cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಹೈನುಗಾರಿಕೆ
ಹಾಲುಕರೆಯುವ ನಾಳಮಾರ್ಗ
ಹಾಲಿನ ನಾಳಮಾರ್ಗವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಂದಿನ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಹಾಲು-ಹಿಂದಿರುಗುವ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಸುಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಎರಡನೇ ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆಯೊಂದನ್ನು ಇದು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಸುವಿನ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರ-ಮೊಹರಿನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಲಿನ ಧಾರಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಸಾಧನವು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ಕೆಳಗೆ ನೇತುಹಾಕಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಈ ಗಾತ್ರ-ತೂಕಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಮೇಲಿನ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ತೊಟ್ಟುಗಳ ಹೀರುವ ಬಲದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಇವು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ನಿರ್ವಾತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ, ಹಾಲು-ಹಿಂದಿರುಗುವ ಕೊಳವೆಯೊಳಗೆ ಹಾಲು ಮೇಲಕ್ಕೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವಬಲದ ನೆರವಿನಿಂದ ಹಾಲಿನಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ವಾಯುರೋಧಕಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಹಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಸುವಿನಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆದಾಗಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಭಾರದ ಬಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸುತ್ತುವ ಅಗತ್ಯವು ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತೆಂದೂ ಬರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಾಳಮಾರ್ಗದ ಪದ್ಧತಿಯು ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಿತು.
ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಉದ್ದವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ನಾಳಮಾರ್ಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತಾದರೂ, ಕೃಷಿಕರು ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ, ಬೃಹತ್‌‌ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಹಸುಗಳ ಹಾಲು ಕರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಮಂದೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗದಿಂದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಹಾಲು ಕರೆದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮರುತುಂಬಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.
ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಗಳು
ಪ್ರತಿ ನಿರ್ವಾಹಕನನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಮಾವಧಿಗೇರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ನಾವೀನ್ಯತೆಯು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಯಂತ್ರೀಕರಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಸುಗಳು ಒಂದು ಜೋಡಣಾಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವಾತನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಗ್ಗಿಕೊಂಡೇ ಇರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಲು, ಆತನಿಂದ ಕೊಂಚವೇ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವೇದಿಕೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಕೃಷಿಕನ ಮೇಲಿನ ಶಾರೀರಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ತಗ್ಗಿದಂತಾದವು. ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹ ಕಟ್ಟುವ-ಲಾಯ ಅಥವಾ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಕಂಬದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನುಗಳು ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಹಣವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಯು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಳೆಯುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಳಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಹಾಲುಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೋಣೆಯು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಸದರಿ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಸುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಪ್ರತಿ ಹಸುವೂ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದನ್ನು ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನಮೂದು ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕೋಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಗೂಡಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಕೋಣೆಗಳು
ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕವಾಗಿರುವ ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನುಗಳು, ಗೂಡಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಗೂಡೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ತೋಳುಗಳು ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಗೂಡಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಕೋಣೆಗಳು ಅಂಕುಡೊಂಕು ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋನೀಯ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡಿನ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಪಕ್ಕದಿಂದ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಥವಾ, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಆವರ್ತಕದ (ಅಥವಾ ತಿರುಗುಚಕ್ರದ) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಏರಿಸಲಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಸುಗಳು ನಿಂತಿದ್ದು, ವೃತ್ತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದೆಡೆಗೆ ಅವು ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ, ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯು ತಿರುಗತೊಡಗಿದಾಗ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಒಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಕೆಚ್ಚಲನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಇತರ ಅನೇಕ ಶೈಲಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆಯಾದರೂ, ಅವು ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಅಂಕುಡೊಂಕು ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಟ್ಟಡಗಳು
ಅಂಕುಡೊಂಕು ಜೋಡಣೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ಹಾಲು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಸುಗಳ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಅವು ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಂಗಳದಿಂದ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಹಸುವಿನಿಂದಲೂ ಹಾಲು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಲು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಲಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಬಹುಪಾಲು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ತೆಗೆದ ನಂತರ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನು ಹಸುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವ ಪಾರ್ಶ್ವದೊಳಗೆ ನಂತರ ಹಸುಗಳ ಹೊಸ ಸಮೂಹವೊಂದನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಸುಗಳಿಂದಲೂ ಹಾಲು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಹಸುಗಳ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಅರವತ್ತರವರೆಗೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಆವರ್ತಕ ಕೋಣೆಗಳು
ಆವರ್ತಕ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ವೇದಿಕೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ಹಸುವಿನಂತೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಣೆಗಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಕರೆಯುವವ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇದಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ವೇಳೆಗೆ, ಮತ್ತೋರ್ವ ಹಾಲು ಕರೆಯುವವನಿಂದ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಯಂತ್ರದಿಂದ ಬಟ್ಟಲುಗಳು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಸುವು ವೇದಿಕೆಯ ಆಚೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಹಾರದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆವರ್ತಕ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡವಾದರೂ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹಳೆಯ ರೂಢಮಾದರಿಯಾದ ಅಂಕುಡೊಂಕು ಜೋಡಣೆಯ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ. ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲೆಂದು ಹಿಂಡುಗಳು ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದು, 500-600 ಹಸುಗಳಿರುವ ಹಿಂಡಿಗೆ ಓರ್ವ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸುಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ಅಂಕುಡೊಂಕು ಜೋಡಣೆಯ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಒಂದು ಆವರ್ತಕವು ಸುಮಾರು 25% ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಳಚುವಿಕೆ
ಹಾಲು ನೀಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದರ ಕೆಚ್ಚಲು ಹಾಲನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಅಪಾಯವೊದಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಚ್ಚಲಿಗೆ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಸದರಿ ಹಾಲುನೀಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯು ಯಾವಾಗ ಹಾಲನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲು ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಕೃಷಿಕನೋರ್ವನಿಗೆ ಅವಕಾಶಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಜೊತೆಗೇ, ಕೃಷಿಕನಿಂದ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಹಾಲಿನ ಹರಿವು ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಹಸುವಿನಿಂದ ತೆಗೆಯುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಳಚುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 20 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಲನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಕೂರಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿಕನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿರುವ ರೊಬಾಟ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ರೊಬಾಟ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 1980ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು [ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ (EU) ವಲಯದಲ್ಲಿ]. ಇಂಥ ಸಾವಿರಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈಗ ವಾಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೇನೆಂದರೆ, ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಧಾರಿತ ಕಾಲಾವಕಾಶಗಳೊಳಗಾಗಿ ಹಸುವು ತನ್ನ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ಹಸುವಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಅವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಮತ್ತು ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಹಾಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ
ತಂಪು ತಾಪಮಾನವು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಹಾಲಿನ ತಾಜಾತನದ ಅವಧಿಯು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಯ ಪಂಪುಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದಾಗ, ಒಕ್ಕಲು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಾಲನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಪಟ್ಟಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಹಾಲುಕರೆದ ನಂತರ ತಂಪಾಗಿಸಲು ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾದ ಇತರ ಧಾರಕಗಳೊಳಗೆ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಿರುವ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಂಪುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಈ ವಿಧಾನವು, ವಿದ್ಯುಶ್ಚಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯೀಕರಣದ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಈ ತಂಪಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ತಂಪಾಗಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೇರ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಶೈತ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಹಾಲಿನ ಶೀತಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಲಿನಿಂದ ಶಾಖವನ್ನು ತೆಗೆಯಲೆಂದು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತೊಟ್ಟಿಯ ಒಳಗಿನ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಕೋಶವನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಗೆಯ ಶೀತಕಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೇರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಸಣ್ಣದರಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಈಗಲೂ ಪ್ರಧಾನ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿ ಫಲಕಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಲನ್ನು ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಶಾಖವನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಫಲಕಗಳ ಸಮತೋಲನದ ನಡುವೆ ನೀರನ್ನು ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಪಾಗಿಸುವ ಈ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನಿಂದ ಶಾಖವನ್ನು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಬಲ್ಲದು; ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅಂತರ್ಜಲವು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಪ್ರತಿ ಗ್ಯಾಲನ್‌ ಹಾಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 3 ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಲು ತಣ್ಣಗಿನ ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೊಂಚವೇ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ PHEಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೈನುಗಾರರ ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಹಾಲು ಶೀತಕದ ಮೇಲಿನ ಶೈತ್ಯೀಕರಣದ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಒಂದು ಮೂಲವನ್ನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು PHEಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.
USನಲ್ಲಿನ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರದ ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದ ಒಂದು ಫಲವಾಗಿ, ಫಲಕ ಶಾಖ ವಿನಿಮಯಕಾರಿಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಹೈನುಗಾರನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾಲನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರದ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಹಾಲಿನ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಂಡ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಹಾಲು ಶೀತಕಗಳಲ್ಲಿನ ನೇರ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದು ಸಕಾಲಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಲನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರೀ ಗಾತ್ರದ ಹಾಲಿನ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಲು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಯಸಿದ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ (ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಿರುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ) ಅದನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿಸಲೆಂದು ಇರುವ ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, PHEಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ, 55 ಮತ್ತು 70 ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್‌ (F) ನಡುವಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾಲನ್ನು ತರಲು, ಒಂದಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಈಗಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀತಲವಾಗಿರುವ ಅಪ್ಪಟ ನೀರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಿಲೀನ್‌‌ ಗ್ಲೈಕಾಲ್‌‌ನ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದಿರುವ ಶಾಖವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು, PHEಯ ಒಂದು ಎರಡನೇ (ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂರನೇ) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೃಹತ್‌‌ ಗಾತ್ರದ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶೀತಲವಾಗಿರುವ ನೀರು ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು, ಈ ತಣ್ಣಗಿರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
ಒಳಪದರದ ಆಸ್ತರಿಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಉಬ್ಬುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ರಬ್ಬರಿನ ಕೋಶಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಹಾಲು ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಬ್ಬುಗಳು ಒಂದು ಬಾಗದ ಗಾಳಿಕೋಣೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬಿದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಗಾಳಿ ಕೋಣೆಗೆ, ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾತದ ಒಂದು ಅದಿರಾಡುವ ಹರಿವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಗಾಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ, ಉಬ್ಬಿನೊಳಗಿನ ನಿರ್ವಾತವು ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾದಾಗ ಒಂದು ಮರಿಕರುವು ಕೆಚ್ಚಲಿಗೆ ಬಾಯಿ ಉಜ್ಜುವ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ, ಕೆಚ್ಚಲಿನಿಂದ ಹಾಲು ಹೊರಗೆ ಹಿಂಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಮರು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ರಬ್ಬರಿನ ಉಬ್ಬಿದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಸಡಿಲವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಾಲುಹಿಂಡುವ ಮುಂದಿನ ಆವರ್ತನಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಹಸುವು ತನ್ನ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗಿನ ಅವಧಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಹಸುಗಳು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ-ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗಿನ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವೇಗವು ಹಸುವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಗೌಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ- ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವೇಗವು ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ; ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ವೇಗದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಬಹುಪಾಲು ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಸುಗಳಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆಯುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ-ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಹಸುವಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ, ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು ಹಸುಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಹಸುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಲು ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಜರಡಿ ಮತ್ತು ಫಲಕ ಶಾಖ ವಿನಿಮಯಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಸದರಿ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 42 °Fನಷ್ಟು ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪೂರ್ವ-ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿನ ಟ್ರಕ್ಕೊಂದು ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಪಂಪ್‌ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೈನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಬೃಹತ್‌‌ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಾಣಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ
thumb|ಡೈರಿ CAFO - EPA
ರಂಜಕದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದಂತೆ, ಸರಿಸುಮಾರು 70,000 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪುರಸಭಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ 5,000 ಹಸುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೈನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಒಂದು CAFOಗೆ (ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಅನಿಮಲ್‌ ಫೀಡಿಂಗ್‌ ಆಪರೇಷನ್‌‌) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ EPA ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವು EPA ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌‌ ಜೊವಾಕ್ವಿನ್‌‌ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ಏಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಗಳ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಹೈನುಕೇಂದ್ರವೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಯೂ ಸಪಾಟಾಗಿರುವ 3 ಅಥವಾ 4 ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, 1,500 ಅಥವಾ 2,000 ಹಸುಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳು, ಸಪಾಟಾಗಿರುವ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೋಣೆಗಳ 10 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 15,000 ಅಥವಾ 20,000 ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಏಕ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಿಕೆಯು, ಗೊಬ್ಬರದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಗೊಬ್ಬರದ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚೆದರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅಥವಾ ಹಲವಾರು-ಎಕರೆಯಷ್ಟಿರುವ ಮೀಥೇನ್‌‌ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳೆ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ಎಕರೆಗೆ 5 ಅಥವಾ 6 ಹಸುಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಈ ಗಾತ್ರದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು) ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೀಥೇನ್‌‌ ಅನಿಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಸಹ ಕಳವಳದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಈ ಗಾತ್ರದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಸಿಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್‌‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಸರ ವಾದಿಗಳಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಗಣನೀಯ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಅವು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
5,000 ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೈನುಕೇಂದ್ರವೊಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೊಬ್ಬರದ ಸುರಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ರಿವರ್‌‌‌ನ 20 miನಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವು ಮಲಿನಗೊಂಡು ಹಾಗೂ 375,000ದಷ್ಟು ಮೀನುಗಳು ಸತ್ತಾಗ, ಬೃಹತ್‌‌ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಭಾವವು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು, ಗೊಬ್ಬರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೃತಕ ಕೊಳವೊಂದು ಕುಸಿದು, 3000000 USgalನಷ್ಟು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ರಿವರ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಹೈನುಕೇಂದ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು 2.2 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ಫೈಸಲಾತಿಯ ಅಥವಾ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಾಧಾರಣ ಹೈನು ಕೃಷಿಕನು 500 ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಎರಡುಬಾರಿ ಹಾಲುಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಅವಧಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ಗಂಟೆಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸಗಣಿ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಬೃಹತ್ತಾದ ನೀರ್ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಚರಂಡಿಗಳು ತೆರೆದ ತಿಪ್ಪೆಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಘನವಸ್ತುವು ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇದು ಟ್ರಕ್ಕಿನಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಲೆಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜೌಗು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿನುಗಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವ ನೀರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ನೀರು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕ-ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣಕ-ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಈಡೇರಿಸಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅವರ ಮೇಲೆ ದಂಡವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಪದೇಪದೇ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಂಥ ಹೈನುಕೇಂದ್ರವು ಮುಚ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಷತ್ತುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಸಿತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳೀಕ ಜೌಗುಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರೀಯ ಸಮೂಹಗಳು, ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬಳಕೆ
ರೀಕಾಂಬಿನೆಂಟ್‌ BST ಅಥವಾ rBGH ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಹಸುಗಳ ಒಳಹೊಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅದು ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಜಪಾನ್‌‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, USನಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಯಾವುದೇ ನಿಷೇಧವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 17.2%ನಷ್ಟು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. U.S.ನ ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌‌ ಇಲಾಖೆಯು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಉಪಚರಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಉಪಚರಿಸಲ್ಪಡದ ಹಸುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಹಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ "ಗಣನೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ"ವು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಹಾಲು ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಮರು-ಮಾರಾಟಗಾರರು rBSTಯನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂಡಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಪ್ರತಿದಿನವು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುವ ಹಸುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಹಾಲನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು, ಆಧುನಿಕ ಹೈನು ಕೃಷಿಕರು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೊಳಾಯಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಕೃಷಿಕರು ಪ್ರತಿದಿನ ಕೇವಲ ಒಂದುಬಾರಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿರಾಮ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಚವೇ ಕಡಿತಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಿನ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯ ಎರಡೂ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಕರೆಯಲೆಂದು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ರಚನೆಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತೀವವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಚನೆಯ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಂಪು ಗಾಳಿಯು ಕಟ್ಟಡದ ಮೂಲಕ ಪಸರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೃಷಿಕರು ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬಿಸಿಲುಗಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೆಚ್ಚಲುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶರೀರ-ಶಾಖದಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಹಸುಗಳಿಂದ ಶಾಖವು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಹಿಂಡಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗಡೆಯೇ ಇರಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಶ್ರಯವು ಮಳಿಗೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರಬಹುದು (UKಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಕಿರುಕೋಣೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಹಸುವಿನ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪರಿಮಾಣ ಅಥವಾ ಆಯಾಮಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಆಶ್ರಯವು ಗತಕಾಲದ್ದಾಗಿರಬಹುದು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಂಥ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಮೇಯುವಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯುತ್ತವಾದರೂ, ಹುಲ್ಲಿನ ಲಭ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. NZನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪೂರಕ-ಪಶು ಆಹಾರಗಳೆಂದರೆ ಒಣಹುಲ್ಲು, ಹಗೇವಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಟ್ಟ ಮೇವು ಅಥವಾ ಬೀಸಿದ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ.NZನಲ್ಲಿ, ತುಳಿದುಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಶು ಆಹಾರದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಒಂದು ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.NZನಲ್ಲಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಸಿಹುಲ್ಲನ್ನು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗುರ ತೂಕದ, ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ಬ್ರೇಕ್‌ನ ಪೋಷಕ ಬೇಲಿಗಳಿಂದ ಇದು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕನಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬಲದಿಂದ ಓಡುತ್ತವೆ.
ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಹಸುವು ಕ್ಷೀರೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ (ಕೆಚ್ಚಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಒಸರುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹಸುವು ಕರುವೊಂದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ ಒದಗಿಸ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಹೆರಿಗೆ, ಮತ್ತು ಮೊಲೆಹಾಲು ಒಸರುವುದರ ಆವರ್ತನ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ, ಕರುಹಾಕುವಿಕೆಯ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ "ಶುಷ್ಕ" ಅವಧಿಯು ಕೆಚ್ಚಲು ಅಂಗಾಂಶವು ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಕರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೋರಿ ಕರುಗಳು ಒಂದೋ ಬೀಜ ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ದನದ ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೋರಿಗರುಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕರುವಿನ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ
ಹೈನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಉರಿಯೂತ, ಗರ್ಭಕೋಶದ ಒಳಪೊರೆಯ ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಬೆರಳಿನ ಚರ್ಮದ ಉರಿಯೂತ), ಚಯಾಪಚಯಿ ಕಾಯಿಲೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಹಾಲು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಕೀಟೋನ್‌ ಹೆಚ್ಚಳ) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಸರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಗೊರಸು ಮತ್ತು ಚಂಚುಕೀಲಿನ ಅಂಗಹಾನಿಗಳು).
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭಾರತವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕನಾಗಿದ್ದರೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌‌ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರನಾಗಿದೆ.
ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ
ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, 2003ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 143.7 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈಗಿನ 25 ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು 122 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಮೂಲ 15 ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಾಗಿ, ಹಾಗೂ 21.7 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಹೊಸ 10 ದೇಶಗಳ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೈನು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅತೀವವಾಗಿ ಆಕಾರಗೆಟ್ಟಿದೆ; ಸದರಿ ಕೃಷಿಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನುದಾನವು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪಾಲುಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಐದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹೈನು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆಂದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಇದಾಹೊ. ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾ, ಓಹಿಯೊ ಮತ್ತು ವೆರ್ಮಾಂಟ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 65,000 ಹೈನು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8,500 ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು 555,000 ಹೈನು ಹಸುಗಳಿವೆ. ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಾಲಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 1.5 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಹೈನು ಆದಾಯವು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವತೀರದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹಾಲು ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪರ್ಧೆ
ಹಾಲಿನ ಬಳಕೆಮಾಡುವ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಾಲನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಗಣನೀಯ ಅನುದಾನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ, ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ರಫ್ತುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೇಶವಾದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ಹೈನು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಸುಗಳ ಹಾಲುಕರೆಯುವಿಕೆಯು ಒಂದು ತೀವ್ರ-ಪ್ರಯಾಸದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಡಜನ್‌‌ನಷ್ಟಿರುವ ಹಸುಗಳ ಹಾಲುಕರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಚಿಕ್ಕ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಜನರ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಅನೇಕ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ನೌಕರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೈನುಕೇಂದ್ರದವರ ಕುಟುಂಬದ ಮಕ್ಕಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ "ಕುಟುಂಬದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಂಥ ಕೈಗಾರಿಕೀಕೃತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, "ಕುಟುಂಬದ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರಗಳ" ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬಹುಪಾಲು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನೂರಾರು ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಲಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಸ್ವರೂಪದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಇಕ್ವಿಟಿ ಅಥವಾ ನಗದು ಹರಿವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬೃಹತ್‌‌ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬಂಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿತವ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಕುಟುಂಬದ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾಲೀಕರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂಥ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅವು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಹಾಲಿನ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌‌ನಷ್ಟು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಹಸುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಹಾಲಿನ ವ್ಯವಹಾರವು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ಬಹುಪಾಲು ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ತಾಣಗಳು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಾಲುಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ; ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಕರುಗಳು "ಹಾಲುಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ" ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಹಿಂಡನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಿಂಡಿನ ಸರಾಸರಿ ಗಾತ್ರವು ಸುಮಾರು 350 ಹಸುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
USನಲ್ಲಿ ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರವು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು 1,200 ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌‌ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಾಧಾರಣ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರವು ಸರಿಸುಮಾರು 50ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಭೂನೆಲೆಯು ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರವು ಪ್ರತಿ ಹೈನುಕೇಂದ್ರಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ನೂರು ಹಸುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ, ಚಿಕಾಗೊ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಭಾರೀ ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಡೀನ್‌ ಫುಡ್ಸ್‌, ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌, ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ; ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದಾಖಲಾರ್ಹ ಲಾಭಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅತೀವವಾದ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ನರಳಿದ್ದೇ ಈ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕರು ಊಹೆ ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕಾರ, ಗಿಣ್ಣಿನ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಲು ಪ್ರೋಟೀನು ಸಾಂದ್ರಣದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಆಮದುಗಳು ಕೃತಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ; ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದು ಅತೀವವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ಈ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆದ್ಯಂತ ಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ವರ್ಗ:ಹಾಲು ವರ್ಗ:ಪಶು
Milchproduktion Dairy farming Élevage laitier רפת Melkveehouderij
ಸಮಾವರ್ತನ
ಸಮಾವರ್ತನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಅವಧಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ, ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುಕುಲವನ್ನು ಬಿಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಧರಿಸಲು ಎರಡನೇ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು
ಅನ್ವೇಷಣ
ಇದು ಕನ್ನಡದ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಉಪ್ಪುಂದ
ಉಪ್ಪುಂದ ಇದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರು. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಊರು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೧೯ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿದೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮಂಗಳೂರಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ೧೯೫೧ ತನಕ ಇದು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಇತಿಹಾಸ
ಇದರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಉಪ್ಪುಗುಂದ.ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವಾದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಮೂರು ಶಾಸನಗಳಿವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ೫೨೨೧ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೫೮೫೨ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ೧೦೦೭೩ ಜನರು ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಉಡುಗೊರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಗ್ರಹಣ
thumb|250px|right|೧೯೯೯ರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಗ್ರಾಸತೆ. ಪರಿಧೀಯ ಅಂಚುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ [[ಸೌರ ಉಬ್ಬುಗಳು (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಭಾವಲಯದ ತಂತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] ಗ್ರಹಣವು ಒಂದು ಬಾಹ್ಶಾಕಾಶದವಸ್ತುವು ಮತ್ತೊಂದರ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಘಟನೆ. ಸೌರಮಂಡಲದಂತಹ ಒಂದು ತಾರಾಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಉಂಟಾದಾಗ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಯೋಗದ (ಸರಳ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾಯಗಳ ಹೊಂದಿಕೆ) ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಣ ಪದವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ, ಒಂದು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ (ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಘಟನೆ), ಅಥವಾ ಒಂದು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು (ಚಂದ್ರವು ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಘಟನೆ) ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಹಣ, ಖಗೋಳೀಯ
ಒಂದು ಆಕಾಶಕಾಯ ಇನ್ನೊಂದು ಆಕಾಶ ಕಾಯದ ನೆರಳಿನಿಂದ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವಿಕೆ (ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್, ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್). ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕಾಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭಾಯುತವಾಗಿದ್ದು ಅಪಾರ ಕಾಯವೊಂದರ ನೆರಳಿನಿಂದ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣ; ಬದಲು ಅದು ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವುದಾಗಿದ್ದು ಅಪಾರ ಕಾಯವೊಂದು ಇದಕ್ಕೂ ಇದರ ಬೆಳಕಿನ ಆಕಾರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸರಿಯುವಾಗ ಅಸ್ಫುಟವಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣ. ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರರೂಪದ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಆಚ್ಛಾದನೆ (ಅಕ್ಕಲ್ಟೇಷನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಣ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೂ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಾದರೋ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಗ್ರಹ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಣಕಾರಕ ಯಮಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಎಕ್ಲಿಪ್ಸಿಂಗ್ ಬೈನರಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್) ಕೂಡ ಈ ಬಗೆಯ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರರೂಪದ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಅದರಂತೆಯೇ ಗ್ರಹಗಳ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಗ್ರಹಣಗಳು ಕೂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣ ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಲೇಖನ ಉಂಟು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಗ್ರಹಣಗಳ ಸವಿವರ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಗ್ರಹಣಕಾರಕ ಯಮಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿವರಣೆಗೆ (ನೋಡಿ- ಗ್ರಹಣಕಾರಕ-ಯಮಳ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು). ಇದಲ್ಲದೆ ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಬುಧ, ಸೂರ್ಯನ ಮುಂದೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಪೂರ್ವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ರಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳು
ಭೂಮಿ ಸ್ವಂತಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಅಪಾರ ಕಾಯ ; ಚಂದ್ರ ಸ್ವಂತಾಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅಪಾರ ಕಾಯ. ಭೂಮಿ ಸಾಗುವ ಕಕ್ಷಾತಲ ಖಗೋಳವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಮಹಾವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಸೂರ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷಾತಲ ಖಗೋಳವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು. ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲವೂ ಚಂದ್ರಕಕ್ಷಾವೃತ್ತತಲವೂ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ (ಓ, ಓ) ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ ; ಇವೆರಡು ತಲಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ 50 8 ಗಳಷ್ಟು ಬಾಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಓ ಮತ್ತು ಓ ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಪಾತ ಬಿಂದುಗಳು ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಪಾತಗಳು (ನೋಡ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಆಯಾ ಕಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅನುರೂಪ ಕಕ್ಷಾವೇಗಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ನೆರಳುಗಳು ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಕಾಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ನೆರಳುಗಳ ಗಾತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪತನವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವುದು ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪತನವಾದಾಗ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಕಕ್ಷೆ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ಕಕ್ಷಾವೇಗಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಣಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲ, ವಿರಳಘಟನೆಗಳು. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಎರಡೂ ಪಾತಬಿಂದುಗಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭಾವ್ಯ. ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸಮ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೂ ಹೌದು. ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂದು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯೂ ಹೌದು. ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಣಗಳು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಪಾತ ಬಿಂದುಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿವಸಗಳಂದು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಷರತ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪೂರೈಕೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಚಂದ್ರಕಕ್ಷೆಯೂ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವೂ ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವೂ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ಹೀಗಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಕಾರಣಗಳು ಎರಡು : ಒಂದು, ಚಂದ್ರಕಕ್ಷಾತಲ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತತಲಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು ; ಎರಡು, ಪಾತಬಿಂದುಗಳ ಹಿನ್ನಡೆ (ರಿಟ್ರೊಗ್ರೇಡ್ ಮೋಷನ್). ಇವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 20 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಸುಮಾರು 18 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೆ ಪ್ರತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ (ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಶೂನ್ಯವಾಗುವ ಘಟನೆ) ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಂದು (ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಆಗುವ ಘಟನೆ) ಚಂದ್ರನ ನೆರಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಗ್ರಹಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಏಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ಏಳರಲ್ಲಿ ಐದು ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳು ; ಇಲ್ಲವೇ ನಾಲ್ಕು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣಗಳು ಇವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳೇ. ಅಂದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಣಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ (ಆಂಶಿಕವೋ ಪೂರ್ಣವೋ ಎಂಬ ಅಂಶ) ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸುವಾಗ ಆ ಸ್ಥಳದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (ಅಂದರೆ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳನ್ನು) ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇವೆ.
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ
ಭೂಮಿಯ ಸೂರ್ಯವಿಮುಖ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಂಕ್ವಾಕಾರದ ನೆರಳು ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನ ಶಂಕು ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶಂಕು (ಅಂಬ್ರ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಏಅಉ ಮತ್ತು ಐಆಉ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ನೆರಳಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅರೆನೆರಳಿನ ಶಂಕು (ಪಿನಂಬ್ರ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ವಲಯದಿಂದ ನೋಡುವಾತನಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಕೆಲವು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವುದಷ್ಟೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿ ಮರೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತು ಇರುವ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು.
ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ ಮರ
ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ ಮರ (Cannon-Ball Tree)ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ನಾಗಲಿಂಗಾಕಾರದ ಹೂ ಬಿಡುವ ಮರ.ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಹಾಗೂ ಕೆರೆಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮರ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಂದು ಬೆಳೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ 'ಶಿವಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ' ಎಂದೂ ತೆಲುಗುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಪುಷ್ಪ' ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.
ಗ್ರಹಣ
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ
ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ ವ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಅಂತರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಶಂಕ್ವಾಕಾರದ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಉದ್ದ ಭೂವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 108 ಪಾಲು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಅಂದರೆ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶೃಂಗ ಉ ಭೂಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 858,000 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಭೂ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 30 ರಷ್ಟು ಉಂಟು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 239,000 ಮೈಲಿಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಕ್ಕೆಡೆಯುವ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಶಂಕುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಉಂಟು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದ ಒತ್ತಿಗೆ ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾದು ಹೋದ ತರುವಾಯ ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲೇಬೇಕು.
ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ ಮರ
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಇದು ಲೆಸಿತಿಡೇಸಿ (Lecythidaceace)ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು,ಕೌರೌಪಿಟ ಜಿಯನೆಂನ್ಸಿಸ್(Couroupita guianensis)ಎಂಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿದೆ.
ಗ್ರಹಣ
ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ
ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಆಗ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಹಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇವು ಮೂರೂ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದೇ ಸರಳ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಪಥದ ಒಂದು ಪಾತಬಿಂದುವಿನಲ್ಲೋ (ರಾಹು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇತು) ಇಲ್ಲವೇ ಅದರ ಹತ್ತಿರವೋ ಇದ್ದು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ವಿಯುತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ಅಪೊಸಿಷನ್) ಅಂದರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಪಥ ನೇರವಾಗಿ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ಹಾದು ಹೋಗಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇವು ಪಾತರೇಖೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅರೆನೆರಳಿನ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಚಂದ್ರ ಬಿಂಬಿಸುವ ಬೆಳಕು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂಕಾಗಬಹುದು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಈ ಬೆಳಕು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಕಡಿದುಹೋದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಪಾಶ್ರ್ವಗ್ರಹಣ ಎಂದು ಹೆಸರು. ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತ ಮುಳುಗಿದರೆ ಚಂದ್ರನ ಪೂರ್ಣಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಣವು ಪಾಶ್ರ್ವಗ್ರಹಣವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಗೊಂಡು ಅರೆನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಗ್ರಹಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಆದ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ರ್ವಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಭೂಮಿಯ ದಟ್ಟ ನೆರಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಚಂದ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅರೆ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಗುವ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಜನರು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಣವಾಗುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದಾದ ನೆರಳಿನ ಸೀಳ್ನೋಟವನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣವಾಗುವಾಗ ಚಂದ್ರ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರ(5)ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಕ್ಷಿತಿಜಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿದ್ದಾಗ ಗ್ರಹಣವಾದರೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಒಂದೇ ತರಹ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ ಮರ
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಇದು ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಮರ.ವಿಶೇಷವಾದ ಬೀಳಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಕಾಯಿ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ತಾಗಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. left|thumb| ''ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ, ಹೂ ಮತ್ತು ಕಾಯಿ
ಗ್ರಹಣ
ಗ್ರಹಣಗಳ ವಿಧ
ಪಾತರೇಖೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪ ಮರ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಬಳಿ ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಪಶು ಆಹಾರವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು
ದಾಟು
ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಜಯ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಗುಜರಾತಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು, ಅದು 1992 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳ
ಸಣ್ಣ ಕರುಳು
ಪರಿಚಯ
thumb|ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಸಣ್ಣ ಕರುಳು, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ನಡುವಿನ ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಯುಟೆರ್ಸೆನ್
ಊಎತೆರ್ಸೆನ್ (ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷ Uetersen) ಜರ್ಮನಿದೇಶದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ..
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ - 11,43 ಚದುರ ಕಿಮಿ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ - 17.865
ಸಣ್ಣ ಕರುಳು
ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ
thumb ಆಹಾರ ಜಠರದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಬರುಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದು. ಆ ಆಹಾರ ಮುದ್ದೆಯಾಗಿರುವ ಆಮ್ಲಪಿಷ್ಟದ ಗಂಜಿ, ಭಾಗಶಃ ಜೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಅರೆ ದ್ರವ ಆಮ್ಲರಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಪಿಎಚ್ (ಆಮ್ಲತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ) ಮುಂದಿನ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಮ್ಲದ್ರವವನ್ನು ಸಮತೋಲಿತ (ಆಮ್ಲತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು) ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲರಸ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪಿಎಚ್, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಾರೀಯ ಮಾಡಲು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ನಾಳದಿಂದ ಬ್ರೂನರ್ಳ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಡ್ಯುಯೊಡಿನಮ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸ್ರವಿಸಿದ ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್ ಭರಿತ ಲೋಳೆಯ ಸ್ರಾವದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಪಿತ್ತರಸ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ರಸಭರಿತ ಆಹಾರದ ಆಮ್ಲ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಕರುಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಕರುಳಿನ ಒಳಪದರಕ್ಕೆ ಲೋಳೆಯ ಘಟಕವು ಲೋಳೆಯನ್ನು ಸ್ರವಿಸಿ ಕರುಳಿನ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಜಾರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಚನ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಒಂದನ್ನೇ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ರಕ್ತಗತ ಮಾಡುವ ೯೦ ರಷ್ಷು ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಒಳಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮೊಗ್ಗುಗಳಂತಿರುವ ಲೋಮಕುಡಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಪಸರಿಸಿವೆ. ಈ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ನಡುನಡುವೆ ಲೆಕ್ಟೀಲುಗಳೆಂಬ ಆಹಾರನಾಳಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ನರಗಳ ಕುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅವು ಲೋಮದೊಳಗೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗೆ ಅದ್ಭುತ ಏರ್ಪಾಟಿನಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳೂ ಲೆಕ್ಟೀಲುಗಳೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕರುಳಿನ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲೋಮನಾಳಗಳ ಮೈತುಂಬ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಕಣಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಚನಗೊಂಡ ಗ್ಲಿಜರೀನ, ಕೊಬ್ಬಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಬೆರೆತು ಹಾಲಿನಂಥ ದ್ರವವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಟೀಲ್ (ಲೆಕ್ಟೊ=ಹಾಲು) ಎಂಬ ದುಗ್ಧನಾಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಯುಟೆರ್ಸೆನ್
ಸಾಂದ್ರತೆ - 1563/ಚದುರ ಕಿಮಿ
ಸಣ್ಣ ಕರುಳು
ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಉದ್ದವು ೯.೮೫ ಮೀ (೩೨.೩ ಅಡಿ) ನಿಂದ ೧೦.೪೯ ಮೀ (೩೪.೪ ಅಡಿ) ವರೆಗೆ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದ ೩ ಮೀ - ೫ ಮೀ ಆಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎತ್ತರದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಉದ್ದವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರದ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ಸಣ್ಣ ಕರುಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪಿತ್ತರಸ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ರಸವನ್ನು ಮೇದೋಜೀರಕ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಡಿಡಿಯ ಸ್ಪಿನ್ಸ್ಟರ್ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವು ಆಹಾರದಿಂದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ಇದರ ಸಣ್ಣ ಬೆರಳಿನಂತಹ ಮುಂಚಾಚುವಿಕೆಯೇ ವಿಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಲೋಮ (ಲೋಮಕುಡಿ) ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನುಗಳಿಂದ ಎಮಿನೊ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಉಂಗುರಾಕೃತಿಯ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಪಚನಗೊಂಡ ಆಹಾರವನ್ನು ಕ್ರಮಾಗತ ಸಂಕೋಚನದಿಂದ ಮುಂದೆಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಆಹಾರವು ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಂಗಗಳು
ಯುಟೆರ್ಸೆನ್
ಕಾಲಮಾನ 	CET (UTC+1), CEST (UTC+2)
ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿ
ನೆಲೆ
ವರ್ಗ:ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ರಾಜ್ ಕಪೂರ್
ದಿ ಶೋ-ಮ್ಯಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಣ್‌ಬಿರ್‌ ರಾಜ್ "ರಾಜ್" ಕಪೂರ್ राज कपूर (ಪಂಜಾಬಿ: ರಾಜ್ ಕಪೂರ್,  ೧೪ ದಶಂಬರ್ ೧೯೨೪ - ೨ ಜೂನ್ ೧೯೮೮), ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಒಂಭತ್ತು ಭಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು. ಇವರ ಚಿತ್ರ ಆವಾರ (೧೯೫೧) ಮತ್ತು ಬೂಟ್ ಪಾಲಿಶ್  (೧೯೫೪) ಕ್ಯಾನೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನ ಪಾಮ್ ಡಿ'ಆರ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ಇವರನ್ನು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ರೌನ್ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ್ನು ಸೇರಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಇಂಕ್ವಿಲಾಬ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹನ್ನೊಂದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಧುಬಾಲಾರ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಚಿತ್ರ ನೀಲ್‌ಕಮಲ್‌ (೧೯೪೭)ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಈ ಚಿತ್ರವು ಇವರಿಗೆ ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೨೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಸ್ವಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆರ್.ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಇವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಆಗ್, ನಟಿ ನರ್ಗೀಸ್ ಜೊತೆ ಇವರು ನಟಿಸಿದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಆದರೆ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ (ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ) ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಮೆಹಬೂಬ್ ಖಾನ್‌ರ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ, ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದ ಚಿತ್ರ ಅಂದಾಝ್‌ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಟಿ ನರ್ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿ ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇವರು ನಟನಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ.
ಇವರು ನಿರ್ಮಾಣ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಟನಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದು ಬರ್ಸಾತ್  (೧೯೪೯), ಆವಾರಾ  (೧೯೫೧), ಶ್ರೀ ೪೨೦  (೧೯೫೫), ಚೋರಿ ಚೋರಿ  (೧೯೫೬) ಮತ್ತು ದಿಸ್ ದೇಶ್ ಮೆ ಗಂಗಾ ಬೆಹತಿ ಹೈ  (೧೯೬೦) ನಂತಹ  ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಈತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌ ನಟಿಸಿದ ದಿ ಟ್ರ್ಯಾಂಪ್ ಮಾದರಿಯು ಇವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿರ್ಮಾಣ, ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಸಂಗಮ್ ಚಿತ್ರವು ಇವರ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇವರು ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಪಡೆದ ಕೊನೆಯ ಯಶಸ್ಸು. ನಂತರ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ತನ್ನ ಮಹಾತ್ವಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರವಾದ ಮೇರಾ ನಾಮ್ ಜೋಕರ್‌ ನ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಇದು ಮುಗಿಯಲು ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇವರು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಂಡರೂ, ರಾಜ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರವೆಂಬ ಗೌರವ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಕಂಡರು.
ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ರಣಧೀರ್ ಕಪೂರ್ ನಟನಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಹೊರತಂದ ಚಿತ್ರ ಕಲ್ ಆಜ್ ಔರ್ ಕಲ್ (೧೯೭೧)ನಲ್ಲಿ ರಣಧೀರ್ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ ಸಹನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮತ್ತೆ  ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಇವರ ತಂದೆ ಪೃಥ್ವೀರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ರಣಧೀರರ ಪತ್ನಿ ಬಬಿತಾ ಕೂಡಾ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇವರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ಪಾತ್ರ ನಟ"ರಾಗಿ ಅಭಿನಯ ಮುಂದುವರೆಸಿ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಬಾಬ್ಬಿ (೧೯೭೧) ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ತಾವೇ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರ ರಿಷಿ ಕಪೂರ್‌‍ರ ವೃತ್ತಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ತಾರೆ ಡಿಂಪಲ್ ಕಪಾಡಿಯಾರನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಭಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಚಿತ್ರವು ಹದಿಹರೆಯದ ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳ ಹೊಸ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಂಪಲ್ ಬಿಕನಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು.
೧೯೭೦ರ ಕೊನೆಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿ ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಗಮನವಿತ್ತರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಿನತ್ ಅಮಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ (೧೯೭೮), ಪದ್ಮಿನಿ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರೇಮ್ ರೋಗ್  ಮತ್ತು ಮಂದಾಕಿನಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರಾಮ್ ತೇರಿ ಗಂಗಾ ಮೈಲಿ  (೧೯೮೫) ಮುಂತಾದುವು ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರಗಳು.
ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕೊನೆಯ ಬೃಹತ್ ಚಿತ್ರ ವಕೀಲ್ ಬಾಬು (೧೯೮೨). ಇವರ ಈ ಕೊನೆಯ ನಟನೆಯು ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಿರು ಚಿತ್ರ ಕಿಮ್ ಆಗಿದೆ.
ಮರಣ
ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕಪೂರ‍್ರು ಆಸ್ತಮಾ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಸ್ತಮಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೬೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಮರಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ಹೆನ್ನಾ ' [ಇಂಡಿಯಾ - ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೇಮಕಥೆ) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಮಗ ರಣಧೀರ್ ಕಪೂರ್‌ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿದ್ದು ಇದು ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಿತು. ಇವರಿಗೆ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ  ಇವರ ಸಹೋದರರಾದ ಶಶಿ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್ ಕೂಡಾ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ನೆರೆದ ಜನಸಮೂಹದ ಪ್ರಚಂಡ ಕರತಾಡನದ ಮಧ್ಯೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀಯುತ ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ಅವರು ಕಪೂರ್‌ರ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ತಾವೇ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದು ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರನ್ನೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಜನರ ಚಪ್ಪಾಳೆಯ ಗುಡುಗಿನ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಥಟ್ಟನೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದರು ರಾಜ್.  ತಕ್ಷಣ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೃದಯತಜ್ಞರು ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಇವರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಪರಂಪರೆ
ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ರು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಟೀಕಾಕಾರರಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿತ್ರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಬಹುವಾಗಿ ಅಭಿನಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಲೆಮಾರಿಯಂನಂತಹ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಉಲ್ಲಾಸಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಕಪಟ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಭಕ್ತರು ಇವರನ್ನು "ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಖ್ಯಾತಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಇವರು ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿಸ್ತೃತಭಾಗಗಳ, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ, ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಚೈನಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಂತಹ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ರಾಜ್‌ಗೆ ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಕಲೆ ಕರಗತವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂರವರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಕಾಕತಾಳಿಯವೋ ಎಂಬಂತೆ, ರಾಜ್‌ರ ಚಿತ್ರ ಸಂಗಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಈ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವಾದ ಗೋಪಾಲ್ ಭಸ್ಮವು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಪಂಡಿತ್ ನೆಹರೂರವರು ತಮ್ಮ ಕವಿಹೃದಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಿದಂತಹ ದೃಶ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರು. ಇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಮಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಇವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿರುಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನ ಇವರಿಗಿತ್ತು.ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ತರಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾರಂಗದ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ರಾಜ್ ಕಪೂರ್. ಇಂದು ಆ ಕನಸು ನಿಜವಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದುವು. ಇವರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಆಗ್ ಶ್ರೀ ೪೨೦  ಮತ್ತು ಜಿಸ್ ದೇಶ್ ಮೆ ಗಂಗಾ ಬೆಹ್ತಿ ಹೆ  (ಗಂಗೆಯು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ) ಭಾರತವು ಹೊಸದಾಗಿ ಪಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದು ಚಿತ್ರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದವರನ್ನು ದೇಶಭಕ್ತರಾಗುವಂತೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದವು. ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ತನ್ನ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ೪೨೦ ಯಿಂದ "ಮೇರಾ ಜೂತಾ ಹೆ ಜಪಾನಿ" ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು:
ಈ ಹಾಡು ಇನ್ನೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ ೪೨೦ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ತಯಾರಾದ ಹಲವಾರು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ದೇವಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಷಣದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.
ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಚಿತ್ರಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಿಷ್ಣಾತ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳು ನಿತ್ಯನೂತನವಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇವರು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಂಕರ್ ಜೈಕಿಶನ್ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರ ಹಸ್ರತ್ ಜೈಪುರಿ ಮತ್ತು ಶೈಲೇಂದ್ರರನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಪ್ರಭಲ ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಇವರು ಈಗಲೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಆಕರ್ಷಕ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಒಂದು ಭಾವವನ್ನು ಇವರು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಟಿಯರಾದ ನಿಮ್ಮಿ, ಡಿಂಪಲ್ ಕಪಾಡಿಯಾ, ನರ್ಗಿಸ್ ಮತ್ತು ಮಂದಾಕಿನಿಯರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರಾದ ರಿಶಿ, ರಣಧೀರ್ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್‌ರ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಕಪೂರ್ ಕುಟುಂಬವು ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಫೈಸಲಾಬಾದ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಲ್ಯಾಲ್ಪುರ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೫೦ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್‌ರು ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರತಾರೆ ನರ್ಗೀಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರಚಾರವನ್ನೂ ಸಹ ಪಡೆದ್ದರು. ಶ್ರೀ ೪೨೦ ಮತ್ತು ಆವಾರ  ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಡಿಯು ತಾರೆಗಳಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇವರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಸಂಗಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ತಾರೆ ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಪೂರ್‌ರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜನ ಈಗ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಾರೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮಗ ರಣಧೀರ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಇವರ ಪತ್ನಿ ಬಬಿತಾರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಕರಿಷ್ಮಾ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಕರೀನಾ ಕಪೂರ್, ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು. ರಿಶಿ ಕಪೂರ್‌ ಮತ್ತು ಇವರ ಪತ್ನಿ ನೀತೂ ಸಿಂಗ್‌ರ ಮಗನಾದ ರಣ್‌ಭೀರ್ ಕಪೂರ್ ಇವರ ಮೊಮ್ಮಗ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಸುಮಾರು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ಭಾರಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡು, ಒಂಭತ್ತು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಕಪೂರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯು ಇದರಿಂದ "ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರು" ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಇವರು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು"ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಡೆದರು.