cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌
ಕೊನೆಯ ಕೃತಿಗಳು
2002ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ರೋಡ್‌ ಟು ಪೆರ್ಡಿಷನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟಾಮ್‌ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಓರ್ವ ಒಳತೋಟಿಗೊಳಗಾದ ಸಮೂಹ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಕಾರು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಡಿಸ್ನೆ/ಪಿಕ್ಸರ್‌‌‌‌‌ನ ಕಾರ್ಸ್‌‌‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್‌ ಹಡ್ಸನ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಿಗೆ ಅವನು ಧ್ವನಿ ಒದಗಿಸಿದ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ NASCAR ಚಾಲಕನಾದ ಡೇಲ್‌ ಅರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ಟ್‌ ಎಂಬಾತನ ಕುರಿತಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಡೇಲ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ; ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿ ಮೀರ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ.
ನಟನೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ
ತಾನು ನಟನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ 2007ರ ಮೇ 25ರಂದು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಘೋಷಿಸಿದ.
ತಾನು ಅಂದುಕೊಂಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ. "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಕುಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಪನಾಶೀಲತೆಯೂ ಕುಗ್ಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಟನೆಯೆಂಬುದು ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದೇ ನನ್ನ ಭಾವನೆ" ಎಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬರಹಗಾರ A.E. ಹಾಚ್‌ನರ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ 1982ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. ಸಲಾಡ್‌ ಅಲಂಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡು, ಪಾಸ್ತಾ ಸಾಸ್‌, ನಿಂಬೆಹುಳಿ ಪಾನಕ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅರಳು, ಸಾಲ್ಸಾ, ಹಾಗೂ ಮದ್ಯ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯನ್ನೂ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಈ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯು 250 ದಶಲಕ್ಷ $ಗೂ ಮೀರಿದ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಷೇಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಪರ್ಸೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಾಮನ್‌ ಗಾಡ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಹಾಚ್‌ನರ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವನು ಬರೆದ. ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ, PEN/ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 25,000$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ನಗದು ಬಹುಮಾನದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅದರ ಲಿಖಿತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ಫಸ್ಟ್‌ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌‌ನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ಅವನ ಮಗಳಾದ ನೆಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಳು.
ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸ್ಕರ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಬೇಸಿಗೆ ಶಿಬಿರವು, ಅವನ ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ; ಇದು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌‌ನ ಆಶ್‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನದು ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಕಿಡ್‌ (1969) ಎಂಬ ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಫೈ ಕಪ್ಪಾ ಟೌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಕಾಲೇಜು ಬಳಗವು ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕೋಪಕಾರ"ದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಒಂದು ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, U.S., ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ ಶಿಬಿರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಶಿಬಿರಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 13,000 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.
1999ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೊಸೊವೊದಲ್ಲಿನ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ರಿಲೀಫ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ 250,000$ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ.
ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಸಕ್ತ 230 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ನಿಧಿ-ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ನ್ಯೂಮನ್‌ ಶಾಲೆಗೆ 10 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದನೆಂದು ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜು 2007ರ ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮತ್ತು ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೊಂದರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ಕಮಿಟಿ ಎನ್‌ಕರೇಜಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ಫಿಲಾಂತ್ರಪಿ (CECP) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಇದು CEOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಒಂದು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವುದರ ಕಡೆ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ CEOಗಳಿಂದ 1999ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ CECP ಸಂಸ್ಥೆಯು 175ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಾವೇಶಗಳು, ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನದಂಡದ ಸಂಶೋಧನೆ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮುದಾಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
Givingback.org ನ್ಯೂಮನ್‌ನನ್ನು 2008ರ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರಿ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ಗೆ, 2008ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು 20,857,000 $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ.
ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಎಲ್‌'ಒಸ್ಸೆರ್‌ವಟೋರ್‌ ರೊಮಾನೊ ಎಂಬ ಇಟಲಿಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು (ರೋಮ್‌ನ ಪೀಠದ ಒಂದು "ಅರೆ-ಅಧಿಕೃತ" ಪತ್ರಿಕೆ) ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಲೋಕೋಪಕಾರವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. "ನ್ಯೂಮನ್‌ ಓರ್ವ ಉದಾರ ಹೃದಯಿ, ಹಾಗೂ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಟನಾಗಿದ್ದ" ಎಂದೂ ಸಹ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು.
ಮದುವೆs ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ನ್ಯೂಮನ್‌ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಜಾಕೀ ವಿಟ್ಟೆ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾದ; 1949ರಿಂದ 1958ರವರೆಗೆ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾಗಿತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ (1950) ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಹಾಗೂ ಸುಸಾನ್‌ ಕೆಂಡಾಲ್‌ (1953) ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಫಾನೀ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು. ಅತಿಯಾದ ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ಸೇವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1978ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌, ಬ್ರೇಕ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ ಪಾಸ್‌, ದಿ ಟವರಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ನೊ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 1977ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಫ್ರಟರ್ನಿಟಿ ರೋ  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯಸನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.
ಸುಸಾನ್‌ ಓರ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯವನ್ನು ತನ್ನ ಖಾತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಐ ವಾನ್ನಾ ಹೋಲ್ಡ್‌ ಯುವರ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ (1978) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಓರ್ವಳಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ ಷಾಟ್‌  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ದಿ ಷ್ಯಾಡೋ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ದೂರದರ್ಶನ-ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿಯೂ ಅವಳು ಒಂದು ಎಮಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನ್ಯೂಮನ್‌ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.
1958ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಂದು ಜೊವಾನ್ನೆ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ನಟಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮದುವೆಯಾದ. ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರೆಂದರೆ: ಎಲಿನಾರ್‌‌ "ನೆಲ್‌" ತೆರೆಸಾ (1959), ಮೆಲಿಸಾ "ಲಿಸ್ಸಿ" ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ (1961), ಹಾಗೂ ಕ್ಲೇರ್‌ "ಕ್ಲಿಯಾ" ಒಲಿವಿಯಾ (1965). ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಮಾ ರೇಸ್‌ ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌-ಇನ್‌-ದಿ-ಮೂನ್‌ ಮೇರಿಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲಿನಾರ್‌‌ಳನ್ನು (ರಂಗನಾಮ ನೆಲ್‌ ಪಾಟ್ಸ್‌) ಅವಳ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ.
ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯಾವಾದ
thumb|left|1968ರಲ್ಲಿ ಯೂಜೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಥಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಜಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ 1968ರಲ್ಲಿ ಯೂಜೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಥಿಗೆ ಅವನು ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ) ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅವನು ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಷನ್‌ನ ಶತ್ರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನಾತ ತನ್ನ ಮಹಾನ್‌ ಬಯಕೆಯ ಈಡೇರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ಉದಾರವಾದಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಏಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿದ ನ್ಯೂಮನ್‌, 2006ರ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ ಜೋ ಲೈಬರ್‌ಮನ್‌ ಎಂಬಾತನ ವಿರುದ್ಧದ ನೆಡ್‌ ಲ್ಯಾಮಂಟ್‌‌ನ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಓರ್ವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪರ್ಯಾಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಲ್ಯಾಮಂಟ್‌ನ ಹೆಸರು ಹೊರಬೀಳುವವರೆಗೂ, ಸ್ವತಃ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಹೆಸರೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಾಗಿ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್‌ ಡಾಡ್‌‌‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಅವನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ.
1970ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22ರಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಮಿಯ ದಿನದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಓರ್ವ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿಯೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತೀವ್ರ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ನ್ಯೂಮನ್‌, ಇದರ ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ.
ವಾಹನಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯ
ವಾಹನಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕುರಿತು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಓರ್ವ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತ ಉತ್ಸಾಹಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಒಂದು 1969ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ವಿನ್ನಿಂಗ್‌‌‌‌‌ ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಗ್ಲೆನ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಳೆದ. ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು 1972ರಲ್ಲಿ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ (SCCA) ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ 1979ರ 24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್‌‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಿಕ್‌ ಬಾರ್ಬರ್‌ನ ಪೋರ್ಷೆ 935 ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ. ಪೆಟಿಟ್‌ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ 2000ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಾರ್ಬರ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ.
1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ, ಬಾಬ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಆಮ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಡಾಟ್ಸನ್‌‌ಗಳನ್ನು (ನಂತರ ಇವು ನಿಸಾನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು) ಅವನು ಓಡಿಸಿದ. 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸದರಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತೀರಾ ನಿಕಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. 70 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು 8 ದಿನಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಮುಖ ಅನುಮೋದಿತ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಜಯಶಾಲಿ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ವಯಸ್ಸಾದ ಚಾಲಕ ಎಂದು ಅವನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ 1995ರ 24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇಟೋನಾ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಅವನ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಾಜಾ 1000 ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಂದ 24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇಟೋನಾ ಪಂದ್ಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಕ್ಯಾನ್‌-ಆಮ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನಂತರ 1983ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್‌‌ ಹಾಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಚಾಂಪ್‌ ಕಾರು ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂಮನ್‌/ಹಾಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ. 1996ರ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಋತುವು ಸೂಪರ್‌ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ ಎಂಬ IMAX ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದ. ನ್ಯೂಮನ್‌ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಎಂಬ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ತಂಡದಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವನು ಓರ್ವ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಒಂದು NASCAR ವಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಕಪ್‌ ಕಾರನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ; ಈಗ ಅದು ಪೆನ್ಸ್‌‌ಕೆ ರೇಸಿಂಗ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಅಲ್ಲಿ #12 ಕಾರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 21ರಂದು ನೆವಡಾದ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ SCCA ಕೀರ್ತಿಭವನದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಜಾನ್‌ ಸ್ಟೀನ್‌ಬೆಕ್‌‌ ಎಂಬಾತನ ಆಫ್‌ ಮೈಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್‌ ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕೌಂಟಿ ಪ್ಲೇಹೌಸ್‌‌‌‌ನ 2008ರ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಡಲು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವನು 2008ರ ಮೇ 23ರಂದು ಈ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ.
2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೆ ಓರ್ವ ಸರಣಿ ಧೂಮಪಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ನ್ಯೂಮನ್‌ಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ತಗುಲಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವನ್‌-ಕೆಟ್ಟೆರಿಂಗ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅವನು ತೀರಾ ಬಡಕಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದವು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ A.E. ಹಾಚ್‌ನರ್‌ ಎಂಬ ಬರಹಗಾರನು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತನಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಚ್‌ನರ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ವಕ್ತಾರನು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ ಹಣೆಬರಹ "ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು", ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಇದ್ದ ಬಗೆಗೆ ಅದು ದೃಢೀಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಕೆಮೋಥೆರಪಿಯನ್ನು) ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಾನು ಸಾಯಲು ಬಯಸಿರುವುದಾಗಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ 83ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 26ರಂದು ಅವನು ಅಸುನೀಗಿದ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರು. ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಸೇವೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು‌.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗೌರವಗಳು
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು 1986ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಥ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; "ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯ ಹಾಗೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಗೌರವವು ಅವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1994ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಜೀನ್‌ ಹರ್ಷೋಲ್ಟ್‌ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೇರಿಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿತು.
ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಚಾಲೈಸ್‌ (1957) ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ವರ್ಷದ ಹೊಸ ತಾರೆ - ನಟ‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, 1964 ಹಾಗೂ 1966ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರೀಟ್ಟಾ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೇವರಿಟ್‌ - ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಸೆಸಿಲ್‌ B. ಡೆಮಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ  ಅವನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ.
ದಿ ಲಾಂಗ್‌, ಹಾಟ್‌ ಸಮ್ಮರ್‌‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ, ನೋಬಡಿ ಈಸ್‌ ಫೂಲ್‌  ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬರ್ಲಿನ್‌‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ ಬೇರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.
1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜು‌, ಬೇಟ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ; ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, "ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ" ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ್ನು 1980ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಆತ, ಸದರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಅನುಮೋದಿಸದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.
ಮರಣಾನಂತರ, ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಕೀರ್ತಿಭವನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 37 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಜ್ಜಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಯೂ ಸಹ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
!.  ''ಕ್ರಿಯೇಟ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌, 2008. ISBN 1-4404-3323-2''
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲಿ ಮನ್ಸ್‌ ಚಾಲಕರ 24 ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋಗೆ ಸೇರಿದ ನಟರು ವರ್ಗ:ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅಲ್ಯುಮ್ನಿಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನೋಪಕಾರಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನ ಚಾಲಕರು ವರ್ಗ:BAFTA ವಿಜೇತರು (ಜನರು) ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ದೂರದರ್ಶನ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಒಂದು ಕಿರು ಸರಣಿ ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನು ನೀಡಿರುವ ಮಹೋನ್ನತ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿರುವ ಮೂವೀ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಸೆಸಿಲ್‌ B. ಡೆಮಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು (ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು) ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಲೀಗ್‌ ಮಾಲೀಕರು ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ನಟರು ವರ್ಗ:ಕೆನಡಿ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಗೌರವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷದ ಹೊಸ ತಾರೆ (ನಟ) ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋದ ಶೇಕರ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನಾವಿಕರು ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ (ಪ್ರಕಾರದ) ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಯೇಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರಾಮಾದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವರ್ಗ:ಹಂಗರಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಸ್ಲೊವಾಕ್‌ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಆಮ್‌ ಚಾಲಕರು ವರ್ಗ:1925ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:2008ರ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು
ಅಧಿಧ್ವನಿಕ
ವಾಯುಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಏರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್) ಶಬ್ದವೇಗವನ್ನು ಮೀರಿದ ಚಲನೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈ ಪದ (ಸೂಪರ್‍ಸಾನಿಕ್) ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆಯ_ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೇಗದ ವಿಮಾನಗಳು, ರಾಕೆಟ್ಟುಗಳು, ಜೆಟ್ ಚಾಲಿತ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು--ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬಂದಿದೆ.
ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ವೇಗ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 332 ಮೀ ಇದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಇರುವ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಫೋಟಕ ಗುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಈ ವೇಗವನ್ನು ಮೀರಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಶ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ವಾಯುವಿನ (ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ಪ್ರವಾಹಿಯ) ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಒಂದು ಘನಪದಾರ್ಥದ ಸಾಪೇಕ್ಷ (ಘನವಸ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರವಾಹಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು) ವೇಗವನ್ನು ಅಡಿ, ಮೈಲಿ ಅಥವಾ ಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸದೆ, ಆ ಪ್ರವಾಹಿಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರವಹಿಸುವ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಒಂದು ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಬೆಲೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗ ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೆಂತಲೂ (ಅವಧ್ವನಿಕ ಅಥವಾ ಸಬ್‍ಸಾನಿಕ್) ಒಂದಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದು ಧ್ವನಿಕ (ಸಾನಿಕ್) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆ 5ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಧ್ವನಿಕ (ಹೈಪರ್‍ಸಾನಿಕ್) ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ವಸ್ತುವಿನ ವೇಗ ಆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಅಷ್ಟು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆವೇಗದ ಪ್ರಸಾರ
ಒಂದು ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ಪ್ರವಾಹಿಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ಅಥವಾ ಕ್ಷೋಭೆಯ (ಪ್ರೆಷರ್ ಇಂಪಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಟರ್‍ಬೆನ್ಸ್) ಆವೇಗದ (ಇಂಪಲ್ಸ್) ಪ್ರಸಾರ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುವಾಗ, ಕ್ಷೋಭೆ ಶಬ್ದದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತ, ಕ್ಷೋಭೆಯ ಮೂಲವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ, ಉಬ್ಬುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ, ಒಂದು ಗೋಳದ ವಲಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಶಬ್ದವೇಗದ ಆವೇಗ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿಯೂ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ವೇಗ ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾದರೆ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಅದು ಹೊರಟ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಬ್ದಮಿತ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪ್ರಭಾವ
ಶಬ್ದಮಿತ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪ್ರಭಾವ, ದೂರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಪದಾರ್ಥದ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಮ್ಯಾಕ್ ಶಂಕುವಿನ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೇ ಹಾದುಹೋದರೂ ಅದರ ಶಬ್ದ ನಮಗೆ ಕೇಳಿ ಬರುವುದು ಅದು ಬಹುದೂರ ಹೋದಮೇಲೆಯೇ. ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಕೇತ ನಿಷೇಧ ನಿಯಮ
ಒತ್ತಡದ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಯಾವ ಸಂಕೇತವೂ ಶಬ್ದವೇಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಅದರ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತ ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕ್ರಿಯಾ (ಆಕ್ಷನ್) ಮತ್ತು ಮೌನ ವಲಯಗಳು
ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಲ ಬಿಂದುಮೂಲ ತನ್ನಿಂದಾಚೆ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್ ಶಂಕುವಿನ ಒಳವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲುದು ಅಥವಾ ವಿಲೋಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರವಾಹದ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಬಿಂದುವಿನ ವೇಗ, ಒತ್ತಡಗಳು ಅದರಿಂದ ಪ್ರವಾಹದ ಎದುರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಶೃಂಗಕೋನವುಳ್ಳ ಮ್ಯಾಕ್ ಶಂಕುವಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾದ ಆವೇಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಬಲ್ಲದು.
ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ರಿಯಾನಿಯಮ
ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತು ಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವದ ಬಹುಭಾಗ ಕ್ರಿಯಾವಲಯದ ಬಾಹ್ಯ ಸೀಮೆಯಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್‍ಶಂಕುವಿನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಆಘಾತ ತರಂಗ
ಶಬ್ದ ಮಿತವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ವಸ್ತು ತಲಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಅದರ ಗಮನದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಪ್ರವಾಹಿಮಾಧ್ಯಮ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಲೆ ಒಂದಾದಾಗ ಅಥವಾ ಮೀರಿದಾಗ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ನಿಯಮದಂತೆ, ನಿಶ್ಚಲ ಪ್ರವಾಹಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಯಾವ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದು, ವಸ್ತು ಮುಟ್ಟಿದೊಡನೆಯೇ ಪ್ರವಾಹಿಮಾಧ್ಯಮದ ಒತ್ತಡ, ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆ--ಇತ್ಯಾದಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಆಘಾತ ತರಂಗವೇಳುತ್ತದೆ (ಷಾಕ್ ವೇವ್). ಈ ತರಂಗ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಗಡೆಗೆ ಹರಡುವುದಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿಬಿಡಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯ. ತರಂಗ ಸೆಳೆತ: ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಗಮಿಸುವ ರೆಕ್ಕೆಯೊಂದು ಎಬ್ಬಿಸುವ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರ-2 ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ರೆಕ್ಕೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಅಧಿಕಗೊಂಡು, ಒತ್ತರಿತವಾಯು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೈಮೇಲೆ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಹಿಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಒತ್ತಡವ್ಯತ್ಯಾಸ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ರ್ವಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಬೇರ್ಪಡೆ ಇವುಗಳಿಂದಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಒಂದು ಹಿಂದುಸೆಳೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಚಲಿಸುವ, ಒತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಿಸ್ತøತತರಂಗಮಾಲೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದುಸೆಳೆತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮುಂದೆ ಕ್ರಮಿಸಲು ಇತರ ಬಾಬುಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಅಲೆಗಳ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯೊಂದು ಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ದೋಣಿಯ ಮುಂದೆ ನೀರು ಶೇಖರಣೆಯಾದಂತಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡು ದೋಣಿಯೊಡನೇ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ತರಂಗ ಸೆಳೆತ (ವೇವ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ವಿವರವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ವೇಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮುಂಚೂಣಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಚೂಣಿ ಎರಡುಕಡೆಯೂ ಚೂಪಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳ ದಪ್ಪ ಉದ್ದಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಬೇಕೆಂದು ವ್ಯಕ್ತಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಬ್ದಮಿತವೇಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ 1/3 ಇರಬಹುದಾದರೆ, ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದ ಯಾನದಲ್ಲಿ 1/15ಕ್ಕೆ ಮಿತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ನೆಗಪು
ಶಬ್ದಮಿತವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ರೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗುವ ನೆಗಪು (ಲಿಫ್ಟ್) ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೈಮೇಲೆ ಗಾಳಿಯ ಪರಿಚಲನೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಇಂಥ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮುಂಚೂಣಿ ಗುಂಡಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಓರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಪದರಗಳು ಮುಂತುದಿಗೆ ತಗಲಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪದರಗಳು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲಿನಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಕೆಳಗಡೆಯೂ ಹರಿಯುವಾಗ ಮೇಲಿನ ಪದರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದೂರವನ್ನೂ ಕೆಳಗಿನವು ಕಡಿಮೆ ದೂರವನ್ನೂ ಕ್ರಮಿಸಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತುದಿಯ ಬಳಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ದೆಸೆಯಿಂದ, ಮೇಲಿನ ಪದರಗಳ ವೇಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೂ ಕೆಳಗಿನದೆರಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರ್ನೊಲಿ ನಿಯಮದಂತೆ, ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕೊಂಚ ಕಡಿಮೆಯೂ ಕೆಳಗಿನದು ಅಧಿಕವೂ ಆಗಿ, ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುವಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನೆಗಪು (ಲಿಫ್ಟ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲೂ ಇಂಥದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನೆಗಪು ಉಂಟಾಗುವುದಾದರೂ ಹರವಿನ ಆಕೃತಿ ಪರಿಗಣಿತಬಿಂದುವನ್ನು ಶೃಂಗವಾಗುಳ್ಳ ಮ್ಯಾಕ್ ಶಂಕುವಿನ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಸೀಮಾ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ (ಸೌಂಡ್ ಬ್ಯಾರಿಯರ್) ಉಂಟಾಗುವ ಧಕ್ಕಾ ತರಂಗವನ್ನು ಸಬಲವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ವೇಗವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಮಾನ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತ ಎಂದಿನಂತೆ ತನ್ನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುವಾಗ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಶಬ್ದಸೀಮಾರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾನದ ಆಕೃತಿ (ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರಮ್)
ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗಯಾನದ ತರಂಗ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲೋಸುಗ ಅದರ ದಪ್ಪ ಉದ್ದ-ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಉಚಿತವಾದರೂ ಯಾನದ ಅವಶ್ಯಕ ತೂಕ ಮತ್ತು ಸದೃಢತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತರಂಗ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಬೂಸ್‍ಮಾನ್‍ನಿಂದ ಸೂಚಿತವಾದ ದ್ವಿಫಲಕವಿಮಾನ (ಬೈ ಪ್ಲೇನ್) ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಎರಡು ಆಧಾರಫಲಕಗಳುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾದ ತರಂಗಗಳು ಕೆಳಗಿನ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದಾದ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಸರಿದೂಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡೈಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಮಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ತರಂಗ ಸೆಳವೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬೀಸಿಕೊಂಡಂತಿರುವುದು (ಸ್ವೆಪ್ಟ್ ಬ್ಯಾಕ್) ಇನ್ನೊಂದು ರಚನಾವೈಖರಿ. ರೆಕ್ಕೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಏಣಿನ ಲಂಬದಿಶೆಯ ವೇಗಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೆಳೆತ ಇರುವುದರಿಂದ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಹಿಂಬದಿಗೆ ಬೀಸುವುದರಿಂದ ಅದರ ವೇಗ ಎಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ದಿಶೆಯ ಅದರ ವೇಗ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಶಬ್ದಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದ ಸೈನಿಕವಿಮಾನಗಳು ಈ ರೀತಿ ಬಾಣದ ತುದಿಯ ಅಥವಾ ಡೆಲ್ಟದ (Δ) ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಗೆ ಹಿಂಬೀಸಿದಂತೆ ಯಾವ ಆಕಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಮಿಕ್ಕ ವೇಗಗಳಿಗೆ ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಸರ್ವಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ್ದರಿಂದ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಒಂದೇ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬದಲು ವೇಗಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಧಿಕ ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಬಾಣದ ತುದಿಯಂತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮಡಿಚಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಹಾರುವುದಲ್ಲದೆ, ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಮಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚುವುದರಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೆಗಪನ್ನು (ಲಿಫ್ಟ್‍ನ್ನು) ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಯಾನದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಲೋತ್ಪಾದಕದ ವಿಕಾಸ: ಸದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಧ್ವನಿಕ ವೇಗದ ಸೈನಿಕವಿಮಾನಗಳ ಉರುವಲಿನ ವ್ಯಯ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಹುದೂರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇವು ಶಬ್ದಮಿತಗಮನದ ವಿಮಾನಗಳೇ ಆಗಿದ್ದು, ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಬಲ್ಲ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವುಳ್ಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಟರ್ಬೋ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ತರುವಾಯದ ದಹನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಎಂಜಿನ್ನಿನಲ್ಲೂ ಈ ರೀತಿ ಅಧಿಕ ನೂಕು ಬಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದರೂ ವೆಚ್ಚ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದ ವಾಹಕಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ಎಂಜಿನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಾನದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು, ಶಬ್ದರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬೇಕಾದ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ತರುವಾಯದ ದಹನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಅನಂತರ ವಿಮಾನ ತನ್ನ ರೂಪಿತ ಮ್ಯಾಕ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತ ಉರುವಲಿನ ವ್ಯಯದಿಂದ ಯಾನಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವು ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಭಟ ಮಾಡುವವಾಗಿದ್ದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಗದ್ದಲದ ಮಟ್ಟ ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚದಂತೆ ಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದ ವಾಹಕಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ, 1970ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿ 1974ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಒದಗುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಗಂಟೆಗೆ 1800 ಮೈಲಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಯಾನಮಾಡಬಲ್ಲ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವು ಮಡಚಬಲ್ಲ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹರಹನ್ನು 200-720 ವರೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ವಿಮಾನದ ಉದ್ದ 306', ಅಗಲ 197', ಒಳಗಿನ ಎತ್ತರ 88'. ಅಧಿಧ್ವನಿಕವೇಗದಲ್ಲಿ ಯಾನಮಾಡುವ ವಿಮಾನಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಅಧಿಕತಾಪವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ, ಹಗುರವಾಗಿದ್ದೂ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುವ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳನ್ನು ವಿಮಾನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ನಾಗಿಣಿ 2
ನಾಗಿಣಿ 2 ( transl. ಸ್ತ್ರೀ ಸರ್ಪ 2) ಜೀ ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ 2020 ರ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2020 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ZEE5 ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಂದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಾಗಮಣಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶಿವಾನಿ ಎಂಬ ಆಕಾರ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸರ್ಪ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪತಿ ಆದಿಶೇಷನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವಳು ನಾಗಮಠದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ನಾಗಮಣಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ತ್ರಿಶೂಲನು ನಂದೀಶನ (ಸೇವಕ) ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ದಿಗ್ವಿಜಯ್ (ಮಾಲೀಕ) ಮಗನಾಗಿರುವ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತ್ರಿಶೂಲ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ನಡುವೆ ಆದಿಶೇಷನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಶಿವನಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಆದಿಶೇಷನನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಗಮಣಿಯನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು ನಂದೀಶ ಸೇರಿದಂತೆ ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಮತ್ತವರ ಗ್ಯಾಂಗ್.
ನಂತರ ನಂದೀಶನ ತಾಯಿ ಮಹಾಮಾಯಿ ತ್ರಿಶೂಲ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ನಂದೀಶನ ಮಗ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಗಮಣಿಯನ್ನು ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಾಗಲೋಕದಿಂದ ಕದ್ದ ದಿಗ್ವಿಜಯ್‌ನ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು.
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲ್ ಒಂದೇ ಹಾವಿನ ಮಚ್ಚೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿವಾನಿ ಮತ್ತು ತ್ರ್ಯಂಬಕನ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ಆದಿಶೇಷ. ಆದಿಶೇಷನ ಬಗ್ಗೆ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್‌ಗೆ ಏನೂ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ತ್ರಿಶೂಲ್ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಶಿವಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವಾನಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ತ್ರಿಶೂಲ್ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಮಗ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಶೂಲವೇ ಆದಿಶೇಷ ಎಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ತ್ರಿಶೂಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನೆನಪುಗಳು ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಆದಿಶೇಷನ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಗನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಮಗ ನಿಜವಾಗಿ ಆದಿಶೇಷನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ
ಮನೋಹರ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಜೋಶಿ
thumb|right|250px|'ಮನೋಹರ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಜೋಶಿ' (ಹಿಂದಿ :मनोहर जोशी) (೧೯೩೩-೨೦೦೬) ಮನೋಹರ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಜೋಶಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಪತ್ರಿಕಾಕರ್ತ, ಮತ್ತು ’ಪಟ್ಕಥಾ ರಚೇತ’ರೆಂದು ಹೆಸರಾದವರು. ಭಾರತೀಯ ಟೆಲೆವಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ ೧೯೮೨ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ 'ಸೋಪ್ ಅಪೇರ', ಹಮ್ ಲೊಗ್,ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ, ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಧಾರಾವಾಹಿ, ಬುನಿಯಾದ್ ಕೂಡಾ ಅವರೆ ಬರೆದದ್ದು. ನಂತರ ಬರೆದ, ಕಾಕಾಜಿ ಕಹೇಂ, ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳ, ವಿಡಂಬನಾ ಚಿತ್ರ. ಜೋಶಿಯವರು ಬರೆದ ಕ್ಯಾಪ್ ಕಾದಂಬರಿಗೆ, 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ದೊರೆಯಿತು.
ಜನನ
thumb|right|250px|'ಜೋಶಿಯವರು ಬರೆದ ಜನಪ್ರಿಯ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಧಾರಾವಾಹಿ, 'ಹಮ್ ಲೋಗ್' ನ ಒಂದು ದೃಷ್ಯ' ಈಗ ಉತ್ತರಾಖಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ರಾಜಾಸ್ಥಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಜ್ಮೆರ್ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್, ೯, ೧೯೩೩, ರಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಮೋರಾ ಕಡೆಯ, ಕುಮಾನಿ 'ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್ ಪರಿವಾರ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಇಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು
೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಸೋಪ್ ಅಪೇರ' ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದಾದ ಹಮ್ ಲೋಗ್ಗೆ ಪಟ್ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. 'ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಪಿತ್ರು'ವೆಂದು ಜನರು ಇಂದಿಗೂ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಹಣವಂತರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ವೀಕ್ಷಕರು ಅಂದಿನದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಜನರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.
ಆಗ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಸೆಟ್' ಗಳ-ಬೆಲೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು
'ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಆಗ ಹಣವಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿದಿನದ ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಚಿತ್ರಣ ಸಾಮಾನ್ಯಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ದರ್ಶನವನ್ನು ಜನ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು.(೧೯೮೭-೧೯೮೮) ರಲ್ಲಿ ’ರಮೇಶ್ ಸಿಪ್ಪಿ’ಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ,ದೂರದರ್ಶನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ’ಬುನಿಯಾದ್’ ಸಹಿತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಚುಂಬಿಸಿತು. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರದ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಪರಿವಾರಗಳು ಎದುರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಕಟು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಿತಿಯ ಜನರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹಿಡಿಸಿ, ಕಾಡಿಸಿದ, ಕಥಾನಕ, ಟೆಲೆವಿಶನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು, ಕೆಲವು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಕಥೆ ಬರೆದರು. ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪಟ್ಕಥಾ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಹೆಸರಾಂತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ
'ಪ್ರೀತಿ',ಅಥವಾ 'ಕಸಪ್', ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದು, ನೇತಾಜಿ ಕಹಿ, ಮತ್ತೊಂದು. ಜೋಶಿಯವರು, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ನಂತರ ಬಂದ ಲೇಖನಗಳು, ಕುರುಕುರು ಸ್ವಾಹಾ, ಹರಿಯ ಹರ್ಕ್ಯುಲೆಸ್ ಕಿ ಕಹಾನಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಸನ್, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ 'ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ’ಕ್ಯಾಪ್’ ಗೆ, ದೊರೆಯಿತು. ಅವರು ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ, ಕುಮಾನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಧುನಿಕ-ಭಾರತದ ಹೊಸಮುಖವೆನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ, ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕನಸು ಅದಾಗಿತ್ತು.
ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ
ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಹಾಸ್ಯ, ಪ್ರಿಯತೆ, ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳಮೇಲೆ, ಬರೆದ ಪ್ರಹಸನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.
ಮರಣ
ಮಾರ್ಚ್, ೩೦, ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೭೩ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು, ೩ ಜನ ಮಕ್ಕಳು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್, ಜೋಶಿಯವರನ್ನು 'ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬರಹಗಾರ, ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರ' ನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.
ಭಾಷಾಂತರ-ವಲಯದಲ್ಲಿ
T'Ta Professor (2008), translated by Ira Pande ISBN 978-0-670-08209-4, winner of Vodafone Crossword Book Award for best translated work.
ವಿಶಿಷ್ಠ ಪುಸ್ತಕ
ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಗುಜರಾತ್
ಗುಜರಾತ್ (ગુજરાત - ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ) ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯ. ಈ ರಾಜ್ಯ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೀಮೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಗಾಂಧಿನಗರ (ಗುಜರಾತ್). ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ಗುಜರಾತಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಉ. ಅ. 20° 1’ - 24° 7’ ಮತ್ತು ಪು. ರೇ. 68° 4’ - 74° 4’ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪಶ್ಚಿಮ, ನೈರುತ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಖಂಭತ್ ಹಾಗೂ ಕಚ್ ಖಾರಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,96,024 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 6,03,83,628 (2011).ಗುಜರಾತಿನ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅದರ ಕರಾವಳಿ ಭಾರತದ ಬೇರಾವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟು ಉದ್ದವಾದ ಸಮುದ್ರತೀರವಿಲ್ಲ. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ವಾಯುಗುಣ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಶೇ. 6.1 ರಷ್ಟಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ್ದರ ಶೇ.4.8 ರಷ್ಟಿದೆ.
ಭೂಲಕ್ಷಣ
ಪ್ರಪಂಚದ ಎಂಟು ಸ್ಥಿರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಭೂಇತಿಹಾಸದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಾಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಜುರಾಸಿಕ್, ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಭೂಕಾಲ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಮುದ್ರಾಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಜರಾತಿನ ಭೂಇತಿಹಾಸ ಈ ಕಾಲಗಳ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿದೆ. ಇವನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ತೃತೀಯ ಭೂಕಾಲ ಯುಗದ ಶಿಲಾವರ್ಗಗಳು - ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್; ನರ್ಮದಾ ಕಣಿವೆಯ ಬಾಗ್ ಪದರಗಳು - ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಅಂತ್ಯಕಾಲ; ಕಚ್ಛ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ತೀರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು - ಜುರಾಸಿಕ್ ಮಧ್ಯಕಾಲ ದಿಂದ ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಆದಿಯವರೆಗೆ; ಚಾಂಪ್ನರ್ ಶಿಲಾವರ್ಗ - ಆರ್ಷೇಯ ಕಲ್ಪ.
ಚಾಂಪ್ನರ್ ಶಿಲಾವರ್ಗ: ವಡೋದರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 65ಕಿಮೀ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿ ನೈಸ್ ಶಿಲೆಯಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಪದರಶಿಲೆಗಳು ಹೊರಕಂಡಿವೆ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಟಿ. ಬ್ಲ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ ಎಂಬಾತ ಇವನ್ನು ಚಾಂಪ್ನರ್ ಶಿಲಾವರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆದು, ಇವು ರಾಜಸ್ತಾನದ ಆರಾವಳಿ ಶಿಲಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾದವುಗಳೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಚಾಂಪ್ನರ್ ಶಿಲಾವರ್ಗಕ್ಕೂ ಈಗ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿ ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾವರ್ಗಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಸಾಮ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಇವೆರಡು ಶಿಲಾವರ್ಗಗಳು ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪಿನ ಕೆಳಗೆ ಒಂದಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಕಚ್ಛ್‌ ತೀರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು: ವಿಂಧ್ಯನ್ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಮುದ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೇ ಕಾಣದಿದ್ದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಭಾಗ ಜುರಾಸಿಕ್ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಾಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಠಿಯಾವಾಡದ ಉತ್ತರಭಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1829 ಮೀ ದಪ್ಪದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಸಂಚಯನವಾಗಿವೆ. ಇವು ಪೂರ್ವ - ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಮೂರು ಶೃಂಗಮಡಿಕೆಗಳಾಗಿ ಹೊರಕಂಡಿವೆ. ಈ ಶಿಲಾಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪಚಂ, ಚಾರಿ, ಕಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಉಮಿಯ ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಜುರಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ಬಾಕೋನಿಯನ್ ಕಾಲದಿಂದ ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಯುಗದ ನಿಯೊಕೋಮಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅಪ್ಸಿಯನ್ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಅಥವಾ ಇಯೊಸೀನ್ ಯುಗದ ಶಿಲೆಗಳಿವೆ. ಪಚಂ ಶ್ರೇಣಿ ಕಚ್ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಚಂ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಕಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಶಿಲೆಗಳ ದಪ್ಪ ಸುಮಾರು 305 ಮೀ. ಭೂಜ್‍ಗೆ ಸುಮಾರು 49 ಕಿಮೀ. ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾರಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಪಚಂ ಶ್ರೇಣಿಗಿಂತ ಕಿರಿಯ ಶಿಲೆಗಳು ಹೊರಕಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಚಾರಿ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಟ್ರೋಲ್ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೇಡುಶಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಇವನ್ನು ಆರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಂಟ್ಕೋಟ್ ಮರಳು ಶಿಲೆ, ಕಟ್ರೋಲ್ ಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಗಾಜನ್ಸಾರ್ ಪದರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಇವು ಆರ್ಗೋವಿಯನ್ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಯನ್ ಕಾಲದವು. ಕಂಟ್ಕೋಟ್ ಮರಳು ಶಿಲೆ ವಾಗಡ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೊರಕಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಪಿಮಾಯೈಟಿಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಯನ್ಸ್‌, ಪ್ರಾಸ್ಪೊದಿಸ್ಪಿಂಕ್ಟೆಸ್ ವಿರ್ಗುಲಾಯಿಡ್ಸ್‌, ಟಾರ್ಕುಟಿಸ್ಟಿಂಕ್ಟೆಸ್ ಟಾರ್ಕುಟಿಸ್ ಎಂಬ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಕಟ್ರೋಲ್ ಶಿಲಾಪದರದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಲೈಡ್ಸ್‌, ಕಟ್ರೋಲಿಸೆರಾಸ್, ಅಸ್ಟಿಡೊಸೆರಾಸ್, ಸ್ಟ್ರೆಬ್ಲೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ವಾಗೆನಿಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಕಟ್ರೋಲ್ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಅವಶೇಷರಹಿತ ವಾಗಿದೆ. ಗಾಜನ್ಸಾರ್ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಕಿಸೆರಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಲ್ಲೊಸೆರಾಸ್ಗಳಿವೆ. ಈ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಗಿಂತ ಕಿರಿಯ ಶಿಲೆಗಳು ಭೂಜ್‍ಗೆ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 80 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಉಮಿಯ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊರಕಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಉಮಿಯ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ದಪ್ಪ ಸುಮಾರು 915 ಮೀಟರುಗಳು. ರಾಜನಾಥ್ ಎಂಬವರು ಈ ಶಿಲಾಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಉಮಿಯ, ಉಕ್ರ ಮತ್ತು ಭೂಜ್ ಎಂದು ಮೂರು ಶಿಲಾಪಾದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಮಿಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಫಾಸಿಲ್ ಮರಳುಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಜೇಡುಶಿಲೆಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಗೋನಿಯ ಎಂಬ ಲೆಮಲಿಬ್ರ್ಯಾಂಕಿನ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಇವು ಜುರಾಸಿಕ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಯುಗದ ಆದಿಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಉಮಿಯಪಾದದ ಮೇಲಿರುವ ಉಕ್ರಪಾದವೂ ಸಾಗರಜನಿತವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಅಮ್ಮೊನೈಟುಗಳು ಕೂಡ ಇದೇ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಜ್ಪಾದದಲ್ಲಿ ಝಮಿಯ ಟೀಲೋಫಿಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪಾಮೊಕ್ಸೈಲಾನ್ ಮುಂತಾದ ಸಸ್ಯಗಳು ಇವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಜುರಾಸಿಕ್ ಅಂತ್ಯಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಶಿಲೆಗಳು ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಆದಿಕಾಲದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇವು ಸಹ ಕ್ರಿಟೇಷಸ್ ಆದಿಕಾಲದವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೇಲ್ಮೈಲಕ್ಷಣ
ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು : ಇಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ನದಿ ತೊರೆಗಳು ಬಲು ಸಣ್ಣವು. ಕಚ್ಛಿಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಕಚ್ಛಿನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಇರುವ ರಣ್ಗಳೂ ಕರಾವಳಿಯ ಜವುಗು ನೆಲದಂತೆ ಉದ್ಭವವಾದಂಥವು. ಕಚ್ಛ್‌ ರಣದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 11,270 ಕಿಮೀ. ಚಿಕ್ಕ ರಣ್ ಕಿರಿದು. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 4,000 ಚ. ಕಿಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯಿಲ್ಲದಾಗ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಒಣನೆಲಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜಲೋತ್ಸಾರಣ ಕ್ರಿಯೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯದೆ ಇವು ಜಲಭರಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಜವುಗು ನೆಲಕ್ಕೂ ಒಳನಾಡಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಗುಜರಾತಿನ ಮೈದಾನ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇದು ಸಾಬರ್ಮತೀ, ಮಾಹೀ, ನರ್ಮದಾ, ತಾಪಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಪನದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಮಧ್ಯಭಾರತದ ಎತ್ತರದ ನೆಲದಿಂದ ಥಟ್ಟನೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ನದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸಾಗುತ್ತವೆ. ನದಿಗಳು ತಂದುಹಾಕಿದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೈದಾನ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮಣ್ಣು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ.
ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ 75 ಮೀ ನಿಂದ 300 ಮೀ ವರೆಗೆ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಆವರಿಸಿದ್ದ ಲಾವದ ಉಳಿಕೆಯ ನೆಲವಿದು. ಕವಿಚಿಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆ ಪೊಟ್ಟಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ, ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಡ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಿರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಇವೆ. ಇವೆರಡನ್ನೂ ಕೂಡಿಸುವ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶ ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾದ್ದು. ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ 60 ಮೀ ವರೆಗೆ ಅಗಲವಾಗಿರುವ, 60 ಕಿಮೀ ವರೆಗಿನ ಉದ್ದದ ಡೈಕುಗಳು. ನದಿಗಳು ಮಧ್ಯದ ಎತ್ತರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಮಚ್ಫೂ, ಆಜಿ, ಭಾದರ್, ಶತ್ರುಂಜೀ, ಮತ್ತು ಭಗವಾ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಕಚ್ಛಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶ ಪುರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ನದಿಗಳು ಕಚ್ಛ್‌ ಖಾರಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾನುಪ್ರದೇಶ 75 ಮೀ. - 150 ಮೀ, ಎತ್ತರದ ಕಿರು ಅಗಲದ ನಡುಪಟ್ಟಿ. ನರ್ಮದಾ ತಾಪಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಿರಿದಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶ ನರ್ಮದೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 25 ಕಿಮೀ. ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಇಳಿಜಾರು ನೆಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಶೇಖರವಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಇದು ನುರುಜು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹುಲ್ಲೂ ಕಾಡೂ ಉಂಟು. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಹಿಂದುಳಿದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾವೆ, ರಾಗಿ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯ ವಿನಾ ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಗುಜರಾತಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಕಚ್ಛ್‌, ಕಾಠಿಯಾವಾಡ್ಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಇದು 300 ಮೀ.ಗಿಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಶಿಲಾಮಯ; ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳಿವೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಕಚ್ಛಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಪುರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ್ದು ಧಿನೋಧರ್ (388 ಮೀ.) ಇತರ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಉಮಿಯ (274 ಮೀ.), ಝುರಾ (316 ಮೀ.), ವರಾದ್ (344 ಮೀ.) ಮತ್ತು ರತ್ನಾಲ್ (349 ಮೀ.). ಕಾಠಿಯಾವಾಡದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂಡ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಿರ್ ಶ್ರೇಣಿಯೂ ಇವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಶ್ರೇಣಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ. ಇದರ ಉನ್ನತ ಬೆಟ್ಟ ಸರ್ಕಲ (643 ಮೀ.). ನಂದಿವೇಲ 529 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಗಿರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಅರಣ್ಯಮಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳಿವೆ (ನೋಡಿ- ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯ). ಗುಜರಾತಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೆಟ್ಟ ಗಿರ್ನಾರ್. ಇದರ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 1,117 ಮೀ. (ಗೋರಖ್ ನಾಥ್ ಶಿಖರ). ಇದು ಜುನಾಗಢದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಪೋರ್‍ಬಂದರ್‍ಗೆ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಾರ್ದ, ಅದಕ್ಕೂ ಪುರ್ವದ ಅಲೆಚ್ ಇವು ಇತರ ಬೆಟ್ಟಗಳು.
ಸೂರತ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರ್ವ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಉನ್ನತವಾದವು. ಇವು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅಂಚಿನ ಭಾಗಗಳು. ಸಬರಕಂತಾ, ಪಂಚಮಹಲ, ವಡೋದರ, ಸೂರತ್ ಮತ್ತು ಭಡೋಚ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಚಾಚಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಆರಾವಳಿಯ ಭಾಗ. ಇವು ಹಿಮ್ಮತ ನಗರದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಅಬು ಶಿಖರದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಗುರುಶಿಖರ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ್ದು. ಸಸ್ಯ ರಹಿತವಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರತನ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ಪಾವಗಢ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬನಾಸ್ ನದಿಯೂ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಬರ್ಮತಿಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಛೋಟಾ ಉದಯಪುರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಶ್ರೇಣಿ ನರ್ಮದಾ ಮತ್ತು ತಾಪಿ ನದಿಗಳ ಉಗಮದ ಪ್ರದೇಶ. ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತಗಳ ಭಾಗ. ಅದಕ್ಕೆ ವನಮಾಲಾ ಬೆಟ್ಟಗಳೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ನರ್ಮದೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾತ್ಪುರ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಾಚು. ಇದು ರಾಜಪಿಪ್ಲ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತಾಪಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಅಂಚು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬಂದು ನೆಟ್ಟಗೆ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪುರ್ಣಾ,ಅಂಬಿಕಾ, ಪಾರ್ ಮತ್ತು ದಮಣಗಂಗಾ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
ಗುಜರಾತಿನ ಸಹಜ ಜಲೋತ್ಸಾರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏಕಮುಖವಾದ್ದಲ್ಲ. ಕಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಮಧ್ಯದ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮತೀ, ನಯೀರಾ, ಕನಕಮತೀ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಮತೀ. ಇವಕ್ಕೆ ಉಪನದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೊರೆಯೂ ರಣನಲ್ಲೋ ಕಚ್ಛ್‌ ಖಾರಿಯಲ್ಲೋ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ದಿಣ್ಣೆನೆಲದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ನದಿಗಳು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾದರ್ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನದಿ (260 ಕಿಮೀ). ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಪೋರ್ಬಂದರಿನ ಬಳಿಯ ನವೀಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುಂಜೀ, ಮಚ್ಫೂ ಮತ್ತು ಆಜೀ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು. ಶತ್ರುಂಜೀ ನದಿ ಗಿರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ ಪುರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಸುಲ್ತಾನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಚ್ಫೂ ಮತ್ತು ಆಜೀ ನದಿಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ರಣ್ ಮತ್ತು ಕಚ್ಛ್‌ ಖಾರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಗಳು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಛ್‌ ಖಾರಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಜಲೋತ್ಸಾರಣ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲದೆ ನೀರು ನಿಂತು ಜವುಗುಂಟಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ಮೈದಾನದ ನದಿಗಳು ದೂರದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತವೆ. ಬನಾಸ್, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ರೂಪೆನ್ ನದಿಗಳು ಚಿಕ್ಕ ರಣ್ ಅನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಉಳಿದವು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವುದು ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ. ಚಿಕ್ಕ ರಣ್ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಹೊತ್ತು ತಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊರಲಾರದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಬಲು ವಿಶಾಲ.
ಸಾಬರ್ಮತಿಯ ಉದ್ದ 300 ಕಿಮೀ. ಅಹಮದಾಬಾದಿನಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನದಿಯ ಪಾತ್ರ ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದುಂಟು. ಮಾಹೀನದಿ 500 ಕಿಮೀ, ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಅದು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ 180 ಕಿಮೀ.ಗಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಾಗಿ ಹರಿದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸಾಬರ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹೀ, ಇವೆರಡೂ ನದಿಗಳ ಉಪನದಿಗಳು ಇವುಗಳ ಎಡ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಗುಜರಾತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ನರ್ಮದಾ ಮತ್ತು ತಾಪಿ. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಹರಿಯುವ ದೂರ 150 ಕಿಮೀ. ಇದು ಭಡೋಚದ ಬಳಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಓರ್ಸಂಗ್, ಕರ್ಜನ್, ಅಮರಾವತಿ, ಭೂಖಿ ಇವು ನರ್ಮದೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು. ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೇಲಣ ನೂರು ಕಿಮೀ.ಗಳ ದೂರ ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೈದಾನದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದೀಪಾತ್ರ ಬದಲಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಭಡೋಚದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸು. 23 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥ, ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಲಿಯ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ತಾಪೀ ನದಿ ನರ್ಮದೆಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಹರಿವಿನ ಉದ್ದ ನರ್ಮದೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶ ಇದರ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯಾದ್ದರಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಭವ ಅಧಿಕ. ಪುರ್ವದ ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಯನ್ನು ಕಕ್ರ ಪಾರದ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು 100 ಕಿಮೀ ದೂರ ಸಾಗಿ ಸೂರತ್ತಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಇದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಾತ್ರ ನರ್ಮದೆಯದರಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಲ್ಲ. ಈ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ನೆಲ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ವಾಯುಗುಣ
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ತಾನದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣ ಸೀಮೆಯ ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಗುಜರಾತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮರುಭೂಮಿಯ ವರೆಗಿನ ನಾನಾ ವಾಯುಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 2,000 ಮಿಮೀ ಗಳಷ್ಟು ಮಳೆಯಾದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಬನಾಸ್ಕಾಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, 300 - 400 ಮಿಮೀ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಜೂನ್ ನಡುಗಾಲದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುಗಾಲದವರೆಗೆ ಮಳೆ - ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನಿನಿಂದ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವೆ ಶುಷ್ಕವಾಗಿಯೂ ಹಿತವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಶೀತಮಾರುತಗಳು ಗುಜರಾತನ್ನೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದುಂಟು. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಮಾಸ. ನವೆಂಬರಿನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಚಳಿಗಾಲ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಉಷ್ಣತೆ ಏರುತ್ತ ಸಾಗಿ, ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನಿನ ಆಗಮನದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳು ಥಟ್ಟನೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದ ತೇವದಿಂದಾಗಿ ಹವೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಚಳಿಗಾಲವೇ ಹೆಚ್ಚು ಚೈತನ್ಯದಾಯಕ ಕಾಲ. ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ 45.0 ಸೆಂ. ಮುಟ್ಟುವುದುಂಟು. ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ 35.0 ಮತ್ತು 42.50 ಸೆಂ. ಸಮಶಾಖರೇಖೆಯ ನಡುವೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಛ್‌, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಕನಿಷ್ಠ. ಇದು ಕಡಲಿನ ಪ್ರಭಾವ. ಸಮುದ್ರದ ಗಾಳಿ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ 30 - 40 ಕಿಮೀವರೆಗೆ ಬೀಸುವುದುಂಟು. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಗರಿಷ್ಠ ಉಷ್ಣತೆ 30.0 ಸೆಂ.ನ್ನು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದಂತೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಲ್ಸಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 2,000 ಮಿಮೀ. ಮಳೆ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಇದು ಥಟ್ಟನೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ 100 ಕಿಮೀ. ಉತ್ತರದಲ್ಲೆ (ಉದಾ : ಸೂರತ್) ಇದು 1,040 ಮಿಮೀ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 500 ಮಿಮೀ.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ. ಗಿರ್ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 700 ಮಿಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಹಸಿರು ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶ. ಕಚ್ಛ್‌ ಅರೆ - ಮರುಭೂಮಿ. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ 400 ಮಿಮೀ.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭುಜನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 340 ಮಿಮೀ. ಗುಜರಾತಿನ ಬಯಲುಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ. ವಡೋದರದಲ್ಲಿ 910 ಮಿಮೀ. ಅಹಮದಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ 730 ಮಿಮೀ. ಭಾವನಗರದಲ್ಲಿ 500 ಮಿಮೀ. ದೀಸದಲ್ಲಿ 60 ಮಿಮೀ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆಯೊ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ನೆಲದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬನಾಸ್ಕಂಟಾದಲ್ಲಿ ಆರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಅಬು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 800 ಮಿಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಲಯಗಳು ಇವು : thumb|left|ಗುಜರಾತ್ ನಕ್ಷೆ
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು
ಗುಜರಾತಿನ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮಳೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗಿಯೂ ಕೃಷಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳು ಇವೆ. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಂತ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳು ಸಾಂದ್ರಿಕರಿಸಿವೆ. ಕಚ್ಛಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಮಳೆ ಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಡಚಣೆ ಒಡ್ಡದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳಿಲ್ಲ. ಗುಜರಾತಿನ ಶೇ. 8.99 ಪ್ರದೇಶ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಇದ್ದೇ ಇರುವುದಾದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇವು : ಡಾಂಗ್ಸ್‌, ಪಂಚಮಹಲ್, ಭಡೋಚ, ಸೂರತ್, ಬಲ್ಸಾರ್, ಜುನಾಗಢ, ಸಬರಕಂಟಾ ಮತ್ತು ಬನಾಸ್ಕಂಟಾ. ದಕ್ಷಿಣದ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಡಾಂಗ್ಸ್‌, ಸೂರತ್, ಭಡೋಚಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. 1,250 ಮಿಮೀ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೇಗ, ಮತ್ತಿ, ಮತ್ತು ದಿಂಡಲು ಮುಖ್ಯ ಮರಗಳು. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ತೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಎಲಚಿ, ಮುತ್ತುಗ, ಕಾಚು ಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರಿಜಾಲಿ, ಬಿಳಿಗೊಬ್ಬಳಿ, ಚಿಪ್ಪುರಿ, ಎಲಚಿ, ಕಳ್ಳಿ ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಸ್ಯ. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಕಾಡುಗಳ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1927.5 ಚ.ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಕಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚು.
ಗುಜರಾತಿನ ಕಾಡುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯ ಕಳೆದ 140 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗುವಾನಿ ಉತ್ಪಾದನೆ 36ಲಕ್ಷ ಘ. ಅಡಿ. ಗುಜರಾತಿನ ಬಿದಿರಿನ ವಿಭವ 2 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 80,000 ಟನ್ ಬಿದಿರು ಡಾಂಗ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಜಪಿಪ್ಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.
ಜನವಸತಿ
ಗುಜರಾತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೈಕಟ್ಟಿನ ಜನರಲ್ಲವಾದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಜ್ಜನರು, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲರು, ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರು, ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಔದಾರ್ಯ, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾದವರು. ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಿಯತೆಯೊಡನೆ ಉಲ್ಲಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದವರು. ಸಮುದ್ರದ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಈ ಜನರಲ್ಲೊಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಸಂಚರೋತ್ಸಾಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರಾಜ್ಯದ 6,03,83,628 ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಷರು 26,385,577 ಮಂದಿ. ಮಹಿಳೆಯರು 24,285,440 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಾಂದ್ರತೆ 258 ಮಂದಿ. ನಗರವಾಸಿಗಳು ಶೇ 37.4 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 25 ಜಿಲ್ಲೆಗಳೂ, 242 ಪಟ್ಟಣಗಳೂ 18,539 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ.
ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ ಗುಜರಾತಿ. ಬಹುಜನರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರು. ಬಲು ದೀರ್ಘವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೆರುಗು ಬಂದಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತೀ, ನರಸಿಂಹ ಮೆಹ್ತಾ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀ ಮತ್ತಿತರರ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಗುಜರಾತಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನ ಮಡದಿ ಉಷಾ ಆರಂಭಿಸಿದ ಲಾಸ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿಗೂ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಹಬ್ಬಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಾ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯವೂ ಒಂದು. ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ನೆಲಗಡಲೆ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೂ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು 1,95,93,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 35.15 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (2003) ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ 16,27,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶ; 5,37,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬೇಸಾಯವಲ್ಲದ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಜಮೀನು; 43,41,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗದ ಬಂಜರು ಭೂಮಿ; 1,11,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು; 22,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿವಿಧ ಗಿಡಮರಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ; 5,08,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪಾಳುಭೂಮಿ; 685 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಉತ್ತು ಬಿತ್ತದೆ ಬಿಟ್ಟ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಭೂಮಿ. ಸುಮಾರು 1,05,00,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರವೇ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನೇ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.ನೆಲಗಡಲೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲಗಡಲೆಯ ಬೆಳೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ಶೇ. 25 ಭಾಗವೂ ಹತ್ತಿಯ ಬೆಳೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ಶೇ. 21 ಭಾಗವೂ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ನೆಲಗಡಲೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯ ಇಡೀ ದೇಶದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇ. 23 ಮತ್ತು ಶೇ. 29 ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.ಬೇಸಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜುನಾಗಢ, ಆನಂದ್, ನವಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಹಮದಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 13 ಕೃಷಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಸೂರತ್, ವಡೋದರ, ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಜುನಾಗಢದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸೇವಕರ ತರಬೇತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.ಅರಳೆ, ಗುಜರಾತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ಕೆರೆಗಳಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 50 ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳೂ, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ನೀರು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಸಾಗುವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶೇ. 11 ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಣಿಸಬಲ್ಲದು. ರಾಜ್ಯದ ನದಿಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲದೆ, ಸಹಸ್ರಾರು ನೀರಾವರಿ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಣ ಬೇಸಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ 1949ರಿಂದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಸಮಪಾತಳೀ ಒಡ್ಡು ರಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲೆರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ 22 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಠಿಯಖಾಡ ಒಣ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜುನಾಗಢ, ಮಂಗ್ರೋಲ, ಮುಂದ್ರಾ, ಊನಾ, ಕೋಡಿನಾರ್, ಧಾರಿ, ಮಾಹುವಾ, ಮೊಟೇರಾ, ದೇಹಗಾಮ್, ವಡೋದರ, ನವಸಾರಿ, ಗಾಂಡೇವಿ, ಪಾರ್ದಿ, ಪಾರಿಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಸಿದೋಟಗಳಿಂದ ಹೂ - ಹಣ್ಣುಗಳು ಸಸಿಗಳನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮೀನುಗಾರಿಕೆ
ಗುಜರಾತಿಗೆ 1,600 ಕಿಮೀ ಕರಾವಳಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವುಂಟು. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳೂ ಕೆರೆ ಕಾಲುವೆಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 2 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಮೀನಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವೀರಾವಲ, ಪೋರ್ಬಂದರ್, ಬಲಸಾರ್, ಮಧವಾಡ ಮತ್ತು ಅಂಬರ್ಗಾಂವ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಂಬರ್ಗಾಂವ್, ವೀರಾವಲ ಮತ್ತು ಬಲ್ಸಾರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ದೋಣಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವೀರಾವಲ, ಜಾಫರಾಬಾದ್, ಅಂಬರಗಾಂವ್, ಪೋರ್ಬಂದರ್, ಮಂಗ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಹೀರಾತೋಟ್ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗುಜರಾತಿನಿಂದ ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸು.1 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಮೀನು ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಹಕಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ
ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಸೂರತ್, ವಡೋದರ, ಖೇಡಾ, ಭಾವನಗರ, ಸುರೇಂದ್ರ ನಗರ, ರಾಜಕೋಟೆ, ಜಾಮ್ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆಯಾದರೂ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳುಂಟು. ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಎಂಜಿಯರಿಂಗ್, ರಸಾಯನವಸ್ತು. ಔಷಧಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್, ಕುಂಭ, ಗಾಜು, ಗೊಬ್ಬರ, ಕಾಗದ ಇವು ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ವಡೋದರÀದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಭಾರತದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. 2002ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 19,696 ಕಾರ್ಯನಿರತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳಿದ್ದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003ರಲ್ಲಿ 2.83 ಲಕ್ಷ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿದ್ದವು. ಸರಾಸರಿ 8.40 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವಿತ್ತು.
ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ಯ
ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 11.928 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳೂ 56 ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿಗಳೂ 182 ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಗಳೂ 17 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿಗಳೂ (ಗಾಂಧೀನಗರ ಮತ್ತು ಡಾಂಗ್ಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ) ಇವೆ. ಗಿರಿಜನರ ಜೀವನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 53 ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತಾವೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನಲ್ಲದೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರರಷ್ಟು ಭೂಕಂದಾಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸವಲತ್ತನ್ನೂ ಈ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.