ಎಚ್._ಜಿ._ದತ್ತಾತ್ರೇಯ
ಜೀವನ
ತಂದೆಯ ಈ ಗುಣ ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ವೆಂಕಮ್ಮ ನನ್ನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೈಬ್ರರಿಯಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ನನ್ನೊಳಗೆ ಪುಸ್ತಕದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆವತ್ತಿನ ಪಾಠ ಓದುವುದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಷ್ಟೆ. ಆಗಿನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದಷ್ಟೂ ನನ್ನ ಸ್ಮತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಅವೆಲ್ಲಾ ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರುಗಳ ನಿಷ್ಠೆ, ಬದ್ಧತೆ, ವಿದ್ವತ್ತು, ಬೋಧನಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕಿಗೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇವೆಲ್ಲಾ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಮುಂದೆ ನಾನು ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರುಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ಅದನ್ನು ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಆಟಪಾಠಗಳೆರಡಲ್ಲೂ ಮುಂದೇ ಇದೆ. ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೆರಿಟ್ ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆ. ಅಮ್ಮ ಇದನ್ನು ಅಪ್ಪನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದಾಗ, 'ರ್ಯಾಂಕ್ ಬಂದಿದೆ ಅಂತ ತಲೆ ತಿರುಗಬಾರದು ಎಂದ ಹೇಳವನಿಗೆ' ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ನನಗದು ಪಾಠವಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಿಯುಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುವುದೇ ಕಷ್ಟವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದೇ. ಐಐಟಿ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಹೋದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನೂರು, ನನ್ನಭಾಷೆಯ ಸೆಳೆತ, ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಕರೆತಂತು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿಕೊಂಡೆ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಡನ್ಲಪ್ ಗರ್ಲ್ ನಾಟಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ರಂಗಕರ್ಮಿ ಈರಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಎನ್ಜಿಇಎಫ್ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಬೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ವಾಯುಸೇನೆ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿದರು. ಆದರೆ ತಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಿದರು. ಸೇರಲು ನಮೂದಿಸಿದ ದಿನ 'ಅಮವಾಸ್ಯೆ'ಯಾದ್ದರಿಂದ ಸುತಾರಾಂ ಆ ದಿನ ಬೇಡ ಅಂದರು ತಾಯಿ. ಎಲ್ಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಎಲ್ಲಿಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ! ಆದರೂ ತಾಯಿಯ ಮಾತು ಎಷ್ಟೇ ಮುಜುಗರವಾದರೂ, ತಾಯಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಬೇರೆ ದಿನ ಬರಲು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೋದಾಗ, ಎದುರಾದದ್ದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಗ್ರೂಪ್ ಕೆಡೆಟ್ ನರಸಿಂಹನ್. ಆ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಧೈರ್ಯವಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತೆ ಅನ್ನುವ ಧೈರ್ಯ. ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರು ಒಪ್ಪಿ ಬಿಟ್ಟರು. ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೪ ಐಎಎಫ್ ಸೇರಿದೆ. ಸದ್ಯ ೧೩ ಕೆಟ್ಟ ನಂಬರ್ ಅಂತ ನನಗೆ ಆಗ ಯಾರೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ! ಅದರಿಂದ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಇದುವರೆಗೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಐಎಎಫ್ಗೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ತಿರುವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಯುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಪುರದವರೆಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ನೋಡಿದ್ದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ. ರೈಲು ನಿಂತ ಜಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನರು ಬಂದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ನನಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ, ಆರತಿ ಎತ್ತಿ, ಸಿಹಿಕೊಟ್ಟು ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಪಾಲಂ, ಕಾನ್ಪುರ, ಅಂಡಮಾನ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಂಡೀಗಢ, ಭಟಿಂಡಾ, ದೆಹಲಿಗೆ ೨-೩ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ವರ್ಗಾವಣೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಜೋಧಪುರ, ಲಖನೌ, ಆಗ್ರಾ, ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು, ಪಾಣಿಪತ್, ಅಂಬಾಲ, ಆದಂಪುರ ಇತ್ಯಾದಿ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು, ಬೆಳೆದ ಸ್ನೇಹವರ್ಗ, ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಸಂಗಾತಿಗಳು. ಅದಕ್ಕೇ ಜೀವನದ ಈ ತಿರುವು ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ೧೯೭೫ರಿಂದ ೭೭ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಎಂಇ ಪದವಿ ಪಡೆದೆ. ಇದೊಂದು ತಿರುವು. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೩ ಮರೆಯಲಾಗದ ದಿನಗಳು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ, ಏರ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ರಾಜಪಥ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಗತ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಭಾರತೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ದೆಹಲಿಯ ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ವಲಯ- ಮಂಡಿಹೌಸ್ ಸಮುಚ್ಛಯ. ಅಲ್ಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ, ಕಮಾನಿ ಥೀಯೇಟರ್, ಶ್ರೀರಾಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಥೀಯೇಟರ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಪ್ರತಿದಿನ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳ ನಾಟಕ ನೋಡುವುದು, ಚರ್ಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳೊಡನೆ ಒಡನಾಟ. 'ನಹಿ ನಹಿರಕ್ಷತಿ', 'ನಾನೆ ಬಿಜ್ಜಳ', 'ಹಿಟ್ಟಿನ ಹುಂಜ' ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆ. ಯು ಪ್ರಭಾಕರ ರಾವ್ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ನಾನೆ ಬಿಜ್ಜಳ' ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಿಜ್ಜಳ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾದ ನನಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ. ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿದ್ದು, 'ಟ್ರೂಲಿ ಓವರ್ವೆಲ್ಮಿಂಗ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್' (ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯ). ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. (ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೊಕ್). ಇದಲ್ಲವೆ ತಿರುವು ಎಂದರೆ? ೧೯೮೩ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರು-ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ೧೯೮೭ರಿಂದ ೧೯೯೪ ಎಚ್‌ಎಎಲ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಟನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು (ನಾಟಕ-ಸಿನಿಮಾ-ಟಿವಿ). ಇದು ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು. ಇಂಜಿನಿಯರಿನಿಂದ ನಟ. ಇದುವರೆಗೂ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ೪೦ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಟಿವಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆ. 'ಮುನ್ನುಡಿ'ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಹನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅದೇ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಉತ್ತಮ ನಟ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 'ಅಸ್ಫೋಟ' ಸಿನಿಮಾಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಹನಟ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಟ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಈಗ ಸಾಧಕನ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿವೆ.