ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್
೩೨-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು
right|thumb|300px|Upper interconnect layers on an Intel 80486DX2 die. ೧೬-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ೩೨-ಬಿಟ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ MC68000. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೬೮K ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇದರಲ್ಲಿ ೩೨-ಬಿಟ್ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ, ೧೬-ಬಿಟ್ ಆಂತರಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ೧೬-ಬಿಟ್ ಬಾಹ್ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಬಸ್ಸನ್ನು ಪಿನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕೇವಲ ೨೪-ಬಿಟ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Motorola ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ೧೬-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ದೊಡ್ಡದಾದ (೧೬ ಮೆಗಾಬೈಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ೨ ೨೨೪ಬೈಟ್ಸ್) ನ ನೆನಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಇದರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯ CPU ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ Atari ST ಮತ್ತು Commodore Amiga ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬಳಸಿದಂತೆ, Apple Lisa ಮತ್ತು Macintoshವಿನ್ಯಾಸಗಳು ೬೮೦೦೦ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವು. ೩೨-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾರ್ಗ, ೩೨-ಬಿಟ್ ಬಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಚಿಪ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದರೆ AT&T Bell Labs BELLMAC-೩೨A ಆಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪದನೆ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. AT&T ಯನ್ನು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು WE ೩೨೦೦೦ (WE for Western Electric), ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಎರಡು WE ೩೨೧೦೦ ಮತ್ತು WE ೩೨೨೦೦ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಸೂಪರ್ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ AT&T ೩B೫ ಮತ್ತು ೩B೧೫ ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ೩B೨ ನಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ೩೨-ಬಿಟ್ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ "Companion" ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಆಟದ ಮಾದರಿಗಳಂತಿರುವ ROM-pack memory cartridgeಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಳತೆಯ ಸೂಪರ್ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ "Alexander" ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಸ್ಟಂಗಳು UNIX System V ಎಂಬ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. Intel ನ ಮೊದಲ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ iAPX 432 ಆಗಿದ್ದರೂ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಧುನಿಕವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಆದಾರಿತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಟವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಗೋಲಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ Intel ನ ೮೦೨೮೬ (೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು) ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ iAPX೪೩೨ ನ ಫಲಿತಾಂಶ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ Ada ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ARM ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಒಂದು RISC ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪರವಾನಗಿಯ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉಪಕರಣಗಳ ವಿಸ್ತ್ರುತವಾದ ಆಯ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ೩೨-ಬಿಟ್ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ARM11 ತರಹದ ಕೋರ್ನ ಪರವಾನಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದಂತಹ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆನ್ ಎ ಚಿಪ್ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಆ ರೀತಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ARM cores ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ಗಳು ಇತರ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಂತೆ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿಯ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್ಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ARM ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ SMP ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೬೮೦೦೦ನೊಂದಿಗಿನ Motorola ದ ಸಾಧನೆಯು MC68010 ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ MC68020 ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. Unix ನ ಸೂಪರ್ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ೬೮೦೨೮ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳು (ಉದಾ: Altos, Charles River Data Systems) ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿದವು. ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಿಪ್‌ನೊಳಗೆ MMUವನ್ನು ಕ್ರೂಢಿಕರಿಸಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ MC68030 ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಯು MC68040 ಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮವಾದ ಗಣಿತದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಗೆ FPUವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೬೮೦೫೦ ಯು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ MC68060ನ್ನು ತುಂಬಾ ವೇಗವಾದ RISC ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೬೮K ಕುಟುಂಬವು ಡೆಸ್ಲ್‌ಟಾಪ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸೊರಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಇತರ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ೬೮೦೨೦ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದವು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, PCಗಳಲ್ಲಿನ Intel Pentiums ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೬೮೦೨೦ಗಳು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. ColdFire ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗುಂಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದ್ದ ೬೮೦೨೦ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತವುಗಳು.ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ (೧೯೮೦ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ), National Semiconductor ಕಂಪನಿಯು ಸಾಮ್ಯವಿರುವ ೧೬-ಬಿಟ್ ಪಿನ್ಔಟ್, NS ೧೬೦೩೨ ಎಂದು ಕರಯಲ್ಪಡುವ (ನಂತರ ೩೨೦೧೬ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಯಿತು) ೩೨-ಬಿಟ್ ಆಂತರಿಕ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್, NS 32032 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ೩೨-ಬಿಟ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ OEM ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, Sequent ಕಂಪನಿಯು ಮೊದಲ ಅನುರೂಪದ ಮಲ್ಟಿಪ್ರೊಸೆಸರ್ (SMP) ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು NS೩೨೦೩೨ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣೆಯಾಯಿತು.MIPS R2000 (೧೯೮೪) ಮತ್ತು R3000 (೧೯೮೯) ಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ೩೨-ಬಿಟ್ RISC ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು SGI ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿ ಬಂದು ಅಷ್ಟೇ ಬೇಗ ಮಾಯವಾದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ Zilog Z8000ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.೧೯೮೦ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಯುದ್ಧ" ಕೆಲವು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಸಹಜವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, NS ೩೨೦೩೨ Sequent ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಮರೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು Sequent Intel ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರ ವರೆಗೆ ೩೨-ಬಿಟ್ x86 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು. ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು Intel ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಿತು, ಆದರೆ Pentium ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ AMD and Cyrix ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ನಂತರದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ (transistor count) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (instructions/second)ಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. Intel ನ Pentium ಮಾದರಿಯು, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಮನ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೩೨-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು.