cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಎಂ. ಮಹದೇವಪ್ಪ
ಕೊಡುಗೆಗಳು
ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಇವರು ಮೈಸೂರಿನ ಜೆಎಸ್‌ಎಸ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ - ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩೪೦ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಎನ್‌ಜಿಒ. ಬಿಪಿಎಲ್ ರೈತರ (೨೮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ೫೦೦ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ೭೬೩೩ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿವೆ) ಬಾಹ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇವರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ಅವರು ಕಾದಂಬರಿ 'ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಸಚಿವಾಲಯಗಳು. ಅನುಷ್ಠಾನವು i) ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ii) ೫೦ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನರ್ಸರಿಗಳು iii) ೨೦ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು iv) ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ೪೦ ನೆರಳು ನಿವ್ವಳ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು v) ೩೦೦ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಘಟಕಗಳು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಮೈಸೂರಿನ ಜೆಎಸ್‌ಎಸ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು - ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩೪೦ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಎನ್‌ಜಿಒ. ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ (BPL) ರೈತರ (೨೮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ~೫೦೦ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ೭೬೩೩ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿವೆ) ಬಾಹ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ಇವರು ಕಾದಂಬರಿ 'ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು. ಅನುಷ್ಠಾನವು i) ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ii) ೫೦ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನರ್ಸರಿಗಳು iii) ೨೦ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು iv) ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ೪೦ ನೆರಳು ನಿವ್ವಳ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು v) ೩೦೦ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಘಟಕಗಳು. ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ಕನ್ನಡ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ "ಕೃಷಿ ಕಾಯಕ" ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ರೈತರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾವು
ಮಹದೇವಪ್ಪ ಇವರು ವಯೋಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೩೭ ಜನನ ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಭಾರತೀಯ ೧೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟು
ಭಾರತೀಯ ೧೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟು (₹೧೦) ಭಾರತೀಯ ರೂಪಿಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ₹೧೦ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ೧೦ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟಿನ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಂತರ ನಿರಂತರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಹೊಸ ಸರಣಿ
5 ಜನವರಿ 2018 ರಂದು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹೊಸ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ₹ 10 ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟಿನ ಘೋಷಿಸಿತು.
ವಿನ್ಯಾಸ
ಭಾರತದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ರಿವರ್ಸ್ನ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ (ಹೊಸ) ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ₨ 10 ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮೂಲ ಬಣ್ಣವು ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟಿನ ಆಯಾಮ 63mm X 123mm ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿ
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯ ₹ 10 ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಟೆ 137 × 63 ಮಿ.ಮೀ. ಕಿತ್ತಳೆ-ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಗವರ್ನರ್ ಸಹಿತವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕರೆನ್ಸಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ಸವಾಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬ್ರೈಲ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಿವರ್ಸ್ ಸೈಡ್ ರೈನೋಸರೋಸ್, ಆನೆ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು.
2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊಸ ₹ ಚಿಹ್ನೆಯು ₨ 10 ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟಿನೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.2014 ರ ಮಾರ್ಚ್ 31 ರೊಳಗೆ 2005 ರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳ ☂ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಘೋಷಿಸಿತು. ಗಡುವು 2015 ರ ಜನವರಿ 1 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇನ್ನೂ 2016 ರ ಜೂನ್ 30 ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಆರ್ಬಿಐ) ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಭದ್ರತಾ ರೂಪದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ 2005 ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಗವರ್ನರ್ನ ಸಹಿ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ಯಾನಲ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಇನ್ಸೆಟ್ ಲೆಟರ್ 'ಎಲ್' ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಣ ವರ್ಷವು ರಿವರ್ಸ್ ನೋಟ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನೋಟ್ ಪ್ಯಾನಲ್ಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಬದಿಗೆ ಆರೋಹಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಭಾಷೆಗಳು
ಇತರ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳಂತೆಯೇ, ₹ 10 ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟ್ ಅದರ ಮೊತ್ತವನ್ನು 17 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆಬ್ಜೆರಸ್ನಲ್ಲಿ, ಪಂಗಡವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ 15 ರಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳ ಪಂಗಡವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಫಲಕವಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಕನ್ನಡ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ನೇಪಾಳಿ, ಓಡಿಯಾ, ಪಂಜಾಬಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಉರ್ದು.
ಲಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸರಣಿ
1970 ರಲ್ಲಿ ಲಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸೀರೀಸ್ನ 10 ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಟೆ, ಅಶೋಕ ಕಂಬ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ, ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಕನ್ನಡ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ಓಡಿಯಾ, ಪಂಜಾಬಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಟೆ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಎರಡು ನವಿಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಟ್ ಪಂಗಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಜಾರ್ಜ್ VI ಸರಣಿ
1937 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ VI ಸರಣಿಯ 10 ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಟೆ, ಜಾರ್ಜ್ VI ರ ಆವರಣದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉರ್ದು, ಹಿಂದಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಬರ್ಮೀಸ್, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಎರಡು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳು
ಕೋಶೀಯ ಸೆರೆಮನೆ (ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲ್)
ಈ ಕೋಶೀಯ ಸೆರೆಮನೆ ಯನ್ನು ಕಾಲಾ ಪಾನಿ (ಹಿಂದಿ):काला पानी क़ैद ख़ाना,ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಕಪ್ಪು ನೀರು'ಸಮುದ್ರದ ಆಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ),ಇದನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸೆರೆಮನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಭಾರತದ ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೆರೆಮನೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಗಡಿಪಾರಾದವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂತಹ ದೂರದ ದೀಪಸ್ತೋಮದ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಾತುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್ತ ಮತ್ತು ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನುಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೈದು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ಕರಾಳ ಕುರುಹುವಾಗಿ ಈ ಕೋಶೀಯ ಸೆರೆಮನೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೆರೆಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1896 ಮತ್ತು 1906 ರ ಮಧ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಜಾಗೆಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲ ಯುದ್ದದ ನಂತರ ಸೆರೆಮನೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಬಂಡುಕೋರ ಸಂಗ್ರಾಮ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರು,ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸಾವಿನ ಬಾಯಿಗೆ ನೂಕಿದರು,ಕೆಲವರನ್ನು ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಗೆ ನೇಣಿಗೆ ಹಾಕಿದರು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದರು.ಅವರನ್ನು ತೋಪುಗಳ ಬಾಯಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿದರು. ಹಲವರು ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರಾಗಿ ದೇಶದಿಂದಲೂ ದೂರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 200 ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಜೈಲರ್ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟಿಸನ್ ವಾಕರ್ ಇವರ ವಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿ ಇವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಓರ್ವ ಮಿಲಿಟರಿ ವೈದ್ಯ ಆಗ್ರಾ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಡನ್ ಆಗಿದ್ದ. ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 733 ಜನರು ಕರಾಚಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್, 1868 ರಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿನವರ ರಹವಾಸಿ ಸೆಟಲ್ ಮೆಂಟ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಯಾರೇ ಮೊಘಲ್ ರಾಜ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ,ಅಥವಾ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾ ಜಾಫರ್ ಗೆ ಈ ಸಂಗ್ರಾಮದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆ ಅಂತವರನ್ನು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸೂಚನೆ ಇತ್ತು.
ನಂತರ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯು ತನ್ನ ಕಾವು ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಕೈದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ನಡೆದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ-ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸೆರೆಮನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿ ಬಂತು.
ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆ
ಈ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಏಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಕಮಾನುಗಳಿವೆ.ಮಧ್ಯದ ಗೋಪುರವು ಅದರ ಸಮತೋಲನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿನ ಗೃಹರಕ್ಷಕ ದಳದವರು ಕೈದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಕಣ್ಣಿಡಲೂ ಸಹ ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಆಕಾರದ ಅಂಚುಗಳು ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಂತೆ ಬೈಸಿಕಲ್ ಚಕ್ರಕ್ಕಿರುವ ಮೊನೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಗಂಟೆಯೊಂದನ್ನು ಗೋಪುರದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು,ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ ಸಂಭಂಧಿಸಿದವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಪ್ರತಿ ರೆಕ್ಕೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಹಡಿಯ ಅಂಕಣಗಳಿದ್ದವು. ಒಟ್ಟು 698 ಕೋಶದಂತಹ ಗೂಡುಗಳಿದ್ದವೇ ವಿನಹ ಮಲಗುವ ಅಥವಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಪಡಶಾಲೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಕೋಶದಲ್ಲೂ 4.5 ಮೀಟರ್ x 2.7 ಮೀಟರ್ಸ್ ಅಥವಾ 15x8 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಈ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕಿಗೊಂದು ಕಿಂಡಿಯಿತ್ತು. ಈ "ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲ್"ಅನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ಯಾವುದೇ ಕೈದಿಯು ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಂವಹನ-ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೋಶದ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಏಕಾಗಿತನದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಹನಿವಾಸಿಗಳು
ಏಕಾಂಗಿತನದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಂಡುಕೋರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಯಬಾರದೆಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ದ್ವೀಪವು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ಥಕಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು.
ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾದವರು ಬಹುತೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರಾಂತ ಹೋರಾಟಗಾರರೆಂದರೆ ಡಾ. ದಿವಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೆಪಾನಿ,ಮೌಲಾನಾ ಫಜ್ಲ್-ಇ-ಹಕ್ ಖೈರಾಬಾದಿ,ಯೋಗೇಂದ್ರ ಶುಕ್ಲಾ, ಬಾತುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್ತ್,ಮೌಲಾನಾ ಅಹ್ಮದುಲ್ಲಾ, ಮೊವ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಮ್ ಸಾದಿಕ್ ಪುರಿ,ಬಾಬುರಾವ್ ಸಾವರ್ಕರ್,ವಿನಾಯಕ ದಾಮೋದರ ಸಾವರ್ಕರ್, ಭಾಯಿ ಪರ್ಮಾನಂದ,ವಿ.ಒ.ಚಿದಂಬರಮ್ ಪಿಳ್ಳೈ,ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಶಿವ,ಸೋಹನ್ ಸಿಂಗ್,ವಾಮನ್ ರಾವ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ನಂದ್ ಗೋಪಾಲ್. ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರನ್ನು ಅಲಿಪೂರ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (1908) ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದ ಬರಿಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್, ಉಪೇಂದ್ರ್ ನಾಥ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಬಿರೇಂದ್ರ್ ಚಂದ್ರ್ ಸೇನ್. ಜತಿಶ್ ಚಂದ್ರ್ ಪಾಲ್, ಇವರೊಂದಿಗಿನ ಸೆರೆಮನೆಯ ಸಹನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದವರೆಂದರೆ ಬಘಾ ಜತಿನ್,ಅವರನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಂಸೆಗೀಡು ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಾಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆರಾಹಂಪುರ್ ಜೈಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ 1924 ರಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮರಣ ಹಲವು ಸಂಶಯಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಮಾರ್ಚ್ 1868 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 238 ಕೈದಿಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಓರ್ವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಉಳಿದವರಲ್ಲಿನ 87 ಜನರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವಂತೆ ಸುಪ್ರಿಡೆಂಟೆಂಟ್ ವಾಕರ್ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಆಗ 1930 ರ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಮಾನವೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಕೈಗೊಂಡರು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ರಬೀಂದ್ರ್ ನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿನಿಂದ 1937-38 ರಲ್ಲಿ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಕಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.
ಜಪಾನಿಯರ ಸ್ವಾಧೀನತೆ
ಆಗ ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 1942 ರಲ್ಲಿ ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರನ್ನು ಹೊರಗೋಡಿಸಿತು. ಆಗ ಇದೇ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆವಾಸವಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ಕೂಡಾ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.
ಮತ್ತೆ 1945,ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದ II ರ ನಂತರ ಈ ದ್ವೀಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆದರು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ
ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಜೈಲಿನ ಮತ್ತೆರಡು ಗೋಪುರ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ಹಿಂದಿನ ಕೈದಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು.ತಮ್ಮನ್ನು ಆ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ದಾಖಲೆ-ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಲು ಸಂಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಇನ್ನುಳಿದ ಮೂರು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಗೋಪುರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ 1969 ರಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಲ್ಲಿ ಗೋಬಿಂದ್ ವಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಜೈಲು ಆವರಣದಲ್ಲಿ 1963ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಇದೀಗ 500-ಹಾಸಿಗೆಗಳುಳ್ಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 40 ವೈದ್ಯರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೈಲು ನಿರ್ಮಾಣದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 10,2006 ರಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಹಲವು ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸನ್ಮಾಸಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1654 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜೈಲುಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ಅಂಡ್ ನಿಕೊಬಾರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವರ್ಗ:ವಸಾಹಾತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ವರ್ಗ:ಅಂಡ್ ಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ದೆವ್ವ
thumb|right|200px|ಕಾಡೆಕ್ಸ್ ಗಿಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತಹ ದೆವ್ವದ ಚಿತ್ರಣ.
ದೆವ್ವ (ಗ್ರೀಕ್:διάβολος ಅಥವಾ ದಿಯವೊಲೋಸ್ = 'ಅಪನಿಂದಕ' ಅಥವಾ 'ಆಪಾದಕ' )ವನ್ನು ಕೆಲವು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಮಾನವಾತೀತ ಅಸ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಅದೆಂದರೆ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಮೂರ್ತರೂಪ ದ ಜೊತೆಗೆ ದೇವರು ಹಾಗು ಮಾನವಕುಲದ ಶತ್ರುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೆವ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು, ನಾಸ್ತಿಕರು, ಹಾಗು ಇತರ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದವರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಬ್ರಹಾಂ ಧರ್ಮವು ದೆವ್ವವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಅವಿಧೇಯ ಫಾಲನ್ ಏಂಜಲ್(ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆ) ಅಥವಾ ಅಸುರ ದೈತ್ಯ ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯು ಮಾನವರಿಗೆ ಪಾಪ ಅಥವಾ ದುಷ್ಟಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರರು ದೆವ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ,ಅದು ನಂಬಿಕೆಯ ಘರ್ಷಣೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಇಚ್ಚಾ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವರು ಹಾಗು ದೆವ್ವವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಾನವ ಆತ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೆವ್ವವು ಮಾನವರನ್ನು ಪ್ರಲೋಭನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ದೇವರಿಂದ ದೂರ ನರಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೆವ್ವವು ದುಷ್ಟ ದೇವತೆಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸುರ ದೈತ್ಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್(ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್) ವೈರಿ(ಹ-ಸೈತಾನ)ಯನ್ನು ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಚಿತಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಹಲವು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ದೆವ್ವಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಒಂದು ತಂಟಲಮಾರಿ ದೆವ್ವ ಅಥವಾ ಪ್ರಲೋಭಕ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ. ದೆವ್ವದ ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯು, ಮಾನವರ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಸ್ವ ಸ್ವಭಾವ ಅಥವಾ ಪಾಪಿತನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಜನರು ದೆವ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳು ದೆವ್ವದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ದೆವ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೆವ್ವದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪು ಹಾಗು ಅಧಾರ್ಮಿಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಇತರರು ಏಕೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೂಡೇಇಸಮ್(ಯಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ)
ಜೂಡೇಇಸಮ್(ಯಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ)ನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಂತೆ ದೆವ್ವದ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲ. ಹಿಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಬೈಬಲಿನ ಪದ ಹ-ಸೈತಾನ ಎಂಬುದು "ಸೈತಾನ" ಅಥವಾ ದಿ ಆಬ್ಸ್ಟಕಲ್ (ಅಡಚಣೆ) ಅಥವಾ "ದಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್"(ಫಿರ್ಯಾದಿ) ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ(ದೇವರೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪುಗಾರನೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮನಗಾಣುವುದು).
ಹಿಬ್ರೂ ಅಪಾಕ್ರಿಫ
ದಿ ಅಪಾಕ್ರಿಫ(ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕಾಂಡಗಳು) ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವೆಂದು ಜೂಡೆಇಸಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಇಂದಿನ ಹಲವು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಥಗಳು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಬುಕ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ, ದೆವ್ವವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾವೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಲಾವೊನಿಕ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎನೋಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 2nd ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎನೋಚ್, ಸಟನೆಲ್ ಎಂಬ ಒಂದು ವಾಚರ್ ಗ್ರಿಗೊರಿ(ಬಹಿಷ್ಕೃತ ದೇವತೆ)ಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಅನಿಶ್ಚಿತ ದಿನಾಂಕ ಹಾಗು ಅನಾಮಧೇಯ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಸ್ಯೂಡೋಪಿಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್(ಖೋಟ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿ)ಕೃತಿ. ಗ್ರಂಥವು ಸಟನೆಲ್, ಗ್ರಿಗೊರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರನೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಈತನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಈ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು "ಸದ್ಗುಣ" ಹಾಗು "ಪಾಪದ" ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೋಲುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕತೆಯನ್ನು 1 ಎನೋಚ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ; ಆದರೆ, ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಿಗೊರಿಯ ಮುಖಂಡನನ್ನು ಸೆಮ್ಜಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಅಪಾಕ್ರಿಫಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸೈತಾನ, ದೇವತೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಇಸ್ಸಾಕ್‌ನನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅಬ್ರಹಾಂನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವಂತೆ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಮಾಸ್ಟೆಮ ಸಹ ಹೆಸರು ಹಾಗು ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸೈತಾನನ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಚಾಸಿಡಿಕ್ ಯಹೂದಿ ಗಳಿಗೆ, ಬಾಲ್ ದಾವರ್ ಹ-ಸೈತಾನ ನಾಗಿದ್ದ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎನೋಚ್ ಸಟರಿಯಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಟನಿಯಲ್ ಹಾಗು ಸಟನ್'ಎಲ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಉಗಮದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಿದೆ). ಇದೆ ರೀತಿಯಾದ ಪದದ ಸರಿಯಾದ ಅಕ್ಷರ ಕ್ರಮವು ಅವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಮುಂಚೆ ಅವನ ದೇವಯೋಗ್ಯರಾದ ಸಹೋದರರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಮೈಕಲ್, ರಾಫಲ್, ಯುರಿಯೆಲ್ ಹಾಗು ಗೇಬ್ರಿಯಲ್.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
thumb|right|ದಿ ಟೆಂಪ್ಟೆಷನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣಗೊಂಡ ದೆವ್ವದ ರೂಪ, ಅರಿ ಸ್ಚೆಫ್ಫೆರ್, 1854. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವು ಸೈತಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಲೂಸಿಫರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಸೈಯಾ 14:12ನಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಫರ್ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ರಾಜನಿಗೆ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತರು, ದೆವ್ವವನ್ನು ಒಂದು ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವತೆಯು, ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ದೇವತಾ ಸಮುದಾಯಗಳ(ಅಸುರ ದೈತ್ಯರು) ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ದೇವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಲೇಕ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವತೆಯು ಮಾನವಕುಲದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದು, ದೇವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದು, ಮಿಥ್ಯಾಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವುದು ಹಾಗು ಮಾನವಕುಲದ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು. ಬೈಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೆವ್ವವನ್ನು ಇತರ ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಮಾನವನ ಪಾಪ ಹಾಗು ಪ್ರಲೋಭನೆ ಹಾಗು ದೇವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೈತಾನನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸರ್ಪವು ಈವ್ ಗೆ ನಿಷೇಧಿತ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತದೆ,ಹೀಗಾಗಿ ಸೈತಾನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರ್ಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುರುತು ಆಡಂ ಹಾಗು ಈವ್‌ನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು, ಬುಕ್ ಆಫ್ ರಿವಿಲೇಶನ್‌ನ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸೈತಾನನನ್ನು ಒಂದು ಸರ್ಪವೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ(Rev. 20:2).
ಬೈಬಲ್ ನ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರಿವಿಲೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವನ್ನು "ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್" ಹಾಗು "ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಸರ್ಪೆಂಟ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ 12:9, 20:2 ಸಹ ಸೈತಾನನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ,"ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕುಮಾರ"ನೆಂದು ಬುಕ್ ಆಫ್ ಜಾನ್12:31, 14:30ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ;"ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪವರ್ ಆಫ್ ದಿ ಏರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೆರಿರಿಂ, ಹಾಗು ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಫೆಸಿಯನ್ಸ್2:2ನಲ್ಲಿ ಬರುವ "ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಥಟ್ ನೌ ವರ್ಕೆಥ್ ಇನ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ ಒಬಿಡಿಯನ್ಸ್" ; ಹಾಗು 2 ಕಾರಿಂಥಿಯನ್ಸ್ 4:4ನಲ್ಲಿ ಬರುವ "ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ದಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್". . ಇದನ್ನು ಬುಕ್ ಆಫ್ ರಿವಿಲೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ) ಹಾಗು ದಿ ಟೆಂಪ್ಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ) ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. .
ಬೆಲ್ಜಿಬಬ್, ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಫಿಲಿಸ್ಟಿನ್ ದೇವರ ಹೆಸರಾಗಿದೆ(ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ Ba‘al Zebûb ನಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾದರಿಯ ಬಾಲ್, ಲಿಟ್. "ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫ್ಲೈಸ್") ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸೈತಾನ ನ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. "ಬೆಲ್ಜೆಬೌಬ್" ನ ಒಂದು ಅಶುದ್ಧ ರೂಪಾಂತರವು ದಿ ಡಿವೈನ್ ಕಾಮಿಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಇಸ್ಲಾಂ
ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವನ್ನು ಇಬ್ಲಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ(ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ಶೈತಾನ್, ಈ ಪದವು ದುಷ್ಟವಾದ ದೆವ್ವದಂತಹ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ). ಖುರಾನ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವರು "ಹೊಗೆಯಾಡದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ" ಇಬ್ಲಿಸ್ ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ(ಇತರ ಎಲ್ಲ ಜಿನ್ನ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ) ಹಾಗು ಮಾನವನನ್ನು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ವವಲ್ಲದೆ ದೆವ್ವದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯೆಂದರೆ, ಪುರುಷರ ಹಾಗು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಬ್ಲಿಸ್‌ನ್ನು ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಲಿಸ್, ಮಾನವಕುಲದ ತಂದೆಯೆನಿಸಿದ್ದ ಆಡಂಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗೆ ಅವಿಧೇಯತೆ ತೋರಿಸಿದ. ತನಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮಾನವನನ್ನು ಭೂಮಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಆಡಂಗಿಂತ ತಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಆಡಂಗೆ ಶರಣಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮನುಷ್ಯ ತನಗಿಂತ ಕೀಳು ಎಂಬ ಅಚಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಲಿಸ್, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಆಯ್ಕೆಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅವನು ದೇವರಿಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗಿರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇವನು ದೇವರಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಈ ಸಂಗತಿಗೆ ಮಾನವಕುಲವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಇಬ್ಲಿಸ್ ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ದೆವ್ವವು ಆಡಂನನ್ನು ವಂಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಆಡಂ ಹಾಗು ಈವ್ ದೇವರ ಎದುರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡು ದೇವರಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವರು ಇಬ್ಲಿಸ್ ಹಾಗು ಫೈರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹಾಗು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (ಮಾನವಕುಲ) ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ದೆವ್ವವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಪಟಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಖುರಾನ್ ನ ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ,ಕಿಯಮಹ್ ಅಥವಾ ರೆಸರಕ್ಷನ್ ಡೇ(ಯೂಂ-ಉಲ್-ಕಿಯಾಮ )ಯ ತನಕ ಆಡಂನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಮಾನವಕುಲ)ವಂಚಿಸುವುದೇ ದೆವ್ವದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಹಾಗು ಅದರಿಂದ ವಂಚನೆಗೊಳಪಟ್ಟವರ ಜೊತೆಗೆ ಫೈರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ ಗೆ ದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೆವ್ವವನ್ನು ಜಿನ್ನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದೂ ಸಹ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಹೊಗೆಯಾಡದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. ಖುರಾನ್ ಇಬ್ಲಿಸ್ ನನ್ನು ದೇವರ ಶತ್ರುವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವರು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಗಳಿಗಿಂತ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗು ಇಬ್ಲಿಸ್ ಆತನ ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇಬ್ಲಿಸ್ ನ ಏಕೈಕ ಶತ್ರುವೆಂದರೆ ಮಾನವಕುಲ. ಮಾನವರು ದೇವರಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ತೋರುವುದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದೇ ಆತನ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಮಾನವಕುಲವು ಸೈತಾನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೆಡುಕು ಹಾಗು ಅವರೊಳಗೆ ತುಂಬುವ ಪ್ರಲೋಭನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ(ಜಿಹಾದ್ ) ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದು ಬಂದವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ(ಜನ್ನತ್ ಉಲ್ ಫಿರ್ದುಸ್ ). ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಸದಾಚಾರ ವರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಬಹಾಯಿ ಮತ
ಬಹಾಯಿ ಮತ ದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವೆಂಬ ಕೆಡುಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಮಾನವಾತೀತ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ದೇವರೆಡೆಗೆ ಹಾಗು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಎಸಗಬಹುದು. ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೆ, ಬಹಾಯಿ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸೈತಾನನನ್ನು ಒಂದು ರೂಪಕಾಲಂಕಾರವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹಾಯಿ ಮತವು, ದೆವ್ವವನ್ನು "ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುವ ಆತ್ಮ" ಅಥವಾ "ಆತ್ಮದ ಕೆಳಮಟ್ಟ" ವೆಂದು ರೂಪಕಾಲಂಕಾರವಾಗಿ ಸಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಾಯಿ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದಿ ಇವಿಲ್ ಒನ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಾಜಿದಿಸಮ್
ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದ ಯಜಿದಿ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಿದ್ದ, ಮಾಲೆಕ್ ಟುಸ್‌ನನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶೈತಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೈತಾನನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಯಜಿದಿಸಮ್ ಪಂಥವನ್ನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಪೂರ್ವ-ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು/ಅಥವಾ ಶಯ್ಖ್ ಆದಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ಹುಲತ್ ಸೂಫಿ ಚಳವಳಿ. ಹೊರಜಗತ್ತಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮೂಲತಃ ಸೈತಾನನೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 19ನೇ-ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಕರು ಹಾಗು ಅಧಿಕೃತ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು.
ನಿಯೋಪೇಗನಿಸಂ
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪೇಗನ್ ಧರ್ಮಗಳು ಹಾಗು ವಾಮಾಚಾರವನ್ನು ಸೈತಾನನ ಪ್ರಭಾವವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಪೀರಿಯಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚ್ ಆಪಾದಿತ ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು ಸೈತಾನನ ಜತೆಗೂಡಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೂಡಿದರೆಂದು ದೂಷಿಸಿತು. ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರಹಗಾರರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜ್ಯಾಕ್ ಚಿಕ್ಕ್ ಹಾಗು ಜೇಮ್ಸ್ ಡಾಬ್ಸನ್ ಇಂದಿನ ನಿಯೋಪೇಗನ್ ಜೊತೆಗೆ ವಾಮಾಚಾರದ ಧರ್ಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೈತಾನೀಯವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ನಿಯೋಪೇಗನ್ ರಿ ಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನಿಸ್ಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸೈತಾನ ಅಥವಾ ದೆವ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಲವು ನಿಯೋಪೇಗನ್ ಗುಂಪುಗಳು ಕೆಲವು ವಿಧದ ಕೊಂಬುಳ್ಳ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಕ್ಕಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಗ್ರೇಟ್ ಗಾಡೆಸ್ಸ್. ಈ ದೇವತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ಸೆರ್ನುನ್ನೋಸ್ ಅಥವಾ ಪಾನ್ ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೆವ್ವದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೋಲಿಕೆಯಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೇವಲ 19ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹಿಂದಿನದು. ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾನ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಅಧಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ದೆವ್ವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್
ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಸೈತಾನ, ದೆವ್ವ ಹಾಗು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೈತಾನ ಒಂದು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಪಾಪ ಹಾಗು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕತೆಯ ಒಂದು ರೂಪಾಲಂಕಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೆಂದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ಲೂಸಿಫರ್, ಮೂಲ ರೋಮನ್ ತಾತ್ಪರ್ಯದಲ್ಲಿ "ಬೆಳಕನ್ನು-ತರುವವ" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಗುಂಪಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವನು ಒಂದು ರೂಪಕಾಲಂಕಾರವಾಗಿ ಸೈತಾನ ಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಇವನು ಒಳಗಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಿಆಸಫಿಯ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮ್ಯಾಡಮ್ ಬ್ಲಾವ್ಯಾಟ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಲೂಸಿಫರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು "ಬೆಳಕನ್ನು ತರುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹಲವು ನ್ಯೂ ಏಜ್ ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಪರಂಪರೆಗಳು ಒಂದು ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಲ್ಲದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ತತ್ತ್ವಗಳು ಕೆಡುಕನ್ನು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.thumb|150px|right|ತೀಯಿಸ್ಟಿಕ್ ಸೇಟನಿಸಂ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಲೆಫ್ಟ್-ಹ್ಯಾಂಡ್ ಪಾಥ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ದಿ ಬ್ಯಾಫೋಮೆಟ್. ಒಂದು ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಇದು ಯಿನ್ ಹಾಗು ಯಾಂಗ್ಎಂಬ ಚೈನೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆ ಒಳಿತು ಹಾಗು ಕೆಡುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕ ಉಭಯತ್ವಗಳಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನಾ ಪರಂಪರೆಗಳು ಒಳಿತು ಹಾಗು ಕೆಡುಕು ಅಥವಾ ಕತ್ತಲು ಹಾಗು ಬೆಳಕಿನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರುಡೊಲ್ಫ್ ಸ್ಟೆಯಿನರ್, ಅಗ್ನಿ ಯೋಗ ಹಾಗು ಚರ್ಚ್ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಿಯಂಫ್ಯಾಂಟ್ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಸೆಟಾನಿಸಂ
ಕೆಲವು ಧರ್ಮಗಳು ದೆವ್ವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹುದೇವತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ "ದೇವರು", ಸೈತಾನ, ಹಾಗು ಇತರರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವತೆಗಳೇ ಜೊತೆಗೆ ಸೈತಾನ ಆದ್ಯತಾ ಸಂತ; ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಏಕದೈವವಾದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ದೇವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಭಿನ್ನತೆಗಳು ದೇವರು ಹಾಗು ದೆವ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸೇಟನಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಂಟನ್ ಲವೇಯ್'ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೆಟಾನ್. ಇದು ಸೈತಾನನನ್ನು ಮಾನವಕುಲದ ಮೂಲಭೂತ ಹಾಗು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ "ಸೇಟನಿಕ್" ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ನಿಜವಾದ ಸೇಟನಿಸ್ಟ್ ಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಅಸುರ ದೈತ್ಯರು ಹಾಗು ಮಂತ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗು ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ. ಒಂದು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸೈತಾನ ಮತಾಚರಣೆಯ ದುರುಪಯೋಗದ ಭೀತಿ - ಮಿಚೆಲ್ಲೇ ರಿಮೆಂಬರ್ಸ್ ಎಂಬ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದು,ಮಕ್ಕಳ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗು ಮಾನವರ ಬಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಸಮಾಜದ ಗಣ್ಯರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ(ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ) ಕುತಂತ್ರವೆಂದು ಸೆಟನಿಸಂ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂಥವು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸೈತಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಝೊರೊಸ್ಟ್ರಿಅನಿಸಮ್(ಪಾರಸಿ ಧರ್ಮ)
ಝೊರೊಆಸ್ಟರ್ ಖುದ್ದು ತಾವೇ ರಚಿಸಿದಂತಹ ಝೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅವೆಸ್ತಾ ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ಗಾಥಾಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕವಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೈರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಹುರ ಮಜ್ದಾರ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ "ಸತ್ಯ", ಆಶಾ. "ಸುಳ್ಳು"(ದ್ರುಜ್ ) ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಅವನತಿ ಅಥವಾ ಅವ್ಯಕ್ತತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
ನಂತರ, ಜುರ್ವನಿಸಮ್ (ಜುರ್ವನೈಟ್ ಝೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನಿಸಮ್)ನಲ್ಲಿ, ಅಹುರ ಮಜ್ದಾ ಹಾಗು ಪ್ರಧಾನ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಾದ ಅಂಗ್ರ ಮೈನ್ಯು, 'ಕಾಲ'ದ ಮೂರ್ತರೂಪ ಜುರ್ವಾನ್ ನ "ಅವಳಿ" ಸಂತಾನ. 10ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಜುರ್ವಾನಿಸಮ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹುಗಳಿಲ್ಲ.
ಇಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸಿಗಳುಅಹುರ ಮಜ್ದಾನ 'ವಿನಾಶಕಾರಿ ಉದ್ಭವ'ವೆಂಬ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂಗ್ರ ಮೈನ್ಯು‌ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖುದ್ದು ಮಜ್ದಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಅಂಗ್ರ ಮೈನ್ಯು, ಮಜ್ದಾ ನ 'ಸೃಷ್ಟಿಕಾರಕ ಉದ್ಭವ'ವಾದ ಸ್ಪೆನ್ಟಾ ಮೈನ್ಯು ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಹಿಂದು ಧರ್ಮ
ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ವೈದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವೈತ(ಡ್ಯೂಅಲಿಸಂ) ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಸಹ ಇದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಒಳಿತು ಹಾಗು ಕೆಡುಕಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಅಸುರನೆಂದರೆ ರಾಹು, ಈತನ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ದೆವ್ವವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಷ್ಣವರು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಅವತಾರವು ಕೆಡುಕು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೆವ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಗುಣ ಹಾಗು ಕರ್ಮದ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಸಹ ಕೆಡುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ, ಕೇವಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ(ಸತ್ಯ)ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ಹಿಂದೂ ತತ್ತ್ವವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಅಸುರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ನಿಕೃಷ್ಟವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಹಾಗು ಉದ್ದೇಶಗಳು(ತಮಸ್ಸು) ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಒಳಿತನ್ನು(ಸತ್ತ್ವ) ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳಾದ ಸಿದ್ಧ, ಗಂಧರ್ವ , ಯಕ್ಷ ಮುಂತಾದವರು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅಸದೃಶವಾದ ಜೀವಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಕೆಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಧಿಕೃತ ಕವಲುಅಯ್ಯಾವಳಿಯ (ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ) ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಇತರ ಶಾಖೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೈತಾನ-ಮಾದರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕ್ರೋನಿಯನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅಯ್ಯಾವಳಿ ಪಂಥದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರೋನಿಯು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಆದಿರೂಪದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗು ಇದು ಕೆಡುಕಿನ ಹಲವಾರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿವಿಧ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹ ರಾವಣ, ದುರ್ಯೋಧನ, ಮುಂತಾದವರು. ಇಂತಹ ಕೆಡುಕಿನ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅಯ್ಯ-ವಳಿ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ದೇವರು,ವಿಷ್ಣುವಾಗಿರಾಮ ಹಾಗು ಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ,ಏಕಂ ನಾರಾಯಣನ ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ (ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಲು ನಾರಾಯಣನು ಈ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ) ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯ ವೈಕುನ್ಡರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತಾರ ತಳೆದು ಕ್ರೋನಿಯ ಅಂತಿಮ ಅವತಾರವಾದ ಕಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕಲಿ ಯುಗದ ಆತ್ಮವಾದ ಕ್ರೋನಿಯು ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂಗಳಂತೆ ಅಯ್ಯವಳಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಪ್ರಸಕ್ತ ಯುಗ, ಕಲಿ ಯುಗವು ತಿರಸ್ಕಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೆವ್ವದಂತಹ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಮಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಲೋಭಕನಾದ ಈತ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನನ್ನೂ ಸಹ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಪಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ. ಹಲವು ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಾರನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದ "ಸಾವಿನ" ಸಾಕಾರರೂಪ. ಈತ ಮನುಷ್ಯರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಭಂಗ ತರುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕತೆಯೆಡೆಗೆ ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾರನ ಬಗೆಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆಂದರೆ, ಈತ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾರ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ ಆದರೆ ಒಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿರುವ ಒಂದು ಭಾಗ, ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಗೆಲ್ಲಲೇ ಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ನಿತ್ಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದೆವ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೇವದತ್ತನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌
ಔಸರಿಯನ್ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ (ಗ್ರೀಕ್:ಒಸಿರಿಸ್) ಔಸರ್‌ನನ್ನು ಸೆಟ್ 13 ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಔಸೆಟ್(ಐಸಿಸ್) ಅವನ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಔಸರ್ ಹಾಗು ಔಸೆಟ್ ನ ಮಗನಾದ ಹೊರುಸ್ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿ ಸೆಟ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವು ಹಾಗು ಅಂಗಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಸೇಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊರುಸ್, ಸೆಟ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಔಸರ್ ಪಾತಾಳಲೋಕದ ದೊರೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಳಿತು ಹಾಗು ಕೆಡುಕಿನ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಘರ್ಷವೇ ಈ ನಾಟಕದ ವಸ್ತು, ಸೆಟ್ ಕೆಡುಕನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆಟ್ ನ್ನು ಯಾವಾಗಲು ಒಂದು ಕೆಡುಕಿನ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ "ಪಂಥದವರ" ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ದೇವತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇವತೆಯ ಮೌಲ್ಯಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಬಹುದೇವತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ದೆವ್ವದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಸೆಟ್ ಹೊರುಸ್‌ನ ಸೋದರಮಾವ ಅಥವಾ ಸಹೋದರನೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸೆಟ್‌ ಅಪಜಯದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಸೆಟ್‌ನ ವಿನಾಶ/ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೋರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ರೂಢಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹೊರುಸ್ ನನ್ನು ಗಿಡುಗದ ತಲೆ ಹಾಗು (ಒಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರಾಣಿ) ಸೆಟ್‌ನ ತಲೆ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು (ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಂತೆ) ದ್ವಿವಿಭಜನೆಯ ಅಳಿವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು
thumb|150px|right|ಮೇಯರ್ ಹಾಲ್ ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ದೆವ್ವದ ಚಿತ್ರಣ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ದೆವ್ವವು ಜನಪ್ರಿಯ ಜನಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ತಂಟಲಮಾರಿ ದೆವ್ವದ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಇದು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ನ್ಯೂಫೌಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಟಲಿ ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಅಥವಾ ಚತುರತೆಯನ್ನು ಎಸಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೆವ್ವವನ್ನು ಕೆಡುಕಿನ ಮೂರ್ತರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಜನಪದ ದುಷ್ಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೆವ್ವವು ಒಂದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂತರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಂತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯಾದ St. ಡನ್ಸ್ಟನ್ ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂತ್ರಗಳ ಹೊರಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತಹ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವು ಸಹ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆಗಳಾದ ದಿ ಡೆವಿಲ್'ಸ್ ಚಿಮ್ನಿಮುಂತಾದುವಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು
ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ: ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ದೆವ್ವದ ಹೆಸರುಗಳು
ಅಸುರ ದೈತ್ಯರು
ಕೆಲವೊಂದು ಧರ್ಮಗಳು ಹಾಗು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಾಮಧೇಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸುರ ದೈತ್ಯರುಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ದೆವ್ವದ ಬಾಹ್ಯ ರೂಪವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸುರ ದೈತ್ಯರುಗಳೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಕೆಲವು ದೈತ್ಯರು ದೆವ್ವದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದೆವ್ವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಸುರ ದೈತ್ಯರ ಪಟ್ಟಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೆಸರುಗಳು
ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಹೆಸರುಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ದೆವ್ವಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ.
ದೆವ್ವದ ಧಾರ್ಮಿಕಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರುಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜೆಫ್ಫ್ರಿ ಬರ್ಟನ್ ರಸ್ಸೆಲ್, ಲೂಸಿಫರ್, ದಿ ಡೆವಿಲ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಏಜಸ್ (ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1986), ಪುಟ.128, ಗಮನಿಸಿ 76 ಆನ್ಲೈನ್. ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ದೆವ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವರು
ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ ಬೈಬಲ್ ಹಾಗು ಅದರ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೆವ್ವದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬೈಬಲ್ಲಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವರು ಒಂದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು, ಇದು ವೇದನೆ, ಸಾವು, ಹಾಗು ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಅಥವಾ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳು ಹಾಗು ಜನಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ದೇವರನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ "ಏ ಡೆಮಿರ್ಗಸ್", "ದುಷ್ಟ ದೇವತೆ", "ದಿ ಡೆವಿಲ್ ಗಾಡ್", "ಕತ್ತಲಿನ ರಾಜಕುಮಾರ", "ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕಿನ ಮೂಲ", "ದೈತ್ಯ ಅಸುರ", "ಕ್ರೂರ, ಕ್ರುದ್ಧ, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕ", "ಸೈತಾನ", "ದಿ ಡೆವಿಲ್", ಹಾಗು "ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆವೆಲೆಶನ್‌ನ ಮೊದಲ ಪಶು" ಎಂದೆಲ್ಲ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಲವು ಬರಹಗಾರರು, ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೇವರು ಜೆಹೊವಃ(ತನಖ್ ), ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಟ್ರೂ ಗಾಡ್" ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಬರಹಗಾರರು ಜೂಡೆಯಿಸಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ, ಹಾಗು ಇಸ್ಲಾಂನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈವೀಕತೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.
ಆಕರಗಳು
ಸೈತಾನ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮದೇ ದ್ವೇಷಗಳು ಹಾಗು ಕೆಡುಕುಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ಸ್ವಭಾವ ಹಾಗು ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಗಳಗಂಟಿ ಸ್ವಭಾವದ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈಕೆ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ ಪುರಾಣ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುರಾಣ ವರ್ಗ:ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಕ್ಷಸರು ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ರಾಕ್ಷಸರು ವರ್ಗ:ಫಾಲನ್ ಏಂಜಲ್ಸ್(ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು) ವರ್ಗ:ನರಕ ವರ್ಗ:ಜೂಡೋ-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಷಯಗಳು ವರ್ಗ:ಪೇಗನಿಸಂ ವರ್ಗ:ಕೊಂಬುಳ್ಳ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಸೈತಾನ
ಟನಲ್ ಹಿಲ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ
ಟನಲ್ ಹಿಲ್ ಎಂಬುದು ವಾಯುವ್ಯ ವಿಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಟೂಸಾ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಾಲ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೯೬೩ ಆಗಿತ್ತು. ೧,೪೯೭-ಪಾದ(೪೫೬ ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಚೆಟೂಗೆಟಾ ಪರ್ವತ ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೮೪೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರೈಲ್ರೋಡ್ ಸುರಂಗ.
ಇತಿಹಾಸ
ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ೧೮೫೬ ಟನಲ್ ಹಿಲ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.
ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಟನಲ್ ಹಿಲ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಲಿಸ್ಬಿ ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೌಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜನರಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ವಿಲಿಯಂ ಟಿ. ಶೆರ್ಮನ್ ಅವರು ಹತ್ತಿರದ ಡಾಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ರೆಸಾಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಇದು ನಂತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆರಂಭಿಕ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ಯಾಟಲ್ ರೀನಾಕ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಜವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳ ದಿನಾಂಕಗಳು ೧೧ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೮೬೩; ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩,೨೪-೨೫ ೧೮೬೪; ಮೇ ೫-೭, ೧೮೬೪; ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೩, ೧೮೬೫.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ಪ್ರಕಾರ,ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿ ನಗರವು ಒಟ್ಟು ೧.೫ ಚದರ ಮೈಲುಗಳು (3.9ಕಿಮೀ 2 )ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
೨೦೧೦ ರಂತೆ ಟನಲ್ ಹಿಲ್ ೮೫೬ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ೯೩.೫% ಬಿಳಿ, ೩.೭% ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್, ೦.೭% ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್, ೦.೨% ಏಷ್ಯನ್, ೧.೫% ಇತರ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಮತ್ತು ೦.೪% ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗದಿಂದ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೩.೫% ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋ, ೨.೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್.
೪೫೧ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲಿ ೩೫.೦% ರಷ್ಟು ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ೬೩.೦% ವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ೧೨.೯% ರಷ್ಟು ಪತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಹಿಳಾ ಮನೆಯವರು ಮತ್ತು ೨೦.೨% ಕುಟುಂಬೇತರರು. ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ೧೮.೦% ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ೮.೪%- ೬೫ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಮನೆಯ ಗಾತ್ರ ೨.೬೮ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರ ೩.೦೦ ಆಗಿತ್ತು.
ನಗರದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೪.೮%-೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು, ೯.೮%- ೧೮ ರಿಂದ ೨೪ ರವರೆಗೆ, ೨೭.೬%- ೨೫ ರಿಂದ ೪೪ ರವರೆಗೆ, ೨೪.೮%- ೪೫ ರಿಂದ ೬೪ ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ೧೨.೯%- ೬೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಅಥವಾ ಹಳೆಯದು. ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ೩೭ ವರ್ಷಗಳು. ಪ್ರತಿ ೧೦೦ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, ೧೦೧.೮ ಪುರುಷರು ಇದ್ದರು. ೧೮ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ ೧೦೦ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, ೯೮.೦ ಪುರುಷರು ಇದ್ದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರಿಚಿತ್ತ ಸತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಕೊಟ್ಟೂರು
ಕೊಟ್ಟೂರು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ ಇರುವ ೨೦೧೮ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಘೋಷಣೆಯಾದ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇದು ಶ್ರೀ ಗುರು ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ನೆಲೆವೀಡು. ಶ್ರೀಗುರು ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೂರು ಬಸವೇಶ್ವರ ಎಂತಲು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವಷ೯ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಅಥವಾ ಮಾಚ್೯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುವುದು ಡಿಸೆ೦ಬರ್ ತಿ೦ಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ದೀಪೊತ್ಸ್ತ್ವವ ಜರುಗುವುದು. ಈ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹಿರೇಮಠಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವರ ಗುಡಿಯು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಒಂದು ಹಿರೇಮಠ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಮಠ, ತೊಟ್ಟಿಲು ಮಠ ಮತ್ತು ಗಚ್ಚಿನ ಮಠ.ಗಚ್ಚಿನಮಠದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಚಕ್ರವತಿ೯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿರುವ ಒಂದು ಮಂಚವೂ ಕೂಡ ಇದೆ.ಗಚ್ಚಿನ ಮಠದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಯ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯೂ ಇದೆ.
ಕೊಟ್ಟೂರಿಗೆ ಮೊದಲಿದ್ದ ಹೆಸರು ಶಿಖಾಪುರ. ಶ್ರೀ ಗುರು ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರರು ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಪವಾಡ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾ, ಕೊಡುವ ಊರು ಕೊಟ್ಟೂರು ಎಂದಾಯ್ತು ನೋಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಿರಿಯರು.
ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತರು ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಹರಿಹರ ತಾಲೂಕಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೊಟ್ಟೂರಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ಮುಂಚೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರಶ್ವೇರ ಸ್ವಾಮಿ ನೆಲೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಒಮ್ಮೆ ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ಊರುರು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಶಿಖಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಆಯಿತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿ ಬಂದು ಕೊಟ್ಟುರೇಶ್ವರರು ತಮಗೆ ತಂಗಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ  ಕೋರಲು ಒಪ್ಪಿದ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರರರು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಗಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡಿದರು ಬೆಳಗಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣಾವಾಗಿ ಇಡಿ ಆಸ್ತಾನವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರರು ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಸ್ಥಳವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದರು ಈ ಕುರಿತು ವೀರಭದ್ರನು ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರರನ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿ  ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಿ ನೀವು ಕೊಡದಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಅದರಂತೆ ವೀರಭದ್ರ ದೇವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀವು ಯಾರಿಗೂ ಕೊಡಬಾರದು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು "ಕೊಡದಗುಡ್ಡ"  ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಲಿ ಅಂತಯೇ ನೀವು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ  ಈ ಶಿಖಾಪುರ  ಇನ್ನು ಮುಂದೆ "ಕೊಟ್ಟೂರು" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹರಸಿದರು.
ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು
ಈ ಊರಿನ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಎಂಬ ಖಾದ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯವು ಆಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಸಮೃದ್ಡವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅನ್ನದಾತನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ೪ ಕಾಟನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗಳು ೯ ಹತ್ತಿ ಜಿನಿಂಗ್, ಮತ್ತು ೮ ಶೇಂಗಾ ಡಿಕಾಟಿಕೆಟಿಂಗ್ ಮಿಲ್ ಗಳು ವ್ಯಾಪರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಪೂರೈಸುವುದು. ಈ ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಂದರೆ ಜೋಳ,ರಾಗಿ ,ಹತ್ತಿ, ಶೇಂಗಾ, ಸೂಯ೯ಕಾಂತಿ ಇನ್ನಿತರವು.ತೂಕ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ದೇವರಮನಿ ವೇ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಇದ್ದು ಮತ್ತು ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳು (ರೇಣುಕ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟೂರೇಶ್ವರ) ಸಾವ೯ಜನಿಕರ ಮನರಂಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಪೂಣ೯ಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಯೇ ಇತ್ತಿಚ್ಚೀಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ರೈಲು ಓಡಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಹರಿಹರ -ಕೊಟ್ಟೂರು ಮಾರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೊಟ್ಟೂರು ಪಟ್ಟಣವು ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ನೂತನ ತಾಲೂಕು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ಇದ್ದು ಅದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ತಾಲೂಕು ರಚನೆಯಾಗಿ ಇನ್ನುಷ್ಟು ಇನ್ನುಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾದಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಲಿ.
ಕೊಟ್ಟೂ ರೇಶ್ವ ರ ಕಾಲೇಜು :- ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ರುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾಲೇಜು. ಈ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗ:ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ ಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಧೀನ ಭಾಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯೊಂದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಶಾಖೆ, ಇಲಾಖೆ, ವರ್ಕ್‌ಗ್ರೂಪ್‌ (ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಂಡ) ಮತ್ತು ನೌಕರ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿರಬಹುದಾದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯ ನೌಕರರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಯ-ಸೀಮಿತ ಕೆಲಸದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಆದೇಶಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ಯೋಗ ಕರಾರು ಅಥವಾ ಯೋಜನೆ ಆದೇಶಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದದಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವಾಗ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾ. ತಪ್ಪಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್‌ಗಳ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಡಚಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಪುಟ್(ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆ ) ಹಾಗೂ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌(ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಇಳುವರಿ) ಅನುಪಾತವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಘಟಕಗಳೊಳಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿವಿಧ ಆದೇಶಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಣತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು. ವ್ಯವಹಾರವು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಆಜ್ಞೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ನಮತ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟರೆ,ಅಂತಿಮ ದಾರಿಯು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಾರಂಭಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಶಸ್ವಿ ಅಂಶಗಳು
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾನದಂಡಗಳೆಂದರೆ:
ಇತಿಹಾಸ
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೇಟೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಗ್ರ ರಾಜಮನೆತನದ ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿವರ್ಗದವರ ಪ್ರಬಲ ರಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ನಂತರದ ರಚನೆಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಮುಂಚಿನ ರಚನೆಗಳು
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ(ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ) ಹಿಂದಿನ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದೀಕೃತವಾದುದಾಗಿದೆ. ನಿಪುಣ ನಾಯಕನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂವಹನಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸ(ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ)ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಬೆರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ ಅಥವಾ ವರ್ಚಸ್ವಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ.
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಗಳು
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಅಧಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಲ್ಲದ ರಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಕರ್‌ರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟಿತ ರಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಇದು ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ-ನಂತರ
'ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ-ನಂತರ' ಪದವನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ-ನಂತರ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 1980ರ ದಶಕದಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದ ಚಿಂತನೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೆಬೆರ್‌ನ ಆದರ್ಶ ರೂಪದ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇವು ಯಾವುವೂ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಅಧಿಕಾರವು ಈಗಲೂ ವೆಬೆರ್‌ನ ತರ್ಕಬದ್ಧ, ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈಗಲೂ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾದಮಾಡುತ್ತಾ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಚೊಕ್ಕಟಗೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಿಡಿಯಾನ್ ಕುಂದ ಅವನ 'ಟೆಕ್'ನಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - 'ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಾರವು  ನಿಯಮ ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾರಿ - ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.'.
ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ-ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ-ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆದೇಶದ ಬದಲಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರದೆ ಒಂದು ಜಾಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ(ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೇರ ವೈರುದ್ಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ); ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಗಳ ರಚನೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮತ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಾನ ಹಂತದ ನಿರ್ಧಾರ ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇತರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಭೇತರ(/0} ಅಥವಾ [[ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆನೆರವಾಗಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈಗಲೂ ಇತರ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸರಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಮೈನರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (2000), ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಸರಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಸರಳ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ ರಿವ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಸನ್ ರೆಪೆನ್ನಿಂಗ್ ನಂತಹ ಇತರ ಪಂಡಿತರು, ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಜೀವತುಂಬಿದರು.
ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ರಚನೆ
ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವಿಭಾಗಗಳ ನೌಕರರು ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ದಕ್ಷತೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅನಮ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಸಮಗ್ರವಾಗಿ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಸರಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮನ್ವಯತೆ ಮತ್ತು ತಜ್ಞತೆಯು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಂಬವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ದಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.ಇದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನೌಕರರ ನಂಬಿಕೆಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿಭಾಗೀಯ ರಚನೆ
"ಉತ್ಪನ್ನ ರಚನೆ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಭಾಗೀಯ ರಚನೆಯು ಪ್ರತಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗೀಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವು ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (US ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು EU ವಿಭಾಗ) ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ/ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು: ಗ್ರಹೋಪಯೋಗಿ ಅಥವಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು) ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಮೋಟಾರುಗಾಡಿ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗೀಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ SUVಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು, ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ(ಸಬ್‌ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್) ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುಚ್ಚುಕಾರುಗಳಿಗಾಗಿ(ಸೆಡಾನ್) ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಮಾರಾಟ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆ
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯು ನೌಕರರನ್ನು ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಬಹುದು. ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೌಕರರ ತಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರಿತ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾರಣೆಯೆಂದರೆ "ಉತ್ಪನ್ನ a" ಮತ್ತು "ಉತ್ಪನ್ನ b" ಎಂಬ ಎರಡು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದು ಕಂಪೆನಿ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು: "ಉತ್ಪನ್ನ a" ಮಾರಾಟ ಇಲಾಖೆ, "ಉತ್ಪನ್ನ a" ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆ, "ಉತ್ಪನ್ನ a" ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವಿಕೆ, "ಉತ್ಪನ್ನ b" ಮಾರಾಟ ಇಲಾಖೆ, "ಉತ್ಪನ್ನ b" ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆ, "ಉತ್ಪನ್ನ b" ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ಇಲಾಖೆ. ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅನುಕರಣೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ ಪ್ರದರ್ಶನ.
ಈ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲ; ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವೃತ್ತ: ಸಮತಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ
ಸಮತಲ ರಚನೆಯು ಉದ್ಯಮಗಳ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, /ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಪೆನಿಯು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಧಿಕ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ಹಿಂದೆ ಅಧಿಕ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಚನೆಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಗಲೂ ಮಾಜಿ ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಶೆಲ್ ಗ್ರೂಪ್ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ : ಅತೀ-ಭಾರಿ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಹಂತದ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಸೇವಾ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅಳುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ರಚನೆಯ ವೈಫಲ್ಯವು ಕಂಪೆನಿಯು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಆಗಿ ಪುನಾರಚನೆಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನೌಕರರು ಇಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ,ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಆಧಾರಿತ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಂಡ ಮನೋಭಾವ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಯು ನೌಕರರಿಗೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಾರ್ಡ್ ಸ್ಕಿಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕಿಲ್‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಪರಿಣಿತರು ಪ್ರೋಕ್ಟರ್ ಆಂಡ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ್, ಟೊಯೋಟ ಮತ್ತು ಯೂನಿಲೆವರ್‌ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.