ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
‘ನಿಜಗುರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಾಪನಹಳ್ಳಿ ಗವಿಮಠದಲ್ಲಿ ೧೩ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದವರು. ತಮ್ಮ ‘ಭೈರವೇಶ್ವರ ಕಾವ್ಯ’ದಿಂದ ನಾಡಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದವರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ನಂಜುಂಡಾರಾಧ್ಯ. ಸುಮಾರು ೧೫೫೦ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ‘ಚಿತ್ರಗಳು-ಪತ್ರಗಳು’ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶತಾಯುಷಿ ಸಾಹಿತಿ ಎ.ಎನ್.ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದವರು. ಕನ್ನಡ ಪ್ರಬಂಧದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಎನಿಸಿರುವ ಇವರ ವೈಚಾರಿಕ ಕೃತಿ ‘ದೇವರು’ ಓದುಗರ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದ, ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಡಾ.ನಾ.ನಾಗಪ್ಪ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಲಾಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿಯ ಅ.ನಾ.ಸುಬ್ಬರಾಯರು, ವಿನೋದ ಸಾಹಿತಿ ಅ.ರಾ.ಮಿತ್ರ, ‘ಆಕಾಶವಾಣಿ ಈರಣ್ಣ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯ ಎ.ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ, ವಿಡಂಬನಾ ಸಾಹಿತಿ ಅ.ರಾ.ಶೇಷಗಿರಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದ ಕೃ.ನ.ಮೂರ್ತಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅ.ರಾ.ಆನಂದ, ಶಿಶುಸಾಹಿತಿ ಅ.ರಾ.ಚಂದ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಎ.ಆರ್.ಶಶಿಧರ್ ಭಾರಿಘಾಟ್, ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರವೀಣರಾದ ಶ್ರೀಧರ್ ಸಹ ಇದೇ ಗ್ರಾಮದವರು. ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದ ಅರ್ಚಕ ರಂಗಸ್ವಾಮಿಭಟ್ಟರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಂಡಿಹೊಳೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ವೈಖಾಸಾಗಮ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘ಹುಟ್ಟಿದ ಹಳ್ಳಿ’ (ಹುಟ್ಟಿದಹಳ್ಳಿಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಾಡು) ಕೃತಿಯು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವೂ ಆಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಈ ಅದ್ವಿತೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ, ಹಾಡುಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು, ಗಾದೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಅಂಶಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲಸಂಗಿ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಭಟ್ಟರದ್ದು. ‘ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ’ಯ ಕಂಪನ್ನು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸಿದ ಪ್ರೇಮಕವಿ ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯವರು. ಇವರ ಕವನಸಂಕಲನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ‘ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ’ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ರಸಋಷಿ ಕುವೆಂಪುರವರ ಅಕ್ಕರೆಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ, ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ನಡೆನುಡಿಯ ಡಾ.ಸುಜನಾ (ಎಸ್.ನಾರಾಯಣಶೆಟ್ಟಿ) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದವರು. ತಮ್ಮ ಯುಗಸಂಧ್ಯಾ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಆದರ್ಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪಾರ ಶಿಷ್ಯಕೋಟಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ‘ಮೇಷ್ಟು’. ನಿಘಂಟು ತಜ್ಞ ಗಂಜಾಂ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ (ಜಿ.ವಿ) ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಗೋನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ ಡಾ.ಲತಾರಾಜಶೇಖರ್ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹವಾದುದು. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರೂ ಆದ ಇವರು ಬುದ್ದ ಮಹಾದರ್ಶನ, ಬಸವ ಮಹಾದರ್ಶನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಶಾರದಾ ಜಡೆ ಎಂಬುವವರು ಹಿಂದಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ನವರತ್ನ ಕಡಗ’ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ) ಮತ್ತು ‘ಸಾಗರ ದೀಪ’ (ಕವನ ಸಂಕಲನ) ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದ ವಿಶ್ರಾಂತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಕರ್ತೃ ಡಾ.ಶಿವಣ್ಣ (ಮಾವಿನಕೆರೆ), ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ.ಸೋಮಶೇಖರಗೌಡ, ಪತ್ನಿ ಜೈನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಡಾ.ಪದ್ಮಾಶೇಖರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ‘ಪರಪುಟ್ಟ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಕರ್ತೃ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಜಯೋಗಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿಯರಾದ ಆಲೇನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರೇಮಾ, ಹೊಸಹೊಳಲು ವಿಜಯಶ್ರೀ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಶ್ರುಧಾರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಕರ್ತೃ ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ಆಶುಕವಿ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿಯ ಅಂ.ಚಿ.ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ಲೇಖಕರಾಗಿ, ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿ ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳು, ಹಲವು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿರುವ ಬಮನಾ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಬಾಜನರಾಗಿರುವ ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ತಾಲೂಕಿನ ಬೂಕನಕೆರೆ ಹೋಬಳಿಯ ಬಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು‌.ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಲೋಕೇಶ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಅಪಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಟ್ಟನ ಪ್ರಾಸಗಳು, ಈ ಹಾಡು ನಿಮಗಾಗಿ, ಬೆಕ್ಕಿನ ಬೆಟ್ಟ, ನನ್ನ ದೇಶ ನನ್ನ ಜನ, ಆಧುನಿಕ ವಚನ ಸಂಕಲನ ಬಸವ ಗುರು, ಲೋಕಾನುಭವ ಶತಕ, ಬಸವ ಗೀತೆಗಳು, ಸಾಸಲು ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಹೋಬಳಿ ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮಗುಡಿ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಾದ ಚಿಣ್ಣರ ನುಡಿ ತ್ರೈ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಜರುದ್ದೀನ್ ತನ್ನ "ಅಕ್ಕಿ-ಚುಕ್ಕಿ" ಮತ್ತು "ನಿಸರ್ಗ ನಾದ" ಎಂಬ ಎರಡು ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಯುವಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ಧಾರೆ.ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಜರುದ್ದೀನ್ ಅವರು ಕಾವ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.