cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ತಾಪ್ಸಿ ಪನ್ನು
ತಾಪ್ಸಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಟನಾ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಯನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ರಾಘವೆಂದ್ರ ರಾವ್ ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಜುಮಾನ್ದಿ ನಾದಮ್ ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆದುಕಲಂ, ವಸ್ತಾಡು ನಾ ರಾಜು ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ನಂತಹ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಆದುಕಲಂ 58 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಮೂರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಅರಾಂಬಮ್ (2013) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ 2014 ರ ಎಡಿಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಅಭಿನಯ-ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 2015 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬೇಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪಿಂಕ್ (2016), ದಿ ಗಾಜಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ (2017), ಮತ್ತು ಜುಡ್ವಾ 2 (2017) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ತಾಪ್ಸಿಯವರು ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂಗಿ ಶಗುನ್ ಪನ್ನು. ಇವರನ್ನು ಸಹ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ಅಶೋಕ್ ವಿಹಾರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾತಾ ಜೈ ಕೌರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ನವ ದೆಹಲಿಯ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಚಾನೆಲ್ V ಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಗೆಟ್ ಗಾರ್ಜಿಯಸ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಬಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರನ್ನು ನಟನೆಗೆ ಆಕರ್ಶಿಸಿತು. ತಾಪ್ಸಿ ಹಲವಾರು ಮುದ್ರಿತ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2008 ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಟಲೂನ್ಸ್ ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಮತ್ತು ಸಫಿ ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಸ್ಕಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್, ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಂ 93.5, ಯುನಿಸ್ಟೈಲ್ ಇಮೇಜ್, ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ, ಮೊಟೊರೊಲಾ, ಪಾಂಟಲೂನ್, ಪಿವಿಆರ್ ಸಿನಿಮಾಸ್, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಡಬೂರ್, ಏರ್ಟೆಲ್, ಟಾಟಾ ಡೊಕೊಮೊ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಹ್ಯಾವೆಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ಧಾನ್ ಮುಂತಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆದರು. ಜಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟಾರ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರಿಂದ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಯಗಚಿ ನದಿ
ಯಗಚಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಲೆನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಬದರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಬಾಬುಡನ್‍ಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ವಾಟೆಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಬೆರೆಂಜಿಹಳ್ಳ ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬೇಲೂರು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಹಾದು ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗೊರೂರು ಬಳಿ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಆಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
ಈ ನದಿಗೆ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನೀರನ್ನು ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೊಮ್ಮಡಿ ಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಸುಮಾರು 7 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ ತೆಗೆದು ಸುಮಾರು 300 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಹಾಲವಾಗಿಲು ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಇದು ಹಾಸನದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸು, 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸು. 9 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ ತೆಗೆದು ಸುಮಾರು 200 ಎಕರೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯದು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಅಣೆ. ಇದು ಹೇಮಾವತಿ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸು. 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸು 14 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಗೆ ನೀರುಬಿಟ್ಟು ಸುಮಾರು 300 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.ಯಗಚಿ ಜಲಾಶಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ
ಯಗಚಿ ಜಲಾಶಯ
ಯಗಚಿ ಜಲಾಶಯವು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ 45ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರು ಬಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಾಶಯವು 2004 ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಬೇಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಯಗಚಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಾಶಯವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 965 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಯಗಚಿ ಜಲಾಶಯದ ಹೊರಹರಿವು 4300 ಕ್ಯುಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಳ ಹರಿವು 4500 ಕ್ಯುಸೆಕ್ಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ನಕ್ಸಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೋಲಿಸರು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಾಟರ್ ಆಡ್ವೇಂಚರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಜಲಾಶಯದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಗಚಿ ವಾಟರ್ ಆಡ್ವೇಂಚರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರವು ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದು ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬನಾನ ಬೋಟ್ ರೈಡ್, ಕ್ರೂಸ್ ಬೋಟ್, ಸ್ಪೀಡ್ ಬೋಟ್, ಜೆಟ್ ಸ್ಕೈಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಂಪರ್ ರೈಡ್ಸ್ ನಂತಹ ಸಾಹಸ ದೋಣಿ ಯಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಯಗಚಿ ನದಿಯ ಉಪಯೋಗಗಳು: ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಮನೋರಂಜನಾ ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಸ್ಥಳ ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಷಾ
ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಲೆವಿಸ್ ಷಾ (29 ಮೇ 1905 - 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994) ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ. 65 ವರ್ಷದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಸ್ಟೇಜ್  ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಷಾ ಹೊಲ್ಟ್, ನಾರ್ಫೋಕ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು ಮತ್ತು  ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗ್ರೇಷಮ್ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.
ಅವರು ಲಂಡನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಚೊಚ್ಚಲವನ್ನು 1929 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು,ಅವನು ರೋಪ್ ಅವರ ಎಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಲೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ನಾಗಿ ನಟನೆ ನಟನೆ ಮಾಡಿದರು. 1930 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಜಾಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಕರಾಗಿ ಪ್ರೌಢರಾಗುವಂತೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.ಷಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸಮಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1966 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.ಅವರು ಹಲವಾರು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1975 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ನ ಮೂಲ ಮೂರನೇ ಕಂತಿನ ರಿಟರ್ನ್ ಆಫ್ ದಿ ಜೆಡಿಯಲ್ಲಿನ ಅವನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಆತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಸುಕು ಹಾಕದ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪಡೆದಿರುವ ಅನಾಕಿನ್ ಸ್ಕೈವಾಕರ್ (ಹಿಂದಿನ ಡರ್ಥ್ ವಾಡೆರ್) ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರೇತದ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಗ್ರೆಷಾಮ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಡಾ. ಜೆಫ್ರಿ ಷಾಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಶಾ ಒಬ್ಬರು. ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಷಾ ಅವರು ಚರ್ಚ್ ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರೀತಿ ಶಾ'ಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪಥವನ್ನು ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. 1914 ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ದಿನದಂದು ಚೆಲ್ಸಿಯಾದ ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕಾಕ್ಯೋಲಿ ಬರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾ ತನ್ನ ನಟನಾ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರೇಷಮ್ ಅವರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ರುಚಿಯೋ ಅವರು ದಿ ಟ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಶ್ರೂ ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆಡಿದರು, ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಟಿಸಿದನು; ಸಹಪಾಠಿ W. H. ಆಡೆನ್, ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನ ವಿರುದ್ಧದ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಗ್ರೇಷಮ್ನ ನಂತರ, ಶಾ ಒಬ್ಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಲು ಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದನು; ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು, "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತೇನೆ".ಅವರು ಲಂಡನ್ನ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ಬರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ನಟ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಾಫ್ಟನ್ ಷಾ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ನಂತರ ಲಾಫ್ಟನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಅನಿಸಿಕೆ "ಕಳಪೆ ಕೊಬ್ಬು ಹುಡುಗ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹವರ್ತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಾಫ್ಟನ್ಗೆ ಅನುಕಂಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಟ್ಯಾಲೆನ್ನಿಂದ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು
ಷಾ ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಹಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.1925 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ದಿ ಸೈನ್ ಆಫ್ ದ ಸನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಚಾಂಗೆಲ್ ಆಗಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಲೆವಿಸ್ ಡಾಡ್ ಮತ್ತು ದಿ ಕಾನ್ಸಾಂಟ್ ನ್ಯಾಮ್ಫ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್-ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಫೋರ್ಡ್-ಅಪಾನ್-ಏವನ್, ದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಾಟ್ಫೋರ್ಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕಂಪೆನಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೋಧನೆ ಪಡೆದರು.ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರೋಮಿಯೋ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯೆಟ್ನಲ್ಲಿ ರೋಮಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು,1926 ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ IV ರಲ್ಲಿ ದಿ ಟೆಂಪೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್.ಅವರು ನಂತರದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.
ಶಾ ಅವರು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ನ ಹಂತದ ರೋಮಾಂಚಕ ರೋಪ್'ಸ್ ಎಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಾರ ವಿಂಧಮ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ 1929 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು.
1929 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಡೆಲಾಮೆರೆಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ಪಿಕಾಡಿಲಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಲ್ಬನಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಡ್ರುಸಿಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು (ಜನನ 1932) ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್ನ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೆಶರ್ ಫಾರ್ ಮೆಷರ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಡಿಯೊ ಆಡುವ ಮೂಲಕ 1931 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದರು.1932 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರೋಮಿಯೋ ರಾಯಭಾರ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ 1933 ರಲ್ಲಿ ಐವೊರ್ ನೊವೆಲ್ಲೊನ ಸನ್ಶೈನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು, 1934 ರಲ್ಲಿ ನಟಿ ಸಿಬಿಲ್ ಥೋರ್ನ್ಡೈಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ ಡೋರ್, 1937 ರಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿಯವರ ಎ ಕಿಸ್ ಫಾರ್ ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರ್ಲೆಸ್ ಗುಡ್ನೆಸ್, ಹೌ ಸ್ಯಾಡ್ 1938 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.
ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಅವರು 1937 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಸ್ಕ್ಕೇಕರ್ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಸುಟ್ಟನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ "ಮೃದುವಾದ ಖಳನಾಯಕ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ 1939 ರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಸಿಎಮ್ಡಿಆರ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.ದಿ ಸ್ಪೈ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ಮೈಕೆಲ್ ಪೋವೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಯಾರಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್ಬರ್ಗರ್ನ ಮೊದಲ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ವೀಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೆರಿ ಹೊಬ್ಸನ್ರೊಂದಿಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಲಾಕ್. ಷಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಎಫ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಟ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಟ್ರೇಸಿ ಅವರ "ಎಲ್ಲಾ ಪರದೆಯ ನಟರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ;
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಜನವರಿ ೨೧
ಜನವರಿ ೨೧ - ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ ಒಂದನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನದ ನಂತರ ೩೪೪ ದಿನಗಳು (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೪೫ ದಿನಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನವರಿಯ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಜನವರಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಇತಿಹಾಸ (ಪುಸ್ತಕ)
ಡಾ|| ಎಚ್. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲ ರಾವ್ ಅವರು ಬರೆದ "ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಇತಿಹಾಸ" ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಪುಸ್ತಕ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿರೇಖೆಗಳು ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕುಗ್ಗಿದ್ದವು, ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಿಗ್ಗಿದ್ದವು. ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನೆರೆರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಬೆಸೆದು ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿ.
ಈ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹೋರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಜೋತೆಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು
thumb|ಚೀನಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿ
ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು (ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ, ಹೊಲ, ಗದ್ದೆ) ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶ. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ವಿಶೇಷೀಕೃತ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನು, ತರಕಾರಿ ಜಮೀನುಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಜಮೀನುಗಳು, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಾರುಗಳು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಜಮೀನು. ಈ ಪದವು ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಗೋಮಾಳಗಳು, ಹಣ್ಣುತೋಟಗಳು, ನೆಡುತೋಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಎಸ್ಟೇಟುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಜಮೀನುಗಳು ಹಾಗೂ ಹವ್ಯಾಸ ಜಮೀನುಗಳು, ಮತ್ತು ತೋಟದ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನುಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ, ಸಮುದಾಯ, ನಿಗಮ ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಟೇರಿನ ಅಲ್ಪಭಾಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಲವು ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಾತ್ರದ ಹಿಡುವಳಿಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಜಮೀನು
ಮಹಾಭೂತ
ಮಹಾಭೂತಗಳು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಭೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗಳ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಪಂಚಭೂತಗಳೆಂಬ ಐದು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ, ವಾಸ್ತು, ಸಿದ್ಧಿ ಬಲ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳ ತಳಹದಿಯೇ ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಪಂಚಭೂತಗಳು
ಈ ಐದು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತರದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದರೂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅನಾಹುತಗಳು ಅಥವಾ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಈ ಐದು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಐದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭೂಮಿ
ಭೂಮಿಯು ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ (ಕೆಳಗಿನ) ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಕಾರ ಚೌಕ, ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆ ವಾಸನೆ, ಕಾರ್ಯ ವರ್ಜಿಸುವಿಕೆ (ಗುದ), ಚಕ್ರ ಮೂಲಾಧಾರ, ದೇವರು ಗಣೇಶ, ಬೀಜ "ಲಾಂ"
ಜಲ
ಜಲ ಅಥವಾ ನೀರು ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಕಾರ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕೃತಿ, ಬಣ್ಣ ಬೆಳ್ಳಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆ ರುಚಿ, ಕಾರ್ಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗ), ಚಕ್ರ ಸ್ವದಿಷ್ಠಾನ, ದೇವರು ವಿಷ್ಣು, ಬೀಜ "ವಾಂ"
ವಾಯು
ವಾಯು ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಕಾರ ವರ್ತುಳ, ಬಣ್ಣ ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು, ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸ್ಪರ್ಶ, ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಕೈಗಳು), ಚಕ್ರ ಅನಹಿತ, ದೇವರು ಶಿವ, ಬೀಜ "ಯಾಂ"
ಆಕಾಶ
ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಮೂಲವಸ್ತು. ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಕಾರ ಜ್ವಾಲೆ, ಬಣ್ಣ ನೇರಳೆ, ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆ ಶ್ರವಣ (ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದು), ಕಾರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ (ಗಂಟಲು), ಚಕ್ರ ವಿಶುದ್ಧ, ದೇವರು ದೇವಿ, ಬೀಜ "ಹಾಂ"
ಪಂಚಭೂತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪಂಚಭೂತಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐದು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಪಂಚಭೂತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಒಂದೊಂದು ಪಂಚಭೂತಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು ಶಿವನನ್ನು ಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಕೆ.ಆರ್ ಮೀರಾ
ಕೆ.ಆರ್ ಮೀರಾ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಲೇಖಕಿ. ಇವರು ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸ್ತಂಕೊಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ಕೆ.ಆರ್ ಮೀರಾ ಅವರು ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಸ್ತಂಕೊಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಮೃತಾಕುಮಾರಿ. ಅವರು ಸಸ್ತಮ್ಕೊಟ್ಟಾ ಡಿ.ಬಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೀರಾ ಅವರ ಪತಿ ಮನೋರಮಾದ ಪತ್ರಕರ್ತ ದಿಲೀಪ್ ಎಮ್. ಎಸ್. ಇವರ ಪುತ್ರಿಯ ಹೆಸರು ಶ್ರುತಿ.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಮೂಲದ ಮಲಯಾಳಂ ದೈನಂದಿನ ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದರು. ಅವರು ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ ಮನೋರಮಾದ ಹಿರಿಯ ಉಪ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.ಮೀರಾ ಅವರು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹ ಒರ್ಮಯ್ಡ್ ನಜಂಬು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಾನಮ್ ಲಿಟರರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗೀತಾ ಹಿರಿಯಾನಿಯಾ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ಮೊಹಮಂಜಜವ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಜೆ.ಡೆವಿಕಾ ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಯೆಲ್ಲೊ ದ ಕಲರ್ ಆಫ್ ಲಾಂಗಿಂಗ್ ಎಂದು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು.
ಎಮ್. ಎ. ಎನ್. ಪ್ರಸಾದ್
ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಸಾದ್, ಎನ್ನುವ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಸರುಳ್ಳ, ಎಮ್.ಎ.ಎನ್.ಪ್ರಸಾದ್ ರವರು, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತರು. ’ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ,ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ’ಯಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ,ಈಗ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ, ಕೆ.ಮಂಜುನಾಥಯ್ಯ, ವಸಂತ್, ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್, ಡಾ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಮುಂತಾದವರು, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಿರಿಯ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮುಂಬಯಿ' ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು 'ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ,' 'ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಂಗಮಂಚ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಾಟ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಸಂದರ್ಶನ, ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ವರಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಸ್ವಯಂನಿರ್ಭರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ,ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಎಮ್.ಎ.ನಾರಾಯಣ್.ಪ್ರಸಾದ್ [೧] ’ಫಾರ್ಮಸಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಲೋಜೆಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಔಷಧಿಗಳ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಅವರು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ’ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸಂಸ್ಥೆ’ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತಿ ಪ್ರಸಾದ್
ಎಮ್.ಎ.ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಸಾದರ ಪತ್ನಿ, ಭಾರತಿ ಪ್ರಸಾದ್, ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನ ಮಹಿಳಾ ವಲಯದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು.
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ
ಪ್ರಸಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ' ಹಾಗೂ 'ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ'ಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ’ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್’ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ’ನೇಸರು ಪತ್ರಿಕೆ’ ಯ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಜೆ", ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ೨೦೧೧ ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ,
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ
ಎಮ್.ಎ.ನಾರಾಯಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ ವಿರಚಿತ, 'ಸುಮ ಸಂಚಯ'ವೆಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ೨೮,ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೫ ರಂದು, ಮುಂಬಯಿನ ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.
೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ
ನೇಸರು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ರಕ್ಷಿತಾ ಸುರೇಶ್
thumb|ರಕ್ಷಿತಾ ಸುರೇಶ್ ರಕ್ಷಿತಾ ಸುರೇಶ್ (ಜನನ 1 ಜೂನ್ 1998) ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ರಿದಮ್ ತಧೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ (ಕನ್ನಡ) ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ "ಲಿಟಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್" 2009 ರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ವಿಜೇತರು. ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ (ತಮಿಳು) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸೂಪರ್ ಸಿಂಗರ್ 6 ರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಆಕೆಯನ್ನು "ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೂಪರ್ ಸಿಂಗರ್ ಸೀಸನ್ 6" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ರಕ್ಷಿತಾ ಅವರು 1 ಜೂನ್ 1998 ರಂದು ಮೈಸೂರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುರೇಶ್ ಮತ್ತು ಅನಿತಾ ಸುರೇಶ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವೀಧರೆ. ರಕ್ಷಿತಾ ತಮ್ಮ 4 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಲಘು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ
ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹಾಡು 2015 ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ನಟ ನಾನಿ ನಟಿಸಿದ ಯೇವಡೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ. ಅವರು ಮೈಸೂರು "ಯುವ ದಸರಾ", ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಈ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ "ಎಡೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು" ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ (ತಮಿಳು) ನಲ್ಲಿ "ಜೂನಿಯರ್ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್". ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ರಿದಮ್ ತಧೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತಾ ಸುರೇಶ್ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ (ಕನ್ನಡ) ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ "ಲಿಟಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್" 2009 ರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ವಿಜೇತರು. ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ (ತಮಿಳು) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸೂಪರ್ ಸಿಂಗರ್ 6 ರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.
ರಕ್ಷಿತಾ ಅವರು ಎಆರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮಿಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ಯಾನೆ ಯಾನೆ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Articles with hCards ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ಜನವರಿ ೨೨
ಜನವರಿ ೨೨ - ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ ಎರಡನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನದ ನಂತರ ೩೪೩ ದಿನಗಳು (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೪೪ ದಿನಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನವರಿಯ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಜನವರಿ
ನಾಗಾಂವ್ ಬೀಚ್
thumb|ನಾಗಾಂವ್ ಬೀಚ್
ನಾಗಾಂವ್ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಬೀಚ್ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಲಿಬಾ‍ಗ್‍ನಿಂದ 9 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಾಗಾಂವ್ ಬೀಚ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಜಲಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಬೀಚ್ ಸುಮಾರು 3 ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ. ನಾಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿವೆ. ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶವು ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಒಡೆತನದ ಕುಟೀರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.
ರಸ್ತೆ
ಮುಂಬೈ (78 ಕಿಮೀ ದೂರ) - ಗೋವಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪನ್ವೇಲ್ - ಪೇಣ್ (30 ಕಿಮೀ ದೂರ) ಮೂಲಕ ಅಲಿಬಾಗ್ ತಲುಪಬಹುದು. ದೂರವು ಮುಂಬೈನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 114 ಕಿ.ಮೀ.
ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು
thumb|350x350px| ಮುಂಬೈ ಮಾಂಡ್ವಾ ಫೆರಿ ಹತ್ತಿರದ ಬಂದರು ಕಾಪು ಮಾಂಡ್ವಾ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಗೇಟ್‌ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಮುಂಬೈಗೆ ಜೋಡುದೋಣಿ/ಫೆರಿ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬಂದರು ರೇವಾಸ್. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂಬೈನ ಭೌ ಚಾ ಧಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಲಿಬಾಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಾರರು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಕಸ್ಟಮ್ ಬಂದರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಪು ಕೂಡ ಇದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವರ್ಗ:ಬೀಚ್‍ಗಳು
ಕಾನ್ಪುರ
ಕಾನ್ಪುರ कानपुर, ವನ್ನು ೧೯೪೮ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕಾನ್‌ಪೋರ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಔದ್ಯಮಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಕಾನ್ಪುರ ನಗರಜಿಲ್ಲೆ, ಕಾನ್ಪುರ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಕಾನ್ಪುರ ವಿಭಾಗದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು.
ಇದು ಉತ್ತರ ಇಂಡಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಔದ್ಯಮಿಕ ವಸಾಹತು. ಇದರ ಮಹಾನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು 1640 km2 ಆಗಿದ್ದು ನಗರವ್ಯಾಪ್ತಿಯು 829 km2 ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ೪೮,೬೪,೬೭೪ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ೬ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ೧೧೦ವಾರ್ಡುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. . ಕಾನ್ಪುರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (ಸಿಡಿಪಿ) ಯು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದ್ದು ವಿಕಾಸದ ಮುನ್ನೋಟವಾಗಿದೆ. ಸಿಡಿಪಿಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೆಪಿಎಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಲಹೆಯಾಧರಿಸಿ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಆದ್ಧರಿಂದ ಈ ಸಿಡಿಪಿಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ, ಕೊಳಚೆನಿವಾಸಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕಾನ್ಪುರವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರವಾಗಿಸಲು ಬದ್ದವಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುನ್ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರವು ಜವಳಿ, ಚರ್ಮ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಆಹಾರಸಂಯೋಜನೆ, ವಾಹನ, ಮಾಹಿತಿ, ಸಂಪರ್ಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ, ವೈಮಾನಿಕ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಅಸ್ತಿವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳೂ, ವಸತಿಪ್ರದೇಶಗಳೂ, ಕಂಪೆನಿ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡಿವೆ. ಕಾನ್ಪುರದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಒಂದೇ ಮಹಡಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ..
ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ
ಸಚೆಂದಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಚಂದೇಲನಿಂದ ಕಾನ್ಪುರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಕಾನ್ಪುರ ನಗರದ ಹೆಸರು ಕನ್ಹಯ್ಯಾಪುರದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕನ್ಹಯ್ಯಾಪುರ, ಕನ್ಹಪುರ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ "Cawnpore" ಎಂದೂ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಭೂಪಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ..
ಮಹಾಭಾರತದ ಕರ್ಣನೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರ್ಣಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇದು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲವರ ವಾದ. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಮಾಕನ್‌‌ಪುರದ ನೆವದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮದರಿಯಾ ಸೂಫಿ ತತ್ವದ ಅನುಯಾಯಿ ಬದಿವುದ್ದೀನ್ ಝಿಂದಾ ಶಹಾ ಮದರ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೩೪) ಎಂಬ ಸೂಫಿ ಸಂತನು ಖೈರಾಬಾದ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ
೧೩ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಾನ್ಪುರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಕಾನ್ಪುರ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆ ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಎರಡು ಉಪನಗರಗಳಾದ ಜಾಜಮೌ ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟೂರ್ ಕುರಿತ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನಿಂದ ೧೦ ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟೂರ್ ಇದೆ. ಕಾನ್ಪುರ ನಗರದಿಂದ ೮ ಕಿ. ಮೀ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦ ಕಿ. ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಜಾಜಮವು ಇದೆ. ಹಿಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಬಿಟ್ಟೂರ್ (ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ನಲ್ಲಿಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಬಿಟ್ಟೂರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಳ ಎಂದರೆ, ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಋಷಿ ವಾಲ್ಮಿಕಿಯ ಆಶ್ರಮ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರನಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಳಾದ ರಾಣಿ ಸೀತೆಯು ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತ ತನ್ನ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾದ ಲವ ಮತ್ತು ಕುಶರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಜಾಜಮೌದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಕೋಟೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದ್ದು, ಸದ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು, ವೇದಗಳ ಕಾಲದ್ದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬುಗೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜ ಯಯಾತಿಗೆ ಈ ಕೋಟೆ ಸೇರಿತ್ತು.
ಊರು ಕಟ್ಟಿದ ಬಗೆ
(ಕನೌಜ್ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ) ಪ್ರಯಾಗದ ರಾಜಾ ಕಾಂತಿದೇವ, ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೦೭ರಲ್ಲಿ ಕೊಹ್ನಾ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಇದೇ ಕಾನ್ಪುರ ಎಂದಾಯಿತು. ಹರ್ಷವರ್ಧನ, ಭೋಜ, ಮಿಹೀರ್ ಜಯಚಂದ್ ಮತ್ತು ಸೂರ್‌‍ ವಂಶದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ, ಕನೌಜ್‌‍ನೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೫೭೯ರ ಅವಧಿಯ ಶೇರ್‌‍ಶಹಾ, ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾನ್ಪುರ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಕಾನ್ಪುರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅದೃಷ್ಟ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿತು. ಮೇ ೧೭೬೫ರಲ್ಲಿ ಜಾಜಮೌ ಬಳಿ ಅವಧ್ ನ ನವಾಬ್ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡನು. ೧೭೭೩ರಿಂದ ೧೮೦೧ರವರೆಗೆ ಅವಧ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಕಾನ್ಪುರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮನಗಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕಾನ್ಪುರ‍ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಜೀವ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯ ಸುರಕ್ಷೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 'ಅವಧ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಡೆ'ಗಳನ್ನು ೧೭೭೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ ಅವಧ್ ನವಾಬ್ ಸಾದತ್ ಅಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಆದ ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾನ್ಪುರ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಯಿತು. ಕಾನ್ಪುರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕು. ಎಕೆಂದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೧೮೦೩ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಪರ್ಮತ್ ಭಾಗವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪದಾತಿದಳ ಮತ್ತು ಪೆರೇಡ್ ಮೈದಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಪದಾತಿದಳವು ಚುನ್ನಿಗಂಜ್‌‍ನಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಕಾಲೇಜಿನವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೭ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಬಾಗ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ೧೮೫೪ರಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಕನಸಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಧ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ತಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಗುರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡವು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಫೂಲ್‌ಭಾಗ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಕೆಇಎಂ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು ವಸಾಹತುಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಮೌಲಿಕ ಕಲೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧೮೫೭ರ ಬಂಡಾಯ
೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ ೭,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ೧೮೫೭ರ ಭಾರತೀಯ ಬಂಡಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೯೦೦ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಅವರ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬಂಡುಕೋರರು ೨೨ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಹತ್ತಿರದ ಸತಿಚೌರಾ ಘಾಟ್‌‍ವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಲಹಾಬಾದ್ಗೆ ಬಾರ್ಜ್ ಮೂಲಕ ತೆರಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಶರಣಾಗತರಾದರು. ಸತಿಚೌರಾ ಘಾಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮೊದಲು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೆ ಬಂಡುಕೋರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಮೊದಲ ಗುಂಡು ಹಾರಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂಡುಕೋರರು ನಾವೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೆಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂತರ ಹೇಳಿದರು. ಅದು ಅಲ್ಲದೆ, ನಾನಾಸಾಹಿಬನ ಗುಂಪು ಎಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಮೊದಲೇ ಸಂಚು ಮಾಡಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ ದ್ರೋಹ ಎಸಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧ ಜನರ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿತು. ಆದರೆ, ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ್ ಮೊದಲೇ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೊಲೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸತಿಚೌರಾ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೊಲೆಯು ಗೊಂದಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಗಿದೆ ವಿನಃ ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಪಿತೂರಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ನಾಲ್ವರು ಪುರುಷರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿರುವ ಲೆಪ್ಟಿನೆಂಟ್ ಮೌವ್‌‍ಬ್ರೇ ಥಾಮ್ಸನ್ ಅವರು, ತಾವು ಮಾತನಾಡಿದ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಕೂಡ ಕೊಲೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಉಳಿದ ೨೦೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೀರಕ್ಕೆ ಕರೆ ತಂದು ಬೀಬಿಘರ್ (ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನೆ)ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ ಜನರಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಹ್ಯಾವಲಾಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾನ್ಪುರವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂಡುಕೋರರ ನಾಯಕರು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳ ಕೊಲೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು. ಆದರೆ, ಬಂಡುಕೋರ ಸೈನಿಕರು ಆಜ್ಞೆ ಪಾಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂರು ದಿನ ಮೊದಲೇ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಕಟುಕರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳ ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೊಲೆಯಾದವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲಾಯಿತು. ಜನರಲ್ ನೇಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ರಿಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ನಗರವನ್ನು ಪುನಃ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂಡುಕೋರ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ನತದೃಷ್ಟ ನಾಗರಿಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರ ಮೇಲೂ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಅಮಾನವೀಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿತು. ಕಾನ್ಪುರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದ್ವೇಷದ ಪ್ರಸಂಗ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿವೆ. ಆನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬೀಬಿಘರ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ, ಬಾವಿಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಶಿಲುಬೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೊಲೆಯಾದವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರು, ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಸೋಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈಗ ಅದನ್ನು ಕಾನ್ಪುರ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಆಲ್ ಸೋಲ್ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವ್ಹೀಲರ್ಸ್‌‍ ಎಂಟ್ರೆಂಚ್‌‍ಮೆಂಟ್ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ ಕ್ಲಬ್ ಬಳಿ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಚರ್ಚ್ ಇದೆ. ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ’ಶೋಕದೂತ’ನ ಶಿಲ್ಪವುಳ್ಳ ಗೋಥಿಕ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಚರ್ಚ್ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನಾರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್‌‌ ರಚಿಸಿ ತಾಂತ್ಯಾಟೋಪಿಯ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾವಿಯನ್ನು ಈಗ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ, ಸುತ್ತಲಿನ ಅಂಚು ಮತ್ತು 'ಬೂಧಾ ಬರ್ಗಡ್' (ಹಳೇ ಆಲದ ಮರ) ಉಲ್ಲೇಖದ ಕಲ್ಲು ಇನ್ನೂ ಇವೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ
ಗಂಗಾ ನದಿ ತೀರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಕಾನ್ಪುರ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಔಧ್ಯಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಂಚೇಂದಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಸಿಂಗ್ ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನ್ಪುರ ನ್ನು ಮೊದಲು 'ಕನ್ಹಪುರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಕಾನ್ಪುರ ನಗರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಜಮೌ, ಕಾನ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಕಾನ್ಪುರ ಒಂದು ಗಣನೆಗೆ ಬಾರದ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದರ ಅದೃಷ್ಟ, ಮೇ. ೧೭೬೫ರಲ್ಲಿ ಅವಧ್ ನ ನವಾಬ್ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದರ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಕಾನ್ಪುರ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮನಗಂಡಿರಬೇಕು. ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಜೀವ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ "ಅವಧ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಡೆ"ಗಳನ್ನು ೧೭೭೮ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಧ್‌‍ನವಾಬ್, ಸಾದತ್ ಅಲಿಖಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ್ ನಡುವೆ ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ ಎರ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾನ್ಪುರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಕಾನ್ಪುರ ಇತಿಹಾಸದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಯಿತು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೪, ೧೮೦೩ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1900-1950 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಂದೋಲನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. "ನವೀನ್" ಕಾವ್ಯನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಕವಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನವೀನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು "ನೀರಜ್" ಗೋಪಾಲದಾಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೇಶಭಕ್ತಿಗೀತೆ ವಿಜಯಿ ವಿಶ್ವ ತಿರಂಗಾ ಪ್ಯಾರಾ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ 'ಪರಶಾದ್ ' ಶ್ಯಾಮಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನವು ಹೌದು. ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಮಹಾವೀರ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ, ಗಣೇಶ ಶಂಕರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಪ್ರತಾಪ್ ನಾರಾಯಣ ಮಿಶ್ರಾ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ ಗಯಾ ಪ್ರಸಾದ ಶುಕ್ಲಾ 'ಸನೇಹಿ' ಮುಂತಾದವರಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಿಂಹಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದ ಇಬ್ಬರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಗಳಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲಹಾಬಾದ್‌‍ನ ಅಲ್ಫ್ರೇಡ್‌‍ಪಾರ್ಕ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸರು ಸುತ್ತುವರೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ತಾನೇ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್‌‍ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, 1931ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಹಿಂದು-ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೋಮು ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ನ ಮಚಲಿ ಬಜಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಶಂಕರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಕಾನ್ಪುರ್‌‌‍ನಿಂದ 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಥೂರ್ ಆಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ರಾಮನಿಂದ ಹೊರ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರಾಮನ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆಯು ಇಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಕಳೆದಳು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವಳು ಅವಳಿಗಳಾದ ಲವ ಮತ್ತು ಕುಶನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು. ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ವೇಳೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಳಾದಳು (ಎಲ್ಲಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದಳೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ). ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾನ್ಪುರ್ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ್ ಪರಾರಿಯಾದ ಕೋಟೆಯು ಕೂಡ ಬಿಥೂರ್‌‍ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದು ಬಿಥೂರ್, ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜನವಸತಿಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾನ್ಪುರ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಪೈಕಿ, ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ 7 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಗಂಗಾ ಮೇಳಾ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ಕಾನ್ಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ವೇಳೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೂಗೋಳ
ನಗರವು 26.4670° ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 80.3500° ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಲಖನೌದಿಂದ 83 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಫತೇಹಪುರ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಕಾನ್ಪುರ್ ಕೆಳದೋಅಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು. ವತ್ಸದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ ಗಂಗೆ, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪಾಂಡು ನದಿ ಯಮುನಾ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಕಾನ್ಪುರ್ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಮೀರ್‌‌ಪುರ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನಾವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ.
ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ
ಹಲವಾರು ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಕಾನ್ಪುರ್ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಬಿಥೂರ್, ಐಐಟಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅಲ್ಲದೇ ಗಂಗಾ ಕೆನಾಲ್‌‍ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಗರವು (ಪ್ರದೇಶವಾರು) ಏಷಿಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಸಿಎಸ್ಎ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌‍ನಲ್ಲಿದೆ. ಕಾನ್ಪುರ್ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಬೋನುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಂಚಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲಾವಿದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‍ ಆಗಿದ್ದ ಮುರಳಿ ಶರಣ್ ಸಕ್ಸೆನಾ ಅವರು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯಂತೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನವಾಬ್‌‌ಗಂಜ್‌‍ನ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಅಲೆನ್ ಅರಣ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಕಾರಣ ಕಾನ್ಪುರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಹಾರಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ನಗರದ ಇಂದಿರಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಹಸಿರಿನ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ರಹಿತ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಜನಸಾಂದ್ರತೆ
2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2,551,337 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾನ್ಪುರ್ ಗಂಗಾ ನದಿ ತೀರದ ಮೇಲಿದೆ. ಕಳೆದ ದಶದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1901ರಲ್ಲಿ ಲಖನೌ ಮತ್ತು ವಾರಾಣಾಸಿ ನಂತರದ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇದು, 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆರು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, 1901ರಲ್ಲಿ 197, 170 ಇದ್ದ 1961ರಲ್ಲಿ 883,815ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. ಕಾನ್ಪುರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 1640 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 126 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾನ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಉರ್ದು, ಬಂಗಾಲಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದು ಧರ್ಮವು ಇಲ್ಲಿನ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಈದ್ಗಾ ಕಾಲನಿ, ಪರೇಡ್, ಬೆಕನಗಂಜ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಳಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂರಿದ್ದಾರೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ನಂತರ, ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಸಿಖ್ರನ್ನು ಸಮುದಾಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋವಿಂದ ನಗರ, ಗುಮ್ಟಿ ನಂ.5 ಅಶೋಕ ನಗರ ಮತ್ತು 80 ಅಡಿ ರಸ್ತೆಯ ಬಳಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನ್ಪುರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌‍ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಹವಾಗುಣ
ಕಾನ್ಪುರ್ ಹವಾಗುಣವು ಆರ್ದತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಉಷ್ಣ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಹವಾಗುಣದಂತೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಉಷ್ಣತೆಯ ಅತ್ತ್ಯುನ್ನತೆಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌‍ವರಗೆ ಇಳಿಯುವ ಉಷ್ಣತೆಯು, ಬೆಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 47 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌‍ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮಂಜು ಕವಿಯುವ ವಾತಾವರಣವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಳಂಬ ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಬಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಮರುಭೂಮಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ನಿಯಮಿತ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮಳೆಯಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಆದರೆ,ಈ ರೀತಿಯ ವಿಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಲ ಬಾರಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್‌‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಕಾನ್ಪುರವು ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:-
ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಕಾಲೇಜುಗಳು:
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ಇತರೆ:
ಕಾನ್ಪುರ್‌ದ ಕಕಡಿಯೊವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಸಿದ್ಧತಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಕಾನ್ಪುರದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 77.63%ಇದೆ, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.
ಕ್ರೀಡೆ
ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಕಾನ್ಪುರ‍ದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಆಟವಾಗಿದೆ.45,000 ವೀಕ್ಷಕರು ಕೂರಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುಮುಖ-ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಮೈದಾನವು ಬಹು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಇವು ಶಾಲೆ/ಕಾಲೆಜು ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಆಟಗಳಾಗಿವೆ.
IPLನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಫಲ್ಯತೆಯ ನಂತರ, ತಂಡಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು 10ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 2010-11ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ತಂಡಗಳು IPLಅನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಹೊಸ ಪೌರತಂಡಗಳು ಮೂಲತಹಃ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ, ಕಾನ್ಪುರ ತಂಡವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾರಾ ಗುಂಪು ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ರೂಪದ ಸಾದ್ಯತಾ ಕಕ್ಷಿದಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ತಂಡದ ಮಾಲಿಕರಾಗಿ ಅನಿಲ್‌ ಅಂಬಾನಿಯವರ ಹೆಸರು ಸಂಯೋಗಗೊಂಡಿದೆ. (ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನಯನ್ನು ನೋಡಿ)
ಸ್ಥಳೀಯ
ನಗರದೊಳಗಿನ ಸಂಚಾರದಟ್ಟಣೆಯ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ರಿಂಗ್ ರೋಡ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ಥಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆರ್ಟಿಯಲ್ ರಸ್ತೆಯು ಪಂಕಜ್ ಭಾವು ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸರ್ಸಿಯಾ ಘಾಟ್ ಮುಖಾಂತರ ಸಾರಾಯಿ ಭೌತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾನ್ಪುರ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಬಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಯಾಣ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ನಗರದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಾಗೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಆಯ್ದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಜೆಎನ್ಎನ್ ಯುಎನ್ಆರ್ಎಂ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 300 ಬಸ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಶೇ.50, ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನಗರ ನಿಗಮವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇ.20 ಮತ್ತು ಶೇ.30ರಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲಿದೆ. ಇತರ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ತ್ರಿಚಕ್ರ ಟೆಂಪೋಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಯಾಣ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ರೆಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಚಾಲಿತ ಟೆಂಪೋಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಟ್ರೊ ರೈಲ್ವೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅದರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಅಂಗವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ರೈಲುಮಾರ್ಗ
ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಿಂದ ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬಯಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಚೆನ್ನೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್, ಇಂದೋರ್, ಭೋಪಾಲ್, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಪುಣೆ, ಸೂರತ್, ಲಖನೌ ಮತ್ತು ನಾಗ್ಪುರ್ ನಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 11 ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾನ್ಪುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್, ಕಾನ್ಪುರ್ ಅನ್ವರ್ ಗಂಜ್, ಗೋವಿಂದಪುರಿ, (ಕಾನ್ಪುರ್ ದಕ್ಷಿಣ), ಪಂಕಿ, ಚಕೇರಿ, ಚಂದಾರಿ, ರಾವತಪುರ್, ಕಲಿಯಾನಪುರ, (ಕಲ್ಯಾಣಪುರ), ಮಂಧಾನಾ ಜಂಕ್ಷನ್, ಕಾನ್ಪುರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಶುಕ್ಲಗಂಜ್) ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರ್ ಎಸ್ಎಂಯು, ಸಿಬಿಎಸ್ಎ ಕಾನ್ಪುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾನ್ಪುರ್ ದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ದೆಹಲಿ ಹೌರಾ ಟ್ರಂಕ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಒಂದು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್ ಈ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮುಖಾಂತರವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಕಾನ್ಪುರದ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ(ಐಎಸ್‌ಬಿಟಿ)ವನ್ನು "ಶಹೀದ್‌ ಮೇಜರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಬಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್" ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಜಕಾರ್ಕತಿ ಬಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್" ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಇದು ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಾನ್ಪುರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೊಂದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು ಇಂಡಿಯನ್ ಏರಲೈನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ 48 ಸೀಟುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಟಿಆರ್ 42 ಟರ್ಬೋಟ್ರಾಪ್ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರದವರೆಗೆ ಕಾನ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ನಡುವೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನ್ಪುರ್‌‍ನಿಂದ ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಾಯುಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯ ವೇಗ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌
ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಭಾರತದ ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬಯಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ) ನಂತೆ ಕಾನ್ಪುರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಸಿಂಗಲ್ ಕೋಚ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಯಾಣ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದವು.1955ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಮ್ ವಿರೋದವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.  ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.  ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಕೂಡ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1933ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾನ್ಪುರ್‌‍ದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಮ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ 4 ಮೈಲ್ ಉದ್ದದ ರೈಲು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು 20 ತೆರೆದ ಸಿಂಗಲ್-ಡೆಕ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು.  ಗಂಗಾ ನದಿ ತೀರದ ಸರ್ಸಿಯಾ ಘಾಟ್- ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದೇ ಲೈನ್ ಇತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾನ್ಪುರ್ ವರ್ಗ:ಕಾನ್ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:೧೮೫೭ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್‌‍ ನಗರಗಳು
ಜನವರಿ ೨೩
ಜನವರಿ - ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳು. ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜನವರಿ ೨೩ - ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ ಮೂರನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನದ ನಂತರ ೩೪೨ ದಿನಗಳು (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೪೩ ದಿನಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನವರಿಯ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಜನವರಿ
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಕುಟುಂಬ
ಬುದ್ಧನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ೫೬೩ಬಿಸಿ‍ಇ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ೬೨೪ಬಿಸಿ‍ಇ ನಲ್ಲಿ ಲುಂಬಿನಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಗೌತಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ತಂದೆ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ಯ ಕುಲದ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ರಾಣಿ ಮಾಯಾ. ಬೌದ್ಧ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಗು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಗು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ವಿಶ್ವ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಗುವು ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದರೆ, ಅವನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.. ಹುಡುಗನು ಮಹಾನ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅವನ ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದನು. ಹೆರಿಗೆಯಾದ ಏಳು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವನ ತಾಯಿಯು ಸತ್ತ ಕಾರಣ ಅವನ ತಾಯಿಯ ತಂಗಿ ಮಹಾಪಜಪತಿ ಗೋತಮಿಯು ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು.
ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ನಂತರ ಯಶೋಧರನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು (ಯಶೋಧರಾ ರಾಜ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾ ಅವರ ಮಗಳು), ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಹುಲ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು:. ಯಶೋಧರ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ ಇಬ್ಬರೂ ನಂತರ ಬುದ್ಧನ ಶಿಷ್ಯರಾದರು.
ಶುದ್ಧೋದನ
thumb| ರಾಜ ಸುಧೋಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಆಸ್ಥಾನ left|thumb| ಈ ಶಿಲ್ಪವು ರಾಣಿ ಮಾಯೆಯ ಕನಸನ್ನು ರಾಜ ಸುದ್ಧೋದನನಿಗೆ ಮೂವರು ಭವಿಷ್ಯಜ್ಞಾನಿಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡ, ೨ನೇ ಶತಮಾನ ಶುದ್ಧೋದನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯು ಬೌದ್ಧ ದಂತಕಥೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಸಲ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಕ್ಯ ಕುಲದ ನಾಯಕ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆನುವಂಶಿಕ ರಾಜನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಈಗ ಬುಡಕಟ್ಟು ಒಕ್ಕೂಟದ ಚುನಾಯಿತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧೋದನನ ತಂದೆ ರಾಜ ಸಿನಹನ ತಾಯಿ ರಾಣಿ ಕಚ್ಚನ. ಶುದ್ಧೋದನನು ಕೋಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ತನ್ನ ಕುಲದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಣಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ರಾಜ ಅವನು. ರಾಣಿ ಮಾಯಾ ಕೋಲಿಯ ರಾಜ ಅಂಜನನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ರಾಣಿ ಮಾಯಾಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗ, ನಂತರ ಅವರು ಬುದ್ಧರಾದರು. ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿಗೆ ಸುಂದರಿ ನಂದಾ ಎಂಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ಧೋದನನೊಂದಿಗೆ ನಂದ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದರು. ಥೇರವಾಡ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಂದರಿ ನಂದಾ ಅವರ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯಳು, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಎರಡನೆಯವನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂದಾ ಕುಟುಂಬದ ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದ.
ಸುದ್ಧೋದನನು ತನ್ನ ಮಗನ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಗೌತಮನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲು ೧೦,೦೦೦ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನು ಸಂದೇಶವಾಹಕರಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಂಘಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಶುದ್ಧೋದನನ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕಲುದಾಯಿ ಎಂಬ ಶುದ್ಧೋದನ ಸ್ನೇಹಿತನು ಬುದ್ಧನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಬುದ್ಧನು ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕಲುದಾಯಿಯನ್ನು ನಂತರ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಈ ವಿನಂತಿಯ ನಂತರ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ನಂತರ ಗೌತಮನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಣವನ್ನು ನೋಡಲು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಶುದ್ಧೋದನನು ಅರಹಂತನಾದನು.
ಮಾಯಾ
thumb|300x300px| ರಾಣಿ ಮಾಯಾಳ ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಕನಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಕಲ್ಪನೆ. [[ಗಾಂಧಾರ, ೨-೩ನೇ ಶತಮಾನ CE.]] ಮಾಯಾ ಬುದ್ಧನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕೋಲಿಯನ್ ಕುಲದವಳು. ಮಾಯೆಯು ದೇವದಾಹದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಕಪಿಲವಸ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಆನೆಯು ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಅವಳು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ತಂದೆಯ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ನೀಡುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ದರಿಂದ, ರಾಣಿ ಮಾಯಾ ದೇವದಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಲುಂಬಿನಿ ತೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವತೆಗಳು ಜನ್ಮದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಿಸಿ ಎರಡು ಹೊಳೆಗಳು,, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಶೋಧರಾ
ರಾಜಕುಮಾರಿ ಯಶೋಧರಾ ಅವರು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನಂತರ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರಾದರು. ಅವಳು ಕೋಲಿಯ ರಾಜ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಅಮಿತಾಳ ಮಗಳು.
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಯಶೋಧರ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು. ಯಶೋಧರ ತಂದೆ, ರಾಣಿ ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಪಜಪತಿ ಗೋತಮಿಯ ಸಹೋದರನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಅಮಿತಾ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನನ ಸಹೋದರಿ. ಯಶೋಧರ ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಅರಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ದಿನದಂದು ಯಶೋಧರನಿಗೆ ರಾಹುಲ ಎಂಬ ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಲು ಬಹಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅನಂತರ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ಯಶೋಧರನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಂತೆ ಕಡಿಮೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಸನ್ಯಾಸಿ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದನು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ನೋಡಲು ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನಾಗಿ ಕಪಿಲವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ದಿನ, ಯಶೋಧರನು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಳು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಲ್ಲದೆ ಯಶೋಧರ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಳೆದಳು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ರಾಜ ಸುದ್ದೋದನನು ಬುದ್ಧನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು "ಸಂದ ಕಿಂಡುರುಡ" (ಯಶೋಧರನ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದ ಕಥೆ) ಜಾಥಕವನ್ನುಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು ಹೇಳಿದನು.
ರಾಹುಲ
ರಾಹುಲ ( ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ) ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಯಶೋಧರಾ ಅವರ ಏಕೈಕ ಮಗ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಹುಲನ ಕುರಿತಾದ ಖಾತೆಗಳು ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಹುಲನು ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಪರಿತ್ಯಾಗದ ದಿನದಂದು ಜನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಹುಲ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿ. ಮೂಲಸರ್ವಸ್ತಿವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಂತರದ ಮೂಲಗಳು, ರಾಹುಲ ಕೇವಲ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ದಿನದಂದು ಗರ್ಭಧರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಬುದ್ಧನಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದಾಗ ಜನಿಸಿದನು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೀರ್ಘ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯು ಯಶೋಧರಾ ಮತ್ತು ರಾಹುಲರ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮದಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತಡವಾದ ಜನನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಯಶೋಧರಾ ರಾಹುಲ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಮಗ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸತ್ಯದ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನುಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ವೋಲ್ಫ್ಗ್ಯಾಂಗ್ ಶೂಮನ್ [ ಡಿ ] ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ರಾಹುಲನನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜನನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನು ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿಯ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಓರಿಯಂಟಲಿಸ್ಟ್ ನೊಯೆಲ್ ಪೆರಿಯು ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಅರಮನೆ ತೊರೆದ ನಂತರ ರಾಹುಲನು ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದನು..
ರಾಹುಲ ಹುಟ್ಟಿದ ಏಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು  ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ, ಬುದ್ಧನು ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಶೋಧರ ಮತ್ತು ರಾಹುಲನು ಬುದ್ಧನನ್ನು ಶಾಕ್ಯ ಕುಲದ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬುದ್ಧನು ರಾಹುಲನನ್ನು ಮೊದಲ ಬೌದ್ಧ ಅನನುಭವಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಯುವ ಅನನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸತ್ಯ, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ- ಅಲ್ಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ,  ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಹುಲನ ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಖಾತೆಗಳು ಬುದ್ಧನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ರಾಹುಲ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ನಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬುದ್ಧನ ಮೀರಿದ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಹುಲನು ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಬುದ್ಧನ ಉದಯದವರೆಗೆ ಬುದ್ಧನ ವಂಶವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಹುಲಾ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆಯ ಉತ್ಸುಕತೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನನುಭವಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಖಾತೆಗಳು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜನರು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಹೋಳಿ
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಕಾಮನಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಿದೆ.
thumb|200px|left|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ, ೨೦೧೧. left|thumb|[[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಉದಯಪುರದ ಜಗದೀಶ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿನ ಕಾಮದಹನ, ೨೦೧೦]] thumb|ರಾಧೆ ತನ್ನ ಗೋಪಿಕೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋಳಿ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಳಾಗಿರುವುದು thumb|ಮೈಸೂರಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣಗಳು
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಕುಟುಂಬ
ಮಹಾ ಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿ
ಮಹಾ ಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿ ( ಸಂಸ್ಕೃತ ) ರಾಜ ಅಂಜನಾ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಸುಲಕ್ಖಾನರ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಮಹಾಮಾಯಾ (ಅಥವಾ ಮಾಯಾದೇವಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಗೌತಮ ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಅವಳ ಸಹೋದರಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ಸಿದ್ದಾರ್ಥನನ್ನು ತನ್ನ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಆಕೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಸುಂದರಿ ನಂದಾ ಮತ್ತು ನಂದ ಎಂಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಗ ಜನಿಸಿದರು.
ಹೋಳಿ
ಪುರಾಣ ಕಾರಣ
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಕಾಮದಹನದಲ್ಲಿ- ತಾರಕಾಸುರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ ಬ್ರಹ್ಮನ ವರಬಲದ ಸೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯತೊಡಗಿದಾಗ, ಆತನ ಉಪಟಳ ತಾಳಲಾರದೆ, ಅವನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳು ಉಪಾಯ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಏಳು ದಿನದ ಮಗುವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ತನಗೆ ಸಾವು ಎಂಬ ವರಬಲವೇ ಆತನ ಮದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ದಕ್ಷ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಭೋಗಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಶಿವೆಯೂ ಶಿವನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಂದುಗೂಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳು ಕಾಮ (ಮನ್ಮಥ)ನ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ತತ್ಫಲವಾಗಿ ತನ್ನ ನಿರ್ನಾಮದ ಅರಿವಿದ್ದೂ, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣವೆಂಬ ಅತಿಶಯವಾದ ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಮನು ತನ್ನ ಹೂಬಾಣಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿ, ತಪೋಭಂಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೆರಳಿ ಮೂರನೇ ಚಕ್ಷುವನ್ನು ತೆರೆದ ಈಶ್ವರನ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಗೆ ಕಾಮನು ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮನರಸಿ ರತಿದೇವಿಯು ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಪತಿಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಲು, ಕಾಮನು ಅನಂಗನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶರೀರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶಿವನು ಅಭಯ ನೀಡಿದನೆಂಬುದು ಪುರಾಣ ಕಥನ.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಕುಟುಂಬ
ಮಹಾ ಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿ
ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಹಾ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ಆನಂದನ ಮೂಲಕ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಭಿಕ್ಷುಣಿಯಾಗಿ ಸಂಘವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದಳು. ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನೇಕ ನಿರಾಕರಣೆಗಳ ನಂತರ, ಬುದ್ಧ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂಘಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಮಹಾ ಪಜಾಪತಿ ಲೇಡಿ ಅರ್ಹತ್ ಆದರು.
ಸುಂದರಿ ನಂದಾ
ಸುಂದರಿ ನಂದಾ ಬುದ್ಧನ ಮಲತಂಗಿ. ಅವಳು ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮಿಯ ಮಗಳು. ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ರೂಪಾ ನಂದಾ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವಳು ಭಿಕ್ಷುಣಿಯಾದಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧನು ಆಕೆಯನ್ನು ಝಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿದನು.
ಹೋಳಿ
ಆಚರಣೆ adareay
ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗುಜಿಯಾ ಹಾಗೂ ಪಾಪ್ಡಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಕುಟುಂಬ
ನಂದಾ
ನಂದಾ ಬುದ್ಧನ ಮಲಸಹೋದರ; ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೌತಮಿಯ ಮಗ. ನಂದನು ಹಠಮಾಡಿ ಅರಹಂತನಾದನು.