cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಂಗುಡೆ
ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಧ
ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೀನು ಆಹಾರ. ಬಂಗುಡೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೧ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಬಂಗುಡೆಯು ಸ್ಕೊಂಬ್ರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಸ್ಕೊಂಬರ್ ಮತ್ತು ರಾಶ್ಟ್ರೆಲ್ಲಿಗೆರ್ ಬಂಗುಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಬಂಗುಡೆ ಮೀನಿಗೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯಾಕೆರೆಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಬಂಗುಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನುರುವಾಯಿ ಬಂಗುಡೆಯು ಒಂದು ವಿಧ.
ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಗುಡೆ ಮೀನುಗಳು ಸ್ಕೊಂಬ್ರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಟ್ಯೂನ ಮೀನಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಿವಿರುಗಳು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಆಹಾರಾಂಶ
ಬಂಗುಡೆ ಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೧೩% ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ,೧೮% ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹಾಗೂ ಎ ಮತ್ತು ಡಿ ಜೀವಸತ್ವ ಇದೆ. ಖನಿಜಾಂಶಗಳಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ,ರಂಜಕ,ಪೊಟಾಶಿಯಂ,ಸೋಡಿಯಂ,ಮೆಗ್ನೇಶಿಯಂ ಕರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಸತು ಇದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬಂಗುಡೆ ಸುಮಾರು ೬೩% ನೀರಿನಾಂಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಜೀವನ ಚಕ್ರ
ಹೆಣ್ಣು ಮೀನು ೩,೦೦,೦೦೦ ದಿಂದ ೧೫,೦೦,೦೦೦ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಬಂಗುಡೆ ಮೀನಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಲಾರ್ವಾ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ಪ್ಲೊಟೊ
thumb|right|First Pluto sighting from New Horizons thumb|right|ಪುರರವಿಯ ಕೋನಭಾಗ
ಪ್ಲೂಟೊ (ಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಮತ್ತು  ) - ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಎರಡನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ (ಏರಿಸ್ನ ನಂತರ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತನೆ ಅತಿ ಕುಳ್ಳ ಕಾಯವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಚಯ
ಮೂಲತಃ ಗ್ರಹವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ ಪ್ಲುಟೊ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸದಸ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯಕಾಯಗಳಂತೆ ಪ್ಲೂಟೊ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿದೆ:
ಭೂಮಿಯ ಚಂದ್ರನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸುಮಾರು ಐದನೆ ಒಂದು ಪಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಗಾತ್ರದ ಮೂರನೆ ಒಂದು ಪಾಲಿನಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕಕ್ಷೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ೩೦-೪೯ ಖಗೋಳಮಾನ ದೂರಕ್ಕೆ (೪೪೦-೭೪೦ ಕೋಟಿ ಕಿ.ಮೀ.) ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಓರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನೆಪ್ಚೂನ್ಗಿಂತ ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
೧೯೩೦ಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ೨೦೦೬ರ ವರೆಗೆ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಸೌರಮಂಡಲದ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಗ್ರಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦ನೆ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೧ನೆ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹೊರ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊನಂತಹ ಹಲವು ಕಾಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ೨೭% ಹೆಚ್ಚು ಭಾರಿಯಿದ್ದು ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆಯ ಕಾಯವಾಗಿರುವ ಎರಿಸ್.
ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಪ್ಲುಟೊದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಒಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ರಹಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ, ಯುರೇನಸ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅಸಮಂಜಸತೆಗೆ ಕಾರಣ ಒಂದು ದೂರದ ಗ್ರಹದೊಂದಿಗಿನ ಗುರುತ್ವ ಒಡನಾಟಗಳು ಎಂದು ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಪ್ಲುಟೊ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಗ್ರಹಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಷ್ಟು ಭಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮೇಲಿನ ಅಸಮಂಜಸತೆಗೆ ಕಾರಣ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡದಿದ್ದುದು ಎಂದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.
Planet X
Observations of Neptune in the late 19th century caused astronomers to speculate that Uranus' orbit was being disturbed by another planet in addition to Neptune. In 1905, Percival Lowell, a wealthy Bostonian who had founded the Lowell Observatory in Flagstaff, Arizona in 1894, started an extensive project in search of a possible ninth planet, which he termed "Planet X". Lowell's hope in tracking down Planet X was to establish his scientific credibility, which had been dented by his widely derided belief that channel-like features visible on the surface of Mars were in fact canals constructed by an intelligent civilisation. By 1909, Lowell and William H. Pickering had suggested several possible celestial coordinates for such a planet. Lowell and his observatory conducted his search from 1905 until his death in 1916, but to no avail. Lowell's disappointment at not locating Planet X, according to one friend, "virtually killed him".
Constance Lowell, Percival Lowell's widow, subsequently embroiled the observatory in a decade-long legal battle to secure the observatory's million-dollar portion of Lowell's legacy for herself, which meant that its search for Planet X could not resume until 1929. In that year, the observatory's director, Vesto Melvin Slipher, summarily handed the job of locating Planet X to Clyde Tombaugh, a 22-year-old Kansas farm boy who had only just arrived at the Lowell Observatory after Slipher had been impressed by a sample of his astronomical drawings.
Tombaugh's task was systematically to image the night sky in pairs of photographs taken two weeks apart, then examine each pair and determine whether any objects had shifted position. Using a machine called a blink comparator, he rapidly shifted back and forth between views of each of the plates, to create the illusion of movement of any objects that had changed position or appearance between photographs. On February 18, 1930, after nearly a year of searching, Tombaugh discovered a possible moving object on photographic plates taken on January 23 and January 29 of that year. A lesser-quality photograph taken on January 20 helped confirm the movement. Tombaugh walked into Slipher's office and declared, "Doctor Slipher, I have found your Planet X." After the observatory obtained further confirmatory photographs, news of the discovery was telegraphed to the Harvard College Observatory on March 13, 1930. The new object would later be found on photographs dating back to March 19, 1915.
Naming
The right to name the new object belonged to the Lowell Observatory. Tombaugh urged Slipher to suggest a name for the new object quickly before someone else did. Name suggestions poured in from all over the world. Constance Lowell proposed Zeus, then Lowell, and finally her own first name. These suggestions were disregarded.
The name Pluto was intended to evoke the initials of the astronomer Percival Lowell, a desire echoed in the P-L monogram that is Pluto's astronomical symbol. Pluto's astrological symbol resembles that of Neptune (20px|♆), but has a circle in place of the middle prong of the trident (20px|⯓).
In Chinese, Japanese, and Korean, the name was translated as underworld king star (冥王星), suggested by Houei Nojiri in 1930. In Vietnamese it is named after Yama (Sao Diêm Vương), the Guardian of Hell in Buddhist mythology. Yama (Devanāgarī यम) is also used in India, as it is the deity of Hell in Hindu mythologies.
Demise of Planet X
Once found, Pluto's faintness and lack of a resolvable disc cast doubt on the idea that it could be Lowell's Planet X. Throughout the mid-20th century, estimates of Pluto's mass were often revised downward. In 1978, the discovery of Pluto's moon Charon allowed the measurement of Pluto's mass for the first time. Its mass, roughly 0.2 percent that of the Earth, was far too small to account for the discrepancies in Uranus. Subsequent searches for an alternate Planet X, notably by Robert Harrington, failed. In 1993, Myles Standish used data from Voyager 2's 1989 flyby of Neptune, which had revised the planet's total mass downward by 0.5 percent, to recalculate its gravitational effect on Uranus. With the new figures added in, the discrepancies, and with them the need for a Planet X, vanished. Today the overwhelming consensus among astronomers is that Planet X, as Lowell defined it, does not exist. Lowell had made a prediction of Planet X's position in 1915 that was fairly close to Pluto's actual position at that time; however, Ernest W. Brown concluded almost immediately that this was a coincidence, a view still held today.
ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
thumb|right|200px|The largest [[plutinos compared in size, albedo and colour.]] thumb|200 px|Possible structure of Pluto. 1. Frozen nitrogen 2. Water ice 3. Silicate and water ice
ಭೂಮಿಯಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊ ದೂರವಿರುವ ಕಾರಣ, ಅದರ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನವ ದಿಗಂತ ಗಗನನೌಕೆಯು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಹಲವು ವಿವರಗಳು ತಿಳಿತುಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ..
ಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು ರಚನೆ
ಪ್ಲೂಟೊದ ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಾಸರಿ ೧೫.೧ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಪುರರವಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶತೆಯು ೧೩.೬೫ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ದೂರದರ್ಶಕವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ; ಸುಮಾರು ೩೦ ಸೆಂ.ಮೀ. ಕಿಂಡಿಯ ದೂರದರ್ಶಕವು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ. ಇದರ ಕೋನವ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ೦.೧೧ ಅಂಗುಲಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಮಬ್ಬಾದ ಮತ್ತು ಬಹು ದೂರದ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನೋಡಲು ಇದು ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಳದಿ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.
ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ೯೮% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರಜನಕದ ಮಂಜು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂದು ಮೇಲ್ಮೈನ ರೋಹಿತದರ್ಶಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲುಟೊದ ದೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ದೂರದರ್ಶಕಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕದಿಂದ ಫಲಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೇಲ್ಮೈನ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಣೆಗಳು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ಲೂಟೊದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ೧.೮ ರಿಂದ ೨.೧ ಗ್ರಾಂ./ಸೆಂ.ಮೀ.೩ ನಷ್ಟು ಇದೆ; ಇದರಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಆಂತರಾಳವು ಸುಮಾರು ೫೦-೭೦% ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೦-೫೦% ಮಂಜುಗಳಿಂದ ರಚಿತ ವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಒಳಭಾಗದ ಮಂಜು ವಿಕಿರಣಪಟು ಖನಿಜಗಳ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಡೆಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಶಿಲೆಗಳು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯು ವಿಭೇದಿತ ವಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲೆಗಳು ಸಾಂದ್ರವಾದ ಒಳಗರ್ಭವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಮಂಜಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕವಚವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನವು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ದ್ರವೀಕೃತ ನೀರಿನ ಸಾಗರವು ಉಂಟಾಗಿರ ಬಹುದು.
ಅಖಂಡ ಭಾರತ
ಅಖಂಡ ಭಾರತ ಅಖಂಡ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಿಭಜಿತ ಭಾರತವು ಏಕೀಕೃತ ಗ್ರೇಟರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಂದು ಪದವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಅದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲೊಟೊ
ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ
thumb|200 px|left|ಪ್ಲೂಟೊದ ಗಾತ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ೦.೬೬%ನಷ್ಟಿದೆ. ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸುಮಾರು ಭೂಮಿಯಷ್ಟೇ ಇದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಷ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣವು ತಿಳಿದುಬಂದ ಮೇಲೆ, ಅದು ಮೀಥೇನ್ ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು; ಇದರರ್ಥ ಪ್ಲೂಟೊ ತನ್ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಭೂಮಿಯ ೧%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.
೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಶಾರನ್ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಕೆಪ್ಲರ್‌ನ ಮೂರನೆ ನಿಯಮದ ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಲೂಟೊ-ಶಾರನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲೆ ಶಾರನ್‌ನ ಗುರುತ್ವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮಾಪಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ೧.೩೧×೧೦೨೨ kg—ಭೂಮಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ೦.೨೪% ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಷ್ಟು ಕೆಳಬಿದ್ದವು. ಶಾರನ್ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ವ್ಯಾಸವು ಸುಮಾರು ೨,೩೯೦ ಕಿ.ಮೀ. ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. en:adaptive opticsನ ಆವಿಷ್ಕರಣದ ನಂತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.
ವಾಯುಮಂಡಲ
ಪ್ಲೂಟೊದ ವಾಯುಮಂಡಲವು ಸಾರಜನಕ, ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್ಗಳ ವಿರಳ ಲೇಪನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಈ ಅನಿಲಗಳು ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮಂಜಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ಲೂಟೊ ತನ್ನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ ಅದರ ವಾಯುಮಂಡಲವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಘನೀಕರಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆ ಅದರ ಘನ ಮೇಲ್ಮೈನ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿ ಮಂಜು ಅನಿಲವಾಗಿ ಉತ್ಪನನ. ಬೆವರು ನಮ್ಮ ಮೈ ತಂಪಾಗುವಂತೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಹ ಇನ್ನೂ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಮಿಲಿಮೀಟರ್ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ತಾಪಮಾನವು ೪೩K ಅಥವ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ೧೦K ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೮೫ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಗತಿಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು; ೧೯೯೮ರಲ್ಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಗತಿಯು ದೃಢೀಕೃತವಾಯಿತು. ವಾಯುಮಂಡಲವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಾಯವು ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವಾಗ, ನಕ್ಷತ್ರವು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪ್ಲೂಟೊದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಬ್ಬಾಯಿತು. ಮಬ್ಬಾಗುವ ದರವನ್ನಾಧರಿಸಿ, ವಾಯು ಒತ್ತಡವು ೦.೧೫ Pa, ಅಥವ ಭೂಮಿಯ ೭೦೦,೦೦೦ನೇ ೧ರಷ್ಟು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.
In 2002, another occultation of a star by Pluto was observed and analysed by teams led by Bruno Sicardy of the Paris Observatory, James L. Elliot of MIT , and Jay Pasachoff of Williams College. The atmospheric pressure was estimated to be 0.3 pascal, even though Pluto was farther from the Sun than in 1988 and thus should have been colder and had a more rarefied atmosphere. One explanation for the discrepancy is that in 1987 the south pole of Pluto came out of shadow for the first time in 120 years, causing extra nitrogen to sublimate from the polar cap. It will take decades for the excess nitrogen to condense out of the atmosphere. Another stellar occultation was observed by the MIT-Williams College team of James Elliot, Jay Pasachoff, and a Southwest Research Institute team led by Leslie Young on 12 June, 2006 from sites in Australia.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ/ಏಮ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಈಥೇನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವರ್ಣಪಟಲಮಾಪನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ ಮೀಥೇನ್‌ನ ದ್ಯುತಿವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಆವೇಷಿತ ಕಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ರಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಈಥೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತದೆ.
ಕಕ್ಷೆ
right|thumb|ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆ - ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ನೋಟ. ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) 'ಪಾರ್ಶ್ವ ನೋಟ'ದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗಿನ (ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) ದೊಡ್ಡ ಓರೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತವು ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿದೆ.]]
ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಬೇರೆ ಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಮತಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹೋಲಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (೧೭° ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು), ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಕ್ಷೀಯ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ನೆಪ್ಚೂನ್ ಗ್ರಹದ ಕಕ್ಷೆಗಿಂತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊವು ಈ ರೀತಿ ಹಿಂದೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ೭, ೧೯೭೯ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧, ೧೯೯೯ಗಳ ನಡುವೆ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಳಗಿತ್ತು.
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಛದ್ಮನಗಳಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದರೂ, ಸುಮಾರು ೧-೨ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ಲುಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈಗಿನಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಪುರರವಿ ಅಥವ ಅಪರವಿಯಲ್ಲಿ (ಅಥವ ಅವೆರಡರ ನಡುವೆ) ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಈಗಲೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಅಸ್ಥಿರವೆಂದಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುರಣನೆಗಳು ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಗ್ರಹಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ನೆಪ್ಚೂನ್-ತಪ್ಪಿಸುವ ಕಕ್ಷೆ
ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಮೇಲಿನಿಂದ ನೇರ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಲಾರವು. ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲೂ ಹಾದುಹೋಗದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳು ಹೊಂದಿ ಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಈ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಎರಡು ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸರಳವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಇವೆರಡು ಛೇದಿಸಲಾರವೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಂತೆ ಇದು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಗೂ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ) ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ "ಮೇಲೆ" ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ ಭಾಗವು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೮ ಖಮಾ. ದೂರದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಅಷ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲುಟೊದ ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತವು (ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಬಿಂದು) ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನಿಂದ ೨೧°ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಅವುಗಳ ಅವರೋಹಣ ಸಂಪಾತಗಳೂ ಸುಮಾರು ಇಷ್ಟೇ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌‍ನ ಕಕ್ಷೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳು ಛೇದಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದೊಂದೇ ಸಾಲದು; ಗ್ರಹಗಳಿಂದ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನಿಂದ) ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಷೋಭೆಗಳು (ಉದಾ: ಕಕ್ಷೀಯ ಅಯನ) ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಪ್ಲೂಟೊ (ಕೆಂಪು) ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌‍ಗಳ (ನೀಲಿ) ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ತೋರುತ್ತದೆ. ೧೮೯೬ರ ಅತಿ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಹಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವುಗಳ ನಡುವಣ ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
ಪ್ಲೂಟೊ ನೆಪ್ಚೂನ್ ಗ್ರಹದ ೩:೨ ಸರಾಸರಿ ಚಲನಾ ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ: ನೆಪ್ಚೂನ್ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿ ೩ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗಳಿಗೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ೨ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಥಿತಿಗೇ ಮರಳಿ, ಈ ಚಲನೆಯು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿ ಆವರ್ತವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೂಟೊ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪುರರವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಪ್ಲೂಟೊಗೆ ಸುಮಾರು ೫೦° ಯಷ್ಟು "ಹಿಂದೆ" ಇರುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ೩:೨ ಅನುರಣನೆಯು ಬಹಳ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ, ಈ ಎರಡು ಕಕ್ಷೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ — ಈ ಆವರ್ತವು ಪದೇ ಪದೇ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ — ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಎಂದೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾಯಲಾರವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಇಷ್ಟೊಂದು ಓರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳು
ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಕಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವಣ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಂಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಹಲವು ಅನುರಣನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಡನಾಟಗಳು ಇವುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ೩:೨ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಪುರರವಿಯ ಕೋನಭಾಗವು - ಪ್ಲೂಟೊ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋನಾಂತರ - ಸುಮಾರು ೯೦°ಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸೌರಮಂಡಲದ ಸಮತಳದ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಒಡನೆಯ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಗಳು ತಪ್ಪುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೊಜಾಯ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಕ್ಶೀಯ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೋಭೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಕ್ಕೆ (ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್) ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗೆ ಕಕ್ಷೆಯ ಓರೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೋಲನದ ಪಾರವು ೩೮° ಆದ್ದರಿಂದ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊದ ಪುರರವಿಯ ನಡುವಿನ ಕೋನೀಯ ಅಂತರವು ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ೫೨° ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ (= ೯೦°-೩೮°). ಈ ಥರದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯ ಕೋನೀಯ ಅಂತರವು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷ ಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಮೇಲಿನ ದೋಲನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತದ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸುಮಾರು ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸಮನಾಗಿದ್ದಾಗ - ಅಂದರೆ, ಈ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸರಳ ರೇಖೆ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ - ಪ್ಲೂಟೊದ ಪುರರವಿಯು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ೯೦°ಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ "೧:೧ ಅತಿಅನುರಣನೆ" ಎಂದು ಹೆಸರು.
counter-clockwise = ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆ pericenter = ಪುರಕೇಂದ್ರ To understand the nature of the libration, imagine a polar point of view, looking down on the ecliptic from a distant vantage point where the planets orbit counter-clockwise. After passing the ascending node, Pluto is interior to Neptune's orbit and moving faster, approaching Neptune from behind. The strong gravitational pull between the two causes angular momentum to be transferred to Pluto, at Neptune's expense. This moves Pluto into a slightly larger orbit, where it travels slightly slower, in accordance with Kepler's third law. As its orbit changes, this has the gradual effect of changing the pericentre and longitudes of Pluto (and, to a lesser degree, of Neptune). After many such repetitions, Pluto is sufficiently slowed, and Neptune sufficiently speeded up, that Neptune begins to catch Pluto at the opposite side of its orbit (near the opposing node to where we began). The process is then reversed, and Pluto loses angular momentum to Neptune, until Pluto is sufficiently speeded up that it begins to catch Neptune once again at the original node. The whole process takes about 20,000 years to complete.
ಉಪಗ್ರಹಗಳು
thumb|right|ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ತಿಳಿದಿರುವ ಮೂರು ಉಪಗ್ರಹಗಳು. ನಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಾಯಗಳು ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್; ಮಿಕ್ಕ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಬಲಗಡೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. thumb|right|ಪ್ಲೂಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ಕಾಯಗಳು ಒಂದೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್‌ನ ಬಳಿಯ ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಪ್ಲೂಟೊ ಮೂರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ ಶಾರನ್; ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ.
ಶಾರನ್
ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ಜೋಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾರಕೇಂದ್ರವು ಮುಖ್ಯ ಕಾಯದ ಹೊರಗಿರುತ್ತದೆ) ಪ್ಲೂಟೊ-ಶಾರನ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾರನ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೆಲವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ ಜೋಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಯವೂ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ: ಶಾರನ್‌ನ ಒಂದೇ ಮುಖವು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊದ ಒಂದೇ ಮುಖವು ಶಾರನ್‌ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊದ ದೂರದ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಶಾರನ್ ಎಂದೂ ಗೋಚರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಜೆಮಿನಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಶಾರನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಅಮೋನಿಯ ಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸ್ಫಟಿಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸಕ್ರಿಯ ಶೈತ್ಯ-ಗೀಸರ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.
ನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ
thumb|right|[[:en:Hydra (moon)|ಹೈಡ್ರಾದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಊಹೆಯ ಚಿತ್ರ. ಶಾರನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲೂಟೊ (ಬಲಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ನಿಕ್ಸ್ (ಎಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಚುಕ್ಕಿ).]] thumb|right|ಪ್ಲೂಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಿತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ P 1 ಹೈಡ್ರಾ ಮತ್ತು P 2 ನಿಕ್ಸ್. ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೫ರಂದು ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕದೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ಲುಟೊದ ಎರಡು ಹೊಸ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿದರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ S/2005 P 1 ಮತ್ತು S/2005 P 2 ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ ೨೧, ೨೦೦೬ರಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ಪ್ಲೂಟೊದ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಕ್ಸ್ (ಅಥವ ಪ್ಲೂಟೊ II - ಎರಡು ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಡೆಯದು - ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರು P 2) ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ (ಪ್ಲೂಟೊ III - ಹೊರ ಉಪಗ್ರಹ - ಮುಂಚೆ P 1) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು.
ಈ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಶಾರನ್‌ನ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾರಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಿಕ್ಸ್ ೪೮,೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ ೬೪,೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುಮಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಭಿಗಾಮಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾರನ್‌ನ ಕಕ್ಷಾ ಸಮತಳದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಇವು ಶಾರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು (ಆದರೆ, ನಿಖರವಾಗಲ್ಲ) ೪:೧ ಮತ್ತು ೬:೧ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೈಡ್ರಾ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಿಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಇದರಿಂದ, ಹೈಡ್ರಾ ನಿಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಅಥವ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. The moons' spectral similarity to Charon suggests a 35% albedo similar to Charon's; this value results in diameter estimates of 46 kilometres for Nix and 61 kilometres for the brighter Hydra. Upper limits on their diameters can be estimated by assuming the 4% albedo of the darkest Kuiper Belt objects; these bounds are 137 ± 11 km and 167 ± 10 km, respectively. At the larger end of this range, the inferred masses are less than 0.3% that of Charon, or 0.03% of Pluto's.
The discovery of the two small moons suggests that Pluto may possess a variable ring system. Small body impacts can create debris that can form into planetary rings. Data from a deep optical survey by the Advanced Camera for Surveys on the Hubble Space Telescope suggest that no ring system is present. If such a system exists, it is either tenuous like the rings of Jupiter or is tightly confined to less than 1000 km in width.
In imaging the Plutonian system, observations from Hubble placed limits on any additional moons. With 90% confidence, no additional moons larger than 12 km (or a maximum of 37 km with an albedo of 0.041) exist beyond the glare of Pluto 5 arcseconds from the dwarf planet. This assumes a Charon-like albedo of 0.38; at a 50% confidence level the limit is 8 kilometres.
ವರ್ಷಾನುಸಾರ ತಿಂಗಳ ಪಟ್ಟಿ: 2000–2050
ಇದು ವರ್ಷಾನುಸಾರ ತಿಂಗಳ ಪಟ್ಟಿ: 2000–2050 ಆಗಿದೆ
2000ರ
2000ರ ತಿಂಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
ಪ್ಲೊಟೊ
ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ
ಪ್ಲೂಟೊ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾದರೂ, ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊದಂತೆಯೇ ಹಲವು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿಟಾನ್ ಒಂದು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. Eris (see below) is also larger than Pluto but is not strictly considered a member of the Kuiper belt population. ಬದಲಿಗೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಸದಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲೂಟೊನಂತಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೩:೨ ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಅನುರಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳನ್ನು "ಪ್ಲುಟೀನೊ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಷಾನುಸಾರ ತಿಂಗಳ ಪಟ್ಟಿ: 2000–2050
ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ
ವರ್ಗ:2000
ಪ್ಲೊಟೊ
ಪ್ಲೂಟೊದ ಅನ್ವೇಷಣೆ
thumb|right|[[೨೦೦೬ರ ಜನವರಿ ೧೯ರಂದು ಉಡಾಯಿಸಲಾದ ನವದಿಗಂತ]] ತನ್ನ ಅಲ್ಪ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ದೂರಗಳ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊ ಗಗನನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ವಾಯೇಜರ್ ೧ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದರ ಅಭಿಯಂತರರು ಅದನ್ನು ಶನಿಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಟೈಟನ್‌ನತ್ತ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನೌಕೆಯ ಪಥವು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಾಯೇಜರ್ ೨ ನೌಕೆಯು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಲುಪುವಂತಹ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಥವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಗಗನನೌಕೆಯಿಂದ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. In August 1992, JPL scientist Robert Staehle telephoned Pluto's discoverer, Clyde Tombaugh, requesting permission to visit his planet. "I told him he was welcome to it," Tombaugh later remembered, "though he's got to go one long, cold trip." ಈ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನ ನಂತರವೊ, ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಸಾ ತನ್ನ ಪ್ಲುಟೊ ಕೈಪರ್ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಗೊಂದಲಗಳ ನಂತರ, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ನವ ದಿಗಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ಲೂಟೊ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಪುದುವಟ್ಟು ದೊರಕಿತು. ನವ ದಿಗಂತವನ್ನು ೨೦೦೬ರ ಜನವರಿ ೧೯ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. The mission leader, S. Alan Stern, confirmed that some of the ashes of Clyde Tombaugh, who died in 1997, had been placed aboard the spacecraft.
In early 2007 the craft made use of a gravity assist from Jupiter. ಇದು ೨೦೧೫ರ ಜುಲೈ ೧೪ರಂದು ಪ್ಲೂಟೊಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಲಿದೆ; ಈ ಹಾಯುವಿಕೆಯ ೫ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆಯಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ ಹಾಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿವೆ. New Horizons captured its first (distant) images of Pluto in late September 2006, during a test of the Long Range Reconnaissance Imager (LORRI). The images, taken from a distance of approximately 4.2 billion kilometres, confirm the spacecraft's ability to track distant targets, critical for maneuvering toward Pluto and other Kuiper Belt objects.
New Horizons will use a remote sensing package that includes imaging instruments and a radio science investigation tool, as well as spectroscopic and other experiments, to characterise the global geology and morphology of Pluto and its moon Charon, map their surface composition and analyse Pluto's neutral atmosphere and its escape rate. ನವ ದಿಗಂತವು ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆಯಲಿದೆ.
Discovery of moons Nix and Hydra may present unforeseen challenges for the probe. Debris from collisions between Kuiper belt objects and the smaller moons, with their relatively low escape velocities, may produce a tenuous dusty ring. Were New Horizons to fly through such a ring system, there would be an increased potential for micrometeorite damage that could disable the probe.
ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ವಿವಾದ
೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾದ en:(15760) 1992 QB1ರ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ನಡೆದ ಮುಂದಿನ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ವಿವಾದಗಳು
The discovery of the Kuiper belt and Pluto's relation to it led many to question whether Pluto could be considered separately from others in its population. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾದ ೫೦೦೦೦೦ ಕ್ವಾವಾರ್ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು; ಇದರ ೧,೨೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸವು ಪ್ಲುಟೊದ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ. In 2004, the discoverers of 90377 Sedna placed an upper limit of 1,800 kilometres on its diameter, near Pluto's diameter of 2,320 kilometres. ಇತರೆ ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ ಸೆರೆಸ್ ತನ್ನ ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ, ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಒಂದು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು.
೨೦೦೫ರ ಜುಲೈ ೨೯ರಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ನೆಪ್ಚೂನಾತೀತ ಕಾಯದ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಕಾಯವು ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಈಗ ತಿಳಿದಿದೆ.
೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಟಾನ್ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಈರಿಸ್‌ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬೇರಾವುದೇ ಕಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈರಿಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಮ್ಮತಿಯಿರದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕರು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಅದನ್ನು "ಹತ್ತನೆಯ ಗ್ರಹ" ಎಂದೇ ಕರೆದರು. ಈರಿಸ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ಲುಟೊದ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ವಾದವೆಂದೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.
ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ಲುಟೊನಲ್ಲಿ ಕಡೆಗುಳಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಅದರ ವಾಯುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹ ಶಾರನ್. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹುಶಃ ಪ್ಲುಟೊಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವೇ ಅಲ್ಲ: ಹಲವು ಇತರೆ ನೆಪ್ಚೂನಾತೀತ ಕಾಯಗಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಈರಿಸ್ನ ರೋಹಿತದಿಂದ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಪ್ಲುಟೊದಂತೆಯೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ ಎಂಬ ಉಪಗ್ರಹವು ಈರಿಸ್‌ನನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. Trans-Neptunian object (nicknamed "Santa") has two moons (one of which is nicknamed "Rudolph") and is the fourth largest TNO behind Eris, Pluto, and  (nicknamed "Easterbunny").
ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಮಂಡಲಗಳ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊರತುಪಡಿಕೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿದ್ದವು; ಹೇಯ್‌ಡನ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತೆಗೆದಾಗ ಅದರ ಗ್ರಹ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎಂಟು ಗ್ರಹಗಳಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಮುಖಪುಟ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ಲೂಟೊ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ - ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಧಾರ
೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಹ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಆಕಾಶಕಾಯವನ್ನು ಒಂದು 'ಗ್ರಹ'ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು:
ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಕಾಯಗಳ ಕೇವಲ ೭% ನಷ್ಟಿದ್ದು (ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಉಳಿದ ಕಾಯಗಳ ೧೭ ಲಕ್ಷ ಪಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ), ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರನೆಯ ಷರತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಆಗತಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿತ ಹೊಸ ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಅತೀತ ಕಾಯಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ಲುಟೊ ಮೊದಲ ಸದಸ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩ರಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ಪ್ಲೂಟೊ, ಎರಿಸ್, ಮತ್ತು ಎರಿಸ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಹಾಭ ಕ್ಯಾಟ ಲಾಗಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ "(೧೩೪೩೪೦) ಪ್ಲೂಟೊ", "(೧೩೬೧೯೯) ಎರಿಸ್", ಮತ್ತು "(೧೩೬೧೯೯) ಎರಿಸ್ ೧ ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ" ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಹಾಭ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. If Pluto had been given a minor planet name upon its discovery, the number would have been a little over a thousand rather than over 100,000. The first minor planet to be found after Pluto was 1164 Kobolda, a month later.
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರೋಧವಿದೆ. ಪ್ಲೂಟೊವರೆಗಿನ ಗಗನಯಾತ್ರೆ ನವ ದಿಗಂತದ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕ ಆಲನ್ ಸ್ಟರ್ನ್‌ನು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯ ಈ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ, "ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ."
ಸ್ಟರ್ನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ವ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದರೆ, ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಶುದ್ರಗಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿ, ಮಂಗಳ, ಗುರು ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. His other claim is that because less than five percent of astronomers voted for it, the decision was not representative of the entire astronomical community. Marc W. Buie of the Lowell observatory has voiced his opinion on the new definition on his website and is one of the petitioners against the definition. Others have supported the IAU. Mike Brown, the astronomer who discovered Eris, said "through this whole crazy circus-like procedure, somehow the right answer was stumbled on. It’s been a long time coming. Science is self-correcting eventually, even when strong emotions are involved."
ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖಾನವು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕೆಲವರು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಭಾವುಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಮೊದಲಿನಿಂದ ಗ್ರಹವೆಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊ ತಮಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಹವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಪೌರರು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಗ್ರಹವಾದ ಪ್ಲೂಟೊದ ಸ್ತಿಥಿಯನ್ನು ಗ್ರಹವೆಂದೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಬೇರೆ ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
External links
ವರ್ಗ:ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ
ಹೆಜಮಾಡಿ
ಹೆಜಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಹೆಜಮಾಡಿ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಲ್ಕಿ ದಕ್ಷಿಣದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17) ನಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆ ಇದೆ. ಇದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 28 ಕಿ.ಮೀ. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿ, ಶಿವನಗರ, ಕನ್ನಂಗಾರ್, ಹೆಜಮಾಡಿ, ಮಟ್ಟು ಪಟ್ನ, ಆಚೆ ಮಟ್ಟು, ದೊಡ್ಡಗುಂಡಿ, ಸಣ್ಣಗುಂಡಿ, ಪಲಿಮಾರು, ಕೋಡಿ, ಗುಂಡಿ, ಉತ್ತರ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಸುಲ್ತಾನ್ ರಸ್ತೆ, ಮಾರುತಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಮವಾಸೆ ಕರಿಯ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಣ್ಣಂಗಾರ್-ಹೆಜಮಾಡಿ 3806 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4269 ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ 8075 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು -1.4% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 8192 ಆಗಿತ್ತು
ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ - 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1122 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ 1127, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ 967 ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ 2250. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ 1000 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 884 ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. 2001 ರಿಂದ 2011 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 20 ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1000 ಹುಡುಗರಿಗೆ 165 ಹುಡುಗಿಯರು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6599 ಜನರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 3218 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3381 ಮಹಿಳೆಯರು. ಹೆಜಮಾಡಿಯ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ (6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ) 91%. ಇಲ್ಲಿ 96% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 87% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.4ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 5% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರೊಫೈಲ್
ಹೆಜಮಾಡಿ 42% (3390) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 58% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 28% ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದುಡಿಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಪುರುಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 57% ಮುಖ್ಯ (ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ) ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು 1% ಕನಿಷ್ಠ (ಅರೆಕಾಲಿಕ) ಕೆಲಸಗಾರರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 26% ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು 2% ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು.
ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್
ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ (अनिल कपूर, ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ,1959 ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಜನನ) ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಮಶಾಲ್ (1984 )ನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ N. ಚಂದ್ರಾ ಅವರ ತೇಜಾಬ್ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗು ನಂತರ 1992ರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಬೇಟಾ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ ವಿರಾಸತ್ (1997 ), ಬಿವಿ No.1 (1999); ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ತಾಲ್, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಪುಕಾರ್ (2000 ),ನೋ ಎಂಟ್ರಿ (2005 )ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ಕಂ (2007 )ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪಾತ್ರವು ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯ್ಲ್ ಅವರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್, ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರತೆರೆ ನಟರ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಸ ಸರಣಿ 24 ರ ಎಂಟನೇ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರನಟರ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹೆಜಮಾಡಿ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್
ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎನ್ನುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರವು, ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ, ಅಮರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಕಳುಹಿಸಲು, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಕರಣದ ಆವಿಸ್ಕಾರ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಮದ್ಯ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ, ವಾಹಕ ತಂತಿಯಿಂದ, ಟೆಲಿಗ್ರಾಪ್ ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಡಾ, ಮತ್ತು ಡಿಡ್, ಶಬ್ದ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ದ್ವಿಮಾನ ಕೋಡಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಭಾಷೆಬಲ್ಲ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫರ್ ಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೋರ್ಸ್ ಅವರು, ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ೧೮೪೪ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಅಮೇರಿಕೆಯ ವಾಸಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದಿಂದ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸರಕಾರಗಳ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರವು ಬ್ರಿಟೀಶರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಂತಿ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು.
ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ
ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಮುಂಬೈನ ತಿಲಕನಗರ್‌ನ ಚಾಲ್‌(ವಠಾರ)ನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸುರೀಂದರ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ನಿರ್ಮಲ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂಬೈನ ಹೊರವಲಯ ಚೆಂಬೂರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಪರ್ಪೆಚ್ಯುಯಲ್ ಸಕರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್-ಚೆಂಬೂರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಕಪೂರ್ ಅವರ ಅಣ್ಣ ಬೋನಿ ಕಪೂರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಸಂಜಯ್ ಕಪೂರ್ ಕೂಡ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುನಿತಾ ಕಪೂರ್(ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು(ನೀ)ಬಾಂಬಾನಿ)ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ ಕಪೂರ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ನಟಿಯಾಗಿರುವ ಸೋನಂ ಕಪೂರ್.ರಿಯಾ ಕಪೂರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದು ಈಗ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1990ರ ದಶಕ
1990ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕಿಶನ್ ಕನ್ಹಯ್ಯ ದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಸಹೋದರರಾಗಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷ ಘರ್ ಹೊ ತೊ ಐಸಾ ದೊಂದಿಗೆ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಕಪೂರ್ ಆವಾರ್ಗಿ ಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೀಡಿರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ ಭಾವಪ್ರಧಾನ ಕಥೆಯ ಲಾಮ್ಹೆ ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂಯಮದ, ಆದರೆ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೂ ಯಶ್ ಛೋಪ್ರಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಕಪೂರ್ ಮೀಸೆರಹಿತವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಕಪೂರ್ ಅವರ 1991ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬೇನಾಂ ಬಾದ್‌ಶಾಹ್ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್, ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಬೇಟಾ ದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಎದುರಾಗಿ ಚೈತನ್ಯಶಾಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು(ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ). ಕಪೂರ್ ಖೇಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಸ್ಯದ ಸಂದರ್ಭವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1993ರಲ್ಲಿ ಬೋನಿ ಕಪೂರ್ ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಳಂಬವಾದ ಮೆಗಾ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರ ರೂಪ್ ಕಿ ರಾಣಿ ಚೋರೋನ್ ಕ ರಾಜಾ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ದೊಡ್ಡ ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಪೂರ್ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಕಳಂಕ ತಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀದೇವಿ ಜತೆ ನಟಿಸಿರುವ ಲಾಡ್ಲಾ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿತಿನ್ ಮನ್‌ಮೋಹನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಸಂಗೀತಪ್ರಧಾನ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.1942: A Love Story 1995ರ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ(ಚಿತ್ರ) ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಲಿನ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕಪೂರ್ ಅಭಿನಯವು ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ಸಿನ ಘರ್ವಾಲಿ ಬಾಹರ್ವಾಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ, ಲೋಫರ್ (1996 )ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಜುಡೈ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪತಿಯ ಚಿತ್ರಣವು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ದೀವಾನಾ ಮಸ್ತಾನ (1997), ಬಿವಿ ನಂ.1 (1999) ಮತ್ತು ಹಮ್ ಆಪ್ಕೆ ದಿಲ್ ಮೇ ರೆಹ್ತೆ ಹೇ (1999) ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರು ತಾಲ್ ‌(1999 )ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಆದರೆ ವಂಚನೆಯ ಸಂಗೀತ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಅವರ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಆಘಾತ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ತೇವಾರ್ ಮಗನ್(1992 ) ತಮಿಳುಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್(ಮರುನಿರ್ಮಾಣ) ವಿರಾಸತ್‌ ನಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಶೀಲ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕೇಳಿಬಂತು. ತೇವಾರ್ ಮಗನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಹಾಸನ್ ಕಪೂರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಪಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ಜೂಟ್ ಭೋಲಾ ಕಾವಾ ಕಾಟೆ ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಜೂಹಿ ಚಾವ್ಲಾ ನಟನೆಯೊಂದಿಗೆಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಮೀಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದರು. ನಟ ಸಜೀದ್ ಖಾನ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೀಯ ಹಾಸ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳು ವೀಕ್ಷಕರ ಮನಸೆಳೆದವು.
2010
2010ರಲ್ಲಿ, ಕಪೂರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ 24 ರ ಎಂಟನೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಮಿಸ್ತಾನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಮರ್ ಹಸ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ Mission: Impossible IV ಹಾಗು ಪವರ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1959 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬೈಯ ಜನರು ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರತೆರೆ ನಟರ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್
ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗದಗ
ಗದಗದಲ್ಲಿರುವ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1117 ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು. ನಾರಾಯಣ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅಧಿದೇವತೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಎಸ್ಐ)ಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
ಚತುರಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ ಕೆತ್ತಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸ ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿದನೆಂದು ಶಾಸನೋಕ್ತವಾಗಿದೆ. "ಗದುಗಿನ ಮಹಾಭಾರತ" ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ ರಚಿಸಿದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಇದೇ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಯಾವ ಕಂಬದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಹಾಭಾರತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದನೋ ಇವತ್ತಿಗೂ ಅದು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕಂಬವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸವು ಹೇಳುವಂತೆ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಗುಣಪಡಿಸಿದಾಗ ರಾಜನಾದ ಬಿಟ್ಟಿದೇವನು ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನಾದನು. ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿಗಾಗಿ 5 ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಗದಗದ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೊಂಡನೂರಿನ ನಂಬಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ತಲಕಾಡಿನ ಕೀರ್ತಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತು ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ. 34 ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಶಾಸನಗಳು ಗದಗಿನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಗದಗದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಾದ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಅವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು  ಗದಗ್ ಪಟ್ಟಣವು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಅಗ್ರಹಾರ ಎಂದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಚ್ಯುತರಾಯನು ಶಕವರ್ಷ ೧೪೯೧ ವಿಕಾರಿ ಸಂವಾದದ ಭಾದ್ರಪದ ಶುದ್ಧ ಶ್ರವಣ ೧೨ ಮಂಗಳವಾರ (26-08-1539) "ಕವಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ   ಗದುಗಿನ(ಶ್ರೀವೀರ) ನಾರಾಯಣನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ"  ಆನಂದನಿಧಿ ಎಂಬ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ಘನ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನೆಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಅರಸನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ , ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರ  ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿ ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಗರುಡಗಂಬ ಮತ್ತು ರಂಗಾ ಮಂಟಪಗಳು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಮಂಟಪವು ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ವೀರನಾರಾಯಣನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ (ಅಂದರೆ ಕಮಲ)ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋರಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ವೀರಗಚ್ಚೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿ ಹಾಗೂ ಗರುಡರು ಅವನ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕಿನ್ನರ
thumb|ಕಿನ್ನರನ ಪ್ರತಿಮೆ
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರನು ದೃಷ್ಟಾಂತಿಕ ಪ್ರೇಮಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಅಶ್ವ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕಿನ್ನರ ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರೋಪಕಾರಿ ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ, ಅರ್ಧ ಪಕ್ಷಿಯಾದ ಜೀವಿಗಳು. ಇವರು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಬಂದು ಹಲವುವೇಳೆ ತೊಂದರೆ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
ನಾವು ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು. ನಾವು ಎಂದೂ ಬೇರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಚಿರಕಾಲವೂ ಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರು; ಎಂದೂ ನಾವು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂತತಿಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು. ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಅಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬೇಡುವ ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ಜೀವಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜೀವನವು ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷದ ಜೀವನ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಶ್ನಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ಕಿನ್ನರ?) ಅಂದರೆ ಇದು ಮನುಷ್ಯವೇ? ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರನನ್ನು ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ, ಅರ್ಧ ಅಶ್ವ, ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುಧರ್ಮೋತ್ತರವು ಕಿನ್ನರನನ್ನು ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಅಶ್ವವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಬೌದ್ಧರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಿನ್ನರನ ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರೂಪವೆಂದರೆ ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪಕ್ಷಿ. ಆದರೆ, ಬೋಧ್ ಗಯಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಕುದುರೆಯ ಮುಖವಿರುವ ಯಕ್ಷನ ಆಕೃತಿಯು ಕಿನ್ನರಿಯದು ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಜಾತಕವು ಅವಳನ್ನು ಅರ್ಧದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಕಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಿನ್ನರಿಯರು ಯಕ್ಷಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಇವರನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಂದ ಕಿನ್ನರ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಿನ್ನರ ಪತಿಯ ಪ್ರತಿ ಕಿನ್ನರಿಯ ಪ್ರೀತಿಯು ಆ ಕಿನ್ನರನ ಗಾಯವನ್ನು ಗುಣಮಾಡಲು ಘಟನೆಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆತರುತ್ತದೆ. ಕಿನ್ನರರನ್ನು ಅವರ ದೀರ್ಘ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿನ್ನರರು ಮುಗ್ಧರು ಮತ್ತು ನಿರುಪದ್ರವಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಕುಪ್ಪಳಿಸುವವರು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಾಯನವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರು, ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಡೋಲನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಗಂಡು ಲೂಟ್ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜಾತಕಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ನಿರುಪದ್ರವಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಪಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರಿಗೆ ಅವರ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಜಾತಕ ಸಂ. ೪೮೧ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ
ಸೂರ್ಯವ್ಯೂಹದ ಗ್ರಹಗಳು
ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ೮ ಗ್ರಹಗಳಿವೆ:
Mercury is the nearest planet to Sun.
ವರ್ಗ:ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ
ಚಿರಾಪುಂಜಿ
ಚಿರಪುಂಜಿ,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೊಹರ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದನ್ನು ಚೆರಾಪುಂಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಉಪವಭಾಗೀಯ ಪಟ್ಟಣ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಳ ಎಂದೇ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ ಮಾಸಿನ್ರಾಮ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಜಾಗವು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಜಾಗ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಸೂಹರ ಎಂದು ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು 'ಚುರ್ರಾ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅದಕ‍್ಕೆ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು.ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಎಂದರೆ "ಕಿತ್ತಳೆ ಭೂಮಿ" ಎಂದು. ಈ ಹೆಸರು ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಳಸಿದರು. ಧೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮಳೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಹೊಗಬೇಕ್ಕಿತ್ತು. ವಿಪರೀತ ಮಳೆಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಲ್ಲಿ .ಮೆಲ್ಮ ಣ‌‍ಣು ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಸಸ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಅನೇಕ ಕಣಿವೆಗಳಿವೆ.ಮೇಘಾಲಯ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ ಕೂಡಾ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಚಿರಾಪುಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಮ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವ ನಗರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸರಾಸರಿ ೧೧.೭೭ ಮಿ.ಮೀ. ಇದೆ. ಚಿರಾಪುಂಜಿಗೆ ನಯಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇದು ಎರಡು ಗಿನ್ನಿಸ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಳೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಜಾಗ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಚಿರಾಪುಂಜಿಗೆ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಣಿವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ತೇವಾಂಶ ಹೊತ್ತ ಮೋಡಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು, ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತವೆಂದರೆ ನೊಹಕಾಲಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಸೆವೆನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಜಲಪಾತ. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಕಣಿವೆ. ಇದು ಬಂಗಾಳ]ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂತತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿರಾಪುಂಜಿಯು ದೇಶ ಸೇತುವೆ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿಯ ಜನರು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
cherrapunji waterfalls Tour of north east,india, http://www.Kalitatourtravels.com==External links==
ನೇಮಿಚಂದ್ರ
(ಕಾಲ ಸು. 1170.)  ನು ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಜೈನ ಕವಿ. ಜೈನ ಪಂಡಿತ ಕವಿ. ಲೀಲಾವತೀ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧಂ ಮತ್ತು ನೇಮಿನಾಥ ಪುರಣಂ ಎಂಬ ಎರಡು ಚಂಪೂ ಕಾವ್ಯಗಳ ಕರ್ತೃ.
ಕಾಲ
ಈತ ಲೀಲಾವತಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌಂದತ್ತಿಯ ರಟ್ಟವಂಶದ ಒಂದನೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಜ (ಸು. ೧೧೭೦ರ) ಮತ್ತು ಚಂದಲದೇವಿಯರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಕವಿ ಆ ಕಾಲದವನೇ ಅಗಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಈತ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿಯಾದ ನೇಮಿನಾಥ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವೀರಬಲ್ಲಾಳನ (೧೧೭೩-೧೨೨೦) ಮಂತ್ರಿ ಸಜ್ಜೆವಳ್ಳ ಪದ್ಮನಾಭನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಈತನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮಂತ್ರಿ ಸೆಜ್ಜೆವಳ್ಳ ಪದ್ಮನಾಭ. ಕವಿ ನೇಮಿಚಂದ್ರ, ವೀರಬಲ್ಲಾಳ, ಸೌಂದತ್ತಿಯ ರಟ್ಟರಾಜ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಾಜ-ಇವರೆಲ್ಲ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೇಮಿಚಂದ್ರ ಸು. ೧೧೭೦ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಜನ ಆಶ್ರಿತನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಹಾಪ್ರೌಢ ಕಾವ್ಯವಾದ ಲೀಲಾವತೀ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನೂ ವೀರಬಲ್ಲಾಳ ೧೧೮೯ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಂಬ ಬಿರುದು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನ ಸಜ್ಜೆವಳ್ಳನಾದ ಪದ್ಮನಾಭನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದು ನೇಮಿನಾಥ ಪುರಾಣವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ನೇಮಿಚಂದ್ರ ತನಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಕನ್ನಡ ಕವಿಯನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿಲ್ಲ. ಮಧುರ ಕವಿ ನೇಮಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತ "ನೇಮಿಜನ್ನರಿರ್ವರ ಕರ್ಣಾಟಕೃತಿಗೆ ಸೀಮಾ ಪುರುಷರ್ "ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದಾನೆ.