cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗೋವಾ
೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ರೋಮನ್ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು (ಉದಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್). ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಮೇಲೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಧ್ವಂಸದಿಂದ ಮರಾಠರ ಬೆದರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಧನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗೋವಾನ್ನರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಜಾರಿಯಿಂದ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್ನರಿಂದ ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸರಾಯ್ ೨೭ ಜೂನ್ ೧೬೮೪ ರಂದು ಕೊಂಕಣಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಪ್ಪಣೆ ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ದಂಡ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಆಂಟೋನಿಯೊ ಅಮರಲ್ ಕೌಟಿನ್ಹೋ ಬರೆದ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳು ವಿಫಲವಾದವು.
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
ಗುರಿಗಳು:
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗೋವಾ
೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ "ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ" (ಇದರಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸೇನ್, ಚೌಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಸೆಟ್ಟೆ ಸೇರಿದೆ) ಪತನವು ಕೊಂಕಣಿಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೨೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೭೪೫ ರಂದು, ಗೋವಾದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್, ಲೌರೆಂಕೋ ಡಿ ಸಾಂಟಾ ಮಾರಿಯಾ ಇ ಮೆಲೊ (OFM), ಗೋವಾದ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಪೌರೋಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳತೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ (ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಷಾ ನಿರರ್ಗಳತೆಯನ್ನು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಪುರೋಹಿತರು ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಬಾಮೊನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಡೋಸ್ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಅದು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅವರು ಮದುವೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕೊಂಕಣಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ೧೭೫೯ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂಬಲ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಗೋವಾದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದರು. ೧೮೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಚ್ಬಿಷಪ್ ಮಕ್ಕಳು ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. ೧೮೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಸೆಮಿನರಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ, ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
೧.ಶಿಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ಶಿಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಸೇವೆಗಳು, ಬಾಹ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇದೆ. ಶಿಸ್ತಿನ ಗೋಲು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ೨. ಮಾದರಿ ಒಂದು ಗುರಿ ತಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಎರಡೂ ಮಾಡಲು, ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. ಬಲಿತಿರುವ ಮಾದರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವ ನಿಗದಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗೋವಾ
ಈ ಭಾಷಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗಣ್ಯರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ಗೆ ಬದಲಾದರು. ಗೋವಾದಲ್ಲಿನ ಕೊಂಕಣಿಯು ಲಿಂಗ್ವಾ ಡಿ ಕ್ರಿಯಾಡೋಸ್ (ಸೇವಕರ ಭಾಷೆ) ಆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕೊಂಕಣಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಜೊವಾಕ್ವಿಮ್ ಡ ಕುನ್ಹಾ ರಿವರ ಅವನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದನು. ಅವನು ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೫೬ರಂದು ನೋವಾ ಗೋವಾದ (ಪಂಜಿಮ್ ) ಎಸ್ಕೊಲಾ ನಾರ್ಮಲ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಈ ಭಾಷಣದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಬೊಲೆಟಿಮ್ ಡೊ ಗವರ್ನೊ, ಎನ್.º ೭೮ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ವಿಧಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವರಿಸಲು :
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಭಾರತದ ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಗೋವಾ
೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉದಯಿಸಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮರಾಠಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಂಕಣಿಯು ಮರಾಠಿಯ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ಮರಾಠಿಗಳು ಎಂಬ ವಾದವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಕೊಂಕಣಿಯು ಫೋನೆಟಿಕ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಳೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮರಾಠಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಖಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಪ್ರೊ. ಅನಂತ್ ಕಾಕಬಾ ಪ್ರಿಯೋಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಲೇಡನ್ ರಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಮರಾಠಿ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಪೋಷಕರಿಂದ ಕವಲೊಡೆಯಿತು.
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಸಂಬಂಧ ರೀತಿಯ, ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಲೈಫ್ಸೈಕಲ್ಸ್ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಈ ಜೀವನಚಕ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸೆಟ್.
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಭಾರತದ ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಗೋವಾ
೧೯೫೮ ರ ನಂತರ ಕೊಂಕಣಿ ಪರವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಬಿರದ ಜನನವನ್ನು ಕಂಡಿತು, ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜೋಕ್ವಿಮ್ ಹೆಲಿಯೊಡೊರೊ ಡಾ ಕುನ್ಹಾ ರಿವಾರಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಕೊಂಕಣಿ ಓ ಎನ್ಸೈಯೊ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕೊ ಡಾ ಲಿಂಗುವಾ ಕೊಂಕನಿ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಶೆಣೈ ಗೋಂಬಾಬ್
ಕೊಂಕಣಿಯು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ವಾಮನ್ ವರ್ದೆ ಶೆಣೈ ವಾಳಾವಳಿಕರ್, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಶೆಣೈ ಗೋಯಬಾಬ್ (ಅಥವಾ ಶೆಣೈ ಗೊಯೆಂಬಾಬ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕೊಂಕಣಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಿರವಾದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷಾ ಆಂದೋಲನದ ಮೂಲವು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೋವಾವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೆಲವು ದಿಗ್ಗಜರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೬೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೊಂಕಣಿ ಪರ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಪರ ಗುಂಪುಗಳು ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕೊಂಕಣಿ ಪರಿಷತ್ತು ತನ್ನ ಎಂಟನೇ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರದ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಮಾಗ್ಗಾವ್ (ಮಾರ್ಗೋವ್) ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಗೋವಾವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ರಾಜ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಗೋವಾದ ರಾಜ್ಯತ್ವ ಕೊಂಕಣಿ ಪರವಾದ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.
ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಗೋವಾದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದಯಾನಂದ ಬಾಂದೋಡ್ಕರ್ ಅವರು ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಗೋವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೊದಲು ರಚಿಸಲಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ, ದಿಯು, ದಾಮನ್  ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಗುಂಪು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅದನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದರು. ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೦ ರಂದು, ಬಂದೋಡ್ಕರ್ ಮರಾಠಿ ಜೊತೆಗೆ ಗೋವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.
೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದಯಾನಂದ್ ಬಂದೋಡ್ಕರ್ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಶಶಿಕಲಾ ಕಾಕೋಡ್ಕರ್ ಅವರು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಕಾಕೋಡ್ಕರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮರಾಠಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ನೀತಿಯು ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಕಾಕೋಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಹ ರಾಣೆ ಅವರು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಮರಾಠಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ೧೯೮೬ ರವರೆಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.
ಕೊಂಕಣಿ ಪ್ರಜೆತ್ಸೊ ಅವಾಜ್
ತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪ್ರತಾಪ್ಸಿಂಗ್ ರಾಣೆ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರೂ ರಾಣೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ ಪ್ರಜೆತ್ಸೋ ಆವಾಜ್ (ಕೊಂಕಣಿ ಜನರ ಧ್ವನಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗೋವಾ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಭಾಷಾ ಆಂದೋಲನ, ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಕೊಂಕಣಿ ಪರ ಚಳವಳಿಗಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಹಲವರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಗೋವಾ, ದಿಯು ಮತ್ತು ದಾಮನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗೆ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು.
ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮ
೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗೆ ಮಂಡಿಸಿದ ಗೋವಾ, ದಾಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೭ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಗೋವಾ, ದಾಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ೩೦ ಮೇ ೧೯೮೭ರಂದು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೭೫ರಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ
ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ ಹೋರಾಟ, ಕೆನರಾ ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆನರಾ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ) ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು (ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನಾಕುಲಂ) ಪ್ರಾಂತದ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷಿಗರು ಶೆಣೈ ಗೊಯೆಂಬಾಬ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತರಾದರು.
ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರ ಕೊಂಕಣಿ ಸಭೆಯು ಗೋವಾದ ಹೊರಗೆ ಗೋವಾದೇತರ ಕೊಂಕಣಿಗಳಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಂಜುನಾಥ್ ಶಾನಭಾಗರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕೊಂಕಣಿ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ ಪೈ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಎರಡನೇ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯಿತು. ಗೋವಾದ ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ರಾಜ್ಯತ್ವವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರಚಾರ ಸಭೆ, ಕೊಚ್ಚಿನ್, ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮ್ಮೇಳನವು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಯುಎಸ್, ಯುಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ೭೫ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ೫,೦೦೦ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿಶ್ವ ಕೊಂಕಣಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ೨೦೦೭-೨೦೦೮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಿಂದ ಕೊಂಕಣಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಎಕಿನೊಮಾಸ್ಟಸ್
ಎಕಿನೊಮಾಸ್ಟಸ್ ಯುಫೊರ್ಬಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಸುಂದರವಾದ ಕಳ್ಳಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕುರುಚಲ ಸಸ್ಯಜಾತಿ. ಕಾಂಡ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮೊನೆಚಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ ಮುಳ್ಳುಗಳು ನಿಬಿಡವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಸುಳಿಯಾಕಾರದ ಉಬ್ಬುಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಗಂಟುಗಳ ತುದಿಯ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ಮುಳ್ಳು ಮತ್ತು ದಾರಗಳು ಹೊರಬಂದು ಇಡೀ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಸುರುಳಿ ಉಬ್ಬುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬಿರುಸಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಮೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೂ ಬಿಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಬಿಲ್ಲೆಯಂತೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಟ್ಟ ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಉಳಿಯದೆ ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅನಂತರ ಸೀಳಿ ಕಪ್ಪಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊರತಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಎ.ಮ್ಯಾಕ್‍ಡೊವೆಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಈ ಜಾತಿಯ ಕಳ್ಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದದ್ದು. ಇದರ ನುಸಿಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಕಾಂಡ 4" ದಪ್ಪವಾಗಿ 6" ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳು ಇದ್ದು ನಾರು ಹೊರಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಮುಳ್ಳು ನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯದ ಮೇಲುಭಾಗದ ಮಧ್ಯೆಬಿಡುವ ನಸುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂ ಗೊಂಚಲು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ಸಸ್ಯ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಅರಿಜೋನ ದೇಶಗಳ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇದು ತನ್ನ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒರಟಾಗಿ ಮತ್ತು ದೃಢಕಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಯ್ದು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವಾಗ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಅನ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿತೆಂದರೆ ಯಾವ ಆತಂಕವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಗಿಡ ಚಿಗುರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹವಾಗುಣಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಸಾಯ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ಸಡಿಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ತೇವಾಂಶವಿರುವಂತೆಯೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಪಯ್ಯನೂರು
ಪಯ್ಯನೂರು  ಇದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುರಸಭೆಯ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. 10 ಮಾರ್ಚ್ 2018 ರಂದು, ಕೇರಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐದನೇ ತಾಲೂಕಾಗಿ ಪಯ್ಯನೂರನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಪಯ್ಯನೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು 22 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 16 ತಳಿಪರಂಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಆರು ಕಣ್ಣೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪೆರುಂಬಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಯ್ಯನೂರ್ 72,111 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪುರುಷರು 46% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 54% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪಯ್ಯನೂರ್ ಸರಾಸರಿ 94.08% ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 94.00% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 97.02% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ 91.60%. ಪಯ್ಯನೂರಿನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10% 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಪಯ್ಯನ್ ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಊರು ಎಂದರೆ ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಯ್ಯನೂರು ಎಂದರೆ "ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ ನಾಡು" ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ನವೋದಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಪಯ್ಯನೂರ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾವಿಕರು ಡೆಲಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಎಝಿಮಲ ಬೆಟ್ಟದ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಹಾನಗಲ್ ನ ಕದಂಬರು
ಹಾನಗಲ್ ನ ಕದಂಬರು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೮೦-೧೦೩೧ ವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಚಟ್ಟ ದೇವ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಂತರಾಗಿ ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣದ ಬಹುತೇಕ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಚಟ್ಟದೇವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬನವಾಸಿ ಮತ್ತು ಹಾನಗಲ್ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಾನಗಲ್ ಕದಂಬರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬನವಾಸಿ ಮತ್ತು ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಚೋಳರ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅವರು ಕೊಂಕಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಅವರ ರಾಜರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಯಸಿಂಹನ II ನೇ ಧಾರ್ (ರಾಜಧಾನಿ ಮೇಲೆ ಮುಂಗಡ ಮಾಡಿದ ಮಾಳವರು ) ಮತ್ತು ಸೋಲಿಸಿದರು ಭೋಜ ನಂತರ ಯಾರು, ಪರಂಪರಾ ರಾಜ, ಚಲ್ತದೇವ (ಚಟ್ಟ ದೇವ), ಜಹಗೀರಿಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ೧೦೭೫-೧೧೧೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ ೭ ಕೊಂಕಣರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ.
ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ಯಾದವರ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಕಾಮದೇವ ನೇತೃತ್ವದ ಹಾನಗಲ್ ನ ಕದಂಬರು ಕೊಂಕಣ ವಿರುದ್ಧ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಜಯದತ್ತನನ್ನು (ಅವನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು) ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೧೮೭ ಮತ್ತು ೧೧೮೮ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಜಯಕೇಸಿ III ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಕದಂಬರು ದೋರ ಸಮುದ್ರದ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರಿಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಕದಂಬರ ವಿವಿಧ ಕುಟುಂಬಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು ಹಂಗಳನ ಕದಂಬರು, ಗೋವಾದ ಕದಂಬರು, ಹಲಸಿಯ ಕದಂಬರು ಮತ್ತು ಬನವಾಸಿಯ ಕದಂಬರು. thumb|ಹಂಗಲ್ ಶಾಖೆಯ ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಕಾಮದೇವನ ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ (೧೨೦೦ CE).
ಚಿಕ್ಕ ಕದಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು
ಬನವಾಸಿಯ ಕದಂಬರು ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದರು, ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಕದಂಬರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾನಗಲ್ ನ ಕದಂಬರು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಂತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಕದಂಬರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅಂತೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಕದಂಬ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಸಾಮಂತರಾಗಿ ಉಳಿದರು.
ಬಂಕಾಪುರದ ಕದಂಬರು
ಅವರು ಬನವಾಸಿಯ ಕದಂಬರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಾನಗಲ್ ನ ಕದಂಬರಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಬಯಲನಾಡಿನ ಕದಂಬರು
ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗರ ಪತನದ ನಂತರ, ಬಯಲನಾಡಿನ ಕದಂಬರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕವಿಯಮ್ಮರಸ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಆಳಿದನು.
ನಾಗರಖಂಡದ ಕದಂಬರು
ನಾಗರಖಂಡದ ಕದಂಬರು ಹಾನಗಲ್ ನ ಮಯೂರವರ್ಮನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ನಾಗರಖಂಡವು ಬನವಾಸಿಯ ಈಶಾನ್ಯದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬನವಾಸಿಪುರದ ವರದ ಒಡೆಯರು ಎಂದು ಬಿರುದು ಪಡೆದರು, ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾಂಧವಪುರವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ ಕದಂಬರು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಕಲಚೂರಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅದು ಅವರ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಳಚುರಿಗಳ ಅಧೀನನಾದ ಸೋಮದೇವನ ೧೧೫೯ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಕಲಚೂರಿಗಳು ಸೋಮದೇವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸೋಮದೇವನಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು (೧೧೬೫ ರಲ್ಲಿ).
ಉಚ್ಚಂಗಿಯ ಕದಂಬರು
ಉಚ್ಚಂಗಿಯ ಕದಂಬರು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬನವಾಸಿಯ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವು ಹಂಗಳದ ಕದಂಬರ ಬಳಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಹಂಗಳ ಕದಂಬರ ನಾಣ್ಯ
ಕದಂಬರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಶುದ್ಧವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಕದಂಬರು 2 ವಿಧದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪಂಚ್-ಮಾರ್ಕ್ಡ್ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡೈ ಸ್ಟ್ರಕ್ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು. ೧೦೭೫-೧೦೯೪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿ ವರ್ಮಾ, ಚಿನ್ನದ ಪಂಚ್ ಗುರುತಿನ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೦೬೫ ನಲ್ಲಿ, ಟೋಯಿಮಾದೇವ ಅವರು ಡೈ ಸ್ಟ್ರಕ್ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (ಪಗೋಡಾ) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.
ಪಂಚ್ ಗುರುತಿನ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು
thumb|೧೦೪೮ - ೧೦೭೫ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕದಂಬ ರಾಜ ತೋಯಿಮದೇವ ಹೊರಡಿಸಿದ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಕದಂಬರು
ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚು
ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳು' ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯಾಗುವ ಹಂಚಿನ ಒಂದು ವಿಧ. ಈ ಹಂಚುಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಈ ಹಂಚುಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಟೈಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ತಯಾರಕರು ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ಲೆಬೊಟ್ ಮೊದಲ ಟೈಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಟೈಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಟೈಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೋರ್ಗಾನ್ಸ್ ಗೇಟ್ ಬಳಿಯ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಉಳ್ಳಾಲ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ೧೦೦ಮೀ(೦.೧೦ ಕಿಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಂಚುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಹಂಚುಗಳು. ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವಾದ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಟೈಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ ಮಂಗಳೂರಿಗರು ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಹಂಚುಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಿತ್ತು. ೧೯೦೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫ಟೈಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆರಂಭಗೊಂಡವು. ೧೯೯೪ರರಲ್ಲಿ ೭೫ ಟೈಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಹಂಚುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸುತ್ತುಗಳು, ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಟೈಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು:
ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಒಂದು ಅಚ್ಚು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿಖರವಾಗದ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಲೋಗೋ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಆ ಯಂತ್ರವು ಅದನ್ನು ಟೈಲ್ ಆಗಿ ಆಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ
thumb|ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನ ಚಿಹ್ನೆಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೇಳಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೇಳಿಕೆ ರೂಪದ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಣಶೀಲ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವಿನಂತಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ವ್ಯಾಕರಣಾತ್ಮಕ ರೂಪಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕವಾಗಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ವ್ಯಾಕರಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಆಜ್ಞಾರ್ಥ ವಾಕ್ಯವಾದ "ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ಹೇಳು" ಎಂಬುದರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಚನ
ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಕರಣ
ಪರಿಯಾರಂ
ಪರಿಯಾರಂ  ಎರಡು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಯಾರಂ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ತಳಿಪರಂಬ ಮತ್ತು ಪಯ್ಯನೂರ್ ನಡುವಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ  66  ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ತಿರುವತ್ತೂರು, ಕೊರಾನ್ ಪೀಡಿಕಾ, ಮುಕ್ಕುನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ಪಿಲೆ ಪೊಯಿಲ್‌ನ ಮಿನಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಪರಿಯಾರಂನ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಿಯಾರಂ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣವು ಒಟ್ಟು 20,405 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ 9,582 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 10,823 ಮಹಿಳೆಯರು 32.68 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ 2 (12.62 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 4,580. 0-6 ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,519 (12.3%) ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1,249 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1,270 ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರಿಯಾರಂ ಪಟ್ಟಣವು ಒಟ್ಟಾರೆ 93.2% ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 96.8% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90%.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ
ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ
thumb|B.krishnaಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಿನಾಟಕ ಸಂಘಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೆಂಬುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ದಿಟ. ಆದರೆ ವೃತ್ತಿನಾಟಕ ಸಂಘಗಳ ಜಾಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಭಿನಯಿಸಿ, ಜನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಮಿತ್ರಮಂಡಲಿಗಳದೂ ಈ ರಂಜನಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ಇದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಇಂಥ ಮಿತ್ರಮಂಡಲಿಗಳು (ಅಮೆಚೂರ್ ನಾಟಕ ಸಂಘಗಳು) ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮೂರನೆ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಆವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಆಷ್ಟೇ.
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೆಲ್ಲರೂ, ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಥಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಅಭಿನಯಕಲೆಯು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಲಲಿತ ಕಲಾಸಂಘವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಪಸಮಿತಿಯೂ ಇತ್ತು.
ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೮,೧೮೯೫ ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದರು.
೧೯೨೮ ರಿಂದ ೧೯೩೨ ರವರೆಗೆ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕ ವಿಭಾಗದ ಉಪಸಮಿತಿಗೆ ಅವರೇ ಅಧ್ಯಾಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಉಪಸಮಿತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು, ತುಮಕೂರು, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮೊದಲಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಾರ ರಾಗಿದ್ದ "ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ವ" ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀ. ಅವರ 'ಗದಾಯುದ್ಧ', ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಎ.ಮೂತ ರಾಯರ 'ಆಷಾಡಭೂತಿ', ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ 'ಸಾವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ', ಕನ್ನಡಕ್ಕೊಬ್ಬರೇ ಆದ ಕೈಲಾಸಂರವರ 'ಟೊಳ್ಳುಗಟ್ಟಿ', 'ಹೋರೂರು', 'ಪಾತೂ ತವರನೆ', 'ನೆರೆಹೊರ್ಕೆ', 'ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಹುತ್ತ' ಕಾದಂಬರಿ ಸಾರ್ವಭಮ ಆ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯರ 'ಮದುವೆಯ ಮಂಚಲು' ಪ್ರಚಂಡ ವಾಗ್ಮಿ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರ 'ಗಂಡುಗೊಡಲಿ' ಈ ನಾಟಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ನಿರಚಿತ 'ಯಮನ ಸೋಲು', 'ಬಲಿದಾನ', 'ಜಲಗಾರ', 'ಮಹಾರಾತ್ರಿ', 'ರಕ್ತಕಾಶಿ', 'ಮುದ್ದಣ-ಮನೋರಮೆ', 'ಮಚಕಟಕ' ನಾಟಕಗಳು ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಮೆಚ್ಚಿನ ನಾಟಕಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಪಂಚರಾತ್ರಿ, ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಮಂಜುಳ, ವಿ.ಸೀ. ಅವರ ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮತ್ತು ರುಸ್ತುಂ, ಎಂ.ಆರ್.ಶ್ರೀ. ಅವರ ನಾಗರಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್, ಗಾಲ್ಸ್ ವರ್ದಿ, ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ವಿರಚಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಘ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರರಂಭಿಸಿದರು. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ. ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ರೋಲೋ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಮೆಕೆಂಟಾಷ್ ಅವರುಗಳು ನಿರ್ದೆಶಿಸಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ್ದ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಮಹಾಕವಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಆಫ಼್ ವೆನಿಸ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟಯಾ, ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ನಲ್ಲಿ ಲೇಡಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಫ಼ೇಲಿಯಾ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ವಿದೇಶಿಯರೂ ಮೆಚ್ಚುವಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೈಲಾಸಂ ಅವರ ನಾಟಕಗಳಂತೂ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗ ಮಂಚದಲ್ಲೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮೂಡಿಸಿದ್ದವು. ಈ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ ಮಾಅಡಿಸಿದಂತುದ್ದ ಅವರ ಕಂಠಸ್ವರಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸದಾ ವಂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಪುರುಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಕಿಂಚಿತ್ತಾದರೂ ಶಂಕೆಯೇ ಮೂಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರ ಮೊಲಿಯರ್ ವಿರಚಿತ "ಡಾಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಸ್ಪೈಟ್" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ (೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ) ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರವಂತೂ ನಭೂತೋನಭವಿಷ್ಯತಿ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಹಂಗಾಮಿ ರಾಜ್ಯ ಪಾಲರೂ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು, ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತ, "ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಒಂದು ಕೈಮರದಂತಿದೆ. ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ಕೃಷ್ಣ ನಾಟಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಸ್ವರ್ಣ ಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ೧೯೨೦-೩೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬಿ.ಎ. ಮತ್ತು ಬಿ.ಟಿ. ಪದವೀಧರರಾಗಿರುವ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಆಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ. ಆಗ ಕಾಲೇಜಿನ ಕಲಾ ಸಂಘದ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಕಾಗಳನ್ನು ಪಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳಾಗಿದ್ದ, ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಜೆ.ಸಿ.ರೋಲೊ, ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಮೆಕೆಂಟಾಷ್, ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀ., ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಎಸ್.ವಿ.ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಆಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸಹ ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈಎನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ನಾಟಕಗಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
ವೃತ್ತಿ
೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದಾಗ ಕುವೆಂಪು ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸನ್ಮಾನಿಸಲು, ಅವರದೇ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು "ಕುವೆಂಪು ನಾಟಕ ಚಕ್ರ" ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಪಾಲಿನದು. ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು ಇಬ್ಬರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದು "ಸತ್ಯವಾನ್ ಸಾವಿತ್ರಿ" ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ) ಕಾಲೇಜಿನ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಮೆರೆದದ್ದೂ ಉಂಟು.
೧೯೬೯ರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ನಾಟಕ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹನ್ನೆರಡು ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳು ( ೨೫೦ ನಟರು) ಕುವೆಂಪು ಅವರ ೧೨ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು.೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಖಾ ಕಲೆಗೇ ಮೀಸಲಾದ 'ರಂಗಮಂಟಪ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ನಿರ್ದೆಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ ತುಘಲಕ್, ಮಹಾಶಿಲ್ಪಿ, ಕುರುಡುಕಾಂಚಾಣ- ಈ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ನುರಿತ ನಟರಿಂದ 'ಆಷಾಢಭೂತಿ' ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ನಡೆಯಿತು. ೧೯೭೦ ರಿಂದ ೭೩ರ ವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವರುಷ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿಗಿರುವ ಕಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ತಳೆದು ರಂಗಮಂಟಪವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನೂ, ನಾಟಕೋತ್ಸವಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿತು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಜೋಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ ರಾವಾಣ ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳು ಖ್ಯಾತಿಗಸಿದ್ದು.
ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
೧೯೪೨ ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬಹುಕಾಲ ತಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅನನ್ಯ ಕೀರ್ತಿ ಇವರದು. ೧೯೨೮-೩೦ರ ಅವಧಿತಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕ ಜಿ.ವೆಂಕಟಾ ಚಲಂ, ಹರೀಂದ್ರನಾಥ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಶ್ರೀಮತಿ ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಡಾ||ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ, ಡಿ.ಕೆ.ಭಾರದ್ವಾಜ್, ಮೊದಲಾದವರ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಎಂ.ಭವನಾನಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ "ವಸಂತ ಸೇನೆ" ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾದ ಕರ್ಣಪೂರಕನ ವೇಷ ಹಾಕಿದ್ದವರು ಬಿ.ಕೃಷ್ಣ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅವರು 'ಕಂಕಣ', 'ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಸಂಸ್ಕೃತರೂ, ನಿಕರ್ವಿಗಳೂ, ನಿರಾಡಂಬರಿಗಳೂ, ಸ್ನೇಹಶೀಲರೂ ಆದ ಇವರ ಅನುಭವ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇಂದಿನ ಕಲಾವಿಲಾಸಿ ನಟರುಗಳಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತು.
ಇವರು ಜೂನ್ ೨೩,೧೯೯೧ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನಾಮೆಟ್ರಿಕ್ ಸರ್ವೆ
ದ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನಾಮೆಟ್ರಿಕ್ ಸರ್ವೆ ಎಂಬುದು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ೧೮೦೨ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಶಯದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲುದಳ ಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರ ನಂತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಮುಂದಾಳ್ತನದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎವರೆಸ್ಟ್ ಅವರ ನಂತರ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸ್ಕಾಟ್‍ವಾಗ್ ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೬೧ರ ನಂತರ ಯೋಜನೆಯು ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಕರ್ ಅವರ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಡಿಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಎವರೆಸ್ಟ್, ಕೆ೨ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಗಂಗಾದಂತಹ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆದುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಹಲವು ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾಗಿವೆ.
ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ (ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ನಿರ್ಭಂದವಿರುವೆಡೆ) ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಸರ್ವೇಯರುಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಯನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾವತ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಸಿಂಗ್ ರಾವತ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರರಿದ್ದರು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೬೦೦ರಿಂದ ಶುರುಮಾಡಿ ೧೯ನೇ ಶತಮಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನಕಾಶೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಹಲವಾರು ಅನ್ವೇಷಕರು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ೧೭೬೭ ಶುರುವಾಗಿ ಜೇಮ್ಸ್ ರೆನೆಲ್ ಪ್ರಮುಖರು. ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಅಳತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದು ತೋರತೊಡಗಿತು. ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ವಿರುದ್ಧ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ, ಕಾಲುದಳ ಪಡೆಯ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಎಂಬುವವರು ಇಂತಹ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದು ಈ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಗಳ ಅಳತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದಲೇ ಶುರುಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಿದರು.
ದ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನೊಮೆಟ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಯು ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಲೈನ್ ಅಳತೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾಯಿತು. ಮೇಜರ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಅವರು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಗುಡ್ಡ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪೆರುಂಬೌಕ್ ಬೆಟ್ಟದ ನಡುವಲ್ಲಿನ ಸಪಾಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾದಿಕೊಂಡರು. ಆ ಬೇಸ್ ಲೈನ್ ೭.೫ ಮೈಲು (೧೨.೧ ಕಿ.ಮಿ.) ಉದ್ದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕೇಟರ್ ಅವರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ತೆಲ್ಲಿಚೆರ್‍ರಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಾನೂರುಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೌಂಟ್ ದೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಡಿಯಾಂಡಮೋಳ್ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ದಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತೀರದಿಂದ ತೀರದವರೆಗೆ ೩೬೦ ಮೈಲಿ (೫೮೦ ಕಿ.ಮಿ) ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಸರ್ವೆ ಲೈನ್ ೧೮೦೬ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ೧೮೫೭ರ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ನಂತರ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ ನಡೆದು ಸುಮಾರು ೭೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸರ್ವೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅಗಾಧವಾದ ಭೂಮಿಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆದಾರರು ಇಡೀ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಗೊಳಪಡಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ 'gridiron' ಎಂಬ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ೭೦೦ ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ಟ್ರಿಗ್ನೊಮೆಟ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ವೇಯು ಟೊಪೊಗ್ರಫಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಮತ್ತು ರೆವೆನ್ಯೂ (ಕಂದಾಯ) ಸರ್ವೆಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆದ ಸರ್ವೇಯಾಗಿತ್ತು. ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಬಜೆಟ್ಟನ್ನು ೨೪೦೦೦೦ ದಿಂದ ೨೦೦೦೦೦ ಪೌಂಡುಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಜೆ. ಟಿ. ವಾಕರ್ ಎಂಬ ಸರ್ವೇಯರ್ ಜೆನೆರಲ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನೊಮೆಟ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ, ಟೊಪೊಗ್ರಪಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಹಾಗೂ ರೆವೆನ್ಯೂ ಸರ್ವೆಗಳನ್ನು 'ದ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂಬ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನಗಳು
ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕೆಲವು ನಿಖರ ಅಳತೆಯ ಆಧಾರರೇಖೆಗಳ (ಬೇಸ್ ಲೈನ್ಸ್) ಮತ್ತು ಒಂದಿಷ್ಟು ಕೋನ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲ ತಲರೇಖೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ತರುವಾಯದ ಅಳತೆಗಳ ನಿಖರತೆಗಳು ಮೂಲರೇಖೆಯ ಅಳತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನಿಖರತೆಯ ಮಡಚುವಂತಹ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಮತಲದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಅದು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬಿಗಿತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ (constant tension) ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸರ್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿಯಿದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡದಾದ ಭಾರದ ಸರ್ವೇ ಉಪಕರಣ (ಥಿಯೊಡೊಲೈಟ್ಸ್), ಜೆಸ್ಸಿ ರಾಮ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಅವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ವೆ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (ಜೆನಿತ್ ಸೆಕ್ಟರ್) ಮತ್ತು ೧೦೦ ಅಡಿ (೩೦ ಮೀ) ಉದ್ದದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆನಂತರದ ಸರ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಥಿಯೊಡೊಲೈಟ್ಸ್ ಬಳಕೆಯಾದವು.
ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಂಶಗಳು
ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸರಳ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯಿಂದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಡೊರಾಯಾಕಿ
thumb|240x240px|ಡೊರಾಯಾಕಿಯ ಒಳಭಾಗ thumb ಡೊರಾಯಾಕಿ (どら焼き, どらやき, 銅鑼焼き, ドラ焼き) ಒಂದು ಬಗೆಯ ಜಾಪಾನೀ ಮಿಠಾಯಿಯಾಗಿದ್ದು ಕೆಂಪು ಅವರೆಯ ಪ್ಯಾನ್‍ಕೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ಯಾನ್‍ಕೇಕ್‍ನಂತಹ ಪ್ಯಾಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಡುವೆ ಸಿಹಿ ಅಜ಼ೂಕಿ ಅವರೆಯ ಪೇಸ್ಟ್‌ನ ಹೂರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. .
ಕಾನ್ಸಾಯ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಮಿಕಾಸಾ (三笠) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾನ್‍ನ ನಾರಾದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೩೦ ಸೆ.ಮಿ. ವ್ಯಾಸದ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಮಿಕಾಸಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಜಾಪಾನೀ ಮಂಗಾ ಮತ್ತು ಆ್ಯನಮೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಡೊರೇಮಾನ್ ಡೊರಾಯಾಕಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅವನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಆ ಸರಣಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಡೊರೇಮಾನ್ ಡೊರಾಯಾಕಿಯ ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಬಲೆಗೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು
ಸೋನುಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡ ಮನಿ
"ಜೀವನ"
ಲಷ್ಮೇಶ್ವರದ ದೊಡ್ಡ ಮನಿ ಮನತನದ್ದು ಕನ್ನಡದ ರಂಗಕಲೆಯ ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ಅಲ್ಲಿನ ಲಷ್ಮೇಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆ ತನವಾದ್ದರಿಂದ ಆಭಿನಯ ಸಂಗೀತಗಳ ಯಮಳ ವಿದ್ಯಗಳು ಈ ಮನೆತನದವರಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಗತವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು.ಆ ಮನೆತನದ ಮಗಳು ಸೋನುಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡ ಮನಿ. ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ. ಎಳೆ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಪಿತೃವಿಯೋಗ ಹಾಗೂ ಲಷ್ಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗಿನ ಸಿಡುಗು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವ, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಲಕವ್ವನಿದ್ದ ಹಾವೇರಿಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಸೋನುಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾಡ ತಾರವ್ವ,ಮಲಕವ್ವ, ಪ್ಯಾರವ್ವ,ಆಮೀನವ್ವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಸಂಸಾರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.ದೊಡ್ಡ ರಾಜಾಸಾನಿಯವರು ಸೇರಿ ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಎಂಟು ಜನ ಕನ್ಯೆಯರು.ತನ್ನ ಏಳು ಜನ ತಂಗಿಯರಿಗೂ ಬಚ್ಚಾಸಾನಿಯವರೇ ಸಂಗೀತ ಗುರು.ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿವಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಚ್ಚಾಸಾನಿ ಅಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲೇ ಸ್ತ್ರಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಮಂಡಲಿ ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅಂದಿನ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನತಣಿಸಿದ್ದು,ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧನೆಯೂ ಹೌದು.ಅಧ್ಭುತ ಸಾಹಸವೂ ಹೌದು.ಅವರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳದೇ ಆದರೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ,ಗೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೊಳಗಿ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಹೆಂಗಳೆಯರೆ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು.ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಅಹಮ್ಮದ, ವಜೀರಾ,ಲಲಿತ ಕುಮಾರಿ,ಹಸನ್ ಸಾಹೇಬ ಇವರೆಲ್ಲ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಬಚ್ಚಾಸಾನಿಯವರ ಕೊಇಡುಗೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೂ, ತನ್ನಕ್ಕನಂತೆ ಮಹಾಸಂಗೀತ ವಿದುಶಿಯರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಮಲಕವ್ವನಷ್ಟು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಳು.ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಸೋನುವಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಠ ಮಧುರ್ಯವಿತ್ತು ಸಂಗೀತಸಕ್ತಿಯೂ ಇತ್ತು,ಆದರಿಂದ ಪೀರವ್ವ ತನ್ನ ಕೂಸನ್ನು ಬಚ್ಚಸಾನಿತ್ಯವರಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.ಹಾವೇರಿಗೆ ಬಂದ ಸೋನೂಬಾಯಿಗೆ ಅಕ್ಕ ಮಲಕವ್ವನೇ ಸಂಗೀತದ ಗುರುವಾದಳು.ಎರಡು ಮೂರು ವರ್ಷ ಈ ಸಾಧನೆ ನಡೆಯಿತು.ಆಗಷ್ಟೇ ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವ ಮಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಗುರುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾದತೊಡಗಿದ್ದಳು.ಕಿರಾಣಾ ಘರಾಣದ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಖಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂಖಾನತಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿ ವಿಫಲರಾದರು.ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಬ್ಬಿಗೇರಿ ಕಂಪನಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಕ್ಕಾಂ ಹೂಡಿತ್ತು.ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ಬಸವನಗೌಡರ ಕಿವಿಗೆ ಸೋನುಬಾಯಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿಚಾರ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.ಬಸವನಗೌಡರು ಸೋನುಬಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಗೆ ಕರೆತೆರಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಹಾವೇರಿಗೆ ಬಂದರು,ಸೋನುಬಾಯಿಯ ರೂಪ,ಕಂಠ ಮಾಧುರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡ ಮೇಲಂತೂ ಈ ಕಿಶೋರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವುದೇ ತಮಗೆ ಬಾರಿ ನಷ್ಟವೆಂದು ಭಾಸವಾಗತೊಡಗಿತು.ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವನ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಶೆಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ವಿದೂಶಿ ಸೋನು ಎನಿಸುವ ಮಾತು ಕೊಟ್ತರು.ಸೋನುವಿನ ಸಂಗೀತ ಪಾಠದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಗಿ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಕಲಿಸುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತರು.ತಾಯಿ ಮಗಳು ಇಬ್ಬರು ಮಾತಿಗೆ ಕಟ್ತುಬಿದ್ದು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಮನೆ ಸೇರಿದರು.
"ನಾಟನ ಜೀವನ"
ಕಿತುರ್ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಝಾನ್ಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ ಈ ಎರಡು ಇತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಗಳೇ ಅಬ್ಬಿಗೇರಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿ ಶಿಖರ ಮುಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳು.ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನಟರಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಸೇರಿದ್ದ ಏಣಗಿ ಬಾಳಪ್ಪ ಹಾಗು ಸೋನು ಬಾಯಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಈ ನಾಟಕಘಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾತ್ರವು ಇರುತ್ತಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ.ಆದರು ಇವರಿಗೆ ರಂಗದ ತಾಳೀಮು ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.ನಾಂದೀಪದದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು,ರಾಜ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಚಾಮರ ಬೀಸುವುದು ಇದೇ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾತ್ರಗಳು.೧೯೩೦ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಜೀಯವರ ಅಸಹಕಾರ ಚಲವಳಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು,ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಾವುದೇ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಶಯದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.ಈ ಬಿಸಿ ಅಬ್ಬಿಗೇರಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗು ತಟ್ಟಿತು.ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿದ್ದ ಈ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಪ್ರತಿ ಬಂಧಿಸಿದರು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿ ತತ್ತರಿಸುವಂತಾಯಿತು.ಸಮ್ಗೀತ ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಅಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಡಿದರೂ,ತ್ರುಪ್ತಿ ಸಿಗದಿದ್ದ ಸೋನುಬಾಯಿಗೆ ಖಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂಖಾನರ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರಬುವಾರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಾಧ್ಯಯನದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.ಶಂಕರ ಬುವ ಹುಬ್ಬಳ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರಲ್ಲಿ ಪಾಠಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು.ಎಅರಡು ವರ್ಶದ ಕಾಲ ಸತತ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿತು.ಆಗ ಶಂಕರ ಬುವ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಮೀರಜ್ಗೆ ಹೋದರು.ಸಂಗೀತ ಪಾಠ ನಿಂತಿತು.ಕಾಲೇಜ್ ಗರ್ಲ್ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೋನುಬಾಯಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು.ಈ ನಾಟಕ ಅವಳಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು.ಹತ್ತಾರು ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಯಿತು.ಈ ರೀತಿ ಸೋನುಬಾಯಿ ದೊಡ್ದ ಸಂಗೀತಸ್ಥರಾದರು ಹಾಗು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣಲಾದಳು. ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ,ಕೃಷ್ಣ ಗಾರುಡಿ,ಲಂಕದಹನ,ರಾಮಾಯಣ, ತುಳಸೀದಾಸ,ರಾಯರಸೊಸೆ ಈ ನಾಟಕಗಳು ಕಂಪನಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳು. "ರಾಯರ ಸೊಸೆ" ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡು ದಾಕಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
"ನಾಟಕಗಳು"
ಕ್ರುಷ್ಣಲೀಲೆಯ ರಾಧಾಯಾಗಿ, ಕ್ರುಷ್ಣ ಗಾರುಡಿಯ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಾಗಿ ಲಂಕಾ ದಹನ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯಾಗಿ, ರಾಯರಸೊಸೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಾವತಿಯಾಗಿ ಸೋನುಬಾಯಿ ಪ್ರೆಕ್ಷಕರ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ನಟಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ವೇಶ್ಯ್ ಚಂದ್ರಾವತಿಯ ಪಾತ್ರು ಸೋನುಬಾಯಿಯವರನ್ನು ಕೇವಲ ೧೨-೧೩ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕಿರ್ತಿಪಾತ್ರರನ್ನಾಗಿಸಿತು.ಅಂಬಾ ಪ್ರಸದಿಕಾ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕರಾದ ಭಟ್ಟರು ಇಂಥ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ನಟ ಸೋನು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಂಪೆನಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ತು ಆಕೆಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೊ ತಮ್ಮಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಗೆಯನ್ನೂ ಬೆಳಸಿಕೊಳುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಸೋನುಬಾಯಿಯವರ ಸಂಗೀತ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ವೆಂಕಟರವ್ ರಾಮದುರ್ಗ ಅವರು ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು.ಆದುಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಆ ವೇಳೆಗೆ ೧೪ ವಯಸ್ಸು ತುಂಬಿದ್ದ ಮಗಳನ್ನು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಕುಣಿಸುವುದನ್ನುನಿಲ್ಲಿಸಲು ತೀರಾಮನಿಸಿದ್ದ ಪೀರವ್ವ, ಕಂಪೆನಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹಾವೇರಿಗೆ ಮಗಳೊಡನೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು. ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ: ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರರದೇ ರಾಜಾಶ್ರಯವಿದ್ದ ಕಾಲ ಆದು. ಸಂಗೀತಾಧ್ಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತಗಾರರದೇ ಆಶ್ರಯ.ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಳದೇ ಆಶ್ರಯ.ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯೆಗಾಗಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿದರೂ, ತೃಪ್ತಿಸಿಗದಿದ್ದ ಸೋನುಬಾಯಿಗೆ ಖಾನ್ ಆಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂಖಾನರ ಪ್ರಿಯಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರಬುವಾರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಾಧ್ಯಯನದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.ಕರೀಂಖಾನರಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಷ್ ಲಭಿಸದೇ ಹೋದ ಕೊರತೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತುದರಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು.ಶಂಕರ ಬುವಾ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರಲ್ಲಿ ಪಾಠಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವ ಹುಬ್ಬಳ್ಲಿಯಲ್ಲೇ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು.ಎರಡು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಸತತ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿತ್ತು.ಆಗ ಶಂಕರಬುವಾ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಮೀರಜ್ಗೆ ಹೋದರು.ಸಂಗೀತ ಪಾಠ ನಿಂತಿತು.ಆದರೆ ಅ ವೇಳೆಗೆ ಆಂಬಾಪ್ರಸದಿಕ ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಸೋನುಬಾಯಿಯವರ ಸಂಗೀತ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ರಾಮದುರ್ಗ ಆವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.ಆರೇಳು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿರ ಬಹುದು.ಆ ವೇಳೆಗೆ ಸೋನುಬಾಯಿ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.
"ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ"
ಅವರ ಪತಿ ಭೀಮರಾವ್ ವೃದ್ಯ ಅವರು ತಾಯಿ ಪೀರವ್ವನಂತೆಯೇ ಪತ್ನಿಯ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮತು ಆಭಿನಯ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದವರು.ಆವರಿಗೂ ಎರಡೂ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಆಂಟಿದ್ದು, ಆವರ ಪ್ರೊತ್ಸಹ ಸೋನುಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಲಭಿಸಿತ್ತು.ಈ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಮನೆತನದ ಅಕ್ಕಂದಿರು ದೊಡ್ಡಮ್ಮಂದಿರಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹವನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಈಗಲೂ ಬಣ್ಣಿಸುತಾರೆ ಸೋನುಬಾಯಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಐಐಟಿ ಬೆಂಗಳೂರು(ಐಐಐಟಿ-ಬಿ) ,ಭಾರತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದವಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ.1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇದು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ M.Tech, ಎಂ.ಎಸ್ (ಸಂಶೋಧನೆ) ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಐಐಐಟಿ-ಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ (ಯುಜಿಸಿ)ನ ವಿಭಾಗ3 ಆಕ್ಟ್ 1956 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮ್ಮಾನ ನೀಡಿದೆ} .ಐಐಐಟಿ-ಬೆಂಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿತವಾಗಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಐಐಐಟಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಐಐಐಟಿ-ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಲ್ಕು ಪದವಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ತಜ್ಞತೆ
M.Tech ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಹೊಳೆಗಳ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಆರಿಸಬಹುದು:
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ಐಯ್ಯಂಗಾರ್
ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅಂದರೆ ಯಾರು?
ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವನಾದವನು ಐದು ಅಂಗಗಳವನು. ಆದುದರಿಂದ ಅವನು ಐಯ್ಯಂಗಾರ್.
ಐದು ಅಂಗಗಳು ಅಂದರೆ ?
೧. ಐದು ಬಗೆ ೨. ಐದು ದಾರಿ ೩. ಐದು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ೪. ಐದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ೫.ಐದು ಕಾಲಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು
೧. ಐದು ಬಗೆ
1. ಪರ, ವ್ಯೂಹ, ವಿಭವ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಚಾ.
೨. ಐದು ದಾರಿಗಳು
ಕರ್ಮಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ರಾಜಯೋಗ, ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಪತ್ತಿಯೋಗ ೩.ಐದು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು
ತಾಪ, ಪುಂಡ್ರ, ನಾಮ, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ(ಯಾಗ) ೪. ಐದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ (ಅರ್ಥ ಪಂಚಕ)
೧. ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪ ಎಂತಹುದು ? ೨. ನಾನು (ನನ್ನ ಜೀವನ) ಸ್ವರೂಪ ಏನು? ೩. ಜೀವನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗ ಯಾವುದು? ೪. ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಫಲ ಎಂತಹುದು? ೫. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶತ್ರುಗಳ(ಅಡ್ಡಿ) ಸ್ವರೂಪ ಎಂತಹುದು ?
೫. ಐದು ಕಾಲಗಳು
ಮುಕ್ಕಾಲಿ
thumb|ಮೋಜಣಿದಾರನ ಮುಕ್ಕಾಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲಿಯು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಮೂರು ಕಾಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಬಡು. ಇದನ್ನು ಬೇರೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ತೂಕಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ಕಾಲಿಯು ಕೆಳಮುಖದ ಬಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಮತಲ ಅಕ್ಷಗಳ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಸಮತಲ ಬಲಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಂಬ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಮೂರು ಕಾಲುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಮುಕ್ಕಾಲಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವ ಬಲಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಬಲದ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಳಕೆ
ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್‍ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ಕಾಲಿಗಳನ್ನು ಆಭರಣಗಳು, ಪಾರಿತೋಷಕಗಳು, ಬಲಿಪೀಠಗಳು, ಅಡುಗೆ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಡಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭ನೇ ಮತ್ತು ೮ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಾದ ಸೀಶಾನ್ ಹಾಗೂ ಪೇಯ್ಲಿಗಾಂಗ್‍‍ನ ಕಾಲದಿಂದ ಮುಕ್ಕಾಲಿ ಸಾಮಾನುಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive=""> ವರ್ಗ:ಉಪಕರಣಗಳು ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ತಳಿಪರಂಬ
ತಳಿಪರಂಬ  (ಪೆರಿಂಚೆಲ್ಲೂರ್ ಮತ್ತು  ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ) ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಯ ತಳಿಪರಂಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಪಟ್ಟಣವು 18.96 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (7.32 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ ಮತ್ತು 44,247 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು "ತಾಳಿ" (ತಟ್ಟೆ) ಮತ್ತು "ಪರಂಬು" (ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ನೆಲ) ದಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಂತಕಥೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜ ಮಾಂಧಾತನು ಶಿವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು, ಅವನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಅವರು ಪೆರಿಂಚೆಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರದ ಜಾಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಳಿಪರಂಬ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಎಂದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸ್ಥಳ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ತಳಿಪರಂಬ 12.05°ಉತ್ತರ 75.35°ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 56 ಮೀಟರ್ (184 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ( ಪಟ್ಟುವಂ, ಪರಿಯಾರಂ, ಕುಟ್ಟಿಯೇರಿ, ಕರಿಂಬಂ ಮತ್ತು ಕೂನಂ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ) ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ತಗ್ಗು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುಪ್ಪಂ ನದಿ ಮತ್ತು ವಾಲಪಟ್ಟಣಂ ನದಿಗಳು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 14 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (8.7 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ಜಾಸ್ಪರ್
thumb|ರೊಮೇನಿಯಾ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಜಾಸ್ಪರ್ ಜಾಸ್ಪರ್ - ಬೆಣಚಿನ ಒಂದು ವಿಧ.
ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಗಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಬಿಧುರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಉಜ್ವಲ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಉಜ್ವಲ ಕಂದು, ಹಳದಿ, ಹಸುರು, ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು. ಹಿಂದೆ ಪಾರದೀಪಕ ಬೆಣಚುಗಳನ್ನೂ ಜಾಸ್ಪರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅಪಾರಕವಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಹೆಸರು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಜಾಲ್ಸಿಡೋನಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೆಣಚುಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಓಪಾಲ್ ಬೆಣಚುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೇ ಜಾಸ್ಪರ್. ಹಿಮಟೈಟ್ ಅಥವಾ ಲೈಮೊನೈಟ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಣಜನ್ಯ ವಸ್ತು.
ವಿಧಗಳು
ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವ ವಿಧಕ್ಕೆ ರಿಬಂಡ್ ಜಾಸ್ಪರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸೈಬೀರಿಯದ ರಿಬಂಡ್ ಜಾಸ್ಪರಿನಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸುರು ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವುವು. ಲೀಬ್ಯ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೈಲ್ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಛಾಯೆಯ ಕಂದುವಲಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಾಸ್ಪರ್ ಉಂಡೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಜಾಸ್ಪರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಗೇಟ್ ಜಾಸ್ಪರ್ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಜಾಸ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಜಾಲ್ಸಿಡೋನಿಗಳ ಮಧ್ಯಾವಸ್ಥೆಯದು. ನಯವಾದ ಕಪ್ಪು ವರ್ಗದ ಫ್ಲಿಂಟ್ ಮಾದರಿ ಜಾಸ್ಪರಿಗೆ ಬೇಸನೈಟ್ ಅಥವಾ ಲಿಡಿಯನ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಒರೆಗಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲೆಜುಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೃತಕ ವರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವರು.
ಬಳಕೆ
ಜಾಸ್ಪರ್ ಒಂದು ಸಾಧರಣ ರತ್ನ ಖನಿಜ. ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರ ಖನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಉಜ್ಜ್ವಲ ಹಸುರು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ವರ್ಣದವನ್ನು ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಯುಂಗುರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು
ಜಾಸ್ಪರ್ ಸಿರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜ ಶಿಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗ್ರಂಥಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಜಿಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುದ್ದೆಮುದ್ದೆಯಾಗಿಯೂ ಸಿಕ್ಕುವುದು.
ಜಾಸ್ಪರ್ ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮ ಮತ್ತು ಬೆಜವಾಡ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ತಿಮ್ಮಪ್ಪಘರ್ ಹತ್ತಿರದ ಕಡಿದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 91-121.33 ಮೀ ದಪ್ಪದ ಜಾಸ್ಪರ್ ಶಿಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ. ಕೆಂಪು, ಊದಾ ಮಿಶ್ರ ಬೂದು ಅಥವಾ ಬೂದು ಮಿಶ್ರ ಕಂದು ವರ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಸೀಳು ತಂಡಗಳು ಇದರಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಘನ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದೂ ಸುಲಭ. ಇವು ಒಂದು ಘನ ಗಜಗಳ ವರೆಗೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುವು. ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್‍ಫುಟ್ ಎಂಬಾತ ಇವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸುಂದರಶಿಲೆಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪೂರ್ವಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಕಡಪಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾಂವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾದಗಿ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಗಳ ಗುಂಡು ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ಪರ್ ಗುಂಡುಗಳಿವೆ.
ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ
thumb|ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದೆ ಹಾಗೂ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕ. ಕುಚಿಪುಡಿ ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಬಾಲ್ಯ
ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರು ಜನವರಿ ೧, ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಾಟಕರತ್ನ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರ ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರ ತಂದೆ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಗಿರಿಜಮ್ಮ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ಕೆ.ಎ. ರಾಮನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷವಿರುವಾಗಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈಜಯಂತಿ ಅವರು ನಂತರ ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ದರ್ಪಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ನಾಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ಸಿ.ಆರ್. ಆಚಾರ್ಯ, ಗುರು ವೇದಾಂತಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಶರ್ಮ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಡಾ. ನಟರಾಜ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ದಿಗ್ಗಜರುಗಳ ಬಳಿ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಪಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಅವರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಸರಪಳಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದರು.
ಜೀವನ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರದ ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಇದಾದ ನಂತರ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಕಾಲ ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವೈಜಯಂತಿ ಅವರು ಮುಂದೆ ನೃತ್ಯವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
'ಶಾಂಭವಿ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆ’ ಹಾಗೂ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ 'ನೃತ್ಯ ಕೇಂದ್ರ’ಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕಾರಾಗಿ ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೆಂಗೇರಿ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಾಟ್ಯ ಮಂದಿರವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರೂಪಿಸಿದ 'ನೃತ್ಯಜಾತ್ರೆ' ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ‘ನೃತ್ಯಮೇಳ’ವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಕಲಾಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೊಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. 'ಕುಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ’,'ಮಂತ್ರಗಳ ಶಕ್ತಿ’ ಮುಂತಾದ ಧ್ವನಿ ದೃಶ್ಯ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ-ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಜಯಂತಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರದ 'ಎ' ದರ್ಜೆ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ನೃತ್ಯೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲದೇ ಸೋದಾಹರಣ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ರಂಗವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ತ್ಯಜಿಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅನೇಕ ಧಾರಾವಾಹಿ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿವಾರ
ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗ ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದ ದೂರದರ್ಶನದ ಮತ್ತು ರಂಗಕಲೆ ಕಲಾವಿದ ವಿಜಯಾ ಕಾಶಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಕುಚೀಪುಡಿ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರತೇಕ್ಷ ಕಾಶಿ ಎಂಬ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ.
ಕೂಚಿಪೂಡಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ
ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಗುರು ಸಿ.ಆರ್. ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವಳು ಹೇಳಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸಿತು. ಅವರು ೩೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಚಿಪುಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ, ಕುಚುಪುಡಿ ಮತ್ತು ಟೆಂಪಲ್ ರಿಚುಯಲ್ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಲೇಟ್ ಗುರು ಸಿಆರ್ ಆಚಾರ್ಯ, ಲೇಟ್ ವೇದಾಂತ ಪ್ರಹಲದಾ ಶರ್ಮಾ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ವೇದಾಂತಮ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಶರ್ಮಾ, ಕೋರಡಾ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಮತ್ತಿತರರು ಕುಚಿಪುಡಿನಲ್ಲಿ ಡೈನಮಿಕ್ ಫೋಸ್೯ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈಜಯಂತಿಯವರು ಕುಚಿಪುಡಿಯ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ-ಚಿಕಿತ್ಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲದೇ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ’, 'ಸಿಂಗಾರಮಣಿ’, 'ಆರ್ಯಭಟ’ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರನ್ನರಸಿ ಬಂದಿವೆ. ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸಹ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ೨೦೦೧-೦೨ನೇ ಸಾಲಿನ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಅವರು ಕೂಚಿಪುಡಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಡುವೆ ನೃತ್ಯ-ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು
ಡಿಯರ್ಬಾರ್ನ್, ಮಿಷಿಗನ್
ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನ್ - ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಿಷಿಗನ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವೇನ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ. ಡಿಟ್ರಾಯಿಟ್‍ನ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದೆ. ರೂಷ್ ನದಿ ಇದರ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,04,199 (1970).
ಇತಿಹಾಸ
1812ರ ಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಪೆಕಿನ್, ಗ್ರೀನ್‍ಫೀಲ್ಡ್, ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‍ವೆಲ್ಸ್ ವಸತಿಗಳು ಎದ್ದುವು. ಈ ಮೂರು ವಸತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾಗಶಃ ಈಗ ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಜನರಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನ್ ಎಂದಾಯಿತು. 1893ರಲ್ಲಿ ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಾನ ಬಂತು. 1830ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ತೋಫ್‍ಖಾನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ತೋಫ್‍ಖಾನೆಯನ್ನು 1875ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಯಂತ್ರಸ್ಥಾವರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‍ವೆಲ್ಸ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಆಮೇಲೆ ಪೋಡ್ರ್ಸ್‍ನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದ ನಗರವನ್ನು 1928ರಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ನಗರವೂ ತುಂಬ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು, ಯಂತ್ರ, ಬಣ್ಣಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ. ಇದೊಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಹಲವು ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಂಟು. ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ.
ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 35ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ, 626 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಡಿಯರ್‍ಬಾರ್ನ್ ಒಂದು ಮನೋರಂಜನೆಯ ಸ್ಥಳ. ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟಾರು ಕಂಪನಿಯ ಖಾಯಂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎಡಿಸನ್ ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಜೊಷುವಾ ಹೊವಾರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಹೇಗ್ ಹೌಸ್, ಹಳೆಯ ತೋಫ್‍ಖಾನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಗ್ರೀನ್‍ಫೀಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮೆನಲೋ ಉದ್ಯಾನಗಳು-ಇವು ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.
ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಧರ್ಮಶಾಲಾ, ಕಣ್ಣೂರು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ
ಪರಮೇಶ್ವರಾಚಾರ್‌
ಸಿ.ಪರಮೇಶ್ವರಾಚಾರ್‌ ರವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಓಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಯುತರು ವಿಧಾನಸೌಧ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಮೈಸೂರಿನವರಾದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಆಚಾರ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಮಿರ್ಲೆ ಚೌಡಾಚಾರ್‌ ಅವರ ಪುತ್ರರು. ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಾನ ಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಧಾನಸೌಧ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಧಾನಸಭೆ, ವಿಧಾನಪರಿಷತ್‌ ಸಭಾಂಗಣದ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಅರಿಸ್ಟೋಲೋಕಿಯೇಸಿ
ಈಶ್ವರೀ ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೂತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಗಳು (ಅರಿಸ್ಟೋಲೋಕಿಯೇಸಿ). ಔಷಧಿ ಗುಣವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮೂಲಿಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬಳ್ಳಿಗಳಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಿವೆ. ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ಬಯಲಿನಲ್ಲೂ ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಜೋಡಣೆ ಪರ್ಯಾಯ. ದ್ವಿಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪದ ಅಂಡಾಶಯ ಅಧೋಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂಯುಕ್ತ ಪುಷ್ಪಪತ್ರದ ನಾಳ ಕೇಸರ ಸಮೂಹ, ಶಲಾಕೆ, ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರದ ನಾಳದ ಕತ್ತಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಎಳೆಗಳು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಪತಂಗಾದಿಗಳು ಒಳಗೆ ಹೋದ ಅನಂತರ ಮಧುವೂ ಸಿಕ್ಕದೆ ಹೊರಕ್ಕೂ ಬರಲಾಗದೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ಅಲೆದಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ಹೂವಿನ ಪರಾಗದಿಂದೊಡಗೂಡಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಷ್ಪವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಅನ್ಯಪರಾಗ ಸ್ಪರ್ಶಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲ ಶುಷ್ಕಮಾದರಿ. ಬೀಜಕೋಶ ಸಿಡಿದು ಪ್ರಸಾರ ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗುತ್ತದೆ.