cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮೂಡುಕುದ್ರು
ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸ
ಎರಡು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅನುಪಾತವು ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆನ್ನು ಕುದ್ರು (ಹೆಣ್ಣು-ಹೆಂಗಸರು, ಕುದ್ರು-ಹೆಣ್ಣು-ಹೆಂಗಸರು, ಕುದ್ರು- ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಅಕ್ಕಿ (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ) ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅಂತಹ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ತೆಂಗಿನ ತೋಟ ಮಾತ್ರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಈ ದ್ವೀಪವು ಮೂರು ಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಂಚರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು
ಅರೆಭಾಷೆಯ ಕೂಡಾವಳಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ಅರೆಭಾಷೆ ಗೌಡರು ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾವಳಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೂಡಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಪುನರ್ ವಿವಾಹ ಅಥವಾ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ ಹೆಣ್ಣು ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಸತ್ತರೆ ಗಂಡ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಗೌಡರ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಗೌಡರಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೂಡಾವಳಿ ಮದುವೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗೋತ್ರದ ಒಕ್ಕಣೆ
ಹತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹದಿನೆಂಟು ಗೋತ್ರ, ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು, ಬಂಧುಬಾಂದವರು, ಮಾಗಣೆ ಗೌಡರು, ಊರಗೌಡರೊಡಗೂಡಿ ನಂದರ ಬಳಿಯ ಹುಡುಗಿಗೆ  ಬಂಗಾರ ಬಳಿಯ ಹುಡುಗನನ್ನು ಗುರುಹಿರಿಯರಿದ್ದು ಮದುವೆಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಕರೆದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟು ಗೊತ್ರವೆಂಬುದು ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಅರೆಭಾಷೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರ ವಂಶವೃಕ್ಷ
ಕೆಳದಿ ಅರಸು ಮನೆತನದ ವಂಶಾವಳಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಚಪ್ಪೆರೋಗ
thumb|ಚಪ್ಪೆರೋಗದ ಮುಂಚಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳು: ತೊಡೆಯ ಊತ, ಕಾಲು ಮೇಲೆತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಲ ಎತ್ತುವುದು
ಚಪ್ಪೆರೋಗವು ಮೆಲಕುಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ತೀವ್ರ ಬಗೆಯ ಅಂಟುಜಾಡ್ಯ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್; ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲೆಗ್). ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಆರಂಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆರು ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಲುಬೇಗ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಿಜನ್ ರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ಲಾಸ್ಟ್ರಿಡಿಯನ್ ಜಾವಿಯೈ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಈ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಉಂಟು. ಬರಿಯ ಹಸು, ಎಮ್ಮೆಗಳಲ್ಲದೆ ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಹಂದಿ, ಒಂಟೆ, ಜಿಂಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು
ರೋಗಪೀಡಿತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಭುಜ, ಕತ್ತು ಮತ್ತು ಪೃಷ್ಠ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ಶೇಖರಣೆ, ಬಾವು, ಕುಂಟು ಮತ್ತು ಜ್ವರ ಇವು ಚಪ್ಪೆರೋಗದ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಾತಿರುವ ಭಾಗ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು ತುಂಬ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಕೀವು ಹೊರಬೀಳುವುದಲ್ಲದೆ ಆ ಭಾಗದ ಸ್ಪರ್ಶವೇದಿತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬರಬರುತ್ತ ಆ ಭಾಗ ತಣ್ಣಗೂ ವೇದನಾರಹಿತವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ನಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳೆಲ್ಲ ಸತ್ತುಹೋಗಿ ಕೊಳೆಯ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ನಾಯು ಕಪ್ಪಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಹಳಸಲು ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ನಾರುತ್ತದೆ. ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಿಯ ಬೀಜಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರು ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಥ ಬೀಜಾಣುಗಳಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಗಾಯಗಳಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ರೋಗಾಣುಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರಬಲ್ಲವು. ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕ 1-5 ದಿವಸಗಳ ಅನಂತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೀಡಿತ ಪ್ರಾಣಿ ಒಂದೆರಡು ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ
ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ದೇವಿ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ದೇವಿ ಹಾಕುತ್ತಿರಬೇಕು. ಚಪ್ಪೆರೋಗದಿಂದ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಹೂಳಿಬಿಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೂಳಿದ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಹುಲ್ಲನ್ನು ದಪ್ಪಪದರವಾಗಿ ಹಾಕಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕೃಷ್ಣ ಕೊಲ್ಹಾರ ಕುಲಕರ್ಣಿ
ಕೃಷ್ಣ ಕೊಲ್ಹಾರ ಕುಲಕರ್ಣಿರವರು ಸಂಶೋಧಕ, ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ, ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು.
ಜನನ
ಕೃಷ್ಣ ಕೊಲ್ಹಾರ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೊಲ್ಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬ರ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಹನುಮಂತರಾಯರು, ತಾಯಿ ಗಂಗಾಬಾಯಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧಕರು
ಕಟಾಹ
ಕಟಾಹ : ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಳ.ಈಗ ಇದು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುರಾಣಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದೆಂದೂ ಕಟಾಹ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದೂ ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣದ್ವೀಪವೇ ಇದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕಟಾಹ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣದ್ವೀಪಗಳು ಭಿನ್ನವಾದವೆಂಬುದು ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರದಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗುವ ಅಂಶ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಇದು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪೀನಾಂಗ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಈಗಿನ ಕೆಡ್ಡಹ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಕಟಾಹಕ್ಕೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿದ್ದುವು. ಗಂಗೈಕೊಂಡ ಚೋಳನೆಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದ ಒಂದನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳ (1012-44) 1025ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ದಂಡೆತ್ತಿಹೋದನೆಂದು ತಿರುವಾಳಂಗಾಡು ತಾಮ್ರಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳ, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿ, ಕಡಾರಂ ದೊರೆಯಾದ ಸಂಗ್ರಾಮ ವಿಜಯೋತ್ತುಂಗವರ್ಮನನ್ನು ಅವನ ಅಶ್ವಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಡಿದು, ಆ ದೊರೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಐಶ್ವರ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಪಣ್ಣೈ, ಮಲೈಯೂರ್ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಡಾರಂ ಕೂಡ ಇವನ ಸ್ವಾಧೀನವಾಯಿತೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಕಡಾರಂ ಎಂಬುದು ಕಟಾಹದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಅದು ಶ್ರೀವಿಜಯಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳನ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಾರಣವೇನೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳನ ತಂದೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹಭಾವವೇ ಇತ್ತು. ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೂ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆದುಬಂದಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ 1014-1025ರ ವರೆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ನೇಹ ವೈರವಾಗಿ ತಿರುಗಿದ್ದಾದರೂ ಏಕೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳ, ಶೈಲೇಂದ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನೌಕಾಶಕ್ತಿಯೆಷ್ಟೆಂಬುದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ಈ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆ ಕೈಕೊಂಡಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಭಾರತಕ್ಕೂ ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದುವುದು ಇವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ತಮಿಳು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣಿಮಂಗಳಂ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಟಾಹದ ಮೇಲೆ ರಾಜೇಂದ್ರಚೋಳನ ಅಧಿಕಾರ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ನಡೆಯಿತೆಂಬ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಿಖರವಾದ ಆಧಾರಗಳೇನೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ 1068ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರ ಕಟಾಹದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದೂ ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನೆಂದೂ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ನಶಿಸಿಹೋದಂತೆ ಕಟಾಹದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚತುರ್ಥಿ
ಚತುರ್ಥಿ ಅಥವಾ ಚೌತಿಯು ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚಾಂದ್ರಮಾಸದ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ತಿಥಿ).
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive=""> ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ದೇಲಂಪಾಡಿ
ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ದೇಲಂಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ. ದೇಲಂಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಕಛೇರಿಯು ಸಮೀಪದ ಪರಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತು ಕಛೇರಿಯು ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಲ್ಲಾಳರೆಂದರೆ ತುಳು ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಜೈನ ಮತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವರು. ಆದರೆ ಈಗ ಜೈನ ಮತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಈ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸರ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಂಟ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಭಾದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಈ ವಿಭಾದದ ಜನರು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಜನರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಗೇಣಿದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (Feudalism) ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣರಾದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 60 ಮತ್ತು 70 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿತು. ನಂತರ ಸರಕಾರಗಳ ನೀತಿ, ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಳುವವನೇ ಹೊಲದೊಡೆಯನಾದಾಗ ಗೇಣಿದಾರರು ಕೃಷಿಕರಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬೆಳೆದು ಬಂತು.
ಕೃಷಿರಂಗ
ರಬ್ಬರ್ ಹೊರತಾಗಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕೃಷಿಗಳಾದ ಅಡಿಕೆ, ತೆಂಗು, ಕರಿಮೆಣಸು, ಕೊಕ್ಕೋ, ಭತ್ತ, ಇತ್ಯಾದಿ ಕೃಷಿಗಳು ದೇಲಂಪಾಡಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪತ್ತಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಗುವಂತೆ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಶೋಚನೀಯ ವಿಚಾರ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ದೇಲಂಪಾಡಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. 7ರಿಂದ 8 ರಸ್ತೆಗಳು ದೇಲಂಪಾಡಿಯನ್ನು ಹೊರಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 7 ರಸ್ತೆಗಳೂ ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಡಿಯೇ ನಮ್ಮೂರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಮ್ಮೂರನ್ನು ಕಾಡುವ ಬಹಳ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೇನಮ್ಮ ಜನರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪರ್ಕಗಳೂ ಕೇರಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮೀಪದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೇ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಆಫೀಸು ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಸರಗೋಡಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದೇಲಂಪಾಡಿಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮತ, ಪಂಥ, ಜಾತಿ ಪಂಗಡಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಗೋಂದೋಳು ನೃತ್ಯ, ಕೊರಗ ದೋಳು, ಕನ್ಯಾಪು, ಆಟಿ ಕಳಂಜ, ಸೋಣ ಜೋಗಿ ಮುಂತಾದ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆಧುನೀಕರಣದ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ.
ಕಲಾರಂಗ
ಯಕ್ಷಗಾನವು ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೀರಿಕ್ಕಾಡು ಮಾಸ್ತರ್ ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬನಾರಿ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸಂಘದ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಹಿರಿದು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ 50ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿರಿ ಕಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೀಡಿದ ಹೆಮ್ಮೆ ದೇಲಂಪಾಡಿಯದ್ದು. ಇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ಕೇದಗಡಿ ಗುಡ್ಡಪ್ಪ ಗೌಡ, ಕೆ. ವಿ. ನಾರಾಯಣ ರೈ, ಪಕ್ಕೀರ ಆಳ್ವ, ಕೆ ಬಾಬು ರೈ, ಮಹಾಲಿಂಗ ಪಾಟಾಳಿ, ರಾಮಪ್ಪ ಗೌಡ ಮುದಿಯಾರು ನಾರಾಯಣ ರೈ ಮೊದಲಾದವರದ್ದು ಯಾವತ್ತೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಹೆಸರುಗಳು. ಇವರುಗಳು ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಡಿಪಾಯವು ಇಂದು ಕೂಡ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರುಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಲಂಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ. ದೇಲಂಪಾಡಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಈಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವ ವಿನೋದ ಬನಾರಿಯವರ ಪಾತ್ರವು ಹಿರಿದಾದುದು.
ಹಬ್ಬಗಳು
ಎಲ್ಲಾ ಮತ ಧರ್ಮದವರ ವಿವಿಧ ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಬ (ದೀಪಾವಳಿ), ಬಿಸು, ಕೆಡ್ಡಸ, ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ, ಅಷ್ಟೇಮಿ, ಷಷ್ಟಿ, ಪೆರ್ನಾಳ್, ಹಜ್ಜ್ ಪೆರ್ನಾಳ್, ಮೌಲೋದ್, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದೇಲಂಪಾಡಿಯು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮತ, ಧರ್ಮ, ಸಮುದಾಯ, ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾರತದ ಒಂದು ಕಿರು ರೂಪವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳ ಜನರು ಇಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕ್ಯತೆ, ಮತ್ತೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಧೃಡಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಗುರುಕುಲ
thumb
ಗುರುಕುಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಮನೆಯಲ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಪನಯನವಾದ ಅನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ
ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಜೀವನ
ಗುರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಆಚಾರ್ಯಕುಲವಾಸಿಯೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳು ಏಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎಂದರೆ ಮುಂಜಾನೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಗಂಟೆಗೆ ಶಿಷ್ಯ ಏಳಬೇಕು. ಬೆಳಗಿನ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ನಾನಮಾಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ (ಸಂಧ್ಯಾ). ಮುಗಿಸಿ ಯಜ್ಞಕುಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹಲ್ಲುಜ್ಜುವ ಕಡ್ಡಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ನೀರು ಕೊಡುವುದು, ಅವರ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಪಾತ್ರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೊಳೆದಿಡುವುದು. ದನಕರುಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಮೇವಿಗೆ ಬಿಡುವುದು-ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಮನೆಗೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಾನಂತರ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ತಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಗುರುಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅಧ್ಯಯನಾನಂತರ ಸಂಜೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಷ್ಠಸಂಚಯನಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದಪಠನ, ಚರ್ಚೆ ಮುಂತಾದ ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳು ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ಶಿಷ್ಯ ಮಲಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಿಧಾನವೆಂದು ಅಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣವೇತ್ತರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಗುರುಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರದ ಗುರುಮಠವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಪನಯನಾನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುರುವಿನ ಮನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಸ್ಮøತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ತಕ್ಷಶಿಲೆಯಂಥ ದೂರದ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ವೇದ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸತಕ್ಕವರು ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟು ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ 15-16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದರೂ ಆಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬಡವರ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ 12 - 13ನೆಯ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಗುರುಗಳ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವ ತನಕ ಉಪನಯನವಾಗಿದ್ದರೂ ಹತ್ತಿರದ ಯಾರಾದರೂ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಬೇಕಾದ ಹಾಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರಂಥ ಶ್ರೀಮಂತರು ಅಗತ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮಗೆ ಉಚಿತವೆನಿಸುವ ಗುರುಗಳಿದ್ದ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳು ಒಂದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಬದಲು ಗುರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದ ವಿಷಯ.
ವನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಕುಲಗಳು
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಶ್ರಮಗಳಂತೆ ಗುರುಕುಲಗಳೂ ವನಾಂತರದ ನೀರವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದುವೆನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕøತಿ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ವಿಕಸಿಸಿದ್ದು ನಗರಗಳಲ್ಲಲ್ಲ; ವನಾಂತರದ ನೀರವವೂ ರಮ್ಯವೂ ಆದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಮೊದಮೊದಲು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವನಾಂತರದ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗೋಪಥ ಮತ್ತು ಸಾಮ ವಿಧಾನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದೂ ಮಿಕ್ಕ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಊರಹೊರಗಿನ ನೀರವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಋಷಿಗಳು ಬೌದ್ಧಗುರುಗಳೂ ತಮ್ಮ ತತ್ತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅಂಥ ವನಾಂತರದ ನೀರವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಕಣ್ವ, ಸಾಂದೀಪನಿ, ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಿಕ್ಷಣದಂತೆ ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ಲೌಕಿಕ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರೂ ವನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾರಾಣಸಿಯ ಗುರುಗಳೊಬ್ಬರು ವೇದಾಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಗರ ಜೀವನದ ಜಂಜಡದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಅಂಶ ಜಾತಕವೊಂದರ (ತಿತ್ತಿರಿ) ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆಹಾರಾದಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಜನತೆ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಯತಕ್ಕವರು ಕಾಡಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ತಕ್ಷಶಿಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನೇಕರು ಗಾಂಧಾರದ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅನೇಕ ಜಾತಕದ ಕಥೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಮøತಿಗಳೂ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಕಾಕರ ಕಾಟ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ಸತ್ತಾಗ ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ರಜೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಮನುಸ್ಮøತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಂಥ ಸೂಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ನಿಷ್ಠೆಯ ಜೀವನ
ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ನಿಷ್ಠಾ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಗುಣಶೀಲಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಮಹತ್ತ್ವವಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಇದು ತೀರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಯೂ 10-15 ಮಂದಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಗಳ ಮೇಲೂ ಗುರುಗಳು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಬಡವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಿಕ್ಷಾನ್ನದಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿಕ್ಕವರು ಗುರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಊಟವಸತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳೊಬ್ಬರು ವಾರಾಣಸಿಯ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಊಟವಸತಿಗಳಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದುದೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುವಂತೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡಲಾಶಿಸಿದ್ದುದೂ ತಿಲಮುಟ್ಟಿ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.
ಗುರುಕುಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಬೀರುವ ಆದರ್ಶ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲು ಅದೆಲ್ಲ ತೀರ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅವರ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸಮಾಜ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವ ಆದರ್ಶಮೌಲ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಜೂಜುಗಾರಿಕೆ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು, ಇತರರಿಗೆ ಕೇಡುಬಯಸುವುದು, ಚಾಡಿ ಹೇಳುವುದು-ಇವೆಲ್ಲ ನಿಷಿದ್ಧವೆನಿಸಿದ್ದವು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಲೆ ಪೂರ್ತಿ ಕ್ಷೌರಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೆ ಜುಟ್ಟು ಬಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕೊಡೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಚಡಾವು ಮುಂತಾದ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಮೋಜುಗಾರಿಕೆಯ ಅತ್ತರು ಮುಂತಾದ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಗುರುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಡಂಬರದ ಉಡುಪು ತೊಡುವುದು, ಅವರಿಗಿಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೂಡುವುದು-ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಸರಳಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಿತ್ಯ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಚೊಕ್ಕಟವಾದ ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮಾಂಸಾಹಾರ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಸಂಬಾರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನಾಗಲೀ ತಿನ್ನಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ನೈತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೂ ಮಿಕ್ಕವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸಿದಾಗ ವಿನಾಯಿತಿ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಹಾರನಿಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೊಡೆ, ಪಾದರಕ್ಷೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೂ ಗುಣಶೀಲಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜೀವನದ ಸುಖ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಾಗಿ ಬಾಳಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದೇಹವನ್ನು ದಂಡಿಸಬೇಕೆಂದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ದುಡಿಮೆ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಶೆ ದೇಹವರ್ಧನದ ಕಾಲವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಅಂದಿನವರು ಮಕ್ಕಳು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿಕರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಆಹಾರನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿಹಿತವೆನಿಸುವ ಗುಣಶೀಲಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ನೀತಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು.
ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಭಾವ
ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ನಿರೂಪಣೆಗೂ ಅನುಕೂಲವೆನಿಸುವ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುರುಕುಲ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದ್ದವು. ಆಧುನಿಕ ತತ್ತ್ವ ಚಿಂತಕರು ಅದನ್ನು ಮನಗಂಡುಕೊಂಡಿರುವರು. ಈಚೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತಮಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಹಿತಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಶಿಕ್ಷಣ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್
ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್, ಎಂದೇ ಮುಂಬಯಿನ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮಹದೇವ ಭಟ್, ಮೂಲತಃ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗನಗರದವರು. ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ೧೪ ವರ್ಷಗಳಕಾಲ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 'ಅಷ್ಠಾಂಗಯೋಗ'ವನ್ನು ಬಹಳ ವಿಸ್ತ್ರುತವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಮಾಡಿದರು. ಮುಂದೆ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪರಿಚಿತರಿಲ್ಲದ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಸಂದರ್ಭಬಂದಾಗ ಬಹಳ ಧರ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರು. ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭುಲೇಶ್ವರ್, ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯಮಾಡಿ,ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ 'ನೇಪಿಯನ್ಸಿ ರೋಡ್' ನ 'ರುಂಗ್ಟಾ ಹೌಸ್' ನಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಮುಂದೆ, ಮುಂಬಯಿನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುವವರೆವಿಗೂ 'ರುಂಗ್ಟಾ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮಹದೇವ ಜೋಯಿಸ್, (ಭಟ್) ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ವೇದಪಾರಂಗತ,ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ಪೌರೋಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಗುಂಡಾಜೋಯಿಸರ ೬ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ, ಮೇ ತಿಂಗಳ, ೨೨ ರಂದು,೧೯೧೩ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಗುಂಡಾಜೋಯಿಸರು,ತಮ್ಮ ಅದ್ವಿತೀಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ,ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನುಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುವಕ ಮಹದೇವನ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆ, ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯರು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಮಹದೇವ ಭಟ್' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂದೆಯೂ ಅದೇಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು.
ಬಾಲಕ ಮಹದೇವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಬುದ್ದಿಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.ತಮ್ಮ ೧೨ ನೆಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಮನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಗಳಿಸಿದರು ಮುಂದೆ ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ,ಪಾರಮಾರ್ಥ,ಅವರಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಟ್ಟಿದವಿಷಯಗಳು. ಉತ್ತರ ಕಾಶಿಯಿಂದ ಮೈಸೂರರಮನೆಗೆ ಬಂದ ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯರೆಂಬ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯರ ಬಳಿ ಯೋಗವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು. ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀ.ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ೩ ಜನಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಹದೇವ್ ಭಟ್ಟರು, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಕಲಿತರು.
೧೯೩೮
ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀ.ತಿರುಮಲೈ ಕೃಷ್ಣಮಚಾರ್ಯ ರ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ,'''ಶ್ರೀ. ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್''', ೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಆಸನಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಲಿತು, ೧೯೩೮ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ದಾದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೋಗಿ, "ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್" ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ಅದನ್ನು 'ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್'ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ) ಯೋಗ ಶಿಬಿರವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಕಾರ್ಯ ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಸಿ. ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರು, ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು.
ಮದುವೆ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಯ್ಯನವರ ಮಗಳು ಶ್ರೀಮತಿ ರಂಗಮ್ಮನವರು (೨೧-೦೨-೧೯೨೧) ಮದುವೆಯ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಆಗ ೧೫ ತುಂಬಿ ೧೬ ವರ್ಷವಾದಾಗ ಲಗ್ನವಾದರು. ಬಳಿಕ ಒಂದು ವರ್ಷ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಮೈಸೂರುನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ೧೪ ವರ್ಷ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಫೀಸರ್, ಯೋಗ ಮುಂತಾದವು ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಯೋಗ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಗೀತಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಜಾತಿ ಭೇದವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.ಮಹಾರಾಜರು ಮಧ್ಯೆ ರಾಜಿಮಾಡಲು ಬಂದಾಗಲೂ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಯೋಗಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಮಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಮದ ಶಾಖೆಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಲಹೆ ಇತ್ತರು. ತಕ್ಷಣ ಭಟ್ಟರು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆಸಿಗುವವರೆಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದರು. ಮುಂಬಯಿನ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ಗೆಳೆಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು ಮನೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ನಂತರ ಶ್ರೀಮತಿ. ರಂಗಮ್ಮನವರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಮೊದಲು ವಾಲ್ಕೇಶ್ವರ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಗೆ 'ನೇಪಿಯನ್ ಸೀ ರೋಡ್' ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು. 'ಶೇಟ್ ರುಂಗ್ಟಾ'ರವರ ಪರಿಚಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಆಯಿತು. ಮಹದೇವಭಟ್ಟರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಫೀಸರ್, ಹೊಸ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದ ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರು, ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನೇಪಿಯನ್ ಸೀ ರೋಡಿನ "ರುಂಗ್ಟಾ ಹೌಸ್" ನಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಮಾರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು.
ಮುಂಬಯಿಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು
೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮರಣಿಸಿದ ನಂತರ ಮೈಸೂರರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಆಗ ಗುರು, ಶ್ರೀ.ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರು ಮದ್ರಾಸ್ ಗೆ ಹೋದರು. ಕೆ.ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ಜೋಯಿಸ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲೇ ಹೇಗೋ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಶ್ರೀ.ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹಪಾಠಿ,ಶ್ರೀ ಕೇಶವಮೂರ್ತಿ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಲು ಆರಂಬಿಸಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರು ಇನ್ನೂ ಯಾವ ಧೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರುರಿಗೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಸಕ್ತಿ
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಒಮ್ಮೆ,ಮಧ್ಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯೋಗಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತೋರಿಸಲು, ಮಹದೇವ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಾಭಿ ಜೋಯಿಸರಿಗೆ ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದ್ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪಟ್ಟಾಭಿಯವರ ಮೊಮ್ಮಗ, ಶರತ್, "ಯೋಗಮಾಲಾ" ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಕಲುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ
ಹೀಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಮೈಸೂರುನಗರದ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ, ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ. ಪಟ್ಟಾಭಿಯವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "The Maharajah died in 1940, bringing an end to Krishnamacharya’s long patronage. By the time the esteemed teacher left for Madras in 1954, he had only three remaining, very dedicated students: Guruji, (ಶ್ರೀ ಪಟ್ಟಾಭಿ)his friend C. Mahadev Bhatt, and Keshavamurthy. Guruji was the only one who considered teaching his life’s work, and carried on Krishnamacharya’s legacy in Mysore".
ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಶನ್ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆದೇಶ
ಮೈಸೂರಿನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಶನ್ ನ ಆಗಿನ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ. ಶಾಂಭವಾನಂದಸ್ವಾಮಿಗಳು ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಸಿ.ಎಂ.ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಮುಂಬಯಿನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಅವರು ಮುಂಬಯಿನಗರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರೇ ಹೊರಟರು. ಆಗ ಭಟ್ಟರ ಯೋಗ ವಿದ್ಯೆಯ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ', 'ಇಲ್ಲ್ಯುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿಯ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಭಟ್ಟರ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಗ ಲೇಖನಗಳು, ಮುಂಬಯಿನ ನಾಗರಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಯೋಗವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ : ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರಾಂತ ಉದ್ಯೋಗಪತಿಗಳಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸದಾ ಹಸನ್ಮುಖಿ, ಸರಳವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಧನಾಪೇಕ್ಷೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಯೋಗವನ್ನು ಮುಂಬಯಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ದೊರಕುವಂತೆಮಾಡಿ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಯೋಗ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ,ತಾವೇ ಆವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. 'ಹ್ಯೂಸ್ ರೋಡ್' ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯೋಗ ಕಲಿಯಲು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರೂ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಯೋರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರುಬಾರಿ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಾಗಲೂ ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆತನದವರು ಆಗಿನಕಾಲದಲ್ಲ ಸಮುದ್ರದಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡುವುದು ನಿಶಿದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಾಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯಮಗ 'ಭಾನುದೇವ್ ಭಟ್' ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಒಪ್ಪಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯರನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಮ್ಮತಿಕೊಟ್ಟರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಮೈಸೂರಿನ ಅರಮನೆಯ ರಾಜಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರು, ಹಾಗೂ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಶಾಲುಹೊದಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು :
ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ಭಟ್ ಪರಿವಾರ
ಮಹದೇವ ಭಟ್,  ರಂಗಮ್ಮ ಮಹದೇವ ಭಟ್, ಹಾಗೂ ವಾರಿಜಾಕ್ಷಿ ಭಾನುದೇವ ಭಟ್ ಪರಿವಾರ ಯೋಗ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಿಳೆಯರೂ, ಮಹದೇವ ಭಟ್ಟರಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ಥಿಪಡೆದು,ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಥಿರಪಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್, ಶ್ರೀಮತಿ ರಂಗಮ್ಮ ಭಟ್, ಹಾಗೂ ವಾರಿಜಾಕ್ಷಿ ಭಾನುದೇವ ಭಟ್, ನಡೆಸಿದ 'ಯೋಗ ಥಿರಪಿಯ ವರದಿಗಳ ಒಂದು ನೋಟ' : ,
ನಿಧನ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮಹದೇವ ಭಟ್, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಯೋಗದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳುವಳಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿನಗರದ ನೂರಾರು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರು. ನೂರಾರು ವಿದೇಶೀಯರು, ಅವರ ಯೋಗಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ, ನೂರಾರು ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.ಮುಂಬಯಿನ ಹೆಸರಾಂತ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಮಾಲಿಕರೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಸೆನ್ ಭಟ್ಟರ ಪ್ರೀತಿಯ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಲಾರ್ಸೆನ್ ಪರಿವಾರದವರು, ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಭಟ್ಟರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದವರು. ಬೆಂಳೂರಿನಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ದಿನ, ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಭಟ್ಟರ ಪತ್ನಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ರಂಗಮ್ಮ, ಮತ್ತು ಅವರ ಸೊಸೆ/ಶಿಷ್ಯೆ, ಶ್ರೀಮತಿ ವಾರಿಜಾ ಭಟ್, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ, ಶ್ರೀ. ಸಿ.ಎಮ್.ಭಟ್ಟರು, ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಿಂದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಹಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದವರು, ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಯೋಗಾಚಾರ್ಯರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಮಿಂಚುಹುಳ
thumb|ಫೊಟಿನಸ್ ಪೈರಾಲಿಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಿಂಚುಹುಳು
ವರ್ಗೀಕರಣ
thumb|ಗ್ಲೋ ವರ್ಮ್
ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ
ಈ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಂದರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾರ್ಷ್,ಎಂಬ ತಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗಿಡಮರ ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಭಕ್ಷಕರು.ಕೆಲವು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು,ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ದ್ರವಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಗ್ರೊವ್ ಮ್ಯಾಂಡಿಬಲ್ಸ್ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿ ದ್ರವವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ,ಅವು ಸಸ್ಯ ಪರಾಗ ಅಥವಾ ಮಕರಂದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ.ಇನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ಗ್ಲೋ ವರ್ಮ್ ಜೀರುಂಡೆಗಳು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಾಂಪಿರಿಸ್ ನೊಕ್ಟಿಲ್ಯೂಕಾಗಳು ಬಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಕೆಲವು ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಪುಷ್ಪ ಪರಾಗವನ್ನು,ಇಬ್ಬನಿಯ ಸಣ್ಣಹನಿ ಹಾಗು ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಕೊಳೆತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಸವನನ್ನು, ಎರೆಹುಳುವನ್ನು, ಆರ್ತ್ರೊಪೊಡ್ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ನೊಣವನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುತ್ತವೆ.
thumb|ಲ್ಯಾಂಪಿರಿಸ್ ನಾಕ್ಟಿಲ್ಯುಕಾ:ಎಡಕ್ಕೆ ಪುರುಷ, ಬಲಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀ
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಮಿಂಚುಹುಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ಮೃದುವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ,ಅವುಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಗೆಯ ರೆಕ್ಕೆ ಎಲಿಟ್ರಾ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಜೊತೆ ದೇಹವು ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ,ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬೇರೆ ಜೀರುಂಡೆಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಜಾತಿ,ಪುರುಷ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಲಾವಿಫ಼ೊರ್ಮ್ ಸ್ತ್ರೀ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ,ಬೇರೆ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಜಾತಿಯಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಸರಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ,ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ,ಹಾಗು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ,ಆದುದರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಕಂಡು ಬರುವ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳನ್ನು ನೊಕ್ಟರ್ನಲ್,ಹಾಗು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳನ್ನು ಡ್ಯುರನಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಡ್ಯುರನಲ್ ಜಾತಿಯ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ದೀಪ್ತಿಶೀಲವಲ್ಲ ಆದರೆ ನೆರಳಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಜಾತಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಿಲನದ ನಂತರ,ಸ್ತ್ರೀ ಮಿಂಚುಹುಳುವು ತನ್ನ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಇಡುತ್ತದೆ.ನಾಲ್ಕೈದು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಒಡೆದು ಮರಿಯಾಗುತ್ತದೆ,ಬೇಸಿಗೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗು ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು(ಲಾರ್ವೆಯನ್ನು) ಪೋಷಣೆಮಾಡುತ್ತದೆ.ಲಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಲೋ ವರ್ಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಲ್ಯಾಂಪಿರಿಡೆ ಲಾರ್ವೆಗಳು ಸರಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಗ್ಲೋ ವರ್ಮ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಯಸ್ಕ ಹಾಗು ಲಾರ್ವ ಲ್ಯಾಂಪಿರಿಸ್ ನೋಕ್ಟಿಲ್ಯೂಕ'ವನ್ನು ಕರೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗ್ಲೋ ವರ್ಮ್ ಹಾರಲಾರದ ವಯಸ್ಕ ಸ್ತ್ರೀ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಸದಾ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹಾರುವ ಪುರುಷ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಹಾಗು ಸಾಂಧರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಿ(ಲಾರ್ವ) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಳಿನಿದ್ದೆ (ಹೈಬರ್ನೇಟ್) ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲ್ಲೆ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ,ಕೆಲವು ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಬಿಲ ತೋಡಿ ಮಲಗುತ್ತವೆ,ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಮರದ ತೊಗಟೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತವೆ.ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ,ನಂತರ ಮರಿಗಳು ೧.೦ ಅಥವಾ ೨.೫ ವಾರದಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ,ನಂತರ ಅವು ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳುವಾಗುತ್ತವೆ thumb|ಗಂಡು ಹಾಗು ಸ್ತ್ರೀ ಮಿಂಚುಹುಳು ಹಸಿರು ಹಬ್ಬಿದ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ರಿಸ್ಬೊರೊ, ಬಕಿಂಗ್ ಹಾಮ್ಶಿಯರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿವೆ
ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ
thumb|ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜೆಲೊ ಮೆರಿಸಿ ಡಾ ಕಾರಾವ್ಯಾಗ್ಗಿಯೊ ಮಿಂಚುಹುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಕಾರಣ ಅದುವೆ ಜೈವದೀಪ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯೆ(ಬಯೋಲ್ಯುಮಿನಸೆನ್ಸ್).ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಬೆಳಕು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂಗವಾದ ಕೆಳಗಿನ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಲ್ಯುಸಿಫೆರೇಸ್(ಪ್ರಕಾಶೋತ್ತೇಜಕ) ಕಿಣ್ವವು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್,ಎಟಿಪಿ,ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಸಿಫೆರಿನ್(ದೀಪ್ತಿದಾಯಕ) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅನುವಂಶಿಕ ಧಾತುವನ್ನು ಅಂದರೆಜೀನ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಬೇರೆಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬಹುದು.ಮಿಂಚುಹುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲ್ಯುಸಿಫೆರೇಸ್ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಫ಼ಾರೆನ್ಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ,ಹಾಗು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಟಿಪಿ ಅಥವಾ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಬರೊಕ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಕಾರಾವ್ಯಾಗ್ಗಿಯೊ,ಒಣಗಿದ ಮಿಂಚುಹುಳುವಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಇದರಿಂದ ದ್ಯುತಿಸಂವೇದಿ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ರಚಿಸಿ,ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವನು ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ .ಎಲ್ಲಾ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಲಾರ್ವೆ ತರಹ ಮಿಂಚುತ್ತವೆ.ಜೈವದೀಪ್ತಿಯು,ಲಾಂಪಿರಿಡೆ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತರಹ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ತರಹದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅದು ತನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬರುವ ಬೇಟೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ,ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಮರಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗು ವಿಷಕಾರಿ ದ್ರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ,ಅಂದರೆ ಅನೇಕ ಮಿಂಚಿನಹುಳುಗಳು ಮರಿಗಳು ಅಸಹ್ಯಕರ ಅಥವಾ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದ್ದರಿಂದ, ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಿಗ್ನಲ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಮೊದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಯಸ್ಕ ಮಿಂಚುಹುಳು ಮಿಂಚುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ,ಅದು ತನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬರುವ ಬೇಟೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು,ಆದರೆ ಈಗ ಅದರ ಮೊದಲ ಉದ್ದೇಶ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ,ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯೊಡನೆ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಾಹಿಸುತ್ತದೆ,ಆ ರೀತಿಗಳಾವುವೆಂದರೆ ಸ್ಥಿರ ಗ್ಲೋ,ಮಿನುಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು.ಈ ಸಂಕೇತಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಾಗು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು,ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳಪನ್ನು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ.ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಫೇಸ್ ಸಿನ್ಕ್ರೊನೈಸೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಮಲೇಷಿಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಿಂಚುಹುಳು ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ,ಈ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಚಲಿತ ಆಹಾರ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಸ್ಪರ, ಮತ್ತು ಎತ್ತರ. ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ನ ಡೊನ್ಸೊಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಿಂಚುಹುಳುವನ್ನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಕಾಣಬಹುದು.ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ,ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಹೊಳೆಯುವ ದೃಷ್ಯವನ್ನು 'ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಮೋಕಿ ಪರ್ವತ'ದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಕ್ಮೋಂಟ್ ನ,ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ಮೊದಲ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಫೊಟ್ಯುರಿಸ್ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು,ಮಿಲನದ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಳಸುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಹಲವಾರು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ .ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಡ್ಯುರನಲ್,ಅಥವಾ 'ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹಾರುವ'ಕೀಟಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯತ್ತಾರೆ,ಕೆಲವು ಡ್ಯುರನಲ್ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ನೆರಳಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಉದ್ದವಾದ ಗಿಡ ಅಥವಾ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಲ್ಯೂಸಿಡೋಟ್'.ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡದ ಅಂದರೆ ಜೈವದೀಪ್ತಿಯಲ್ಲದ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಫೆರೋಮೋನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತಮ್ಮ ಮಿಲನದ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.'ಫೊಸ್ಫೋನಿಯಸ್ ಹೆಮಿಪ್ಟೆರೆಸ್' ದ್ಯುತಿ ಅಂಗ ಹೊಂದಿದೆ ದ್ಯುತಿ ಅಂಗವು ಕೆಲವು ಜೈವದೀಪ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದ್ದಿಲ್ಲ.ಹೀಗಿದ್ದರು ಅದು ಡ್ಯುರನಲ್(ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನ ಮಿಂಚುಹುಳು) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಅಂಟೇನಾಗಳು ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊಂದಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಫೆರೋಮೋನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಹಾಗು ಫೋಟಿಕ್ ಅಂಗವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. thumb|ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಿಂಚುಹುಳು
ವಿಧಾನ
ನಿಯಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಡೆಗೆ ಬರುವ ಗಂಡಸರು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮೊದಲು ತಲಪುತ್ತದೆ,ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಗಂಡು ಮೇಲ್ಕಡೆಗೆ ಫೆರೋಮೋನ್ ಪ್ಲ್ಯೂಮ್ ಜೊತೆ ತಲಪುತ್ತದೆ,ಪೆಟ್ರಿಡಿಶ್ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕವನ್ನು ಕಪ್ಪು ಟೇಪ್ ನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದರಿಂದ ಗಂಡು ಹೆಣನ್ನು ವಿಷ್ಯುವಲ್ ಕ್ಯೂಸ್ ಇಲ್ಲದೇನೆ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಯಿತು.ಹೆಣ್ಣು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಗಂಡು ಪಿ ಹೆಮಿಪ್ಟೆರೆಸ್ ನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂವಹನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  ಫೆರೋಮೋನ್ಸ್ಗಳಿಂದ ಆಧರಿಸಿದ ದೈನಿಕ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸುತ್ತದೆ.ಮಿಂಚುಹುಳುವಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಬೇರೆ ವರ್ಗದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ನಿರಂತರ ಅತಿಸಾರವಾಗಿದೆ.ಈ ಮಿಂಚುಹುಳುವು ಮೇಲ ತಿಳಿಸಿರುವ ಐದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿಡಿಟಿನೆ ಮತ್ತು ಸೈಲೋಕ್ಲೆಡಿನೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಕ,ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಪಿರಿನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೋದಿಸಲು ಮಾಡಿದೆ,ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿ ವೇಸ್ಟ್ ಬಿನ್ ವರ್ಗ ಆಯಿತು ಇದು ಇನ್ಚೆರ್ಟೆ ಸೆಡಿಸ್ ವರ್ಗ ಹಾಗು ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳ ಕುಲವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿದರು ಅವು ಲ್ಯುಸಿಯೋಲಿನೆ ಒಳಗೆ ಓಟೊಟ್ರೆಟಿನೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳು ಏಕ ಜೈವಿಕ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಹಾಗೆ, ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಫೋಟಿನಿನಿ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸಲು ಎರಡು ಉಪಗುಂಪುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಹಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಯುರೇಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ಲ್ಯಾಂಪಿರಿನೆ ಮತ್ತು ಫೋಟ್ಯುರೀನೆ,ಹಾಗು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಏಷ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಉಪಕುಟುಂಬಗಳು ಎಂದರೆ ಮೋನೊಫೈಲೆಟಿಕ್,ಇನ್ನು ಏಕ ಜೈವಿಕ ಕುಲದ ಕೆಲವು ಕುಲಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು. ಮಿಂಚುಹುಳುವಿನ ನಡುವೆ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಸಂಭಂದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ರಾಗೋಥಾಲ್ಮಿಡೆಯು, ಹೊಳಪು ಹುಳುವಾದ ಎಲಾಟೆರೋಯ್ಡಿಯ ದಂತಹ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಕುಟುಂಬ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸರಿಯಾಗಿದೆಯೊ,ಇಲ್ಲವೊ ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಗವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಏಕೈಕ ಮಾದರಿಯ ಉಪಕುಟುಂಬ ಎಂದು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ಮಿಂಚುಹುಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಟೆರೋಟಸ್',ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೋನೊಟಿಪಿಕ್ ಕುಲಕ್ಕೆ   ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ,ಪೌಸಿಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಪಿರಿನೆ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಫೋಟಿನಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು  ಮಿಂಚುಹುಳುವುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭
ಹುಳುಹಿಡುಕನ ಗಿಡ
ಈ ಸಸ್ಯವು ಡ್ರೊಸೀರ ಬರ್ಮಾನೈ (Drosera burmannii Vahl.) ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಡ್ರೊಸೀರೇಸಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಏಕಋತು ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)
ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೆಸರು	.... ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ (ದಿನಗಳಲ್ಲಿ)
ಮೊದಲನೆಯ ಜೂಬ
thumb ಮೊದಲನೆಯ ಜೂಬ (ಅಥವಾ ಜೂಬ I) : ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಜೂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜರಲ್ಲೊಬ್ಬ.( ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಎರಡನೆಯ ಜೂಬ). ಮೊದಲನೆಯ ಜೂಬನು ನ್ಯುಮಿಡೀಯದ ರಾಜ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 85-46). ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ನಾಯಕರಾದ ಪಾಂಪಿ ಮತ್ತು ಸೀಜರನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಪಿಯ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಿದ್ದ.
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)
ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತಿಕಡಿಮೆ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ ವರ್ಜೀನಿಯದ ಒಪಾಸಮ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೆ. ಅತಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಭಾರತದ ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 22 ತಿಂಗಳುಗಳು) ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣ ನಿಖರವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಅವುಗಳ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರ ಬಹುದು. ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಾತ್ರ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ ಕಡಿಮೆ: ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅಪವಾದದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು-ಗಿನಿಹಂದಿ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಷಕಗಳು. ಇವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಾದರೂ ಇವುಗಳ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು. ಹೆಚ್ಚು ದಿವಸ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದು ಹುಟ್ಟುವ ಮರಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುತ್ತವೆ.
ಮೊದಲನೆಯ ಜೂಬ
ಈತ ಸೀಜರನ ಕಟುವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದ. ಈತ ರೋಮಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸೀಜರನಿಂದ ಇವನಿಗೆ ಆದ ಅವಮಾನವೂ ನ್ಯುಮಿಡೀಯವನ್ನು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೀಜರನ ದಂಡನಾಯಕ ಕ್ಯೂರೀಯೊ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಯೂ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 50) ಇವನ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 49ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂರೀಯೊ ಪಾಂಪಿಯ ಕಡೆಯವರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ಆಫ್ರಿಕಕ್ಕೆ ದಂಡೆತ್ತಿಬಂದ. ಆಗ ಜೂಬ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಡನೆ ಪಾಂಪಿಯ ನೆರವಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕ್ಯೂರೀಯೊನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೊಂದ. ಆದರೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 46ರಲ್ಲಿ ಸೀಜರನೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾಪ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೇರಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಪಿಯ ಪಕ್ಷದವರು ಸೋಲಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಸೋತ ಸೈನ್ಯದೊಡನಿದ್ದ ಜೂಬ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಅಲೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಜುಗುಪ್ಸೆಗೊಂಡು, ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಗುಲಾಮನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ.
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)
ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮಿನ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿ ಗಬ್ಬವಾದಾಗ ಅದರ ಗರ್ಭಕೋಶ, ಅಂಡಾಶಯ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಒಳಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಇರುವವರೆಗೂ ಗಬ್ಬ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು. ಇದು ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವ ಗ್ರಂಥಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟಿರಾನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇರುವವರೆಗೂ ಪಿಂಡ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್ ಸಂಕುಚಿತವಾದಾಗ ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟಿರಾನಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಂತುಹೋಗುವುದು. ಆಗ ಪ್ರಾಣಿ ಈಯುತ್ತದೆ (ಮರಿಹಾಕುತ್ತದೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ವೇಳೆಯನ್ನು ಗರ್ಭಾವಧಿಯೆನ್ನಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೃತಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟಿರಾನನ್ನು ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮರಿಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಲ್ಲದೆ ಪಿಂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿಂಡಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವೇನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಹಳ ದಿವಸಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟಿರಾನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತ ಹೋದರೆ ಪಿಂಡ ಸತ್ತುಹೋಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮಿನ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಧಾನವಾದುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಅಷ್ಟಾಗಿರದು. ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ನಿಕ್ಟೀರಿಯಸ್ ಜಾತಿಯ ಬಾವಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೆ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಗಬ್ಬ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೇರೆ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟಿರಾನನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗಬ್ಬ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್ ಇರಲೇಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಚಿಟ್ಟಿಲಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವು ಇಂಗಿ ಹೋಗುವುದು. ಪಿಂಡ ತಳವೂರಿದ ಬಳಿಕ ಕೋತಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಯಾವ ಬಾಧಕವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬದ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ವಿಚಿತ್ರ. ಅವು ಯಾವ ತಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗುಹೆ ಮತ್ತು ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವ ತಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಇರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ ದೀರ್ಘವಾದುದು. ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗುಹೆ, ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇಲಿ ಮುಂತಾದ ಮೂಷಕಗಳ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಹಳ ಎಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕರಡಿ ಮರಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಹಳ ಎಳಸಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ ಕಾಂಗರೂ ಮುಂತಾದ ಮಾರ್ಸ್ಯುಪಿಯಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ಇವುಗಳ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಬಹಳ ಎಳಸಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಪುರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಮೇಲೆ ಅವನ್ನು ತಾಯಿ ಪ್ರಾಣಿ ತನ್ನ ಒಡಲಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಮರಿಚೀಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದು ಅವು ಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲಪುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮರಿಚೀಲ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಳೆಮರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ತಾಯಿಯ ಎದೆಭಾಗವನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೊಲೆತೊಟ್ಟನ್ನು ಬಾಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾ: ಒಪಾಸಮ್, ಮಾರ್ಮೊಸಾಟ್, ಅಮೆರಿಕೆಯ ಬಯಲಿನ ಇಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಇಲಿಗಳು.
ಭ್ರೂಣದ ಒಳನಾಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಾವಧಿ ಕೆಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕೆಲಕಾಲ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಪ್ಪಳಗೂದಲ ಹೊದಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮಾಂಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತುಪ್ಪಳಿಗ ಮತ್ತು ವೀಸಲ್. ಯುರೋಪಿನ ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ತುಪ್ಪಳಿಗ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬವಾಗುತ್ತವೆ. ಭ್ರೂಣ ಕೆಲಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನವರೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಭ್ರೂಣ ಗರ್ಭಕೋಶದೊಳಗೆ ನಾಟುವುದಿಲ್ಲ. ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣ ಒಳನಾಟಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮರಿಹಾಕುವುವು. ಇಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿ 250 ದಿನಗಳಾದರೂ ಭ್ರೂಣ/ಪಿಂಡ ಬೆಳೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ಅವಧಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ 50 ದಿನಗಳು. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಗಬ್ಬ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚೇತನಗೊಂಡ ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್ ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಬ್ಬದ ಸ್ಥಿತಿ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ಮತ್ತು ರೋ ಜಿಂಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಇರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಳನಾಟಿಕೆ ನಿಧಾನವಾಗುವುದರಿಂದ ಚಿಟ್ಟಿಲಿ ಮುಂತಾದ ಚಿಕ್ಕ ಮೂಷಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನುಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ 10-20 ದಿವಸಗಳಷ್ಟು ಗಬ್ಬ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದು. ತಾಯಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಹಾಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬವಾಗುವುದು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮೂಷಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಟಿಕೆ ನಿಧಾನವಾಗುವುದು ವಿರಳ. ಚಿಟ್ಟಿಲಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಲಿನ ಅವಧಿ 22 ದಿನಗಳು. ಅರಳೆ ಇಲಿಯಲ್ಲಿ 27 ದಿನಗಳು.
ಗಬ್ಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ ಆಷಿಜ಼ಾಂಡೆಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಗಬ್ಬಗಟ್ಟಿದ ಬಳಿಕ ಈಸ್ಟಿನ್ ಅಥವಾ ಈಸ್ಟ್ರೋನ್ ಚೋದಕಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಹ ಇಲಿ ಹಾಗೂ ಚಿಟ್ಟಿಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯ ಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಗಂಜಲವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗದ ಹೆಣ್ಣು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳ ಯೋನಿದ್ವಾರದ ಮೇಲುಪೊರೆಯ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳುಂಟಾಗುವುದು. ಅದರ ಗಾಜುಫಲಕ ಮೇಲಿನ ಬಳಿತವನ್ನು (ಸ್ಮಿಯರ್) ಬಣ್ಣವೇರಿಸಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಡಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹೆಣ್ಗುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಸಂಗಮವಾದ 42 ದಿವಸಗಳೊಳಗೆ ಈ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಬರುವುದು. ಆದರೆ ಗರ್ಭನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 60-65 ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮಾಡಿದರೆ ಕುದುರೆ ಗಂಜಲದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರಿನ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು. ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಜಲದ ಮೂಲಕ ಹೊರ ಹೋಗುವ ಈಸ್ಟ್ರಿನ್ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ 90 ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಬರದು. ಮೇಲಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಿಸದು.
ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗರ್ಭನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರವಾದವು. ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಹಳ ಗುರುತರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವರು. ಹಂದಿಗಳ ಗಬ್ಬದ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲದೇ ಬಹಳ ದುಬಾರಿ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೀಜ ತೆಗೆದು ಬೆಳೆಸುವ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕೆಪನ್ ಹುಂಜವನ್ನು ಗರ್ಭನಿದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವರು. ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವುವು. ಈಸ್ಟ್ರಿನನ್ನು ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬೆಳ್ಳಿಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಪುಕ್ಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುವು. ಗಂಜಲದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರಿನ್ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಡಿ ನೋಡಿ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸುಮಾರು 48 ಗಂಟೆ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಶಬ್ದದಿಂದ (ಅಲ್ಟ್ರಾಸಾನಿಕ್ಸ್) ಕುರಿಗಳ ಗರ್ಭನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವರು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಎಕ್ಸ್ ಕಿರಣಗಳು ಪಿಂಡಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಗಬ್ಬದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಗುದದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಕೈಯಿಟ್ಟು ನೆಟ್ಟಗರುಳಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಗರ್ಭಕೋಶವನ್ನು ಕೈಬೆರಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಟ್ಟಿ ಪಿಂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗರ್ಭದ ಶೃಂಗ, ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಹಸು. ಇದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಗರ್ಭಕೋಶದ ಆಕಾರ, ರಚನೆ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸವಶಾಸ್ತ್ರತಜ್ಞರು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಿದು. ಕುಶಲಿಗಳಲ್ಲದವರು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಾವೇ ಮಾಡಲು ಹೋದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಹಾನಿಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು. ಪಿಂಡದ ಗುಂಡಿಗೆ ಒಡೆದು ಪಿಂಡ ಸಾಯಬಹುದು. ನೆಟ್ಟಗರುಳಿನಲ್ಲಿ (ರೆಕ್ಟಂ) ತೂತು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಹಸು ಕಂದು ಹಾಕುವುದು. ಇತರ ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಗಬ್ಬದ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವರು.
ಪ್ರಾಣಿ ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಗರ್ಭಕೋಶ, ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳೆಲ್ಲ ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಮರಿಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಜೀವ ಪರ್ಯಂತ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಚ್ಚಲು ದೊಡ್ಡದಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕೋಶ ವಿಶಾಲವಾಗುವುದು. ಆದರೂ ಮರಿ ಹಾಕಿದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಅನಂತರ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವುವು. ಕೆಚ್ಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗದೆ ಹಾಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಮರಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದ ಒಂದು ಕೋಡು ತನ್ನ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ನೆಟ್ಟಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಕೋಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಡುಗಳೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಗಳು ಬೆಳೆಯುವುವು. ಪಿಂಡ ಹೊತ್ತ ಕೋಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ರಕ್ತಚಲನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು. ಗರ್ಭಕೋಶದ ಧಮನಿಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿ ರಕ್ತದ ಮಿಡಿತ ಬಲವಾಗುವುದು. ಪಿಂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ದೊಡ್ಡ ತಂತು (ಬ್ರಾಡ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್) ಸಹ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗರ್ಭಕೋಶ ಪಿಂಡದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಒಡಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಪಿಂಡ ಪ್ರವೃದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಮಾಂಸದ ಪೊರೆ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪಿಂಡದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಕೋಶದ ಲೋಳೆಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನೀಯ ಬದಲಾವಣೆ ಗಳಾಗುವುವು. ಹರಡಿದ ಜರಾಯುವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಳೆಪೊರೆ ದಪ್ಪವಾಗುವುದು; ಬಹಳ ರಕ್ತಪ್ರಸಾರ ಸಹ ಆಗುವುದು. ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದ ಚೀಲ ಗುಂಡಿಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದು. ಪಿಂಡ ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಗುಂಡಿಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಅಣಬೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊರ ಉಬ್ಬಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳತಗ್ಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುವು. ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದ ಚೀಲ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಲೋಳೆಪೊರೆಗೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದು.
ಗಬ್ಬದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲೆರಡು ತಿಂಗಳು ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಆಗಿದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಕೆಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಕೂಡುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗಂಡಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿಸಬಹುದಾದರೂ ಆಗ ಹೋರಿಯಿಂದ ವೀರ್ಯ ಸಂಚಯನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಹಸು ಕಂದು ಹಾಕುವುದು. ಬೆದರುವ, ಕಾಟಕೊಡುವ ಕುದುರೆಗಳು ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಸಾಧುವಾಗುವುವು. ಹಸುಗಳು ಸಹ ಸಾಧುವಾಗುವುವು. ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೈತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗದೆ ಬೇಗನೆ ಬಳಲುವುವು. ಕುದುರೆಗಳು ಬೇಗನೆ ಬೆವರುವುವು. ಹಂದಿ ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು ಆದಷ್ಟು ಆರಾಮವಾಗಿ ಇರಲು ಬಯಸುವುವು.
ಕೆಚ್ಚಲು: ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕೆಚ್ಚಲು ದಪ್ಪವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವುದು. ಮೊಲೆತೊಟ್ಟುಗಳು ಉದ್ದವಾಗುವುದು. ಕೆಚ್ಚಲು ಮೇಲಿನ ಸುಕ್ಕು ಇಲ್ಲವಾಗುವುದು. ಮರಿಹಾಕುವ ಅವಧಿ ಹತ್ತಿರವಾದಂತೆ ಹಳದಿಬಣ್ಣದ ಅಂಟು ಹಾಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಹಾಲು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಸುವಿನ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಯ ಕೆಚ್ಚಲು ಅವು ಗಬ್ಬವಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣಗಿಹೋಗುವುವು. ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ, ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟರಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಹಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿ, ಆಮೇಲೆ ನಿಂತುಹೋಗುವುದು.
ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹಭಾರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುವುದು. ಮೇಲಾಗಿ ಒಡಲಿನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದ ಓಡಾಟ ಕಾಣಬರುವುದು. ಕುದುರೆಯ ಒಡಲಿನ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಹಸುವಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದ ಆಂತರಿಕ ಓಡಾಟ ಕಾಣಬರುವುದು. ಗಬ್ಬ ಹೊತ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ತಣ್ಣೀರು ಕುಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ನಡೆದು ಒಮ್ಮೆಗೆ ನಿಂತುಕೊಂಡಾಗ ಪಿಂಡ ಮಾತ್ರ ಓಡಾಡುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಹಸುಗಳು ಎಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಬಲಕ್ಕೆ ಬೇಗನೆ ತಿರುಗಿದರೂ ಈ ಓಡಾಟ ಕಾಣುವುದು. ಮಲಗಿ ಎದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಓಡಾಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಿಂಡದ ಓಡಾಟ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಡಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದರೆ ಪಿಂಡದ ಇರುವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಗಬ್ಬವಾದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಉಪಚಾರ ಗಬ್ಬವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ ಅವಶ್ಯಕ. ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಮತೂಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಭೇದಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು. ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಸಹ ಮಾಡಬಾರದು. ತಣ್ಣನೆಯ ಮತ್ತು ಶುಚಿಯಾದ ನೀರನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಕುರಿಗಳು ತಿನ್ನುವ ಹಸುರು ಮೇವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿನ ಅಂಶವಿರುವುದರಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿಂಡದ ಚೀಲದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೀರು ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಚ್ಚಲ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೂ ನೀರು ಬೇಕಾಗುವುದು.
ಆಟಿ
ತುಳು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ವರ್ಷದ ೧೨ ತಿಂಗಳನ್ನು ಪಗ್ಗು, ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ತೆ, ಪೆರಾರ್ತೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ. ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುಳುವರ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು ನಾಲ್ಕನೆಯ ತಿಂಗಳು.
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)
ಗಬ್ಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಕುದುರೆ ಅದರ ಒಡಲು ದಪ್ಪವಾಗುವವರೆಗೂ ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಗುರವಾದ ಕೆಲಸ ಕೊಡಬೇಕು. ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರಳನ್ನು ಸಹ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹುಲ್ಲುಮೇಯಲು ಬಿಟ್ಟು ಅನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಲಸಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಸವಾರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದು. ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಗೆ ಮಸಾಲೆ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಮರಿಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡಿಯನ್ನು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಕುದುರೆಗೆ ಮಾಲೀಸುಮಾಡುವಾಗ ನೋವಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕು. ಚೊಚ್ಚಲು ಬಸಿರಿನ ಕುದುರೆಯ ಒಡಲನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಯವಾಗಿ ಒತ್ತಬೇಕು. ಮೇಲಾಗಿ ಕೆಚ್ಚಲು, ಒಡಲಿನ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೈಯಾಡಿಸುತ್ತ ಇರಬೇಕು.
ಹಸು ಗಬ್ಬವಾದ 7 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಹಾಲು ಕರೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪಿಂಡದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಸುವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೂ ಈಡುಮಾಡಬಾರದು. ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ಬಿಸಿಲುಗಳ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಹೋರಿಯಿಂದ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಭೇದಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಮತ್ತುಬರಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಕರುಹಾಕುವ ಕಾಲಬಂದಾಗ ಯಾವ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಯಲು ಬಿಡಬೇಕು.
ಆಟಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ತುಳು ಜನಪದ ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ)
ಗಬ್ಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಇವನ್ನು ಮರಿಹಾಕುವ ರೊಪ್ಪದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ಅವನ್ನು ಒರಟಾಗಿ ಕಾಣದೆ ಓಡಾಡಿಸದೆ ಇಡಬೇಕು. ನಾಯಿಯ ಕಾಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
ನಾಯಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಓಡಾಡಿಸಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ, ಪಿಷ್ಟರಹಿತ ತಿಂಡಿ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಯಕೃತ್ತಿನ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ಯಕೃತ್ತನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಇಟ್ಟು ತಳಹಾಸು ಹಾಗೂ ಮೆತ್ತೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಚ್ಚಡಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗಿಸಬೇಕು.
ಇ. ಎಚ್.ಕಾರ್
ಇ. ಎಚ್.ಕಾರ್