ಮುಜಫರ್‌ಪುರ್
ಇತಿಹಾಸ
‘ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಲಿಚಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 1875 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ತಿಹ್ರತ್  ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ನ ಜಿಲ್ಲೆ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮಿಲ್(ಕಂದಾಯದ ಅಧಿಕಾರಿ) ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಜಫರ್ ಖಾನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪುರ್ಬಿ ಚಂಪಾರಣ್ ಮತ್ತು ಸೀತಾಮರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವೈಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸರಾನ ಜೆಲ್ಲೆಗಳು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ  ದರ್ಭಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಟಿಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸರನ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಗಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಈಗ ಇದು ಅದರ ರುಚಿಕರವಾದ ಷಾಹಿ ಲಿಚಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಲಿಚಿ ಎಂಬ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದಿನ ಮೂಲಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ನಾವು ಇದರ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪರಂಪರೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಕ್ ಎಂಬ ರಾಜಾ ವೈದೇಹವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಪೂರ್ವದ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಬಿಹಾರ ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಇಡೀ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸೀತಾಮರಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಕರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುವಾಗ ಸೀತೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ವೈದೇಹಿ: ವಿದೇಹದ ರಾಣಿ) ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಪವಿತ್ರವಾದ ಹಿಂದುಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವು ವ್ರಿಜ್ಜನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಉದಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಮಿಥಿಲಾ ದಿಂದ ವೈಶಾಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ರಿಜ್ಜನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಎಂಟು ವಂಶದವರ ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಿಚ್ಛವಿಸ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಗಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕೂಡ ಲಿಚ್ಛವಿಸ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 519 ರಲ್ಲಿ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಜಾತಶತ್ರು, ವೈಶಾಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡನು ಹಾಗು ತಿಹ್ರತ್ ನ ವರೆಗು ಅವನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದನು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಟಲಿ ಪುತ್ರ (ಈಗಿನ ಪಾಟ್ನಾ) ವನ್ನು, ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಟಲಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಅಜಾತಶತ್ರು ನದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ತೀರದ ಲಿಚ್ಛವಿಸ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ನಿಂದ 40 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ಅಂಬರ್ತಿಯನ್ನು, ಆಮ್ರಪಾಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇವಳು ವೈಶಾಲಿಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನರ್ತಕಿ. ವೈಶಾಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುನರುದಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬಸೊ ಕುಂದ್, ಮಹಾವೀರನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇವನು 24 ನೇ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬುದ್ಧದೇವನ ಸಮಕಾಲೀನನಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳಾಚೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದನು. ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ನ ಭೇಟಿಯಿಂದ ಪಾಲಾ ರಾಜವಂಶ ಉದಯವಾಗುವ ವರೆಗು ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಮಹಾರಾಜ ಹರ್ಷವರ್ಧನ ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಬಲ ಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 647 ರ ನಂತರ, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಾ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ತಿಹ್ರತ್ ನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1019 ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಚೆಡಿ ರಾಜರು ತಿಹ್ರತ್ ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವವರೆಗು ಹಾಗು 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸೇನಾ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರು ಬರುವವರೆಗು ಪಾಲಾ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. 1211 ಮತ್ತು 1226 ರ ನಡುವೆ ಬಂದಂತಹ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ  ಗಾಯೈಸುದ್ಧೀನ್ ಐವಾಜ್, ತಿಹ್ರತ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಕಪ್ಪವನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ. ಘಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ತುಗಲಕ್ 1323 ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. ಸಿಮ್ರಾಣ್ ರಾಜವಂಶವನ್ನು(ಚಂಪಾರಣ್ ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ನಾನ್ಯುಪ ದೇವನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ನ ಇತಿಹಾಸವು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಿಥಿಲಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ವರೆಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ರಾಜನಾದ ಹರಸಿಂಹ ದೇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಿಹ್ರತ್ ನ ಮೇಲೆ ತುಗಲಕ್ ಷಾಹ್  1323 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಹಾಗು ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ. ತುಗಲಕ್ ಷಾಹ್, ತಿಹ್ರತ್‌ ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಾಮೇಶ್ವರ್ ಠಾಕೂರ್‌ನ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿದನು. ಈ ಮೂಲಕ, ತಿಹ್ರತ್ ನ ಪರಮಾಧಿಕಾರವು ಹಿಂದೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕೈಸೇರಿತು. ಆದರೆ ಹಿಂದೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಅನುಭವಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತಿಹ್ರತ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಡೀ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರವು ಜಾನ್‌ಪುರದ ರಾಜರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಸಿಕಂದರ್ ಲೋದಿ ಎಂಬ ರಾಜ ಜಾನ್‌ಪುರ್‌ನ ರಾಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವರೆಗೂ ಒಂದು ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ, ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬ ಹುಸೇನ್ ಷಾ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲನಾದನು ಹಾಗು ತಿಹ್ರತ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೂರಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದ. ದೆಹಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಟನು ಹುಸೇನ್ ಷಾ ನ ವಿರುದ್ಧ 1499 ರಲ್ಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ, ತಿಹ್ರತ್ ನ ರಾಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದ. ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬರ ಶಕ್ತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಹಾಗು  ಮಹೂದ್ ಷಾನ ಅವಸಾನ ಹಾಗೂ ಪತನದೊಂದಿಗೆ, ತಿಹ್ರತ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರವು ಪ್ರಬಲ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಬಲ ಮುಖಂಡರು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನಾದ, ಡೌದ್ ಖಾನ್ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ದೌದ್ ಖಾನ್, ಪಾಟ್ನಾ ಮತ್ತು ಹಜಿ ಪುರ್ ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನ ಪತನದ ನಂತರ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಬಿಹಾರ‌ನ ಸುಬಹ್  ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಿಹ್ರತ್ ನನ್ನು ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. 1764 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬುಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ, ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಯ ಗೆಲುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಇಡೀ ಬಿಹಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇಂಗ್ಲೀಷರ ವಿರುದ್ಧ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1857 ರ ದಂಗೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆತಂಕಿತರಾದರು ಹಾಗು ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯ ಕಿಚ್ಚು ಹರಡತೊಡಗಿತು. ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 1908ರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಬಂಗಾಳದ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಖುದಿ ರಾಮ್ ಬೋಸ್ ಎಂಬ ಕೇವಲ 18 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಪ್ರಿಂಗಲ್ ಕೆನಡಿ ಸಾರೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ನೇಣುಗಂಬಕ್ಕೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಾರೋಟಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಮುಜಫರ್ ಪುರ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ದೇಶಭಕ್ತನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿಯು ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿತು. 1920 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1927 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ  ಮುಜಫರ್ ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭೇಟಿಯು, ಜನರ ಸುಪ್ತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಮುಜಫರ್ ಪುರ್, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಜಫರ್‌ಪುರ್ ನ ವಿಶೇಷತೆಯು ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಂದನಶೀಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳ ನಡುವೆ  ಗಡಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾಗಿ ಇದು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಹಿಂದು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗು ಚಿಂತನೆಗಳ ಸಮಾಗಮವಾಗಿದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಬದಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಗಡಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಜಫರ್ ಪುರ್, ಅದರ ಎಲ್ಲೆಗಳೊಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲದೇ ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.