cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಪರ್ತ್‌ನ ಭೂಗೋಳಿಕ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೈಗಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ದದ ನಂತರ ಪರ್ತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಯ ಬಲದ ವಿಕೇಂದ್ರಿಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಉಪನಗರಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೊಮಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ವಿಶಲವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯೊಜನ ಪಡೆದಿವೆ. "ಇದರಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ರೈಲು ಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ಥಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ."
ಕ್ವಿನಾನ, ವೆಲ್ಷ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಡಾಲ್ ನಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ನದಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಕ್ವಿನಾನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಪರ್ತ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. 1950ರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೈಲ ಶುದ್ಧಿಕರಣ, ಉಕ್ಕು -ರೋಲಿಂಗ್ ಮಿಲ್ಲ್‌ಗಳು,ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ಶುಧೀಕರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.1968 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯುಡೆಲ್ ಫ್ರೀಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ವೆಲ್ಷ್ ಪೂಲ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಳದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಪರ್ತ್‌ನ ಮೊದಲಿನ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದೆ.
ಗಣನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ WWII, ಪೂರ್ವದ ನಂತರ ಉದ್ಯೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಗಟು ಮಾರಾಟ, ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇವೆಗಳು,ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಪರ್ತ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿರುವ ಈ ಸೇವಾ ಶಾಖೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
thumb|ಕ್ರಾಲೇಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ thumb|ಬೆಂಟ್ಲೇಯಲ್ಲಿರುವ ಕುರ್ಟಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
ಪರ್ತ್ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮುರ್ದೊಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,  ಕರ್ಟಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಎಡಿತ್ ಕೊವಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನೊಟ್ರೆಡೆಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವೆಂಬ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವೂ ಇದೆ
1911ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು[[ಅಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ, ]] ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಟ್ಟಡವು ಒಂದು ನವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಬಿಳಿ ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೂಪ್ ಐಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ಟಿನ್ ತಾಂತ್ರಿಕವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ   ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಕೈಕ ದೊಡ್ದ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. 1966ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 1986ರ ವರೆಗೆ ಕರ್ಟಿನ್ ತಾಂತ್ರಿಕವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (WAIT )  ವೆಸ್ಟ್ ರ್ನ್ ಆಸ್ತ್ರೇಲಿಯನ್ ಶಾಲೆ  ಮತ್ತು ಮುರೆಸ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಗತಿ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯ AINSE ನ ಚಿನ್ನದಪದಕ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತವಾದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಸ್ಥಾನದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.
1970ರಲ್ಲಿ ಮುರ್ದೋಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಗಿದ್ದು 2.27ಚ.ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಶಾಲೆಯೂ ಇದೆ.
990 ರಲ್ಲಿ ಎಡಿತ್ ಕೊವಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ[[ಈಗಿರುವ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್]]]] (WACAE) ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.ಇದು 1970ರಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಕ್ಲಾರ್ ಮೆಂಟ್ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕಾಲೇಜ್,ಚರ್ಚಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಮೌಂಟ್ ಲಾವ್ಲೆಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ (WAAPA) ಕಾರ್ಯಾಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ನೊಟ್ರೆ ಡೆಮ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು1990ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ನೊಟ್ರೆ ಡೆಮ್ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ಫ್ರಿಮ್ಯಾಂಟಲ್  ಎಂಬ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಿಡ್ನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬೇರೊಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಏಕೈಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಫ್ರಿಮ್ಯಾಂಟಲ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದ್ದು, 1890ರಂದು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನೋಟ್ರೆ ಡೆಮ್ ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೂರೋಪಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ನೊಟ್ರೆಡೆಮ್ ನ ಹೆಸರು ಯು.ಎಸ್.ಎ.ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯಾನದ ನೊಟ್ರೆಡೆಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದೊಂದಿಗೆ  ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ,ಇದು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
TAFEನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೆಲವು ಡಿಪ್ಲಮೊ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ 1970ರಲ್ಲಿ ಟೆಫ್ WACAE ನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.
ಮಾಧ್ಯಮ
ಇನ್ನಿತರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ಫ್ರೀ ಟು ಏರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ: ABC, ಸೆವೆನ್‌, ನೈನ್‌, ಟೆನ್‌ ಮತ್ತು SBS (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ). ಸಮುದಾಯದ ಬಾನುಲಿಯಾದ, ಆಕ್ಸೆಸ್ 31 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2010 ಏಪ್ರಿಲ್‌ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ದೂರದರ್ಶನವಾದ, ವೆಸ್ಟ್‌ ಟಿವಿಯು ಕಾರ್ಯವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು(ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮಾದರಿಯ ಮಾತ್ರವಾದ). ಚಂದಾ ರೂಪದ ಸೆಟಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಫಾಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ABC, ಸೆವೆನ್, ನೈನ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ ಚಾನೆಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾರ್ತಾವಾಚಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ಸೆವೆನ್ಸ್‌ನ್ನು ರಿಕ್‌ ಆರ್ಡನ್‌ ಮತ್ತು ಸುಸನ್ನಾ ಕಾರ್‌; ನೈನ್‌ ಅನ್ನು ಡಿಕ್ಷಿ ಮಾರ್ಶಲ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗ್‌ ಪಿಯರ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಟೆನ್‌ ಅನ್ನು ನರೆಲ್ಡಾ ಜಾಕೋಬ್ಸ್ರವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕರೀನಾ ಕ್ಯಾರ್‌ವಾಲೋ ABCಯ ವಾರ್ತಾ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ ಟುಡೇ ಟುನೈಟ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಸೇರಿದಂತಹ ದಿ ಫೋರ್ಸ್‌ (ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ), ಮತ್ತು ದಿ ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಫ್ರಂಟ್‌  (ಕ್ರೀಡೆ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಿತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚಾರಿಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್‌ ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್‌ಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಟೆಲಿಥನ್‌ 1968 ರಿಂದಲೂ ಬಾನುಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 24ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಪರ್ತ್‌ ಟೆಲಿಥನ್ನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಶ್ವದ ತಲಾದಾಯ ಹಣಸಂಗ್ರಹಕ" ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು 2008ರಲ್ಲಿ A$7.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು.
ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಗಳು ಪರ್ತ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳು ಉಚಿತ ಜನಾಂಗೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಕೊಕ್ಕ ಗಳಂತಹ ಜಾಹೀರಾತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಡಬ್ಲ್ಯೂಎ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
AM, FM ಮತ್ತು DAB+ ಫ್ರಿಕ್ವೆನ್ಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಆಕಾಶವಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ABC ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌ ರೇಡಿಯೋ (585AM), 720 ಎಬಿಸಿ ಪರ್ತ್‌, ರೇಡಿಯೋ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ (810AM), ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಎಫ್‌ಎಂ (97.7FM) ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪಲ್‌ ಜೆ (99.3FM)ಗಳು ಇವೆ. 6ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಕಾಶವಾಣಿಗಳಿವೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಎಫ್‌ಎಂನಲ್ಲಿ 92.9, ನೋವಾ 93.7, ಮಿಕ್ಸ್‌ 94.5, 96fm, ಹಾಗೂ 882 6PR ಮತ್ತು 1080 6IX on AM. DAB+ ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ABC/SBS, ರಾಡರ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ನೊವನೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೈ ಪರ್ತ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮತ್ತು ಹಾಟ್‌ಕಂಟ್ರೀ ಪರ್ತ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ದೇಶದ ಎಫ್‍ಎಂ ಮತ್ತು ಎಎಂ ಪ್ಲಸ್‌ಗಳೆರಡೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಬಾನುಲಿಗಳಲ್ಲಿ RTRFM (92.1FM), ಸನ್‌ಶೈನ್‌ FM (98.5FM), ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌FM (91.3FM) ಮತ್ತು ಕರ್ಟೈನ್‌ FM (100.1FM)ಗಳಿವೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
right|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕ್ವೇಯಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಡಬ್ಲುಎ ಮೇರಿಟೈಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕಟ್ಟಡ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬವಾದ ಪರ್ತ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನ್ನು 1953ರಿಂದಲೂ ವರ್ಷ್ಯಾಂತದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ರಾಯಲ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನೇವಿ ಸಬ್‌ಮರೀನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಮಾನದ ಸಮುದ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಫ್ರೀಮ್ಯಾಂಟಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸದಾದ (2002) ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮಾರಿಟೈಮ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 1983ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ II ಕ್ರೀಡಾ ನೌಕೆಯ ಗೆದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಪ್‌ನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಗಳನ್ನು ಆರ್ಟ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌ ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್‌ ಲಿಂಡ್‌ಸೇ ಪ್ರದರ್ಶನದಂತಹ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಕರ್ಷಿತ ಭೇಟಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. PICA ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವು ಮತ್ತು ಪರ್ತ್‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಇನ್ನತರ ಕೆಲವು ಮೂಲ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣದಾದ ಸಮಾವೇಶಗಳು ನಡೆದವು.
ಆಟ
thumb|right|ಸುಬಿಯಾಕೊ ಓವಲ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ‌ನ ತವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಪರ್ತ್‌ನ ಇತರೆ ಆಟಗಳು.
ಕಲಾದಗಿ
ಕಲಾದಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಗಲಕೋಟ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಆಟ
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಕ್ರಿಕೆಟ್‌, ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ (ಸಾಕರ್) ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಆಟ
ಪರ್ತ್‌ನ ವಾತಾವರಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ದೊರಕುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ವಿವಿಧತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ 1962 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು 1987 ಅಮೆರಿಕಾಸ್‌ ಕಪ್ (ಫ್ರೀಮ್ಯಾಂಟಲ್‌ ಆಧಾರದ)ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌‍ ರೂಲ್ಸ್‍ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಟವಾಗಿದೆ- 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ 24% ರಷ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಆಟಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಕಲಾದಗಿ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಆಟ
ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪರ್ತ್‌ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳನ್ನು ಪರ್ತ್‌ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ಜನವರಿ ಮೊದಲನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬರ್ಸ್‌ವುಡ್‌ ಡೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯಹಾಪ್‌ಮನ್‌ ಕಪ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ವಾನ್‌ ರಿವರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪರ್ತ್‌ ವಾಟರ್ನಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಸ್ತರಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೈದಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊನೆಯ ರೆಡ್‌ ಬುಲ್‌ ಏರ್‌ ರೇಸ್‌ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬೀ ಯೂನಿಯನ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ 2003 ರಗ್ಬೀ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಪ್‌ಎಂಬ ಅರ್ಹತಾ ಆಟಗಳನ್ನು ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. 1991 ಮತ್ತು 1998ರ FINA ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್ನ್ನು ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಮೋಟಾರುಕ್ರೀಡೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಪರ್ತ್‌ ಮೊಟಾರ್‌ಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌, ಕಾರುಗಳ ಓಟ ಮತ್ತು ವೇಗದಾರಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ಬಾಗಲ್ಲೋ ರೇಸ್‌ವೇಗಳಂತ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಕೋಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಗುಡ್ಡಕಾಡು ಓಟ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದು, ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಪರ್ತ್‌ ಕಪ್‌, ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಮೌಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‍ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಧರ್ಮಗಳು
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆಗಳು
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
thumb|right|ಬರ್ಸ್‌ವುಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಇದರಲ್ಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಗುಮ್ಮಟ, ಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿನೊ ವೆನ್ಯೂ‌ಗಳು ಇವೆ.
ಪರ್ತ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ ಹಾಲ್‌ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಭವನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಾಲೆಟ್, ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರ‍ಾಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇನ್ನಿತರೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸಭಾಂಗಣದೊಳಗೆ (2005ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ)ಪರ್ತ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಶನ್‌ ಸೆಂಟರ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿಸ್‌ ಮೆಜೆಸ್ಟೀಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಸ್‌ವುಡ್‌ ಡೋಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊರಾಂಗಣ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಸುಬಿಯಾಕೋ ಓವಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಂಬರ್ಸ್‍ ಈಕ್ವಿಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಕನ್ವೆನ್ಶನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿತದಾಯಕ ಕಟ್ಟಡನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಬರ್ಸ್‌ವುಡ್‌ ಡೋಮ್‌ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಪರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
thumb|left|ಬರ್ರಾಕ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಬಳಿಯ ಸ್ವ್ಯಾನ್ ಬೆಲ್ಸ್ ಏಕೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನಗರಗಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಪರ್ತ್‌ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಲಾದಗಿ
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ "ನ್ಯೂಸೀಟಲ್‌" ಅಂತಹ ಮುಂದಾಳತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಂಗೀತ ಚಿತ್ರಣವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು.
ಕಲಾದಗಿ
ಬೆಳೆಗಳು
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಕ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಿಸುವಂತಹ ಪೆಂಡ್ಯುಲಮ್, ಜಾನ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌ ಟ್ರಯೋ, ಎಸ್ಕಿಮೋ ಜೋ, ಎಂಡ್‍ ಆಫ್‌ ಫ್ಯಾಶನ್‌, ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬರ್ಡೀ, ಜೇಬಿಡಿಹ, ದಿ ಸ್ಲೀಪಿ ಜ್ಯಾಕ್‌ಸನ್, ದಿ ಪಾನ್ಸಿಸಿ, ಕಾರ್ನಿವೋಲ್‌ ಮತ್ತು ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಟೋಕಿಯೋಯಂತಹ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌ ಮತ್ತು R&B ಚಿತ್ರಣಗಳು ಚಿ'ನೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸಮಂತಾ ಜೇಡ್ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದಿ ಆಂಪ್ಲಿಫೈಯರ್‌ ಬಾರ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ರೋಸ್‌ಮೌಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ ನಂತಹವು ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. 1985ರಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ WAMI ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಬೆಳೆಗಳು
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ರಾಕ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಿಗ್‌ ಡೇ ಔಟ್‌ (ದೇಶದಾದ್ಯಂತ) ಮತ್ತು ವಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ)ಗಳು ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ಪೇವ್‌ಮೆಂಟ್ನ "ಐ ಲವ್‌ ಪರ್ತ್‌" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್‌ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ಆ ಸಮಯದ, ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಈಗ ಪರ್ತ್‌ ಈಗ ಬದಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಸೆಟ್ಲರ್ಸ್‌ ನಂತಹ ರೆಗ್ಯುಲರ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಫ್ರೀಮ್ಯಾಂಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಾನ್ಸೀಸ್‌ ಫಿಶ್‌ ಪಬ್‌ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ವೈಟ್‌ಮನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮ್ಯೂಕಿ ಡಕ್‌ ಬುಶ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಈಗ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬುಶ್‌ ನೃತ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೇಲೋಫ್ಟ್‌ ಒಂದು ಪ್ರಿಯವಾದ ತಾಣವಾಗಿದೆ- ಇಲ್ಲಿ 1970ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಡಬ್ಲೂಎ ಫೋಕ್‌ ಸಂಗೀತ ಆನಂತರ ಮೇಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಿಸುಲಾದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಂಗೀತದ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಗಮನನೀಡುವಂತಹ "ದಿ ಕೋರ್ಟ್‌" ಮತ್ತು "ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್‌"ಗಳು ಕೂಡ ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ನೈಟ್‍ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದಂತಹ "ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌", "ಬ್ರಾಸ್‌ ಮಂಕೀ" ಮತ್ತು "ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಬಾರ್‌"ಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಡ್ರಮ್‌ &amp; ಬ್ಯಾಸ್‌ ಚಿತ್ರಣದ ವೇಗವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೂಡ ಪರ್ತ್‌ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಡ್ರಮ್‌ & ಬ್ಯಾಸ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಇದು ರಾಜಧಾನಿ ಎಂತಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿರುವ ಡ್ರಮ್‌ & ಬ್ಯಾಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದಂತಹ ಗ್ರೆಗ್‌ ಪ್ಯಾಕರ್‌ ಮತ್ತು ಪೆಂಡ್ಯುಲಮ್ರಂತಹವರು ಕೂಡ ಪರ್ತ್‌ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರಿಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ಇನ್ನಿತರೆ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್‌ನವರೇ ಆದ AC/DCಯ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ ದಿವಂಗತ ಬಾನ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌, ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಗಾಯಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ರೋಲ್ಫ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ("ದಿ ಬಾಯ್ ಫ್ರಂ ಬಾಸ್ಸೆಡೀನ್" ಎಂದು ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ)ವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌ ಹಿಸ್‌ ಮೆಜೆಸ್ಟೀಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ (ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 2 ಬಾರಿ), ಕ್ವೆರಿ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಸಿಟಿ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರೀಗಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇನ್ ಸುಬಿಯಾಕೊದಲ್ಲಿದೆ. WA ಬ್ಯಾಲೆಟ್‌ ಕೂಡ ಅದರ ಜೀನಿಸಿಸ್‌ ಕೊರಿಯೋಗ್ರಫಿ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್ಸ್‌ ಗಳನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲೊಂದು ಬಾರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರವಾಸ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ತ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ ಹಾಲ್‌ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸಿಂಫೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವು ನಿಯಮಿತ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಸಂಗೀತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ತ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕೂಡ ಸಂಗೀತದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಒಪೆರವು ಒಪೆರಾವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಹಬ್ಬಗಳು
ಪ್ರತಿವರ್ಷ  ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು
ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಯೂತ್‌ ಮೂಸಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯುವ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. WA ಯೂಥ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಿ ಪಶ್ಚಿಮದ‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಯೂತ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅನೇಕ ಇನ್ನಿತರೆ WA ಯೂಥ್‌ ಸಿಂಫೋನಿಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು WA ಯೂತ್‌ ಕೋರೇಲ್‌ ನಂತಹದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ 25 ವರ್ಷದೊಳಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಕಲಾದಗಿ
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಾಗಲಕೋಟ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಬಾಗಲಕೋಟ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಾಗಲಕೋಟ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ
ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರೈನ್ ಟು ಫ್ರಿಯೊ, ABBA: the Movie , ದಾಸ್ ಸ್ಚೊನೆ ಎಂಡೆ ಡೀಸರ್ ವೆಲ್ಟ್ , ರ್ಯಾಬಿಟ್ ಫ್ರೂಫ್ ಫೆನ್ಸ್ , ಟು ಫಿಸ್ಟ್ಸ್, ಒನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀಸ್ ಸ್ಟೋರಿ.
ಧರ್ಮ
ಪರ್ತ್ ಎಂಬ ನಗರವು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಡಿಯೋಸೀಸ್ ಆಫ್ ಪರ್ತ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಡಿಯೋಸೀಸ್ ಆಫ್ ಪರ್ತ್‌ನ ವಾಸಸ್ಥಳ ವಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೋಲಿಕ್‌ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 23% ನಷ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಿಸಮ್ ಒಂದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯ ಅನ್ಯ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌‍ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 28% ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಜೊತೆಗೆ 11% ಜನರಿಗೆ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಬುದ್ಧಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಪರ್ತ 5000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೊನೆಯ-ದಿನಗಳ ಸಂತರಿಗೂ ಕೂಡಾ ಮನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರ್ತ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ  ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ-ದಿನಗಳ ಸಂತರಿಗೂ  ಸಹ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್ ವಿಶಾಲವಾದ ಯಹೂದ್ಯರು ಇರುವ ಒಂದು ನಗರ, ಆ ನಗರವು ಸುಮಾರು 10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಒಂದು ಯಹೂದ್ಯರ-ದಿನ ಶಾಲೆಯೂ ಇದೆ. ಪರ್ತ್‌ನ ಬಹಾಯ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಸುಮಾರು 1500 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಹಿಂದೂ ಜನಾಂಗದವರ ಜೊತೆಗೆ 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೀಪಾವಳಿಯ (ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬ) ಆಚಾರಣೆಯು 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ವೇಲ್, ಆನ್ಕ್‌ಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಆಹಾರ
ಪ್ರತಿ ದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್ ನಗರದ ಬಹಳ ಪಾಕಶಾಲೆ ಇವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚೀನೀಯರು, ಭಾರತೀಯರು, ಜಪಾನೀಯರು, ಮಲೇಶೀಯರು, ಕೊರಿಯನ್ನರು, ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ಟರ್ಕೀಯರು ಮತ್ತು ಪಾಲೀಶ್ ಪಾಕಶಾಲೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪರ್ತ್ ನಗರದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಪರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉಪನಗರದ ಪಲಹಾರ ಮಂದಿರವನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಗೌರ್ಮೆಂಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಮೇಕರ್ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ
thumb|right|ಗ್ರಾಹಂ ಫಾರ್ಮರ್ ಫ್ರೀವೇ ಮೇಲೆ ನಾರ್ತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟನಲ್ thumbnail|right|ಪರ್ತ್ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ thumbnail|right|ಪರ್ತ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಫ್ರೆಮ್ಯಾಂಟ್ಲೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯ
ಸಾರಿಗೆ
ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ, ಸ್ವದೇಶದ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳು ಪರ್ತ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪರ್ತ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾಶಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿ ವಿಮಾನಗಳು ಜಂಡಾಕೋಟ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪರ್ತ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು.
ಪರ್ತ್ ನಗರವು ರಸ್ತೆ ಹೆಣಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿವಾಸೀ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಸೇತುವೆಯ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವು, ಗ್ರಹಂ ಫಾರ್ಮರ್ ಫ್ರೀವೇಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಪರ್ತ್‌ನ ಏಕಮೇವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರಸ್ತೆ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಪರ್ತ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿವಾಸೀ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರವಾನಿಸುವಿಕೆಯು, ರೈಲುಗಳು, ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಫೆರ್ರೀಸ್‌ನ್ನು, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪರ್ತ್‌, ಜೊತೆಗೆ ಟ್ರನ್ಸ್‌ವಾ{/5 }‌ನಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಡಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿವಾಸೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 70 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು 15 ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಮರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ರೈಲ್ವೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಪರ್ತ್ ಮತ್ತು ಮನ್‌ದುರಾಹ್ ನಡುವೆ ಪರ್ತ್ ರೈಲು ದಾರಿಗಳ ಉದ್ದವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದೆ. 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ರೈಲ್ವೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ರೈಡರ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಟಿಕೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರ್ತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೈಲು ಪ್ರವಾಸಗಳು ಮಧ್ಯನಗರದಲ್ಲಿದೆ(ದ "ಫ್ರಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಜೋನ್"), ಮೂರು ಹೆಚ್ಚು-ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಸಿಎಟಿ ಬಸ್ಸು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಸ್ತೆ ಹೆಣಿಕೆಯು ಉತ್ತರದ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮೆಟ್ರೊರೈಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ಸೇವೆಯು ಆಡಿಲೈಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಲ್‌ಗೂರ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಪರ್ತ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ಸೇವೆಯು ಕಾಲ್‌ಗೂರ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಹಲವು ವೀಟ್‌ಬೆಲ್ಟ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾ ಆಸ್ಟ್ರಾಲಿಂಡ್ ಬನ್‌ಬರಿಗೆ ಸೇರುವ ವೇಳೆ, ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾ ಅವಾನ್‌ಲಿಂಕ್ ನಾರ್ಥಮ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ರೈಲು ಬಾಡಿಗೆಯು ಕೆವ್‌ಡಲೆ ರೈಲು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮಧ್ಯನಗರದಿಂದ 15 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಪರ್ತ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಂದರು ಫ್ರೆಮ್ಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯ ದ್ವಾರವು ನೈರುತ್ಯದಿಂದ 19 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಕ್‌ಬರ್ನ್ ಸೌಂಡ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಸರಕು ರಪ್ತು ಮಾಡಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಎರಡನೆಯ ಸಂಮಿಶ್ರಿತ ಬಂದರು.
ನೀರು ಸರಬರಾಜು
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವನ್ನು 30 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಗ್ಗಾದ ಮೂರನೆಯ-ಎರಡು ಭಾಗದ ಜಲಾಶಯದ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಳಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯ ಮಿತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಧಾರಣಿಯು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಪರ್ತ್ ನಗರವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೊರಗೆ ಹಬ್ಬುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ ಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹನಿನೀರಾವರಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಗರದ ಒಳಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಲು ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ನವಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಡಿಸಾಲೆನೇಷನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಕ್ವಿನಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಕ್ವಿನಾನ್‌ ಡಿಸಾಲೆನೇಷನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನೋಡಿ), ವರ್ಷಕ್ಕೆ 45ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೀಗಾಲೀಟರ್ ನಷ್ಟು (10 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಶಾಹಿ ಅಥವಾ 12 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಯು.ಎಸ್. ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳು) ಕುಡಿಯ ಬಹುದಾದ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಲಾಗಿದೆ;  ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಸರ್ವಾನ್‌ಟ್ಸ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಇಮು ಡೌನ್ಸ್ ವಿಂಡ್ ಫರ್ಮ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ನೀಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿಂಬರ್ಲೇ ಪ್ರಾಂತದ ಪೈಪಿಂಗ್ ನೀರಿನ ವಿಚಾರಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇ 2006ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯ ಕಾರಣ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅನ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಗ್ರಹ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 45 ಗೀಗಾಲೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಯರ್ರಗಾಡೀ ಆಕ್ವಿಫರ್ ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ, ಹೇಗಾದರೂ, ಎರಡನೆಯ ಡಿಸಾಲಿನೇಷನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬಿನ್ನಿಂಗ್‌ಅಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಮಂದುರಾಹ್ ಮತ್ತು ಬನ್‌ಬರಿಯ ನಡುವಿನ ಸಮುದ್ರದಡದ ಮೇಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿವೇದಿಸಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ(1ಜೂನ್-31 ಆಗಸ್ಟ್) ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ನಿಷೇಧದ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅನಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದೆ. ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಡ್ಯಾಮ್‌ಗಳು ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ 2000ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 50% ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕರಾವಳಿ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:1840ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಭರಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು
ಉಪೇಂದ್ರ
ಉಪೇಂದ್ರ (ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್, ರಿಯಲ್ ಸ್ಟಾರ್, ಬುದ್ದಿವಂತ, ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ದೇವರು) ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ನಟ. ಇವರು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕುಂದಾಪುರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತರ್ಲೆ ನನ್ಮಗ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮು೦ಚೆ ಕಾಶೀನಾಥ್ ಜತೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯಕನಟರಾಗಿ ಇವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಏ. ಇವರ ಬಾಳಸಂಗಾತಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕ ಉಪೇಂದ್ರ. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.ಬಸವನಗುಡಿಯ ಎ.ಪಿ.ಎಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ನಿರ್ದೇಶನದ ಗೀಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡ ಉಪ್ಪಿ ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರಾಂತ ನಿರ್ದೇಶಕ 'ಕಾಶಿನಾಥ' ಅವರ ಬಳಿ ಸಹಾಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
1992ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದ 'ತರ್ಲೆನನ್ಮಗ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಉಪೇಂದ್ರ ಮುಂದೆ 1993ರಲ್ಲಿ 'ಶ್' ಎಂಬ ಹಾರರ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. 1995ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ 'ಓಂ' ಚಿತ್ರ ಇಡೀ ಭಾರತ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ರೌಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ನಂತರ 'ಆಪರೇಷನ್ ಅಂತ', 'ಸ್ವಸ್ತಿಕ್' ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.
1998ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದ 'ಎ' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ನಟಿಸಿ, ನಾಯಕನಾಗಿಯೂ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಮುಂದೆ ತೆರೆಗೆ ಬಂದ 'ಉಪೇಂದ್ರ' ಚಿತ್ರವು ಹಲವಾರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಇವೆರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶತದಿನ ಪೂರೈಸಿದವು.
ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟ ಉಪ್ಪಿ, ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಇವರು 2010ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 'ಸೂಪರ್' ಮತ್ತು 2015ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 'ಉಪ್ಪಿ 2' ಚಿತ್ರಗಳು ಶತದಿನ ಪೂರೈಸಿದವು.
2003ರಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಖ್ಯಾತ ನಟಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕ ಅವರನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದರು. 2018 ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಲೋಚನಾ ಲಹರಿಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ನಟನಾ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆ
ಪಟ್ಟಮಾಡ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪುಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಡಗು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೊಡುವ ಜನಾಂಗದವರು. ಸದರಿ ಕೊಡವ ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆಚಾರ, ವಿಚಾರ, ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಡುವ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರು ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕೊಡವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೆಸರಿಗೆ ಅದ್ದರದೇ ಮಹತ್ವವಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ಕೊಡುವ ಕುಟುಂಬಸ್ತರು ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಟ್ಟಮಾಡ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕೊಡುವ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು.
ಪಟ್ಟಮಾಡ ಎಂದರೆ ಪುರೋಹಿತರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟ ಎಂದರೆ ಪುರೋಹಿತ, ಮಾಡ ಎಂದರೆ ಮಾಡುವವ.
ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಕೊಡಗಿನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಭಾಗಮಂಡಲ ಮತ್ತು ತಲಕಾವೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಹೊರಗಿನ ಧಾಳಿಕೋರರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ನಿಂತು ಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ದಿನ ನಿತ್ಯ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕಿಮೀ ದೂರ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಕಡಿದಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವೈರಿಗಳ ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿಸಿ ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಮೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಇದೆ. ಆದುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು, ಕೊಡಗು ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ಪಟ್ಟಮಾಡ" ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಪುರೋಹಿತರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ದೇವರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 20 ರಿಂದ 300ರಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬದ ಅತಿ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸದರಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸದರಿ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಟ್ಟೆದಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಸಿಕೊಳುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದರಿ ಪಟ್ಟೆದಾರರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಂತರ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಮಂತ್ರಣ ಪತ್ರ ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ರಾವಣ
ರಾವಣನ ಕುಲ - - ಮಾಳವ ದೊರೆ ನಂಜುಂಡಸ್ವಾಮಿ
ಈ ಕೆಳಗೆ ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ. ಗುಸ್ತಾವ್ ಓಪರ್ಥ ಅವರು ರಾವಣ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕುಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ.
“ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ರಾವಸರ ತಂದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ರಾವಸನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು; ಇದವಿದ (ಅಥವಾ ಇಲವಿಲಾ)ಳಿಂದ ಕುಬೇರ ಮತ್ತು ರಾವಣ, ಕೇಶಿನೀಯಿಂದ  ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು  ಹೀಗಾಗಿ ಅತಿಯಾಗಿ ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರ ನಾಯಕ ರಾವಣನಿಗೆ ದೇವರ-ದ್ವೇಷಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ. ರಾವಣನು ಭಾರತವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಅಡಿಯಾಳುಗಳನ್ನಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಅವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವು ಅವತಾರವೆತ್ತಿ ಬಲರಾಮನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಾಪಾಡಿದ. ರಾವಣನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿರುದ್ದ ಯುದ್ದವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಆತನು ರಾಮನಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿಯುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ. ಈ ಬಗೆಯ ಹಲವು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳು ರಾವಣ ಹಾಗೂ ಬಾಲಿ(ವಾಲಿ)ಯವರ ವಿರುದ್ದ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಅವರ ತಮ್ಮಂದಿರಾದ ವಿಭೀಷಣ ಹಾಗೂ ಸುಗ್ರೀವರು ರಾಮನ ಪಾಳೆಯ ಸೇರಿದರು.
ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದೇಶದ  ಪ್ರಾಚೀನ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಪುಲಸ್ತಿನಗರ.
ನಾವು ರಾವಣನನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಜನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಾಯಕನೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ ಪುಲಯರು(ಹೊಲಯರು)ಗಳನ್ನು  ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಲಯನ್  ಪದಗಳ ನಡುವೆಯಿರುವ  ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾವು ವಿವರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ರಾವಣರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವು ವಿಸ್ತøತ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಾಂಗಗಳ ಮೂಲಪುರುಷರು ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅವರುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸಮಾಜದ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ತಾವಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿಗೆ ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳೇ ಕಾರಣ.
ನಾವೀಗ ಈ ಕೆಳಗೆ ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ. ಗುಸ್ತಾವ್ ಓಪರ್ಥ ಅವರು ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್. ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ರಾವಣ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕುಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿರುವ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡೊಣ.
“ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್. ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರು ಪುಲೈ, ಪುಲೆ, ಪೊಲೆ, ಮತ್ತು ಪುಲಹ ಹಾಗೂ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಪದಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಂಟಿಕ್ವಾರಿ ಸಂಪುಟ VIII(1879) ಪುಟಗಳು 50,51ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ತಾಳೆ ನೋಡಿರಿ. ನಾನು ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರ ಈ ಲೇಖನ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನನ್ನ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ  ಬಂದಿದ್ದೆ, ನಾನು ಅವರು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ  ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತನ್ನು  ಸಂತೋಷದಿಂದ  ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತೇನೆ. “ಪಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವಕ, ಸ್ವತಂತ್ರಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ವೀರತ್ವವುಳ್ಳ ಇವರನ್ನು  ಪೊಲೆಯರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಅಂಜಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಾದ  ಪೊಲೆಯರು(ಹೊಲೆಯರು)ಗಳ ಸಂತತಿಯವರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು?”  ಅಂದರೆ ಪೊಲೆಯರೆ ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.
ರಾವಣನು ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಅಥವಾ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ಕುಲದವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪುಲಸ್ತ, ಪೌಲಸ್ತ ಎಂಬುದು ಪೊಲಸ್ತ ಅಥವಾ ಹೊಲದ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಈ ಹಿಂದೆ
ಇಲ್ಲಿರಿಯನ್-ಥ್ರಾಸಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ‘ರಾಜ’ ಎಂಬ ಪದ ಮೂಲತಃ ರಾಯ (Raja) ಪದದಿಂದ ಬಂದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜ. ರಾಯ ಮತ್ತು ರಾವ್ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು. ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ರಾವಣ ಎಂದರೆ ಪೊಲಯರ ರಾಜ ಎಂದು ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಹೊಲಯರು(ಪೊಲಯರು) ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಾವಣನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಳವಳ್ಳಿ-ಕನಕಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಚೋಳನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ನೂರಾರು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ದದ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿವೆ.
_
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಅವರ ತಂದೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದುರಿಂದ ಹೊಸದುರ್ಗ, ಚಳ್ಳಕೆರೆ, ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಪಡೆದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು. ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಮದ್ರಾಸ್ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪದವೀಧರರಾದರು.
ಕಾನೂನು
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಇವರು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲಿನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತರಾಯರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರು ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿತರಾದರು. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯೂ ಆದರು. ೧೯೬೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ನಿಟ್ಟೂರರು ಅದರ ಮೊದಲ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ನಿಟ್ಟೂರರು ತಮ್ಮ ೧೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಧುಮುಕಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಮೈಸೂರುಪ್ರಾಂತ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಪೂರ್ಣರೂಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. . ಕೆಲಕಾಲ ಅವರು ಧಾರವಾಡದ ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಘಟಕವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೪೨ರ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನೇತಾರರಾದ ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಆರ್ ಆರ್ ದಿವಾಕರ ಮತ್ತು ಯು ಎಸ್ ಮಲ್ಯ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು.
ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಭಾವ
೧೯೨೭ರಲ್ಲ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತಾಗ ನಿಟ್ಟೂರರು ಅವರ ಆತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಅನುವಾದವು ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಗಳಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಲೋಕಮತಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂತು. ಆ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಅವರು ದುಡಿದರು. ಖಾದಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಖಾದಿ ಘಟಕವನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ
ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಸತ್ಯಶೋಧನ ಪ್ರಕಟಣ ಮಂದಿರ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯಶೋಧನ ಪುಸ್ತಕ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಹಲ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ಬಾಲಪ್ರಪಂಚವು ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಸಿ ಕೆ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ, ಕುವೆಂಪು, ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಹಾಗೂ ಜಿ ಪಿ ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರ ಕೃತಿಗಳೂ ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. ಡಿವಿಜಿಯವರು ನಿಟ್ಟೂರರ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಡಿವಿಜಿಯರವರ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ಮುಂದೆ ಅದರ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಆದರು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಜಾರಿಗೆ ಅವರು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು
ನಿಟ್ಟೂರರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದೆ. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು. ಅವರು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸುವ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದರು. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಅಮಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆನದ್ಧವಾದ್ಯ ಕಲೆಯ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆನದ್ಧವಾದ್ಯ ಕಲಾಕೇಂದ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ತುಂಬು ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಅವರು ೧೨ನೇ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.
ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಲಕ್ಷ್ಮಣ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ - ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ತಮ್ಮ.ತಂದೆ ದಶರಥ ತಾಯಿ ಸುಮಿತ್ರೆ.ಶತ್ರುಘ್ನ ಇವನ ಅವಳಿ ತಮ್ಮ. ರಾಮ ವನವಾಸಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಟಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನೂ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟೂ ದಿನ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಅತ್ತಿಗೆಯರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಮಾರೀಚ ಚಿನ್ನದ ಜಿಂಕೆಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡಿದಾಗ ಸೀತೆ ಆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆಸೆ ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ತರಲೆಂದು ಹೋದಾಗ ರಾವಣ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮದುವೆ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ಶತ್ರುಘ್ನರು ಸುಮಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ದಶರಥನಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಶೇಶನಾಗದ(ಬಹು ತಲೆಯ ನಾಗ) ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ಊರ್ಮಿಳೆ.
ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಅಲ್ಪ ಅಂಖ್ಯಾತ ವರದಿ 2011
2001 ಶೇ. 13.4 // 2011ಶೇ.14.2= ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ 0.8 ಶೇಕಡಾ
ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ಆಧಾರ
. ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಗ: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ಭರತ
ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆದರ್ಶಮಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ರಹ್ಮಾನಿಯ್ಯಃ ಅರಬಿಕ್ ಕಾಲೇಜು
ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಬಡಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಡಮೇರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ - ಲೌಕಿಕ ಸಮನ್ವಯ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ರಹ್ಮಾನಿಯ್ಯಃ ಅರಬಿಕ್ ಕಾಲೇಜು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮನ್ವಯ ವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಸೂಫೀವರ್ಯರೂ ಆದ ಮರ್ಹೂಂ ಚೀಕಿಲೋಟ್ ಕುಂಞಮ್ಮದ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ವಿವಿಧ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಲವು ಸೆಕ್ಷನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಹ್ಮಾನಿಯ್ಯಃ ಸಿಲೆಬಸ್‌
8 ವರ್ಷ ಎಂ.ಎ ಯೊಂದಿಗೆ 'ರಹ್ಮಾನಿ' ಎಂಬ ಬಿರುದು ಕೋರ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದರ್ಸೀ ಕಿತಾಬುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಬಿಕ್, ಉರ್ದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತರಬೇತಿ, ಕುತುಬ್ ಖಾನ, ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಆಲಿಯ್ಯ, ಆಲಮಿಯ್ಯ, ಫಾಝಿಲಿಯ್ಯ ಮತ್ತು ಇಖ್ಸಾಇಯ್ಯ ಎಂಬೀ ನಾಲ್ಕು ಸೆಕ್ಷನುಗಳಿರುವ ಕೋರ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಿಲೆಬಸ್‌ ಪ್ರಕಾರವಿರುವ +2 ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳು. ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಸೆಮಿನಾರ್ಗಳು, ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹಾಗೂ ತಿಸೀಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಒಳಗೊಂಡ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಿಲೆಬಸ್‌. ಸದ್ಯ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಹ್ಜತುಲ್ ಉಲಮಾ
ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಚರಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಬಹ್ಜತುಲ್ ಉಲಮಾ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್. ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೇತೃತ್ವ ನೀಡಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಭಾಗೀದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲು ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳದ ಪ್ರಥಮ ಅಹ್ಲುಸ್ಸುನ್ನ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ನೇತೃತ್ವ ಸಂಘಟನೆ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೌಲಿಕ ಓದುವಿಕೆಯ ಗೌರವ ತಿಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರ ತರುತ್ತಿರುವ ಬಹ್ಜತ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಬ್ಯೂರೋ(ಬಿ ಪಿ ಬಿ), ಧರ್ಮ ಪ್ರಬೋಧನೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಸೇವೆ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರೊಪಗೇಷನ್ ಸೆಲ್(ಐ ಪಿ ಸಿ), ಭಾಷಣ ಪ್ರಬಂಧ ಭಾಷಾಂತರಗಳ ತರಬೇತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತಕ್ಕಾಗಿ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಸೆಲ್, ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ ಬಲ್ಜಃ(ಅರಬಿಕ್), ಅಲ್ ಬಹ್ಜಃ(ಮಲಯಾಳಂ), ಬಹಾರ್(ಉರ್ದು), ದ ಗ್ಲೋರಿ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೈಬರಹ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ಗಳು, ಇ-ರಿಸೋರ್ಸ್, ಬೃಹತ್ತಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ವಾಚನಾಲಯ,  ಉದ್ಯೋಗ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ, ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ ವಿಭಾಗ, ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಂಘಟನೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಸ್ಟೋರ್ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸಂಘಟನೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಸಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಹೊರತಾಗಿ ರಹ್ಮಾನಿಯ್ಯಃ ಸಿಲೆಬಸ್ ಪ್ರಕಾರ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಫಿಲ್ಯೇಟೆಡ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್
ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಉಜ್ಬೇಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: O‘zbekiston Respublikasi; ಸಿರಿಲಿಕ್ ಲಿಪಿ: Ўзбекистон Республикаси; ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: Республика Узбекистан), ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಒಂದು ದೇಶ. ಮುಂಚೆ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಜಕಸ್ಥಾನ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕಿರ್ಗಿಜ್‍ಸ್ಥಾನ್ ಮತ್ತು ತಾಜಿಕಿಸ್ಥಾನ್, ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ್ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಮೇನಿಸ್ಥಾನ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯ 38º ಉ.-45º ಉ. ಹಾಗೂ 36º ಪು-72º ಪು. ನಡುವೆ, ಸೋವಿಯತ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಹಬ್ಬಿದೆ. ಉಜ್ಬೆಕ್ಕ್ ಜನರಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆ ಅಂಕುಡೊಂಕು. 1924ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಒಕ್ಕೂಟ ಗಣರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 4,47,400 ಚ.ಕಿಮೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 25,484,000 (2002) ರಾಜಧಾನಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್.
ಭೂವಿವರಣೆ
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟಯೆನ್ಷಾನ್ ಪರ್ವತದ ಕವಲುಗಳು ಒಳನುಗ್ಗಿವೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೈದಾನ; ನೆಲದ ಬಹುಭಾಗ ಮರುಭೂಮಿಮಯ. ನಡುನಡುವೆ ಇರುವ ಓಯಸಿಸ್ಸುಗಳ ಪೈಕಿ ಫರ್ಗನ್ ಕಣಿವೆಯದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಇದರ ಸುತ್ತ ಎತ್ತರ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿ ತೊರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ಊಸ್ಟ್‌ಯರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 180-273 ಮೀ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಖನಿಜ ಸಂಬಂಧಿ ಲವಣಗಳಿರುವ ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರ ಎಲ್ಲೂ 18ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲ. ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೂ ಪರ್ವತ ತಪ್ಪಲುಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯ 480 ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರದ ಪ್ರದೇಶ ಕಿಜಿ಼ಲ್ಕುಂ. ಮರಳು ತುಂಬಿದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲುಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 181 ಮೀ. ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ, ಆಮೂದಾರ್ಯ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. ಇದು ಕಸಕಡ್ಡಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ಋತುಮಾನಾನುಸಾರವಾದದ್ದು. ಕಿಜಿ಼ಲ್ಕುಂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಟಾಷ್ಕೆಂಟಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಚಟ್ಕಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಈ ನಗರದ ಸುತ್ತಣ ಓಯಸಿಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಚಿರ್ಚಿಕ್, ಆಂಗ್ರೆನ್ಗಳು ಸೀರ್ ಧಾರ್ಯಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳು. ಫರ್ಗನ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಇತರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬಂದು ಮುಖ್ಯ ನದಿಯಾದ ಅಮೂದಾರ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಹವಾಮಾನ
ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲ್ಮೈ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಬಹಳ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗತಿ ತೀವ್ರ. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಹಿಮಪಾತವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನವಿಡೀ ಮಳೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಹಿತಕರ ಹವಾಗುಣ, ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಅವರ್ತಮಾರುತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಉತ್ತರ ಧ್ರುವಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಟೆಂಟಿನ ಉಷ್ಣಾಶ 10º ಸೆ.ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಉಷ್ಣಮಾರುತ ಬೀಸಿದಾಗ 20º ಸೆ. ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲ ಮೋಡರಹಿತ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನ ಮಾತ್ರ.. ವಸಂತಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಸ್ವಚ್ಛ. ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ವಾಯುಶುಷ್ಕ, ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ತೇವಾಂಶ ಶೇ.30 ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನ ಸಾಧಾರಣ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖ. ಆಗ ಇದರ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 310º - 450º ಸೆಂ. ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನ ಉಷ್ಣತೆ 405º ಸೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಉಷ್ಣತೆ 26º-40º ಸೆ. ದೂಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಏಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಗಾಳಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ದರಿಂದ ಮಳೆ ಇಲ್ಲ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5ಸೆಂಮೀ.ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ. ಶರದ್ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬೀಳಲುಪಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ್ತಮಾರುತಗಳು ಮಳೆ ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು (50-60ಸೆಂಮೀ).
ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು
ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ್ರ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ವನಸ್ಪತಿಯುಂಟು. ಉಸ್ಟ್‌ಯರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಿಜಿಲ್ಕುಂನಲ್ಲಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯವಿದೆ. ಕಿಜಲ್ಕುಂಗೂ ಆಮೂದಾರ್ಯಾಕ್ಕೂ ನಡುನೆಲದಲ್ಲೂ ಇತರ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ಹೂ ಬಿಡುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ಸಾನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ಲರ್, ಆಲಿವ್, ವಿಲ್ಲೂ ಮರಗಿಡಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ನೆಲದ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮರ ಕಡಿಮೆ, ಹುಲ್ಲು ಹೆಚ್ಚು; ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡ್ರ. ಹಲ್ಲಿ, ಜಿರ್ಬೋವ (ದಂಶಕ ಜಾತಿ), ಕಿರುಬ ಮತ್ತ ಗುಳ್ಳೆ ನರಿಗಳೂ ವಿರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಕಾಡುಕತ್ತೆ, ಚಿಗರಿ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಮೇಕೆ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಲಿಗ್ನೈಟ್, ತಾಮ್ರ, ಲವಣ, ಗಂಧಕ ಟಂಗ್ಸ್‌ಟನ್, ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಂ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು.
ವ್ಯವಸಾಯ,ಕೈಗಾರಿಕೆ
ವ್ಯವಸಾಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಜನವಸತಿ: ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅದನ್ನೊದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಣ ಬೇಸಾಯ. ಕಾಳು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲ ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ದನಕರು, ಕುರಿ, ಕುದುರೆ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು. ನದೀಬಯಲುಗಳ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ, ಬತ್ತ, ಬಾರ್ಲಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಹಣ್ಣು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಹತ್ತಿ, ತರಕಾರಿ, ಬೀಟ್ರೂಟ್ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯ ಇದೇ. 1930ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್-ಸೈಬೀರಿಯಾ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಯಾಗಿದೆ. ಸೈಬೀರಿಯದಿಂದ ಗೋದಿ, ಮರ, ಅರಣ್ಯವಸ್ತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತ ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ, ಉಕ್ಕು, ತೈಲ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯೋಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. ಭಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲಗಳ ಉಪಯೋಗವೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಸೋವಿಯತ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ 1/3ರಷ್ಟಿರುವ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2/3ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 81.05 ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ (2002) ಉಜ್ಬೆಕ್ ಜನರೇ ಹೆಚ್ಚು (ಶೇ.62.2) ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನರು (ಶೇ.13.5) ಟಾರ್ಟರರು (ಶೇ.5.5), ಕಾಜಾ಼ಕರು (ಶೇ.4.1) ಕಾಲಿಕರು (ಶೇ.3.8) ಮತ್ತು ಕಾರಕಲ್ಪಾಕರು (ಶೇ.2.1). ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೆ 40ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಗಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಕೃಷಿ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮುಂತಾದ ಕಸಬುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. 1914ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶೇ.97ರಷ್ಟು ಜನ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. 1965ರ ವೇಳೆಗೆ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.22ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್, ಸಮರ್ ಕಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿವೆ. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ರಾಜಧಾನಿ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಕೈಗಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಚಿರ್ಚಿಕ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 333ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 21,24,000 (2002). ಸಮರ್ ಕಂಡ್ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವೀಗ ಹೊಸ ರೂಪು ತಳೆದಿದೆ. ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪುರಾತನ ಮಸೀದಿಗಳೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 5ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೂ ಇವೆ. ಬುಖಾರ ಪುರಾತನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಹಳೆಯ ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯೂ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತ ರೇಷ್ಮೆ ಗಿರಿಣಿಗಳೂ ಇವೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲಗಳ ದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪವಿರುವುದು ಈ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ.
ಇತಿಹಾಸ
13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ರಷ್ಯದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ಗೋಲ್ಡನ್ಹೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಣದಳವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಂಗೋಲ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಖಾನ್ ಉಜ್ಬೆಕ್ ನಿಂದ (1312-42) ಉಜ್ಬೆಕರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಉಜ್ಬೆಕರ ಪೂರ್ವ ಚರಿತ್ರೆಗೆ (ನೋಡಿ -ಗೋಲ್ಡನ್ಹೋರ್ಡ್: ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ). 1917ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಜನ ರಷ್ಯನ್ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಸೀರ್ ದಾರ್ಯಾ, ಸಮರ್ಕಂಡ್, ಫರ್ಗನ, ಬುಖಾರ, ಚೀನಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವರದೂ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ; ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಸಮಿತಿಯೂ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಹತೋಟಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೈನಿಕ ರೈತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. 1917ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕಾಕಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸರ್ಕಾರ 1918ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟಿ ನಿಂದ ಬಂದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಉರುಳಿಬಿತ್ತು. ಆಗ ಆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲನಾಗಿದ್ದ ರಷ್ಯನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಕಾಲ್ಚಾಕನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯನ್ ಹತೋಟಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. 1919ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದ ಕೆಂಪುಸೇನೆ ಕಾಲ್ಚಾಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇಡೀ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಜನಕ್ಕೂ ರಷ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಲೆನಿನ್ ಕಳವಳಗೊಂಡ. ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಕಳಿಸಿದ. ಇದು ನಾನಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿತು. ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಹೊಸ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಿತ್ತಾದರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಬುಖಾರ, ಖೀವಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾದುವು (1924). 1924ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ, ಖೀವಾ, ಬುಖಾರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ರದ್ದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಐದು: ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್, ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಷ, ಟರ್ಕ್ಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತ ಕಾಜಾಕ್ಸ್ತಾನ್. 1936ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಕಲ್ಪಾಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ಕಾಝಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೆಚ್ಚಿತು. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಒಳಸಂಚೊಂದು ಬಯಲಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೂ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಸೇರಿ ಅನೇಕರು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ
ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಸಮರಖಂಡ್, ಬುಖಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗೆ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶೈಲಿ ಬೆರೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಭವ್ಯ ಭವನಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಆಡಳಿತ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅರಬ್ಬೀ ಹಾಗೂ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಾಗಟೈಯಿಂದ (ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆ) 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಭಾಷೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆಲಿಷೇರ್ ನವಾಯ್ (1441-1501) ಉಜ್ಬೆಕ್ ಮಹಾಸಾಹಿತಿ. 1990ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದೆ ಆದ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು 1991ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿತು. 1991 ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಿತು.
ಕಲ್ಲಂಗಡಿ
ಕಲ್ಲಂಗಡಿ (ಸಿಟ್ರಲಸ್ ಲನಾಟಸ್ (ಟೂನ್‍ಬಾರಿಯ), ಕುಟುಂಬ ಕುಕರ್ಬಿಟೇಸಿಯಿ) ಮೂಲತಃ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಒಂದು ಬಳ್ಳಿಯಂಥ (ತೆವಳುವ ಹಾಗು ಜೋಲುಬೀಳುವ) ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ. ಅದರ ಹಣ್ಣು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಪೀಪೊ (ದಪ್ಪನೆಯ ತೊಗಟೆ (ಬೀಜಕೋಶ) ಮತ್ತು ತಿರುಳಿರುವ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (ಮಧ್ಯ ಕವಚ ಹಾಗು ಅಂತಃಫಲ ಕವಚ) ಹೊಂದಿರುವ ಬೆರಿ) ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಪೀಪೊಗಳು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಡಾಶಯದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಕುಕರ್ಬಿಟೇಸಿಯಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ.
ತಳಿಗಳು
ಕಲ್ಲಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಹಣ್ಣಿನ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ, ಬಣ್ಣ, ತಿರುಳಿನ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣ, ಬೀಜಗಳ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುವ ಕಾಲ-ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ವೈವಿಧ್ಯ ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಷಹಜಾನ್ ಪುರಿ, ಜಾನ್ ಪುರಿ ರೆಡ್, ಫರೂಕಬಾದಿ, ಅಲಹಾಬಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌಡ, ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ನಂ. ೧ ಮತ್ತು ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ನಂ. ೨ ಮುಂತಾದವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವ ಸುಧಾರಿಸಿದ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಂದ ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅಷಿಯ ಮಟೊ, ಶುಗರ್ ಬೇಬಿ, ನ್ಯೂ ಹೆಮಿಸ್ಫಿಯರ್ ಮಿಡ್ ಗಟ್ ಮುಂತಾದವು ಮುಖ್ಯವಾದುವು.
ಅಷಿಯಮಟೊ
ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಜಪಾನ್ ದೇಶದಿಂದ ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ೬ ರಿಂದ ೭ ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುತ್ತವೆ. ಸಿಪ್ಪೆ ತಿಳಿ ಹಸುರು. ಮೇಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಸು ಬಿಳುಪು ಪಟ್ಟೆಗಳಿವೆ. ಒಳತಿರುಳು ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದು. ಇದರ ಬೀಜಗಳು ಸಣ್ಣವು.
ಶುಗರ್ ಬೇಬಿ
ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣಿನ ತೂಕ ೪ ರಿಂದ ೬ ಕೆ.ಜಿ. ಸಿಪ್ಪೆ ಗಾಜಿನ ಹಸುರು ಬಣ್ಣದ್ದು. ಒಳ ತಿರುಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದು, ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ಸಣ್ಣ.
ನ್ಯೂ ಹೆಮಿಸ್ಫಿಯರ್ ಮಿಡ್ ಗಟ್ಬ
ಇದರ ಹಣ್ಣು ೧ ರಿಂದ ೨ ಕೆ.ಜಿ. ತೂಗುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ಕಡು ಹಸುರು ಬಣ್ಣದ್ದು. ತಿರುಳು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ರುಚಿಕರ. ಈ ತಳಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಮನೆ ಕೈತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ
ಇದರ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಹಣ್ಣಿನ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷಗಳು
ಏರಿಳಿತದಂಥ ತೊಂದರೆಗೆ ದಾರಿ. (ಆಧಾರ:ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೨೨-೩-೨೦೧೬-ಗುಲ್ಮೊಹರ್)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ಲಾವಂಚ
ಲಾವಂಚ ಅಥವಾ ರಾಮಂಚ ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯ. ಪೊಯೇಸೀ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮಿನೇ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಸುಗಂಧ ತೈಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇದರ ಹೆಸರು ವೆಟಿವೇರಿಯಾ ಜಿಜನಿಯೋಡೆಸ್‌. "ವೆಟಿವೇರ್‌ ಹುಲ್ಲು", "ಮಡಿವಾಳ ಬೇರು", "ರಾಮಚ್ಚ", "ಖಸ್‌" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರ
ಲಾವಂಚ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆ. ಮರಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆಯಿಂದ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಹುಲ್ಲು ಸಾಧಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಜೊಂಡಿನಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯ ಮೈದಾನ, ಗುಡ್ಡಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸು. 1200 ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100-200 ಸೆಂಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ದುಂಡಗಿರುವ ಕಾಂಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳ ಉದ್ದ 1.5-2 ಮೀ, ಅಗಲ 1-20 ಸೆಂಮೀ. ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಮೃದು. ಸುವಾಸನೆಉಂಟು. ಬಣ್ಣ ತಿಳಿಹಳದಿ, ಹಳದಿ, ಕಂದು ಅಥವಾ ತಿಳಿಗೆಂಪು. ಸಂಕೀರ್ಣ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛ (ಪ್ಯಾನಿಕಲ್). ಇದರ ಉದ್ದ 15-40 ಸೆಂಮೀ. ಹೂಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೈಕ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು (ಕಿರುಹೂಗಳು) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಹಸುರು ಅಥವಾ ನೇರಿಳೆ ಬಣ್ಣ ಲೇಪಿಸಿದಂತಿರುವುವು. ಗಿಡ ಬೆಳೆದು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮೊನಚಾದ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಲಾವಂಚವು ವಿವಿಧ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಗುಣವಿರುವುದರಿಂದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಲಾವಂಚ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರು ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತವಾಗುವುದು. ಲಾವಂಚದ ತೈಲವನ್ನು ಮೈ-ಕೈ ನೋವು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವಾತ, ಹೊಟ್ಟೆಶೂಲೆ, ಜಂತು ಹುಳಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಲಾವಂಚದ ಬೇರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ, ಸೋಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲೂ ಲಾವಂಚವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಲಾವಂಚದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನ ಹಾಕಿ, ಬೇಯಿಸಿ, ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಮಾವರ್ತಕ (ಲಿವೋರೊಟೇಟರಿ), ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ್ದು ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತಕ (ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೊರೊಟೇಟರಿ). ಆ ತೈಲವನ್ನು ಸೋಪು, ಅತ್ತರ, ಅಗರು ಬತ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹೂವಿನ ಬುಟ್ಟಿ, ಬೀಸಣಿಕೆ, ಗೃಹಾಲಂಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳು, ಚಾಪೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಲಾವಂಚ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮಣ್ಣು ಸವೆತ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಪರದೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲು ಕೂಡ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ ಬೀಸಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಗಾಳಿ ಹಾಕುವ ರೂಢಿ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೊಗಲ್‌ದೊರೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವು ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಅಂಥ ಬೀಸಣಿಗೆಯಿಂದ ಬಂದ ಗಾಳಿ ಸುವಾಸನಾಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇರುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಜಿಜಿನಾಲ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಜಿಜಿನಾಲ್ ಎಂಬ ಟರ್ಪಿನಾಯ್ಡುಗಳು ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತದೆ.
ನೀರಿಂಗಿಸುವಿಕೆಗೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನದಿ, ಕೆರೆ, ತೋಡು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಲಾವಂಚದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಲಾವಂಚದ ಬೇರುಗಳು ಸುಮಾರು ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಲ್ಲವು. ಇದರಿಂದ ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರಿಂಗಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಾವಂಚದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದರಿಂದ ಮಳೆ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದಲೇ ಲಾವಂಚವನ್ನು "ಬಡವನ ನೀರಾವರಿ" ಎನ್ನುವರು. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ತಂಪಿನ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವೆಟಿವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಸೆನೆಗಲ್‌ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಅವು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪೊದೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಇಂಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಬಡವನ ನೀರಾವರಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ರೈತ ಸಮುದಾಯ ತಮ್ಮ ನೆಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಲಾವಂಚವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಲಾವಂಚವು ಮೇವು, ಕೃಷಿಭೂಮಿಯ ಹೊದಿಕೆಗೆ ಹುಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಉರುವಲಿನಂತಹ ಕಿರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಹುಲ್ಲು ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್
ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಅವರು ಯಶಸ್ವಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಗಳಾದ ಗೀತಾ ಫೋಗಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಬಿತಾ ಕುಮಾರಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್ ಅವರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಯಾದ್ದ ಮಹಾವೀರ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಮಗಳು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಾದ ಗೀತಾ ಫೋಗಟ್ ಮತ್ತು ಬಬಿತಾ ಕುಮಾರಿ ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.