cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್
ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ಗೆ ಮಾರಾಟ
ರಾಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಿದ್ದವರು ಜಿಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತೆ ಕ್ಲಬ್ಬನ್ನು ಮಾರಲು ಅನುಮತಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದರು. ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್ ಕಡೆಗೆ ಸಾಲಗಾರರ ಪರವಾಗಿಯೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ಗೆ ಮಾರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಸ್ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಪೀಲು ಹಾಕಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೇಮಿಸಿದ್ದ ಹಂಗಾಮಿ ಮಂಡಳಿಯು $477.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ  ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮುಂಚೆ, ಜಿಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಸ್ ಗೆ, ಕಡೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟದ ವಿರುದ್ಧ ತಡೆ ದೊರಕಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮಾಲಿಕೆರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಂಡಳಿಯು ಕ್ಲಬ್ ನ ನಿಜ ಬೆಲೆಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರುವುದರ ಮೂಲಕ "ಬೃಹತ್ ವಂಚನೆ"ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದುದನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತು. ನಂತರ ಕ್ಲಬ್ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ "ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಈ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯು ಅನಗತ್ಯವಾದುದೆಂದೂ, ಕ್ಲಬ್ ನ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಹಾಗೂ ಆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿಯೂ" ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು. ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪರಿಧಿಗೆ ಈ ಕೇಸ್ ಬರುವುದೇ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಮಂಡಳಿಯು ಕೇಳಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ತೀರ್ಪು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಯುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಸಾಲ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗಡುವು 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ಆಗಿದ್ದಿತು; ಅದನ್ನು ತೀರಿಸದಿದ್ದರೆ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ಲೀಗ್ ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದಾವೆ-ವಿರೋಧಿ ತಡೆಯಾಜ್ಷೆಯನ್ನು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡಿತು; ಹೀಗಾಗಿ ಜಿಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಕ್ಸ್ ರಿಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಲು ಅಥವಾ ಕಂಟೆಂಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎದುರಿಸಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15 ರ ವರೆಗೆ ಸಮಯ ದೊರೆತಂತಾಯಿತು. ಈ ಜಂಟಿ ಮಾಲಿಕೆ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹದಿನೈದರಂದು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾರಾಟದ ಹಾದಿ ಸುಗಮವಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಹಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ $1.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರ ದಾವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15 ರಂದು ಕ್ಲಬ್ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್r £300 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.
ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬರೂ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದರು; ಸಿಂಗಪುರದ ಪೀಟರ್ ಲಿಮ್, ತಾವು ಮೊದಲು ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಬೆಲೆಯಾದ ಅನ್ನು $507 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಲಿಮ್ ಕ್ಲಬ್ ಖರೀದಿಯ ಬಾಬ್ತಿನಿಂದ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ರಂದು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದರು.
ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫೆನ್ವೇ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ನ ಏಕೈಕ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದುದರ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಂಗವಾಗಿ NBA ತಾರೆ ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮ್ಯಾವೆರಿಕ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಲುದಾರರಾದರು.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ (ಇಷ್ಟೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡವೂ ಪಡೆದಿದೆ) ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನ ಉಲ್ಲೇಖವಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಮಾಧ್ಯಮದ "ಮೊದಲು" ಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಬಿಬಿಸಿಯ ಮ್ಯಾಚ್ ಆಫ್ ದ ಡೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಸೆನಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಆನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 22 1964 ರಂದು ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಟೆಲಿಚಿಷನ್ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಮೊದಲ ವರ್ಣಮಯ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಸಾರದ ವಸ್ತುವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಅಂದು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಹ್ಯಾಂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯದ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್ ನ ಹಾಡು "ಫಿಯರ್ಲೆಸ್" ನಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಯೂ ವಿಲ್ ನೆವರ್ ವಾಕ್ ಅಲೋನ್" ನ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 1988 ರ ಎಫ್.ಎ. ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದುದನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ದ "ಆನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ರಾಪ್" ಎಂಬ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು; ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಹಿಲ್ಡ್ ಬರೋ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಮ್ಮಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಗೋವರ್ನ್ ಬರೆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ-ನಾಟಕವೊಂದು 1996 ರಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು. ಟ್ರೆವರ್ ಹಿಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತೋಫರ್ ಎಕ್ಲೆಸ್ಟನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಆ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಿಕ್ಸ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿಗಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಲ್ಸ್ ಬರೋ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಘವು ದ 51st ಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ(ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು  ಫಾರ್ಮಲಾ 51  ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಮಾಜಿ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಡಿಸೌಝಾ (ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾರ್ಲೈಲ್) ಈ ತಂಡದ ಕಟ್ಟಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯವು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಷೋ ಆದ ಸ್ಕಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ; ತಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಯು ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನಿ ಡಾಲ್ ಗ್ಲಿಷ್ ರಂತಹ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಆಟಗಾರರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು
ಇಯಾನ್ ಕ್ಯಾಲಗನ್ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ— ಅವರು 1958 ರಿಂದ 1978 ರವರೆಗಿನ 19 ಋತುಗಳಲ್ಲಿ 857 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು — ಹಾಗೂ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಗರಿಷ್ಠವಾದ 640 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಈಗಿನ ತಂಡದ ಪೈಕಿ, ಜೇಮಿ ಕರಾಘರ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದಾರೆ; 2010 ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಕ್ಲಬ್ ಪರವಾಗಿ 600 ನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು.
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಾಗಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರೆಂದರೆ ಇಯಾನ್ ರಷ್; ಅವರು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಾದ 1980 ರಿಂದ 1987 ಮತ್ತು 1988 ರಿಂದ 1996, ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 346 ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರುಹಾಗೂ 1983–84ರಲ್ಲಿ 47 ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ  ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. . ಆದರೆ ರಷ್ ರೋಜರ್ ಹಂಟ್ ರ 245 ಗೋಲ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. 1961–62 ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಂಟ್ 41ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು; ಇದು ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲೀಗ್ ಗೋಲ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಗೋಲ್ ಬಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಾಡ್ಜ್ ಸನ್ 240 ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಕ್ಲಬ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆಯಾದ 17 ಹ್ಯಾಟ್ ಟ್ರಿಕ್ ಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಿರುವ ಗೋಲ್ ಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆ 5; ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಲರ್, ಆಂಡಿ ಮೆಕ್ ಗಿಗನ್, ಜಾನ್ ಎವಾನ್ಸ್, ಇಯಾನ್ ರಷ್ ಮತ್ತು ರಾಬ್ಬೀ ಫೌಲರ್ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗೈದಿದ್ದಾರೆ. ಫೌಲರ್ ತಂಡ (ಕ್ಲಬ್) ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನ ಬಹಳ ಬೇಗ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪಡೆದ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: 1994-95ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಸೆನಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷ, ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು. ಯೂರೋಪಿನ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಪರವಾಗಿ ೩೪ ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಂಡದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದ ದಾಖಲೆ ಸ್ಟೀವ್ ಜೆರ್ರಾರ್ಡ್ ರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಆಕರ್ಷಿಸಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 1952 ರಂದು ವುಲ್ ವ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿದ ಎಫ್.ಎ. ಕಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದುದಾಗಿತ್ತು; ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾರ್ಹವಾದ 61,905 ವೀಕ್ಷಕರಿದ್ದರು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಎಲ್ಲರೂ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಕಂಡ ಗರಿಷ್ಠ ಹಾಜರಾತಿಯಾದ 44,983 ಟೋಟೆನ್ ಹ್ಯಾಂ ಹಾಟ್ ಸ್ಪರ್ ವಿರುದ್ಧ 14 ಜನವರಿ 2006 ರಂದು ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಕನಿಷ್ಠ ವೀಕ್ಷಕ ಹಾಜರಾತಿ 1,000; ಲೌಗ್ ಬರೋ ವಿರುದ್ಧದ 1895–96 ರ ಋತುವಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕನಿಷ್ಠ ಹಾಜರಾರಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯವು 1974 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ 11–0 ಅಂತರದಿಂದ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ಸ್ ಗಾಡ್ಸೆಟ್ IF ಮೇಲೆ ಈ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 1896 ರಲ್ಲಿ ರಾದರ್ಹ್ಯಾಮ್ ಟೌನ್ ಅನ್ನು ೧೦ - ೧ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದುದು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೀಗ್ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಜಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಅನ್ನು 9–0 ಅಂತರದ ಮೂಲಕ ಆನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ, 1989 ರಲ್ಲಿ, ಸೋಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರಿಗಟ್ಟಲಾಯಿತು. 1954 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಂ ಸಿಟಿಯ ವಿರುದ್ಧ 1 - 9 ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡದ್ದೇ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಅತಿ ಹೀನಾಯವಾದ ಸೋಲು. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ 8–0 ಅಂತರದಿಂದ ಬೆಸಿಕ್ಟಾಸ್ ಜೆಕೆ. ವಿರುದ್ಧ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಗೆಲುವು ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೆಲುವೆನಿಸಿದೆ (ನವೆಂಬರ್ 2007).
ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರರು
''ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ - ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಎಫ್.ಸಿ. ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಮತ್ತು ವರ್ಗ:Liverpool F.C. players.''
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಎಫ್.ಸಿ. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು 1892–2000 ರವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಾರಾಭರಿತ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡವರ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಇದರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಧನೆ, ತಾರಾಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕ ಗುಣಗಳು ಇವರನ್ನು ಆನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ.
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನ ಹಲವಾರು ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ:
ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ನ 100 ದಂತಕಥೆಗಳು ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ನ 100 ದಂತಕಥೆಗಳು ಎಂಬುದು "ದಂತಕಥೆಗಳೇ ಆದ 100 ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ"; ಲೀಗ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನ ನೂರನೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುವುದರ ಅಂಗವಾರಿ, 1998 ರಲ್ಲಿ, ದ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.
ಈಗಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ
ಕ್ಲಬ್ ವೈದ್ಯ
ಅಂಗಮರ್ದನ ತಜ್ಞ
ಕ್ಲಬ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು
ಹಿರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕವರ್ಗ
ಗೌರವಗಳು
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಂಕಾಷೈರ್ ಲೀಗ್ ನದಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಋತುವಿನಲ್ಲೇ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ತನ್ ಮೊದಲ ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಮೊದಲ s in the ೆಫ್.ಎ. ಕಪ್ ಯಶ1965 ರಲ್ಲಿ ದೊರಕಿತು. 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು; ಆರು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಎಫ್.ಎ.ಕಪ್ ಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಗಳು, ಐದು ಚಾರಿಟಿ ಷೀಲ್ಡ್ ಗಳು (ಒಂದು ಹಂಚಿಕೊಂಡದ್ದು) ಮತ್ತು ಎರಡು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಆ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಚಾಂಪಿನ್ ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಹದಿನೆಂಟು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ (ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್  ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೊಡನೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ),  ಎಫ್ಎ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಜಯಿಸಿದೆ. 1986 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಎಫ್.ಎ. ಕಪ್ "ಡಬಲ್" ಸಾಧಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಡಬಲ್ ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ,1977 ಮತ್ತು 1984 ರಲ್ಲಿ. 1984 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಅನ್ನೂ ಗೆದ್ದು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ ಟ್ರಿಬಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು; 2001 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಯಿತ  (ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯವಷ್ಟೆ); ಆಗ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೆಂದರೆ  ಎಫ್.ಎ.ಕಪ್. ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು UEFA ಕಪ್.
ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ; ಇದು 95 ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 12 ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಬೇರಾವುದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಂಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ 1900 ರಿಂದ 1999 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿ ಲೀಗ್ ಸಮಾರೋಪ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಹ ಗಳಿಸಿದೆ; ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾನ 8.7. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಪ್ ಆದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಜಯಿಸಿರುವುದೂ ಸಹ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಾಖಲೆ. ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿವೆ. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಐದನೆಯ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಾಗ ಈ ಕ್ಲಬ್ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದಂತಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನ್ನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ಯೂರೋಪ್ ನ ದ್ವಿತೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ UEFA ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ; ಜುವೆಂಟಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಮಾಝಿಯೋನೇಲ್ ಸಹ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಮೂರೂ ತಂಡಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಡಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಿಬಲ್‌ಗಳು
ವಿಶೇಷತಃ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ ಚಾರಿಟಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಷೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಬಲ್ ಅಥವಾ ಟ್ರಿಬಲ್ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹವಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಎಪ್.ಸಿ. ವರ್ಗ:1892ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಗಳು ವರ್ಗ:ಎಫ್ ಎ ಕಪ್‌ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ಕಪ್‌ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಜಿ-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ವರ್ಗ:1892ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆ
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆ (ಪ್ರಧಾನ್ ಮಂತ್ರಿ ಜನಾರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ-ಪಿಎಂಜೆಎವೈ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಆರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು, ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಆರೋಗ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಪಿಎಸ್) ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂದೂ ಭೂಷಣ್ ರವರು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿಇಒ) ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಉಪ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ದಿನೇಶ್ ಅರೋರಾರವರು ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
=ಇತಿಹಾಸ= ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ (ಎಸ್‌ಸಿಐಎಸ್), ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ (ಸಿಜಿಎಚ್‌ಎಸ್), ನೌಕರರ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಇಎಸ್ಐಎಸ್) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯು (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಪಿಎಸ್) ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ, ೨೦೧೭ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ.
=ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು= ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯು ಇದು ೧೦ ಕೋಟಿ (ನೂರು ಮಿಲಿಯನ್) ಬಡ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು (ಸರಿಸುಮಾರು ೫೦ ಕೋಟಿ (ಐದು ನೂರು ಮಿಲಿಯನ್) ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ($೭,೧೦೦) ನೀಡುವಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬರುವ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಂದ ಖರ್ಚಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಜಾತಿ ಗಣತಿ (ಎಸ್‌ಸಿಸಿ) ಡೆಟಾಬೇಸ್ ನ ಅಭಾವದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಹತೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಜಾತಿ ಗಣತಿ (ಎಸ್‌ಸಿಸಿ) ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ೧೦.೭೪ ಕೋಟಿ ಬಡ, ಅವಕಾಶ ವಂಚಿತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಉದ್ಯೋಗ ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದೆ.
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವವೆಂದರೆ ಸಹಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಅದರೊಂದಿಗೆ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಎಬಿ-ಎನ್‌ಎಚ್‌ಪಿಎಂಸಿ) ಅನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಎ) ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
2. ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
೧.೫ ಲಕ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ೧೨೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ. ($೧೭೦ ಮಿಲಿಯನ್) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧.೫ ಲಕ್ಷ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೨೦೧೮ ರಂದು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಿಎಸ್ಆರ್ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಹ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:
=ಪ್ರಗತಿ= ದೆಹಲಿ, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ೨೬ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೮೨೫,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇ-ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಒತ್ತಡವೂ ಇತ್ತು. ಈ ಮೂರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಬೇಗನೇ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೈ ಸೇರಿಸಿದ್ದವು :
=ವಿವಾದಗಳು= ನಕಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ನಡೆಸಿದಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕನಿಷ್ಠ ೬೯೭ ನಕಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಂಚನೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂ. ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿರುವ ವಂಚನೆ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯೋಜನೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ಸರಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು
ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ
ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೀಶೈಲದ ಸಮೀಪ ಶರಣೆಯಾಗಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದವಳು ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ. ಜನಪದರು ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಂಪುರದ ನಾಗರೆಡ್ಡಿ-ಗೌರಮ್ಮರ ಸುಪುತ್ರಿ ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಸಿದ್ದಾಪುರದ ಸೊಸಿ ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅತ್ತೆ-ನೆಗೆಣ್ಣಿಯರ ಕಾಟ ಸಹಿಸಿ ಮಬ್ಬು ಗಂಡನ ಮಹಾದೇವನೆಂದು ಮನ್ನಿಸಿ ಮತಿಗೇಡಿ ಮೈದುನನ ಯೋಗಿ ವೇಮನನ ಮಾಡಿ ಮಹಾಯೋಗಿಯ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ ಮಲ್ಲಮಾಂಬೆ ಬೆಳಗಿದಳು ರೆಡ್ಡಿಕುಲವ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಣೆದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗೀತೆಯೆಂದರೆ- ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ರೆಡ್ಡಿಕುಲಧರ್ಮ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆಯಮ್ಮಾ  || ಪ ||
ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಭಾಗ್ಯದ ನೇಮ ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರೇಮ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುವದು ರಡ್ಡಿಕುಲಧರ್ಮ ಶ್ರೀಶೈಲ ನಿನಗಾಗಿದೆ ಕಾಯಮ              ||ಅ.ಪ.||
ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟ ದುಃಖ ಹೇಳಲಾರೆನಮ್ಮ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮ ಹೊತ್ತಿಗಂಬಲಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಮ್ಮ ಮಣ್ಣು ಪಾತ್ರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ನೇಮ ಮಲ್ಲಯ್ಯನು ಪಾಲುಗಾರನಮ್ಮ ಉಂಡುಹೋದ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವಮ್ಮ         ||೧||
ನೀ ಬೀಸುದು ನೇಮ ದಿನ ದಿನ ಕಾಯಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುರುಳೆಮ್ಮ ಬೀಸಿಹೋದ ಭಕ್ತಳಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಗೊಲಿದು ಬಂದನು ಜಂಗಮ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ನಿಂತ ನೋಡಮ್ಮ ಬಿಡದ ನಚ್ಚುನೇಗರನಮ್ಮ                     ||೨||
ನಿನ್ನ ಮೂಗುತಿ ಮರ್ಮ ತಿಳಿಲಿಲ್ಲ ಹೇಮ ಬೇಡಿ ಒಯ್ದನಮ್ಮ ಶಿಶುನಾಳ ಊರು ಗ್ರಾಮ ಗುರುಗೋವಿಂದನ ನಾಮ ಆತನ ಪಾದಸೇವೆ ನಂಬಿ ನಾನು ಮಾಡಿದೆನಮ್ಮ              ||೩|| ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಣೆದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗೀತೆಯೆಂದರೆ- ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ರೆಡ್ಡಿಕುಲಧರ್ಮ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆಯಮ್ಮಾ  || ಪ ||
ನಿನ್ನ ಮೂಗುತಿ ಮರ್ಮ ತಿಳಿಲಿಲ್ಲ ಹೇಮ ಬೇಡಿ ಒಯ್ದನಮ್ಮ ಶಿಶುನಾಳ ಊರು ಗ್ರಾಮ ಗುರುಗೋವಿಂದನ ನಾಮ ಆತನ ಪಾದಸೇವೆ ನಂಬಿ ನಾನು ಮಾಡಿದೆನಮ್ಮ              ||೩||
ಇತಿವೃತ್ತ
ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಣೆದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗೀತೆಯೆಂದರೆ- ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ರೆಡ್ಡಿಕುಲಧರ್ಮ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆಯಮ್ಮಾ  || ಪ ||
ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಭಾಗ್ಯದ ನೇಮ ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರೇಮ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುವದು ರಡ್ಡಿಕುಲಧರ್ಮ ಶ್ರೀಶೈಲ ನಿನಗಾಗಿದೆ ಕಾಯಮ              ||ಅ.ಪ.||
ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟ ದುಃಖ ಹೇಳಲಾರೆನಮ್ಮ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮ ಹೊತ್ತಿಗಂಬಲಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಮ್ಮ ಮಣ್ಣು ಪಾತ್ರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ನೇಮ ಮಲ್ಲಯ್ಯನು ಪಾಲುಗಾರನಮ್ಮ ಉಂಡುಹೋದ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವಮ್ಮ         ||೧||
ನೀ ಬೀಸುದು ನೇಮ ದಿನ ದಿನ ಕಾಯಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುರುಳೆಮ್ಮ ಬೀಸಿಹೋದ ಭಕ್ತಳಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಗೊಲಿದು ಬಂದನು ಜಂಗಮ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ನಿಂತ ನೋಡಮ್ಮ ಬಿಡದ ನಚ್ಚುನೇಗರನಮ್ಮ                     ||೨||
ನಿನ್ನ ಮೂಗುತಿ ಮರ್ಮ ತಿಳಿಲಿಲ್ಲ ಹೇಮ ಬೇಡಿ ಒಯ್ದನಮ್ಮ ಶಿಶುನಾಳ ಊರು ಗ್ರಾಮ ಗುರುಗೋವಿಂದನ ನಾಮ ಆತನ ಪಾದಸೇವೆ ನಂಬಿ ನಾನು ಮಾಡಿದೆನಮ್ಮ              ||೩||
ಹುಟ್ಟು, ಜೀವನ
ಶ್ರೀಶೈಲದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ವೆಲ್ಲಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಮಪುರದ ರಾಮರೆಡ್ಡಿ-ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಶೈಲ ಚನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವೇ ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ. ಈಕೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಶ್ರೀಶೈಲ ಚನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನನ್ನೇ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಿ, ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವಳು. "ಶಿವ ಕರೆದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಲಕ ಹೋಗಾಗ, ನಾಕು ಮಂದಿ ಕಳುಸಾಕ ಬರುವಂಗ ಇರಬೇಕು" ಎನ್ನು ಈಕೆಯ ಬಾಳು ಪವಿತ್ರ ಮೌಲ್ಯಗಳ, ಆದರ್ಶದ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕಣಜವಾಗಿದೆ.
ವಿವಾಹ
ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಬೆಳೆದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಸಮೀಪದ ಸಿದ್ದಾಪುರದ ಕುಮಾರಗಿರಿ ವೇಮರೆಡ್ಡಿಯ ಮಗ ಭರಮರೆಡ್ಡಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಊರ ಜನರೆಲ್ಲ ಭರಮರೆಡ್ಡಿಯನ್ನು ಹುಚ್ಚನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೇಮರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಗಂಡನಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಗ್ಧ, ಸಾಧುಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಪತಿಯನ್ನು ಮಹಾದೇವನಂತೆ ಉಪಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜೀವನವಿಡಿ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಡರೂ, ಇತರರು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ತನ್ನ ನೋವನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆತು ಅವರನ್ನು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಮೈದುನನ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆ
ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ತಾಂ ಬರುವ ಸಮಯದಿ ಮೊದಲು ವಸ್ತ್ರಮಿಲ್ಲ, ತುದಿಗುಮಿಲ್ಲ ನಡುವೆ ಬಟ್ಟೆಯುಡುವುದೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ ವಿಶ್ವತೋಭಿರಾಮ ಕೇಳುವೆ ಮಾ|| ಎಂದು ತತ್ವ್ತಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತಾ, ತಾನು ನಗ್ನನಾಗಿ ವೈರಾಗಿಯಂತೆ ಕಾಲ್ತೆಗೆದು ಹೊರ ಹೋರಟವನು, ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಮಹಾಯೋಗಿಯಾದನು.
ವರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಡೆದ ಸಂದರ್ಭ
ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಇಹಲೋಕ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸುವ ಮೊದಲು ಆಕೆಗೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, ಆಕೆಯ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮನಸೋತು ಮಲ್ಲಮ್ಮನಿಗೆ ದರ್ಶನವಿತ್ತು ವರವೇನು ಬೇಕು ಕೇಳು ಎಂದಾಗ ಮಲ್ಲಮ್ಮ- ತನ್ನ ಬಳಗಕ್ಕೆಂದೂ ಬಡತನ ಬಾರದಿರಲಿ, ಅವರಿಗೆಂದೂ ಉಣ್ಣಲು-ಉಡಲು-ತೊಡಲು ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಆಗದಿರಲಿ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಪೂಜೆ, ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ನಿರಂತರ ನಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಅವಳು ಬೇಡಿದಂತಹ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ತನ್ನ ಬಳಗದವರಿಗೆ ಬುದ್ದಿವಾದ
ನಂತರ ಮಲ್ಲಮ್ಮ "ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸೊಕ್ಕಬೇಡಿ, ಸಿರಿ ಬಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೈಮರೆತು ಹಿಗ್ಗದೇ, ದಾನಧರ್ಮ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬಳಗದವರು ದಾನಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ತನ್ನ ಬಳಗದವರಿಗೆ ಬುದ್ದಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ : ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಿವಶರಣೆ
ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್  (HT  ) ಎಂಬುದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಭಾಷೆಯ ಭಾರತೀಯ ದೈನಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1924ರಲ್ಲಿ  ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ("ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್" ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು).
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್, HT ಮೀಡಿಯಾ Ltd ಸಂಸ್ಥೆಯಡಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಕಾಶನವಾಗಿದೆ. ಈ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು, 2008 ರಲ್ಲಿನ ಆಡಿಟ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್ ನ ಅಂಕಿಅಂಶದಂತೆ, ಅದರ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಖ್ಯೆ 1.14 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದೂ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡಿಯನ್ ರೀಡರ್ ಶಿಪ್ ಸರ್ವೇ, 2010 ರ ಪ್ರಕಾರ (IRS)ನ,(ಭಾರತೀಯ ಓದುಗರ ಸಮೀಕ್ಷೆ), HT (34.67 ಲಕ್ಷ ದಷ್ಟು) ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಓದುಗರಿರುವ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ದ ನಂತರ ಇದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ,ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೈನಿಕವು ನವದೆಹಲಿ ಮುಂಬಯಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಲಕ್ನೌ, ಪಟ್ನಾ, ರಾಂಚಿ, ಭೂಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಡ ಗಳಿಂದ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೈಪುರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುದ್ರಣ ಕಚೇರಿಯನ್ನು 2006 ರ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. HT, 2004 ರಲ್ಲಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ HT ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮುಂಬಯಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2005 ರ ಜುಲೈ 14 ರಂದು ಹಾಗು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2000ನೆಯ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿತು.
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ ಇತರ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಮಿಂಟ್  (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು ವಿವರದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ), ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್  (ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ), ನಂದನ್  (ಮಕ್ಕಳ ಮಾಸಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) ಮತ್ತು ಕದಂಬನಿ  (ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಾಸಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ). ಈ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹವು ಫೀವರ್ ರೇಡಿಯೋ ಚಾನಲ್ ನ ಒಡೆತನವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದೆ.ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ಅದ್ದೂರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ ಲಕ್ಸುರಿ ಕಾನಫೆರೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಭೆಯು ಡೆನಾ ವಾನ್ ಫರ್ಸ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್ ನಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಕಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ ಲೌಬೌಟಿನ್ ನಂತಹ ಶೂ ತಯಾರಕನನ್ನು, ಗ್ಯೂಸಿಯ CEO ರಾಬರ್ಟ್ ಪೊಲೆಟ್ ಮತ್ತು  ಕಾರ್ಟಿಯರ್ ನ MD ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ನಾರ್ಮ್ಯಾಂಡ್ ರಂತಹ ಭಾಷಣಕಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದ ಒಡೆತನಯುಳ್ಳ, KK ಬಿರ್ಲಾ ಶಾಖೆಯು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮಾಸ್ಟರ್ ಸುಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಲ್ ಪುರಿಯವರು 1924 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಅಕಾಲಿ ಚಳವಳಿಯ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳದ ಸ್ಥಾಪಕ-ಜನಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್ ಮಂಗಲ್ ಸಿಂಗ್ ಗಿಲ್ (ತಾಶೀಲ್ದಾರ್) ಮತ್ತು ಎಸ್. ಚಂಚಲ್ ಸಿಂಗ್ (ಜಲಂಧರ್ ನ ಜಂಡಿಯಾಲಾ) ರವರನ್ನು ಈ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಆಗ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂಡಿತ್ ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಮಾಳವಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ತಾರಾ ಸಿಂಗ್ ರವರು ಕೂಡ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಸ್ಟರ್ ಸುಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಲ್ ಪುರಿಯವರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ದೇವದಾಸ ಗಾಂಧಿ (ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುತ್ರ) ಯೊಂದಿಗೆ ಕೆ.ಎಮ್. ಪಣಿಕ್ಕರ್ ರವರು ಇದರ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು, 1924 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ನಯಾ ಬಜಾರ್ (ಈಗ ಸ್ವಾಮಿ ಶಾರದ ನಂದ ಮಾರ್ಗ) ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆವಾಗ ಇದು, ಸಿ.ಎಫ್. ಆಂಡ್ರೀವ್ಯುಸ್, ಸೆಂಟ್. ನಿಹಾಲ್ ಸಿಂಗ್, ಮೌಲಾನಾ ಮೊಹಮದ್ ಅಲಿ, ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ (ಡಾ. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗ ರೆಡ್ಡಿ ),ಟಿ. ಎಲ್. ವಾಸ್ವಾನಿ, ರುಚಿ ರಾಮ್ ಸಹ್ನಿ, ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಟನ್, ಹರಿಂಧರ್ ನಾಥ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಡಾ:ಸೈಫ್ ಉದ್ದೀನ್ ಕಿಚ್ಲೂ ಮತ್ತು ರೂಬಿ ವ್ಯಾಸ್ಟೋ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.
"ಸದರ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಗಂಭೀರವಾದ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸದಸ್ಯ, ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ, ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಅವರು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಕಾಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರು ಸಂಪಾದಕರಾದ ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಅಕಾಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಪೋಷಕರಿಂದ ಉದಾರ ಧನಸಹಾಯವು ದೊರೆಯಿತು. ಸತತ ಶ್ರಮ,ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಪತ್ರಿಕೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.  ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಅವರು 3,000 ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಮುದ್ರಣ ಆದೇಶ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ ಅಕಾಲಿ ಚಳವಳಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಧನಸಹಾಯವೂ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಪಂಡಿತ್ ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಮಾಳವಿಯಾ ಅವರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ನೈಜ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ದೃಢ ಹೆಜ್ಜೆಯನಿಟ್ಟಾಗ, ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅಕಾಲಿಕ ಅಳಿವಿನಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು."- TJS ಜಾರ್ಜ್, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪಾಠಗಳು, 2007, ವೈವಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನವದೆಹಲಿ.
ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ತನ್ನ ವಿರುದ್ದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾದ "ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನಾ ಪ್ರಕರಣದ ಮೊಕದ್ದಮೆ (ಆಗಸ್ಟ್- ನವೆಂಬರ್, 1941)"ಯನ್ನು ಕೂಡ ಎದುರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ದೇವದಾಸ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಖುಷ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಜಯ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು 2008 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೂ ಮುಂದಾದರು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟವು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಈ ಪುಟವನ್ನು "ಕಾಮೆಂಟ್"(ಟೀಕೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
HT ಮುಂಬಯಿ ಆವೃತ್ತಿ
HT ಮುಂಬಯಿ, HT ಕೆಫೆ  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಎಂಟು ಪುಟಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಣವಿರುವ ಪುರವಣಿ ಆಕಾರವನ್ನು(ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ನ ಫಾರ್ಮೆಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ)ಯನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಇದು ಪ್ರತಿ ಬುಧವಾರದಂದು ಹರೈಸನ್ಸ್ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರವಣಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಭಾನುವಾರದ ಪುರವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಚ್ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಾಂಕವನ್ನೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಬಯಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಂಬೆಯ NMIMS ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೋಹಿತ್ ಅಹುಜಾ ರವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯಅವರು ಸ್ಥಾನೀಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಲೀಕತ್ವ
ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ KK ಬಿರ್ಲಾ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಶೋಭನಾ ಭಾರ್ತಿಯಾ ರವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ KK ಬಿರ್ಲಾ ರವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜಿ ಡಿ ಬಿರ್ಲಾರವರ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. HT ಮೀಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಇದರ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದೆ. KK ಬಿರ್ಲಾ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹ HT ಮೀಡಿಯ ದಲ್ಲಿ 69 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು 834 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೊತ್ತದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಶೋಭನಾ ಭಾರ್ತಿಯಾ ಅವರು 1986 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ಶೋಭನಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ MP ಯಾಗಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ, HT ಮೀಡಿಯ; ದೇಸಿಮಾರ್ಟಿನಿ, ಫೀವರ್ 104 FM, amd ಮಿಂಟ್(ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ) ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
HT, ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ IFRA ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ವರ್ಷ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಳಿಸಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌-ಭಾಷಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:1917 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳು
ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳು : ಜಲಜ ಶಿಲೆಗಳು (ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ರಾಕ್ಸ್‌) ಸಂಚಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೌತ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗಿ ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವಾಗ ಕೆಲವು ಖನಿಜಗಳು ಕರಗಿ ಮತ್ತೆ ಹರಳಿನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳು (ಕಾಂಕ್ರಿಷನ್ಸ್‌; ಮಿನರಲ್ ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್‌). ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಲ್ಲೆಣ್ಣೆ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಖನಿಜ ಕಣದ ಅಥವಾ ಚಿಪ್ಪಿನ ಚೂರಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ಪದರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಈರುಳ್ಳಿ ಸಿಪ್ಪೆಯಂತೆ) ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಶೇಖರವಾಗಿರುವ ಖನಿಜತಿಂತಿಣಿಗಳು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇವು ಗುಂಡಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಂತೆ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಗೊಂಚಲಿನಂತೆ ಅಥವಾ ಮರದಂತೆ ಇರಬಹುದು. ಕಲ್ನಾರಿನ ಹಾಗೆ ರೇಷ್ಮೆಯಂತೆ ನೀಳವಾಗಿರುವ ಖನಿಜರಾಶಿಗಳೂ ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಉಂಡೆಗಳು (ಕ್ಯಾಲ್ಸೇನಿಯಸ್ ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್‌) ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಎಂಬ ರಂಜಕದ ಖನಿಜ ಮೊದಲಾದುವು ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರಬಹುದು. ಈ ಎರಡನೆ ವರ್ಗದ ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳು (ಫಾಸ್ಫ್ಯಾಟಿಕ್ ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್‌) ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್) ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳು. ಕಲ್ಲುಂಡೆಗಳ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್, ಸಿಕತ, ಪಿರೈಟಿಸ್ ಮೊದಲಾದ ಹರಳುಗಳು ತುಂಬಿರುವುದುಂಟು. ಆಗ ಅವನ್ನು ಜಿಯೋಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂಡಾಕಾರದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಿನ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಊಲಿಟಿಕ್ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಕಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕೆಲವು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತವಾಗಿವೆ. (ಎ.ಎನ್.ಎಸ್.ಐ.) ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ
ಜೀವನ
ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಧೋಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಹಾಲಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿ ಮೇ 26, 1948ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರುದ್ರಪ್ಪ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರು ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ತಾಯಿ ಗೌರಮ್ಮನವರು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ. ಗುರುರಾಜರು ಓದಿದ್ದು ಪಿ.ಯು.ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಗೀತ ಬಳುವಳಿಯಿಂದ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರದು ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಣತಿ. ಅವರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇತರ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಸಮೂಹ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡಿನ ಸಂಯೋಜನೆ, ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅಪಾರ  ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಾಂತ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದ ಗೀತೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು.
1969ರಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
೧೯೬೯ಲ್ಲಿ ರಬಕವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರಲ್ಲದೆ, ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ
ಸ್ನೇಹಜೀವಿ, ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆವಾ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಮುಂತಾದವು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು. ಸೊಕ್ಕುತಂದ ಸೋಲು, ಸುಮ್‌ ಸುಮ್ನೆ, ಅದೇನ್ ಹೇಳ್ರೀ, ಹೇಳಕಾಗಲ್ಲ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
ಸಿನಿಮಾದ ಹುಚ್ಚಿನಿಂದ ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು ‘ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ನೋಡಿ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ. ಇವರ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಇದು ಒಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಸಂಗ್ಯಾಬಾಳ್ಯ,  ತವರಿನ ತೊಟ್ಟಿಲು, ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಕರಿಯ, ದಾಸ, ಜೋಗಿ, ತನನಂ ತನನಂ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ, ಅಶೋಕ, ರಾಮ ಭಾಮ, ಶಾಮ, ಅಂಬಿ, ಶಂಭು ಮುಂತಾದ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಹಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಓ ಗುಲಾಬಿ, ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಅಗ್ರಹಾರ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ  ಗೀತ ರಚನೆಯ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿಯೂ ಅವರು ಪಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
೧೯೮೩-೧೯೮೫ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಜಾನಪದ ಗಾನ ಸರಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾನಿಧಿ, ಜಾನಪದ ಕಲಾಕೌಸ್ತುಭ, ಜಾನಪದ ಕೋಗಿಲೆ, ಜಾನಪದ ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಜಾನಪದ ನಿಧಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಬಿರುದು ಗೌರವಗಳು ಗುರುರಾಜ ಹೊಸಕೋಟೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿದ್ದವು.
ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರು
ಭಕ್ತ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯ
ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯ - ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಚರಿತ್ರೆ ಇದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ=== ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನನ್ನಯ ಬರೆದ ಆಂಧ್ರ ಮಹಾಭಾರತಮು ಅನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಆದಿಕಾವ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನಯ್ಯನಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುರಾವೆಗಳು ಇರುವುದಾದರೂ ಬರಹ ರೂಪದ ತೆಲುಗಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಕರಣವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ
ಅಲೆಮಾರಿಜನ ಜೀವನ
ಒಂದು ಕಡೆ ಬಹುಕಾಲ ನೆಲೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲದೆ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಲೆಯುವ ಜನಕ್ಕೆ ಅಲೆಮಾರಿಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ (ನೋಮ್ಯಾಡ್ಸ್). ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರೀಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಆತ ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ವ್ಯವಸಾಯ, ಪಶುಪಾಲನೆ-ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಗೆ ನೀರು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಬೇಟೆಗೂ ತಕ್ಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸದಾಕಾಲವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ, ಜಲದ ಅಭಾವ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಅವನ್ನರಸಿಕೊಂಡು ಮನುಷ್ಯ ಅಲೆದಾಡುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆದಿಮಾನವ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆನ್ನಬಹುದು. ಹಳೆ ಮತ್ತು ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನ ಚೂಪಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ, ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸುಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತಿಂದು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರಾದ ಕಾರಣ ಅಲೆಮಾರಿತನ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಬರಬರುತ್ತ ನಾಗರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನ ಸ್ಥಿರ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದರೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಾಗರಿಕ ಮಾನವ ಹಳ್ಳಿ, ಊರು, ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ನೆಲೆನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಾಳಾದುವಲ್ಲದೆ ಅವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಇಲ್ಲವಾದುವು; ಅಥವಾ ಕಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ದೂರದ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿದುವು. ನಾಗರಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಸಹಜ ಭಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ರಮ ದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಆಸ್ಥೆ-ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜನಾಂಗಗಳು ಇವತ್ತಿಗೂ ಕಂಡು ಬರಲು ಇದೇ ಕಾರಣವಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಎಸ್ಕಿಮೊಗಳು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಆಫ್ರಿಕದ ಬುಷ್ ಜನ, ಅಂಡಮಾನಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು-ಮುಂತಾದವರು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನ. ನಿಂತ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಸದಾಕಾಲ ಅಲೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆಂದರೆ ಜಿಪ್ಸಿಗಳು. ಇವರು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವರು. ಅಲೆಮಾರಿಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ, ಗೆಡ್ಡೆಗೆಣಸು ಕೂಡಿಡುವ, ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಜನರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅಲೆಮಾರಿಜೀವನದ ಜೀವಾಳವೆಂದರೆ ಪಶುಪಾಲನಾವೃತ್ತಿ. ದ್ರಾವಿಡರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆಬಂದವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನವರಾದ ಕೋಲರೂ ಅಲೆಮಾರಿಗಳೇ. ಅನಂತರ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಿಂದ ಆರ್ಯರು ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿ ಪಶುಪಾಲನೆಯಾಗಿತ್ತು. ದನಗಳ ಮೇವು ನೀರಿಗಾಗಿ ಅವರು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಲೆಯುತ್ತ ಬಂದರು.
ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಗಳು
ಪಶುಪಾಲನೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರದೆ, ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪಶುಪಾಲಕರು ಉತ್ತರ ಶೀತವಲಯದ ತಂಡ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಎತ್ತರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ, ಮರುಭೂಮಿಗಳು, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸವನ್ನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಷ್ಣ ಅಥವಾ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಳುಹುಪ್ಪಟೆಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದಲೂ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಭಾವದಿಂದಲೂ ಪಶುಪಾಲನೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯ, ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪಶುಪಾಲನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವರಿಗೆ ಒಂಟೆಯೇ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ. ಒಂಟೆಯ ಹಾಲೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಿಂಗಳು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಹಾರ. ತಂಬಾಲು ಮತ್ತು ಹುಳಿ ಹಾಲನ್ನು (ಮೊಸರು) ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂಟೆಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಮುಂತಾದ ಯಾವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ಚೀಲ, ಹಗ್ಗ ಮುಂತಾದ ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಸವಾರಿ ಮಾಡಲೂ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಿಡಾರ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಮಹಮದೀಯರು. ಇವರು ಪಿತೃ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹೋದರ ಮಕ್ಕಳ (ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಕಸಿನ್ಸ್‌) ಮದುವೆಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಒಂಟೆಯ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಆಸ್ತಿ ಆಕೆಯ ಅನಂತರ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಮನೆತನಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿರುತ್ತಾನೆ. ತುಂಗು ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಣಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿದ್ದಾನೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದರೆಂಬ ವರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಜನಾಂಗದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಸಮಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಗಳಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡಸು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಆಹಾರ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಿಡಾರವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೆಂಗಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಗಂಡಸು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಹೊಸ ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಗಳು
ಆಫ್ರಿಕದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಪಶುಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜನಾಂಗಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಟೊಂಗ, ಜೂಲು, ಲೋಜಿ ಮುಂತಾದವರು ಪಶುಪಾಲನೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸ್ಥಿರಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಬೇಜ, ಅಫರ್, ಸೋಮಾಲಿ, ನ್ಯೂಅರ್, ಡಿಂಕ, ನೈಜೀರಿಯದ ಫುಲಾನಿ, ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಸೈ ಮತ್ತು ಉಗಾಂಡದ ಬಹಿಮ ಮುಖ್ಯರಾದವರು. ಉಗಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಬೈರು ಜನಾಂಗದವರು ಬಹಿಮರಿಗೆ ಅಡಿಯಾಳಾಗಿ ನಿಕೃಷ್ಟಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಆಯಾ ಜನರ ಪದ್ಧತಿಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ವಸತಿಗಳ ಅಂತರವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1951-52ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು 40 ಕಿಮೀ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನೂರಾರು ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲೂ ಇದ್ದರು. ಹಿಂದೆ, 1944ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಫುಲಾನಿ ಗುಂಪೊಂದು 770 ಕಿಮೀ ದೂರ ದನಗಳ ಹಿಂಡಿನೊಡನೆ ಮೇವು ನೀರಿಗಾಗಿ ಅಲೆದಿದ್ದುಂಟು. ಈ ಜನ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ದನಕರುಗಳ ಮೇವು ನೀರಿಗಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವುದುಂಟು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆ ಮುಂಜಿ ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುವುವು. ಇವರಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯಿದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ದನಗಳ ಮಾಲೀಕ; ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ದನ ಮೇಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಹಾಲು ಹೈನನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿ ಧಾನ್ಯ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಣದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ದನಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದುಂಟು. ಇವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳು. ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಸೈ ಜನರು ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೇಟೆಯನ್ನೂ ಭೂಮಿ ಉಳುವುದನ್ನೂ ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಷ್ಟೊ ಜನ ವ್ಯವಸಾಯಗಾರರನ್ನು ದನಗಳ ಮೇವಿಗಾಗಿ ಜಮೀನು ಬಿಡಿಸಿ ಓಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಿಸಲು ದನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಲು, ಬೆಣ್ಣೆ, ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಾರೆ; ಬಳಸಿ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಧಾನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದನಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಾಂಸದಡಿಗೆಯನ್ನು ವಸತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆಯೇ ಅವುಗಳ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಶೇಖರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ, ದನ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ರಕ್ತವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ದನಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ದನಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಡೆಯವರಿಗೂ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿಯೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಶುಪಾಲನ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವವರ ಸಂಪತ್ತೆಂದರೆ ದನದ ಹಿಂಡು, ಕುರಿಯ ಮಂದೆ ಮುಂತಾದುವು. ಹಾಲು ಹೈನುಗಳ ಆಧಾರದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವ ಅವರ ಜೀವನ ಬೇಟೆಯಾಡುವವರ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಭದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ವ್ಯವಸಾಯ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಪಶುಪಾಲನೆಯ ಜೀವನ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೀಳಾಗಿ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳಿಂದಲೇ ಕೂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಶುಪಾಲಕರ ಜೀವನ ವೈವಿಧ್ಯಪುರ್ಣವಾದದ್ದು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು. ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಷ್ಟೇ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವೂ ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ತಂದೆಯೇ ಸಂಪುರ್ಣ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಜನಾಂಗವಾಗಲೀ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಏನೇನೂ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡದಿರುವ ಜನಾಂಗವಾಗಲೀ ಅತಿ ವಿರಳ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪಶುಪಾಲನೆಯೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಸಾಧ್ಯ. ಅಲೆದಾಡಿ, ಪಶುಪಾಲನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸಿದರೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವ ಮಾನವವರ್ಗವೂ ನಿರಂತರವೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆರೆಯದಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಿಂದ ಘರ್ಷಣೆಗೊಳಗಾಗಿ ನಾಶವಾಗದೆ, ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಸಮರಸವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದು, ಮಾನವನ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಗೋಚರವಾಗದಿರದು. ಅಲೆಮಾರಿಗಳನ್ನು ಅನಾಗರಿಕ, ಅಸಂಸ್ಕೃತ ಜನಾಂಗವೆನ್ನಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳು ಅವರಲ್ಲಿವೆ. ನಾಗರಿಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹೊಂದಿ ನಡೆಯುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ, ಸಾಮಾನ್ಯಜೀವನಕ್ರಮ, ಶ್ರಮಜೀವನ, ವಿಶ್ವಾಸ, ಅನುಭವದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಬೇಕು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು, ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಮಾಜ
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ "ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಮಾಜ" ಅಥವಾ "ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ" (guilt culture) ಯು "ಸಮಾಜ ನಿಯಂತ್ರಣ"ದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯ ನಡತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಆ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯು ಅಪಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಅಪಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಮಾಜ) ದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹುಟ್ಟು
ಅಪಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞೆ (shame culture) ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಯ ಸಮಾಜ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪದಗಳನ್ನು Ruth Benedict ಎಂಬುವವರು The Chrysanthemum and the Sword ರಲ್ಲಿ ಉಪಯೂಗಿಸಿದ್ದರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕ ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯನ್ನು "ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಮಾಜ" ಮತ್ತು ಜಪ್ಪನಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯನ್ನು ಅಪಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸಮಾಜ ವೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೂನೂರು
ಕೂನೂರು (ತಮಿಳು: குன்னூர்) ಭಾರತದ ತಮಿಳು ನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ನಗರ, ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೂನೂರು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 1,800 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೀಲಗಿರಿ‌ಯ ಹಲವಾರು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
ಕೂನೂರು 11.35°N, 76.82°Wನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ 1502 ಮೀಟರ್ (4927 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ
ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೂನೂರು 50,079 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 49%ನಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 51%ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. ಕೂನೂರು 79%ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ 59.5%ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 84%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 74%ನಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9%ನಷ್ಟು, 6 ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ನಗರವು ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾದ ಊಟಿಯ ನಂತರ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕೂನೂರು ಹಲವಾರು ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಮದ್ರಾಸ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ, ಹತ್ತಿರದ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಕಾಲೇಜ್ (DSSC), ಸ್ಥಳೀಯ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್-ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರವಾಸಿ ಜನ ಮೊದಲಾದವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಕೂನೂರಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಜನ ಮತ್ತು ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಚಹಾ
ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಹಾ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ತಾಜಾ ಹಸಿರು ಚಹಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವನ್ನು ಕೂನೂರು, ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಕೂನೂರು ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ (28 ಕಿಮೀ) ಮತ್ತು ಊಟಿಯ ನಡುವಿನ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ(ಕಿರಿದಾದ) ರೈಲು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್. ಇದು ಉತ್ತಮ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 12 ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.ಇದು ಊಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 19 ಕಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ತಲುಪಬಹುದು.ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ “ಹಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ”ವನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಹಾದಿಗಳಿವೆ.ಕೂನೂರಿನಿಂದ 9 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್ ರಾಕ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್ ರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೆ ಚಹಾ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳ ನಯನಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್ ರಾಕ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಲೇಡಿ ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ಸ್ ಸೀಟ್ ಇದೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ನೀಲಗಿರಿಯ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.
ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಸಿಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌
ಸಿಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 12 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ, ಪೈನ್ ಮರಗಳು, ಜರೀಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆಲ್ಲಿಯ ಮೊದಲಾದ ಸುಮಾರು 1,000 ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವು ಭಾಗಶಃ ಜಪಾನೀಸ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು 1874ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ J. D. ಸಿಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಪೋಮೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್
ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರ್ಸಿಮನ್, ದಾಳಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಕಾಟ್(ಜರದಾಳು) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಡಾಲ್ಫಿನ್ಸ್ ನೋಸ್ ವ್ಯೂಪಾಯಿಂಟ್
ಡಾಲ್ಫಿನ್ಸ್ ನೋಸ್ ವ್ಯೂಪಾಯಿಂಟ್ ಕೂನೂರಿನಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಜಲಪಾತದ ನಯನಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯವನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್ ರಾಕ್‌
ಡ್ರೂಗ್
ಕೂನೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 13 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಡ್ರೂಗ್ ಕೋಟೆಯೊಂದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಗತಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಬಳಸಿದ್ದನು.
ಲಾಸ್ ಫಾಲ್ಸ್
ಈ ಭವ್ಯ ಜಲಪಾತವು ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಕೂನೂರಿನಿಂದ 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಊಟಿ
ಕಟರಿ ಫಾಲ್ಸ್
ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸೆಲಾಸ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಸುಮಾರು 1000KWನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
ಪಾಶ್ಚರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್
ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1907ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರೇಬೀಸ್‌ (ನಾಯಿ ಕಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಬರುವ ರೋಗ) ರೋಗಕ್ಕೆ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು-ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು(ಟ್ರಿಪಲ್-ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್) (DPT, DT ಮತ್ತು TT) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜ ಲಸಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಇದು ಟಿಶ್ಯೂ ಕಲ್ಚರ್ ಆಂಟಿ ರೇಬೀಸ್ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ (TCARV) ಮತ್ತು DPT ಗುಂಪಿನ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳು
ಕೂನೂರು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲಿನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೂಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದಿಂದ ಇರುವ ದುಬಾರಿ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳು ಈಗ ನೀಲ್‌ಗಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ಕೂನೂರಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿವೆ. ಜನರಲ್ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ Iರ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್ ಸಹೋದರರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವು ಈಗ ಭಾರತೀಯ (ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ) ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ - ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ (K-12) ಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನರಿಗಳು ಸ್ವಂತವಾಗಿ-ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಗುಣ-ವಿಶೇಷಣವಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಕೂನೂರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆನ್ನೆಸಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೊಲೊನೆಲ್ ರೋಚರಾಪ್ಟ್ ಆತನ ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಭವ್ಯ ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು. ಕೊಚಿನ್ ಮಹಾರಾಜರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಅರಮನೆ "ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್" ಕೊಟಗಿರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಜಯನಗರಮ್ ಮಹಾರಾಜರ ಅರಮನೆಯಾದ "ಎಲ್ಕ್ ಹಿಲ್ ಹೌಸ್" ಸಹ ಅಲ್ಲಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರಮ್ ಮಹಾರಾಜರ ಮತ್ತೊಂದು ಅರಮನೆಯು ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೊಚಿನ್ ಮಹಾರಾಜನ ಪತ್ನಿ ಪಾರುಕುಟ್ಟಿ ನಿತ್ಯಾರಮ್ಮ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಹೋಮ್‌ಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಆಕೆಯ ಮಗ ಕೊಚಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ V. K. ಅರವಿಂದಾಕ್ಷ ಮೆನನ್ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದನು. ಸೈನ್ಯದ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಮನೆಕ್ಶಾವ್ ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು. ಜನರಲ್ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಸದ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಚೆಟ್ಟಿನಾಡ್‌‌ನ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ವಾಸಿಸಿದ್ದನು. ಟಾಟಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಆತನ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವನ್ನು ಕೂನೂರಿನ ಬ್ರೂಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್-ಉದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ರಘು ಪಾಲಟ್ ಆತನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು. "ಆನ್ ಅಬ್ಸ್ಕರ್ ಹಿಂದು" ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖಕ S.R. ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯರ್ ಕೂನೂರಿನ ದೇವಿನಿಲಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು. ಶಿವಮ್ ಅರೋರನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಕೂನೂರಾಗಿದೆ.
ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ
ಕೂನೂರು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ ನಡುವಿನ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಊಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಕೂನೂರನ್ನು ಬಂಡಿಶೋಲ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟೈ ಟೋಲ್ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಕೊಟಗಿರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಯು ಕೊಟಗಿರಿಯಿಂದ ಊಟಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 15 (SH15) ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ತಂಜಾವೂರು, ತಿರುಪತಿ ಮತ್ತು ಕೊಚಿನ್‌ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ.
ನೀಲಗಿರಿ ಮೌಂಟೇನ್ ರೈಲ್ವೆ
46 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ತುದಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ಜಂಕ್ಷನ್ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿದೆ (80 ಕಿಮೀ).
ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂನಿಂದ ಊಟಿಗೆ ಬೆಟ್ಟ-ಪ್ರದೇಶದ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರಾವ್ ಬಹಾದುರ್ ಬೆಲ್ಲೀ ಗೌಡರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. ಹುಬ್ಬತಲೈ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸೇರಿದವನಾದ ಆತನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡ, ಅಲ್ಲದೇ ಬಡಗಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು "ರಾವ್ ಬಹಾದುರ್" ಮತ್ತು "ರಾವ್ ಸಾಹಿಬ್" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನಿಂದ ಪಡೆದನು. ಆತನನ್ನು ನೀಲಗಿರಿಯ ಅನಭಿಷಿಕ್ತ ದೊರೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವಾಯುಮಾರ್ಗ/ವಿಮಾನಯಾನ
ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 80 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿದೆ (IATA ಕೋಡ್ CJB). ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಕೊಲೊಂಬೊ, ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಜಾಗೆ ಕೆಲವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ
ಕೂನೂರು ಆರು ಪಂಚಾಯತ್ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲೂಕು ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೂನೂರು ಬ್ಲಾಕ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎಂಟು (ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮ)ರೆವೆನ್ಯೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮೇಲೆಯೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ):
ಅಡಿಗರಟ್ಟಿ, ಬುರ್ಲಿಯರ್, ಕೂನೂರು ಟೌನ್, ಯೆಡಪಲ್ಲಿ, ಹುಬ್ಬತಲೈ, ಹುಲ್ಲಿಕಲ್, ಕೆಟ್ಟಿ, ಮೆಲೂರು
ರಾಜಕೀಯ
ಕೂನೂರು ಶಾಸನ ಸಭಾ ಚುನಾವಣಾಕ್ಷೇತ್ರವು (SC) ನೀಲಗಿರಿ (ಲೋಕ ಸಭಾ ಚುನಾವಣಾಕ್ಷೇತ್ರದ)ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಮಾದ್ನಾಳ
ಮಾದ್ನಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು  ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.