cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
thumb|ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿರವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (ಜನನ ೧೯೪೬, ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದೆ. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಳು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಅವರ ಕೆಲಸವು ವಿಡಿಯೋ, ಫಿಲ್ಮ್ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಅನಿಮೇಶನ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಲೇಯರ್ಡ್ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಗೋಡೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ನೆರಳು ನಾಟಕ, ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು, ಮಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕಲಾವಿದನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬದ್ದಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸಂಘರ್ಷ, ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಲಿಂಗ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕೀಕರಣದ ತೀವ್ರತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಸಂಘರ್ಷದ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಶೋಷಕ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಲು ಅವಳು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಲಾನಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಸ್ಟೆಡೆಲಿಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೊಮಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವಳು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಮಲಾನಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಿತು. ಅವರು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿದರು, ವಿಭಜನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗುವ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಅನುಭವವು ಮಲಾನಿಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಲಾನಿ ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಜಮ್ಸೆಟ್ಜೀ ಜೀಜೆಭಾಯ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಲಲಿತಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಂಬೆಯ ಭೂಲಾಭಾಯ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ರಂಗಭೂಮಿಯಂತಹ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಹಕರಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ೧೯೭೦-೭೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೮೪-೮೯ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆರ್ಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಭಾರತವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಮಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಆಳವಾದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಲಾನಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು - ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಿಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಜಲವರ್ಣ. ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ರಿವರ್ಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಮೆಥೋಡ್ (೮೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೂಪೆನ್ ಖಖರ್ ಅವರಿಂದ ಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ನಂತಹ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಳು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಳು, ಅದನ್ನು ಅವಳು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಅಂಗೀಕಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಗುಂಪು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇದು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಉರುಳಿಸಿದ ನಂತರ ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಪಂಥೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಪುನರಾವರ್ತಿತವೆಂದು ಸಾಬೀತಾದ (ವಿಭಜನೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವುದು) ನವೀಕರಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವು ಅವಳ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗೆ ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವಳ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಅವಳ ಕಲೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಂದಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಆರಂಭಿಕರಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಲಿಂಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಬಹುಪದರದ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಐದು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗದತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, "ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷ, ಯುದ್ಧ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿನಾಶದಂತಹ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಫುಕುಯೋಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯಾದ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಮಲಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಗ್ಯಾಲರಿ ಲೆಲಾಂಗ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್.  ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಭಾರತ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಯುಎಸ್, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಲಾವಿದರ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತಿಗಳು
ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಮಲಾನಿ ಯಾವಾಗಲೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂವಾದವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಎರಡು ಆಯಾಮದ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರು ತೈಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಲವರ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಇತರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಳು ಸ್ಮರಣೆ, ​​ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬಂದ ದರ್ಶನಗಳು. ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬ್ರಷ್ ಶೈಲಿಯು ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮಲಾನಿಯ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಅನುಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನೈಜ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನೈಜ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ಜಾಗದ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಸ್ತು ಆಧಾರಿತ ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಿತು. ಅವರ ವೀಡಿಯೊ ಕೆಲಸವು ವಿಭಾಗಗಳು, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸೈಬಾರ್ಗ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಾನಿ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಎಂದು ಬೇರೂರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [ ಅವಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೆಡಿಯಾ, ಕಸ್ಸಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ಅವರಂತಹ 'ನಾಶವಾದ ಮಹಿಳೆಯರ' ಪಾತ್ರಗಳು ಅವಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವಳ ಬಹುಮುಖಿ ಓಯುವರ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು; ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಯುಟೋಪಿಯಾ (೧೯೬೯-೧೯೭೬), ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ (೨೦೦೫), ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಲಡ್ (೨೦೧೨) ನಂತಹ ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರ;  ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ಸ್ (೧೯೯೨), ಮೆಡಿಯಾ ಆಸ್ ಮ್ಯುಟೆಂಟ್ (೧೯೯೩/೨೦೧೪), ದಿ ಟೇಬಲ್ಸ್ ತಿರುಗಿದೆ (೨೦೦೮) ನಂತಹ ಅವಳ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಕೃತಿಗಳು. ಅವಳ ಕೆಲಸವು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ಯಾಥರ್ಸಿಸ್ ಆಗಿದೆ.
ಆಯ್ದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು
ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ಸ್ (೧೯೯೨)
ಮುಂಬೈನ ಚೆಮೋಲ್ಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೨ ರ "ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ಸ್" ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲಸವು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸೈಟ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮೂಲಭೂತವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಟೋಬಾ ಟೆಕ್ ಸಿಂಗ್ (೧೯೯೮)
ಮಲಾನಿಯ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪನೆ ಟೋಬಾ ತೆಕ್ ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ದೃಶ್ಯ, ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹು-ಲೇಯರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಟೋಬಾ ಟೆಕ್ ಸಿಂಗ್ಬಿ ಸಾದತ್ ಹಸನ್ ಮಾಂಟೊ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. "ಲಿಟಲ್ ಬಾಯ್" ಮತ್ತು "ಫ್ಯಾಟ್ ಮ್ಯಾನ್" ನ ಆರ್ಕೈವಲ್ ತುಣುಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳು, ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿವೆ.
ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ಮಚೈನ್ (೨೦೦೦)
ಈ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ (ಮುಲ್ಲರ್ ಅವರ ನಾಟಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ), ಕಲಾವಿದನು ಭಾರತವನ್ನು ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ, "ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು, ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ." ವೀಡಿಯೊ ಪ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - ಮೂರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪಿನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ. ಕೊನೆಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವು ೧೯೩೦ ರ ಗಾಂಧಿಯವರ ಉಪ್ಪಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಸರಣಿಯ ತಿರುಳು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ.
ಯೂನಿಟಿ ಇನ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ (೨೦೦೩)
ಮಲಾನಿಯ ೨೦೦೩ ರ ವಿಡಿಯೋ ನಾಟಕ, ಯೂನಿಟಿ ಇನ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಸರಾಂತ ಭಾರತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮಾ ಅವರ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏಕತೆಯ ಬಹಿರಂಗ ವಿಷಯವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಉಡುಪಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಲಾನಿ ಈ ಆದರ್ಶೀಕೃತ ಏಕತೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
"ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ದೇಹ: ನೋವಿನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವೀಣಾ ದಾಸ್ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ವೀಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಐದು ಪರದೆಯ ವಾಲ್-ಟು-ವಾಲ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಫೂಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ದೇಹಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು "ರೂಪಾಂತರಿತ, ಲಿಂಗಭರಿತ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೀರಿದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರ ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕಾರಣ  ಈ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ.
ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಲಡ್ (೨೦೧೨) ನಲ್ಲಿ
ಆಯ್ದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ: (೧೯೬೯ -೨೦೧೮), ಅರಾರಿಯೊ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ
ಸತ್ತವರ ದಂಗೆ: ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ೧೯೬೮-೨೦೧೮ ಭಾಗ ೨ (೨೦೧೮), ಸೆಂಟರ್ ಜಾರ್ಜಸ್ ಪಾಂಪಿಡೌ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಸತ್ತವರ ದಂಗೆ: ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ೧೯೬೮-೨೦೧೮ ಭಾಗ ೧ (೨೦೧೭), ಸೆಂಟರ್ ಜಾರ್ಜಸ್ ಪಾಂಪಿಡೌ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಉಲ್ಲಂಘನೆ (೨೦೧೭), ಸ್ಟೆಡೆಲಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ: ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಲಡ್ (೨೦೧೬), ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್, ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ: ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಅನ್ಟೋಲ್ಡ್ (೨೦೧೫), ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ, ಪೋರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್, ಮಾರಿಷಸ್
ಎಂಗಾಡಿನರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (೨೦೧೪) ಸೇಂಟ್ ಮೊರಿಟ್ಜ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್
ಲೈಟ್ಸ್ ಎಟ್ (೨೦೧೪), ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಕಲಾ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ೧೪-೧೮ ಈಗ, ಡಬ್ಲ್ಯುಡಬ್ಲ್ಯು ೧ ಸೆಂಟೆನರಿ ಆರ್ಟ್ ಆಯೋಗಗಳು, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್
ನೀವು ಆಸಿಡ್ ಅನ್ನು ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (೨೦೧೪) ಕಿರಣ್ ನಾಡರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ
ಡಾ.ಭೌ ದಾಜಿ ಲಾಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (೨೦೧೩), ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ಫುಕುಯೋಕಾ ಏಷ್ಯನ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (೨೦೧೩), ಫುಕುವಾಕಾ, ಜಪಾನ್
ಬಿಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಂಟ್ - ಮೆಮೊರಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್, ಮಾಂಟೇಜ್ (೨೦೧೩), ಲೆ ಸೆಂಟರ್ ಡೆ ಲಾ ಗ್ರುವ್ರೆ ಎಟ್ ಡೆ ಎಲ್ ಇಮೇಜ್ ಇಂಪ್ರೀಮಿ, ಲಾ ಲೌವಿಯರ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ: ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಲಡ್ (೨೦೧೩), ಗ್ಯಾಲರಿ ಲೆಲಾಂಗ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ: ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ ಅವರ ವಿಡಿಯೋಪ್ಲೇಗಳು (೨೦೧೨): ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸ್ಪ್ಲಿಟಿಂಗ್ ದಿ ಅದರ್ (೨೦೧೦), ಮ್ಯೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಟೋನಲ್ ಡೆಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್-ಆರ್ಟ್ಸ್, ಲೌಸೇನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್; ಚೆಮೋಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್ಕಾಟ್ ರಸ್ತೆ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ;  ಚಟರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಲಾಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (೨೦೦೯) ಗೊವೆಟ್-ಬ್ರೂಸ್ಟರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯೂ ಪ್ಲೈಮೌತ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್
ಕಸ್ಸಂದ್ರ (೨೦೦೯), ಗ್ಯಾಲರಿ ಲೆಲಾಂಗ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಲಿಸನಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಷೇಡ್ಸ್ (೨೦೦೮), ಅರಾರಿಯೊ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (೨೦೦೭), ವಾಲ್ಷ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಚಿಕಾಗೊ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (೨೦೦೭), ಐರಿಶ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್, ಡಬ್ಲಿನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಅಲಿಸೈಮ್ (೨೦೦೬), ಸಾಕ್ಷಿ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ; ರವೀಂದ್ರ ಭವನ, ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ
ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸಿಂಗ್ ದಿ ಸೋರ್ಸ್: ದಿ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (೨೦೦೫), ಪೀಬಾಡಿ ಎಸೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಸೇಲಂ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್
ಸ್ಟೋರೀಸ್ ರೆಟೋಲ್ಡ್ (೨೦೦೪), ಬೋಸ್ ಪ್ಯಾಸಿಯಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ಮಾಚೈನ್ (೨೦೦೨), ನ್ಯೂ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ (೨೦೦೨), ಅಪ್ಪೆಜಯ್ ಮೀಡಿಯಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ
ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಗೋವಿಂದಯ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಜೆ.ಸಿ.ತಿಮ್ಮರಾಯಪ್ಪ ನಿರ್ಮಾಪಣ ಮಾಡಿರುವ ೧೯೬೪ರ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚ್ರಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಜಿ.ಕೆ.ರಘು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಕುಮಾರ್  ಮತ್ತು ಹರಿಣಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
ಆಯ್ದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ಕಥೆಗಳು ರೆಟೋಲ್ಡ್ (೨೦೦೨), ಸಾಕ್ಷಿ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಹಾಡಗಳು
{| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
ಆಯ್ದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ದಿ ಸೇಕ್ರೆಡ್ & ದಿ ಪ್ರೊಫೇನ್ (೨೦೦೦), ಸಾಕ್ಕಿ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
ಆಯ್ದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು
ಟೋಬಾ ಟೆಕ್ ಸಿಂಗ್ (೧೯೯೯), ಮುಂಬೈ, ಭಾರತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು
ಮೀಡಿಯಾ (೧೯೯೬), ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಭಾವೆನ್, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ಆಯ್ದ ಗುಂಪು ಪ್ರದರ್ಶನ
ಶಾರ್ಜಾ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ೧೪ (೨೦೧೯), ಶಾರ್ಜಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್
ರೊಥ್ಕೊ ಅಟ್ ಲ್ಯಾಪೆಡುಸಾ, ಐಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್ (೨೦೧೯), ಪಲಾಜ಼ೊ ಕ್ವೆರಿನಿ, ವೆನಿಸ್, ಇಟಲಿ
ಮನೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮಗಳು (೨೦೧೯), ಲೂಯಿಸಿಯಾನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್, ಹಂಬಲ್ಬೇಕ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್
ದಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್ (೨೦೧೮), ಸ್ಟೆಡ್ಲಿಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್
ಡೆಲಿರಿಯಮ್ / ಇಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಮ್ (೨೦೧೮), ಕಿರಣ್ ನಾಡರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ
ಅವೇಕನಿಂಗ್ಸ್: ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ ೧೯೬೦ -೧೯೮೦ (೨೦೧೮); ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್, ಟೋಕಿಯೊ, ಜಪಾನ್;  ಎಂಎಂಸಿಎ ಸಿಯೋಲ್, ಕೊರಿಯಾ;  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್
ಪ್ರಗತಿ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಲೆ (೨೦೧೮), ೧೨ ನೇ ಶಾಂಘೈ ಬಿನಾಲೆ, ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ
ಜರ್ನಿ ವಿಥ್ ದಿ ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ (೨೦೧೭), ಟರ್ನರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ, ಮಾರ್ಗೇಟ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
ಇಮ್ಯಾಜಿನರಿ ಏಷ್ಯಾ (೨೦೧೭), ನ್ಯಾಮ್ ಜೂನ್ ಪೈಕ್ ಆರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್, ಯಂಗಿನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ
ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥೆಗಳು: ರಿವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಿರೂಪಣೆಗಳು (2016), ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ
ನಿರಾಶ್ರಿತರು (೨೦೧೬), ಕ್ಯಾಸುಲಾ ಪವರ್‌ಹೌಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಜರ್ನಿ ಈಸ್ ದಿ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ (೨೦೧೬), ಜೆಹಂಗೀರ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಆರ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ
ಆಲ್ ಮೆನ್ ಬಿಕಮ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ (೨೦೧೫), ಮುಜಿಯಮ್ ಸ್ಜುಟುಕಿ ಲಾಡ್ಜ್, ಲಾಡ್ಜ್, ಪೋಲೆಂಡ್
ಹೊಸ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು: ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೨೦೧೯: ಜೋನ್ ಮಿರೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಫಂಡಾಸಿಕ್ ಜೋನ್ ಮಿರೊ
೨೦೧೬: ಏಷ್ಯಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗೇಮ್ ಚೇಂಜರ್, ಏಷ್ಯಾ ಸೊಸೈಟಿ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಜಿತು ರಾಯ್
ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ
ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಜೀತು ರಾಯ್ ಈ ವರ್ಷ ನಡೆಯಲಿರುವ ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 50 ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ರ್‍್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆಟಗಾರ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ.
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೨೦೧೩: ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಗಾಗಿ ಫುಕುಯೋಕಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಫುಕುಯೋಕಾ, ಜಪಾನ್
ಜಿತು ರಾಯ್
ಜಿತು ಪಡೆದ ಪದಕಗಳ ವಿವರ
ಪುರುಷರ ಶೂಟಿಂಗ್-	ಭಾರತದ ಸ್ಪರ್ಧೆ-	2014 : ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏಳು ಪದಕಗಳ ಗಳಿಕೆ
ಆಧಾರ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಕೆ. ಬಿ. ಸಿದ್ದಯ್ಯ
ಕೆ.ಬಿ.ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕ ಕಂಡ ಚಿಂತಕ, ಹಿರಿಯಚೇತನ ಕವಿ, ವಾಗ್ಮಿ. ನೊಂದವರ, ದಮನಿತರ ದನಿಯಾಗಿ, ಹೋರಾಟದ ಕಿಡಿ, ಹಣತೆ ಸಿದ್ದಯ್ಯ. ನಿಜಕ್ಕೂ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಹೆಮ್ಮೆ.ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಕೃತಿಗಳು
ಮುಂತಾದವು
ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೨೦೦೫: ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೫
೨೦೦೩: ಸಿವಿಟೆಲ್ಲಾ ರೈನೇರಿ, ಉಂಬರ್ಟೈಡ್, ಇಟಲಿ
೧೯೯೯/೨೦೦೦: ಫುಕುಯೋಕಾ ಏಷ್ಯನ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಫುಕೋಕಾ, ಜಪಾನ್
೧೯೯೯: ಲಸಲ್ಲೆ-ಎಸ್‌ಐಎ, ಸಿಂಗಾಪುರ
೧೯೮೯: ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ನ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ಟೌನ್, ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಸೆಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಐಎ ಫೆಲೋಶಿಪ್
೧೯೮೮: ಕಸುಲಿ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕುಸಾಲಿ, ಭಾರತ
೧೯೮೪-೮೯: ಆರ್ಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಮೊನೊಗ್ರಾಫ್‌ಗಳು
ಮೈಕೆ ಬಾಲ್, ಸೋಫಿ ಡುಪ್ಲೈಕ್ಸ್, ಜೋಹಾನ್ ಪಿಜ್ನಾಪ್ಪೆಲ್, ದಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಆಫ್ ಡೆಡ್ ೨೦೧೭, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್
ಮೈಕೆ ಬಾಲ್, ಡೋರಿಸ್ ವಾನ್ ಡ್ರಾಥೆನ್, ಮೀಡಿಯಾ ರೆಸ್: ನಳಿನಿ ಮಲಾನಿಯವರ ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳ ಒಳಗೆ ೨೦೧೬, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್
ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದು, ಹ್ಯಾಟ್ಜೆ ಕ್ಯಾಂಟ್ಜ್ ೨೦೧೦, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್ ಜೀನ್ ಫ್ರೊಮನ್, ಡೋರಿಸ್ ವಾನ್ ಡ್ರಾಥೆನ್, ಕಸ್ಸಂದ್ರ, ಎಡ್. ಗ್ಯಾಲರಿ ಲೆಲಾಂಗ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ೨೦೦೯, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್
ಅಮಿತಾ ದೇಸಾಯಿ, ಕಮಲಾ ಕಪೂರ್, ಮೆಡಿಯಾಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ೧೯೯೭, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕವು (μικρός, ಮೈಕ್ರೋಸ್, "ಸೂಕ್ಷ್ಮ" ಮತ್ತು , ಸ್ಕೋಪೆನ್ , "ವೀಕ್ಷಿಸು" ಅಥವಾ "ನೋಡು" ನಿಂದ) ಬರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ (ವಿಧಾನಕ್ಕೆ) ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶನ (ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ (ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್) ಎಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು.
ದ್ಯುತಿ, ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಬಿಂಬೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಎರಡರ ಯುಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತ ಬಿಂಬದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇರವಾಗಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬಿಂಬೋತ್ಪಾದನೆ ಆಗಬಹುದು; ವಸ್ತುವಿನ ಕ್ರಮವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ (ಸ್ಕ್ಯಾನ್) ಬಿಂಬ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಗಬಹುದು. ವಸ್ತುವಿನ ಎಷ್ಟು ಪಟ್ಟು ವರ್ಧಿತ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಅದರ ವರ್ಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫೈಯಿಂಗ್ ಪವರ್). ಇದೊಂದು ಏಕಮಾನವಿಲ್ಲದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ. ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿವರದ ಗಾತ್ರದ ಅಳತೆಯೇ ಅದರ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ರಿಸಾಲ್ವಿಂಗ್ ಪವರ್). ರೇಖೀಯ ಏಕಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಮೀ ಗಳಲ್ಲಿ) ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವದು ವಾಡಿಕೆ.
ಫೀವರ ೧೦೪ ಎಫ್ಎಮ್
ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ
ಇತಿಹಾಸ
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ ಜೀವಂತ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಒಳಗಿನ ರಚನೆಯ ವಿವರ 1664 ರ ವರೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಗಿಯಾಮ್‍ಬಟಿಸ್ಟ ಒಡಿಅರ್ನಾರ ಅಲ್ ಒಚಿಯೋ ಡೆಲ್ಲಾ ಮೊಸ್ಕ ಅಥವಾ ದ ಫ್ಲೈಸ್ ಐ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವನ್ನು ಇಟಲಿ, ಹಾಲಂಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ 1660 ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1670 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಮಾಲ್‍ಪಿಘಿ ಎಂಬುವನು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ರಚನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಶ್ವಾಸಕೋಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಬರ್ಟ್ ಹುಕ್‍ನ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಫಿಯಾ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಆಂಟೋನಿ ವ್ಯಾನ್ ಲೀವೆನ್‍ಹೋಕ್ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ರೇತ್ರಾಣು (ಸ್ಪರ್ಮಾಟೋಸೋಯಾ) ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9 1676 ರಲ್ಲಿ ಲೀವೆನ್‍ಹೋಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ (ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಮ್) ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು.
ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ (ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್) ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ದೃಗ್ ಉಪಕರಣ (ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್) ವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮಸೂರದ ನಾಭಿಸಮತಲದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಧಗಳು
thumb|right|300px|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳ ವಿಧಗಳು "ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳನ್ನು" ದೃಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು (ಬೆಳಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ TEM) ಮತ್ತು ಶೋಧನ ಅನ್ವೇಷಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ SPM) ಇತ್ಯಾದಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಮಾದರಿಯಿಂದ ತರಂಗ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಿದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು ಮಸೂರಗಳ ದೃಗ್(ದೃಷ್ಟಿ) ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬಳಸಲಾದ ತರಂಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೇಟಿಕ್) (ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ) ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದೂಲಗಳು (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ) ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಹಗುರ, ಸ್ಟೀರಿಯೋ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳು.
ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ
ಅಲ್ಪ ನಾಭಿಯುದ್ದದ ದ್ವಿಪೀನ ಮಸೂರವೇ ಸರಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ. 1-10 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವರ್ಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಇವುಗಳಿಂದ ಸು. 0.01ಮಿಮೀ ವರೆಗಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೂ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೃಕ್‌ಘಟಕಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ. 2.5-1000 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವರ್ಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಇವು 0.01-0.0002 ಮಿಮೀ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವು.
ಸಂಯುಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ: ವಸ್ತುಕ (ಆಬ್‌ಜೆಕ್ಟಿವ್) ಮತ್ತು ನೇತ್ರಕ (ಐ ಪೀಸ್) ಎಂಬ ಎರಡು ಮಸೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿರುದ್ಧ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳವೆ ಸಂಯಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕ. ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಮಸೂರಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಘಟಕ ವಸ್ತುಕ. ವೀಕ್ಷಿತ ವಸ್ತುವಿನ ವರ್ಧಿತ ನಿಜ ಬಿಂಬೋತ್ಪಾದನೆ ಇದರ ಕಾರ್ಯ. ನಿಜ ಬಿಂಬದ ವರ್ಧಿತ ಮಿಥ್ಯ ಬಿಂಬೋತ್ಪಾದನೆ ನೇತ್ರಕದ ಕಾರ್ಯ. ಒಂದು ನೇತ್ರಕವುಳ್ಳದ್ದು ಏಕನೇತ್ರೀಯ (ಮಾನಾಕ್ಯುಲರ್), ಎರಡು ಉಳ್ಳದ್ದು ದ್ವಿನೇತ್ರೀಯ (ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್) ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ. ಎರಡೂ ಮಸೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಾಭಿಯುದ್ದಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ವರ್ಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳು. ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಬಲ್ಲ ವೇದಿಕೆ, ಮಸೂರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳುಳ್ಳ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಮುಂದಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಉಂಟು. ಗಾಜಿನ ತೆಳು ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ನಮೂನೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಅದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ನಮೂನೆಯತ್ತ ಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಉಂಟು. ವರ್ಧಿತ ಬಿಂಬದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಕ್ಯಾಮೆರವನ್ನು ನೇತ್ರಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಿವೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಬಳಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ತಿರುಪುಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಆವರ್ತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಕಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಸರ್‌ಫಸ್ ಹೊಸದಾದ ದೃಗ್ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯಾನೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪೊರೆಗಳನ್ನು (0.3 ಗೆ ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ) ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ನ್ಯಾನೋ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು(2 ನ್ಯಾ.ಮೀ. ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ) ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವು ವಿರುದ್ಧ-ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದ ಬೆಳಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸದ ತಲಾಧಾರದ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. thumb|right|250px| CBP ಕಚೇರಿಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಪರೇಷನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಡಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರ ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೃಥಕ್ಕರಣವನ್ನು ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು. ಅವರಕ್ತ ಸಮೀಪದ ಬೆಳಕು ಕೂಡಿಸಿದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿರುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೇರಳಾತೀತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿನವರೆಗಿನ ಅನೇಕ ತರಂಗದೂರಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವಸ್ಥಾ ವೈದೃಶ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನವು ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನದ ದೀಪನ (ಇಲ್ಯೂಮಿನೆಷನ್) ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅವಸ್ಥಾ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ವೈಶಾಲ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈದೃಶ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಚನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಕೂಡಿಸುವುದು ಅವಸ್ಥಾ ವೈದೃಶ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವು ಜೀವಕೋಶ ಆವರ್ತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ಯುತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅಂಕೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾಧನ(CCD) ಚಿತ್ರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷೋದ್ದೇಶ ದೃಗ್ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು
ಇವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು. ಉದಾ:
ಸಂನಾಭೀ (ಕನ್‌ಫೋಕಲ್) ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ
ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕಿನ ಉಪಯೋಗ ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ. ಕ್ರಮಲೋಕಿಸುವ ದರ್ಪಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಕ್ರಮಲೋಕಿಸಿ ಅಂಕಾತ್ಮಕ (ಡಿಜಿಟಲ್) ಗಣಕದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಂಬ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಫಲನ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ದಪ್ಪನೆಯ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಪಾಟಾದ ತೆಳು ದೃಕ್‌ಹಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಛೇದಿಸಬಲ್ಲದು. ದೃಷ್ಟಿರೇಖೆಗೆ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿರುವ, ಸಮತಲದಲ್ಲಿರುವ ನಮೂನೆಹಲ್ಲೆಗಳನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಪೃಥಕ್ಕರಣವುಳ್ಳ 3 ಆಯಾಮಗಳ ಬಿಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕೋವಿ, ಅವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ನಾಭೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಅತ್ಯುಚ್ಚ ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬಿಂಬವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಇವು ಎಲ್ಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳ ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳು.ಅಲ
ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಿವೆ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದೂಲ ನಮೂನೆಯನ್ನು ತಾಕಿದಾಗ ಕೆಲವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಪುಟಿದು ಎತ್ತೆತ್ತಲೋ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವನ್ನು ನಮೂನೆ ಅಪಶೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದವು ನಮೂನೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಅದರ ವರ್ಧಿತ ಬಿಂಬವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನಮೂನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳು ಹಾಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು (ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಹಸ್ರ ಆಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್‌ಗಿಂತ ದಪ್ಪವಿರಕೂಡದು). ನಮೂನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಫಲಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಧಿತ ಬಿಂಬ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮೂನೆಯ ಒಂದು ಮಿಲಿಯ ಪಟ್ಟು ವರ್ಧಿತ ಬಿಂಬ ಪಡೆಯಬಹುದು.
SEM ಮತ್ತು STMಗಳನ್ನು ಶೋಧನ ಅನ್ವೇಷಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಶೋಧನ ಅನ್ವೇಷಕ
ಈ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ AFM ಮತ್ತು STM ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು MFM ಮತ್ತು SNOM/NSOM ಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುವುದು.
ಇತರೆ
thumb|130px|right|ವ್ಯಾನ್ ಲೀವೆನ್ಹೊಕ್‍ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಪ್ರತಿರೂಪ
ಶೋಧನ ಶ್ರವಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕಗಳು ಶ್ರವಣ ರೋಧತ್ವ(ಇಮ್‍ಪೆಡೆನ್ಸ್)ದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಶಬ್ದ ತರಂಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಜಲಾಂತರ ಶಬ್ದ ಶೋಧ(ಸೋನಾರ್)ದಂತೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಕಲಿತ ಸರ್ಕೀಟು (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕೀಟ್) ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ವಸ್ತುಗಳ ಉಪ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಇರುವ ನ್ಯೂನತೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.
ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ
ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಯುರೋಪಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಜರ್ಮನಿಯ ಗಾತ್ ಎಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದು ರೋಮನರ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ಈ ಜನ ಅನಾಗರಿಕರೆಂದೂ ಅಭಿಜಾತ ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯದವ ರೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಕೆಲವರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಕಲೆಯನ್ನು ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಒರಟರೂ ಅನಾಗರಿಕರೂ ಆದ ಜನಗಳ ಕಲೆಯೆಂಬ ತಾತ್ಸಾರ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಈ ಪದ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಪುರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ತಾತ್ಸಾರ ಮನೋಭಾವ ಮಾಯವಾಗಿ ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಯೆಂದೂ ಯುರೋಪಿನ ಕಲೆಗೆ ಇದರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದು ದೆಂದೂ ಜನ ಅರಿತರು. ಗಾತಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಧ್ಯ ಫ್ರಾನ್್ಸ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 13, 14 ಮತ್ತು 15ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. ಅನಂತರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಲೆ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಶಿಸಿ ಹೋಯಿತು.
ವಾಸ್ತು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ. ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಉದ್ದುದ್ದ ವಾಗಿಯೂ ಚೂಪಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದದ್ದು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಕಂಬಗಳ ಆಸರೆಯಿಂದ ಚೂಪಾದ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಮರದಿಂದ ಚಾವಣಿ ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭ ವಾದುದೂ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ. ಚೂಪಾದ ಗೋಪುರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುದ ರಿಂದ ಈ ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೌಂದರ್ಯ ಬಂತು. ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ಅಲಂಕರಣ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗತೊಡಗಿತು. ರೋಮನೆಸ್ಕ ಕಲೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಲಂಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಇದು ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತೆಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ರೋಮನೆಸ್ಕ ಕಲೆಯ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ವಿವಿಧ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾದುವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲತೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಗಳ ಅಲಂಕರಣ ವಿಶೇಷವಾದುವು. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಲಂಕಾರವೂ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಂದುವು. ಇವುಗಳಿಂದ ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆಯ ಅಲಂಕಾರ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳ ಬಳಕೆ ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳ ಮತ್ತು ವಿಧವಿಧವಾದ ಬಣ್ಣಗಳ ಗಾಜು ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಳಭಾಗ ವನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾಯಾ ಜಾಲಗಳಂತೆ ಮಾಡಿದುವು. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಗಳೂ, ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ವಿಶೇಷವಾದವು. ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಕಲೆಯೆನಿಸಿತು. ಕಲ್ಲು, ಮರ, ದಂತ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತು ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಿಟಕಿಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಗಿಲುವಾಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದವು. ಇವುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕಿಟಕಿಯ ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು, ಚಿಲಕಗಳು, ಬೀಗಗಳು ಈ ಮೊದಲಾದವು ಕೂಡ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಲೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ತೋರಿದುವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಾದ, ಮಂಚ, ಕುರ್ಚಿ, ಮೇಜು ಮುಂತಾದವೂ ಉಪಯುಕ್ತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳೇ ಆದವು. ಸ್ಯಾಲಿಸ್ಬರಿ, ಲಿಂಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕತೀಡ್ರಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿರುವ ಈ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆಯ ಅಲಂಕಾರದ ಸ್ವರೂಪ ನಮಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಾತಿಕ್ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಬಟ್ಟೆಗಳೂ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗವುನುಗಳೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕತೀಡ್ರಲ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ನೆಯ್ದಿರುವ ಕಿನ್ಕಾಪು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮಖಮಲ್ಲು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿರುವ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇಟಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೇಯ್ದ ಗೋಡೆತೆರೆಗಳು ಬಹು ನಾಜೂಕಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳು ಕಂಡರೂ ಅಪುರ್ವ ವಾಗಿ ಮಾನವಾಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರ.ಶ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಲೆ ಬೆಳೆದು ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ ಅವನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ತಾದರೂ ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದುವು. ಇದು ಗಾತಿಕ್ ಕಲೆ ಎಷ್ಟು ಜನಾನುರಾಗಿ ಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೂ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನೂತನವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದುವೆಂಬುದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ- ಐರೋಪ್ಯಕಲೆ; ಗಾತಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ).
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎಂಜೈನಾ ಪೆಕ್ಟೋರಿಸ್
ಎಂಜೈನಾ ಪೆಕ್ಟೋರಿಸ್ (ಸಂಸ್ಕೃತ - ಉರಃಶೂಲ) ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎದೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಬ್‌ಕೋಸ್ಟಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೋವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಣಿಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಎಡಗೈಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ನೋವಿನ ದಾಳಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದಾಳಿಗಳು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ, ಭಯ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೃದಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನೋವಿನ ವೇಗವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೊಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಎಂಬ ಔಷಧದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರೋಗದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಹೃದಯದ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಈ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಸಂಧಿವಾತ ಅಥವಾ ಪರಂಗಿ ರೋಗ(Sifilis)ದ ಕಾರಣ, ಮಹಾಪಧಮನಿಯ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಜಠರ ಹುಣ್ಣು, ಪಿತ್ತ ಜನಕಾಂಗದ ರೋಗ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಜೈನಾ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ರೋಗವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಸೌಟು
thumb|ಗ್ರೀಕ್ ಸೌಟು, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪ನೇ ಶತಮಾನ ಸೌಟು ಸೂಪ್, ಸ್ಟ್ಯೂ, ಸಾರು, ಹುಳಿ, ಅಥವಾ ಇತರ ಆಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಚಮಚದ ಒಂದು ಬಗೆ. ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾವಾದರೂ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಟು ಉದ್ದವಾದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಳವಾದ ಬೋಗುಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದ್ರವವನ್ನು ಗಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಪಾತ್ರೆಯ ಹೊರಗೆ ಎತ್ತಿ ಬೋಗುಣಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿಸಲು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೋಗುಣಿಯು ಹಿಡಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಕೋನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸೌಟುಗಳು ದ್ರವವನ್ನು ಸುರಿಯುವಾಗ ನಯವಾದ ಹರಿವಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲು ಬೋಗುಣಿಯ ಬದಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಇದು ಎಡಗೈಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಒಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಸುರಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸೌಟುಗಳು ಇಂತಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಾತ್ರೆಪಡಗಗಳು
ಮಲಾವಿ ಸರೋವರ
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರೋವರಗಳು
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರ
300px|thumb|right|ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ನೋಟ. ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತರ ಮಹಾಸರೋವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಾಂಗೋ ಮಳೆಕಾಡನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಹಾಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೬೮೦೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಅಗಲವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಈ ಗಾತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರೋವರದ ಆಳ ಬಲು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿನ ನೀರು ಜಗತ್ತಿನ ೭ನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ಸರಾಸರಿ ಆಳವು ೪೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ ೮೪ ಮೀ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೨೭೫೦ ಘನ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು. ನೈಲ್ ನದಿಯ ಹಿರಿಯ ಅಂಗವಾದ ಬಿಳಿ ನೈಲ್ ನದಿಗೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರವು ಮೂಲ. ಈ ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರ ೧೮೪೦೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು. ಸರಸ್ಸಿನ ಸುತ್ತಳತೆ ೩೪೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಾಗಿದ್ದು ಸರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಟಾಂಜಾನಿಯ, ಉಗಾಂಡ ಮತ್ತು ಕೆನ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವಿದೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟಿವ್ ಎಫ್ಎಮ್
ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ ಚಾನಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟಿವ್ ಎಫ್ಎಮ್.
ಖಾಸಗಿ ಎಫ್ಎಮ್ ಚಾನೆಲ್ಲು
ರೇಡಿಯೋ ಹೆಸರು "ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟೀವ್" ತರಂಗ ೯೦.೪.ಎಪ್ಎಮ್
ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ
ಬರೇಲಿ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಬರೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರೇಲಿ  (बरेली, )ಯು ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ. ಬರೇಲಿ ವಿಭಾಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಇದು ರಾಮಗಂಗಾ|ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಇದು ರಾಮಗಂಗಾ ನದಿಯ ಬಳಿಯಿಂದೆ, ಮತ್ತು ರೋಹಿಲ್‌ಖಂಡವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ, ಧಾನ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 699,839 ಆಗಿತ್ತು. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಖಂಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಲು ಇದು ಹೊರ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ್ ಈ ನಗರವನ್ನು ಬ್ಯಾನ್ಸ್‌-ಬರೇಲಿ(ಬನ್ಸಲ್‌ದೇವ್‌ ಮತ್ತು ಬರಲ್‌ದೇವ್‌) ಎಂತಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೇಲಿ ಬೆತ್ತದ (ಬ್ಯಾನ್ಸ್‌) ಪೀಠೋಪಕರಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇದು ಕಾಕತಾಳೀಯ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಬರೇಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ (ಬಿದಿರಿನ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಂದಿಲ್ಲ.ಇದು ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರ ಹೆಸರಾದ ಬನಸಲ್‌ದೇವ್‌ ಮತ್ತು ಬರಲ್‌ದೇವ್‌ (ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜನ ಮಗ)ನಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಯಾವಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರದೇಶ (NCR) ನ "Counter Magnets" ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಯಿತೋ, ಆಗ ಈ ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಲಕ್ನೋದಿಂದ ಇದು ಸಮಾನ ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬರೇಲಿಯು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇದು ಪುರಾತನ ಪಾಂಚಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಕತೇರಿಯಾ ರಜಪೂತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ರೋಹಿಲ್ಲಾಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ನಗರದ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು 1657ರಲ್ಲಿ ಮುಕರಂದ್‌ ರೈನಿಂದ ನೆರವೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ವಸೀಮ್‌ ಬರೆಲ್ವಿ (ವಿಶ್ವ ಖ್ಯಾತ ಉರ್ದು ಕವಿ) ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಾಂಕ ಛೋಪ್ರಾ (ಮಾಜಿ ಮಿಸ್‌ ವರ್ಲ್ದ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ನಟಿ) ಅವರನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
ಬರೇಲಿಯು 28°10′N, 78°23′E ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಲಿಭಿಟ್‌ಮತ್ತು ಷಹಜಪುರ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ರಾಂಪುರ್‌, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಧಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ನಗರ್‌(ಉತ್ತರಖಾಂಡ್‌) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬದೌಮ್‌ಗಳು ಈ ನಗರದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಗಂಗಾನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರೇಲಿ ನಗರ ಇದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ತಟದ ಕೆಳಭಾಗವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜಲಪ್ರವಾಹದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ರಾಮಗಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿ ಇದ್ದು, ಏಳು ನದಿಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಕೇವಲ 40 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬರೇಲಿಯು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಏಪ್ರಿಲ್‌ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲವು ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಚಳಿಅಗಾಲವು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಜು ಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರತರನಾದ ಹವಾಗುಣವು 4 °C ಯಿಂದ 47 °C ವರೆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಹವಾಗುಣವು 25 °C (77 °F) ಇದ್ದು, ಮಾಸಾಂತ್ಯದ ಹವಾಗುಣವು 14 °C ಯಿಂದ 33 °C ಗೆ (58 °F to 92 °F) ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯು ಗರಿಷ್ಠ 1714 ಮಿಮಿ (28.1 ಇಂಚು)  ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಮಳೆ ಮುಂಗಾರಿನ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಭಾರತೀಯ ಸರಕಾರದ 2005ರ ಗಣತಿಯ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ಬರೇಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ (ಬರೇಲಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ ಮತ್ತು ಬರೇಲಿ Cantt.) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 875,165ರಲ್ಲಿ 53%  ಗಂಡಸರು ಹಾಗು ಸುಮಾರು 47% ಹೆಂಗಸರು ಇದ್ದರು. ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ 123.46 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ನಷ್ಟು ಜಾಗದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ 5000 ಕಿ. ಮೀಟರ್‌ಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ.2.ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜಟವಾಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಮಿಕೀಗಳು ಮತ್ತು ಬನಿಯಾಗಳು, ಠಾಕೂರರು, ಕಯಸ್ತಾಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿಗಳಂತಹ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಶೇ.62 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದರೆ, ಶೇ.26ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಸಿಖ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದಂತೆ ಜೈನರು, ಬೌದ್ಧರು, ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರುಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಬರೇಲಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿ 59.5 ಸಾಕ್ಷರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂದರೆ ಶೇ.81 ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶೇ.88 ರಷ್ಟು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಶೇ.65ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ವಿದ್ಯಾವಂತರಿದ್ದು, ಉತ್ತರಖಾಂಡದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು, ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌, ಪಂಜಾಬಿ, ಕುಮೌನಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಾಗಿ, ಬರೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 6 ತಹಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಓನಲಾ, ಫರಿದಿಪುರ್‌, ಬರೇಲಿ, ಮೀರ್‌ಗಂಜ್‌, ನವಾಬ್‌ಗಂಜ್‌, ಮತ್ತು ಬಹೇರಿ ಮತ್ತು 14 ವಿಭಾಗಗಳು.
ರಾಜಕೀಯ
ಇಂಡಿಯನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ  ಶ್ರೀ. ಪ್ರವೀಣ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಐರಾನ್‌ ಬರೇಲಿಯ ಸಂಸದ 15ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬರೇಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ರಣರಂಗವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳಾದಂತಹ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಿತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1989-2009) ರ ವರೆಗೆ ಬರೇಲಿಯು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (MP) ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (MLA) ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ್ ಸಂಘ್, ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ ಮತ್ತು ಬಜರಂಗ್ ದಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿಯು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಚಳವಳಿಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.
ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗು ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಬರೇಲಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸ್ಪೋಟದಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬರೇಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಬರೇಲಿಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಬೃಹತ್‌ಮಟ್ಟದ ಆಗ್ರೇರಿಯನ್‌-ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳು ಇಬ್ಬಗೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ಗಳು ಚಿಲ್ಲರೆವ್ಯಾಪಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗುರುತರವಾದ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಸಮಾಜವು ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಡಿದಾಸ್‌, ರೀಬಾಕ್, ಲೆವಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಪ್ರಮುಖವಾದಂತಹ ವಸ್ತ್ರ, ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಶೋ-ರೂಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದ್‌ ಟಾಕೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರುವ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ರೀಬಾಕ್ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಆದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ನ್ನು ಬರೇಲಿಯ ಫಿಲಿಭಿಟ್‌ನ ಬೈ-ಪಾಸ್‌ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
ನೈಕ್‌ಕೂಡ ತನ್ನ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತೆರೆಯಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ನಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾರ್ನ್‌ ಟವರ್‌, ಬರೇಲಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌, ಅಂಬರ್‌, ಪಂಚಮ್‌, ಕಾಕ್‌ಟೈಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ರೀಸ್‌, ಕ್ರಿಶ್ನಾಜ್‌ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ದಿ ಹೋಸ್ಟ್, ಕ್ವಾಲಿಟಿ, ವೆಸ್ಟಲ್‌, ಆಬೋದನಾ, ಡೊಮಿನೊ ಪಿಜ್ಜಾ, ಬಾಸ್ಕಿನ್‌ ರಾಬಿನ್ಸ್‌ (ರಾಜೇಂದ್ರನಗದಲ್ಲಿರುವ) ಮತ್ತು ಬಿಕನೇರ್‌ವಾಲಾಗಳು ಆಹಾರಪ್ರಿಯರಿಗಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಇನ್ನಿತರ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳಾದಂತಹ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್ಸ್‌, ಕೆಎಫ್‌ಸಿ, ಪಿಜ್ಜಾ ಹಟ್‌ಗಳು ಕೂಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ ಕಂಪನಿಗಳಾದಂತಹ ಟಯೋಟಾ, ಮಹಿಂದ್ರಾಅಂಡ್‌ ಮಹಿಂದ್ರಾ, ಟಾಟಾ, ಮಾರುತಿ, ಜಿಎಂ, ಹುಂಡೈ ಇತ್ಯಾದಿ, ಗಳು ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಶೋರೂಂಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ರಾಂಪುರ್‌ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ.
ಈ ನಗರದ ಸ್ಟೋನ್‌, NH-24 (ಡೇಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ)ದ ಲೋಹಿಯಾ ವಿಹಾರ್‌ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ರಪಾಲಿ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೇಕ್ಸ್‌ ಮಾಲ್‌ ಮೊದಲನೇ ಮಾಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಸಧ್ಯವೇ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳಲಿದೆ (2010ರೊಳಗೆ). ಇದು (ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವಿಶ್ಯುವಲ್‌ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ, ಸುಂದರವಾದ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ, ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಸನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ) ತ್ರೀ-ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ M2Mನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌, ತ್ರೀ-ಸ್ಟಾರ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌, ಬುಕ್‌ಮಳಿಗೆಗಳು, ಆಟಿಕೆ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಮಲ್ಟಿ-ಕ್ಯುಸೈನ್‌ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಸ್‌, ಕಾಫಿ ಬಾರ್ಸ್, ಫ್ರೂಟ್‌ ಮತ್ತು ಐಸ್‌-ಕ್ರೀಮ್‌ ಪಾರ್ಲರ್ಸ್‌, ಪಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಯಾರಿ ಕೌಂಟರ್ಸ್‌, ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಜ್ಯುವೆಲ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್‌, ಎಲೆಕ್ಟ್ರ‍ಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳು, ಸ್ಟೇಷನರಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಲೆದರ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಗೃಹಪಯೋಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತಹದಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಲ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಆದಿತ್ಯ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ (2010 ರೊಳಗೆ ತ್ರೀ-ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ ಪಿವಿಆರ್ ಆರಂಭವಾಗುವ), ಜ್ಯುವೆಲ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಾಲ್‌ (ಸನ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌- 2010ರೊಳಗೆ), ಬಿಗ್‌ ಆಪಲ್‌ ಮಾಲ್‌ (2010ರೊಳಗೆ ಬಿಗ್‌ ಆಪಲ್‌ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್), ರಿಲಯನ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಸಿಟಿ (ಈ ಯೋಜನೆಯು ರಾಜಕೀಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ) ಹಾಗೂ ಜೆ.ಜೆ.ಮಾಲ್‌ (ಎರಡನೆಯದು).
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾಂನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಹಂತವಾಗಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಎಥನಾಲ್‌-ಮಿಶ್ರಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬರೇಲಿಯು CNG ಮತ್ತು ಆಟೋ-LPG ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬರೇಲಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ-ಇಂದನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.
2009ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (UPPCL)  ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದುಹೋಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಒಂಬತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಈ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯವರಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಹೊರಮೂಲದಿಂದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಲಿವೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಒಂಭತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬರೇಲಿ, ಆಗ್ರಾ, ಕಾನ್‌ಪುರ್‌, ಮೊರಾದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಗೋರಕ್‌ಪುರ್ ಗಳು ಮೊದಲನೇ ಹಂತದ್ದಾಗಿವೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿಯು ಒಂದಾಗಿದೆ, ಕುಮೌನ್‌, ರೋಹಿಲ್‌ಖಾಂಡ್‌, ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ ನೇಪಾಳ ಪ್ರದೇಶದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಈ ನಗರವು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರವಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ವೇದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿಯು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್‌ ಔಷದಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಕಾಲದ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್‌ ವೈದ್ಯರುಬರೇಲಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಓನ್ಲಾಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೂಸ್‌ಬೆರ್ರಿ (Phyllanthus emblica, syn. Emblica officinalis) ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ್ದರು, ಆನಂತರ ಆ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲಾ ಓನ್ಲಾ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹೇರಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟಣವು ಟೆಮಿನಲಿಯ ಬೆಲೆರಿಕಾ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ- ಬಹೆರಾ; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ಹೆಸರು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿತ್ತು. ಬರೇಲಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಹೊರಡ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಹರ್ರಡಾ ಔಷದೀಯ ಗಿಡ, ವೈಜ್ನಾನಿಕವಾಗಿ ಟರ್ಮಿನಲಿಯಾ ಚೆಬುಲಾ (ಬಾಲ್‌ ಹರಡ, ಅಥವಾ ಚೋಟಿ ಹರಾ ಎಂದು ಕೂಡ)ವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತದಾರರು ಹಿಕ್ಮತ್‌, ಟಿಬ್‌, ಟಿಬಿಯಾ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಯುನಾನಿ ಔಷದೋಪಚಾರವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.
ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅವುಗಳ ರೋಗಪತ್ತೆ ಜ್ನಾನದಿಂದ ತುಂಬಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ರೋಹಿಲಾ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಹಕೀಮ್‌-ಉಲ್‌-ಮುಲ್ಕ್‌ (ದೇಶದ ವೈದ್ಯರು) ಎಂದು ಬಿರುದುನೀಡಲಾಯಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1857ದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ತಕ್ಷಣವೇ ಇಲ್ಲಿ ಮೇ 14 1857ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಡಾಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ರೋಹಿಲಾ ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಟೆದುನಿಂತರು.
ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸಮೂಹ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥೀವ ದೇಹ ಸಂಗ್ರಹವು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅನಿಯಂತ್ರಣಗೊಂಡಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಬರೇಲಿ ನಗರವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಅಡಿಯಾಳಾಗಿತ್ತು. ಆದಾದನಂತರ ದಂಡವಿಧಿಸುವ ಕಾಲವಾಯಿತು. ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಅವಸರದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಮರಗಳಿಗೆ ನೇತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪುನಾ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಿರಂತರ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವು ಈ ನಗರದ ಕೋಟ್ವಾಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಸತ್ತವರ ಮತ್ತು ಗಾಯಾಳುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಹಕರಿಸಲು ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಸಗುಡಿಸುವರಿದ್ದರು. ತುಂಬಾದಿನಗಳವರೆಗೆ ದಂಗೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸೌಲಭ್ಯವು ತವರದ ಗುಡಿಸಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದವು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಬರೇಲಿಯು ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಇವೆ. ನಗರವು M.J.P. ರೋಹಿಲ್‌ಖಂಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.ಬರೇಲಿ & NICE COLLEGE (ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ IT ಅಕಾಡೆಮಿ) ಕಾಲೇಜು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ROHILKHAND MEDICAL COLLEGE AND HOSPITAL ನಗರದ ಪ್ಲಿಭಿತ್ ಬೈಪಾಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಇದು MBBS ಮತ್ತು BDS ಕೋರ್ಸ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಇದೆ: ಶ್ರೀ.ರಾಮನಾರಾಯಣ ಮುರಳಿಮನೋಹರ್ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್.
ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬಾಲಿವುಡ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜುಮ್ಕಾ ಮತ್ತು ಕಜ್ರಾ ಎಂಬ ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರೇಲಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇವೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು & ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು
ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಟೆಲಿ-ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಒದಗಿಸುವವರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. "ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ್ ವೆಸ್ಟ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸರ್ಕಲ್‌"ನ ಪೂರ್ವದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರೇಲಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಶಹಜಾನ್‌ಪುರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಸಹ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ-ದೂರದ ಮತ್ತು STD ದರಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "U.P. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಖಾಂಡ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸರ್ಕಲ್"ನಲ್ಲಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕರೆದರಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸೇನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗಳು
ಬರೇಲಿಯು ಜಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಕಾಲಾಳುಪಡೆ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಗಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ 1839 ರಿಂದ 1947ರ ಮಧ್ಯೆ ಸುಮಾರು 19 ಯುದ್ಧ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಐದು ಯುದ್ಧ್ ಗೌರವಗಳು, ಎಂಟು ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ, ಎಂಟು ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ, 32 ಶೌರ್ಯ ಚಕ್ರಗಳು, 39 ವೀರ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು 170 ಸೇನಾ ಪದಕಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
ಬರೇಲಿಯು ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ತ್ರಿಶೂಲ್ ಏರ್-ಬೇಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಏರ್-ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಟೇಟ್-ಆಫ್-ದಿ-ಆರ್ಟ್ ಯೋಧರನ್ನು ತ್ರಿಶೂಲ್ ಏರ್-ಬೇಸ್ ಹೊಂಡಿದೆ, ಸುಕೋಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಪ್ಟರ್ ಯೋಧರು.
ಬರೇಲಿಯು ಇಂಡೊ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೋಲಿಸ್ (ITBP) ಮತ್ತು ಬಾರ್ಡರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (BSF)ಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳು
ಬರೇಲಿಯು ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ನಾಥ್ (ಶಿವ) ದೇವಾಲಯಗಳು ನಗರದ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ: ಅಲಕನಾಥ, ತ್ರಿವತಿನಾಥ, ಮಧಿನಾಥ, ಮತ್ತು ಧೋಪೇಶ್ವರನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು.
ಇನ್ನೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವು ಲಾಲಾ ಚಂಪಕ್ ರಾಯ್ ಕಿ ಬಗಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಗಂಗಾ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದಿರುವ ಅಲಕನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜು 200 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸುಗಮವಾದ ದಾರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಜನ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ.ಇದನ್ನು ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಚುನ್ನೆ ಮಿಯಾನ್‌ನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ (ಇದು ಬಾರಾ ಬಜಾರ್ ಬಳಿ ಕತ್ರ ಮಾನರಾಯ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ). 1047ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ದೊರೆತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪಾಕೀಸ್ತಾನದಿಂದ ಹಿಂದೂಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಅವರು ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಆ ಸಮಯವನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ವಲಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಳವು ’ಚುನ್ನೆ ಮಿಯಾನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫಜಲ್-ಉಲ್-ರಹಮಾನ್ ಎಂಬುವವನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಚುನ್ನೆ ಮಿಯಾನ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚುನ್ನೆ ಮಿಯಾನ್‌ನ ಮಂದಿರವೆಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕೊಹರಪೀರ್‌ನ ಕತ್ರ ಮಾನರಾಯ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.
ಅಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ ಭಗವಾನ್ ದೂಪೇಶ್ವರನಾಥ, ಇದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನರು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬರೇಲಿಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವೆಂದರೆ "ಬ್ಯಾಂಕಿ ಬಿಹಾರಿ ಮಂದಿರ್". ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸುಂದರವಾದುದೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿ ಬಿಹಾರಿ ಮಂದಿರ್.
ವಕಾಲತ್ತು
ವಕಾಲತ್ತು ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಳಗಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಗುರಿಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆ. ವಕಾಲತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ, ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಟನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಕಾಲತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು, ಪ್ರವರ್ತನ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಲಾಬಿ ಮಾಡುವುದು ವಕಾಲತ್ತಿನ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾಸನದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಶಾಸಕರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಯಾವಾದ
ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆ
ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆ
ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಜರ್ಮ್ಯಾನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತಲೆದೋರುವುದು ಸಹಜ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಇದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೈಬಲಿನ ಅನುವಾದದ ಉಳಿಕೆಯೇ ಆಧಾರ. ಪ್ರ.ಶ. 35೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಾತರ ಪಾದ್ರಿ ವುಲ್ಫಿಲನೆಂಬವನಿಂದ ಈ ಅನುವಾದ ಆಯಿತೆನ್ನಲು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾತ್ ಜನ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅನುವಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ 3೦೦ ಮತ್ತು 4೦೦ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನದೆನ್ನಬಹುದು.
ಗ್ರೀಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವುಲ್ಫಿಲನಿಂದ ರಚನೆ ಗೊಂಡ 27ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ವಿಶೇಷ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುವಾದಿತ ಬೈಬಲನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶದವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಮಾತ್ರ ಜರ್ಮ್ಯಾನಿಕ್ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಂಜನಗಳೇ ಆಗಿವೆ- ಮೂರು ಅಘೋಷಸ್ಪರ್ಶಗಳು (ಪ, ತ, ಕ), ಮೂರು ಅಘೋಷ ಸಂಘರ್ಷಿಗಳು (ಫ, ಥ, ಹ), ಮೂರು ಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶ-ಸಂಘರ್ಷಿಗಳು (ಬ, ದ, ಗ), ಎರಡು ಊಷ್ಮ ವರ್ಣಗಳು (ಸ, ಜ), ಎರಡು ನಾಸಿಕ್ಯಗಳು (ಮ, ನ), ಎರಡು ಸಲಿಲಗಳು (ಲ, ರ), ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಂತಸ್ಥಗಳು (ಅರ್ಧಸ್ವರಗಳು) (ವ,ಯ).
ಪ್ರ. ಶ. 466 ರಿಂದ 711ರವರೆಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶವನ್ನಾಳಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಾತರು ಮತ್ತು 489ರಿಂದ 554ರವರೆಗೆ ಇಟಲಿಯನ್ನಾಳಿದ ಪೂರ್ವ ಗಾತರೂ ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡಿದವರೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಭಾಷೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಈ ಯಾವುದೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂದೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಈ ಭಾಷೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶವೆಂದರೆ ಕ್ರಿಮಿಯ ಎನ್ನಬಹುದು. ರಾಜಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಬಸ್ಬೆಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಫ್ಲೆಮಿಷ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕ್ರಿಮಿಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಹಲವಾರು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು, ವಾಕ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಗಾತಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ದೊರಕುವ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ಬರೆವಣಿಗೆ ಎಂದರೆ ಈ ತುಣುಕುಗಳೇ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮೃತವರ್ಷಿನಿ ಎಫ್ಎಮ್
ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ ಚಾನಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೃತವರ್ಷಿನಿ ಎಫ್ಎಮ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳು
ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರೇಡಿಯೋ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ
ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ
ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದುಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ. ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮೂನೋಕಾರ್ಬೀಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು(monocarbolylic acid)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೈ ಗ್ಲಿಜರಾಯಿಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಬ್ಯುಟನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ(butanoic acid)ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಬ್ಯುಟರೋ ಅಂದರೆ ಬೆಣ್ಣೆಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೮೧೪ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ದೇಶದ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈಕೇಲ್ ಯುಜೆನ್ ಚೆವ್ರೆಲ್(Michel Eugen chereul)ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ. .
ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪ
thumb|center|250px|ರೇಖಾ ಚಿತ್ರ ಬ್ಯುಟ್ರಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಕಾರ್ಬನ್ಅಣುಗಳು, ೮ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಅಣುಗಳು, ಎರಡು ಆಕ್ಸಿಜನ್ಆಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ರಚನಾ ಸಂಕೇತ CH3CH2CH2COOH ಅಥವಾC4H8O2.ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಬಣ್ಣ ರಹಿತವಾಗಿ,ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಬೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಗ್ಲಿಜರಾಯೀಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಕಮಟಾಗಿದ ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಲಿಸಿಸ್ ಚರ್ಯದಿಂದ ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕಮಟು ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಇಥೆನಾಲ್, ಇಥರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಜಿಡ್ಡಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಗುಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಲಭ್ಯತೆ:ಬೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ೩-೪% ವರೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನುಮೇಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆಗಳ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಸಕ್ಕರೆ,ಗಂಜಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಿಣ್ವಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿಸುವುರಿಂದ ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಬಹುದು.
ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
External links
ವರ್ಗ:ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು
ಮುರಿಯದ ಮನೆ
ಮುರಿಯಾದ ಮನೆ ಚಿತ್ರವು ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೪ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿನವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣರವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ್ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿ ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್_ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ನಂದಿತ
ನಂದಿತ ಎಂದರೆ ಸಂತೃಪ್ತಳು, ಸಮಾಧಾನದಿಂದಿರುವಳು. ನಂದಿಸುವದು ಎಂದರೆ ದೀಪವನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಆರಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥ ಸಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ನಂದಿತ ಎಂದರೆ ಶಾಂತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವಳು ಎಂಬರ್ಥ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಮಗಳ ಹೆಸರು ನಂದಿತ / ನಂದಿನಿ ಎಂದು.
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಕಣಹಬ್ಬ
ರೈತ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹಸನು ಮಾಡಿ, ತೂಕ ಮಾಡಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಣಹಬ್ಬವೆಂದು ಹೆಸರು.ಸುಮಾರಾಗಿ ಇಂಥ ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಮನೆಮಂದಿ, ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ಕಣಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಣದಲ್ಲಿಯೇ ಊಟ
ಕಣಹಬ್ಬದಂದು ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಕಣದಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲೂ ಬಿಡುವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಕಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲಸಗಾರರು, ಬಂಧುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತೆ ಇದ್ದವರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮಕ್ಕಳು ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಕಣದಲ್ಲಿಯೇ ಊಟಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕಣದಲ್ಲಿಯೇ ತೂಕ
ರೈತರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿರುತ್ತದೆ. ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಾವೇ ತೂಕ ಮಾಡಿ, ಚೀಲಗಳಿಗೆ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅನುಕೂಲವಿದ್ದವರು ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪೇಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕಣದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲವೆಂದು ಖಾತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಕಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.