cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೈಂತಜೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ಟ
ಸಾಹಿತ್ಯಾರಾಧನೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅದುವೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಯಿತು.ಎಳವೆಯಿಂದಲೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗೀಳು ಇತ್ತು. ೧೪ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಕವಿತಾರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಾಯಿತು.ಮೊತ್ತಮೊದಲನೆಯ ’ನಮ್ಮೂರು’ ಎಂಬಕವಿತೆಯು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ’ಜಿ.ನಾರಾಯಣ’ರ ”ನೂತನ” ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೫೪ (ಜುಲಾಯಿ ೩೦)ರಲ್ಲಿ ರೆ| ಫಾ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪಿಂಟೋ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ಪ್ರತೀ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ”ಜನಪ್ರೇಮಿ” ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಅನ್ನಂಭಟ್ಟನ ದುರಾಶೆ”ಎನ್ನುವ ಬರಹ “ಕೈನಭ” ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂತು.ಹಾಗೆಯೇ ೧೯೬೦ (ಶುಕ್ರವಾರ ನವಂಬರ ೧೮) ರಲ್ಲಿ ’ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರ ಭಟ್ಟ’ರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ “ರಾಷ್ಟ್ರಮತ” ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಕೈನಭ” ಹೆಸರಿನಿಂದ “’ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ’ನ ಕಾವ್ಯರಸವಾಹಿನಿ”ಎನ್ನುವ ಬರಹ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ವಿದ್ಯಾಗುರು-ಕವಿ-ದಿ| ಸೊಡಂಕೂರು ತಿರುಮಲೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊರೆಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಂತಾಯಿತು. ದರ್ಭೆ ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಪೆರಡಾಲ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಚಾಂಗುಳಿ ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ, ಪಡಿಯಡ್ಪು ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟ, ಖಂಡಿಗೆ ಶ್ಯಾಮ ಭಟ್ಟ.........ಮೊದಲಾದವರು ಇವರ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಡದಿ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ’ಸಂಸ್ಕೃತ’ ತಿಳಿದುದರಿಂದ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ನೆರವು ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ”ಕೈನಭ” ಅಲ್ಲದೇ “ವಾಸಿಷ್ಠ”ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬರೆದುದೂ ಇದೆ.
ಮುದ್ರಣವಾಗದಿರುವ ಕೃತಿಗಳು
ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಯಭಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪೌರಾಣಿಕ,ಚಾರಿತ್ರಿಕ,ಗೀತ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ದಿಗ್ದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀ ದೇವೀ ಭಾಗವತದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ವಯಂವರೋಪಾಖ್ಯಾನಮ್,ಸತೀ ತುಲಸೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನಮ್,ಶ್ರೀ ಸಾವಿತ್ರೋಪಾಖ್ಯಾನಮ್....ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಪುರಾಣ ವಾಚನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಸಂಸ್ಕೃತದ “ಶ್ರೀ ದೇವ್ಯಪರಾಧಕ್ಷಮಾಪಣಾ ಸ್ತೋತ್ರಮ್” ಇದರ ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದವನ್ನು ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ಮರಣಸಂಚಿಕೆ-ನಿಯತಕಾಲಿಕ-ದೈನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲೇಖನ-ಭಾವಗೀತೆ-ಭಕ್ತಿಗೀತೆ-ಕಥೆಗಳು ಅಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಜ್ಞಾನಸುಮ ೪ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಮಾಯಾ
ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಊರು, ಪರ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿವೆ.ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕವನಗಳು ಹಲವಾರು ಇವೆ.ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕೈಂತಜೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ಟರು ತನ್ನ ಇಳಿವಯಸಿನಲಿ,೮೦ ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಮರುದಿನದ ಮುಂಜಾವಿನಲಿ ಇಹಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೧.ಛಂದೋಬಧ್ಧ ಕಾವ್ಯಕರ್ತಾರ,ಗಮಕಿ,ಕೈಂತಜೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ಟರು.(ಕಲಾವಿಹಾರ ಪುಟ ೩)
೨.ನಿಧನ-ಕೈಂತಜೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್. ಪುಟ ೧೧(ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾರ್ತೆಗಳು)
೩.ಜ್ಞಾನಸುಮ ೪ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಮಾಯಾ
೪. ದೇವಾಲಯಗಳು ಊರಿನ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ೫. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ:ಇಂದಿನಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ
೬ಸಾವಿರದ ಸರದಾರ ’ಗಮಕಿ’ವಿದ್ವಾನ್ ಕೈಂತಜೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಗಮಕಿಗಳು ವರ್ಗ:ಜನನ:೧೯೩೫ ವರ್ಗ:ನಿಧನ:೨೦೧೪
ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್
right|thumb|'ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್' ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್(ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೧೯೨೨ – ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೦೯), ಇವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸರೋದ್ ವಾದಕರು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇವರು ನೀಡಿರುವ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸರೋದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ
ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನರು ೧೪ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೨ರಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಶಿವಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಮಿಲ್ಲಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮದೀನಾ ಬೇಗಮ್ ಇವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆಯಾದ ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲವುದ್ದೀನ್ ಖಾನರು ಅನೇಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು, ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನಿಯಾ ಮೈಹರ್ ಘರಾಣೆಯ ರೂಪರೇಷೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇವರ ತಂದೆಯವರ ಹತ್ತಿರ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ವಾದನದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಾದ ಫಕೀರ್ ಅಫ್ತಾಬುದ್ದೀನರ ಹತ್ತಿರ ತಬಲಾ ವಾದನವನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಲಿತರು. ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನರು ಅಲಿ ಅಕ್ಬರರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಾದ್ಯ ವಾದನವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು, ನಂತರ ಕೇವಲ ಸರೋದನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನರು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ೨೨ನೇಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೋಧಪುರದ ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸಾರ, ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದೇಶವಾಸ
ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲವಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸರೋದ್ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ 'ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು.
ಜುಗಲ್ ಬಂಧಿ
ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್,ಪಂಡಿತ್ ನಿಖಿಲ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ,ಡಾ.ಎಲ್.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ, ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಮೆಕಾರ್ಥರ್ ಫೆಲೋಷಿಪ್,೧೯೯೧-೯೨ರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.
ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್
ವಿವರಣೆ
ಕ್ರ್ಯೇಗ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಿತರಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇಮೇಲ್ ನ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇದು 1996 ರಲ್ಲಿ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 1999ರಲ್ಲಿ ಲಾಭಯುತ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ನಂತರ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅದರ ಸೇವೆಯನ್ನು 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಭತ್ತು U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, 2001 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು 2002ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು, ಹಾಗು  2003 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 14 ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ 2009ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 28 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹಣವೇ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.-ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $75ಗಳಂತೆ ಹಾಗು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಗೊ, ಬುಸ್ಟನ್ , ಸಿಏಟಲ್ , ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ D.C.ಚಿಕಾಗೋ , ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ  ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $25 ಗಳಂತೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ಯೆಯ್ಡ್ ಬ್ರೋಕರ್ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗೆ ( ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ $10) ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಸೈಟ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಪುಟಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 37ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್( Alexa.com ಜನವರಿ 8, 2010ರ ಪ್ರಕಾರ ) ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಟ್ಟು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 49.4 ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಕೇವಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(Compete.com ಜನವರಿ 8, 2010ರ ಪ್ರಕಾರ). ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಎಂಬತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ  ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗೀಕೃತ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೈಟ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ ಮಂಡಳಿಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ/ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು  ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರ ಸೇವೆ(ಮೊದಲ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳು )ಯ ಬಗ್ಗೆ  ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಸೈಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ಕೆಲವೆ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾಹರವಾಗಿದೆ; 1996 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೂಡ ತುಂಬ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 2001ರ ವರೆಗೆ ಸೈಟ್ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಕನಿಷ್ಠ ಜಾವಾಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಆ ವಿನ್ಯಾಸದ ತತ್ವಗಳು 1990 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಅವು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿವೆ.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ  UBS ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ  ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ CEO ಆದ ಜಿಮ್ ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ;  ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ  ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಾರು, ವಾಸದ ಮಹಡಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಕಾರರು ಇವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ವಿವಿಧ ಮೊತ್ತದ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2004ರಲ್ಲಿ $10 ಮಿಲಿಯನ್ ,2005ರಲ್ಲಿ  $20 ಮಿಲಿಯನ್, ಹಾಗು 2006 ರಲ್ಲಿ  $25 ಮಿಲಿಯನ್ 2007 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ $150 ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್, ಬಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಇಬೇ (ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿಯ ಮೂರು ಜನ ಸದಸ್ಯರು) ನಡೆಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.ಇಬೇ 25% ನಷ್ಟು ಹಾಗು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ವೆಲ್, ಮೈಂಡ್ ವಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೂಸ್ ನೆಟ್ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹಭಾವದಲ್ಲಿ , ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಾಗು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹಾಯಮಾಡುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ;ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗೆ ಈ ಸೈಟ್ ಹೊಸದೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ;ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕ್ರೇಗ್ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಳಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಏನನ್ನಾದರು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.
ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ದ ಘಟನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೆಲವು ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಯಿತು, ಜೂನ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಡೋಮೋ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ "ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್" ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ.ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಗಳು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಹಾಗು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಅಭಿವರ್ಧಕರು(ಡೆವಲಪರ್ಸ್ )ಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಡಿ ಇದು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ನ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇಳಿಮುಖ ಹೊಂದಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜನರು ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ನ ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದ. ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಯಿತು. ಇದು "ಉದ್ಯೋಗ"ಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ವಿಭಾಗಳು ಬೇಕೆಂಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಬೇಡಿಕೆ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಸಮೂಹದ ಸದಸ್ಯರು ವೆಬ್ ಇಂಟರ್ ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್, ವಿಭಿನ್ನ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಹಾಗು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ಈ ಸೈಟ್ ಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಂದ ಕ್ರ್ಯೇಗ್ "craigslist.org" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ (ಅಲ್ಲದೇ "ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್" ಹೆಸರನ್ನು ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಂತರ "craigslist.com"ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ). ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ, ಸೈಟ್ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ತಾನು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಕೋಲೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ನ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ಜನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ;ಸಾಮೂಹಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗು ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತಿದೆ: ಎಂದು ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಇದರ ಸರಳತತ್ವದ ದೃಢತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಹಾಗು ಸರಳತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ ಗೆ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು, ಆದರೆ ಅವನು ಮುಕ್ತಾಯ ಹೇಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದ. 2002ರಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ ಫೂಲ್ ಜೋಕ್ ಎಂದು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ ಸುಳ್ಳು-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ  ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು.
ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅಸಂಬದ್ಧ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:ಅನುಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಟ್ಟ, ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್/ಒವರ್ ಪೋಸ್ಟ್. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಲಘು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ನ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರು ಇಚ್ಛಿಸುವುದರಿಂದ ,ಪೂರ್ವಗ್ರಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗು ಫ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂದರೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಫ್ಯ್ಲಾಗಿಂಗ್ FAQ ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಸಹಾಯಕ ಫೋರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ  ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.
ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ
ಕಂಪನಿ ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು § 501(c)(3) ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಗು ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಜನರಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು  ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯಗಳ ರಚನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ; ಉಚಿತ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುವ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಲದೇ ಇದು "ಮುಖಾಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ನಿಜವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು  ನೀಡುವಂತೆ  ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ".
ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ್ ಗುಡ್ ವಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ AllforGood.org ಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ;ಇದು ವೆಬ್ ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಜನರು ಅವರ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ನಗರಗಳು
ನಗರದ ಮೊದಲನೆಯ 14 ಸೈಟ್ ಗಳು : (ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ) ಟಲ್]], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C. ವ್ಯಾನ್ ಕೋವರ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ, ಇವು ಅವರು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯ U.S. ಗೆ ಸೇರದ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಹೊರಗೆ ಲಂಡನ್ ಮೊದಲನೆಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.
ನವೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದಅಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಡಮ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಸಾ ಪೌಲೊ, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯ, ಇವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೊರಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ.
50 ದೇಶಗಳ 500 "ನಗರಗಳು"ಗಳು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳು ಏಕ ಪ್ರಧಾನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. — ಉದಾಹರಣೆಗೆ;  U.S. ಸ್ಟೇಟ್ ನ  ಡೆಲ್ ವೇರ್ ಮತ್ತು ಯೋಮಿಂಗ್,  ಕಾಲಾರ್ಯಾಡೊ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಲೋಪ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಗೋಲ್ಡ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗನ್ ನಗರಗಳು,  ತಮ್ಮದೇ  ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ .,695 ಅಪೂರ್ವ  ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು.
ಭಾಷೆಗಳು
ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷೇತರ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜರ್ಮನ್, ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದನೆಯ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌
ವರ್ಗ:ಜಾವಾ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು- ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ವರ್ಗ:ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಯತಃ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ವರ್ಗ:1982ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಗಳು ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು
ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ
thumb|right|200px|೧೭೮೯ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗು ನಾಗರೀಕ ಪೌರತ್ವ ಘೋಷಣೆ (ಡಿಕ್ಲೆರೇಷನ್ ಆ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ಸಿಟಿಜನ್) ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ (೧೭೯೮ – ೧೭೯೯) ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ. ಇದರಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ದೇಶದಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡಿತು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತವಾದ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬರಲು ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಮಾಜದ ವಿಭಾಗ
200px|thumbnail|right|ಒಂದನೇ ಹಾಗು ಎರಡನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಗೆ ಸೇರಿದವರನ್ನು ಮೂರನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿರುವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಮಾಜವು ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿತ್ತು- ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದಂತೆ ತೋರುವ ಈ ವಿಂಗಡಣೆಯ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳಿಗೆ 'ಎಸ್ಟೇಟ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರ್ಥಾತ್ ಮೂರು ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಗಳು ಪ್ರೆಂಚ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ,
ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯೆಂದರೆ ೧ ಹಾಗು ೨ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಯವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ೧೦% ದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಿದ್ದರು. ಇನ್ನುಳಿದ ೯೦% ಜನ ೩ ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರು ಮಾತ್ರ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನುಳಿದ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಡಿಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ೧ ಹಾಗು ೨ ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರೆಲ್ಲರೂ ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಿತ ವರ್ಗದವರು ಹಾಗು ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಿಡಿತ ಉಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಭಿನ್ನತೆ ೩ ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲಿ ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.
೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಆಳ್ವಿಕೆ
180px|thumb|೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ೧೭೭೪ರಲ್ಲಿ ೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಂಹಾಸನ ಏರಿದ.ಲೂಯಿಸ್ ಸಿಂಹಾಸನವೇರಿದಾಗ ಆತನ ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟೇ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮೇರಿ ಅಂಟಾಯ್ನೆಟ್ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಆತ ರಾಜ ಪದವಿಗೆ ಬಂದಾಕ್ಷಣ ಕಂಡಿದ್ದು ಖಾಲಿ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಆ ಹಿಂದೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಹೈರಾಣಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸಮಾಜ ಹೊಸ ರಾಜನಿಗೆ ಖಾಲಿ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ಕೊಡಲಷ್ಟೇ ಶಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾರದಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತದೆ. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವರ್ಸೆಲ್ಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ೧೪ ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿದ ವೈಭವೋಪೇತ ಅರಮನೆಯ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಬಹು ಖರ್ಚಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನ ನಡುವೆಯೂ ಈಗಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರಾಜ ಸರ್ಕಾರ ಸುಮಾರು ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಲಿವರೆಸ್ (ಆಗಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಣ, ೧೭೯೪ ರಿಂದ ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ನಷ್ಟು ಸಾಲದ ಹೊರೆಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದವರ ವೇತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಇದು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುವಂತೆ.ಒಟ್ಟು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ೯೦% ವರ್ಗದವರು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದವರಾದ ಕಾರಣ ತನ್ನದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ಜುಲೈ ೧೪, ೧೭೮೯ರಂದು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ. ಜನರು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧವಿದ್ದುದರಿಂದ ಸೈನ್ಯ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಗಾಳಿ ಮಾತಿಗೆ ಚಾಲ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜನ ಸಮೂಹ.ಆ ಭಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.
ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ
ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ನೌಕರರ ವೇತನಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜನರು ಅತೀವ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರವಾದ ಬ್ರೆಡ್ ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನೇಕ ಜನರು ತಲುಪಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅಗತ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯೂ ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು ಹಾಗು ಬ್ರೆಡ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ಕುಂಠಿತವಾಗತೊಡಗಿತು. ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸಲು ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
ಆಹಾರವೇ ಸಿಗದೇ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಜನರು ರೋಸಿ ಹೋದರು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದರು.
ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು(ಸಾಮಾಜಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕರು)
ಜಾನ್ ಲಾಕ್ಕೆ, ಜೀನ್ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ರೋಶಿಯೋ, ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂರಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಇವರು ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆಸಿ ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.ಇವರ ಈ ವಿಚಾರಗಳು, ಹಾಗು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸಿತು.
ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ
ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನತೆಗೆ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ ವರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಜನಾಂಗ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಯಾವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೂ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶಿಕ್ಷಿತ ಜನಾಂಗದವರಾದ ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ, ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಮುಂತಾದ ನಿಲುವುಗಳ ಪರ ಪ್ರಬಲ ಧೋರಣೆ ತಳೆದಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ, ಅಶಿಕ್ಷಿತ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅವಿದ್ಯಾವಂತರನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತುರ್ತಾದ ಕಾರಣ
೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸನು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಜೆನರಲ್ಸ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಭೆ ಕರೆದು ಅಲ್ಲಿ "ರಾಜನು ಏನೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರು ಅದನ್ನು ಮರು ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತೀತಿಯಂತೆ 'ಒಂದು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಒಂದು ವೋಟ್' ನಡೆಯಬೇಕು" ಎಂದು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದನು. ಎಸ್ಟೇಟ್ ಜೆನೆರಲ್ಸ್ ಸಮಿತಿಯು ಇದನ್ನು ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಆ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು ಅಂದರೆ 'ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಒಂದು ವೋಟ್' ನಂತಾಗಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಆದರೆ ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಯ ಜನರ ವಿರೋಧ ಅದಾಗಲೇ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಇದು ಮತ್ತೂ ಜನರನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆ (೧೭೮೯-೧೭೯೨)
ಯಾವಾಗ ಅರಸನು ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲವೋ ಆ ಕೂಡಲೇ ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದರ್ಜೆಯ ಎಲ್ಲರೂ ವರ್ಸೆಲ್ ನಗರದ ಟೆನಿಸ್ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಡಲೇಬೇಕೆಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದು ಧರಣಿ ಕುಳಿತರು. ಇವರನ್ನು ಮಿರಬೋ ಹಾಗು ಅಬ್ಬೆ ಸಿಯೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೧೪ ಜುಲೈ ೧೭೮೯ರಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದ ಕಾರಾಗೃಹವಾದ ಬಾಸ್ಟಿಲ್ಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ೭ ಜನ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು.ಬಾಸ್ಟಿಲ್ ೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅತಿ ಘನತೆವೆತ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. thumbnail|left|ಬಾಸ್ಟಿಲ್ ನೆಲಸಮ
ಸಭೆಯ ಅಂಗೀಕರಣ
೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭೮೯ರಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಾಳಲಾರದ ರಾಜನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ.ಇದರಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು.
ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ
೪ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ರಾತ್ರಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆ ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಯಾರೂ ಜೀತ ಮಾಡದೆ ಎಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು.ಈ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದೇಶ ೨ ಬಿಲಿಯನ್ ಲಿವರ್ಸ್ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ೨೬ ಆಗಸ್ಟರಂದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜೆಟ್ ದೆ ಲ್'ಇಸೆಲ್ ರಚಿಸಿದ ಮರ್ಸೈಲೆಸ್ ಹಾಡು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಯಿತು.
ಸಂವಿಧಾನ
೧೭೯೧ರ ಈ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗರೀಕರು ಸಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರು ಮತ್ತು 'ವಿಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರು ಎಂದು ಭಾಗ ಮಾಡಿದರು.ಸಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರು ೨೫ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗು ಕೂಲಿಕಾರರ ೩ ದಿನದ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾದ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ.ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಒಂದು ವೋಟ್ ನಿಯಮ ಜಾರಿಯಾದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಪ್ರತೀ ಸದಸ್ಯನೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ೨೪೫ ಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.ಸಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರು ನ್ಯಾಯಧೀಶನನ್ನು ಮತಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದರೆ ಮಿಕ್ಕ ೨೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದು ಯಾವ ಮತದ ಹಕ್ಕು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.ಇದು ಪರಾಮರ್ಶಕ-ರಹಿತ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿತು.ಇದರಿಂದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ಜಾಕೊಬಿನ್ ಸರ್ಕಾರ(೧೭೯೨-೧೭೯೪)
೧೭೯೧ ಬರೀ ಕೆಲವು ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮತಹಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆಯವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಲಬ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದರು.ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಕೊಬಿನ್ ಕ್ಲಬ್ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.ಜಾಕೊಬಿನ್ ಕ್ಲಬ್ ೩ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಹಾಗು ವಿದ್ಯಾವಂತ ೧, ೨ನೇ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಿತು.ಇವರ ನಾಯಕ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲ್ಲಿಯನ್ ರೋಬೆಸ್ಪಿಯರ್. ೧೦ ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭೯೨ರಂದು ಜಾಕೊಬಿನ್ ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಸೇರಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಹೊಸ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಟ್ಯುಲೇರಿಸ್ ಅರಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ರಾಜನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾಜನು ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ೨೧ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲರೂ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಕೊಡಮಾಡಿದನು ಹಾಗೂ ಅಂತಹವರು ಸಕ್ರಿಯ ನಾಗರೀಕರೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಮುಂದೆ ೨೧ ಜನವರಿ ೧೭೯೩ರಂದು ೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ನನ್ನು ಗಿಲಟೀನ್ನಲ್ಲಿ ಮರಣ ದಂಡಿಸಲಾಯಿತು.
ರೀನ್ ಆಫ್ ಟೆರರ್
೧೭೯೩-೧೭೯೪ನ್ನು ರೀನ್ ಆಫ್ ಟೆರರ್(ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆ) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.೧೬ನೇ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಮರಣಾನಂತರ ಅಧಿಕಾರ ಮದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜಾಕೋಬಿಯನ್ ಮುಖಂಡ ರಾಬೆಸ್ಪಿಯರ್ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ದಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಿಗಳೆಲ್ಲರ ಸೊಲ್ಲಡಗಿಹೋಗುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಡ್ ನ ಬೆಲೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತಾದರೂ ಗೋಧಿ ಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದನು. ಸರ್ವ ಜನರ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಬೆಸ್ಪಿಯರ್ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ನಿರ್ಣಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆತ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅತಿ ಕಠೋರ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸದಾದ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಗಿಲಟೀನ್ನಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದರು.
ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್
ರಾಬೆಸ್ಪಿಯರ್ ಮರಣಾನಂತರ ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಜಾಕೊಬಿನ್ ಸರ್ಕಾರ ಕಳಚಿ ಬಿತ್ತು, ಆಗ ಸಮಾಜದ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತೆ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಗಿನ ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ಮತಹಕ್ಕನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂದಿದ್ದ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮಾದರಿಯ ವಿಭಾಗೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರು .ಆದರೆ ಅದೂ ಬಹಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ೧೮೦೪ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಆಡಳಿತ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು .ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಿತು.
ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಫಲಗಳು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ
ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವ(liberty, equality and fraternity) ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.ಇಂದೂ ಕೂಡ ಈ ಶಬ್ದಗಳು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಜೀತಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಬಹು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಭದ್ರವಾಗಿ ತಳವೂರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ಹಾಗೂ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌
ಅಲ್ಲಾಹ್‌ ರಖಾ ರಹಮಾನ್‌ (அல்லா ரக்கா ரஹ்மான் (ಉರ್ದು: اللہ رکھا رحمان); (ಜನನ 6 ಜನವರಿ 1966; ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಎ. ಎಸ್‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್''' ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಧ್ವನಿಸುರಳಿ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ಆಗ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.  ಅವರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹನ್ನೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ (ಆಸ್ಕರ್‌) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಒಂದು ಬಾಫ್ತಾ BAFTA [ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಅವಾರ್ಸ್ಡ್] (BAFTA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ. ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನಗರ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ 'ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌' ಎಂಬ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಂಚತನ್‌ ಬಹುಶಃ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕೃತ (ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನಾ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ-ವಿನ್ಯಾಸ) ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಗಿದೆ.  ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯು‌, 2004ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ರಚಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು 200 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿ-ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಮಿಶ್ರಣ, ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ಸಮಾಗಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು "ಮೊಝಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್‌"ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಹಲವು ತಮಿಳು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರನ್ನು Isai Puyal 'ಸಂಗೀತದ ಬಿರುಗಾಳಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. (இசைப் புயல்;Music Storm). ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ ಮತ್ರಿಕೆಯು ತಾನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
thumb|right|ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌. ಭಾರತ ದೇಶದ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮೊದಲಿಯಾರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎ. ಎಸ್‌‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ರ ತಂದೆ ಆರ್. ಕೆ. ಶೇಖರ್ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,‌ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ರ ತಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಮುಂಚೆ 'ಕಸ್ತೂರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರ ತಾಯಿ ಕರೀಮಾ ದಿಲೀಪ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ,ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್‌ (ರಹಮಾನ್‌) ಒಬ್ಬ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿ, ಜಾನ್‌ ಆಂಟೊನಿ, ಸುರೇಶ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಜೊಜೊ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಇವರೊಂದಿಗೆ "ರೂಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. "ನೆಮೆಸಿಸ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ" ಎಂಬ ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವೃಂದಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪರಾದರು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋ,ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್‌ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ರಹಮಾನ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ ಸಂಯೋಜಕ ವಾದ್ಯವು “ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ"ಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಧನರಾಜ್‌ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.  ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜ ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರ ವಾದ್ಯತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರೊಂದಿಗಿದ್ದರು. ರಹಮಾನ್‌ ತಂದೆಯವರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎಸ್‌. ವಿಶ್ವನಾಥನ್,‌ ರಮೇಶ್‌ ನಾಯ್ಡು ಹಾಗೂ ರಾಜ್-ಕೋಟಿ ಮುಂತಾದವರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ, ಜಾಕಿರ್‌ ಹುಸೇನ್‌‌, ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌. ಶಂಕರ್‌‌ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ವಾದ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಸಹ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನೂ ಪಡೆದ ರಹಮಾನ್‌, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಗಿ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದಾಗ, ದಿಲೀಪ್‌ರನ್ನು ಖಾದಿರಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐದು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದರು, ತಮ್ಮ 23ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದಿಲೀಪ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ರಹಮಾನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, 1975ಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 9 ವರ್ಷದ ರಹಮಾನ್‌, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪಿಯಾನೊ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಈ ನಾದವನ್ನು ಆರ್‌ ಕೆ ಶೇಖರ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಪೆಣ್‌ಪಾಡಾ'ಗಾಗಿ ವೆಲ್ಲಿಥಿನ್ ಕಿಣ್ಣಮ್ ಪೊಲ್''Vellithen Kinnam Pol' ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು. ಆರ್ ಕೆ ಶೇಖರ್‌ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾದ, ಭರಣಿಕ್ಕವು ಶಿವಕುಮಾರ್ ರಚಿಸಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಜಯಚಂದ್ರನ್‌ ಹಾಡಿದ್ದರು.
ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನುಸ್ರತ್‌ ಫತಹ್‌ ಆಲಿ ಖಾನ್‌ರವರ ಕವ್ವಾಲಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಪರಿಣತರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪಂಕ್ತಿ ಮಾಡಿ, ಆಶುರಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸುವರು. ಸ್ವರಮೇಳದ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ಸಂಗೀತಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಆವರ್ತಕ ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾದ ಕೆ. ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನಾಥನ್‌-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಂತೆ, ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಏಕ-ಧ್ವನಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನವೀನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗಳ ಒಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರ ಸಂಗೀತದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಸಂವಾದಿ ರಾಗ, ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ, ಅನನ್ಯ ನಾದಗುಣಗಳು, ಧ್ವನಿ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು, ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಮನ್ವಯದ ಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿರುಚಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೋತೃಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ. ರೋಜಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯು, 2005ರಲ್ಲಿ  ಟೈಮ್‌‌ನ  ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ "10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಲಿಸ್‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 'ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಹಳ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಬಾಹ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮಿಳು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ದಕ್ಕುವವರೆಗೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಅಪಾರ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.' ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನಿವಾಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗದವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತಗಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಯ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು' ಎಂದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾನ್‌ ಫೇರ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಬಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of Bombay and the wit and celebration of Lagaan. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 1995ರಲ್ಲಿನ ಮಾರಿಷಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಲೇಷ್ಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌-ಎಂಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಒಲಿವಿಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನವೀನತೆ ಮೆರೆದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು‌, ಆರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೆರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಅವರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ  ವಿಮರ್ಶಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಫ್ಟಾ (BAFTA)[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಫಾರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ 2009ರ ಆಸ್ಕರ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಲಿಗಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ರಹಮಾನ್‌, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಹಮಾನ್‌ ಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹದ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಹಮಾನ್‌ ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪದ್ಮಭೂಷಣದಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ 127 ಅವರ್ಸ್‌ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2011ರ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದರು. ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆನರರೀ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ)ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ರಹಮಾನ್‌, ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಜೋಡಿಗೆ ಖತೀಜಾ, ರಹೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮೀನ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರ ಅಮೀನ್,ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ‌'ನಾ ನಾ' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುತ್ರಿ ಖತೀಜಾ ಏಂಥಿರನ್ ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಪುಧಿಯಾ ಮನಿಧಾ' ಹಾಡಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎ. ಆರ್‌. ರೆಹಾನಾ ಪುತ್ರ ಜಿ. ವಿ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕುಮಾರ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ್‌ರ ಸೋದರಮಾವ. ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌  ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ವಿದಾಯಿ ಕೊಡು ಎಂಗಲ್ ನಾಡೆ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ರೆಹಾನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ರಹಮಾನ್‌ರ ಭಾಮೈದುನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ 1989ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೂಫಿಸಂ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ-ನಿಷ್ಠೆ. 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: '''ದೀವಾರ್‌' ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ' ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ತಾಯಿಯಿದ್ದಾರೆ' '' ಮುಂಚೆ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದರು 'Ella pughazhum iraivanukke ' ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ'. ರಹಮಾನ್‌ 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಈ ಮಾತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಸಹಾಯಾರ್ಥದ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ WHO ಆರಂಭಿಸಿದ ಅಭಿಯಾನ ಯೋಜನೆಯಾದ, ಸ್ಟಾಪ್ ಟೀಬಿ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್,ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿವಾರಣಾ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ ಯಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌, 2004ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ; ಅಭಿಯಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಡು 'ಇಂಡಿಯನ್‌ ಓಷನ್ ‌'ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ / ಯುಸುಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಏ-ಹಾ a-ha ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಫರುಹೋಲ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ನೀಲ್‌ ಪ್ರಿಮ್‌ರೋಸ್‌‌ರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು, 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುನಾಮಿ ಪೀಡಿತ ಬಂದಾ ಆಕೆಹ್‌ ಅನಾಥರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ‌ ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಸಹೋಟಾರೊಂದಿಗೆ ಡಾನ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಸೇರಿ ಹಾಡಿದ, "ವೀ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇಕ್‌ ಇಟ್‌ ಬೆಟರ್‌ " ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿಯನ್ನು(ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ) 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಶಾಲೆಯ ಬೋಧಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ-ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ,ಸಾಧನೆಗೈದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ವರಮೇಳ ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಹ ಈ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು ಚೆನ್ನೈನ ಕೋಡಂಬಾಕಂನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಂಚತನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೋಧನಾ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಷ್ಯರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿ ಬ್ಯಾನ್ಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಇದರ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಆವರ್ತಕ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಆಗ 2008ರಲ್ಲಿ, ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು 'ಜಿಯಾ ಸೆ ಜಿಯಾ ' ಎಂಬ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ರಹಮಾನ್ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು(ಫ್ರೀ ಹಗ್ಸ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ) ಮುಕ್ತ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ಇದನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1966ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು ವರ್ಗ:ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್‌ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:20ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:21ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಕಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೈಜ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರು ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು
ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ದೇವಾಲಯ
ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜಗತ್ ಮಂದಿರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ಅಥವಾ 'ದ್ವಾರಕಾ ರಾಜ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್‌ನ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳ ಆಗಿರುವ ಚಾರ್ ಧಾಮ್‌ನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲವು ೭೨ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಜಗತ್ ಮಂದಿರ ಅಥವಾ ನಿಜ ಮಂದಿರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ೧೫-೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ವಜ್ರನಾಭನು ಹರಿ-ಗೃಹ (ಕೃಷ್ಣನ ವಸತಿ ಸ್ಥಳ) ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ೧೪೭೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಮೂದ್ ಬೇಗಡಾ ನಾಶಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೫ ನೇ-೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾರ್ ಧಾಮ್ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಉಳಿದ ಮೂರು ರಾಮೇಶ್ವರಂ, ಬದರಿನಾಥ್ ಮತ್ತು ಪುರಿ. ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾರಕಾಧೀಶವು ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ೯೮ ನೇ ದಿವ್ಯ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಪ್ರಬಂಧ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವೈಭವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಜಾ ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯವು ೧೨.೧೯ ಮೀಟರ್(೪೦.೦ ಫೀಟ್) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗರ್ಭಗೃಹ ( ನಿಜಾಮಂದಿರ ಅಥವಾ ಹರಿಗ್ರಹ ) ಮತ್ತು ಅಂತರಾಳ (ಒಂದು ಮುಂಭಾಗ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
ದಂತಕಥೆ
ಹಿಂದೂ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ವಾರಕಾವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ದೂರ್ವಾಸ ಋಷಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಜೋಡಿಯು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಋಷಿ ಬಯಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಋಷಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅರಮನೆಗೆ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದ ನಂತರ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ತರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಅಗೆದನು. ಋಷಿ ದೂರ್ವಾಸ ಕೋಪಗೊಂಡು ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಗುಡಿಯು ಕಂಡುಬರುವ ದೇವಾಲಯವು ಅವಳು ನಿಂತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Dwarakadheesh_temple%2C_Dwaraka.jpg/150px-Dwarakadheesh_temple%2C_Dwaraka.jpg|left|thumb|200x200px| ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಗುಜರಾತ್‌ನ ದ್ವಾರಕಾ ಪಟ್ಟಣವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಂತಹ ಪುರಾವೆಗಳು, ಡೋವೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ರೀತಿ, ಮತ್ತು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಂಕರ್‌ಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಬಂದರು ಸೈಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ನೀರೊಳಗಿನ ರಚನೆಯು ತಡವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ. ಕರಾವಳಿಯ ಸವೆತವು ಬಹುಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ವಜ್ರನಾಭನು ಕೃಷ್ಣನ ವಸತಿ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ೧೪೭೨ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಹಮೂದ್ ಬೇಗಡಾ ನಾಶಪಡಿಸಿದನು.
ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೫-೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ೨೭-ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ ೨೧-ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಉದ್ದ ೨೯-ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಅಗಲ ೨೩ ಮೀಟರ್. ದೇವಾಲಯದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ೫೧.೮ ಮೀ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Dwarkadhish_Temple_20.jpg/220px-Dwarkadhish_Temple_20.jpg|thumb| ದ್ವಾರಕಾದ ಗೋಮತಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ದೇವಾಲಯ ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾದ ದ್ವಾರಕಾ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಯುಗದ ಮಹಾಭಾರತದ ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು "ಕೃಷ್ಣ" ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೩ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ೪೮ಕೋಸ್ ಪರಿಕ್ರಮ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಮಥುರಾದ ಬ್ರಜ್ ಪರಿಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರಕಾ ಪರಿಕ್ರಮ (ದ್ವಾರಕಾದೀಶ್ ಯಾತ್ರೆ).
ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿರುವ ಧ್ವಜವು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಇರುವವರೆಗೂ ಕೃಷ್ಣನು ಇರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಧ್ವಜವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಚಿಹ್ನೆಯು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವು ೭೮.೩ ಮೀ ಎತ್ತರವಿದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವನ್ನು (ಉತ್ತರ ಪ್ರವೇಶ) "ಮೋಕ್ಷ ದ್ವಾರ" (ಮೋಕ್ಷದ ಬಾಗಿಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು "ಸ್ವರ್ಗ ದ್ವಾರ" (ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದ್ವಾರ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವಾರದ ಹೊರಗೆ ಗೋಮತಿ ನದಿಗೆ ಹೋಗುವ ೫೬ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳಗ್ಗೆ ೬.೦೦ ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧.೦೦ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ೫.೦೦ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೯.೦೦ ವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಹಬ್ಬ, ಅಥವಾ ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ವಲ್ಲಬ (೧೪೭೩-೧೫೩೧) ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.
ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕವಿಯತ್ರಿ-ಸಂತ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಕಟ್ಟಾ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಜಪೂತ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮೀರಾ ಬಾಯಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡರು. ಇದು ಸಪ್ತ ಪುರಿ, ಭಾರತದ ಏಳು ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ದ್ವಾರಕಾ ಪೀಠದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ (೬೮೬-೭೧೭) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪೀಠಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಗುಮ್ಮಟವು ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರಚನೆ
ಇದು ೭೨ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ (೬೦ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ). ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮೋಕ್ಷ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ "ಮೋಕ್ಷದ ಬಾಗಿಲು") ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ಬಾಗಿಲು ಇದನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ( ಅರ್ಥ: "ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಗೇಟ್").
ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ದ್ವಾರಕಾದೀಶನಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಬಲಿಪೀಠದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮನ ದೇವರಿದೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಠಡಿಯು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧ, ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯ ದೇಗುಲದ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಧಾ, ಜಾಂಬವತಿ, ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಮಾಧವ್ ರಾವ್ಜಿ (ಕೃಷ್ಣನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು), ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಋಷಿ ದೂರ್ವಾಸ ಅವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಹ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ದ್ವಾರಕಾಧೀಶನ ಕೇಂದ್ರ ದೇಗುಲದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವು ೭೮ ಮೀಟರ್(೨೫೬ ಫೀಟ್) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ವಜ, ತ್ರಿಕೋನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ, ೫೦ ಫೀಟ್(೧೫ ಮೀ) ಉದ್ದ. ಈ ಧ್ವಜವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಹೊಸದರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಧ್ವಜವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಹಾರಿಸಲು ಹಿಂದೂಗಳು ಭಾರಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ್ ಜಗತ್ ಮಂದಿರವು ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಯು ಎಸ್ ಎ ನಿಂದ "ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಪ್ಲೇಸ್" ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹಿರಿಯೂರು
ಹಿರಿಯೂರು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯೆ ಆರು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೬೦ ಕಿ ಮೀ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ೪೦ ಕಿ ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರವು ವೇದಾವತಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ತೇರುಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಶಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ.
ಬೆಂಗಳೂರು-ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ೪೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೮,೭೭೨. ವೇದಾವತಿ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಳ್ಳಕೆರೆ, ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳೂ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವೂ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಜವಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ, ಹಿರಿಯೂರು, ಐಮಂಗಲ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುರ ಹೋಬಳಿಗಳು. ಒಟ್ಟು ೧೫೭ ಗ್ರಾಮಗಳಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧,೭೦೩.೯ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೬೪,೬೬೨.
ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ
ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾರಿಕಣಿವೆ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಇವು ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಉತ್ತರ ಸಾಲಿನ ಮತ್ತು ಹಿಂದಸಕಟ್ಟೆ ಸಾಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ವೇದಾವತಿ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯನದಿ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಅನಂತರ ಉತ್ತರಾ ಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. ಈ ನದಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಎಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಹರಿದು ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ನದಿಗೆ ಮಾರಿಕಣಿವೆಯ ಬಳಿ ಅಡ್ಡಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ ವಾಣೀವಿಲಾಸಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಿರಿಯೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಗರಣಿಹಳ್ಳ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಮುಖಿ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ವೇದಾವತಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಉತ್ತಮ ಹವಾಗುಣವಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ೪೮೦.೩೧ ಮಿಮೀ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಗಳು
ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗೋಗುಡ್ಡದ ಬಳಿ ಕಲ್ನಾರು, ಗವನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ದೊರೆಯುವುದು. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಜವಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ, ಅಣ್ಣಿಸಿದ್ರಿ ಮತ್ತು ದಿಂಡಿವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ. ನಿಶಾನಿಗುಡ್ಡದ ಬಳಿ ಸೀಸದ ಅದುರು ಇದೆ. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಹುಣಿಸೆ, ಮಾವು, ಹಿಪ್ಪೆ, ಜಾಲಿ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಸೀತಾಫಲ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಿಂಕೆಗಳು ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆರೆ, ಬಾವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಾಣೀವಿಲಾಸಸಾಗರದ ನಾಲೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರಿ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಲಪೂರೈಕೆಯಾಗಿ ಜೋಳ, ರಾಗಿ, ಬತ್ತ, ತೊಗರಿ, ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ, ತೈಲಬೀಜಗಳು, ಅಡಕೆ, ವಿವಿಧ ಫಲ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯೂರಿಗೆ ೩ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಬ್ಬೂರು ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಯೋಗ-ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಂಡ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೊಂಡು ಫಲ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪಶುಪಾಲನೆಯಿದ್ದು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಪಶುವೈದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ತೊರೆ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯೋದ್ಯಮವೂ ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಗತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಕೆಲವೊಂದು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೂ ಇವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಹಿರಿಯೂರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ (ಗ್ರಾಮೀಣ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 'ಸಂತೇ' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾರಿ ಕಾನೈವ್‌ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೈಸೂರು ವೊಡಿಯಾರ್‌ಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಾರಿ ಕಾನೀವ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸ ಮಾರ್ಕ್ ಕಬ್ಬನ್. ಸಿ ಎನ್ ಮಾಲಿಗೆ ಹರಿಯೂರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹುಲಿತೋಟ್ಲು ಮತ್ತು ಆದಿರಾಲು ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಉಪ ಕಚೇರಿ ಐಮಂಗಲ. ಹಿಯೂರ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪ ದಶಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಹಿರಿಯೂರ್ ೫೦೦+ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. "ತೆರುಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಇದನ್ನು ಭಕ್ತರು "ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಕ್ತ "ಹೇಮಾ ರೆಡ್ಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ" ನಿವಾಸಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅವಳು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಒಂದು ದಿನ ಅವಳು ತನ್ನ ಒಡೆಯನಿಗೆ "ಓ ಸ್ವಾಮಿ ನಾನು ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು. ಆ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ಶಿವನು ತನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು, ಅವನು ಸ್ವತಃ ಬಂದು ಹಿರಿಯೂರ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭರವಸೆಯಂತೆ, ಶಿವನು "ಒರಲುಕಲ್ಲು" (ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ರುಬ್ಬುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಆಕಾರದ ಕಲ್ಲು) ಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಲ್ಲು ನಂತರ ತೇರುಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.
ಹಿರಿಯೂರ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು "ಘಾನಪುರಿ". ಹಿರಿಯೂರ್ ಬಳಿ ಇರುವ "ಯೆಪ್ಪಟ್ಟು ಕನ್ನಿನಾ ಸೆಟುವ್" ("ಎಪ್ಪತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೇತುವೆ") ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೇತುವೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳು ಮಾನವನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಿಯೂರ್ ೫೬,೪೧೬ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೪೯.೮೫% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ೫0.೧೫%. ಹರಿಯೂರ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೮೩.೬೩%, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೭೪.೦೪% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೮.೪೮%, ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೭೮.೮೫%. ಹರಿಯೂರ್ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೦.೪೪% ರಷ್ಟು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವೇದಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮುಂಬೈ-ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾದ ಎನ್ಎಚ್ ೪ ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಆದಿವಾಲಾದಂತಹ ಹರಿಯೂರ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
ಹರಿಯೂರ್ ೧.೯೫ ° N ೭೬.೬೨ ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಸರಾಸರಿ ೬೩೦ ಮೀಟರ್ (೨೦೬೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ