cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್
ವೆಬ್ ಸ್ಪೈಡರ್‌
ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಆ ಜಾಲತಾಣ ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತಂತುಗಳನ್ನೂ ಈ ಜೇಡಗಳು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನಿಲುಕಿಗೆ ಸಿಗುವ ಪುಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಅಕಾರಾದಿಯನ್ನು (ಇಂಡೆಕ್ಸ್) ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ವೈವಿಧ್ಯ
ಸರ್ಚ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆದಂತೆ ಎಲ್ಲಬಗೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಹುಡುಕುಕೊಡುವ ಗೂಗಲ್‌ನಂತಹ ಸರ್ಚ್‌ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ (ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ, ಪ್ರವಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ) ಮಾತ್ರವೇ ಸೀಮಿತವಾದ ವರ್ಟಿಕಲ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪಠ್ಯಾಧಾರಿತ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳೂ ಇವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಅಂತರ್ಜಾಲ
ಫಯಾಜ್ ಖಾನ್
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಇವರು ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಫಯಾಜ್ ಖಾನ್ ಹಾಡಿರುವ ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ
'''ಡಾ. ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ೧೯೧೨ ಸಪ್ಟಂಬರ ೧೨ರಂದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕರ್ಣ'''ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಿತು. ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಪರಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕುಮಟಾದ ಗಿಬ್ಬ ಹಾಯ್‍ಸ್ಕೂಲಿನಿಂದ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ಆಬಳಿಕ ಎಸ್.ಟಿ.ಸಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದ ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಸರ್ವಪ್ರಥಮರಾಗಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದ್ದ ಇವರು ಮುಂದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರಮ ನಾಸ್ತಿಕರಾದ ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಖಂಡ - ತುಂಡವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ, 'ಗೌರೀಶ್ ಮಾಸ್ತರರು' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕೌಟಂಬಿಕ ಜೀವನ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ವಿವಾಹ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಾ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ನೆರವೇರಿತು. ಇವರದು ಅಂತರ್ಜಾತೀಯ ವಿವಾಹ. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮಗ, ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿರುವ ಜಯಂತ ಜನಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಲೇಖನ ವ್ಯವಸಾಯ ೧೯೩೦ರಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಹಾಗು ಮರಾಠಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ "ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಪ್ರೇಮಸುಧಾ" ಇವರ ಮೊದಲ ಕವನಸಂಕಲನ.
ಸಮಗ್ರ
ಇವಲ್ಲದೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಬಿಡಿ ಬರಹಗಳು ಹಾಗು ಅಂಕಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದರು:
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ:
ನಿಧನ
ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು, ೯೦ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ೧೪ ನವೆಂಬರ ೨೦೦೨ರಂದು ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಾವೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ತೃತೀಯಕದವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ತೃತೀಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಇವು ನೂರರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಬಿಟ್ಸ್ ಪಿಲಾನಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ-ಜೆಇಇಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನೇಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಬಿರುಸಾಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶ ತರಬೇತಿ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಶಾಲಾ ಬಿಡುವಿಕೆಯ ಅಂಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇವು ಬಹಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ.
ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಕಿಲ್ಲರ್
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆ
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ - Kokborok (/ˌkɒkbəˈrɒk/) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ತ್ರಿಪುರ ಹಾಗೂ ಇದರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಬೊರೋಕ್ ಜನರ ಸಿನೋ-ಟಿಬೇಟನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ. ಕೋಕ್ (kok) ಎಂದರೆ ಭಾಷೆ, ಬೊರೋಕ್ (borok) ಎಂದರೆ ಮಾನವ ಎಂದರ್ಥ. ನೆರೆಯ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಬೋಡೊ, ದಿಮಾಸಾ ಮತ್ತು ಕಚಾರಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ತಿಪ್ರ ಎಂದು ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ತ್ವಿಪ್ರ ರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಿಪ್ರ ಜನರು ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅಲ್ಲದೆ ತ್ರಿಪುರ, ರಿಯಾಮ್ ಚೋಂಗ್ ಹಾಗೂ ಡಾರ್ಲೋಂಗ್ (ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು) ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಿಯಾಮ್ ಚೋಂಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹಲಾಮ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಹಾಗೂ ಡಾರ್ಲೋಂಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಡಾರ್ಲೋಂಗ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಮತ್ತು ರಿಯಾಮ್ ಚೋಂಗ್ ಪರಸ್ಪರ ತುಂಬ ವಿಭಿನ್ನವಾದವು. ಆದರೆ ರಿಯಾಮ್ ಚೋಂಗ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಲೋಂಗ್ ಗಳನ್ನು ತ್ರಿಪುರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ, ಅಂದರೆ ತಿಪ್ರ ರಾಜರುಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ದಾಖಲೀಕರಣಗೊಂಡಲ್ಲಿಂದ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ನ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕೊಲೋಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೊರೋಕ್ ರಾಜರುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಾಜರತ್ನಾಕರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೋಮ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಲೋಬೇಂದ್ರ ಚೊಂಟೈ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸುಕ್ರೇಶ್ವರ್ ಮತ್ತು ವಿನೇಶ್ವರ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಿಪ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜರತ್ನಾಕರ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ತಿಪ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಬೊರೋಕ್ ರಾಜರುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅನ್ನು ತ್ರಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾವು ಘೋಷಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತ್ರಿಪುರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ತ್ರಿಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತನ್ನ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಬಿಎ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ರಿಂದ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೮ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ತ್ರಿತಿಪುರದ ರಾಜಧಾನಿ ಅಗರ್ತಲದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ನ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯೆನಿಸಿದೆ.
ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳು
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯು ಬೋಡೋ-ಗಾರೋ ಪಂಗಡದ ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದು ನೆರೆಯ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬೋಡೋ ಮತ್ತು ದಿಮಾಸಾ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಘಾಲಯ ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುವ ಗಾರೋ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ. ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುವ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಉಸೋಯಿ (ಕೌ ಬ್ರುಂಗ್), ರಿಯಾಂಗ್ (ಪೊಲೋಂಗ್-ಒ), ಮತ್ತು ಖಗ್ರಚರಿ (ತ್ರಿಪ್ಪೇರ)ಗಳನ್ನು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮುಕ್ ಚಕ್ (ಬರ್ಬಾಕ್ ಪುರ್) ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಬೊರೋಕ್ ಕುಲಗಳ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. ಖಗ್ರಚರಿ ಭಾಷೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದರೂ ವಿವಿಧ ಖಗ್ರಚರಿ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರೂ ಪರಸ್ಪರ ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಖಗ್ರಚರಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನೈತೋಂಗ್ ಹಾಗೂ ಡೆಂಡಕ್ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನ
ಡೆಬ್ಬರ್ಮ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಯ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸ್ವರಗಳು
ಕೊಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಆರು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: /i u e w o a/.
ಕೊಕ್ ಬೊರೋಕ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವರವೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು w ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು i ಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ o ಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಂಟಿ ಸ್ವರಗಳು
ಜಂಟಿಸ್ವರ ಎಂದರೆ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು. m ಹಾಗೂ p ಅಕ್ಷರಗಳ ಧ್ವನಿಗಳ ಬಳಿಕ wi ಜಂಟಿಸ್ವರವನ್ನು ui ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. chumui (ಮೋಡ) ಮತ್ತು thampui (ಸೊಳ್ಳೆ) ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ui ಜಂಟಿಸ್ವರವು wi ಜಂಟಿಸ್ವರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ oi ಮತ್ತು ai ಜಂಟಿಸ್ವರಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯದ ಜಂಟಿಸ್ವರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ರಾಧಾಮೋಹನ್ ಠಾಕುರ್ ರಿಂದ ನಡೆದವು. ಅವರು ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ 'ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ಮಾ' ಎಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 'ತ್ರಿಪುರ್ ಕೊಥಮಾಲಾ' ಮತ್ತು 'ತ್ರಿಪುರ್ ಭಾಷಾಭಿದಾನ್' ಎಂಬ ಇನ್ನೆರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತ್ರಿಪುರ್ ಕೊಥಮಾಲಾ ಪುಸ್ತಕವು ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ - ಬೆಂಗಾಲಿ - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಪುರ್ ಭಾಷಾಭಿದಾನ್ ಪುಸ್ತಕವು ೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ದೌಲತ್ ಅಹ್ಮದ್ ಎಂಬವರು ರಾಧಾಮೋಹನ್ ಠಾಕುರ್ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಅವರು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಒಮರ್ ಎಂಬವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಬರೆದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ೧೮೯೭ಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಜಂತ್ರಾ, ಕೋಮಿಲ್ಲ, ಅವರಿಂದ 'ಕೊಕ್ ಬೊಕ್ಮಾ' ಎಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ರಂದು ತ್ರಿಪುರ ಜನಶಿಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಪುರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಅನೇಕ ತ್ರಿಪುರಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಶೋಧನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ:
ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ವಿಭಾಗ, ತ್ರಿಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
ಅಗರ್ತಲದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ., ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಹಾಗೂ ೬ ತಿಂಗಳ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ೨೦೧೨ರಿಂದ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ:
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಗಲ್
ಗಲ್ ಕರ್ಯಾಡ್ರಿಯಿಫಾರ್ಮೀಸ್ ಗಣದ ಲ್ಯಾರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಸಾಗರವಾಸಿ ಹಕ್ಕಿಗಳಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು. ಸುಮಾರು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಗಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಿವೆ. ಟರ್ನ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿವು. ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ (ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ) ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.
ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಗಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿರುವುವಾದರೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನವೆನಿಸುವ ಹಲವಾರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : ಸುಪ್ರಮಾಣ ಬದ್ಧವಾದ ದೇಹ, ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಬಲಯುತವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕೆಯಂತೆ ನಸುಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕು, ಜಾಲಪಾದ, ಇತ್ಯಾದಿ. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಪ್ರೌಢಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನು, ರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಲೆಗಳು ಬೂದಿ, ಕಪ್ಪು, ಕಂದು ಮುಂತಾದ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಮರಿಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಂದುಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಹಾಗೂ ಮರಿಹಕ್ಕಿಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಕೂಡಿದಾಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆ ಬರುವಷ್ಟು ಬಣ್ಣವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಇವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಕಂದುಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುವ ಮರಿಹಕ್ಕಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಸಲ ತನ್ನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಸಲ ಗರಿಯುದುರಿದಾಗಲೂ ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಕಂದಿನಿಂದ ತಿಳಿಯಾಗುತ್ತ ಬಂದು ಸುಮಾರು 3 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಯ ಬಣ್ಣವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಆಹಾರ
ಮೀನು ಮತ್ತು ಸಾಗರವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ತಿನ್ನದೆ ಇಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಈಜಬಲ್ಲವಾದರೂ ಟರ್ನ್ಮುಂತಾದ ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಈಜುವ ಮೀನು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿವ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಇವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಸತ್ತು ನೀರಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಇಲ್ಲವೆ ಗಾಯಗೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಈಜಲಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚುರುಕಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಗಲ್ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೆ ಇದ್ದು ಅವರು ಎಸೆಯುವ ಕೊಳೆತ ಮೀನು ಮತ್ತಿತರ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಂದರುಗಳು, ಕೊಳಚೆ ಸ್ಥಳಗಳು, ಚರಂಡಿ, ಹೊಲಸು ಇರುವೆಡೆಯೆಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವು ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಗಲ್ಗಳು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಕಾರಿಯೆನಿಸಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳನಾಡಿನ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಗಲ್ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ಇವು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಗಲ್ಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ಬಲು ಇಷ್ಟ. ಚಿಪ್ಪಿನೊಳಗಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಗದೆಂದು ಅರಿತಿರುವ ಇವು ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿ ಚಿಪ್ಪು ಒಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತತ್ಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲೆ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ಚಿಪ್ಪಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾರು, ಮನೆ, ಮಾಡು, ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೂ ಹಾಕುವುದುಂಟು. ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಗಲ್ಗಳು ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೊಟ್ಟೆ, ಮರಿಹಕ್ಕಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಬೇರೆ ಬಹುಪಾಲು ಬಗೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಲ್ಗಳು ಬಹಳ ವರ್ಷ ಬದುಕಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 25-30 ವರ್ಷಗಳು. ಇವು ಸಂಘಜೀವಿಗಳು. ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗುವಾಗ, ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡು ವಾಗ, ವಿರಮಿಸುವಾಗ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಜಗಳವಾಡುತ್ತ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಂತೂ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದದ ಹಲವಾರು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ಟರ್ನ್, ಕಾರ್ಮೊರಾಂಟ್, ಪೆಲಿಕನ್ ಮುಂತಾದ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು. ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ನೆಲದಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡ್ಡಿ, ಸಮುದ್ರದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಗಲ್, ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ಸ್ ಗಲ್, ಚೀನದ ಸಾಂಡರ್ಸ್ ಗಲ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಬಲರ್್ಸ ಗಲ್) ಒಳನಾಡಿನ ಸರೋವರಗಳ ಬಳಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಕಂದು ತಲೆಯ ಗಲ್ ಹಕ್ಕಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಲಡಾಕ್, ಟಿಬೆಟ್, ಮಾನಸಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದ ಸಾಗರವಾಸಿಯಾದ ಕಿಟಿವೇಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಲ್ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನವರೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿ ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೂಲಿಗೆ ಮೂರನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಕಂದು, ಮೇಲೆಲ್ಲ ಕಗ್ಗಂದು ಇಲ್ಲವೆ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳೆರಡೂ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದೇ ತಾನೇ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬಂದ ಮರಿಹಕ್ಕಿಗಳು ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಲ್ಲುವ ನಡೆದಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆಯಾದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ದೊಡ್ಡವಾಗುವವರೆಗೂ ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಸುಮಾರು 4-6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಬೇಧಗಳು
ಸುಮಾರು 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಗಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಕ್ಕಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ವಜ್ರಕಾಯ
೧೨ಜೂನ್೨೦೧೫ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ.
ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ: ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಅಶ್ರಗೀಯೋಕ್ತಿ
ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯನ (ಸು. 1150) ಲೀಲಾವತಿ ಗ್ರಂಥದ ಖಾತವ್ಯವಹಾರವೆಂಬ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸೂತ್ರ (ಪ್ರಿಸ್óಮಾಯ್ಡಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯುಲ). ಸೂಚೀಮುಖಾಕೃತಿಯ (ಸಿಲಿಂಡರ್) ಮುಂಡದ (ಫ್ರಸ್ಟಮ್) ಘನಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸೂತ್ರ : ಮುಂಡದ ಮೇಲುಮುಖ ಮತ್ತು ಕೆಳಮುಖಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲಗಳನ್ನೂ ಬಾಹುಗಳ ಮೊತ್ತದಿಂದ ಗುಣಿಸಿ ಬರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ 6 ರಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಗುಣಿಸಿದರೆ ಘನಗಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ (ಲೀಲಾವತಿ ಶ್ಲೋ. 221). ಎಂದರೆ ಮೇಲುಮುಖ ಮತ್ತು ಕೆಳಮುಖಗಳು a, b, a’, b’ ಭುಜಗಳಿಗಿರುವ ಆಯಾಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, h ಮುಂಡದ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಂಡದ ಘನಗಾತ್ರ
ಇದೇ ಅಶ್ರಗೀಯೋಕ್ತಿ. ಈ ವಿಷಯ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ ಸು. 1800ರಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಇದೇ ವಿಚಾರ ಚೀನದೇಶದ ಗಣಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೂ (628) ಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ದೇಶ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಪರ್ಕ ಇದ್ದಿರಬಹುದೇ, ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರೇ ಎಂದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯನ ಉದಾಹರಣೆ ಹೀಗಿದೆ : ಒಂದು ಬಾವಿ ಮೇಲುಗಡೆ 12 ಮೊಳ ಉದ್ದ, 10 ಮೊಳ ಅಗಲವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೂ ತಳದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟೂ ಇದೆ. ಬಾವಿಯ ಆಳ 7 ಮೊಳಗಳಿದ್ದರೆ ಬಾವಿಯನ್ನು ಅಗೆದಾಗ ಎಷ್ಟು ಮಣ್ಣು ಹೊರಬಿದ್ದಿತು? ಉತ್ತರ= ಘನಮೊಳಗಳು. ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ (태권도; 跆拳道; ) ಎಂಬುದು ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ ಹಾಗೂ  ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಟೇ (태, ) ಎಂದರೆ  "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ಕ್ವಾನ್‌  (권, ) ಎಂದರೆ  "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ಹಾಗೂ ಡೋ  (도, ) ಎಂದರೆ  "ಕ್ರಮ," "ವಿಧಾನ," ಅಥವಾ "ಕಲೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವನ್ನು "ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ " ಅಥವಾ "ಒದೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣ ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು."
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಭ್ಯಾಸಿ/ವೃತ್ತಿಪರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ : ಇತರ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳ ಹಾಗೆ, ಇದೂ ಕೂಡ ಹೋರಾಟ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು, ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ಕ್ರೀಡೆ, ಕಸರತ್ತು, ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗಿಯೋರುಗಿ, ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಧದ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಾಗಿದ್ದು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶೈಲಿಯು ಸಿಹಾಪ್‌ ಗಿಯೋರುಗಿ  ಎಂಬ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲವಾದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ (WTF)ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಶೈಲಿಯು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ (ITF)ನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ : ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆ. "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಮೂನೆಗಳು/ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕೊರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ರೀಡೆಯು ಆಗಿನಿಂದ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಗಮನಾರ್ಹ (ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಂತೆ), ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿಪರೀತ ಏಕಮಾತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಂಚಲ/ಸಂಚಾರಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕಾಲಿನ ಹರವಿನ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ (ತೋಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ) ನೀಡಲಾಗುವ ಹೊಡೆತಗಳು/ಒದೆತಗಳಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದಂತಹವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟುಗಳು/ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು, ಒದೆತಗಳು, ಗುದ್ದುವಿಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಹಸ್ತದ ಹೊಡೆತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಟೇಕ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಸುಗಳು, ಎಸೆತ/ಒಗೆತಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಯಿಂಟ್‌ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿದಾರರು ಜಿಯಾಪ್ಸುಲ್ ‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒತ್ತಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಾಪ್ಕಿಡೊ ಹಾಗೂ ಜೂಡೋಗಳಂತಹಾ ಇತರೆ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂರಕ್ಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಘಟಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕೊರಿಯಾದ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂರು ಶತೃ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಗೋಗುರ್ಯೋ, ಸಿಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಬೇಕ್‌ಜೇ, ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುಶಲತೆ ಪಡೆಯಲು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದೆಂದರೆ ಸುಬಾಕ್ ‌ ಹಾಗೂ, ಸುಬಾಕ್ ‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾಗ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್ ‌ ಆಗಿದೆ. ಆ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ದೃಢಸಹಜ ಯೋಗ್ಯತೆ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳುಳ್ಳವರನ್ನು ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನವೀನ ವಿಶೇಷ ಯೋಧ ದೈಹಿಕಕ್ಷಮತಾ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕರು ಸಶಕ್ತ ಯೋಧರಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಆಗಿನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಧರುಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲದೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತಿಹಾಸ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಸವಾರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಾರೋಹಿತರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ವ್ಯಾಪಕ ಆಯುಧಬಳಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸುಬಾಕ್ ‌ನ ಮೂಲಕ ಆಯುಧರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಗೋಗುರ್ಯೋದಲ್ಲಿ ಸುಬಾಕ್ ‌ ಕಾಲನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಾದರೂ, ಸಿಲ್ಲಾ'ದ ಪ್ರಭಾವವು ಕೆಲವು ಹಸ್ತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಸುಬಾಕ್‌ ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ/ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಅನನ್ಯತೆ/ಚಹರೆಯ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ, ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅವರು ಷಿಂಟೋ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಕೊರಿಯನ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ (ಅಥವಾ ಸುಬಾಕ್ ‌)ನಂತಹಾ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಭೂಗತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌  ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಸ್ವಾಧೀನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಜಪಾನೀಯರ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿದರು. ಇತರರು ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.
1945ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಗಳು (ಕ್ವಾನ್‌ ಗಳು) ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರಂಭವಾಗಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದವು. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಾದ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್ ‌ ಹಾಗೂ ಸುಬಾಕ್‌ ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು,  ಅಥವಾ ಕುಂಗ್‌ ಫೂ ಹಾಗೂ ಕರಾಟೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಾಟೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ರಕ್ಷಣಾಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. 5,000 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ‌ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಪಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾದ  ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಜಪಾನೀಯರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೊರಿಯಾದ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗಳು/ಸಾಧನೆಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೊರಿಯಾ'ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಪಟ/ನಕ್ಷೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಲಿಯ ರೂಪದಿಂದ ಮೊಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಇದ್ದವು. ಆಗಿನ ಜಪಾನೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಯುವ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅವರನ್ನು ತಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯೋಧರಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವಿನಮ್ರ/ವಿಧೇಯ/ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ ಜನಾಂಗ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, "ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧಕರು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೊರಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು." ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ವಿವಿಧ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಯಾವುದೇನೇ ಇರಲಿ, ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು/ಘೋಷಿಸಿದರು.
1952ರಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,  ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ  ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು  ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಾಮ್‌ ಟೇ ಹೈ 13 ಛಾವಣಿ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಮುಷ್ಠಿಗುದ್ದಿನಿಂದ 	ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈರಿಗೆ ಈ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಕ್ವಾನ್ ‌ಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಒಗ್ಗೂಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. "ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು (ಓಹ್‌ ಡೊ ಕ್ವಾನ್‌ದ) ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ ಅಥವಾ (ಚುಂಗ್‌‌ ಡೋ ಕ್ವಾನ್‌ದ) ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌ ಸಾನ್‌ರವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌  11, 1955ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ವಾನ್ ‌ಗಳೂ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಕ್ವಾನ್‌ ಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಅನ್ನು (KTA) 1959/1961ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಮೂಲ ನಿಪುಣ ಬೋಧಕರನ್ನು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಪಡೆಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ವಾನ್ ‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದುದರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನವಿಯು ಕೊರಿಯಾ ಟೇ ಸೂ ಡೊ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, 1965ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊರಿಯಾ  ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ  ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಮರಳಿತು.
ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ 123 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 70 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ 190 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಜೂಡೋ ಆಗಿದೆ); ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1988ರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2000ನೇ ಸಾಲಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪದಕ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
thumb|225px|ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಳೆಯುವಿಕೆಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಂದು ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬಲ, ವೇಗ, ಸಮತೋಲನೆ, ನಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಮರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆ ತಂತ್ರದ ದೈಹಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎರಡೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು:
ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌"ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಂತರ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌" ಎಂಬುದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಹೊರತು ಒಂದು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯಪರ್ಯಂತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
thumb|225px|left|ನಾಲ್ಕು ಜಲ್ಲಿಗಾರೆ ಹಾಸಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ-ಹಸ್ತ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಡೆದಿರುವುದು. ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡೋಜಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ 1972ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕಮಿಟಿಯು WTF ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಗಳಿಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು.
"WTF" ಹಾಗೂ "ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ತರಬೇತುದಾರರಿಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸುವ/ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತ ಡಾನ್‌ ಹಾಗೂ ಪಮ್ ‌ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ (ವಿಶ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. WTF ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ.
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ (ಗಲ್ಫ್) ಉಗಮಿಸಿ, ಫ್ಲಾರಿಡ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ತೀರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಹ (ಸ್ಟ್ರೀಂ). ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಆಚೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರವಾಹದ ಈ ಹೆಸರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹ್ಯಾಟೆರಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫಂಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ತೀರಗಳ ನಡುವಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಢ ಅಥವಾ ಕಡು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಈ ಉದಕದ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಶೇ. 36ರಷ್ಟು ಲವಣವೂ, 80° ಫ್ಯಾ. ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಇರುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವಾಗ 80 ರಿಂದ 160 ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಸುಮಾರು 610 ಮೀಟರ್‍ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು, ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 108 ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಗ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ 1000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವೃತ್ತದ ಬಳಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಾಗರೋದಕ ಪ್ರವಾಹ.
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಸೊಂಗಾಹ್ಮ್‌ ಶೈಲಿಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ವಿಶ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸೇನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋನಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ WTF-ಅನುಮೋದಿತ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆಯು WTF ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡದೇ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ WTF ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಯಾಂಗ್  형, ಪುಂಸೇ  품새, ಅಥವಾ ಟ್ಯೂಲ್‌  틀 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಕವಾಗಿವೆ/ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಂಗಿ, ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳು, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲಶಾಲೆಗಳು (ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು ) WTF ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೌಹಾರ್ದಭಾವದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೇ ಕ್ವಾನ್‌ಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಡಾನ್‌  ಹಾಗೂ ಪಮ್‌  ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ(ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು)ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವ
ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳು ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರವಾಹದ ಕವಲುಗಳು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಮಭಾಜಕೀಯ ಪ್ರವಾಹಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಸಮಭಾಜಕೀಯ ಪ್ರವಾಹ ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಹರಿದು ಬ್ರೆಜಿಲಿನ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ನೀರು ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಉತ್ತರ ಸಮಭಾಜಕೀಯ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಣಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಅದರ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರವಾಹ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿರುವ ಯುಕಟ್ಯಾನ್ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾರಿಡ ಜಲಸಂಧಿ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದುಬಂದಾಗ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹ ಬಹಾಮ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುವಾಗ ಆಂಟಿಲೆಸ್ ಪ್ರವಾಹದೊಡನೆ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸಿನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಯವ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರವಾಹ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಇದರ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಪಾತ್ರ ಅಗಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿಗೂ ಈ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ನೀರಿನ ಕಿರುಧಾರೆಗೆ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾಲ್ (ತಂಪುಗೋಡೆ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ನ್ಯೂಫಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ತೀರವನ್ನು ತಲಪುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದರ ವೇಗ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಇದು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವಾಹ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರವಾಹ ಎರಡು ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕವಲು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿ ಆಫ್ರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಲು ಮುಂದೆ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉಪಕವಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಫೇರೋ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗಿ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಉಪಕವಲು ಐಸ್ಲೆಂಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ಉಪಕವಲು ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂದ್ಡ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಡೇವಿಸ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬ್ಯಾಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ "ಕಿರಿಯ" ಮತ್ತು "ಹಿರಿಯ," ಅಥವಾ "ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ," ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಹೆಸರು ಗೆಯುಪ್ ‌ 급 (ಗುಪ್‌ ಅಥವಾ ಕುಪ್‌‌  ಎಂದು ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡ)ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಯುಪ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ  ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹತ್ತನೇ ಗೆಯುಪ್‌ ನಿಂದ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಶ್ವೇತ ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಆರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲ ಗೆಯುಪ್ ‌ನೆಡೆಗೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಕೆಂಪು ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಹಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಡಾನ್‌ 단 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, "ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು" ಅಥವಾ "ದರ್ಜೆಗಳು" ("ತೃತೀಯ ಡಾನ್‌ " ಅಥವಾ "ತೃತೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ" ಎಂಬಂತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡನೆಯ, ಮೂರನೆಯ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು  ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೋಧಕರೆದುರು ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಗದಿತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ; ಫಲಕಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಪರಿಭಾಷೆ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಉನ್ನತ ಡಾನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ
ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ವಾಯುಗುಣ ಅಷ್ಟೇ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿನ ಮೇಲಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಮಾರುತಗಳೇ ಕಾರಣ. ಈ ಮಾರುತಗಳು ಹಾದುಹೋಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಾತಾವರಣ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಆ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ 45° ಫ್ಯಾ. ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ವಾಯವ್ಯ ಯುರೋಪಿನ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮಗಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ, ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಯ ಹಾಮೆರ್ಫೆಸ್ಟ್ ನಗರ (ಉ.ಅ. 70° 38') ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಹಿಮಮುಕ್ತವಾಗಿ ರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ 1200 ಕಿಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರೀಗ ಬಂದರು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಒಂದು ಗೆಯುಪ್‌ ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತೇರ್ಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶಾಲೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಗೆಯುಪ್‌ ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗೆಯುಪ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ತೀರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿಯ ತಂತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮೊದಲನೇ ಡಾನ್‌ ದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಗದಿತ ವಿರಾಮ ಅಗತ್ಯವಿರದಿರುವ ಹೊಸದಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ನೌಕಾ ಸಾರಿಗೆಗೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯ ಬಂದರುಗಳತ್ತ ಯಾನಮಾಡುವ ತೈಲವಾಹಕ ಮತ್ತು ಅದಿರುಸಾಗಣೆ ನೌಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖ ಯಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವಾಹ ಪಥವನ್ನೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾನದ ಅವಧಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ವಾಯುಗುಣ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತುಂಬ ಮಹತ್ತ್ವಪುರ್ಣವೆನಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ.
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಡಾನ್‌ ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪದೋನ್ನತಿ ಹೊಂದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಓರ್ವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಗತಾನೇ ತೃತೀಯ ದರ್ಜೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ತೇರ್ಗಡೆಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಾನ್ ‌ ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ನಿಗದಿತ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಪಮ್‌ 품 (ಕಿರಿಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ) ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ಡಾನ್ ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನಲ್ಲ.
ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ"ದಂತಹಾ ಕೆಲ ಬಿರುದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು, ಆದರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿರುದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ವಿಚಾರವು ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತಾರಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಇದು ಅನೇಕ ಕದನ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ 1ನೇ ಡಾನ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ವೇಗದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇತರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಗದಿತ ಡಾನ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಬಿರುದು  ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಡಾನ್‌  ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವ ಬಿರುದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ, 1ರಿಂದ 3ನೇ ಡಾನ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಧಕರನ್ನು ಬೂಸಾಬಮ್‌   (ಸಹಾಯಕ ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 4ರಿಂದ 6ನೇ ಡಾನ್ ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು  ಸಾಬಮ್‌  (ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 7ರಿಂದ 8ನೇ ಡಾನ್‌  ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಸಹ್ಯುನ್‌  (ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ)ಎಂದು, ಹಾಗೂ 9ನೇ ಡಾನ್ ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಸೇಸಿಯಾಂಗ್‌  (ಮಹಾ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ.
ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ
ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ವಾನ್‌ ಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ITFನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ITF ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಪಥ/ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ : "ನಾನು ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌/ಸಮರ್ಥಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ" ಹಾಗೂ "ನಾನು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಮಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ." ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಸಮ್‌ಜೇ ಪದವು  ಛೆ/ಚೆಯೋನ್‌  (천, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗ), ಜಿ  (지, ಭೂಮಿ), ಹಾಗೂ ಇನ್‌  (인, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ)ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ (삼제, ಮೂರು ಅಂಶಗಳು), ಈಯಮ್ ‌  (음, ಯಿನ್‌ ; ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಂಧಕಾರತ್ವ) ಹಾಗೂ ಯಾಂಗ್‌  (양, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಉಜ್ವಲವಾದ) ಸಮ್ಜೆ ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಚೀನೀ ಮಹಾಗ್ರಂಥ "ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಜಸ್‌ " ಆಗಿದೆ.
ಸ್ಪರ್ಧೆ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್ ‌) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಲ್ಲಿ ( WTF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌
thumb|200px|ಅಧಿಕೃತ WTF ಮುಂಡದ ರಕ್ಷಕ (ಹೊಗು/ಹೋಗು), ಮುಂದೋಳು ರಕ್ಷಕಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಣಕಾಲು ರಕ್ಷಕಗಳು
ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಎಂಬುದು 10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವು ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಬಿಡುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತದ ಉಪ-ಸತತ/ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ: 14–17 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ 18 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು.
ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ವಿಜೇತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮತೆ ಸಾಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ "ದಿಢೀರ್‌ ಮರಣ/ಸಡನ್‌ ಡೆತ್‌" ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯದ ಸುತ್ತನ್ನು ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2008ರವರೆಗೆ, ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಮತ್ತೋರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ 7-ಅಂಕಗಳ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 12 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಆ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. WTF ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 2009ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ಹೊಡೆತಗಳು ಪೂರ್ಣ ರಭಸದಿಂದಿದ್ದು; WTF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೂಲಕ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಜಯಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುವುದು, ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆ/ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದು, ಎಳೆದಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಲ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌
thumb|300px|ITF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಉಪಕರಣ/ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಶೈಲಿಗಳು
ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌'ನ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳು WTF'ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವಾದರೂ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಒದೆತಗಳು ಎರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಹೊಡೆತಗಳು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ (10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಬದಲು 9 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳು); ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು (ಅನುಮೋದಿತ ಪಾದ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೂ) ಹೊಗು/ಹೋಗು ವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸತತ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಂತ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಅನುಮತಿ ಇರುವ ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಬಲದ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಚರ್ಯೆಯು ಅಂಕಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ (ಅಥವಾ ಇತರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ) ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು, ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ 'ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳ'ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಫಲಕ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ).
ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
US ಅಮೆಚೂರ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ (AAU) ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ಮೆತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಚಿಹ್ನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ WTF ಲೋಗೋ ಹೊಂದಿರದ ಯಾವುದೇ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
WTF ಹಾಗೂ ITF ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದರೆ:
ಸುರಕ್ಷತೆ
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬಹಳಷ್ಟು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಜಜ್ಜುವಿಕೆಯು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. 2008ರ ದ್ವಿತೀಯ/ಪಶ್ಚಾತ್‌-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು ಈಡಾದ ಪ್ರತಿ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅಂದಾಜು 8%ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು; ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಂತಗಳು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ದರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಿಶ್ರ ಕದನ ಕಲೆಗಳು
ಬಾಸ್‌ ರಟ್ಟೆನ್‌, ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಸಿಲ್ವಾ, ಜೇಮ್ಸ್‌ ವಿಲ್ಕ್‌ಸ್, ಬರ್ನಾಡ್‌ ಆಕಾಹ್‌, ಝೆಲ್ಗ್‌ ಗ್ಯಾಲೆಸಿಕ್‌, ಡೆಬಿ ಪರ್ಸೆಲ್, ಡೇವಿಡ್‌ ಲೂಯಿಸೆಯೌ, ಕೈಟ್‌ಲಿನ್‌ ಯಂಗ್, ಜ್ಯೂಲೀ ಕೆಡ್ಜೀ, ಚಂಗ್‌ ಲೀ/ಲೆ, ಕರೇನ್‌ ಡರಾಬೆಡ್ಯಾನ್‌, ಜೆರ್ರಿ ಫ್ಲಿನ್, ರಾಕ್ಸನ್ನೇ ಮೊಡಾಫ್ಫೆರೀ, ರಜಾಕ್‌ ಅಲ್‌-ಹಸನ್, ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಬೆನ್‌ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್‌ MMAನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕದನ ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊರಿಯನ್‌ ಆದೇಶಗಳು
ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯಾ ಭಾಷಿಕ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದಗಳಿಗೆ, ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಲೇಖನ ನೋಡಿ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ) ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
ಆ  ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ, ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ , ಅಥವಾ ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌ ಡೋ  ಎಂಬ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ ಕಲೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯಭಾಗಳು/ಪದಪುಂಜಗಳು ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ವರ್ಗ:ಹೋರಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ನಾಗಾರ್ಜುನ
thumb|ಸಾಮ್ಯೆ ಲಿಂಗ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಬಂಗಾರದ ಪ್ರತಿಮೆ thumb|ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕುಲುವಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನವರ ಸನ್ಯಾಸಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿನ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಪ್ರತಿಮೆ.
ಆಚಾರ್ಯ ನಾಗಾರ್ಜುನ (ಹಿಂದಿ: नागा अर्जुन, ತೆಲುಗು: నాగార్జున, ಟಿಬೆಟನ್‌: ཀླུ་སྒྲུབ་ ಕ್ಲು ಸ್ಗ್ರಬ್‌) (ಸುಮಾರು 150 - 250 CE) ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿದ್ದ. ಈತ ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಮತದ ಮಧ್ಯಮಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.
ಅವನ ಬರಹಗಳು ಮಧ್ಯಮಕ ಶಾಲೆಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥ (ಸನ್‌ಲುನ್‌) ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಮಿತ ಸೂತ್ರಗಳ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನಳಂದದ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ನಿಕಟ ಒಡನಾಟವಿತ್ತು. ಬೌದ್ಧಮತದ ಜೋಡೋ ಶಿನ್ಷು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಕುಲಜನಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚೇನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅವನ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಷಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಓರ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಆಂಧ್ರ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ಜನನವಾಯಿತು. ಇದು ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ವೇದಗಳೊಂದಿಗಿನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆಯಾದರೂ, ಅವನ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ (నాగార్జునసాగర్) ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡ (నాగార్జునకొండ) ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪ ಅವನ ಜನನವಾಯಿತು. ಕುಮಾರಜೀವನಂಥ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಆತ ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನಾದರೂ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ. ಪಾಲಿ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಸಂಕರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ರೂಢಿಗತ ಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅತಿ ಹಿಂದಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಚಿಂತನಾಕರರ ಪೈಕಿ ಇವನೂ ಒಬ್ಬನಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.
ಸುನಿತ ಕೊಹ್ಲಿ
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಸುನಿತಾ ಕೊಹ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಡಿಸೈನರ್, ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್ ರಿಸ್ಟೋರ್ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣ ತಯಾರಕರು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಭವನ), ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್ ಕೊಲೊನೇಡ್ (೧೯೮೫-೧೯೮೯), ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. `Jewel legends' in city, 9 December 2004.
ನಾಗಾರ್ಜುನ
ಇತಿಹಾಸ
ಕಟ್ಟಳೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಏಕನಿಷ್ಠೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಬಯಕೆಯಿಂದ ನಾಗಾರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರಬಹುದು. ನಾಗಾರ್ಜುನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಹರಿಕಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾದಿ ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಧ್ಯಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ನಾಗಾರ್ಜುನನನ್ನು ಮಧ್ಯಮ-ಮಾರ್ಗದ ಓರ್ವ ಪರಿಣಿತನಂತೆ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಮಾದರಿಗಳ ಓರ್ವ ಪುನರುಜ್ಜೀವಕನಂತೆ ನೋಡುವ ಡೇವಿಡ್‌ ಕಲುಪಹಾನಾ, ಅವನನ್ನು ಮೊಗ್ಗಾಲಿಪುಟ್ಟಾ-ಟಿಸ್ಸಾನ ಓರ್ವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸುನಿತ ಕೊಹ್ಲಿ
೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ನಾಗಾರ್ಜುನ
ಬರಹಗಳು
ನಾಗಾರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಪಠ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬರಹಗಳು ನಂತರದ ಲೇಖಕರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಸಮ್ಮತಿಸುವ ಏಕೈಕ ಕೃತಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಬರೆದ ಮೂಲಮಧ್ಯಮಕಕಾರಿಕಾ (ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಮಾತ್ರ. ಅವನ ಆಲೋಚನೆಯ ಸಾರಭೂತ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೃತಿಯ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕಿರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಲಿಂಡ್‌ಟ್ನರ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಖಚಿತವಾಗಿ ನಾಗಾರ್ಜುನನಿಂದಲೇ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ:
ಸುನಿತ ಕೊಹ್ಲಿ
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಲಾಹೋರ್‌ನ ಹೆಸರಾಂತ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದರ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಚಾಂದ್ ಸುರ್‌ಗೆ ಜನಿಸಿದರು, ಸುನೀತಾ ಕೊಹ್ಲಿ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ಉದಾರವಾದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜಿ, ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಲಕ್ನೋಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಲಕ್ನೋದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಳೆಯ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯ ಲೇಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ( ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಎ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
ನಾಗಾರ್ಜುನ
ಬರಹಗಳು
ನಾಗಾರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಿವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸಾಚಾ ಆಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೌದ್ಧಮತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಗೂಡಾರ್ಥದ ಕೃತಿಗಳು (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಪಂಚಕ್ರಮ ಅಥವಾ "ಐದು ಹಂತಗಳು") ನಾಗಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗಣನೀಯವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿಗೆ (ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲ) ಈ ಕೃತಿಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಂಥದ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ತಾರಾನಾಥ) ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಲಗಣನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡು, ಕಾಲದ ತಪ್ಪೆಣಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಅತೀಂದ್ರಿಯಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕದ ನಂತರದ ಬರಹಗಳ ಹಬ್ಬುವಿಕೆಯಂಥ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಒಂದು ಬಹುಮುಖತೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನವನ್ನು ವೆಡೆಮೆಯೆರ್‌ 2007ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಸುನಿತ ಕೊಹ್ಲಿ
ವೃತ್ತಿ
ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ "ಆಕಸ್ಮಿಕ" ಆರಂಭದ ಮೊದಲು ಅವರು ಲೊರೆಟೊ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ಕಲಿತರು. "The three Sunitas". 11 February 2001. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಬಾಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಲಕ್ನೋ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಮತ್ತು ಮಸ್ಸೂರಿಯ ಹಿಲ್ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕೊಹ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಡೇವನ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೀಜೆನ್ಸಿ ವೈನ್ ಟೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್-ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡರು, ಇದು ಅವರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.