cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್
ಕಾಲ್ಚೆಂಡು
thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್. ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ ಹಾಗೂ ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್, ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡಿವಿಜನ್ I ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್ 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು.
ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,(ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ)ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು  ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು  ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್,ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು.
ಹಾಕಿ
thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್ ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ,ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟರ್ನರ್ ಕಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು.
thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ). 1967ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ , ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್  2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ  "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕೂಡ ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌
1910ರಿಂದಲೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್ (ಎನ್‌ಬಿಎಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್ (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್ (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್ (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್.
ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ  ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್,1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು ಎಪಿ ಪೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,1955 ಎನ್‌ಐಟಿ, ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಇಲೈಟ್ ಎಟ್ ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಕರ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು,  ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್ (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್‌ನ ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್ ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ 2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ತಲುಪಿತ್ತು.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್,ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ ಏಕ ಪಥ  ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್  ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರ
ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1973 ಮತ್ತು 1977ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.
ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್ ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್ ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಬಹುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್ (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್ (7), ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9). ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ (38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್ (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ. (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್ ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು  ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ. ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.
ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ, ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ.
ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್, ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಮತ್ತು ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮತ್ತು ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ.
ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್, ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ, ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.
ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್, ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಕಾನೂನು, ವೈದ್ಯಕಿಯ, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಬ್ಲಫ್ ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್, ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬಿಎ ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಂಎ ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್, ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12, ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ, ಮತ್ತು ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ.
ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ
thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿವೆ; ಅವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ.
ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ , ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ‌, ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್ , ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ದಿ ಟರ್ಟನ್ , ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದಿ ಗ್ಲೋಬ್.
ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಇದು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.
1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).
ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ 2 (ಸಿಬಿಎಸ್), ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ 4 (ಎಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ 11 (ಎನ್‍ಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ 53 (ಫಾಕ್ಸ್), ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು 19 (ಸಿಡಬ್ಲು), ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್ 16 (ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್ 22 (ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ), ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ 40 (ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್).
ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್ 59 ಇದೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್, ಬಹಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್ ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ? ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು ಕೆಡಿಕೆಎ 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.
ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೆಕ್ಯುವಿ 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), ಡಬ್ಲುಇಎಇ 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್ 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್ 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್).
ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್, ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್ , ದೊಗ್ಮ , ಹೊಫಾ , ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್ , ಮತ್ತು ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್ ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಶೋಟೈಮ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್ ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಟೊರಾಂಟೊದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಸಾರಿಗೆ
446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರವಾಗಿದೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ವೆನಿಸ್‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ.
ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್‌ನ್ನು (I-76) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ I-376 ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು.
I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು.
"ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ I-279 ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
I-76 (ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್), I-79, ಮತ್ತು I-70 ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 10 mi ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.
2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ I-376ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು.
ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್, ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು ಮತ್ತು ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ವಿಸ್ತರಣೆ.
ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್(ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ ತೆರೆಂತಮ್‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ
thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್
ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ.
ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಲಘು ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬಸ್‌ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮೂಲಕ ಅಮ್‌ತ್ರಕ್ ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಚಲಿತ ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು
1912ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್ ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್ ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ
ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
ಅವಳಿ ನಗರಗಳು
ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು ಅವಳಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:1840ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಜಗದೀಶ್ವರಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಆಶ್ರಮ
right|200px|thumb|ಹೃಷಿಕೇಶದ ಶಿವಾನಂದ ಆಶ್ರಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಅಶ್ರಮವು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿರಕ್ತಗೃಹ ಅಥವಾ ಬಿಡದಿ. ಜೊತೆಗೆ, ಇಂದು ಆಶ್ರಮ ಪದವು ಹಲವುವೇಳೆ ಯೋಗ, ಸಂಗೀತ ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಯಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಶ್ರಮ ಶಬ್ದವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ಶ್ರಮ ಅಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರ ಗುರಿಯಾದ ಮೋಕ್ಷದೆಡೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು ಅದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಸಾಧು
thumb|right ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಸಾಧುವು ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಪಸ್ವಿ ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಾಧುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಯೋಗಿಗಳಾದರೂ, ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳು ಸಾಧುಗಳಲ್ಲ. ಸಾಧುವು ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮದ ಚಿಂತನೆಯ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಆಶ್ರಮವಾದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ವರ್ಗ:ವೈರಾಗ್ಯ
ಆಲದಹಳ್ಳಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ
ಆಲದಹಳ್ಳಿ ಒಂದು ಕುಗ್ರಾಮ. ಈ ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಲದ ಮರದ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಆಲದಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಬೆಂಗಳೂರು-ತುಮಕೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೪ ರಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತುಮಕೂರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಹಿಮಾಪುರ ಕ್ರಾಸ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ನಂತರ ಎಡಬಾಗದಲ್ಲಿ ಆಲದಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬಂಡೆ ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಗುಹೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು "ಗುಹೆ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ" ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶನಿವಾರಗಳಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಆಧುನಿಕ ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆಧುನಿಕವಾದ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ೨೦ನೇಶತಮಾನದ ಫ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಯಿತು.ಆಧುನಿಕವಾದವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಿತು.ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ 'ɛzra pound' ರ 'make it new' ಎಂಬ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಆಂಟಿಕೊಂಡರು ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು.ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿಯೂ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕತ್ವದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂವೇದನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪರಿಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ. ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಯುದ್ದದಿಂದುಂಟಾದ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಬಗೆಗಿನ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬದಲಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು.ಚಿಂತಕ ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಮಾನವಕುಲದ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಪೀಠಿಕೆ ೧೮೮೦ ರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಉಂಟಾಯಿತು.ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ[೧೮೫೬-೧೯೩೯] ಮತ್ತು ಅರ್ನಸ್ಟ ಮ್ಯಾಕ್[೧೮೩೮-೧೯೧೬] ಇವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಭೀರಿದವು.ಮ್ಯಾಕ್ ತನ್ನ 'The Science of Mechanics'[1883]ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಅನ್ಯೂನ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದನು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ 'Studies of Hysteria'[1895]ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ನೈಜತೆಯೂ ಹೊರಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಹಾಗೂ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಅರ್ನಸ್ಟ ಮ್ಯಾಕ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಈತನು ಐಸ್ಯಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಹಾಗೂ ಐನ್ ಸ್ಟೈನನ ಸಾಪೇಕ್ಷಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೂಲಕ ತಾರ್ಕಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಭೀರಿದನು. ಮೊದಲು ಹಲವು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಖಚಿತವಾದ ನೈಜತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೆಪಿಸುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾನ್ ಲಾಕ್[೧೬೩೨-೧೭೦೪]ನ [ An Essay Concerning Human Understanding][1690] ಈತನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದದಲ್ಲಿ [Empiricism] ನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಚ್ಛ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಖಾಲಿ ಹಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ಫ್ರಾಯ್ಡನ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿವರಣೆಯಂತೆ ಅಪರಿಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ಮೂಲ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ನಿರ್ಬಂದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು Carl Jung [1875-1961]ನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಪರಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. Charles Darwin ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ,ಮತ್ತು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾದ 'ಮನುಷ್ಯ ಒಂದು ಜೀವಿ ' ಎಂಬುದನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.Jung ನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮಾನವನ ಮೂಲ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು, ಹುಡುಗಾಟದ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದ ಉತ್ಪನ್ನವಲ್ಲ,ಅದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅವುಗಳು ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. Friedrich Nietzsche ಯೂ ಒಬ್ಬ ಆಧುನಿಕವಾದಿ ಈತನ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ ಅಧಿಕಾರದ ದಾಹವೂ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ Henri Bergson[1859-1941] ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಯ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ, ವಿಷಯಾತ್ಮಕ ,ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮಾನವನ ಅನುಭವಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈತನ ಕೃತಿಯಾದ 'Work on Time and Conciouness' ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಭೀರಿತು,ಅದರಲ್ಲೂ ಯಾವ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪ್ರವಾಹ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೊ ಉದಾಹರಣೆಗೆ,Dorothy Richardson's Pointed Roofs[1915],James Joyce's,Ulysses[1922],Virginia Woolf's[1882-1941]Mrs, Dalloway[1925],To the Lighthouse[1927] ಅದರ ಜೊತೆಗೆ Bergson ರ ತತ್ವಜ್ಞಾನವಾದ ಜೀವಚೈತನ್ಯ ,ಜೀವನದ ಒತ್ತಡ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಹ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿಕಸನವನ್ನು ತಂದಿತು.ಭೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸದೆ,ಈತನ ತತ್ವಜ್ಞಾನವು ಸಹಜತೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತಕರು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಚಿಂತಕರ ಮೇಲಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿದ್ದರು. ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮೋಹನ್ ಶೆಣೈ
ಹಿರಿಯ ಉದ್ಯಮಿ, 'ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪೇಪರ್ ಅಂಡ್, ಸ್ಟೇಶನೆರಿ ಸಂಸ್ಥೆ,' ಯಮಾಲಕ, ’ಮೋಹನ್ ಶೆಣೈ’, ರವರು, 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘ,' ದ ಹಿರಿಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರು,  ಪತ್ನಿ,  ಹೆಸರಾಂತ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ-'ಶ್ರೀಮತಿ, ಪದ್ಮಾ ಶೆಣೈ'.
'ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ,' ದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದ ಶೆಣೈರವರು
ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ಹಿರಿಯ ಮುತ್ಸದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಯು. ಮೋಹನ್ ಆರ್. ಶೆಣೈ, ರವರು, ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಸಭೆಗೆ, ಜನಸಂಘದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಥಮ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, 'ಆರೆಸ್ಸೆಸ್,' ನ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ,   ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯವಾಹಕರಾಗಿ, ಸಂಘದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಶ್ತಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 'ಮೀಸಾಭಂಧನ,' ಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. 'ಸಂಘ ನಿಕೇತನ,' ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಧನ
ನಿಧನದ ಮುಂಚೆ, ಮೋಹನ್ ಶೆಣೈ ರವರು, 'ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರೋಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಸಂಘ,' ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯು. ಮೋಹನ್ ಆರ್. ಶೆಣೈ ತಮ್ಮ 'ಕೊಡಿಯಾಲಗುತ್ತು ವೆಸ್ಟ್,' ಸಮೀಪದ ಸ್ವಂತಗೃಹದಲ್ಲಿ,  ೭, ಆಗಸ್ಟ್, ೨೦೦೯ ರಂದು, ನಿಧನರಾದರು. ಮೃತರು, ಪತ್ನಿ, ಪದ್ಮಾ ಶೆಣೈ, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಮ್. ಆರ್. ಶೆಣೈ,(ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ)  ಮತ್ತು ಡಾ. ಸುರೇಂದ್ರ ಶೆಣೈ (ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ)
ವರ್ಗ : ಚುಟುಕು
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಸಲೇಖಾ, ಗುರುಕಿರಣ್, ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ, ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭಟ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗಾಗಿ ೧೪ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಟ್ ಅವರು ೨೦೧೨ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨ ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಭಟ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೧೬ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅನುರಾಧಾ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಉತ್ಕಟ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಗಳು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಅನುಪಮಾ ಭಟ್ ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದಶ೯ನದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಮತ್ತು ಎಂ.ಬಿ.ಎ ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಯ ಎಚ್.ಆರ್. ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಸಂಗೀತದ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುರುಕಿರಣ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು - ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಹಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕರೆದರು. ಆಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುರುಕಿರಣ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅನುರಾಧಾ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ ಡಿ.ಆರ್. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 'ಇ' ಟಿ.ವಿ. ಕನ್ನಡ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು - ಅನ್ವೇಶಷಣೆ" ಮೂಲಕ ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶ್ರೀ ಹಂಸಲೇಖಾ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "ನೆನಪಿರಲಿ" ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮರು-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಬಿಟ್ಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹಂಸಲೇಖಾ ಅವರಿಗಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನ
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಅವರು ಹಂಸಲೇಖಾ ಸಂಗೀತದ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೀರಾ ಮಾಧವ ರಾಘವ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ವಸಂತ ವಸಂತ" ಎಂಬ ಹಾಡು ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ನಂತರ ಚಂದನವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲು ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಸೇರಿದಂತೆ ವಿ ಮನೋಹರ್, ಸಾಧುಕೋಕಿಲಾ, ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್, ಗುರುಕಿರಣ್, ಮನೋಮೂರ್ತಿ, ಹರಿಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದರು.
ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಾನುಲಿ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಪಾಲು ಗಾಯಕರಾದ ಅನುರಾಧಾ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಹ್ರೇನ್, ಕುವೈತ್, ಮಸ್ಕತ್, ಕತಾರ್, ದುಬೈ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಹಾಂಕಾಂಗ್, ಲಂಡನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್, ಸುರೇಶ್ ವಡೇಕರ್, ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್, ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್, ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ವೇದಿಕೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ, ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ - ಬಳ್ಳಾರಿ, ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್, ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ,ಅಕ್ಕ ಸಮ್ಮೇಳನ (ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್-೨೦೧೪, ಡಾಲಸ್-೨೦೧೮), ನವಿಕಾ (ರಾಲೇ-೨೦೧೫), ಬೆಂಗಳೂರು ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಡನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ೧೫ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕೊಡವ, ಬಡಗ, ಲಂಬಾಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ೫,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತಿ, ಜಾನಪದ, ಭಾವಗೀತೆ, ಪಾಪ್ ಆಲ್ಬಂಗಳು, ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಹಾಡುಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಹಾಡುಗಳು, ಜಾಹೀರಾತು/ಜಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಹಾಡಿದ "ಚಿನ್ನು - ಕನ್ನಡ ರೈಮ್ಸ್ - ಸಂಪುಟ ೧,೨, ಮತ್ತು ೩", ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.
ಅವರು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ಜಿಂಗಲ್ಸ್, ರೇಡಿಯೋ / ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ - ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ "ಬೆಳಗು". ಇಟಿವಿಯ "ಎಂದೂ ಮರೆಯದ ಹಾಡು", ಜನಶ್ರೀ ಟಿವಿಯ "ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಥನ", ಇತ್ಯಾದಿ. ಇತರ ಹಲವಾರು ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. "ಸಂಗೀತ ಸಪ್ತಸ್ವರ-" ೩ "ಕಸ್ತೂರಿ ಟಿವಿ, ಉದಯ ಟಿವಿ (ಸನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್) ಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ "ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ"ಯನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಜಗತ್ ಕಿಲಾಡಿ
=ಜಗತ್ ಕಿಲಾಡಿ= ಜಗತ್ ಕಿಲಾಡಿ ಪಾತ್ರವರ್ಗ - ಜಗ್ಗೇಶ್ ಲೋಕನಾಥ್, ಸುಧೀರ್, ಜಿ.ಕೆ.ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು - ೧೯೯೮ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ - ಎಸ್ & ಎಸ್ ಸಿನೆಮಾ ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ - ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗ್ಗೇಶ್ thumb|ಜಗ್ಗೇಶ್
ಜಗ್ಗೆಶ್ ಅವರು ಮೂಲತಹ ತುಮಕೂರಿನವರು. ಇವರ ತಂದೆ ಈಶ್ವರ. ಇವರು ವಿಧ್ಯಭ್ಯಸದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಏಸ್.ಸಿ. ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ನಟರಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ ನಟ, ರಾಜಕಾರಣೀ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೆಶಕ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನ ಚಿರತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಂಡ ನನ್ನ ಗಂಡ, ಸುಪೆರ್ ನನ್ ಮಗ, ತರಲೆ ನನ್ ಮಗ, ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಭಂಡ ನನ್ನ ಗಂಡ (೧೯೮೦). ಜಗತ್ ಕಿಲಡಿ - ಈ ಒಂದು ಚಿತ್ರವು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಜಗ್ಗೆಶ್ ಅವರು ನಟಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಜಗ್ಗೆಶವರನ್ನು ನಾವು ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವುದನ್ನು ನೊದಬಹದು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಸುಧಾ ಶ್ರಿನಿವಾಸನ್, ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾನವಾದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನವರು ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೆಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೆಶಕರಾಗಿ ಆರ್.ಜಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯನವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಯಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಚಾರುಲತರವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಭಾಶಣೆ - ಸರಿಗಮಪ ವಿಜಿ ಸಂಪಾದನೆ- ಬಿ.ಎಸ್. ಕೆಂಪರಜ್ ಸಾಹಸ ನಿರ್ದೆಶಕ - ಕೆ.ಡಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ನೃತ್ಯ - ಸಮ್ಪತ್ ಪವಿತ್ರ, ಲೊಕೆಶ್, ಲೊಕನಥ್, ಸರಿಗಮಪ ವಿಜಿ, ಕೊಟೆ ನಾಗರಾಜ್, ಭರತ್, ಇತ್ಯದಿ ಸಹ ನಟರು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಸ್ಕರ್ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಮಿನಲ್, ಅವರ ತಂದೆಯವರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರ, ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ತಂದೆ ಬದಿಕಿರುವ ವಿಶಯ ತಿಳಿದನಂತರ, ಗುಪ್ತಜಿ ಒಬ್ಬ ಗ್ಯಾಂಸ್ಟರ್, ವಿಜಯ್ ರವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಸೆಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳುವ ಹಠ ಅವನದ್ದು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ವಿಜಿ, ಒಬ್ಬ ಪೊಲಿಸ್ ಎಂದು ಪಿಸ್ತೂಲಿನ ಗುಂಡನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಮಗನ ಮೆಲೆ. ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಭಾಸ್ಕರ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಟು ಇರಲಿಲ್ಲ(ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಇರುವುದು ಭಾಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ರವಿ ಇಬ್ಬರಿಗು ತಿಳಿದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ). ಆದರೆ ಯಾವಗ ವಿಜಿಯಬಗ್ಗೆ ಭಾಸ್ಕರ್ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಆಗ ಅವನು ಗೊಪಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗುಪ್ತಾಜಿಯವರ ಅಳುಗಳನ್ನು ವಿಜಿಯು ಅಕ್ಕ್ರಮಿಚಸಿ ಹೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವಿಜಿಯು ಬಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಢನಾಗುತ್ತನೆ. ಆದರೆ ವಿಜಿ ಹಾಗು ಭಾಸ್ಕರ್ ಕಥೆ ಯಾರು ಉಹಿಸಲಾಗದಂತೆ ತಿರುಉ ಹೂಂದುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಗುಪ್ತಜಿ ಅವನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಕೊಂಡು ಪೊಲಿಸರಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಾಸ್ಕರನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸರು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಿ.ಎಲ್‌ರೈಸ್‌
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕಿರುವ ಲೇಖನಗಳು
ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾರ್ಕಳ
ಕಾರ್ಕಳ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು ೫೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ದೇವಳವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸ
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಯದಾಯ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಗೋವಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹ ಜೀವನೋಪಾಯ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಅರಸಿ ಗೋವಾದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು. ಈ ರೀತಿ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಸೋಹಿರೇ ಪ್ರಭು ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಒಂದು. ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸೋಹಿರೇ ಪ್ರಭುಗಳೂ ಕೂಡ ಅಯುರ್ವೇದ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಊಹೆ ಇದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೋಹಿರೆ ಪ್ರಭು ಭಟ್ಕಳದವರಾಗಿದ್ದು, ಭಟ್ಕಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಆಗ ಕಾರ್ಕಳವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಜೈನ ಮತಾವಲಂಬಿ ಬೈರವರಸರು, ಅಲ್ಲಿನ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುದಗೊಂಡು, ಸೋಹಿರೇ ಪ್ರಭು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂರು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಅವರಿಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸೋಹಿರೆ ಪ್ರಭು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂರು ಕುಟುಂಬದವರು ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಒಮ್ಮೆ ಗೋವಾದಿಂದ ತಿರುಪತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಸೋಮ ಶರ್ಮ ಎಂಬ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಗೃಹಸ್ಥರು ಮರಳಿ ಗೋವಾದತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದುದರಿಂದ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಸೋಹಿರೆ ಪ್ರಭು ಅವರ ಆಶ್ರಯದದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಸೋಹಿರೆ ಪ್ರಭುರವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದ ಹಾಗು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನಹೊಂದಿದ್ದ ಸೋಮ ಶರ್ಮರು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಹುತೇಕ ಸಾಸಷ್ಟಿಯ ವೈಷ್ಣವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಯಗಳಿದ್ದರೂ ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸೋಮ ಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಸೋಹಿರೆ ಪ್ರಭು ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು. ಸೋಮ ಶರ್ಮರು ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಬರುವಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣನ ವಿಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ತಂದಿದ್ದರು. ಅದನ್ನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದರು. ಬಳಿಕ ಬೈರವರಸನಲ್ಲಿ ದೇವಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು. ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ವರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸೋಮ ಶರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸೋಹಿರೇ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಬೈರವರಸರು ನೀಡಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದಿಗೂ ಸೋಹೀರೇ ಪ್ರಭುರವರ ವಂಶಸ್ಥರೇ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಂದನೇ ಮೊಕ್ತೇಸರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಸೋಮಶರ್ಮರ ವಂಶಸ್ಥರೇ ಅರ್ಚಕ ವರ್ಗದವರಾಗಿತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೌಖಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೪೩೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಕಳ ಗೊಮ್ಮಟೆಶ್ವರನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಂದು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅವರ ಗುಡಿಯಲ್ಲೇ ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆ ನಡೆದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವುದನ್ನೇ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದರು. ಈ ಮತತಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಲ್ಲದೆ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹಲವರು ಗೋವಾದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ವಲಸೆ ಬಂದವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಂದರೆ ಈಗ ಕರ್ನಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರವಾರ, ಅಂಕೋಲಾ, ಶಿರಾಲಿ, ಭಟ್ಕಳ, ಗಂಗೊಳ್ಳಿ, ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೊಚ್ಛಿಯವರೆಗೂ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದರು ಹೀಗೆ ಆಶ್ರಯ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದ ಈ ಸಮುದಾಯದವರು ಕೆಲವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಾಗಲೇ  ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿದ್ದ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಸಮುದಾಯದವರು ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ಪೇಟೆಯೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಈಗ ಸಾಲ್ಮರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ಪುನರ್‌ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೧೧ರಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಬೈರವರಸನು ಕಾರ್ಕಳವನ್ನು ಆಳಿತ್ತಿದ್ದನು. ವಿಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ಸಮಯ. (ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೦೯). ವಿಜಯ ನಗರದ ಸಾಮಂತರಾದ ಬಂಗರಸರು ಹಾಗೂ ಬೈರವಸರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಲು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸೈನ್ಯವು ಮಂಗಳೂರಿನ ಭುವನಸಾಲೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಿದ್ದ ಬೈರವರಸ ವಿಜಯನಗರದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆದರಿ ರಾಜ್ಯ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಕಳಸವನ್ನು ಸೇರಿದನು. ನಂತರ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೧೬ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಸಾಮಂತತನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮರಳಿ ಕಾರ್ಕಳದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವನು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೧೧ರಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೧೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ಥಳಿಯ ರಾಜನಿಲ್ಲದೆ ಅರಾಜಕತೆಗೆ ಈಡಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥಹ ಅರಾಜಕ ಬೀಡಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ, ದರೋಡೆಗಳೆಲ್ಲ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯಗಳಾದವು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಈಗಿನ ಅರ್ಚಕರು, ಅಂದರೆ ಸೋಮಶರ್ಮರ ವಂಶಸ್ಥರ ಮೌಖಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗ ಕಂದಹಾರ ಮೂಲದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗವೊಂದು ಲುಟಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಸದಿಂದ ಕಾರ್ಕಳವನ್ನು ಮುತ್ತಿತು. ಈ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಕಾರ್ಕಳದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದವರು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೊತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೂಲ್ಕಿಯತ್ತ ಹೋಗುವರು. ಅಲ್ಲಿ ಭಾವಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟರು. ಅಲೆಮಾರಿಗಲೂ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೂ ಆ ಸೊತ್ತುಗಳನ್ನು ತರುವ ದೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬಳಿಕ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೧೬ರಲ್ಲಿ ಬೈರವರಸನು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಆ ಸೊತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೂಲ್ಕಿಯಿಂದ ಮರಳಿ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸೊತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮ ಶರ್ಮರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದ್ದ ವೆಂಕಟರಮಣ ಮೂರ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗಲಲಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಕಳದ ಮಹಾಜನರು ನಿರಾಶರಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಆ ಮೂರ್ತಿಯು ಮುಲ್ಕಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೊರಕಿ ಅದನ್ನು ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದ ಕಾರ್ಕಳದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮುಲ್ಕಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವರು. ಆದರೆ ಅದಾಗಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದ್ದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಲ್ಕಿಯವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಟಟ್ಟಿದ್ದು ೧೫೨೦ರಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಕಳದ ದೇವಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ, ದೇವರ ಪ್ರತಿಮೆ ತರಲು ತಿರುಪತಿಗೆ ಒಂದು ತಂಡವು ತೆರಳುವುದು. ಹೀಗೆ ಹೋದ ತಂಡ ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೂ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಗೋಸಾವಿಯಬ್ಬರ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ.ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಯ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ ೬೬ ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗೋಸಾವಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಂಡ ಊರಿಂದೂದೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿತ್ತಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ನೇಮಕವಾಗುವ ಈ ಗೋಸಾವಿಗಳು ದೇವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಜನರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಥಹ ಒಬ್ಬ ಗೋಸಾಯಿ ಕಾಣಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಬರುವನು. ಕಾರ್ಕಳದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಆ ಗೋಸಾವಿ ತಂದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವರರು. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ದೇವರನ್ನು ತಿರುಪತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಿರುಪತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಶರತ್ತಿನ ಮೇರೆಗೆ ಆ ಗೋಸಾವಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಕಳದವರ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವನು. ತನ್ನ ಬಳಬಳಿಯಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಕಳದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಸಿದ ಗೋಸಾವಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ಮರಳದೇ ಕಾರ್ಕದಲ್ಲಿಯೆ ಉಳಿದರು. ಆತ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದನು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಗೋಸಾವಿಯ ವೃಂದಾವನವು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗಿನ ಸುತ್ತಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಆತ ಕಾಲವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾಘ ಶುದ್ದ ಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನ ಅಂದರೆ ರಥಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಆ ವೃಂದವನದ ಮೇಲೆ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಹಿತ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ಮಾರುತಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಗೋಸಾವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಚನದಂತೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವರನ್ನು ತಿರುಪತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಬದಲು ಕಾರ್ಕಳದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ವನ ಭೊಜನ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಈಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ಧಾರೆ. ಗೋಸಾವಿಯು ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ "ಚಪ್ಪರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೭೬ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೭೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ನವೀಕರಣದ ಕೆಲಸಗಳು, ದೇವರ ಆಭರಣಗಳು, ಪರಿವಾರ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ನೂತ ಚಂದ್ರಸಾಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೯೨೦ರವರೆಗೆ ನಡೆದವು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮರು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರವು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೨೦೧೬ರ ಮೇ ೧ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳು
ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ
ರಾಮದಂಡು
ಗೋಸಾವಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಚನದಂತೆ ತಿರುಪತಿ ದೇವರಿಗೆ ಎಂದು ಬರುವ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗೊಳಿಗೊಮ್ಮ ತಿರುಪತಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಣಿಕೆ ಪಾವತಿಸುವ ಈ ಯಾತ್ರೆಗೆ ---ರಾಮದಂಡು--- ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೩೭ರಿಂದ ಹಲವು ಸಾರಿ ರಾಮದಂಡು ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೊಗಿರಬಹುದಾದರು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮೧೩ರವರೆಗೆ ಅವುಗಳ ದಾಖಲೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮೧೩, ೧೮೪೫, ೧೯೦೧, ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ರಾಮದಂಡು ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಧೇವರ ಮುಡಿಪನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ೩೦೦ ಜನರ ರಾಮದಂಡು ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ಚದ್ಮ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಂತಿ ಭೇದಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ ಪಟ್ಟಣ ಸೇರುವಾಗ ೭೫ ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಯ ಧಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಉಳಿದವರು ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು, ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕಾರ್ಕಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತಗುಲಿದ ಸಮಯ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ದಿನಗಳು.
ರಥೋತ್ಸವ
ಕಾರ್ಕಳ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆಯು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯ್ತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಪುರಾತನ ಕಡತಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೭೭ರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ನಂತರ ೧೭೮೫ರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ರಥ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮೨೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ರಥದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕಡತದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ದಾಖಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮೧೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಥೋತ್ಸವದ ಖರ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ ೧೭೮೫ರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ರಥ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೇಲೆ ರಥೋತ್ವದ ಆಚರಣೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ಊಹೆ ಇದೆ.
ಈ ರಥೊತ್ಸವವನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆಯ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವೈ‍ಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಷಷ್ಠಿಯವರೆಗ ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸುವರು.
ದೀಪೋತ್ಸವ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪಂಚಮಿಯಂದು ದೀಪೋತ್ಸವದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ದಿನ ಶ್ರೀ ಭುವನೇಂದ್ರ ಕಾಲೇಜಿನ ಬಳಿಯಿರುವ ವನದಲ್ಲಿ ವನ ಭೋಜನವು ನಡೆಯುವುದು.
ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನ
ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ಆದಿತ್ಯವಾರದಂದು ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇಲ್ಲಾ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ವರೂಪ ದರ್ಶನ ಪುಜೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಸುಮಾರು ಏಳೆಂಟು ಸಾವಿರ ಜನ ಸಾಲಾಗಿ ಬಂದು ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು ಈ ದಿನದ ವಿಶೇಷ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ
ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ
ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ(೧೯೩೭ - ೭ ಆಗಸ್ಟ್, ೨೦೦೯)ಖ್ಯಾತ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳ ರಚನಾಕಾರ. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರ ರವರು ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಗ ಅವರು ಭಾರತದ ಜೈಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ವಲ್ಪದಿನ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ, ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ’ ರವರಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಹುಚ್ಚು ಅಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಗೀತರಚನೆಯಿಂದ ಸಿನಿಮಾರಂಗಕ್ಕೆ ಹೇಗಾದರೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇಇದ್ದರು. ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ’ಸಟ್ಟಾ ಬಝಾರ್,’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿ ಪಟೇಲ್ ರವರು ಬಾವ್ರಾ, ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಸರು, ’ಗುಲ್ಶನ್ ಮೆಹ್ತಾ,’ ಎಂದು,  ತಮ್ಮ ೪೨ ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೪೦ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆರ್. ಡಿ ಬರ್ಮನ್ ದಾ ರವರು, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು. ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾರವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮೂಡಿದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳು :
೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ’ ಹಕೀಕತ್ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆ, " ಲೆ ಪಾಪಿಯಾಂ ಝಪ್ಪಿಯಾಂ ಪಾಲೇ ಹೂಂ ಜನರ ವಿಮರ್ಶಕರ ನಿಂದೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅಶ್ಲೀಲವೆಂಬ ಶಿರೋಪಟ್ಟಿಯೂ ಅವರ ಮುಡಿಗೇರಿತು. ಇದು ಅವರ ಸಿನೆಮಾ ಜೀವನದಲ್ಲಾದ ಒಂದು ದುರಂತ. ಹೇಗೋ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬಂದ ಗಂಡಾಂತರದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಗುಲ್ಶನ್ ಬಾವ್ರಾ, ನಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ
ಸುಮಾರು ೨೧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಉಪ್ಕಾರ್', 'ಪವಿತ್ರ-ಪಾಪಿ', 'ಬೇಇಮಾನ್,'  'ಝಂಜೀರ್',  'ಇಂದ್ರಜೀತ್ ' ಮತ್ತು  'ಜ್ವಾರ್ ಭಾಟ',  ಅವರ ಕೊನೆಯ  ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 'ಬಾಬು, ದೇಸಿ ಮೇಮ್', ಮತ್ತು, 'ಝುಲ್ಮಿ'.
ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
'ಯಾರಿ ಹೈ ಇಮಾನ್ ಮೇರಾ', ಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿಗೆ 'ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು,'  ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ’ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಚಲನ-ಚಿತ್ರ,’ ಗಳಿಗೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಚಿತ್ರ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.