cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಗಾಡ್ಸ್ ಓನ್ ಕೌಂಟಿ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್  ಪ್ರಕಾರ, ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೆಂಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಮಾಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್  ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಪೀಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಿಡ್ಡರ್‌ಡೇಲ್ ಮತ್ತು ಹೊವಾರ್ಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಿಯುಕ್ತ ಮಹೋನ್ನತ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಪರ್ನ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ಪ್ಲಾಂಬರೊ ಹೆಡ್ ಮತ್ತು ತೀರಪ್ರದೇಶದ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್ ನಿಯುಕ್ತ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಮಣೀಯ ನೋಟಗಳಿಗೆ ವಿಟ್ಬಿಯ ಜೆಟ್ಪ್ರಪಾತಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಡಿದಾದ ಪ್ರಪಾತಕೋಡುಗಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರು ಭಾಗ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.,  ಫೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ  ಪ್ರಪಾತಗಳು ಮತ್ತು  ಪ್ಲಾಂಬರೊಹೆಡ್‌ನ  ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದ ಪ್ರಪಾತಗಳು  ಮೂರ್ ಹೌಸ್-ಅಪ್ಪರ್ ಟೀಸ್‌ಡೇಲ್, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮುಂಚಿನ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೀಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
The ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯುಬೆಂಪ್ಟನ್ ಪ್ರಪಾತಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, ನಾರ್ದನ್ ಗ್ಯಾನೆಟ್ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪಫಿನ್ ಮತ್ತುರಾಜೋರ್‌ಬಿಲ್ ಮುಂತಾದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ 3 mi ಉದ್ದದ ಮರಳಿನದಿಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಸರ್ಗ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಚಕ್ರೀಯ ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ದಿಬ್ಬವು ನಾಶವಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಪ್ರತೀ ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರಬದಿಯ ವಿಹಾರಧಾಮಗಳಿವೆ. ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೋ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅತೀ ಹಳೆದ ಸಮುದ್ರಬದಿಯ ವಿಹಾರಧಾಮವಾಗಿದ್ದು, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪಾ ಟೌನ್ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ, ವಿಟ್‌ಬಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಂದರಿನೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸಮುದ್ರತೀರ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್ ನಗರವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪೂರ್ವದವರೆಗೆ ಸೇವಾಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡುವೆ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅವನತಿಯಿಂದ ಷೆಫೀಲ್ಡ್ ಬೆಳೆಯುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಡೋವಾಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಲ್ಸ್ಟ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿದರೂ ವಿಶೇಷಜ್ಞ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಮರುಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬೋಯಿಂಗ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಗುಂಪು ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವೈಲಕ್ಷ್ಯಣ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೈಗ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಉಣ್ಣೆ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಆಗಿನಿಂದ ನಶಿಸಿದ್ದು, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಡಿವ್ಸ್‌ಬರ್ ಮತ್ತು ಕೈಗ್ಲಿಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಾದ(ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂರ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್), ಹಾರೊಗೇಟ್, ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಲೀಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಅಪಾನ್ ಹಲ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನೆ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರವು ಇನ್ನೂ ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ಥ್ ರೋಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, A೧ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯು ಕೌಂಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವದ A೧೯ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಡಾನ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೀಟನ್ ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ -ಅಪಾನ್-ಟೈನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. The M೬೨ ಮೋಟರ್‌ವೇ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಲ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನತ್ತ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. M೧ ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಲೀಡ್ಸ್ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗಲು ಮತ್ತು A೧ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸುಮಾರು 8 miಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಮೇನ್ ಲೈನ್ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲಕ A೧ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೆನ್ನಿ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ಲೀಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹಲ್‌ನಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಹಲ್ ಮತ್ತು ವಿಟ್‌ಬಿ ಬಂದರುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ ಲೀಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕಾಲುವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡು ಯುರೋಪ್‌ನ್ನು(ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ) P&O ಫೆರೀಸ್‌ನ ಕಾಯಂ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಹಲ್‌ನಿಂದ ತಲುಪಬಹುದು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಲೀಡ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ನಿಲ್ದಾಣದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೧೯೯೬ರಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸೌತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಫಿನಿಂಗ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಡಾನ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ನಿಂದ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ ಜತೆ ನಗರದ ಉತ್ತಮ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಸ್ಥಾಪಿಸದಂತೆ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಾದ ಲೀಡ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಪೋರ್ಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ರನ್‌ವೇ ಕಡಿಮೆ ದರದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಡಾನ್‌‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಆರಂಭದಿಂದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿ ೨೦೦೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಭಿನ್ನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಸಂಚಿತ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಟರು (ಬ್ರಿಗಾಂಟೆ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸಿ), ರೋಮನ್ನರು, ಏಂಜಲ್ಸ್, ನಾರ್ಸ್ ವೈಕಿಂಗರುಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರುಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ರೆಟಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಾನರ್ ಆಫ್ ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ಜೆಫ್ರಿ ೧ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಲೇನ್ ಲೆ ರೌಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಶವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಬ್ರೆಟಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೌಂಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗ್ಗೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆ ತಾಳಿದ್ದರು. ಅವರ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಕೌಂಟಿಯ ಜತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರು ಟೈಕ್  ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸ್ವಯಂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೌಂಟಿಯು ವಿಶಿಷ್ಠ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಡುಮಾತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಉದ್ದ ಕತ್ತಿಯ ನೃತ್ಯವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವು ''ಆನ್ ಇಲ್ಕಾ ಮೂರ್ ಬಟ್ 'ಎಟ್  ("ಆನ್ಇಲ್ಕೆ ಮೂರ್‌ವಿತೌಟ್ ಎ ಹ್ಯಾಟ್").ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿಯ ಅನಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಾದ್ಯಂತ ನಾರ್ಮನ್-ಬ್ರೆಟಾನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ನಂತರ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊವೆಸ್ ಕೋಟೆ, ಪಿಕರಿಂಗ್ ಕೋಟೆ, ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಕೋಟೆ, ಸ್ಕಿಪ್‌ಟನ್ ಕೋಟೆ, ಯಾರ್ಕ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತಿತರ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಂತರ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕೋಟೆಗಳಾದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಲೇ, ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ ವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸ್ಕಾಟರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಿಚರ್ಡ್ IIIII ಅವನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದನು. ಈ ಕೋಟೆಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಧೇಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ ಅವು ಅರಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲರ್‌ಟನ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಹೋವಾರ್ಡ್ ಕೋಟೆ. ಎರಡೂ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಕುಟುಂಬದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಸಲ್ ಹೋವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೇರ್‌ವುಡ್ ನಿವಾಸವಾದ ಹೇರ್‌ವುಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಹೌಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರೆ ಗ್ರೇಡ್ ೧ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ ಲೀಡ್ಸ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಆರ್ಮ್ಸ್‌ಬಿ ಹಾಲ್, the ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್, ಟೆಂಪಲ್ ನ್ಯೂಸಾಮ್ ಮತ್ತು ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ರಕ್ಷಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನನ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್ ಹಾಲ್, ರೈವಾಲಕ್ಸ್ ಟೆರೇಸ್ & ಟೆಂಪಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಡ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಸ್ತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಯರ ನಿವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಬ್ಬೆಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆನ್ರಿ VIII ಕ್ರೈಸ್ತಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಟನ್ ಅಬ್ಬೆ, ಫೌಂಟನ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆ, ಗಿಸ್‌ಬರೊ ಪ್ರಿಯರಿ,ರೈವಾಲಕ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಅಬ್ಬೆಮತ್ತು ವಿಟ್ಬಿ ಅಬ್ಬೆ ಸೇರಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲದ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾರ್ಕ್ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌ನ ಗೋತಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌, ಬೆವರ್ಲಿ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ರೈಪನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾರ್ತಂಬ್ರಿಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕುಯಿನ್, ಕ್ಯಾಡ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಫ್ರಿಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕವಿಗಳು, ಪಂಡಿತರು, ಪಾದ್ರಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಕೌಂಟಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕುಟುಂಬವು ಮೂವರು ಬ್ರಾಂಟೆ ಸಹೋದರಿಯರು. ಹಾವೋರ್ತ್ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕೌಂಟಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬ್ರಾಂಟೆ ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಉಪನಾಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದರೂ ತರುವಾಯ ಮಹಾನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃತಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಹೋದರಿಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಆನ್ನೆ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ದಿ ಟೆನ್ಯಾಂಟ್ ಆಫ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಪೆಲ್ ಹಾಲ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ಜೇನ್ ಐರ್  ಮತ್ತು  ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ವುದರಿಂಗ್ ಹೈಟ್ಸ್. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವುದರಿಂಗ್ ಹೈಟ್ಸ್ ‌ನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜೌಗುಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಮನೆಯಾಗಿದ್ದ ಪಾರ್ಸನಿನ ನಿವಾಸವು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ ವಿಟ್ಬಿ ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ ಡ್ರಾಕ್ಯುಲಾ ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕನಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಷ್ಯದ ಹಡಗು ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಲಂಗರು ಹಾಕುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಿಮೀಟರ್‌ಗೆ (ಫಲವಂತಿಕೆಯ ದೇವತೆ) ಆಧಾರವಾಯಿತು.
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. J. B. ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ, ಅಲನ್ ಬೆನ್ನೆಟ್, A S ಬ್ಯಾಟ್, ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಟೈಲರ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಟೈಲರ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎ ವುಮನ್ ಆಫ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಸ್ ‌ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಾರ ಆರ್ಥರ್ ರಾನ್‌ಸಮ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸ್ವಾಲೋಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆರಿಯಟ್, ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ೬೦ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳ ಲೇಖಕ ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ತಿರ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯನಾಗಿ ಅವರ ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಡಾರೊಬೈ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. (ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೂ)ಅವರ ಸುಲಭವಾದ ಓದುವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಡ್ ಹಗೆಸ್, W. H.ಆಡನ್, ವಿಲಿಯಂ ಎಂಪ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮಾರ್ವೆಲ್ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹೊಮ್ಮಿದರು. ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಹೆಪ್‌ವರ್ತ್. ಅವರ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸ್ಕಲ್ಪ್‌ಚರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅನೇಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಲೀಡ್ಸ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮಿಲೇನಿಯಂ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು  ಯಾರ್ಕ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಸೇರಿವೆ. ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ವಿಲಿಯಂ ಎಟ್ಟಿಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ; ಹಾಕ್ನಿಯ ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಲ್ಟೇರ್‌ನ ಸಾಲ್ಟ್ಸ್‌ಮಿಲ್ ೧೮೫೩ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ರೀಡೆ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫುಟ್ಬಾಲ್, ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ರೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿರ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ೩೦ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಟೈಟಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಿಂತ ೧೨ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಟೈಟಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಎನಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನ್ನಣೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಜೆಫ್ ಬಾಯ್ಕಾಟ್, ಲೆನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯ ೧೫೧೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೇಟನ್ ಬಳಿ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್‌ಕೋಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ ರೇಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಂಭತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಸಂಘಟಿತ ನರಿ ಬೇಟೆ ಬಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ೧೬೬೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ FIFAದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ.,. ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ FC ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಅಂತರ ಕ್ಲಬ್ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಡರ್ಬಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೇಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹರ್ಲ್‌ನ ಎಬೆನೆಜೆರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಲೇ, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಿಟಿ, ಡಾನ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ರೋವರ್ಸ್, ಹಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಟೌನ್, ಹಲ್ ಸಿಟಿ, ಲೀಡ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್, ಮಿಡಲ್‌ಬರೊ, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮತ್ತುಶೆಫೀಲ್ಡ್ ವೆಡ್‌ನೆಸ್‌ಡೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮೂರು ಸತತ ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಕ್ಲಬ್ ಎನಿಸಿದೆ. ಮಿಡಲ್ಸ್‌ಬ್ರೊ F.Cಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೦೬ರ UEFA ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರ ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹೆಸರಾಂತ ಆಟಗಾರರು ವಿಶ್ವ ಕಪ್-ವಿಜೇತ ಗೋಲುರಕ್ಷಕ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿಯವರ್ಷದ ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೆವಿನ್ ಕೀಗನ್, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾನೇಜರುಗಳಾದ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಚ್ಯಾಪ್‌ಮನ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ಲೋಗ್, ಬಿಲ್ ನಿಕಲ್‌ಸನ್, ಜಾರ್ಜ್ ರೇನರ್ ಮತ್ತುಡಾನ್ ರೆವಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
The ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಜತೆಗೆ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹೊಟೆಲ್‌lನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಒಡಕಿನ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಉನ್ನತ ಲೀಗ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಜೈಂಟ್ಸ್, ಹಲ್ FC, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬುಲ್ಸ್, ಹಲ್ KR, ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ವೈಲ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಡ್ಸ್ ರೈನೋಸ್. ಒಟ್ಟು ೬ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಮಂದಿಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಮಿಲ್‌ವಾರ್ಡ್, ಜಾಂಟಿ ಪಾರ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹೆರಾಲ್ಡ್ ವಾಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನ "ಪ್ರಿನ್ಸ್" ನಸೀಂ ಹಮೆದ್ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರಾಂತ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳು ಎಂದು BBC ವರ್ಣಿಸಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆರಿಕ್, ರೆಡ್‌ಕಾರ್, ರೈಪನ್, ತಿರ್ಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್ ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆವರ್ಲಿ,ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಂಟೆಫ್ರಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ವೆದರ್‌ಬೈ, ದಕ್ಷಿಣ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾನ್‌ಕಾಸ್ಟರ್.
ನರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಲ್‌ನ ಕ್ರೀಡೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನತಿ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಪಾಕಪದ್ಧತಿ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು, ನಾರ್ತ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮೃದ್ಧ ರುಚಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವು ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಮೂಲದ ಅಥವಾ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ತಿನಿಸುಗಳಿವೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪಡ್ಡಿಂಗ್, ರುಚಿಕರವಾದ ಅರೆದ್ರವ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುರಿದ ದನದ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಡೆ ರೋಸ್ಟ್ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಕೌಂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಆಹಾರಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೊಸರಿನ ಕಡುಬು, ರೋಸ್‌ವಾಟ‌ರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೊಸರಿನ ಕಡುಬಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಸಿಹಿ ಶುಂಠಿ ಕೇಕ್ ಪಾರ್ಕಿನ್,ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶುಂಠಿ ಕೇಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಓಟ್ ಧಾನ್ಯದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕಾಕಂಬಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವೆನ್‌ಸ್ಲೇಯ್‌ಡೇಲ್ ಗಿಣ್ಣು, ವೆನ್‌ಸ್ಲೇಯ್‌ಡೇಲ್‌ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಗಿಣ್ಣಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಜತೆಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯ ಶುಂಠಿ ಬಿಯರ್, ಶುಂಠಿಯ ಸುವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಹಾಗು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಲಿಕ್ವೋರೈಸ್ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಪಾಂಟೆ‌ಫ್ರಾಕ್ಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ಡನ್‌ಹಿಲ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ.೧೭೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಜತೆ ಲಿಕ್ವೋರೈಸ್ ಸಸಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ರೌನ್‌ಟ್ರೀಸ್, ಟೆರೀಸ್ ಮತ್ತು ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಹಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಹಾರ ಪಿಕೆಲೆಟ್(ತೆಳು ಮೃದು ರೊಟ್ಟಿ). ಇದು ಕ್ರಂಪೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅತಿಯಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿದೆ. ರೂಬಾರ್ಬ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ರೂಬಾರ್ಬ್‌ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಏಕತೆಯಿಂದ ಕರಿಗಳು(ಮಸಾಲೆ ಮಿಶ್ರಣ) ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆಕ್‌ಹೀಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ೮೪೦ ಆಸನದ ಆಕಾಶ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕರಿ ಹೌಸ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೀರ್ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮದ್ಯಸಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕಗಳಿವೆ,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವೆಂದರೆ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್, ಕಾಪರ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ , ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಬ್ರಿವರಿ, ಜಾನ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಟೆಟ್ಲೆಯ್ಸ್, ಕೆಲ್ಹಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ರಿವರಿ, ಥೀಕ್ ಸ್ಟೊನ್ಸ್ ಮತ್ತು ತಿಮೊತಿ ಟೇಲರ್. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆವ ಬೀರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಹಿ ರುಚಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೊರೆಯುವ ಇದನ್ನು ಕೈಪಂಪ್ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಳಪು ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ನೊರೆ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿದೆ.
ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸದ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದ ಫೌಂಟೇನ್ಸ್ ಅಬೆಯ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಎಂದರೆ ೬೦ ಬ್ಯಾರಲ್ ಗಳಷ್ಟು ಮದ್ಯಸಾರವನ್ನು ಮೊಳೆತ ಪ್ರಬಲ ಬಾರ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸದ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬ್ರಿವರಿಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು.ಅಂದರೆ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಲಾಂಗ್ ಸೊರ್ಡ್ ಡಾನ್ಸ್ ತುಂಬಾ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 'ಆನ್ ಇಲ್ ಕಲಾ ಮೂರ್ ಬಹತ್ 'ಅತ್ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ತೆರನಾದ ಜನಪದೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಂಟ್ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ ಹಿಮ್ನಲ್ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.)ಆದರಿದು ಅನಧಿಕೃತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾಡಗೀತೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಗೀತಗಾರರೆಂದರೆ ಹಲ್ ನಲ್ಲಿನ ವಾಟರ್ ಸನ್ಸ್,ಇವರು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ಜಾನಪದ ಕಥನ ಭಾಷಾಂತರಗಳ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ೧೯೬೫ ರಿಂದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ಇನ್ನುಳಿದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಗಾರರೆಂದರೆ ಯಂಗ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ನ ಹೀದರ್ ವುಡ್ (ಜನನ ೧೯೪೫); ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಿನ ಜಾನಪದ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ ಮಿ.ಫಾಕ್ಸ್ (೧೯೭೦–೨),ದಿ ಡೈಟಾನ್ ಫೆಮಿಲಿ,ಜೂಲಿ ಮ್ಯಾಥಿವ್ಸ್,ಕತ್ರಿನ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಟೆ ರಸ್ಬಿ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಪಕಾಲದ್ದವಾಗಿದ್ದವು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲ್ವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಫೋಕ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮೂವತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರುಪ್ ವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರಾದವರಲ್ಲಿ  ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡೆಲ್ಯುವಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಡೈಸನ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬೇರ್ಸ್ಟೊವ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಬೆನೆಸ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಲೈಟನ್, ಎರಿಕ್ ಫೆನ್ಬಿ, ಹಾಯ್ದನ್ ವುಡ್, ಆರ್ತರ್ ವುಡ್, ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಕುಕೆ, ಗಾವಿನ್ ಬ್ರಿಯರ್ಸ್; ಅದಲ್ಲದೇ,ಟೀವಿ,ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಸಂಗೀತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಲಿ ಸ್ಟೊಟ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್,ಬಾಜಾ ಬಜಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಎಂಬ ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪ ತವರು ಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೈಕೆ,ಬ್ರೈಟ್ ಹೌಸ್ & ರಾಸ್ಟ್ರಿಕ್,ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಇಂಪಿರಿಯಲ್,ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ ಮೇಲ್ ಫ್ರಿಕ್ಲೆಯ್. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳು ಕೌಂಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಣಿಗಳು,ಗಿರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಬಳಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದವು.ಆದರೆ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗಿದಂತೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೃತ್ತಿಪರವಾದವು.ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಬ್ರಾಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇನ್ನೂ ಇದೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ.ಈ UK ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳು ಯುರೊಪ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ದೂರದ ಪೌರಾತ್ಯ ಮತ್ತು USA ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಗ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಬೌವೀ ಎಂಬುವವರು ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿನ ತಾಡ್ ಕಾಸ್ಟರ್ ನ ಜನಕ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಹಲ್ ನಿಂದ್ ಮೂವರು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರೆಂದರೆ ಮಿಕ್ ರೊನ್ಸನ್,ಟ್ರೆವೊರ್ ಬೊಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಮಿಕ್ ವುಡ್ ಮಾನ್ಸೆಯ್;ಈ ಮೂವರು ಜಿಗ್ಗಿ ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಪೈಡರ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮಾರ್ಸ್ ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್ ನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು.ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವೀ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಫೆಲ್ಡಿಮೂಲದ ಡೆಫ್ ಲೆಪ್ಪಾರ್ಡ್ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ೧೯೮೩ ರ ಆಲ್ಬಮ್ ಪಿರೊಮಾನಿಯಾ (ಆಲ್ಬಮ್) ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರ ಆಲ್ಬಮ್,ಹಿಸ್ಟೆರಿಯಾ (ಡೆಫ್ ಲೆಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಬಮ್) ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳಾಗಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದವು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ-ಸಂಗೀತ ದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ಮೆರೆದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ; ದಿ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿ, ದಿ ಕಲ್ಟ್, ವಾರ್ದಿಸ್, ಗ್ಯಾಂಗ್ ಆಫ್ ಫೋರ್, ABC, ದಿ ಹ್ಯುಮನ್ ಲೀಗ್, ನಿವ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆರ್ಮಿ, ಸಾಫ್ಟ್ ಸೆಲ್, ಚುಂಬಾವಾಂಬಾ, ದಿ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರೆಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಮಿಶನ್. ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅದು ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ನಿಂದ ಬಂದ ತಿರುಳಾದ ಪಲ್ಪ್ ಎನಿಸಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅದು ಕಾಮನ್ ಪೀಪಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು.ಆ ಹಾಡು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ದುಡಿಯುವ-ವರ್ಗದ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ೨೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಪೊಸ್ಟ್-ಪಂಕ್ ರಿವೈವಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಸರ್ ಚೆಫ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಂಡವು.ನಂತರ ಬಂದ ದಿ ಕ್ರಿಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟ ಕಂಡವು.ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಾಟ್ ಎವರ್ ಪೀಪಲ್ ಸೇ ಐ ಆಮ್,ದ್ಯಾಟೀಸ್ ವಾಟ್ ಐ ಆಮ್ ನಾಟ್ ಕೂಡ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಆಲ್ಬಮ್ ಆದರೂ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ-ಮಾರಾಟ ಕಂಡು ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಇಂಡಿ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವನ್ ನೈಟ್ ಓನ್ಲಿ ಕೂಡ ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಲೆಯ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು (ಅದೇ ಆಧಾರದ) ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿವೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ ಕಾಮ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಮ್ಮರ್ ವೈನ್ ; ಅಲ್ಲದೇ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳಾದ ಹಾರ್ಟ್ ಬೀಟ್ ಮತ್ತು ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ ಎಮ್ಮರ್ ಡೇಲ್  ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡವು.ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಡವು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಮ್ಮರ್ ವೈನ್ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ವಿನೋದದ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.ಇದು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಈಗಲೂ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸರಣಿಗಳೆಂದರೆ ದಿ ಬೆಡೆರ್ ಬೆಕೆ ಟ್ರಿಲೊಜಿ ,ರೈಸಿಂಗ್ ಡ್ಯಾಂಪ್ ,ಫ್ಯಾಟ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ರಾಯಲ್. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಗೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕೆಸ್, ದಿಸ್ ಸ್ಪೊರ್ಟಿಂಗ್ ಲೈಫ್ , ರೂಮ್ ಎಟ್ ದ ಟಾಪ್ , ಬ್ರಾಸ್ಡ್ ಆಫ್ , ಮಿಶ್ಚೀಫ್ ನೈಟ್ , ರಿಟಾ, ಸೂ ಅಂಡ್ ಬಾಬ್ ಟೂ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್. ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಗೊಂಡ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ದಿ ಫುಲ್ ಮೊಂಟಿ ಒಂದು ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವ-ಕಾಲಿಕ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ANI ನ ಜನಮತಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಕೌಂಟಿ ಕೂಡ ಮೊಂಟಿ ಪೈಥೊನ್ಸ್ ದಿ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತಗೊಂಡಿದೆ.ಜನನದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದು "ದಿ ಮಿರಾಕಲ್ ಆಫ್ ಬರ್ತ್,ಪಾರ್ಟ್ II—ದಿ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್"ಎಂದು ಉದ್ಘರಿಸುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದು ಮಿಲ್ ಟೌನ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡು "ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಂಟಿ ಪೈಥಾನ್ ಕೂಡ ಫೋರ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೆನ್ ಸ್ಕೆಚ್ ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ ದಿ ೧೯೪೮ ಶೊ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ನಂತರದ ೧೮೬೫ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಮತ್ತೆ ನಾರ್ದರ್ನ್,ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಸದರ್ನ್ ಸಂಸತ್ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ರಿಡಿಸ್ಟ್ರಿಬುಶನ್ ಆಫ್ ಸೀಟ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೮೫ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಕಾನೂನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ ಸರ್ಕಾರೀ ಸ್ಥಳೀಕರಣ ಕಂಡಿತು.ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗ ೨೬ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೮೮ ಸಣ್ಣ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.ಆಗ ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ೮ ಚಿಕ್ಕ ಕೌಂಟಿಗಳಿದ್ದವು.
ಅಲ್ಲದೇ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೧೮ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ೧೯೧೮ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಮತ್ತೆ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಿತ ರಿಆರ್ಗೈನೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅಂದರೆ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೭೨,ಇದು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನಿನಡಿ ರೈಡಿಂಗ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇನಾಧಿಕಾರಗಳು,ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಕೌಂಟಿಗಳ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸಿಲ್ಸ್ ಗಳು ರದ್ದಾದವು.ಇವುಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗಡಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಖಾಂತರ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಇಂತಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ರೈಡಿಂಗ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಆದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳೆದ್ದಿದ್ದವು.ಅದಲ್ಲದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನ್ಯತೆ ಬಯಸಲು ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಷೈರ್ ನ್ನು ಯುನಿಟರಿ ಅಥಾರಿಟಿ ಏರಿಯಾ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೆರೆಮೊನಿಯಲ್ ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ದಿ ಅಹಂಬರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿ ಭಾಗವನ್ನಲ್ಲ.ಯಾರ್ಕ್ ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮತಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಆರು MEP ಗಳನ್ನು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಿದೆ.
ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಉನ್ನತವರ್ಗ
ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವೈಕಿಂಗ್‌ರ ಆಕ್ರಮಣದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಯಾರ್ಕ್, ಜಾರ್ವಿಕ್ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ‌ವನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಿಂದ ವೈಕಿಂಗ್ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಎರಿಕ್ ಬ್ಲಡೇಕ್ಸ್ ನಿಧನಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ವಿಕ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೆಸರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೆಸರು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ಎಡ್ಗರ್ ದಿ ಪೀಸ್‌ಫುಲ್ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದ ಬಿರುದು ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದರು.ಅರ್ಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿರುದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಯಿತು. ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಲಿಯಂ ಲೆ ಗ್ರಾಸ್.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯನ್ನು ಹೆನ್ರಿ II ರದ್ದುಮಾಡಿದ. ದಿ ಅನಾರ್ಚಿ (ಅರಾಜಕತೆ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ತೊಂದರೆಯ ಅವಧಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.
ವರಿಷ್ಠರ ವರ್ಗವನ್ನು ೧೩೮೫ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಈ ಬಾರಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿರುದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಲಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ; ನಂತರ ಬಿರುದನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಜತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಟ್ ರೋಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಸಂಕೇತವು ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಈ ಹೌಸ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ನಂಟನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಾಜ ರಿಚರ್ಡ್ IIIವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಜೀವನದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಆಗಿನಿಂದ ಈ ಬಿರುದು ಅನೇಕ ಮಂದಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದು, ರಾಜನ ಜತೆ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಬಿರುದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕೌಂಟಿಗಳು
ವಿರಾಟ
ಮತ್ಸ್ಯದೇಶದ ರಾಜ.ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು .ವಿರಾಟನ ಪತ್ನಿ ಸುದೇಷ್ಣೆ. ವಿರಾಟನಿಗೆ ಭೂಮಿಂಜಯ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಕುಮಾರನೆಂಬ ಮಗನೂ,ಉತ್ತರೆಯೆಂಬ ಮಗಳೂ ಇದ್ದರು.ಪಾಂಡವರು ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ,೧ ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಈತನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಊಳಿಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಗೋಗ್ರಹಣ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ,ಪಾಂಡವರ ನಿಜಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ,ತನ್ನ ಮಗಳು ಉತ್ತರೆಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನ ಮಗ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ವಿರಾಟ ಮಹಾರಥಿ.ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ.ಯುದ್ಧದ ೧೪ನೆಯ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ದ್ರೋಣನಿಂದ ಮಡಿಯುತ್ತಾನೆ.
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಮೇ ೧
- ಮೇ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೧೨೧ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೨೨ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೇನ ದಿನಗಳು
ತುತ್ತೂರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ತುತ್ತೂರಿ ಪಿ.ಶೇಷಾದ್ರಿಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕನ್ನಡ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಹಿರಿಯ ನಟ ಎಚ್. ಜಿ. ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಬಾಲನಟರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಶರ್ಮಾ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಿಶನ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್, ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಥಮ್, ಇತರರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ೧೨ ಮೇ ೨೦೦೬ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಬಂಟರು
ಪೀಠಿಕೆ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೌಡ, ಪೂಜಾರಿ, ಕುಲಾಲ್, ಅಜಲಾಯ ಎಂಬ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳಿದ್ದು ಇವರಲ್ಲಿ ಬಂಟ ಜಾತಿಯೂ ಒಂದು. ಬಂಟರು ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಟರು ಇತರ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಗಣೆ ಗುತ್ತು, ಬೀಡುಗಳ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಮಂಗಳೂರು ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಟರು ಬೀಡು ಗುತ್ತುಗಳ ಮನೆಗಳಿವೆ.
ಬಂಟರ ಇತಿಹಾಸ
ಬಂಟರ ಇತಿಹಾಸವನನ್ನು ಆಲೂಪರಾಜರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬಳಿಕ ಇವರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರಲ್ಲದೆ, ಭಟರು(ಸೈನಿಕ) ಆಗಿದ್ದರೆಂದು ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭಟರೇ, ಬಂಟರಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದರೆಂದು ಸರ್ವ ಸಮ್ಮತದಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಂಟ ಸಮಾಜವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಜನಾಂಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಇತರ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವರು. ಇವರು ಬ್ರಟಿಷರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಮಾತೃವಂಶೀಯ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದುದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪುರುಷರ ಹಮ್ಮು, ಬಿಗುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪನೆ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ದೀರ್ಘ ಸಂಘರ್ಷವೇ ತುಳುನಾಡಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ. ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟು ಸಂತಾನ ಬಂಟರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.ಇದು ಭೂತಾಳಪಾಂಡ್ಯನಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟು ಪದ್ದತಿ ಬಂಟ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಬಂಟರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ (ಬಂಟರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನ)
ಪಾಡ್ದನ, ಸಂಧಿಗಳು, ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಟರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಒಳಮುಖಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪೂಂಜ ಬಲ್ಲಾಳ, ಪೆರಗಡೆ, ಒಬ್ಬ ಆಳ್ವ ಇವರೆಲ್ಲರೆ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಬಂಟರು ಮೂಲತಃ ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೃತಾತ್ಮರ “ಆರಾಧಕರೂ” ಹೌದು. ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರು ಭೂತಾರಾಧನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ನಾಗಾರಾಧಕರಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಾರಾಧನೆ ವ್ಯಾಪಕವಗಿ ಹಬ್ಬಿದುದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ‘ ನಾಗರ ಖಂಡ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಭೂಮಿ ಇದ್ದರೆ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಗಬನ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾಗಾರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಾಗ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಾಗನನ್ನು “ ಬೆಮ್ಮರ್” ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ ನಾಗ ಬೆಮ್ಮರ್” ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಮ್ಮನೆ ಗುಂಡ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆಯೂ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಟರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತದ ಮಣಿಯೋ, ಮುಂಡ್ಯ ಮಂಚ, ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇಡೀ ಊರಿನವರು ಭಜಿಸುವ “ರಾಜನ್ ದೈವಗಳು” ಹಲವಾರು ಬಂಟರ ಮನೆತನದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಾವಡಿಯು ತೆಂಕು ದಿಕ್ಕಿನ ಕೋಣೆಯೊಳಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಂಚವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮೊಗ ಮೂರ್ತಿ, ಖಡ್ತಲೆ, ಮಣಿಕೂಬೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆ ಮನೆತನದವರೇ ಸಂಜೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ದೀಪವಿಟ್ಟು ಹಾಲು ನೀರು ಇರಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದೈವಗಳು ಊರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೈವಭಂಡಾರದ ಮನೆತನಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆಊರವರ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿಯ ಸಹಾಯ ಸಹಕಾರದೊಡನೆ ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ 1995 ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬಂಟಜನಾಂಗದ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಂಟರಲ್ಲಿನ ೪ ರೀತಿಗಳು
ಬಂಟರ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ 4 ರೀತಿಯ ಬಂಟರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೇನೂ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅವರ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.ಬಂಟರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪಜಾತಿ (ಕುಲನಾಮ) ಗಳಿವೆ ಒಟ್ಟು 24 ಕುಲನಾಮಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಳ್ವ, ನ್ಯಾಕ್, ಪೂಂಜ, ಗಂಭೀರ್, ಹೆಗ್ಡೆ, ಮಾರ್ಲ, ಮಾರಡಿ, ಕಿಲ್ಲೆ, ಭಂಡಾರಿ, ಚೌಟ, ಬಲ್ಲಾಳ್, ರೈ, ಅಡಪ, ಸೂಡ, ಶೆಟ್ಟಿ, ಅಡ್ಯಂತಾಯ, ಶೇಣವ. ಈ ಕುಲನಾಮಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಒಂದೆ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಉಪಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ. ಬಂಟರ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆ ತುಳು.ಆಳಿಯ ಕಟ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಬಂಟರು ಮಾತೃ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ.ಅದರಂತೆ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿ,ಅಧಿಕಾರ ಆತನ ಮಗನಿಗಲ್ಲದೆ ಅಳಿಯನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು.ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.ಪಾರಂಪರಾಗತ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೈವಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತ) ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ.
ಬಂಟರ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು
ಬಂಟ ಸಮಾಜವು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಿದ್ದರೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿನವರ ಉತ್ತಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಮುಂಬಯಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಟೇಲ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಬಂಟರೆಂದರೆ ನಂಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಅದು ಸತ್ಯ,ಮುಂಬಯಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ದೂರದ ದುಬೈಯಲ್ಲೂ ಬಂಟ ಸಮುದಾಯದವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿಯಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಟ ಮುಖಂಡರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು “ ವಿಶ್ವ ಬಂಟರ ಯಾನೆ ನಾಡವರ ಸಂಘ”ವನ್ನು" ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಘವು ಬಂಟರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ, ಬಡವರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಟ್ಟು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಟರು ಇಂದು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಕೆಲವರಂತೂ ತಮ್ಮ ಸಂಘಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 21 ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಬಂಟರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.(ಏಳು ನೂರು ಕೋಟಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ)
ಬಂಟರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆ
ಬಂಟರ ಮದುವೆಗಳು ಅವರ ಜಾತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ‘ವಿವಾಹ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ’ ಕಾರ್ಯವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿವಾಹದ ದಿನಾಂಕ ಮಾತ್ರ ನಿಗದಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಮೊದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದ್ದು ಆ ದಿನದಂದು ವರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹುಡುಗಿಯ ಕಡೆಯವರು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೂರದ ತಾಲೂಕುಗಳೊಳಗೆ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರನ ಅಥವಾ ವಧುವಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಮದುವೆಗಳು “ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ”ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊರಜಾತಿಯ ಜನರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ವಿವಾಹವು ಬಂಟರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ನಂತರದ 2-3 “ಮಾಮಿ ಸೆಕೆ” ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವರನು ಅತ್ತೆಯ ಆಥಿತ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಉಂಗುರ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಖರ್ಚು ವಧುವಿನ ಕಡೆಯವರದ್ದೇ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮದುವೆ, ಔತಣ ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ವರದಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪೀಡೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ವಿದ್ಯಾವಂತರೇ ಹೆಚ್ಚು ವರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ. ಇದು ಸಮಾಜದ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗು.ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಪಿಡುಗು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ವರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ನಗದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ.ಆದರೆ ಮದುವೆಯ ಐಶಾರಾಮೀ ಛತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚೂ ಹುಡುಗಿಯ ಕಡೆಯವರೇ ಹಾಕಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಬಂಟರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಟರು
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಟರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಇದ್ದು ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ, ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಕಾಗುಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಭೂ ಮಸೂದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿನ ಒಡೆತನ ತಪ್ಪಿ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಅನ್ಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೆಲವರು ಬಹಳ ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿಕರಾಗಿ, ಕೃಷಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ “ ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿಕ” ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಟರು
ಬಂಟರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಬಂಟರ ಸಂಘದ’ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭವನದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಒದಗಿಸಿ ಕಲಿಯುವವರಿಗೂ, ಕಲಿಸುವವರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಿಂದ, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿದ್ದಾರೆ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರ್ವ ಮಂಚಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮುದ್ದಣ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಕಂಡ ಕನಸು ನನಸಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ತರಗತಿಯಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನ ತನಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮೂಲ್ಕಿ ಸುಂದರರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಸ್ಮಾರಕ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕುಶಲ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಕುಮುದಾ ಉಮಾಶಂಕರ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನೂರಾರು ಮಂದಿಯನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ಆಸರೆಯನ್ನು ನೀಡುದ್ದಾರೆ. ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಗಕ್ಕೇರಿದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ನಿಟ್ಟೆ .ಇಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಕೆ.ಜಿ ತರಗತಿಯಿಂದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೋರ್ಸುಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕನ್ನಡದ ಹೋರಾಟಗಾರ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ವಾಙ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ ,ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣರೈಯವರು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ರಾಷ್ತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದರು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬಂಟರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂಟರು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಟರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ, ಪ್ರೊ. ವಿವೇಕ ರೈ, ಕುಕ್ಕುಜೆ ರಾಮಯ್ಯ ನಾಯ್ಕರು, ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಎನ್ ಎಸ್ಸ್ ಕಿಲ್ಸೆ ಕಳ್ಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲ ಭಂಡಾರಿ, ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ, ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಹೆಗಡೆ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಗಡಿನಾಡು ಕಾಸರಗೋಡು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಬಂಟ ಜನಾಂಗದ ಕವಿ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ. ಇವರು ಬಂಟದ ಬಗ್ಗೆ “ಸಂಪರ್ಕ” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. “ ಯಾರು ಏನಾದರೂ ಆಗುವುದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲ್ಲ; ಕಲಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ, ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ……” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತುಳು ಪಾಡ್ದನಗಳು ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಪ್ರೊ. ಬಿ,ಎ ವಿವೇಕ ರೈ ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ರಚನಾಕಾರರು ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಒಟ್ಟು 119 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 67 ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೃತಿಗಳು. ಅವರು ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಭಾಷಾಂತರಕಾರ, ಲೆಖಕ, ಸಮರ್ಥ ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಅರ್ಥಧಾರಿ, ಪ್ರಕಾಶಕ, ಮುದ್ರಕ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ “ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಜಯ” ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಹುಮಾನಿತ ಕೃತಿ. ದಿ.ಕುಕ್ಕುಜೆ ರಾಮಯ್ಯ ನಾಯ್ಕರೆಂಬವರು ತೊರವೆ ರಾಮಾಯಣ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ “ ಜ್ಞಾನಾಮೃತ” ವೆಂಬ ಬೃಹತ್ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ “ಯಶೋಧರ ಚರಿತ್ರೆ” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸರಸ್ವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆ.ಪಿ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಶಟ್ಟಿ ರಚಿಸಿದರು. ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು ಹೆಸರಾಂತ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದು “ಮಿಥ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಥೆ” ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದಲ್ಲದೆ “ಪೊಳಲಿ ರಾಜ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ” “ತುಳುವಾಲ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ” ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಅಳಿಯಕಟ್ಟು ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪೂರ್ವ ಬಂಟ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಎನ್. ಎಸ್ ಕಿಲ್ಲೆ. ಇವರು ಕವಿ, ಲೇಖಕ, ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರ. ಇವರು ಸರ್ವೋದಯ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಅನೇಕ ಲೆಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳು “ನವಯುಗ” ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತೆ ವಿನಃ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕಳ್ಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ನವಯುಗ, ನವಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯತ್ತಿದ್ದರು. “ ದೇವರು ಮಾಡಿದ ಕೊಲೆ” ಒಂದು ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ. ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಯವರು ಬಂಟ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ. ಇವರು “ಬೇಟೆಯ ನೆನಪುಗಳು” ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಸಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ. “ಬೇಟೆಯ ಉರುಳು” “ಬಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಕಡಲಿನವರೆಗೆ”, “ಕರ್ಮಯೊಗಿ” ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಯಾದರೆ “ಕುಜಿಲಿ ಪೂಜೆ”, “ ಅಜ್ಜು ಬಿರುತುಳುತ ಪೊಲು”, ಶೂದ್ರ ಏಕಲವ್ಯ ತುಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವರು ಪುರಾಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿರುವ ಇವರು ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ “ಬಂಟ್ಸ್ ಟುಡೆ”ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಶ್ರೀ ಸಂಜೀವ ಶೆಟ್ಟಿಯವರಾಗಿದ್ದು ಬಂಟ ಲೇಖಕರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ವಹಿಸಿದೆ.. ಯಶಸ್ವಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಹೆಗಡೆಯವರು ಬಂಟ ಜನಾಂಗದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಲೇಖಕಿ. ಇವರು ಅನೇಕ ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಅಮಾಯಕ’ ‘ಒಡಲುರಿ’ ‘ಬದಿ’ ಇವು ಇವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು,
ಬಂಟರಿಂದ ಪತ್ರಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ
ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂಟರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಚಿಸಿದಾಗ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಹೊನ್ನಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು. ‘ಅವರು ನವಯುಗ’ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಹಿರಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೂ, ಆದ ದಿ.ಮಟ್ಯಾರು ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು ದಿ. ಹೊನ್ನಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನವಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪತ್ರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ. ಹೆಗ್ಡೆಯವರು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು “ನವಭಾರತ” ಆಗಿತ್ತು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಾಡಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಸಂಘ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಪಿ. ಆರ್. ರಾಮಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಬಂಟ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದವರು ವಡ್ಡರ್ಸೆ ರಘು ರಾಮ ಶೆಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ನವಭಾರತ’ ದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ‘ ತಾಯಿನಾಡು’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ತಮ್ಮ ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ವರದಿಯ ಶೈಲಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪತ್ರಕರ್ತರಂತೆಕಂಡುಬಂದರು. ಇವರು ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ‘ಮುಂಗಾರು’ ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು.
ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಟರು
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟರು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ಇಚ್ಲಂಪಾಡಿಗುತ್ತು, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೊಡಿಯಾಲ ಗುತ್ತು ಮುಂತಾದ ಬಂಟ ಮನೆತನಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಮಾತಾಗಿದೆ. ಇಚ್ಲಂಪಾಡಿಗುತ್ತಿನವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಆಶ್ರಯದಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೊಡಿಯಾಲಗುತ್ತು ಮನೆತನದವರು ಕದ್ರಿ ಮೇಳವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಜೋಡಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತಾವೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ದಿ. ಕಲ್ಯಾಡಿ ಕೊರಗ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ದಿ. ಪಳ್ಳಿ ಸೋಮನಾಥ ಹೆಗ್ಡೆ ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಹನೀಯರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ, ಕಲಾವಿದರ ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೂ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾದುದು. ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ
ಇಂದು ಬಂಟರು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟವಲ್ಲದೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ ಬಂಟರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ.ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮರೆಯದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ತಾವು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರಲಿ,ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ತಮ್ಮ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು.ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆತಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಜಾತಿಗಳು
ನವಗ್ರಹ ಕೃತಿಗಳು
ನವಗ್ರಹ ಕೃತಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ) ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ 9 ಹಾಡುಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಾಡು ಒಂಬತ್ತು ನವಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ( ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ "ಗ್ರಹಗಳು") ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಡುಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ರಾಗ (ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮಾಣ) ಮತ್ತು ತಾಳ (ಲಯಬದ್ಧ ಮಾದರಿ) ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ:
ಎಲ್ಲಾ ಕೃತಿಗಳು ಏಳು ಸೂಲಾಡಿ ತಾಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಎರಡನ್ನು (ರಾಹು ಮತ್ತು ಕೇತುಗಳ ಮೇಲೆ) ದೀಕ್ಷಿತರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ, ಒಂಬತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ  ದೀಕ್ಷಿತರ ಹೆಸರನ್ನು ( ಗುರುಗುಹಾ ) ಕಾವ್ಯನಾಮ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ದಂತಕಥೆ:
ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ತಂಬಿಯಪ್ಪನ್ ಅವರು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಕ್ಷಿತರು ಅವರ ಜಾತಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಗುರು ಗ್ರಹವು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹದ ದೇವರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಈ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ಅವರು ರಾಗ ಅಠಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬೃಹಸ್ಪತೆ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಾರ ಹಾಡಲು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಅವನ ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿಯಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ದೀಕ್ಷಿತರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನವಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ
ಬಿರುದುಗಳು "ಸಿಂಗಲ್ ಪ್ರಾಸದ ಸಿಂಪಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗಾರ' "ಪ್ರೇಮಕವಿ" "ಕವಿತೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕ" "Romantic poet"
ಸಿಂಗಲ್ ಪ್ರಾಸದ ಸಿಂಪಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗಾರ ಎಂದೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಡೆದಿರುವ ಇವರು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹನುಮಂತರಾಯ ಪಾಟೀಲ್(H.K.PATIL) ಇವರು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಸ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಉಸ್ಕಿಹಾಳ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 12/06/1998 ರಲ್ಲಿ ಕನಕರಾಯ ಪಾಟೀಲ್,ರೇಣುಕಮ್ಮ ನವರ 2ನೇ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಸರಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು, ನಂತರದಲ್ಲಿ 6,7ನೇ ತರಗತಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕದೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮಾರಲದಿನ್ನಿ ಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಹ ಅದೇ ಮಾರಲದಿನ್ನಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಲಿಂಗಸಗೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಯುಸಿ ಯನ್ನು VCBES ವಳಬಳ್ಳಾರಿ ಚನ್ನಬಸವೇಶ್ವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಯನ್ನು ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಲಿಂಗಸುಗೂರು ನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ (English) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ.ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ JSS ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ BEd ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿ ಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊಂದಿಗೆ ಕವನ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಇವರು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗೀಚುತ್ತ 900 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 450 ಪ್ರೇಮ ಕವಿತೆಗಳು ಹಾಗೂ 250 ಜನ್ಮ ದಿನದ ಕವಿತೆಗಳು ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನ "ಪ್ರೇಮ ಕವಿ" ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇವರು 4 ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಯರ್ರಾಬಿರ್ರಿ ಚಿತ್ರದ ನಟ ರೂರಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಅಂಜನ್ ರವರಿಗೆ, 2ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಪ್ರತಾಪ್ ಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಸ್ಕಿ ಇವರಿಗೆ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದು ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 3ನೇ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬರೆದಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ "Romantic poet" ಎಂಬ ಬಿರುದು ಕೂಡ ಇವರಿಗಿದೆ. ಓದುಗಾರರಿಂದ ಇವರ ಕವನಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ದೊರಕುತ್ತಿವೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು ಓದಲು ಇಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಯಣ ಮುಗಿಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತಿದೆ...
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ತಂದೆ ಎಂ.ರಾಜಾರಾವ್ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದರು. ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯ ಕತೆಗಳ ವಾತಾವರಣ ,ಅಜ್ಜ ಮದ್ವಾಚಾರ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ಲೋಕ, ಕಥೆ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವರ ನಿತ್ಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಮುಂದೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪರೋಕ್ಷ ಕಾರಣವೂ ಆಯಿತು. ಹುಣಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಶಾರದಾ ವಿಲಾಸ್ ಶಾಲೆ ಸೇರಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ "ಒಥೆಲೋ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ "ಇಯಾಗೋ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೋಡಲು ಮುಂಬೈನ ಖ್ಯಾತ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಕಪಾಡಿಯ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಹುಣಸೂರರ ಅಭಿನಯ ಮೆಚ್ಚಿ ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಮುಂಬೈಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು " ಸಿಂಹಳ ಸುಂದರಿ" ಎಂಬ ಮೂಕಿ ಚತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಹುಣಸೂರರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷ.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಸವಯ್ಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರೆಸಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆಕರ್ಷಣೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿನ "ಮುಂಬಯಿ ಟಾಕೀಸ್ " ಸೇರಿ ಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಭವ ಪಡೆದರು. ಮತ್ತೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ "ಚಂದ್ರಕಲಾ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ" ಸೇರಿದರು. ಪೀರ್ ಸಾಹೇಬರ ಆಕಸ್ಮಿಕ ನಿದನದಿಂದ "ಗುಬ್ಬಿ" ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂದ ಹುಣಸೂರರು ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ "ರಾಜಾ ಗೋಪಿಚಂದ್" ಅಪಾರ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. "ಸಂಸಾರ ನೌಕೆ" ಚಿತ್ರದ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹುಣಸೂರರು ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ "ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ" ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿಯಾದರು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ "ಹುಣಸೂರರ ಯುಗ" ವೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು ೫೦ರ ದಶಕದ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಇವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದಲೀ ಮೂಡಿಬಂದವು, "ಜಗನ್ಮೋಹಿನಿ" ಯಂತೂ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು, ನಾಗ ಕನ್ನಿಕಾ, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ, ಚಂಚಲ ಕುಮಾರಿ, ದಲ್ಲಾಳಿ, ಗಂದರ್ವ ಕನ್ಯೆ, ಕನ್ಯಾದಾನ, ರಾಜ ವಿಕ್ರಮ, ನಳ ದಮಯಂತಿ, ಮಹಾನಂದ ಮುಂತಾದ ಚಿತಗಳು ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡವು. ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ "ನಂದಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್" ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಕೆ, ಎಂನಾಗಣ್ಣನವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ "ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಗಾರುಡಿ" ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹುಣಸೂರರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಬೆಳ್ಳಾವೆ ನರಹರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ನಾಟಕವನ್ನು ಅದಾರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆಯಷ್ಟೇ ಆಗದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಶಯದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಯೇ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹುಣಸೂರರು ಹೊಸ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದರು."ಆಶಾ ಸುಂದರಿ" ಹುಣಸೂರರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ  ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಸ್ತುವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದವರು ಹುಣಸೂರರು. ಹುಣಸೂರರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವಿರಾಟ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ "ವೀರ ಸಂಕಲ್ಪ" ಅದುವರೆಗಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ಚಿತ್ರ ಅವರೇ ಕರೆದುಕೊಂಡಂತೆ "ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿ" ಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂದ "ಎಚ್ಹಮನಾಯಕ " ಎಂಬ ಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತನ ಕತೆ ಆಧರಿಸಿದ  ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹುಣಸೂರರೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಉಜ್ವಲ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಶಕ್ತ ಗೀತೆಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಧರ್ಮರತ್ನಾಕರ, ರಾಜಾಗೋಪಿಚಂದ್ ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆ ಶೈಲಿ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮುಟ್ಟುವಂತಹ ಆಡು ಭಾಷೆಯ ಮಾತುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಬರವಣಿಗೆಯತ್ತಲೇ ತಮ್ಮ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಾದ ಡಿ.ಶಂಕರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಿ.ವಿಠಲಾಚಾರ್ಯ ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಸತ್ವವನ್ನು ಅರಿತರು. ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದರು. ಸರಳ-ಸುಂದರ-ಆಡುಭಾಷೆಯ ಮಾತು-ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮೋಡಿಮಾಡಿತು. ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ, ಜಾನಪದ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಆ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂಥ-ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟುವಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವರ ಲೇಖನದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಜಗನ್ಮೋಹಿನಿ, ರತ್ನಮಂಜರಿ, ಕನ್ಯಾದಾನ, ವೀರಸಂಕಲ್ಪ, ಬೂತಯ್ಯನ ಮಗ ಅಯ್ಯು, ಭಕ್ತಸಿರಿಯಾಳ, ಭಕ್ತಜ್ಞಾನದೇವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ, ಬಬ್ರುವಾಹನ, ಸತ್ಯಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಎರಡು ವರ್ಷ ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದ 'ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ' ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡು-ಮಾತು ಬರೆದರು. ಕೆ.ಎಂ,ಹುಣಸೂರು, ಗೌತಮ ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವರು ಗೀತರಚನೆ ಮಾಡಿರುವ ಇವರು ಬೊಂಬೆಯಾಟವಯ್ಯ.......ಮಾನವ ಮೂಳೆ ಮಾಂಸದ ತಡಿಕೆ....... ಶಿವ ಶಿವ ಎಂದರೆ ಭಯವಿಲ್ಲ...ಮುಂತಾದ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರದಾನ, ಗಿಲ್ ಗಿಲ್ ಗಿಲಕ್ಕ.....ಸಿಟ್ಯಾಕೋ ಸಿಡುಕ್ಯಾಕೋ ನನ್ನ ಜಾಣ.......ಮಾದರಿಯ ಜಾನಪದ ಛಾಯೆಯ ಗೀತೆ, ಬಾಳ ಬಂಗಾರ ನೀನು...... ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಗುಟ್ಟುವ ಹಕ್ಕಿಯ ಕಂಠದಿ ಇಂಪನು ಇಟ್ಟವರ್ಯಾರೋ.....ಮುಂತಾದ ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ರಚಿದ್ದಾರೆ. ಕುಲದಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ಯಾವುದೋ........ ನಗು ನಗುತಾ ನಲೀ ನಲೀ .... ಮುಂತಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಸಾರುವ ಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಳ ಆಡು ಮಾತಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆಗೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೂ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅವರು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಹುಣಸೂರರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತ್ಯಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು "ಮದುವೆ ಮಾಡಿನೋಡು" ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲನೆಯವರು.
ಮರಣ
1989ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ತಮ್ಮ 75ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಶರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೧೪ ಜನನ ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸೆಶೆಲ್ಸ್
ಸೆಶೆಲ್ಸ್, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೆಶೆಲ್ಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ್ (République des Seychelles; ಸೆಶೆಲ್ವ ಕ್ರಿಯೋಲ್ನಲ್ಲಿ: Repiblik Sesel), ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ತಟದಿಂದ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೫೦೦ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ೧೫೫ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ದೇಶ. ಇದು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ.
ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್
ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ (CCL) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹವ್ಯಾಸಿ ಪುರುಷರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮಗಳ ಒಂಬತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಟರ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲೀಗ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ 2011 ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸೀಸನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. CCL ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಆಟಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.