಯಿ...  ಮಿಲ್ ಗಯಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹೊರಗ್ರಹದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಾಣಿಗೂ ಎರಡು ಹೆಬ್ಬೆರೆಳುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ದೃಶ್ಯದ ಚಿಕ್ಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1974 ರ ಜನನಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಲ ನಟರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಜನರು ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬೀ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್
ಪದ್ಮಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್
ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಮಂಡ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಜನಾರ್ಧನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಇವರು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಅಭಿದಾನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿಯತ್ರಿಯೂ ಆದ ಪದ್ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕವನಗಳ ಮೂಲಕ ರಂಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಂಡನ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಿಷಿಷ್ಟ ಪಿ.ಹೆಚ್ಡಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು
ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು, ಕೇಶವ ಅಥವಾ ಬೇಲೂರಿನ ವಿಜಯನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೧೧೭ ಸಿ ಇ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಗಚಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವೇಲಾಪುರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೦೩ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಹಾಸನ ನಗರದಿಂದ ೩೫ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು  ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಚೆನ್ನಕೇಶವ ( ಬೆಳಕು, "ಸುಂದರ ಕೇಶವ") ಹಿಂದೂ ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಲೂ ಸಕ್ರಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಉಬ್ಬುಗಳು, ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಕಲಾಕೃತಿಯು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು, ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಂತಹ ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಣ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಶೈವಿಸಂ ಮತ್ತು ಶಾಕ್ಟಿಸಂನಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜೈನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಜಿನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಿಂದ ಬುದ್ಧನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಲಾತ್ಮಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಬೇಲೂರು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಹಳೇಬೀಡು ಸಮೀಪದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳ
ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು  ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕೀಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಸನವು ಬೇಲೂರಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೇ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವೈಷ್ಣವ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಯಗಚಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ (ಇದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬದರಿ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ).
ಇತಿಹಾಸ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Madanika_%28Temple_de_Chennakeshava_%C3%A0_Belur%2C_Inde%29_%2814484817881%29.jpg/220px-Madanika_%28Temple_de_Chennakeshava_%C3%A0_Belur%2C_Inde%29_%2814484817881%29.jpg|thumb| ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಅವಧಿಯು ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಸಿ ಇ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೩೪೬ ಸಿ ಇ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ೯೫೮ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹಳೆಯ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರನ್ನು ಬೆಲುಹೂರ್, ವೇಲೂರ್ ಅಥವಾ ವೇಲಾಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರ ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ಹೊಯ್ಸಳರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದರೆ ನಂತರದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಐಹಿಕ ವೈಕುಂಠ " (ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿವಾಸ) ಮತ್ತು "ದಕ್ಷಿಣ ವಾರಣಾಸಿ " (ಹಿಂದೂಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಪವಿತ್ರ ನಗರ) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.