cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ
೨೦೧೧–ಪ್ರಸ್ತುತ: ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ
ಗಾಗಾರ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ ಇದು ಮೇ ೨೩, ೨೦೧೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಆಕೆಯು ಆಲ್ಬನ್‌ನ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ೨೦೧೦ ಎಮ್‌ಟಿವಿ ವೀಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದರ ಆಗಮನವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧, ೨೦೧೧ ರಂದು ಇದರ ನಾಮಸೂಚಕ ಲೀಡ್ ಸಿಂಗಲ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುಂಚೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೧ ಗಾಗಾರಿಂದ ೨೦೧೧ ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ದಿನದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. "ಪ್ರಮುಖ [...] ಮೆಟಲ್ ಅಥವಾ ರಾಕ್ ’ಎನ್’ ರೋಲ್, ಪಾಪ್, ಎಂಥೆಮಿಕ್ ಶೈಲಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸ್ಲೆಜ್-ಹ್ಯಾಮರಿಂಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಬೀಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ ಇದು ಗಗಾರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಇದು ತುಂಬಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾನು [ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ] ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈಗ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಹಾಗಲ್ಲ. ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ." ಗಾಗಾರಿಂದ ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು (ಹಾಡುಗಳು) - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಅವರು ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ "ನಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಭೀತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರ" ದಶಕದ ಬಗೆಗಿನ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ" ಆಲ್ಬಮ್. "ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ "ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿನೋದವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ", ಗಾಗಾ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು "ಒಂದು ವಿಗ್ ಅಥವಾ ಲಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಫಕಿಂಗ್ ಮೀಟ್ ಡ್ರೆಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದದ್ದು" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕನ್ ಆಕೆಯು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩ ರಂದು ಗಾಗಾ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ತಮ್ಮ ಸಿಂಗಲ್ "ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ" ಗೆ ೫೩ನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಕೆಯು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಕಡೆಯಿಂದ ಸ್ಟೇಜ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಂದರೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಅಪಕ್ವ-ರೂಪದ ಕೃತಕ ಶಾಖೋಪಕರಣದಲ್ಲಿ (ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಹುಸೇನ್ ಚಾಲಯಾನ್‌ರಿಂದ "ದ ವೆಸೆಲ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು), ಕೆಂಪು ರತ್ನಗಂಬಳಿಯ ಮೂಲಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಹಾಡು ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ ೧೦೦ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ೧೯ನೆಯ ಮೊದಲ-ಸ್ಥಾನದ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ೧,೦೦೦ನೆಯ ಪ್ರಥಮ-ಸ್ಥಾನದ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೮ ರಂದು, ಕ್ವೀನ್ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮೇ "ಯು ಎಂಡ್ ಆಯ್" ಹಾಡಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಿಟಾರ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಗಾಗಾರ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್ ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ ಯ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಮೂರು ಹಾಡುಗಳು "ಜುದಾಸ್", "ಯುಎಂಡ್ ಆಯ್" ಮತ್ತು "ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ" ಬಹಿರಂಗವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ "ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ" ಮತ್ತು "ಜುದಾಸ್" ಗಳು ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. "ಜುದಾಸ್‌"ನಲ್ಲಿ ಮೊನ್‌ಸ್ಟರ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅವನತಿಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಯಾವುದು ಕೆಟ್ಟದ್ದೋ ಅದರೆಡೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆ, "ಆಇ ವನ್ನಾ ಲವ್ ಯು, / ಬಟ್ ಸಮ್‌ತಿಂಗ್ ಈಸ್ ಪುಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವೇ ಫ್ರಾಮ್ ಯು " ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. / ಜೀಸಸ್ ನನ್ನ ದೇವರು, / ಜುದಾಸ್ ನಾನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಸುರ ದೇವತೆ." "ಬೊರ್ನ್ ದಿಸ್ ವೇ" ಯಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ದೇವರು ಜನರು ಹೇಗಿದ್ದಾರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು "ದೇವರು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಗೇ (ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ) ಜನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು. "ಯು ಎಂಡ್ ಆಯ್" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಡಸರು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದಾರೆ, ತನ್ನ ತಂದೆ, ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಳೆಯ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಪಾಪ್ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ, ಕೆಲಸು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಗಾಗಾರನ್ನು ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಡ್ಮೈರರ್‌ಗಳು ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಗಾಗಾ ನಿಖರತೆ, ವಿವೇಚನೆ, ಅವ್ಯಭಿಚಾರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ-ಗೌರವಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯುವ ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತ ಗಾಗಾ ಎನಿಮೇಟೆಡ್ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಗ್ನೋಮಿಯೋ & ಜ್ಯೂಲಿಯಟ್  ಗೆ ಒಂದು ಮೂಲ ಡ್ಯುಯೆಟ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. "ಹೆಲೋ, ಹೆಲೋ" ಎಂಬ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಡು ಗಗಾರ ಸಂಗೀತದ ಹೊರತಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧, ೨೦೧೧ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಡ್ಯುಯೆಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಫಿಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು
ಗಾಗಾ ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್ ಕಲಾವಿದರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಬೂವಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್,ಪಾಪ್ ಗಾಯಕರಾದ ಮಡೋನಾ, ಬ್ರಿಟ್ನಿ ಸ್ಪಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಾಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಹಾಡು  "ರೇಡಿಯೋ ಗಾ ಗಾ" ಇಕೆಯ ಸ್ಟೇಜ್ ಹೆಸರು, "ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ"ಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಆಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: " ಫ್ರೆಡಿ ಮರ್ಕ್ಯೂರಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ 'ರೇಡಿಯೋ ಗಾಗಾ' ಎಂಬ ಹಿಟ್ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ[...] ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಡಿ ಒಬ್ಬ ಅದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ." ತನಗೆ ಮತ್ತು ಮಡೋನಾರನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಗಾಗಾ ಹೇಳಿತ್ತಾರೆ: "ನಾನು ಸೌಂಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕೊನೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮಡೋನಾ  ೨೫ ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದರು." ನಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಗ್ರೇಸ್ ಜಾನ್ಸ್ ಇದರ ಜೊತೆ ಬ್ಲಾಂಡಿ ಗಾಯಕ ಡೆಬ್ಬಿ ಹ್ಯಾರಿ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ.
left|thumb|upright|alt=A blond woman in a bob-cut, sitting cross-legged on a transparent platform full of bubbles and lit from inside in pink. The woman is wearing a dress made of transparent bubbles of varying sizes. She is holding a microphone in her left hand and appears to be smiling.|ದಿ ಫೇಮ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗುಳ್ಳೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಗಾಗಾ ತುಂಬಾ ಮಂದವಾದ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸ್ವರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಡೋನಾ ತ್ತು ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ೧೯೮೦ ಪಾಪ್ ೧೯೯೦ ಯೂರೋಪಾಪ್ ಇಕೋ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನಂತಿದೆ. ಈಕೆಯ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್ ದಿ ಫೇಮ್‌ ಕುರಿತು ದಿ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್  ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ: ಸಂಗೀತ, ಫ್ಯಾಶನ್, ಕಲೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಗಾಗಾ) ಮಡೋನಾ ಮತ್ತು ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿ ಸಿಕ್ರಾರ ’ಹೋಲೊಬ್ಯಾಕ್ ಗರ್ಲ್’ ಕೈಲಿ ಮಿನೊಗ್ ೨೦೦೧ ಅಥವಾ ಈಗ ಗ್ರೇಸ್ ಜಾನ್ಸ್ ಎದ್ದು ಬರುವಂತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್   ವಿಮರ್ಶಕಿ ಸಾರಾಹ್ ರೋಡ್ಮನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ "ಮಡೋನಾ ರಿಂದ ಗ್ವೆನ್ ಸ್ಟೇಫಾನಿಯವರೆಗೆ,  ಬಲಿಷ್ಟವಾದ ಗಾಳಿವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಬ್ಲಿ ಬೀಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರೇರಣೆ [ಈಕೆ] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ...  ." ಈಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಕೆಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕುವಂತೆ ಪ್ರೇರೆಪಿಸುತ್ತಾರೆ" ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕ ಸಿಮೋನ್ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಂಗೀತ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವು ಗಾಗಾರಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕ್ಲಾಶ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅದರೆ ೧೯೮೦ರಂತಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಿರ್ದಯವಾದ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಹೊಳಪು ನೀಡಿದ ಆಟೋ-ಟ್ಯೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್&ಡಿ-ಇಶ್ ಬೀಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಾಗಾರ ಮೇಲೆ ಫ್ಯಾಶನ್ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಡೊನಾಟೆಲ್ಲ ವೆರ್ಸಾಚೆ ತನ್ನ ಧ್ಯಾನ(ಗುರು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಗಾ ತನ್ನದೆ ಆದ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಗಾಗ ಹೆಸರಿನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂಡಿದ್ದು ಖುದ್ದಾಗಿ ತಾವೆ ಅದನ್ನ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಂಡವು ಈಕೆಯ ಹಲವಾರು ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸ್ಟೇಜ್ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ಫ್ಯಾಶನ್ ಪ್ರೀತಿಯು ತಾಯಿಯ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ, ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; "ಯಾವಾಗಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿರಬೇಕು." "ನಾನು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವಾಗ ಯಾವ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಟೇಜ್ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ಪಾಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್ ಇವೆಲ್ಲವು ಜೊತೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ನನಗೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದು ಸೂಪರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನೆಕ್ಕಬೇಕು ಎಂದು ಬಲವಾದ ಆಲಂಕಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ." ಗ್ಲೊಬಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಮಾನಿಟರ್ "ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ" ಟಾಪ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಬ್ಯ್\ಉ. ೩. ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ವೀಕ್ಲಿ  ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆಕೆಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದಶಕದ "ಬೆಸ್ಟ್-ಅಫ್" ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿತು, "ಮಪೆಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಡುಪುಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಬಲ್‌ಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಗಾಗಾರ ವರ್ತನೆಯ ಸಮಗ್ರತೆಯು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಲೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದಿತು".
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತೀಕ
thumb|upright|ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ "ರಕ್ತ ಹೀರುವ" ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ, ಅವಳ ಅಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಗಾಗಾರ ಸಂಗೀತ,ಫ್ಯಾಶನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಸೊನಾ ಇವೆಲ್ಲವು ಮಿಶ್ರವಾದ ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದೆ. ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್, ಟ್ರೈಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಈಕೆಯ ಸ್ಥಾನವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗಾಗಾರ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೆ ಪಡೆದಿವೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಗಾಗಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಸೆಳ. ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸದ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದು ಫ್ಯಾಶನ್ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯದ ಚಿಲುಮೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ತುಂಬಾ ಮನೋರಂಜನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ ಹೊಂದಿದೆ"; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ೨೦೦೯ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ "ಪಾಪರಾಜಿ" ರಕ್ತ ಚಿಮ್ಮುವಂತಿತ್ತು, ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವಂತಿತ್ತೆಂದು ಎಂಟಿವಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆ. ದಿ ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ "ರಕ್ತ ನೆನೆಸುವ" ಥೀಮ್‌ನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಬಿಗಿಯಾದ ಒಳ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ದಾಳಿಕೋರ" ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ ಕಪ್ಪು ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ ಆಕೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, "ರಕ್ತವು" ಆಕೆಯ ಎದೆಯನ್ನು ತೋಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿತ್ತು, ಸ್ಥಳೀಯ ಒಂದು ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೊಳಗಾಯಿತು. "ಬ್ರಾಡ್‌ಫೊರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿಯಾಗೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೆ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಕಂಬ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಮದರ್ಸ್ ಅಗೆನಸ್ಟ್ ವಯಲನ್ಸ್‌ನ ಲೈನ್ ಕೊಸ್ಟೇಲೊ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ ರಾಕ್ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಅವಳು ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ," "ಅವಳು ಹುಡುಗಿಯರ ವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.’ ಗಾಗಾ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಏನನ್ನು ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?" ಎಂಡು ಹೇಳಿದರು ೨೦೧೦ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬೂಟ್‌ಗಳು, ಪರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಧಿರಿಸು ಟೈಮ್  ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ ೨೦೧೦ರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಸ್ಟೇಟ್‍‍ಮೆಂಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು "ಮಾಂಸದುಡುಗೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅರ್ಜಂಟೈನಾದ ಫ್ಯಾಶನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಮೀಡಿಯಾಗಳು ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಈ ಕಡೆ ಹರಿಸಿದವು ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪೇಟಾದ ಕೋಪಕ್ಕಿಡಾಗಬೇಕಾಯಿತು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಗಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಗೌರವ ತೋರುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತ ನಾವು ತೊಡುವ ಉಡುಪು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಬಯಸಿದರು.
ಲೇಡಿ ಗಾಗಾರು ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅವರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸೌತ್ ಕೆರೋಲಿನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಮಾಜಸಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಡೆಫ್ಲೆನ್  ೨೦೧೧ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಿಂದ "ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಸೋಷಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದ ಫೇಮ್" ಹೆಸರಿನ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳ ಸರಣಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಲೇಡಿ ಗಾಗಾರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಆಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ, ವಿಡಿಯೋ, ಫ್ಯಾಶನ್, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನ" ಇವೆಲ್ಲವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಗಾಗಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಉದಾರದಾನಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತ ಕೃತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ಚಾರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಗಾ ದಿ ಮಾನ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ಹೈಟಿ ಭೂಕಂಪಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಹಾಡು ರಚಿಸಿ ಹಾಡಲು ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಿಧಿಯನ್ನು ದೇಶದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ ೨೪, ೨೦೧೦ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಬಂದರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾಗಾರ ಅಧೀಕೃತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ದಾನ ಮಾಡಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಿಧಿಗಾಗಿ ಅಂದಾಜು $೫೦೦,೦೦೦ ಸಂಗ್ರಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಾಗಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೧, ೨೦೧೧ರಂದು ಜಪಾನಿನ ೨೦೧೧ ತೋಹೊಕು ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ತ್ಸುನಾಮಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ತಾಸಿನ ನಂತರ, ಗಾಗಾ ಟ್ವಿಟ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಪ್ರೇಯರ್ ಬ್ರೇಸ್ಲೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕಂಪನಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೇಸ್ಲೆಟ್ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವೆಲ್ಲ ಜಪಾನಿನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರೇಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳು $೧.೫ಮಿಲಿಯನ್ ( ೨೯, ೨೦೧೧ಕ್ಕೆ)ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಜೂನ್ ೨೫, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಮಾಕುಹರಿ ಮೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಎಂಟಿವಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ತ್ಸುನಾಮಿಯ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ನೊಂದವರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಜಪಾನಿನ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ವಕಾಲತ್ತು
upright|thumb|Gaga delivers a speech at the National Equality March, October 11, 2009 |ಆಲ್ಟ್= ಒಬ್ಬ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಮಹಿಳೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಗ್ಲಾಸಸ್ ಧರಿಸಿ ನಿಲುಪೀಠದಲ್ಲಿ ’ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್’ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಪೋಸ್ಟರ್‌. ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಡದ ಬಿಳಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟಾಂಜನವಿತ್ತು. ಗಾಗಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಅವಳ ಶೀಘ್ರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಅವಳ ಗೇ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಬಿಂಬವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು, ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು, ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ  ಸಮಾಜವು ನನಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಾನು ಅನೇಕ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಅವರು ನನ್ನ ಕಟ್ಟಾ ಹಿಂಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರೇ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾನೂ ಅವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸವಲ್ಲ." ಆಕೆಯು ತಮ್ಮ ಲೇಬಲ್ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್-ಆಧಾರಿತ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫ್ಲೈಲೈಫ್‌ಗೆ, ದ ಫೇಮ್‌ ನ ಲೈನರ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ "ಐ ಲವ್ ಯು ಸೋ ಮಚ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ತಮ್ಮ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನೀವೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಎದೆ ಬಡಿತಗಳು(ರೂವಾರಿಗಳು), ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗಳು ನನಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಪತ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ನಾನು ಈ ಸೋಜಿಗದ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ." ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಲೋಗೋದಿಂದ, ಅವಳ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ೨೦೦೮ ಮೇದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂನೌನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹಾಡಿದ ಅವಳ "ಜಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಸ್" ಹಾಡು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಯುಆನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಪ್ರೈಡ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿದಳು.
ನಂತರ ಅವಳ ದಿ ಫೇಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಅವಳ "ಪೋಕರ್ ಫೇಸ್" ಹಾಡು ಅವಳ ದ್ವಿಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತ್ತು. ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಗೆಳೆಯರು ಅವಳ  ದ್ವಿಲಿಂಗತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು, ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು " ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ನಾನು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರು ಇದರಿಂದ ಹೆದರಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿತು. ನಾನು . ನಾನು ಕೇವಲ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇನೆ." ಯಾವಾಗ ಅವಳು ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ದಿ ಎಲೆನ್ ಡಿಜಿನಿರೀಸ್ ಶೋ ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸೊದ್ದಳೋ, ಅವಳು ದಿಜಿನಿರೀಸ್‌ಅನ್ನು "ಇದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣೆ" ಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗಳಿದಳು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು "ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ." ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಳು. "ದೇವರು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಗೇಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ," ಎಂದು ಸಂತೋಷಭರಿತವಾಗಿ ಹೊರನಡೆದರು ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ೨೦೦೯ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ನ ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಡೆದ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಡಿನ್ನರ್, ಜಾಥಾದಂತಹುದೇ ಒಂದು ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ಜಾನ್ ಲೆನನ್‌ರ "ಇಮೇಜಿನ್"ರ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು "ನಾನು ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನನ್ನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ನನ್ನ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಇದು ನಿಮಗಾಗಿ" ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಅತಿಯಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಲೆಯಾದ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಶೆಫರ್ಡ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮರಣದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು.
thumb|left|upright|2000ನೇ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಗಾ ಎಸ್‌ಡಿಎನ್‌ಎಸ್(ಸರ್ವೀಸ್‌ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಲೀಗಲ್ ದಿಫೆನ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್)ನ "ಏನೂ ಕೇಳಬೇಡಿ, ಏನೂ ಹೇಳಬೇಡಿ"ಜಾಥಾದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕರೆದಳು. ಗಾಗಾ ೨೦೧೦ ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್‌ನ (ಮೈಕ್ ಆಲ್ಮಿ; ಡೇವಿಡ್ ಹಾಲ್; ಕ್ಯಾಟಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಸಿ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್) ಜೊತೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು ಇವರೆಲ್ಲರು, ಯು.ಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ "ಎನನ್ನು ಕೇಳಬೇಡ ,ಎನನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ" (DADT) ಪಾಲಿಸಿಯವರು,ಇವರ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಹ್ಗೆಚ್ಗಾಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಮೀಟ್ ಡ್ರೆಸ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಉಡುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಗಾ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಜನರನ್ನು ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು "ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಬೆಂಬಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಾವು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸಗಳಷ್ಟೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ." ಸೆನೆಟರ್‌ನ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಳು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦,೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೇನ್‌ನ ಡೀರಿಂಗ್ ಓಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಿಸ್‌ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಲೀಗಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ೪ದಿ ೧೪ಕೆ ಜಾಥಾದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಜಾಥಾದ ಹೆಸರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ_ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ೧೪,೦೦೦ ಸರ್ವಿಸ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಿಎಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಡಿಎಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು(ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮೇನ್, ಓಲಂಪಿಯಾ ಸ್ನೋವೆ ಮತ್ತು ಸುಸಾನ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್) ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ಈ ಘಟನೆಯ ಅನುಸಾರ ದಿ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್‌ ನ ಸಂಪಾದಕರು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು, ಅವಳು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ನರಿಗೆ "ನಿಜವಾದ ಭಯಂಕರ ಪಕ್ಷವಾದಿ"ಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:1986ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಕಿಯರು ವರ್ಗ:2010ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಂದವಾದ ಸ್ವರದಿಂದ ಹಾಡುವ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ಜನರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದೆಯರು ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ದ ಸಂಗೀತ ಗಾರರು - ಗೀತಾ ರಚನಕಾರರು ವರ್ಗ:ಉಭಯಲಿಂಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟ್‌ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಏಂಡ್ ಐಸೋಟೋಪ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ -ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಕೆಯ್ಟರ್ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಲೇಡಿ ಗಾಗಾ ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸನ ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಗೇ ಬಿಸೆಕ್ಷುವಲ್ ಏಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜಂಡರ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ವರ್ಗ:ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಟಿಸ್ಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಓಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಲುಮ್ನಿ ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಜನರು ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹಾಡುಗಾರರು ವರ್ಗ:ಸೋನಿ/ಎಟಿವಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ವೋಂಕಿ ಪಾಪ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್ಶ್ ವರ್ಗ:ಕಲ್ಪಿತನಾಮಗಳು
ಪಡುಕೋಣೆ ಸೀತಾದೇವಿ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಡುಕೋಣೆ ಸೀತಾದೇವಿಯವರು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿ, ತಾವೇ ರಚಿಸಿದ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಧೀಮಂತ ಮಹಿಳೆ. ತೀರ ಮಡಿವಂತ ಸಮಾಜದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಸೀತಾದೇವಿಯವರು, ತಮ್ಮ ಪತಿ, ಪಡುಕೋಣೆ ರಮಾನಂದರಾಯರು, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಒಂದು ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿ, ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಹುಚರ್ಚಿತರಾಗಿದ್ದರು ಸಹಿತ.
ಜನನ, ಮದುವೆ
ಸೀತಾದೇವಿಯವರು, ದ. ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರಿ ನಲ್ಲಿ ೧೯೦೩, ಜೂನ್, ೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ದೇಶಭಕ್ತ ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾವ್, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಕೀಲರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ದುಡಿದವರು ತಾಯಿ, ಉಮಾದೇವಿ. ಬಾಲೆ ಸೀತಾ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಪಡುಕೋಣೆ ರಮಾನಂದರಾಯರು ರನ್ನು  ನೋಡಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ, ಸೀತಾದೇವಿಯವರನ್ನು ಕಂಡ ರಮಾನಂದರು ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಪತಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಮಾಡಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮಾರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ವುದಲ್ಲದೆ  ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಷ್ಟು  ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಪಡುಕೋಣೆ ರಮಾನಂದರ ಮನೆ ಅತಿಥಿಗಳ ತಾಣವೆನಿಸಿತ್ತು. ಮೈಸೂರಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖರೂ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ರಾಯರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಧನೆಗೆ ಧಾರಳವಾಗಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ, ರಮಾನಂದ ದಂಪತಿಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಪತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮದುವೆಯ ಬಳಿಕ
ಪಡುಕೋಣೆ ರಮಾನಂದರು ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ನಂತರ, ಮದರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ ; ಎಮ್.ಎ;  ಎಲ್.ಟಿ, ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು,  ರಾಜಮಾಂಡ್ರಿ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಭಾಗದ  ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯವರಿಗೆ ಕಾಲೇಜಿನ ಲೈಬ್ರರಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ನಿಯವರಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೫ ಜನ ಮಕ್ಕಳು. ರಮಾನಂದ ರಾಯರಿಗೆ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗವಾದಾಗ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಜಿ.ಪಿ ರಾಜರತ್ನಂ ೪ ತಿಂಗಳು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದು, 'ಬೌಧ್ಧ ಧರ್ಮ' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು  ಕೃತಿ ರಚನೆಯ ಬಳಿಕ, ರಾಜರತ್ನಂ,  ‘ಒಂದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದ ಅನುಭವ’ ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗೆ ಇವರ ಮನೆ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ತೆರೆದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಸದಾಕಾಲ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಲೇಖಕ ರಮಾನಂದರಾಯರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ತಾವೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು 'ಸೀತಾದೇವಿ'ಯವರು, ಹಿಂದಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸತೊಡಗಿದರು.
ಒಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ, ಸಾಧಕಿ
ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಿ, ಪತಿಯ ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ, ಪ್ರಗತಿಪರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ  ದಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿದ, ಕತೆ, ಪ್ರಹಸನ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡ-ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತರ್ಜುಮೆಮಾಡಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತೆ.
ನಿಧನ
ಕ್ಷಯರೋಗ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ  ಸೀತಾದೇವಿಯವರು,  ೧೯೬೯  ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೧ ರಂದು ದೈವವಶರಾದರು.
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ
ಸನ್,೨೦೧೨ ರ, ಪಾಟ್ಣದ 'ಕನ್ ಕರ್ ಬಾಗ್' ಉಪನಗರದ, 'ಪಾಟ್ಲಿಪುರ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್' ನಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಚ್, ೪, ರವಿವಾರ, ಜರುಗಿದ 'ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್' ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ 'ಭಾರತದ ಕಬ್ಬಡಿ ತಂಡದ ಮಹಿಳ ಉದ್ಘಾಟನಾ ತಂಡದ ಫೈನಲ್ಸ್ ನ, ನಾಯಕಿ', 'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ,' ಕರ್ನಾಟಕದವರು. ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧೯-೧೧ ಗೋಲ್ ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದ ಭಾರತದ ತಂಡ, ತನ್ನ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದವರು,'ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ'ದವರು. ಭಾರತದ ತಂಡ ಇರಾನ್ ತಂಡವನ್ನು ೨೫-೧೯ ಗೋಲ್ ಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್' ಗಳಿಸಿತು. 'ಚಿನ್ನದ ಪದಕ' ಹಾಗೂ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಟ್ರೋಫಿ'ಯನ್ನು ಬಿಹಾರದ ಉಪ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ, ಶ್ರೀ. ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ವಿಜಯಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರದಾನಮಾಡಿದರು. ಮೊದಲು ಆಡಿದ ಗ್ರೂಪ್ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ತಂಡ,'ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್'ಗೆಲುವಿನಿಂದ 'ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫನಲ್ಸ್' ತಲುಪಿ, 'ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್' ನಲ್ಲಿ 'ಇಂಡೋನೇಷಿಯವನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿದು 'ಫೈನಲ್' ತಲುಪಿದ್ದರು. 'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿಯವರ ಕ್ರೀಡಾ-ಜೀವನ'ದಲ್ಲಿ ಈ 'ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ೭ ನೆಯದು'. ಅವರು 'ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್' ನಲ್ಲಿ 'ಸೌತ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿ'ಯಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿವಾರ, ಬಾಲ್ಯ
'ಮಮತಾ ಪೂಜಾರಿ'ಯವರು ಕಾರ್ಕಳ ಸಮೀಪದ ಹೆರ್ಮುಂಡೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ಪೂಜಾರಿಯವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಗೆ ಸುಮಾರು ೨.೫ ಕೀ.ಮೀ. ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದಮ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮಗಳು ಆಕೆಯ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಜನ 'ಕಬಡ್ಡಿಯ ಆಟ'ದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವು ಮಮತಾರನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸನ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೇಶದ 'ಗುವಾಂಗ್ ಜೌ' ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಏಶ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಮೆಡಲ್ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. 'ಮಮತಾರವರಿಗೆ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ. ಒಂದನೆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಲವು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಳು. ಕಬಡ್ಡಿ ಆಕೆಗೆ ಬಹು ಮುದಕೊಟ್ಟ ಆಟವಾಗಿತ್ತು. ರಮೇಶ್ ಸುವರ್ಣರೆಂಬ ಕೋಚ್ ಈಕೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು. ತಂದೆ ಭೋಜ ಪುಜಾರಿ ತಾಯಿ ಕಿಟ್ಟಿ ಪುಜಾರಿ. ಅಣ್ಣ ವಿಶ್ವನಾಥ ಪುಜಾರಿ ತಂಗಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂಗಿ, ಮಧುರಾ ಪೂಜಾರಿ. ಮಮತಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆತದ್ದು, ಕೇವಲ ೨೦೦೮ ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ. ಅಣ್ಣ, 'ವಿಶ್ವನಾಥ ಪೂಜಾರಿ' ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿದಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಪಗಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಟೆಲಿವಿಶನ್' ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮಮತಾಳ ಆಟಗಳನ್ನು ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಖುಷಿದೊರೆಯುವುದೆಂದು ತಾಯಿಯವರ ಅಭಿಮತ.
ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ
ಮಮತಾ 'ಮಹಿಳಾ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಟವನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ತನ್ನ ಸಹ ಟೂರ್ನಿಮೆಂಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರಿಗೆ 'ವಿಶ್ವಕಪ್' ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಛು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. 'ಸೆಮಿ ಫನಲ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಫೈನಲ್ಸ್ ಆಟಗಳು' ನಿಜಕ್ಕೂ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ 'ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪಾತ್ರ' ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಹಲವುಬಾರಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಮನೆಯ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. 'ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಶಿಬಿರ'ಕ್ಕೆ ಭೂಪಾಲ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದವಳು, ಮನೆಗೆ ಬರಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು. 'ಅಗಾಧ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ' ಎನ್ನುವುದು ಮನೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಪರಿವಾರದ ಸಹಕಾರ ಸದಾ ಮಮತಾರವರನ್ನು ಕಬಡ್ಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ಕಬಡ್ಡಿ ವರ್ಗ : ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ ವರ್ಗ:ಕಬಡ್ಡಿ
ಬಾಬ್ಬಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್
ಬಾಬ್ಬಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಜನನ: ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೭೪) ಕೇರಳದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತ ಇವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಟ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂಪುರಂನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೯೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ನಡುವೆ ೧.೯೧ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಾಬ್ಬಿ ೨೦೦೪ರ ಅಥೆನ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರ ಬುಸಾನ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಜಕಾರ್ತಾ ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದರು. .
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಬಾಬ್ಬಿ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಕೌನ್ಸಲ್ನ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಅವರೆಂದರೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹೋಲ್ಮಸ್ಕರಿಯಾ,ಗಂಗೋತ್ರಿ ಸ್ಕರಿಯಾ ಮತ್ತು ರಿತ್ವಕ ಸ್ಕರಿಯ. ಇವರು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೮
ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಕಚ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಭಾಗಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಮೌಂಟ್ ಅಬುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಮದಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತಿ ಸುಲ್ತಾನಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವವರೆಗೆ, ಗುಜರಾತು ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಲೇ ಟೆಸ್ಸಿಟೊರಿ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಂತ ಈ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ತಾನೀ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾರೂ ಗುರ್ಜರ್ (ಮಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತುಗಳ ಭಾಷೆ) ಎಂದೇ ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಯು. ಜೆ. ಜೋಷಿಯವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಲಾಟ (ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್) ದೇಶಗಳ ಜನಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಬಹು ಹಳೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಉದ್ಯೋತನಸೂರಿಯ ಕುವಲಯ ಮಾಲಾ (ಪ್ರ.ಶ. 798) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಲಾಟಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ ಇದು: ‘ಬಳಿಕ ಆತ ಗುಜ್ಜರರನ್ನು (ಗುಜರಾತ್ ದೇಶದವರನ್ನು) ಕಂಡ. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮೆದ್ದು ಪುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಷ್ಣಾತರು ಮತ್ತು ‘ನೌರೇ ಭಲ್ಲೌ’ ಮುಂತಾದ ಉಗ್ಗಡಣೆಗಳು ಅವರ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು.’ ಬಳಿಕ ಆತ ಲಾಟರನ್ನು ಎಂದರೆ ಲಾಟದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವರು ಸ್ನಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೈಗೆ ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ತಲೆಯನ್ನು ಆ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆಗೆ ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಂಗಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ‘ಅಂಹನ್ ಕೌತುಂಹ್’ ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅವರು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ತೆಳ್ಳನೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೂ ಲಾಟದಲ್ಲೂ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕುರಿತು ಯಾವುದನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ; ಆದರೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಪಭ್ರಂಶ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.
ಇದಕ್ಕೆ ಭೋಜ (1000) ತನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ ಕಂಠಾಭರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಈ ಮಾತು ಒತ್ತು ನುಡಿಯಾಗಿದೆ. ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅಪಭ್ರಂಶೇನ ತುಷಂತಿ ಸ್ವೇನ ನಾನ್ಯೇನ ಗುರ್ಜರಾಃ (ತಮ್ಮ ಅಪಂಭ್ರಂಶದಿಂದಲೇ ಗುರ್ಜರರು ಸಂತುಷ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಒಲ್ಲರು.) ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನೆಂಬ (1000) ಪ್ರಾಕೃತ ವೈಯಾಕರಣಿ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಗುರ್ಜರೀ ಎಂಬೊಂದನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರ ಮಥಿತಾರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ದೇಶದ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ (ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ತಾನೀ ಭಾಷೆ) ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂದು.
ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಷೆಗಳೆಲ್ಲ ಇಂಡೊ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವೆಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯ.ಅಪಭ್ರಂಶ ಮೊದಲು ಜನರಾಡುವ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತವನ್ನು ಬೇಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದ ಜನರಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು ಅಪಭ್ರಂಶ. ಆ ಬಳಿಕ ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರದೊಂದು ವಿಪುಲ ಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿ ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಪಭ್ರಂಶ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ನೇಪಾಲಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಕವಿಗಳು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಡನೆ ಈ ಅಪಭ್ರಂಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಹೇಮಚಂದ್ರ ಉದಹರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ವೀರರಸವನ್ನೂ ಶೃಂಗಾರ ರಸವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರಸಗಳೇ ಆ ಕಾಲದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬಹುಪ್ರಧಾನ ರಸಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಭಾಷಿತಗಳಾಗಿವೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಜೈನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಶೈಲಿ, ಚಿತ್ರಮಯವಾದ ಕಲ್ಪನೆ, ಸಮರ್ಥವಾದ ಉಪಮೆಗಳು ಆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೇಮಚಂದ್ರನ ತರುವಾಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು) ಬರೆದ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರು ಇಂಥ ಅಪಭ್ರಂಶ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೇರುತುಂಗನ ಪ್ರಬಂಧ ಚಿಂತಾಮಣಿ (1305) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾಜ ಜಯಸಿಂಹ ಜುನಾಗಡದ ಅರಸ ಖಂಗಾರನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ, ಅವನ ರಾಣಿಗೆ ಸೋನಲ ದೇವಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಅನೇಕ ಅಪಭ್ರಂಶ ದುಹಾಗಳು ಉದ್ಧೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ದುಹಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಎಲ್ಲವೂ ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಭಾಷೆ ಈಗಿನ ಜನರಾಡುವ ಭಾಷೆ. ಇವು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಗುಜರಾತಿನ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ದುಹಾಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅನುಸ್ಯೂತವಾಗಿ ಇಳಿದು ಬಂದು ಇಂದೂ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜಾವೇರ್ಚಂದ್ ಮೇಘಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ಅವಧಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿ
ಇಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹ ಮೆಹತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನರಸಿಂಹ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಜುನಾಗಡದಲ್ಲಿನ ನಾಗರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ತನ್ನ ಅತ್ತಿಗೆಯ ಕಾಟದಿಂದ ಈತ ಭಕ್ತಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡರಿಂದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳನ್ನು ಈ ಕವಿ ಬಹುಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿ ಕವಿತಾ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ನುಡಿಗೊಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ; ಸಮಾಜದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಸತ್ತರೂಢಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಗಮನವನ್ನೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನರಸಿಂಹನ ಒಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪದ್ಯದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ಹರಿಜನ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈತನ ವೈಷ್ಣವ ಜನತೋ ಎಂಬ ಕವಿತೆ ಈತನ ಜೀವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಹು ವಿಶದವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿಶೃಂಗಾರ ಪರವಾದ ಪದಗಳು. ಈತನ ಶೃಂಗಾರ ಬಹಳ ಸಲ ಅಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿರದೆ ಅಸಂಸ್ಕೃತವೆನಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪದಗಳಲ್ಲಿನ ಈತನ ಶೈಲಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು.
ಭಾಲಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಭ ಎಂಬುವರು ನರಸಿಂಹನ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾದ ಆಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದವ ಕವಿ ಭಾಲಣ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈತನನ್ನು ಕೆಲವರು ಆಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಜನಕನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾನ್ಹಡದೇ ಪ್ರಬಂಧವೆಂಬ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಕವಿ ಪದ್ಮನಾಭ. ಮುಖ್ಯ ಅಖ್ಯಾನ ಲೇಖಕರಾದ ಭಾಲಣ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಎಂಬಿಬ್ಬರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಾಕರ್ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುದಾಸರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಆಖೋ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇದಾಂತ ಕವಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದೆರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಈತ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದವ. ಈತನ ಆಖೋಗೀತ (1659), ಅನುಭವ ಬಿಂದು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅವು ವೇದಾಂತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಖೋವಿನ ಶೈಲಿ ಪೆಡಸಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈತನ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪದಗಳ ಪರಿಯೇ ಬೇರೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಒದಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿ ನರಸಿಂಹ ಮೆಹತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುವ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಈತನದೇ ಆದ ಛಪ್ಪಾಗಳಿಂದ, ಎಂದರೆ, ಆರು ಸಾಲಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಛೋಪಾಯಿಗಳಿಂದಲೂ ಪುಷ್ಟಗೊಂಡಿದೆ.
ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಆಖೋ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕವಿ.
ಆಖೋವಿನ ಹಿಂದುಗಡೆಯೇ ಪ್ರೇಮಾನಂದ (1634-1700) ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆಖ್ಯಾನ ಕವಿ. ನಾಕರನ ಸಾಹಿತ್ಯಕರ್ಮದ ಬೀಡಾದ ವಡೋದರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೀತ. ಇವನು ಅನೇಕ ಆಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ನಳಾಖ್ಯಾನ, ಸುದಾಮ ಚರಿತ್ರೆ, ಮಾಮೇರುಣ್ (ನರಸಿಂಹ ಮೆಹತನ ಜೀವನ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು) ಮತ್ತು ದಶಮಸ್ಕಂಧ ತುಂಬ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ಕೃತಿಗಳು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಮನಮುಟ್ಟ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಜಾರಾತೀ ಕವಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಚ್ಚಗುಜರಾತೀ ಕವಿ. ಆತನನ್ನು ಜನತೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಗುಜರಾತೀ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆತ ಬಹು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೂ ವಿಶದವಾಗಿಯೂ ಕಂಡಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಹಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಗುಜರಾತೀರೂಪ ಮೂಲದ ಘನತೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನಿಗೆ ಅದೊಂದು ಮೂಲಧನವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಗುಜರಾತೀ ಜನರ ಅನುಭವದ ಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಅದು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ವಿಪುಲ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನೊಬ್ಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗುಜರಾತಿನ ಸಮಾಜದ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳ ನೈಜಚಿತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯುಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು. ಕಥೆ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೂ ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲೂ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆತನಿಗೆ ಬಹು ದಕ್ಷವಾದ ಶೈಲಿಯೂ ವಿಪುಲವಾದ ಭಾಷಾಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಇದೆ. ಆತನ ಕವಿತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಕಥಾ - ಕಾವ್ಯಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ದೇಸೀ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೆಸೆಯಿಂದ ಆತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವವರು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಆಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪರಮೋಚ್ಚಸ್ತರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿರುವ ಕವಿ. ಆತನ ಹಿಂದೆಯೂ ತರುವಾಯವೂ ಯಾರೂ ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ.
ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲೂ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೂ ಶಾಮಲ ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿಗ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈತನ ಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹರಡಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲ ಮೂಲೆಪಾಲಾಗಿ ಜನ ಅವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟರು. ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಮಲನ ಸ್ಥಾನ ಆಖ್ಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಮೂರನೆಯ ಅವಧಿ
ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿತಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕೊನೆಯ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ದಯಾರಾಮ (1783-1853). ಈತ ವಡೋದರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಚಾಂದೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಚಾಂದೋಡಿಗೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ದಭೋಯೀಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಈತ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಪರಿಶ್ರಮಿ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈತ ಪಂಡಿತನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತ, ಗುಜರಾತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಈತ ವ್ರಜ, ಮರಾಠಿ, ಪಂಜಾಬೀ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ ಪಂಥದ ನಿಷ್ಠಭಕ್ತನಾದ ಈತ ಆ ಪಂಥದ ಶುದ್ಧಾದ್ವೈತ ದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕವಿ ಎಂಬ ಈತನ ಮಹಾಯಶಸ್ಸು ಇವನ ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ, ಎಂದರೆ ಈತನ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಿಯರ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಕುರಿತ ಭಾವಗೀತಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೇನು ಕಾರಣ ಎಂದರೆ, ಈ ಗರಬೀಗಳು ಗುಜರಾತಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಗರ್ಬಾ ನರ್ತನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಗರಬೀಗಳು ಅನೇಕ ಶತಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇವು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕವಿಯನ್ನು ಅಮರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ದಯಾರಾಮನ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಗಲರ, ಪೇಷ್ವೆಗಳ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಕವಾಡರೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನರ್ಮದನೆಂದು ಜನಾಖ್ಯಾತನಾಗಿ ನವೋದಯದ ಕಹಳೆಯನ್ನೂದಿದ ನರ್ಮದಾಶಂಕರನೆಂಬ ಕವಿ 1833 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾದ. ಆದರೆ ಆತ ಗತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, 1844 ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾರಾಮ ಮಂಛಾರಾಮ ಮೆಹತಾಜೀ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಸೂರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾನವ ಧರ್ಮ ಸಭೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಸಗಿರುವ ಗುಜರಾತ್ ಭಾಷಾ ಸಂಘ (ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಸಭಾ) ಎ. ಕೆ. ಫೋಬ್ರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಥವi ಆಂಗ್ಲ ಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ದಲಪತರಾಮ-ಇವರಿಂದ 1848 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನರ್ಮದಾಶಂಕರ ಈ ಸಂಘಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಗದ್ಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವರ್ಧಕ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ 1851 ರಲ್ಲಿ ಓದಿದ. ಈ ಸಂಗತಿ ನಡೆದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, 1857 ರಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸಯುಗ ಆಗಲೇ ಉದಿಸಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಸಂಗಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಬಂಧ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಥರ್ಯ್‌ದಿಂದ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಯತ್ನಗೊಂಡರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮರಾದವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲೆಗಾರ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲೇಳುವ ಹೊಸ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರದೇ ಇದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗಳೆಲ್ಲ ಈಗಿನ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಪ್ರದವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿ ಹೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಕರ್ತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು- ಇವು ಕೂಡ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು- ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಹುದು, ಅಷ್ಟೆ.
ಈಗ ನಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನವನ್ನು ದಾಟಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತದೆ.
ಕವಿತೆ
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಮಾಜ ಪರಿಷ್ಕರಣದ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ನರ್ಮದ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಶೈಲಿ ಅಷ್ಟು ನವುರಾಗಿಲ್ಲ. ಸಕಲ ವಿಶಾರದನಾದ ನರಸಿಂಹರಾಲ್ ಎಂಬಾತನ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕೆಲವು ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಮಣಿಶಂಕರಭಟ್ಟ (ಕಾಂತ) ಮತ್ತು ಕಲಾಪೀ ಎಂಬವರು ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹರಾದ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಅನೇಕ ಧ್ಯೇಯಪುರ್ಣ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಅತಿ ಮನೋಹರವಾದ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿರುವ ಕವಿ ನಾನಾಲಾಲ ಆಧುನಿಕ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ವಿಲಕ್ಷಣಕವಿ. ವಿದ್ವಾಂಸ - ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಕವಿಯಾದ ಬಿ. ಕೆ. ಥಾಕೂರ್ ಎಂಬಾತ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಸುಂದರರಾಮ್ ಮತ್ತು ಉಮಾಶಂಕರ ಜೋಶಿ ಎಂಬವರು ಥಾಕೂರ್ ಪಂಥದ ಕವಿತ್ವವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಥಾಕೂರ ನಂತಲ್ಲದೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಶಿ (1967) ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠ (ನಿಷೀತ್). ಶೇಷ್ (ಆರ್. ವಿ. ಪಾಠಕ್) ಮತ್ತು ಮುಸಿಕಾರ್ (ಆರ್. ಸಿ. ಪರೀಖ್) ಎಂಬವರು ಶ್ಲಾಘ್ಯವಾದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮನ್ಶುಖಿಲಾಲ್ ಜ್ಹಾವೇರಿ, ಸ್ನೇಹರಶ್ಮಿ, ಚಂದ್ರವದನ ಮೆಹತಾ ಬೇಟೈ, ಕರ್ಸಂದಾಸ್ ಮಾಣಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂದೂಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜೇಂದ್ರಷಹ ಮತ್ತು ನಿರಂಜನ ಭಗತ್ ಎಂಬವರು ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಜರಾತೀ ಕವಿಗಳು.
ನಾಟಕ
ನರ್ಮದ ಸಾಹಿತ್ಯಗುಣವುಳ್ಳ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ರಣಛೋಡ್ಭಾಯ್ ಉದೈರಾಂ ಎಂಬಾತ ನಾಟಕರಂಗದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿರುವ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಗುಜರಾತಿ ನಾಟಕಕಾರ. ಈತನದಾದ ಮೇಲೆ ನಭುಭಾಯಿಯ ಕಾಂತಾನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಮಣ್ ಭಾಯ್ ನೀಲಕಂಠನ ರಾಯ್ನೋ ಪರ್ವತ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠಗುಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ನಾಟಕಗಳು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಕೆ. ಎಂ. ಮುನ್ಷಿಯ (ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ) ಗದ್ಯನಾಟಕಗಳತ್ತಲೂ ಬಟುಭಾಯಿಯ ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕಗಳತ್ತಲೂ ನಾವು ಬರುತ್ತೇವೆ. ಉಮಾಶಂಕರ ಜೋಶಿ ತುಂಬ ಯಶಸ್ವಿಗಳಾದ ಏಕಾಂಗ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಚಂದ್ರವದನ ಮೆಹತ, ತಾನೇ ಒಳ್ಳೆ ನಟನೂ ನಿರ್ದೇಶಕನೂ ಆಗಿದ್ದು, ರಂಗವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀಮತಿ ಹಂಸಾ ಮೆಹತ ಪೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರಿನ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಸ್ವಂತ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಯಶವಂತ ಪಾಂಡ್ಯ. ಆರ್. ಸಿ. ಪರೀಖ್, ಜಯಂತೀಲಾಲ್, ಶ್ರೀಧರಾಣಿ, ಚುನಿಲಾಲ್ ಮಡಿಯಾ, ಗುಲಾಬ್ದಾಸ್ ಬ್ರೋಕರ್, ಪುಷ್ಕರ್ ಚಂದರವಾರ್ಕರ್ ಎಂಬವರು ಇತರ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರರು.
ಕಾದಂಬರಿ
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡವು. ಆದರೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಥಮ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ 1868ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂದಶಂಕರನ ಕರಣ್ ಘೆಲೋ ಎಂಬುದು. ಆ ಕಾದಂಬರಿ ವಸ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗುಜರಾತಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಇದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಗೋವರ್ಧನ ರಾಮನ ಸರಸ್ವತೀ ಚಂದ್ರವೆಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬರುವ ಜನ ತನ್ನನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆಸುವ ಬಹು ಘನವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಇದು. ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಷಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ಕಳಕಳನೆ ಹೊಳೆವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ. ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಮುನ್ಷಿ ದಂಪತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದುವು. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಯುಗಮೂರ್ತಿ ವಾರ್ತಾಕರ್ ಎಂದು ನ್ಯಾಯವಾಗಿಯೇ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳುವ ರಮಣಲಾಲ ದೇಸಾಯಿ ನಾಟಕಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು-ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ದಿವ್ಯ ಚಕ್ಷು ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮೇಘಾನಿ, ಧೂಮಕೇತು, ಚುನಿಲಾಲ್ ಷಹ, ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್, ಗುಣವಂತರಾಯ್ ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ದರ್ಶಕ ಎಂಬುವರು ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಮಡಿಯಾ, ಪೆಟ್ಲೀಕರ್. ಚಂದರವಾರ್ಕರ್, ಪೀತಾಂಬರ್ ಪಟೇಲ್, ಮುಂತಾದವರು ಕಿರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು.
ಸಣ್ಣಕಥೆ
ಮಲಯಾನಿಲ (ಕಾಂಚನಲಾಲ್ ಮೆಹತ) ಮೊದಲು ಆಮೇಲೆ ಮಟುಭಾಯ್ ಕಾಂತಾವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ಎಂ. ಮುನ್ಷಿಯವರು ಯಶಸ್ವೀ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ವಿ. ಪಾಠಕ್ ಅವರು ಧೂಮಕೇತು ಮತ್ತು ದ್ವಿರೇಫ್ ಎಂಬ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಮಣಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿ, ಮೇಘಾನಿ, ಸೋಪಾನ್, ಉಮಾಶಂಕರ್, ಸುಂದರಂ, ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್, ಗುಲಾಬ್ದಾಸ್, ಮಡಿಯಾ, ಪೆಟ್ಲೀಕರ್ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮನೋಹರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಆತ್ಮಕಥೆಗಳೂ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವುದು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಆತ್ಮಕಥೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಬರೆಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಬಹು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನರ್ಮದನೂ ಬಳಿಕ ಆರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಣ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮಣಿಲಾಲನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಇತರರೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೈಕಿ, ಆನಂದ ಶಂಕರ ಧ್ರುವ, ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ, ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಮಶ್ರುವಾಲರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಲಘು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ವೈರವಿಹಾರಿ (ಆರ್.ವಿ.ಪಾಠಕ್), ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರ ದಾವೆ, ದೂರ್ಕಾಲ್, ವಿ.ಕೆ. ವೈದ್ಯ, ಮುನಿಕುಮಾರ ಭಟ್, ಜಿ.ಎಲ್.ಮೆಹತ. ನವಲ್ ರಾಂ ತ್ರಿವೇದಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು: ಎ.ಕೆ. ಫೋಬ್ರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕವಿ ದಲಪತರಾಮ ಎಂಬವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಮಾತಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲದರ ಶೋಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ವ್ರಜಲಾಲಶಾಸ್ತ್ರಿ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಥಮ ಶಬ್ದಕೋಶವಾದ ನರ್ಮಕೋಶಕ್ಕೆ ನರ್ಮದ ಪೀಠಕೆಯನ್ನೂ ಬರೆದಂದಿನಿಂದ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿವೆ. ಪ್ರವೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ದಿವಸ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಹಳೆಯವೆನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ತುಂಬ ಪ್ರಧಾನವಾದುದೆಂಬುದನ್ನು ಬಲು ಹಿಂದೆಯೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಷಯವನ್ನು ಇವು ಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಎನ್. ಬಿ. ದಿವೇಟಿಯಾ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯ ಘನ ಪಂಡಿತ. ತಾನು ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ವಿಲ್ಸನ್ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ದಿವಸ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಘವೊಂದು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನರ್ಮದನ ತರುವಾಯ ಅನೇಕ ಗುಜರಾತೀ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳು ರಚಿತವಾಗಿವೆ; ಇವನ್ನು ಕುರಿತ ವ್ಯಾಸಂಗವೇ ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಜನಕವಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಶೀರ್ವಚನದಿಂದ ಪುಷ್ಟಿಗೊಂಡು, ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಿಂದ 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಾರ್ಥ ಜೋಡಣೀ ಕೋಶ, ಗುಜರಾತೀ ಶಬ್ದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಯಿತು.
ವಿಷಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸುವ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಘಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಡೋದರ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಕೆಲಸ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ವಡೋದರ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿವಿಧ ಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ 1500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ವಡೋದರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಚ್ಚುಹಾಕಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ವಡೋದರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಗಾಯಕವಾಡರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಲಭಿಸಿತು. ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ಗುಜರಾತ್ ವೆರ್ನಾಕ್ಯುಲರ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ವಿದ್ಯಾಸಭಾ) 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.; ಅದರ ಕಾರ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಫೋಬ್ರ್ಸ್‌ ಗುಜರಾತೀ ಸಭಾ, ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯ ಗುಜರಾತ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹ ಶ್ಲಾಘ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ.
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರತಂತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ಗ್ರಂಥಗಳು ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾದವು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು-- ಹಳೆಯ ವಡೋದರಾ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಸಯ್ಯಾಜೀ ಜ್ಞಾನ ಮಂಜೂಷ್ದಂಥವು-ಪ್ರೌಢ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾದವು. ಸದಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತವಾದುದರಿಂದ ಈ ದಿವಸ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವೆಂದೆನಿಸದಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತರು ಮುಂಚೆಯೇ ಮನಗಂಡಿದ್ದರೆಂಬ ಬಗೆಗೆ ಇವು ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಂತಿವೆ.
ಕೊನೆಗೆ ನಾವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶದತ್ತ ಬರುತ್ತೇವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಜರುಗಿವೆ. ಹಳೆಯ ವಡೋದರ ರಾಜ್ಯದ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಟಿ.ಕೆ. ಗಜ್ಜರ್ ಎಂಬಾತ ಒಂದು ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಇದರ ಕೈಬರೆಹದ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಓರಿಯಂಟಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬರೋಡದ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಪಿ.ಜಿ.ಷಾಹ, ಎಂ.ಪಿ ದೇಸಾಯಿ, ವೈ ಜಿ. ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಮತ್ತು ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಇಂಥ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ಒಂದು ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಅರ್ಚನಾ ವಿಶ್ವನಾಥ
ಅರ್ಚನಾ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಮತ್ ಅವರು 2017 ರ ಜನವರಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ:೧೭-೦೬-೨೦೦೦ ತಂದೆ: ಡಾ.ಗಿರೀಶ್ ತಾಯಿ: ಅನುರಾಧಾ ಕಾಮತ್ತ್ ತರಬೇತುದಾರು ಬೋನಾ ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಸಗಯರಾಜ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ಆಟಗಾರ್ತಿ ಅರ್ಚನಾ 9 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅರ್ಚನಾ ಕಾಮತ್ ರವರು ಮನರಂಜನಾ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಡಲು ಆಟವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹದಿಹರೆಯದವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಅವರು 2011 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ U-12 ಮತ್ತು U-18 ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮತ್ತು 2012 ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನಂ 1 ಸಬ್ ಜೂನಿಯರ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಓಪನ್, ತೈಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಓಪನ್, ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಟೀಮ್ ಗೋಲ್ಡ್) ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಮತ್ತು ಜೂನಿಯರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಟಿಟಿಎಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಎಸ್ಐಎ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು (ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ). ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಟೀಮ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅರ್ಚನಾ ಸ್ವತಃ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಸ್ಥಾನ, ಬ್ರೆಸಿಲ್‌ನಿಂದ ವಿಶ್ವ ನಂ .8 ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ 3 ಗಮನಾರ್ಹ ಜಯಗಳಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಕೆಡೆಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಟಿಟಿಎಫ್ ಫೇರ್ ಪ್ಲೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ, ಅವರು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸಬ್-ಜೂನಿಯರ್ ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ನಂ 1 ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸತತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ (3 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ). 2014 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಮಂಡ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಬ್ ಜೂನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಟ್ರಿಪಲ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ಸ್ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ಸಬ್ ಜೂನಿಯರ್ ಬಾಲಕಿಯರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ಸಬ್-ಜೂನಿಯರ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಡಬಲ್ಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಬ್ ಜೂನಿಯರ್ ಬಾಲಕಿಯರ ತಂಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಾಲಕಿಯರ ತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅರ್ಚನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ 3 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ
ಜನವರಿ ೯ ರಂದು ಕಟಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೦ ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಫ್ ನಲ್ಲಿಅರ್ಚನಾ ವಿಶ್ವನಾಥ ಮಹಿಳಾ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಫ್ ಪಡೆದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ  ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. 4 ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು (ಅಂದರೆ U-15, U-18, U-21 ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್). ಕರ್ನಾಟಕದ ಟಿಟಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಟ್ಟು 30 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಿನ್ನ) ಮತ್ತು ಡಬಲ್ಸ್ ಕಂಚು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅರ್ಚನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ 3 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕವು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮನೆಮಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಐಟಿಟಿಎಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೆಡೆಟ್ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೀಮ್ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯಳು. ಅವರು ಟೀಮ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಐಟಿಟಿಎಫ್ ಫೇರ್ ಪ್ಲೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು ಐದು ಬಾರಿಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಉಷಾ ಸುಂದರರಾಜ್ ಅವರು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ೧೮ ವರ್ಷದಅರ್ಚನಾ ಒಂದು ದಿನರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಂದ್ಯವಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ನಂತರ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಟ್ವಕಾ ನಿನ್ಹಾರಾಯ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದರು
ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಚನಾ ಯುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಬಿರವಿತ್ತು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಕೋಚ್ ಬೋನಾ ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಅರ್ಚನಾ ಅವರ ಪೋಷಕರು, ಡಾ. ಗಿರೀಶ್ ಮತ್ತು ಅನುರಾಧಾ ಕಾಮತ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಅವಳ ಉತ್ಸಾಹ, ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಅವಳನ್ನು ಆಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಯೂತ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ 21 ನೇ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತೊಂದು ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಟೇಬಲ್‌ ಟೆನ್ನಿಸ್ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಾರ್ವಿನ್ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ ೧೮೦೯ — ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯ ೧೮೮೨) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿ. ಈತನು ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಜೀವ ವಿಕಾಸವಾದವು ಆಧುನಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‍ಬ್ರೊ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡಿಸಿದ ಇವರು ೧೮೩೧ರಿಂದ ೧೮೩೬ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಎಮ್ ಎಸ್ ಬೀಗಲ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈ ಗೊಂಡಾಗ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೊಧನೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೀವ ಪಳಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅನೇಕ ಜೀವವಿಧಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಜೀವ ವಿಕಾಸವಾದ" ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆನ್ ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್ ಎಂಬ ಭವ್ಯಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
ಬೀಗಲ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ
thumb|left|250px|ಬೀಗಲ್ ಹಡಗಿನ ಪ್ರವಾಸ
ಜೀವ ವಿಕಾಸವಾದದ ಮನವರಿಕೆ
thumb|right|150px|ಬೀಗಲ್ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮದುವೆ
thumb|right|150px|ಎಮ್ಮಾ ಡಾರ್ವಿನ್
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಟಣೆ
thumb|right|150px|ಡೌನ್ ಹೌಸ್
ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನ
left|150px|thumb|ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೃತಳಾದ ಮಗಳು ಆನ್ನಿ ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದ ಡಾರ್ವಿನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಶೈಶವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. ಡಾರ್ವಿನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆ ಮಗು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಆನ್ನಿ ತನ್ನ ಹತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೃತಳಾದದ್ದು. ಈಕೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆ, ಈ ಸಾವಿನಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಉಳಿದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು.
ಇತರ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಕೊನೆ
thumb|right|150px|೧೮೭೯ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿನ ಡಾರ್ವಿನ್
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ (೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೩೦ ೧೯೪೫ - ೦೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩) ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತುಳು, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ಬಂಗಾಳಿ, ಒಡಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ, ಒಟ್ಟು ೧೪ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.