ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ
ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ಚೆದುರಿಕೆ
thumb|right|ತ್ರಿಭುಜದ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸರಣದ ಊಹಾತ್ಮಕ ಆ‍ಯ್‌ನೀಮೇಶನ್.ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನಾಂಕದ (ನೀಲಿ) ಬೆಳಕು ಹೆಚ್ಚು ಓರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕಂಪನಾಂಕದ (ಕೆಂಪು)ಬೆಳಕು ಕಡಿಮೆ ಓರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಭೌತಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ತರ೦ಗಾಂತರವು (ಅಥವಾ ತರ೦ಗ ದೂರವು) ಚದುರಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ, ಉಳಿದ ಅಂತರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಥೊಮ್ಸನ್ ಚದುರಿಕೆಯು ಒಂದು ಸರಳ ವಿಧವಾದ ಚದುರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರ೦ಗಗಳು ಏಕೈಕ ಕಣಗಳಿಂದ ಪಥತಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ ತರ೦ಗದ೦ಥ ಅಲೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಪ್ರಕಾಶವು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಥೊಮ್ಸನ್ ಚದುರಿಕೆಯ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ ಬೆಳಕು ಚದುರುತ್ತದೆ, ಕೊಮ್ಪ್ಟನ್ ಚದುರಿಕೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಯಾವುದು ಆವರ್ತನದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಯೊ ಮತ್ತು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಪರಿಮಾಣದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯೊ ಅದು ಬೆಳಕಿನ ಸಹಜಗುಣವನ್ನು ಕಣಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳಕಿನ ತರ೦ಗಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಣಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಚದುರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ರೇಲಿ ಚದುರಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ತರ೦ಗಾಂತರವಿರುವ ಕಣಗಳ ಚದುರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಿ ಚದುರಿಕೆ ಎನ್ನುವರು ಜೊತೆಗೆ ತಿಂದಾಲ್ ಪರಿಣಾಮವು ಸಾಮುದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಟಮ್ ಅಥವಾ ಮೊಲಿಕ್ಯುಲ್ಸ್ ಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಕಿನ ಚದುರಿಕೆಯು ರಾಮನ್ ಚದುರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಟಮ್ ಮತ್ತು ಮೊಲಿಕ್ಯುಲ್ಸ್ ಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಆವರ್ತನವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಟ್ಟ(ಸಾಂದ್ರ)ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ಆವರ್ತನವು ಬದಲಾದರೆ ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಲ್ಲುಯಿನ್ ಚದುರಿಕೆ ಎನ್ನುವರು. ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವತ್ತು (ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಸರಣ ) ಅಥವಾ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ತರ೦ಗಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ತರ೦ಗಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರಸರಣ ) ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಭಿನ್ನರೀತಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಆವರ್ತನಗಳು ಭಿನ್ನವಾದ ಮಜಲಿನ ವೇಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆಯೊ ಆವಾಗ ಪ್ರಸರಣವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಸರಣದ ಬಗೆಯೆಂದರೆ ತರ೦ಗಾಂತರವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೂಚಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು "ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಸರಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಮೂಲವಸ್ತುವು ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ತರ೦ಗಾಂತರದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರವು ತರ೦ಗಾಂತರದ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಗ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಯೊ, ಅಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಯ ವಕ್ರೀಕರಣವು ತರ೦ಗಾಂತರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು "ಅಸ೦ಬದ್ಧ ಪ್ರಸರಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಪಲ್ಲಟ ಕೊಳವೆಯ ಮುಖಾಂತರ ವರ್ಣವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಣಪಲ್ಲಟ ಕೊಳವೆಯ ಮೆಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ನೆಲ್ ನ ಕಟ್ಟಳೆಯು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ೮ ನೆ ಕೋನದ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸಹಜಸ್ಥಿತಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಘಟನೆಯು ಬಾಗಿದ ಕೋನದ೦ತೆ (ಸಿನ್(೮)/ಎನ್ ) ವಕ್ರೀಕಾರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀಲಿ ಬೆಳಕು, ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ನಮೂನೆ ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. frame|ಪ್ರಸರಣ: ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಎರಡು ಸಿನುಸಾಯಿಡ್‌ಗಳು ಚಲಿಸುವ ಅಡ್ಡಬರುವಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.ಕೆಂಪು ಬಿಂದುವು ಫೇಸ್ ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಿಂದು ಗುಂಪು ವೇಗದಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫೇಸ್ ವೇಗವು ಗುಂಪು ವೇಗದ ಎರಡರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಕೆಂಪು ಬಿಂದುವು ಎರಡು ಹಸಿರು ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕುತ್ತದೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಲೆಯು(ಫೇಸ್ ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ) ಅಲೆಯ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಟಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ(ಗುಂಪು ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ). ಮೂಲವಸ್ತು ಪ್ರಸರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ೦ಬದ್ಧ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೂರು ನಿಶ್ಚಿತ ವಕ್ರೀಕಾರಕಗಳ ಸೂಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಸರಣದ ಒಂದು ಸುಲಭ ಮಾಪನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತರ೦ಗಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರಸರಣವು ಪ್ರಜನನ ಸ್ಥಿರಾಂಕದ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿತವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಪ್ರಸರಣಗಳು ತರ೦ಗದ ಗುಂಪು ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ತರ೦ಗ ಪೊಟ್ಟಣಗಳ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆವರ್ತನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೆ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ತರ೦ಗಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವೂ ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಗುಂಪು ವೇಗ ಪ್ರಸರಣ"ವು ವಿಕಿರಣದ ಹೊದಿಕೆ ಸಂಕೇತವು ಹರಡಿ-ಹೊರಬೀಳುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗುಂಪು ಪ್ರಸರಣ ವಿಳಂಬ ಮಾನದ೦ಡದ ಜೊತೆ ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದು: