ಅಸನ್ಸೋಲ್
ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ರಾಷ್ಟ್ರ
ಅಸನ್ಸೋಲ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಣಿಗುಂಜ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಕ್ಷೇತ್ರ ೧೫೩೦ km² ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾಳದ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ-ವರ್ಧಮಾನ್, ವೀರ್‌ಬೂಮ್,ಬಂಕುರಾ ಮತ್ತು ಪುರುಲಿಯದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು,ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಧನಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ(ಜಾರಿಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ)ರಾಣಿಗುಂಜ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹೃದಯಭಾಗವು ಅಸನ್ಸೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅಸನ್ಸೋಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪಾಂಡವೇಶ್ವರ್ ,ಕಾಜೋರಾ ,ಜಾಂಜ್ರಾ ಬಂಕೋಲಾ, ಕೆಂಡಾ ,ಸೋನೆಪುರ್ ,ಕುನುಸ್ಟೋರಿಯ ,ಸತ್‌ಗ್ರಾಂ ,ಸ್ರೀಪುರ ಸೋಡೆಪುರ ಮತ್ತು ಸಲಾನ್ಪುರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ವೀರ್‌ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಜಯ್ ನದಿಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಸ್ಟಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಕ್ಷೇತ್ರಗಳು,ದಾಮೋದರ್‌ ನದಿಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಕುರಾ ಮತ್ತು ಪುರುಲಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೈಜಾ ಮತ್ತು ಪರ್ಬೇಲಿಯ, ಧನಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರಾಕರ್ ನದಿಬದಿಯ ಮುಗ್ಮಾ ಅಸನ್ಸೋಲ್ ಮಗ್ಗುಲಿನಲ್ಲಿವೆ. ದುರ್ಗಾಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ರಾಣಿಗುಂಜ್‌ ಬಳಿ ನಾರಾಯಣಕುರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಸೀತಾರಾಂಪುರ್ ಪ್ರಥಮ ಗಣಿ ರಕ್ಷಣೆ ಕೇಂದ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ತಯಾರಿಕೆ ಘಟಕ ಈಗ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ,ಮುಂಚಿನ ಎರಡು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪದರಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು(ಬಹುತೇಕ ಅಸನ್ಸೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ)೨೨.೬೨ ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ECL ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ೧೦೭ ಗಣಿಗಳಿದ್ದು,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅಸನ್ಸೋಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಕ್ ರಹಿತ ಶ್ರೇಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ,ಮೇಲ್ಪದರಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮುಗಿದಿದ್ದು,ಭೂಗರ್ಭ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಆಳವಾದ ಪದರುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಭೂಗರ್ಭದ ಗಣಿಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಲು ಉಳಿಸಿದ್ದ,ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮೆಲ್ಪದರಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಓಪನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್(ಹಳ್ಳಗಳನ್ನು ತೋಡುವುದು) ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವ ಉಪಕರಣದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಓಪನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಗಣಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ECL ೨೦೦೪-೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨೭.೨೫ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು,೨೦೧೧-೧೨ರಲ್ಲಿ ೪೬ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ೩೨.೮೪ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಓಪನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಗಣಿಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾದ ಸೋನೆಪುರ್ ಬಾಜಾರಿ ಓಪನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೨೦೦೪-೦೫ರಲ್ಲಿ ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೦೧೧-೧೨ರಲ್ಲಿ ೮ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಗರ್ಭದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ನೆಲಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಜತೆಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ,ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಭೂಗರ್ಭ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ.ಅದು ಇದ್ದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಖಾಸಗಿ ಗಣಿ ಮಾಲೀಕರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಇವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ನೆಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲವು ಕುಸಿದು,ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಇಸವಿ ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ,ಧೆಮೊ ಮೇನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಕುಸಿದು ೧೨ ಜನರು ಸತ್ತಿದ್ದರು. ಇಸವಿ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಗುಂಜ್ ಬಳಿಯ ನ್ಯೂಟನ್ ಚಿಕ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಫಲವಾಗಿ ೬೩ ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರೊ ಧೆಮೊ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ೨೮ ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ಅನಿಲ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಚಿನಕುರಿ ಯಲ್ಲಿ ೧೭೫ ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ಅನಿಲಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ/ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಫಲವಾಗಿ ಜಮುರಿಯ ಬಳಿ ನ್ಯೂ ಕೆಂಡಾ ದಲ್ಲಿ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ೫೫ ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ಬಾರೊ ದೆಮೊ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಣಿ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಜಲಾವೃತವಾದ ಗಣಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿದ ಘಟನೆಯು ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಲ್ ದತ್ತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಂಗಾರ್ (೧೯೫೯)ನಾಟಕ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಒದಗಿಸಿತು. ತಪಾಶ್ ಸೇನ್ ಅವರ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಉಕ್ಕುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದೆ.