cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅನಂತು vs ನುಸ್ರತ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ
ಅನಂತ ಕೃಷ್ಣ ಕ್ರಮಧಾರಿತ್ತಾಯ ಓರ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯುವ ವಕೀಲ. ನುಸ್ರತ್ ಫಾತಿಮಾ ಬೇಗ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೀಯ ಯುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆ. ಅನಂತು ತಾನು ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರುವಾಗ ನುಸ್ರತ್‍ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸ ತೊಡುಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನುಸ್ರತ್‍ ಆತನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನುಸ್ರತ್ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಅನಂತು ನುಸ್ರತ್‍ಳನ್ನು ಒಲೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಕೀಲನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅನಂತು, ನುಸ್ರತ್ ಪ್ರೇಮ ಸಫಲವಾಗುವುದೇ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸಾನಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯವೇ ಈ ಚಿತ್ರದ ಕತೆಯ ಮೂಲ ಹಂದರ.
ತಂತ್ರಜ್ಞರು
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎನ್. ಸತೀಶ್, ಎಚ್.ಎಸ್ ಸುರೇಶ್ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಟಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕತೆ,ಚಿತ್ರಕತೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶನ ಸುಧೀರ್ ಶಾನುಭೋಗ್  ಅವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಸುನಾದ್ ಗೌತಮ್, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭೀಷೇಕ್ ಜಿ ಕಾಸರಗೋಡು ಹಾಗೂ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನಿರಂಜನ ದೇವರಮನೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಡುಗಳು
ಅನಂತು vs ನುಸ್ರತ್ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸುನಾದ್ ಗೌತಮ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಪಿ.ಆರ್.ಕೆ ಆಡಿಯೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧, ೨೦೧೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ ಒಟ್ಟು ಆರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಬಾ.ರಾ. ಗೊಪಾಲ
'''ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ್‌'''ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗುಭಾಷೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಶಾಸನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಪಡೆದಿರುವ ವಿರಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಹೆಸರು ಬಿ.ಆರ್‌. ಗೋಪಾಲ ಅವರದು. ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ವತ್‌, ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮುಡಿಪಿರಿಸಿದ ಜೀವನ, ಬಹುಭಾಷಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಿತಿ ಮತ್ತು ತಲಸ್ಪರ್ಶಿ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ್‌ ಅವರು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಕೀಲರು. ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಅವರ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ರಾಜಗೋಪಾಲ. ಆದರೆ ಅವರು ವಿದ್ವತ್‌ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ್‌ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು ಬೆಳೆದುದು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ನಾಡನುಡಿ ಕನ್ನಡ, ಗಡಿಭಾಷೆ ತೆಲುಗು, ಮನೆಮಾತು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬಂದವು. ಅದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರವೀಣತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಇಂಟರ್‌ಮಿಡಿಯಟ್‌ವರೆಗೆ ತುಮುಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಿತು, ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ದೀಕ್ಷೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ನೀಡಿತು. ವಸತಿ ಮತ್ತು ಊಟ ಪರಕಾಲ ಮಠದ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎಲ್‌.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ,ಎಂ.ಯಮುನಾಚಾರ್ಯ, ರಾಳ್ಳಪಲ್ಲಿ ಅನಂತಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಂಥಹ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ವಿದ್ವತ್‌ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಇಂಡಾಲಜಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕುದುರಿತು. ಅವರ ಬಹುಭಾಷಾಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಯಿತು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿತು,ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಆರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಾದ ಇಂಡಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರಕವಾದವು.ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು.
ಅದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾದವು.ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಉದಕಮಂಡಲ ದಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯಿತು.ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿದೊಡನೆಯೇ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದರು.
ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಹುದ್ದೆ ತೆಲಗು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕರದು. ಅವರ ಬಹುಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನವು ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.
ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನ ಸಂಪಾದನೆಯ ಕೆಲಸ ನಿರಾಯಾಸ. ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಭದ್ರಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು. ಅವರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕಾದ ಸಾವಿರಾರು ಶಾಸನಗಳು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದವು, ಅವುಗಳ,ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ  ಗ್ರಂಥಾಲಯ  ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇತ್ತು,  ಜೊತೆಗೆ ಡಾ.ಡಿ,ಸಿ ಸರ್ಕಾರ್‌, ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣರಾವ್‌, ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಎಚ್ ಕೆ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯಂತಹ ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೋಪಾಲ್‌ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾಯಿಗೆ ಏರಲೂ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹೊಸ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗೆ ಓಡಾಟ, ಅವುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ತಯಾರಿ,ಶಾಸನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯ ತರಬೇತಿ ದೊರಕಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಣಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಗಣನೀಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರುವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ ದೊರಕಿತು.
ಶಾಸನ ಪರಿಣತಿಯು ಅವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಡಾ.ಪಿ.ಬಿ ದೇಸಾಯಿಯವರೇ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಬೋಧನೆಯು ಅವರ ಜ್ಞಾನ ದಿಗಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಅನುಭವ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಸಮಾವೇಶಗಳು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಒದಗಿಸಿದವು.ಆಗಲೇ ಅವರು ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.ಪಿ.ಬಿ.ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ “ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ” ಉದ್ಗ್ರಂಥ ಬೆಳಕುಕಾಣಲು ಇವರ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇದೆ.ಕನ್ನಡಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯು “ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸನಗಳ ಸರಣಿ” ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲೂ ಇವರ ಪಾಲು ಗಣನೀಯ. ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ವಿದ್ವತ್‌ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವಾಚಕ ಹುದ್ದೆಯೂ ಲಭಿಸಿತು. ತಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾದ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಲ್‌ರೈಸ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಿದ “ಎಪಿಗ್ರಾಫೀಯಾ ಕರ್ನಾಟಿಕ “ ಸಂಪುಟಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣದ ಹೊಣೆ ಹೊರಲು ಕರೆ ಬಂದಿತು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರಾಗಿಸೇರಿದರು.ಮೂಲದ ಐದು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಒಂಬತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಬೃಹತ್‌ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ,ಸ್ಖಾಲಿತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಶಾಸನಗಳ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಮೂಲಶಾಸನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಪುಟಗಳಿಗೆ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಸವಿವರವಾದ ಪೀಠಿಕೆಯೇ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಕರವಾಗಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿವೆ.ಅವುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಬಿ.ಎಲ್‌ರೈಸ್‌ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲರನ್ನೂ ನೆನೆಯುವಂತಾಗಿದೆ.
ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಮಾಡಬಹುದು. ಶಾಸನ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಪುಟಗಳು ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ. ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಪುಟ ೧೫ ಮತ್ತು ೧೭ ರ ಸಂಪಾದನಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಪಿ ಬಿ.ದೇಸಾಯಿಯವರ ಜೊತೆ ದುಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.ಸುಮಾರು ೭೭೧ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣಪಾಠ, ಅವುಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ವಿವರಿಸುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಾಸನಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ೧೭ನೆಯ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ಹೊರತಂದ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯ “ಕರ್ನಾಟಕ ಇನ್ಸ್ ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ಸ್‌”, “Corpus of  Kannada inscriptions” ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕದಂಬರ ಎಲ್ಲ ಶಾಸನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಧ್ಯಯನವಿದೆ.
ವಿಜಯನಗರಕಾಲದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಎಲ್ಲ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವಾರು, ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುವಾರು ಅಕಾರಾದಿಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 2287 ಶಾಸನಗಳ ವಿವರನೀಡಿರುವರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಪುಟವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಅನಂತಪುರ ಮತ್ತು ಕರ್ನೂಲು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ 1066 ಶಾಸನಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಹೊರಬರಲಿದೆ.
ಅವರ ಸಂಶೋಧನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು “ The chalukyas of Kalyana and Kalachuries (1981) ಎಂಬ ಅವರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯ ಸಂಪ್ರಬಂಧ’. “ Minor Dynasties of South India” ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಲ್ಲದ ಸಾಮಂತ ಮನೆತನಗಳಾದ ಚೆಂಗಳ್ವರು, ಕೊಂಗಾಳ್ವರು, ಹಾನಗಲ್‌ಮತ್ತು ಗೋವೆಯ ಕದಂಬರು ,ಶಿಲಾಹರರು, ಸಿಂಧರು ಮೊದಲಾದವರ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗೆಗ ಶಾಸನಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಬರಹಗಳಿವೆ.. ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೊಡನೆ ‘A History of Karnatalak’, ‘History of Andhrapradesh’  ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ‘Sri Ramanuja in Karnataka’ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜರು, ಕದಂಬರು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿರುವರು.
ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತಾದ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಲು ವಿದ್ವತ್‌ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಹತ್ವ ಪೂರ್ಣ ಬರವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಲತಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಅವರ ಅಮೇರಿಕಾಮ್ಪ್ರವಾಸ ಕಥನವಾದ “ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲೊಂದು ಇಣುಕುನೋಟ “ ಕೃತಿಯೂ ಅವರ ಬಹು ಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ್‌ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸೇವೆಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಸಂದಿದ್ದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅನಂತಪುರದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ. ಅಲ್ಲಿ೧೯೮೭ರಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಮೂರುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವರಿಂದ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ದೊರಕಿತು. ಆಂಧ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳುನ್ನು ಸಂಪಾದನೆಮಾಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಅವರ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಂಧ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಳಿಸಿದರು. ನೆಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ “ಮೆಡಿವಿಯಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌” ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ “ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾದೆಮಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ  ಇವರದಾಗಿತ್ತು.
ಅವರ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಅನೇಕ. ಮಿಥಿಕ್‌ಸೊಸೈಟಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್‌, ಶ್ರೀ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಪಡೆದವು.
ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೂ ಅವರ ಉತ್ಸಾಹ ಕುಂದಲಿಲ್ಲ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಅವರು ತಮ್ಮಧರ್ಮ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಪುತ್ರಿಯರ ತುಂಬು ಸಹಕಾರದಿಂದ ಮೈಮರೆತು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅನುವಾಯಿತು. ಕದಂಬ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರಬಂಧಗಳ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಶಾಸನಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳ ಆರು ಸಂಪುಟಗಳು, ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ. ಎನ್‌. ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣರಾವ್‌ ಅವರ ಸಮಗ್ರಕೃತಿಗಳ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಜೀವನದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಕಳೆದರು. ಮಡದಿ,ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ತುಂಬು ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿವೃತ್ತ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಅವರು ಅಕ್ಷರಶಃ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರಿನ ತನಕ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಜೀವನವನ್ನುಮೀಸಲಿರಿಸಿ, ೧೯೯೭ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾದರು. ಉದಕಮಂಡಲದ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಕಚೇರಿಯ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳೆಂದೇ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ.ರಮೇಶ್, ಡಾ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾ.ರಾ.ಗೋಪಾಲ್‌ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರ ಮರಣಾನಂತರ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಗೌರಾವಾದರಗಳಿಂದ  ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಿತ್ತಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ,”ಬಾ ರಾ ಗೋಪಾಲರದು ದಣಿವರಿಯದ ದುಡಿಮೆ.ನಾಳೆ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು ನಂತರ ಮಾಡಿದರಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾತೇ ಇಲ್ಲ”. ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸ ರಂಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಕಾಣಿಕೆ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಲೋಕದಲ್ಲಂತೂ ಅವರ ಹೆಸರು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರುವಂತೆ ‘ ಬಾ.ರಾ, ಗೋಪಾಲ್‌ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಜ್ಯೋತಿಯು ಅನವರತ ಬೆಳಗಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು
ಎಸ್.ಎಚ್. ರಾಝಾ
ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ ಅಲಿಯಾಸ್ '''ಎಸ್.ಎಚ್. ರಾಝಾ''' ,(ಜನನ ೨೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೨) ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೫೦ರಿಂದಲೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ನಂಟನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೈಲವರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ನಿಂದ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಣಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಬಳಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಹಾಗು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಹಾಗು ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಅದಲ್ಲದೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅವರ ೮೮ ರ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ' ಎಂಬ ಮೂಲ ಕೃತಿಯು ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ೧೬.೪೨ ಕೋಟಿಗೆ ($೩,೪೮೬,೯೬೫) ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು; ಹೀಗೆ ಜೂನ್ ೧೦ ರ ೨೦೧೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಇವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಾಂಡ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಬರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪ ಅರಣ್ಯರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಸಯದ್ ಮೊಹಮದ್ ರಾಜ್ಹಿ ಹಾಗು ತಾಹಿರಾ ಬೇಗಂ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ತಮ್ಮ ೧೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ದಮೊಹ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ದಮೊಹ್ ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿದರು.
ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾಗ್ಪುರದ ನಾಗ್ಪುರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. (೧೯೩೯–೪೩) ತರುವಾಯ ಬಾಂಬೆಯ ಸರ್ J. J. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ(೧೯೪೩–೪೭) ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು .ನಂತರ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ೧೯೫೦-೧೯೫೩ರ ನಡುವಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ನೆರವಿನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಎಕೊಲೇ ನ್ಯಾಷಿಯೋನೆಲ್ ಸುಪೆರಿಯಯುರೆ ಡೆಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್-ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಅವರು ಯುರೋಪ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಡೆ ಲಾ ಕ್ರಿಟೀಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ, ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೇತರ ಮೊದಲ ಕಲಾವಿದ ಇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾ, ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಆರ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಾಲೊನ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ರಜತ ಪದಕಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಂಥಿ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ರರಚನೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಸೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಆಗ ೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗು ನಗರದೃಶ್ಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರು.ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಜಲವರ್ಣದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶದ ರೂಪ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ನಂತರ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಂಥೀ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣದೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ತಂತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ರೂಪಾಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ, ರಾಝಾ ೧೯೪೦ರ ಹಾಗು ೫೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾಗಶಃ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗೆ ಅವರ ಸ್ಥಳಾಂತರದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಂತಿದೆ.
ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಲಾವಿದೆ ಜನೈನ್ ಮೊಂಗಿಲ್ಲೆಟ್ ರನ್ನು, ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು, ಹಾಗು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ, USAನ ಬರ್ಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ರಾಝಾ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಎಗ್ಲಿಸೆ, ಈ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಸಿ ಬಣ್ಣದ ನೀಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸದ್ದುಗದ್ದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚರ್ಚ್ ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು, ರಾಝಾ ಭಾವಪೂರಿತ ಕುಂಚದ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಣ್ಣದ ಗಾಢ ಲೇಪನವನ್ನು, ಭಾವೋತ್ತೇಜಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಂತರ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
'ಬಿಂದು' ಹಾಗು ಅದರಾಚೆ
ರಾಝಾ ತಮ್ಮದೇ ಕೃತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ೧೯೭೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅತೃಪ್ತಿ ಹಾಗು ಅಶಾಂತಿಗೆ ಒಳಗಾದರು; ಅದರೊಂದಿಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಚಲನೆ ಹಾಗು ಆಳವಾದ ಯಥಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ತಾವೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ 'ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆ'ಯಿಂದ ದೂರವುಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಭೇಟಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಜಂತಾ - ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳು, ಬನಾರಸ್, ಗುಜರಾತ್ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವರ ಪ್ರವಾಸಗಳು, ಅವರ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಯಿತು.ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯುವಂತೆಯೂ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದದ್ದೇ 'ಬಿಂದು', ಇದು ಒಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿ ಅವರ ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಬಿಂದು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು; ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿತು. 'ಬಿಂದು'ವಿನ ಅನಾವರಣದ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಭಾವವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದವರೊಬ್ಬರು, ರಾಝಾರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ಗಮನಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
'ಬಿಂದು'ವಿನ ಅನಾವರಣದ ನಂತರ(ಒಂದು ಬಿಂದು ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ), ಅವರು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ತ್ರಿಭುಜ ವನ್ನು (ತ್ರಿಕೋಣ) ಆಧರಿಸಿದ ರಚನೆಗಳು, ಕಾಲ ಹಾಗು ಅಂತರಗಳ ಬಗೆಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 'ಪ್ರಕೃತಿ'-'ಪುರುಷ'(ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಗು ಪುರುಷ ಶಕ್ತಿ), ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂಥದಿಂದ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣ ಹಾಗು ಗಂಭೀರತೆಯೆಡೆಗೆ ಅವರ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಇದೀಗ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತವಾಯಿತು. ರಾಝಾ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರರಚನೆಯನ್ನು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಅಮೂರ್ತಿಕರಣ ಹಾಗು 'ಬಿಂದು'ವಿನ ರಚನೆಗಾಗಿ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದರು. ರಾಝಾ, ಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವವು, ಶೈಲಿ ಹಾಗು ಬಣ್ಣಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಶಬ್ದ, ಅಂತರ ಹಾಗು ಕಾಲದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದಿಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಕಂಡವು. ಭಾರತೀಯ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹಾಗು ಚಿಂತನೆಗಳು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು.ಜೊತೆಗೆ ಕುಂಡಲಿನಿ, ನಾಗಾಗಳು ಹಾಗು ಮಹಾಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
ರಾಝಾ'ಸ್ ರೂನ್ಸ್(ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು): ವಿಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆಲ್ಫ್ ಸ್ವಪ್ನಾ ವೋರಾರವರಿಂದ
ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡಿಬರಹಗಳ ಸಹಿತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ).
ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾರ ಹೆರಿಂಗ್ ಬೋನ್ ಚಾಪೆಯಂತಹ ಹೆಣಿಗೆಗಳ ಆಕೃತಿಯ ತ್ರಿಕೋಣಗಳು, ನೀಲಿ ಚಂದ್ರ, ಜ್ವಾಲೆಯ ಕಬಳಿಕೆ ಹಾಗು ಅಂತರ್ ದೃಷ್ಟಿಪಥಗಳು ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ರಾಝಾರು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಬಹಳ ದೂರವಿದ್ದು, ಇದು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಿಲ್ಲ; ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮಾಂಡಲಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಸುದೀರ್ಘತರಂಗಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಝಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಆರ್ದ್ರವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಾಗು ನಿರಾರ್ದ್ರ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇರುಳ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿರಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಾದ ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರ ರಚನೆ, ಅಥವಾ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು 'ಬಿಂದು' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬಿಂದು; ಎಂಬುದು ಅನಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚುಕ್ಕೆ,ಮಿಂಚು, ಕಿಡಿ, ನೀಲಿ ಮುತ್ತು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಾರನ ಜಗತ್ತುಗಳು, (ಹಾಗು ರಾಝಾರ ಜಗತ್ತು), ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಇದೇ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತೆಂದು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ಬೆಳಕಿನ ಕಣ ಹಾಗು ಮೊದಲ ಧ್ವನಿ ಶಬ್ದವು ಈ ಅನಂತತೆಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು.
ಹಿಂದೂಗಳು ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಬಿಂದುವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶಾಲಾ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ರಾಝಾರಿಗೆ ಸಹ, ಅವರ ಗುರುಗಳು ಭಿತ್ತಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ತದೇಕಚಿತ್ತದಿಂದ ನೋಡಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಇದು ಬಾಲಕನ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಅವರು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ವಿವೇಚಿಸುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಆಲೋಚನೆ ಹಾಗು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಸಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರಾತ್ಮದ ಯಾನವನ್ನು ಸುಖಿಸಿ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಆ ಆತ್ಮಗತ ಚೇತನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಮೆದು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಈ ಚೇತನಗಳು, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಬಂದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವು ತಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ದಿನ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆಯೇ? ಭಾರತೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲೋಚನಾ ಮಗ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ: ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗಾದರೂ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ, ರಸವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆಯೇ? ಒಬ್ಬರ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ಮೌನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು?
ರಾಝಾ ಈ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾಯಕನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಜೀವ ಹಾಗು ಸಂಕೇತಗಳ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ, ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಿ ಸತತ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಬಲವಾದ ನಂಬುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುರಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಆನಂದ ಹಾಗು ವೀಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ನನಗೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇದೊಂದು ಕಂಪನ, ಮಿಡಿತ, ಸ್ಪಂದನೆ ಹಾಗು ಶಾಂತಿಯುತ ಆವಾಹನೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಶಿವನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತವರಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿದೆ. ತ್ರಿಕೋಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆ ಕ್ಷಣದ ದರ್ಶನ, ಬಿಂದುಗಳು, ಭಾವಭಂಗಿಯ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಇಂದೂ ಮನಸ್ಸಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದಂತಿವೆ. ಹೌದು, ಸೃಷ್ಟಿ, ಲಯ, ರಕ್ಷಣೆಯ ಎಂಬ ಅಸಾಧಾರಣ ಪವಾಡಗಳಿವೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಝಾ ಅವರು ಹೇಳುವ ಇತರ ಎರಡು ಅಸಾಧಾರಣ ಪವಾಡಗಳೆಂದರೆ ನಿಯಂತ್ರಣ,ರಮ್ಯತೆ ಹಾಗು ಮನಮೋಹಕತೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ದೃಢವಾಗುವುದೇನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಿಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡು ಅದೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು 'ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆ ಎಂಬ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಉಸಿರಾಡುತ್ತದೆ, … ಭೂಕಂಪ, ಗಾಳಿ ಹಾಗು ಬೆಂಕಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ, ಓಹ್, ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದು ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ಸಣ್ಣ ದನಿ' ಎಂಬುದು ಕಲಾರಾಧಕನ ಉದ್ಘಾರವಾಗಿದೆ. ಹೌದು, ಅವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಮಿಡಿತ, ಇತರ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಸಣ್ಣ ಭಕ್ತಸಮುದಾಯದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಇವುಗಳು ಇವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವಂತಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆರಂಭದ ಸಂಕೇತಗಳು: ತ್ರಿಕೋಣಗಳು, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ, ದೇವರು, ಮಾನವನಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಹಾಗು ಪುನಃ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿ, ಆರು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಿಂದುಗಳು, ವಿಶುದ್ಧ ಚಕ್ರ. ರಾಝಾರಿಂದ ಪ್ರವಹಿಸಿದ ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಈ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸತಾದ ಹಾಗು ಅಷ್ಟೇನೂ ಹೊಸತಲ್ಲದ ಆಶ್ರಯ ತಾಣದಂತಹ ಮಂದಿರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪರಿಭಾವನೆಯ ಸುರುಳಿ ವಿನ್ಯಾಸ, ಹಾಗು ಭಿತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ ನೀಲಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಆಹ್ಲಾದಕರ ಶಾಂತಿ ಹಾಗು ಒಳದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹಾಗು ವರ್ಣಿಸಲು ಶಬ್ದಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಅವರ ಕೃತಿಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಮೂಡುವ ಪರಿಭಾವನೆ ಹಾಗು ದರ್ಶನ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಹಿಂದುರುಗಿದ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ, ಹೇಳಲಾಗದ ಶಬ್ದ, ಅನುಭವಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದ, ನೋಡಲಾಗದ ಕಂಪನ ಹಾಗು ನಾವು, ದೇವರುಗಳು ಬೆಳಕಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದ್ಭುತವಾದ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತೇವೆ ಹಾಗು ಧೂಳಿನ ಒಂದು ಕಣದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಒಂದು ಮಿನುಗುವ ಮೌನದ ಆವಾಹನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧಕ ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಭಯದಿಂದ ಹಾಗು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಹಾಗು ಚಿಂತನಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಮಾಗಿಯ ಮಾದರಿಯೇ, ಎಸ್ ಎಚ್ ರಾಝಾರ ಮಾದರಿ
ಅವರ ಭಾರತೀಯ ತೈಲಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಆರಂಭಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾದರಿ, ದಿನನಿತ್ಯವೂ ನಾವು ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಂದುವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಪೀರಿಯಡ್ ಗೆ(ಜಿಂಕ್ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮೃದ್ಧ ಬಳಕೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಾದ(ನೀಲಿ ಜ್ವಾಲೆ) ಬೆಂಕಿ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರದ (ನೀಲಿ)ಬಣ್ಣವು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ, ಬೆಳಕು; ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಗಾಢ ನೀಲಿ ಹಾಗು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಮಾದರಿ, ರಾಝಾ ಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಹಾಗು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಾವು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹಾಗು ನಮ್ಮದೇ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ.ಕಲಾವಿದ ಹಾಗಾಗಲಾರನು.
ರಾಝಾರ "ಸಿಟಿಸ್ಕೇಪ್"(೧೯೪೬) ಹಾಗು "ಬಾರಾಮುಲ್ಲ ಇನ್ ರುಯಿನ್ಸ್"(೧೯೪೮) ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಅವರಿಗುಂಟಾದ ನೋವು ಹಾಗು ದುಖಃವನ್ನು ಹಾಗು ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಜನಿಸುವುದು, ಖಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಝಾರ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಜನರಿಂದ ದೋಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಕೇಳಿಬರದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕಾಂಗಿಯಾದ ನಗರದೃಶ್ಯಗಳು, ಬಹುಶಃ ದೆವ್ವಗಳಿಂದ ನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿಶಬ್ದವಾಗಿ ಸತ್ತ ಅಸ್ತಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತವೆ: ಈಗ ಹೇಳಿ, ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನೀವೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಮೆ? ಈಗಲೂ ನೀವೊಬ್ಬ ಹಿಂದುವೇ?
ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅದರ ನಂತರ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ವೇದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, "ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದ ಸಂಗತಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ, ೧೯೪೭ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೯೪೮ರವರೆಗಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಷಗಳು ವಿಷಾದ ಹಾಗು ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿವೆ. ಜುಲೈ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು; ಅದರ ಮರುವರ್ಷ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಮಾಂಡ್ಲಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ದಂಗೆಗಳು ಹಾಗು ಹತ್ಯೆಗಳು ಹಾಗು ವೈಮನಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿದರೆ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ನನಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆ."(ಗೀತಿ ಸೇನ್ ರ ಬಿಂದು, ಸ್ಪೇಸ್ ಅಂಡ್ ಟೈಮ್ ಇನ್ ರಾಝಾ'ಸ್ ವಿಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ). ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು "ಬ್ಲಾಕ್ ಸನ್"(೧೯೫೩), "ಹೌಟ್ ಡೆ ಕಾಜ್ಞೆಸ್" (೧೯೫೧) ಮನೆಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ತೀರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಶಾಖದಿಂದ, ಅಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗು ಏಕಾಂತದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇವರಿಗೆ ಕುಶಲತೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಛಾಪು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾರತೀಯವಾಗೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ. ವರ್ಷಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೊಸ ಕೃತಿಗಳು, ಅಮೂರ್ತ ಜೀವಿಯ ಲೂನಾರ್ ಹಾಗು ಸೋಲಾರ್ ಸ್ಕೇಪ್, ಅಪರಿವರ್ತನೀಯ ವರ್ತುಲ, ಚುಕ್ಕೆಗಳು, ತ್ರಿಕೋಣಗಳು ಹಾಗು ಪರಿಭಾವನೆ, ಪ್ರಶಾಂತತೆ, ಜ್ವಾಲೆಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬಹುಶಃ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಪ್ರಳಯದ ತರುವಾಯ ದೇವರು ನಡೆಸುವ ಮಹಾವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನ).
ಸಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಝಾರ ಕಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವು ವಸಾಹತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಜನರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿದರು. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗು ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದರು. ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಕನಸುಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗು ಬಣ್ಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತತ್ತ್ವಗಳು, ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಝಾ ಹಾಗು ಇತರರು ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುರಾತನ ಕಲಾತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕಲಾತಂತ್ರದ ಗುರುವೆಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಎಸ್ ಎಚ್ ರಾಝಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ಬದುಕು, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಲವರ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಾಗು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ವಿಶ್ವಾಸ ಹಾಗು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ, ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪರಕೀಯರಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಝಾ, ಹುಸೈನ್, ಗುಲಾಂ ರಸೂಲ್ ಸಂತೋಷ್ ರಂತಹ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಿಂದೂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹಾಗು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನೇ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಪರಿಚಿತರಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ವಿವಾದಗಳಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಝಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ;ಪೊಲಾಕ್ ನ(ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮೀನು) ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗು ರೋಥ್ಕೋನ ರಹಸ್ಯಮಯ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿನಾಕರಣ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ.
ಮಾನವನು ಮಾಡುವ ವೀರೋಚಿತ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: ನಾನು ಇಲ್ಲೇಕೆ ಇದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆ, ಅರಿವು, ಜಾಗೃತಿ ಎಂಬ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದರೆ ಏನು. ನಾವು ಹೀಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹೇಗಾದರೂ ತಿಳಿಯಬಹುದೇ? ರಾಝಾ ಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹುಟ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳು, ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಹಾಗು ಬಣ್ಣದೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಿ, ಅಂತರ, ಶಬ್ದ ಹಾಗು ಕಾಲದ ಬಗೆಗಿನ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳುಳ್ಳ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
"ನನ್ನ ಕೃತಿಯು ನನ್ನದೇ ಆದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಈ ನಿಸರ್ಗ ರಚನೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಹಸ್ಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಬಣ್ಣ, ರೇಖೆ, ಅಂತರ ಹಾಗು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ".
"ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ನನ್ನನ್ನು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಕಾಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನ, ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಕೇತಗಳು ಹಾಗು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದವು. 'ಪ್ರಕೃತಿ'ಯು, ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ವಿಕಾಸ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲಾವಸ್ಥೆಯ ಶಕ್ತಿಯು ಬೀಜದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀ ಧ್ರುವೀಯತೆ, ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಘಟನೆಗಳಾದ - ಅಂಕುರಣ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಜನನ - 'ಗೋಚರ-ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ' 'ಕಲ್ಪಿತ-ಪ್ರಕೃತಿಗೆ' ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು".
"ನಾನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗೆ ಏಕೆ ಹೋದೆನೆಂದರೆ ಆ ದೇಶವು ನನಗೆ ಕಲಾತಂತ್ರ ಹಾಗು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಅಮರ ಕಲಾವಿದರುಗಳಾದ ಸಿಜೇನ್ ನಂತವರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ರಚನೆಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು... .  ಆದರೆ ನನ್ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನುಭವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನನ್ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ."
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಯುವಜನರ ನಡುವೆ ಕಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಇವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ 'ರಾಝಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ'ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಯುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಝಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಎಸ್. ಎಚ್. ರಾಝಾ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಎಕೊಲೇ ಡೆ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದ ಜನೈನ್ ಮೊಂಗಿಲ್ಲಟ್ ರನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗು ಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ್ನು ತೊರೆಯಬಾರದೆಂಬ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ರಾಝಾ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. [http://epaper.hindustantimes.com/default.aspx ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮಾಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಸ್, HT ಸಿಟಿ, ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಪುಟ.೧೦, ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩, ೨೦೦೮. ೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜನೈನ್ ಮೊಂಗಿಲ್ಲಾಟ್ ನಿಧನರಾದರು.]
ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ
(ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ. ಶಿಲಾಮುದ್ರಣಗಳು  ಎಡಿಶನ್ಸ್ ಲಾ ಡಿಫರೆನ್ಸ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ)
ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:1922ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವರ್ಗ:ಸರ್ J. J. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲಿ ಸದಸ್ಯರು ವರ್ಗ:ಮಾಂಡ್ಲಾದ ಜನರು ವರ್ಗ:ದಮೊಹ್ ನ ಜನರು ವರ್ಗ:ಎಕೊಲೇ ಡೆಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್-ಆರ್ಟ್ಸ್ ನ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನರು ವರ್ಗ:ಕಲೆ ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲೆ
ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಮುಂಬಯಿ
thumb|right|250px|'ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಅಥವಾ 'ಪಾಂಚ್ ಬಗೀಚ,' (FIVE GARDENS), 'ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವು, ದಾದರ್ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು, ಮುಂಬಯಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ 'ಮಾಟುಂಗಾ'ದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ 'ಮಹೇಶ್ವರಿ ಉದ್ಯಾನ 'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೩೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೇ ದಾದರ್ ನಲ್ಲಿ 'ಹಿಂದೂ ಕಾಲೋನಿ,' ಹಾಗೂ ಅದರ ಎದುರಿಗೆ, 'ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿ,' ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಯ ಶುರುವಿನಲ್ಲೇ 'ಮಂಚರ್ ಜೀ ಜೋಷಿಯವರಉದ್ಯಾನ,' ವಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು. ಫುಟ್ಪಾತ್ ಗಳು, ಹಾಗೂ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆಯಿರುವ ಬಂಗಲೆಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಕಾಲೋನಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಠತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನವಿ ಮುಂಬಯಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಹಳೆಯ ಮುಂಬಯಿಮಹಾನಗರದ ಕೋಟೆ-ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಇರುವ ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 'ಫುಟ್ಪಾತ್ ಇರುವ ರಸ್ತೆ'ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲೋನಿ
ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಗಳ ತರಹ, ದಾದರ್ ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ೫ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ಮಂಚೆರ್ಜಿ ಜೋಶಿ ಪಾಂಚ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, 'ದಾದರ್ ಯೂತ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್', 'ಹೆಣ್ಣುಹುಡುಗಿಯರ ಶಾಲೆ', 'ಕಾಲೋನಿ ಲೈಬ್ರೆರಿ', ಕಾಲೋನಿಯ ಒಳ ಭಾಗದ 'ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಾನ', 'ಪಾಲಂಕೋಟ್ ಮದುವೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯ', 'ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾರ್ಸಿ ಜಂಖಾನ', ಮೊದಲಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಗರದ ಇತರೆ ಕಾಲೋನಿಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ.
ಪಾರ್ಸಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಹತ್ತಿರ
'ಪಾರ್ಸಿಗಾರ್ಡನ್' ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : thumb|right|250px|'ಈ ಪಾರ್ಕ ನ, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮಾರ್' ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ'
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು
ಭಿಲ್ಲರು
ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಿಲ್ಲರು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ. ಭಿಲ್ಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಭಿಲಾಲ (Bhilala) ಹಾಗೂ ಭಿಲ್ ಗರಾಸಿಯಾ (Bhil Garasia) ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ_೩,೪೪೧,೯೪೫ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ  ೪,೬೧೯,೦೬೮ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ_೧,೮೧೮,೭೯೨ ರಾಜಾಸ್ಥಾನ_೨,೮೦೫,೯೪೮ ಕರ್ನಾಟಕ_೧,೮೬೭ ಇಷ್ಟು ಭಿಲ್ಲರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಂಡು ಬಂಧಿದೆ. ಭಿಲ್ಲರು ಭಾರತದ ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರೋಟೋ-ಆಸ್ಟ್ರಾಲಾಯ್ಡ್ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾರೆ. ವೇದ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜನರು ಇಂದಿನ ಇಸ್ರೇಲ್ ವಲಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಿಲ್ಲರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂದಿಗೂ ಈ ಜನರು ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ.
ಭಿಲ್ಲರು ಇಂದು ಹಿಂದುಳಿದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದರು, ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜ ಪುಟಾಣದ ದುಂಗಾರ್ ಪುರ್, ಬನಾಸ್ ವಾಡ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪಗಡ ಇವರ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ರಜಪೂತರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಭಿಲ್ಲರು ರಜಪೂತರಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನಾಹೋಹಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ತಿಲಕವಿಡುವ ಪದ್ದತಿಯಿದ್ದಿತು ನಂತರ ರಜಪೂತರು ಭಿಲ್ಲರ ಸಾಹಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಇವರ ಮುಖ್ಯರೊಡನೆ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಿಲ್ಲರ ಮೇಲ್ವರ್ಗವನ್ನು ಭಿಲಾಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ರಜಪೂತರೊಡಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಮರಾಠ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರೊಡನೆಯೂ ವಿರಸ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮೊಗಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಿಲ್ಲರ ಹಲವು ಸಮೂಹಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವು. ಮೊಗಲರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಬಿಲ್ಲರು ಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂಜರಿದು ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದರೋಡೆ ಡಕಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯಿದ್ದ ಇವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿದರು. ಈ ಜನರು ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವರು.
ಹಂಚಿಕೆ
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಕರ್ನಾಟಕ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾಗಳಲ್ಲಿ ಇವರುನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಠ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಿಲ್ಲರು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಝಬುವಾ, ಧಾರ್, ಕರಗಾಂ, ಖಾಂಡ್ವಾ, ರತ್ಲಾಮ್, ಪೂರ್ವ ಗುಜರಾತಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಪಂಚಮಹಲ್, ದಾಂಗ್ ಬರೂಚ್, ಸಬರ್ ಕಾಂಥ, ಮತ್ತು ಬನಾಸ್ ಕಾಂಥ, ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ದುಂಗರ್ ಪುರ್, ಬನಾಸ್ ವಾಡ, ಮತ್ತು ಉದಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಲಯದಂತೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವರು. ಈ ವಲಯವನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಂಗದ ಐದನೆಯ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಠ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮನ್ನೂ ಭಿಲ್ಲವರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಭಿಲ್ಲರು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗಿದ್ದು, ದೃಡಕಾಯರಾಗಿರುವರು. ಭಿಲ್ಲರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪು, ಅಗಲವಾದ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಮೂಗು, ಇವರ ಸರಸರಿ ಎತ್ತರ ೫’.೪” ಅಡಿಗಳು, ಸಾಧಾರಣವಾದ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ನೀಳವಾದ ಕಾಲುಗಳು. ಇಂತಹ ಕಾಲುಗಳ್ಳುಳ್ಳ ಭಿಲ್ಲರು ಕಾಡು ಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಅಲೆಯುವಾಗ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಏರುವಾಗ, ಇಳಿಯುವಾಗ ಜಾರಿಬೀಳದಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆದಾಡಬಲ್ಲರು. ನೀಳವಾದ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆ, ಅಲೆಯಂತಿರುವ ತಲೆಯ ಕೂದಲು, ಹಾಗೂ ಹೊರಚಾಚಿದ ದಪ್ಪ ತುಟಿಗಳು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ದೈಹಿಕ ಚಹರೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಆಹಾರ
ಬಿಲ್ಲರು ಮಾಂಸಹಾರಿಗಳು. ಬೇಟೆಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವರು. ಧಾನ್ಯಗಳು ದೊರೆಯದ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ, ಗೆಣಸು, ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವರು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಇವರು ಮದ್ಯಪಾನಿಗಳು ಆಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ “ಮಹುವಾ” (Mahuwa) ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ಗಿಡದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವರು.
ಉಡುಪು
ಭಿಲ್ಲರುಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟುವ ದಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ತಲೆಗೆ ಪೇಟವನ್ನು ಸುತ್ತುವರು. ಅಂಗಿ ಧರಿಸಿವುದು ಕಡಿಮೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪರಕಾರ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಸಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಲೆಗೆ ಹೊದಿಕೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಕೊರಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸರ, ಕೈಗಳಿಗೆ ದಂತದ ಬಳೆ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಡಗ, ಬೆರಳುಂಗುರು ಹಾಗೂ ಕಾಲುಕಡಗಗಳು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಧರಿಸುವ ಆಭರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ವಸತಿ
ಭಿಲ್ಲರ ವಸತಿಗಳು ಅಲೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಮನೆಯಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ನೀರು ಸಿಗುವ ಕೆರೆ, ಹಳ್ಳ, ತೊರೆಗಳ ಬಳಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತಾರೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇವರುಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವರು.
ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನ
ಭಿಲ್ಲರು ಈ ಮುಂಚೆ ಕಾಡನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರಗಿಡಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇಟೆಯೇ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಸುಬು. ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವುಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಗುರ್ತಿನ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು ಅವುಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಚತುರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇಟೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳವರು ಅರಣ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿರುವರು. ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಗೆಣಸು, ಅಂಟು, ಜೇನು, ಮರದ ತೊಗಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ವಿಕ್ರಯಿಸಿಯೋ ಅಥವಾ ಸಾಟಿ ಮಾಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಿಲ್ಲರ ವೃತ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಒಂದೆಡೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲಸಿ ಕೃಷಿಕರಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಜೀವಿಸುವರು. ಜೋಳ, ರಾಗಿ, ಸಜ್ಜೆ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವರು. ಜೊತೆಗೆ ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಕೋಳಿ, ದನಕರುಗಳನ್ನೂ ಸಾಕುವುದನ್ನು ಸಹ ರೂಢಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುವರು. ಈಗ ಉದ್ಯೋಗ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬದಲು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡುವರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ
ಭಿಲ್ಲರು ದ್ರಾವಿಡರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ-ದೇವರು ಅರಾಧಕರು. ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿಗರ ಯುದ್ಧದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ರೂಡಿಯಲಿದೆ. ತಮ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರ ಅಥವಾ ಕುಲಸ್ತರರೊಡನೆ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಗೋತ್ರದವರೊಡನೆ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧವೇರ್ಪಡುವುದು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿ ನಿಷಿದ್ದ. ವರನ ಪಿತೃಗಳು ವಧುವಿನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಟ್ಟು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ದತಿ ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲಿದೆ. ವಿಧಾವಾವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇಧನ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಹ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಧು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗದೆ ಕನ್ಯಾ ಅಪಹರಣವೂ ನಡೆಯುವುದು. ಭಿಲ್ಲರು ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ತಂತ್ರ-ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವರು. ಇವರು ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಿಲ್ಲರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅತಿ ಮುಖ್ಯರು. ಅವರುಗಳೆ೦ದರೆ ಕ್ಷುದ್ರದೇವತಾರಾಧಕರಾದ ಬಧ್ವಾ, ಇವರನ್ನು ರೋಗಗಳನ್ನೂ ವಾಸಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊ೦ದಿರುವರೆ೦ದು ಭಾವಿಸಿರುವರು. ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜಾರೋ (Pujaro), ಇವರು ದೇವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವರು. ಮೂರನೆಯರೆ೦ದರೆ ಕೊತ್ವಾಲ್ (Kotwal). ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಮೃತರಾದಾಗ ಇವರು ತಮಟೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುವರು.
ಭಿಲ್ಲರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇ೦ದಿನ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮವು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸಮಾಜದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆ೦ದರೆ ಪಟೇಲ ಅಥವಾ ತದ್ವಿ (Tadvi) ಅ೦ದರೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಕೊತ್ವಾಲ್, ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗ್ರಾಮ ಪ೦ಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಭಿಲ್ಲರು ಸಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಶಿಶುವಿವಾಹ ನಿಶಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರಿಯರು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವರು. ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಡುವ, ಅಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಸ೦ಪ್ರದಾಯವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊ೦ಡಿರುವರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಿಲ್ಲರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತೆಯು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಇ೦ದು ಈ ಜನರು ಸ೦ಘಟಿತರಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಲರಾಗಿರುವರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಹೊಸನಗರ
ಹೊಸನಗರ ಇದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಬಿದನೂರು ನಗರ ಎಂಬ ಊರನ್ನು ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕನು ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ್ಡಿದ್ದನೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಊರನ್ನು 'ಕಳೂರು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಬಿದನೂರು ನಗರ ’ಹಳೇನಗರ’ ವಾದರೆ, ಜನವಸತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ’ಹೊಸನಗರ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗರು ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ತಾಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಶಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು:
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶ(ಹುಲಿಕಲ್) ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಜೆಟ್ಟಿಮನೆ, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕ, ಅಂಬ್ಲಾಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯಾವಾಗಲು ತಂಪಾಗಿರುವ ಈ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ತಾಲೂಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಶರಾವತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು
ಭೈರವ
thumb ಭೈರವನು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿವನ ಉಗ್ರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ನೇಪಾಳ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು, ಮತ್ತು ಅವನು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು, ಬೌದ್ಧರು ಹಾಗು ಜೈನರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭೈರವನ ಮೂಲವನ್ನು ಶಿವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಯಾರೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ಗರ್ಭಗೃಹ
right|thumb|ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]]
ಗರ್ಭಗೃಹ (ಗರ್ಭಗುಡಿ) ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಒಳಗಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯನ್ನು ಮೂಲ್‍ನಾಯಕವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕೇವಲ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಈ ಕೋಣೆಯು ಒಂದೇ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದಂತೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಿಟಕಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಘನಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗೆ ಆರಾಧಕರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೇವರನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಮೇಲೇರುವ ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಕೋಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಕನಕ-ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಕನಕ-ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆರ್.ಕೆ. ಶ್ರೀಕಂಠನ್, ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ಭದ್ರಗಿರಿ ಅಚ್ಯುತದಾಸರು(2000), ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸ ಆರ್. ಆರ್. ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ, ವೀಣಾವಾದಕ ಎಂ.ಜೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್(2003), ವಸಂತ ಕನಕಾಪುರ(2004-05), ಮೌನೇಶ್ವರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಗವಾಯಿ ಮುಂತಾದವರು ಕನಕ-ಪುರಂದರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಣಪತ್ಯ
thumb ಗಾಣಪತ್ಯ ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಆಗಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಪಂಥ. ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪೂರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಪಂಥಗಳ ಹಿಂದೂಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಗಣೇಶನ ಆವಾಹನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಥಗಳು
ವರ್ಣಶಿಲ್ಪಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ವರ್ಣಶಿಲ್ಪಯಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವದು.ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಮ್ಮಾನಿಸುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ವರ್ಣಶಿಲ್ಪಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ
ಡಾ|| ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ,೩೯ ವರ್ಷದ 'ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ವೈದ್ಯ'ರಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಈ ಹುದ್ದೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ|| ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು, ಅಮೆರಿಕ ಸೆನೆಟ್, ನಡೆಸಿದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ, ೫೧ ಮತಗಳ ಪೈಕಿ ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ೪೩ ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯುಕ್ತ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹುದ್ದೆಗೆ (surgeon general)ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು,'ಅಮೆರಿಕ ಡಾಕ್ಟರ್‌' ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕ' ಹುದ್ದೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹೋನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಾ.ವಿವೇಕ್, ೨೦೧೩ ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೬ ರಂದೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮರಿಂದ 'ಸೇವಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ' ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, 'ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧ,' ಮತ್ತು 'ಗನ್ ಲಾಬಿ' ಮಾಡುವ 'ರೈಫಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ವಿರೋಧ'ದಿಂದಾಗಿ ಮತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿಳಂಬಗೊಂಡಿತು.('ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘದ ಪೂರ್ಣಬೆಂಬಲ'ವೂ ವಿವೇಕರಿಗೆ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ.) ಹೀಗಾಗಿ ವಿವೇಕ್ ಅಲ್ಲಿನ ಲಾಬಿಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೂ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕಾಯಿತು. 'ಡಾ|| ವಿವೇಕ್‌ಮೂರ್ತಿ,' ಈ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯನೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಜನ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆ
ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ; ಇವರ ಸೇವಾ ಅವಧಿ ೪ ವರ್ಷಗಳು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ಮುಖ್ಯ ವಕ್ತಾರರು ಸಹಿತ. ಇವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ೬,೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈದ್ಯರ ಪಡೆಯಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಡಾ.ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿಯವರು, 'ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮರ ಆಪ್ತ ಸರ್ಜನ್ ಜನರಲ್' ಆಗಿಯೂ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಭಾರತೀಯ ಯೋಗ ಪದ್ಧತಿ'ಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೩ ನೆಯ ತಾರೀಖು ಗುರುವಾರ,೨೦೧೫ ರಂದು ಅವರು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ವಿವೇಕ್', ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ತಲ್ಲೂಕಿನ ಹಲ್ಲೇಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲ ವಾಸಿ, ವೈದ್ಯ,'ಎಚ್.ಎನ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ', ಮತ್ತು 'ಮೈತ್ರೇಯಿ' ದಂಪತಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಬಳಿಯ 'ಹಡರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್' ನಲ್ಲಿ ೧೦,ಜುಲೈ,೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಜನಿಸಿದರು. ವಿವೇಕ್ ಅವರ ತಾತ, 'ದಿವಂಗತ ಎಚ್.ಸಿ. ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ,' 'ವಿಕ್ರಾಂತ್ ಟಯರ್ಸ್,' ಮತ್ತು 'ಮೈಸೂರು ಷುಗರ್ಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕ,'ರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೈಸೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ (ಎಂಎಂಸಿ) ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಮಂಡ್ಯದ 'ಅಸಿಟೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ದಂಪತಿ, ವಿವೇಕ್ ೩ ವರ್ಷದ ಮಗುವಿದ್ದಾಗಲೇ, ಅಮೆರಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ 'ಫ್ಲಾರಿಡಾ' ರಾಜ್ಯದ 'ಮಯಾಮಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ವಿವೇಕ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಸರಾಂತ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಡಿಗ್ರಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು 'ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ 'ಮೆಡಿಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ' ಮತ್ತು ಎಮ್.ಬಿ.ಎ.ಗಳಿಸಿದರು. ಈಗ ಅವರು 'ಬಾಸ್ಟನ್ ನ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್' ಆಗಿ 'ಬ್ರಿಘಮ್ ಮತ್ತು ವೆಮೆನ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್,' ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ, 'ಡಾ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯನ್ನು ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. (Doctors for America), ಒಟ್ಟು ೧೬,೦೦೦ ನಿಷ್ಠಾವಂತ, ವೈದ್ಯರೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ (“creating a better health care system”) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮರವರ 'ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಸಿಸ್ಟೇಮ್,' ಮತ್ತು 'ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಅಭಿಯಾನ'ದಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
‘ವಿಶನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್’ ಸ್ಥಾಪನೆ
ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಮೂರ್ತಿಯವರು ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ‘ವಿಶನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್’ಎಂಬ ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ ಅವರ ತಾತ ಬಡ ರೈತರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರೆಂದು ಮೂರ್ತಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.
‘ಸ್ವಾಸ್ಥ’ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ
ಇದಾದ ಬಳಿಕ ವಿವೇಕ್ ಕೆಲವು ಉತ್ಸಾಹಿ ಅಮೆರಿಕ ಕನ್ನಡಿಗರ ಜೊತೆಗೂಡಿ,‘ಸ್ವಾಸ್ಥ’ ಎಂಬ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಾಸ್ಥ ಸಂಘಟನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ವಿವೇಕ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯು ರೋಗ ಮುಕ್ತಗೊಂಡು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಲು, 'ಎಬೋಲಾ'ದಂಥ ಹೊಸ ಹೊಸ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮೂರ್ತಿ ಶ್ರಮಿಸಲಿದ್ದಾರೆ' ‘ಡಾ.ವಿವೇಕ್ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ, ವೈದ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಅಪಾರ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರ್ತಿ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ ಭಾರತೀಯರು ತೀವ್ರ ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
'ಒಬಾಮಾಕೇರ್‌ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ
ವೈದ್ಯರಾಗಿ, ಬೋಧಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ|| ವಿವೇಕ್‌ ಹಲ್ಲೇಗೆರೆ ಮೂರ್ತಿ, ಒಬಾಮಾ ಅವರ ಕನಸಿನ ಯೋಜನೆಯಾದ 'ಒಬಾಮಾಕೇರ್‌'ಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಾ|| ವಿವೇಕ್‌ ಅವರು 'ಡಾಕ್ಟರ್ ಫಾರ್‌ ಅಮೆರಿಕ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವೈದ್ಯರು, ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತು ಗಮನಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ 'ವಿಷನ್ಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್‌' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಡಾ||ವಿವೇಕ್‌ ಅವರು, ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೨೦೦೦ ರವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ೨೦೦೦ ರಿಂದ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವೇಕ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ, ಭಾರತದ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ
ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರ: ತಂದೆ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿರುವ 'ಸ್ಕೋಪ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌' ಅಡಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹಲ್ಲೇಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 'ವಿವೇಕ್' ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆಯ ಸಹೋದರರು ಹಲ್ಲೇಗೆರೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸವಿರುವ ಕಾರಣ ಡಾ|| ವಿವೇಕ್‌ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ 'ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ ಸ್ಕೋಪ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌' ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಅದರಡಿ ಹಲ್ಲೇಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ನೇತ್ರ ತಪಾಸಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮೇಳ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕನಸಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸರ್ಜನ್‌ ಜನರಲ್‌ ಹುದ್ದೆಗೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷವೇ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಈಗ. ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟ್ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಮೂರ್ತಿ ಅವರು, ಹಂಗಾಮಿ 'ಸರ್ಜನ್ ಜನರಲ್ ರೇರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಬೋರಿಸ್ ಡಿ. ಲಷ್ನಿಕ್' ಅವರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೩ ರ, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 'ರೆಗಿನಾ ಬೆಂಜಮಿನ್' ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ 'ಲಷ್ನಿಕ್ ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಜನ್ ಜನರಲ್' ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ
೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಡಾ|| ಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾ­ಗಿದ್ದರು. ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ೨೦ ಮಂದಿ ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರಿದ್ದರು. ಸ್ವಗ್ರಾಮದ ನಂಟು: ಡಾ|| ಮೂರ್ತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವಗ್ರಾಮದ ನಂಟು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸುಮಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ೧೦೦ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ|| ಮೂರ್ತಿ ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಆಗಮಿಸಿ ವೈದ್ಯರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಶಿಬಿರ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.
೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ
೨೦೧೪ ರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 8 ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವತಿಯಿಂದ 'ನೇತ್ರ ತಪಾಸಣೆ ಶಿಬಿರ' ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನೂ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಡಾ|| ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು
ಡಾ|| ಮೂರ್ತಿಯವರು ಬೊಜ್ಜು ನಿವಾರಣೆ, ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಶೇ. ೮೪ ರಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಡಾ|| ಮೂರ್ತಿಯವರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೆನೆಟರ್ 'ಡಿಕ್ ಡರ್ಬನ್,'ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಅಭಿನಂದನೆ
ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ, 'ಡಾ|| ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ,'ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ, ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವೇಕ್ ಮೂರ್ತಿ,'ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವರಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್
ಸೌರ
ಸೌರ ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಮತ ಹಾಗು ಪಂಥ. ಸೌರ ಆರಾಧನೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಆಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೌರರು ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ ಅಥವಾ ಶೈವ ಪಂಥದಂತಹ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಪಂಥಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದು.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಥಗಳು
ಇಸ್ಕಾನ್
thumb ಇಸ್ಕಾನ್ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ಅದನ್ನು ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎ. ಸಿ. ಭಕ್ತಿವೇದಾಂತ ಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಭುಪಾದರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಹಾಗು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ. ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ
೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭರತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇದು.
ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಸಂತಾಲ
=ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು=
ಗೊಂಡರು
thumb|ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು
ನಾಗರು
ಭಾರತವು ಜ್ಯತಾತೀತ ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿ ಬಾಳುತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಶಗಲಳ ಹಿಂದೆ ಜನರನ್ನು ಜಾತಿಯ ಮೂಲಕ ವರ್ಗವಣೆ ಮಾಡುತಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು. ಹೀಗೆ ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆದಿರತ್ಯ ಸಿಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ತದವರು ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸುತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ಹರಿಜನರು ಎಂದು ಕರೆದರು. ಶೂದ್ರರನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ತದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿಸುತಿದ್ದರು, ಅಸ್ಪ್ರಶ್ಯತೆ ಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದರು. ಮೇಲೆ ಜಾತಿಯ ಜನರು ಇವರನ್ನು ಕೆಟ್ತದಾಗಿ ನೆಡೆಸಿ ಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕರ ದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಗಳು ಬಂದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಬುಡಕತಟ್ಟು ಜನಂಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಅಂದರೆ ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ವ್ರುತ್ತಿ ಮುಂದತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಹಲವು ಕುರ್ಛಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದು ಉಳಿದ ನಜನರಿಗೆ ಉಪಯೂಗವಾಗಿದೆ. ಈಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಯೂಜನೆಗಳು, ವ್ರುತ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದು ಊಳಿದ ಜನರಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲು ಸಹಾವಗಿದ್ದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೂಗಿಸುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗ ಅಗಬೇಕೆಂಬುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಸಹ ಇಲ್ಲ. ಇಂತವರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಹಾಯಾಅಗುತಿಲ್ಲ. ಅಸ್ಸಾಮ್, ಬಿಹಾರ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೀಶ, ಅಂದ್ರ ಪ್ರದೀಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಬೆಂಗಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಅಸ್ಪರಶ್ಯತೆ ಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಡುತ್ತಿವೆ. ಅವರು ಧರ್ಮ ವನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಬಂದು ಹಲವಾರು ವರ್ಶಗಳಾಗಿದ್ದರು ಅಸ್ಪರ್ಶ್ಯತೆ ನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ದ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಅಮಾನವೀಯತೆ ಇಂದ ನಡೆಸುಕೋಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಇದರಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಯನ್ನು ಸರಿಗೊಳಿಸಲ್ಲು ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರ ಅಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತಿದ್ದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅವರಿಂದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ದಿಂದ ಇರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿನೀಡುವುದು,ಅವರ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು, ಅವರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ವಾಗಿ ಬೆಂಲನೀಡುವುದು, ಮಕಳ್ಳಿಗೆ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊಡಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಯನ್ನು ಸರಿಗೊಳ್ಳಿಸಲು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಮಾತ್ರ ವಲ್ಲು ಯುವ ಜನ ಸಹ ಸಹಕರಿಸಬೀಕು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಶಗಳಿಂದ ಬಾಂದಿರುವ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೇಗ ಜನರ ಮನ್ನಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಲೆ ಇಂದ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಲು ಕಶ್ಟ, ಆದರೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.