cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಿ.ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ನಾಂದಿ
ನಾರಾಯಣ ಐಯಂಗಾರ್ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಮಾತುಕೊಟ್ಟಂತೆ ಬಂಗಾಳಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ‘‘ಅಹಾ, ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿದೆ ಗೊತ್ತೇ ಈ ಬಂಗಾಳಿಭಾಷೆ! ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ-ಏನು ಕಥೆ!’’ ಎಂದೆಲ್ಲ ವಿಶದವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು.
ಬಂಗಾಳಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಮೋಡಿ
ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಎನ್ನುವವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೂ ನಾರಾಯಣ ಐಯಂಗಾರರವರದೇ ಸಹಾಯ. ಬಂಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆವಶ್ಯಕವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರರು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಲಕವೇ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನಿತ್ತರು. ಕೇವಲ ಆರೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ಬಂಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಲಿತುಬಿಟ್ಟರು! ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ‘‘ನನ್ನ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿಕೊಡಿ’’ ಎಂದು, ‘ಭ್ರಾಂತಿವಿಲಾಸ’ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಬಂಗಾಳಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ
ಆ ‘ಭ್ರಾಂತಿವಿಲಾಸ’ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯಾದ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ಸುಂದರ ನಾಟಕವಾದ ‘ಕಾಮಿಡಿ ಆಫ್ ಎರರ್ಸ್’ ಕಥೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಆ ಕಥೆ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬಹಳವೇ ಹಿಡಿಸಿತು.
ಆಗೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ಓದುವವರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವೇ ವ್ಯಾಮೋಹ! ಹೀಗಾಗಿ, ‘‘ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಏನಿದೆ?’’ ಎಂದು ಜನ ಕೇಳುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಅಂಥಾದ್ದರಲ್ಲಿ, ಮುದ್ರಿಸುವವರಾರು? ಕೊಳ್ಳುವವರಾರು?
ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರಿಗೂ ಈ ಕಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲ ತಿಳಿದದ್ದೇ. ಆದರೂ, ದೇವರ ಮೇಲೆ ಭಾರಹಾಕಿ, ಬಲುಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆ ‘ಭ್ರಾಂತಿವಿಲಾಸ’ ವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟರು! ಅದನ್ನು ಅಚ್ಚುಮಾಡಿಸಬೇಕಲ್ಲ? ಅದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ! ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಹೊರಬರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಯಿತು. ‘‘ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡ’’ – ಎಂದು ವಿ.ಎನ್.ನರಸಿಂಹ ಐಯಂಗಾರ್‌ರವರು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಅವರು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ ನೆಂಟರು. ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ ೧೮೭೬ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ‘ಭ್ರಾಂತಿ ವಿಲಾಸ’ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕೈ ಸೇರಿತು; ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಎಲ್ಲಾ ಅನುವಾದಕ್ಕೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ
‘ಭ್ರಾಂತಿ ವಿಲಾಸ’ವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದವರು ಮೂರುನಾಲ್ಕು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯಗ್ರಂಥವಾಗಿ ಇಟ್ಟರು. ಅದೂ, ಅದು ಹೊರಬಂದ ಮರುವರ್ಷವೇ! ಕೇಳಬೇಕೇ ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರರ ಆನಂದವನ್ನು? ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು? ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು ಎನ್ನಿಸಿರಬೇಕು ಅವರಿಗೆ. ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು!
ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ, ಈಶ್ವರಚಂದ್ರರವರ ‘ಸೀತಾ ವನವಾಸ’ ಮತ್ತು ‘ಶಾಕುಂತಲ’ ಗ್ರಂಥಗಳು ವೆಂಕಟಾ ಚಾರ್ಯರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದವು. ಅವೂ ಸಹ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವು, ‘‘ಇನ್ನಷ್ಟು ನಮಗೆ ಇಂತಹ ಬಂಗಾಳಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದಗಳು ಬೇಕು. ನಾವವನ್ನು ಓದಲೇಬೇಕು’’ ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾದರು, ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು.
ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ
ಬಂಗಾಳಿಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರೇಮ-ಶ್ರದ್ಧೆ, ಅವರ ಈ ಸಾಹಸ-ಸಾಧನೆ ಇವುಗಳು ಬಂಗಾಳದ ಹಲವು ಹಿರಿಯರಿಗೇ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಕನ್ನಡನಾಡಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದರು, ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಕಂಡು ದಂಗಾದರು. ‘‘ನಾವೇ ಕೇಳಿಲ್ಲ-ಕಂಡಿಲ್ಲ, ಅಂಥಾ ಅಪೂರ್ವ ಗ್ರಂಥಗಳು! ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದಿರಿ?’’ ಎಂದು ಅವರು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ! ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ತಂದೆ ಮಹರ್ಷಿ ದೇವೇಂದ್ರ ನಾಥರು, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹೋದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು. ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಂತೂ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.
ಕಾದಂಬರಿಯುಗ
ನಿಜ, ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬಂಗಾಳಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಅನುವಾದಗಳು. ಆದರೆ, ಅವನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅವು ಅನುವಾದಗಳೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ಅನ್ನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ! ನಾವೇ ಆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಕಥಾನಾಯಕ ನಾಯಕಿಯರ ಜೊತೆಗೂ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇನೋ ಎಂದೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆನಂದ ಮಠ
‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ‘ಆನಂದ ಮಠ’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ; ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ಆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ.
ಅಮೋಘ ಅನುವಾದಗಳು
ಮುಂದೆ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ಹರಪ್ರಸಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ರಮೇಶಚಂದ್ರದತ್ತ, ಯೋಗೀಂದ್ರನಾಥ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ, ಯೋಗಿಂದ್ರನಾಥ ಬಸು ಇವರುಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬಂಗಾಳಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಓದಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಂಗಾಳದ ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ಪ್ರಭಾವ ಅವರಮೇಲೆ ಬಹಳವೇ ಆಯಿತು. ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಒಂದೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ. ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮುಂದೆ ಇಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಕಲಿತೇನು ಸಾರ್ಥಕ? ಸರಿ-ನೋಡ ನೋಡುವಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ಅಮೋಘ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿಯೇಬಿಟ್ಟರು!
ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ಬರೀ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅನುವಾದಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ, ವಿಚಾರಮಯ ಗ್ರಂಥ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವರು.ಇವರು ಅನುವಾದಿಸಿರುವ ‘ಲೋಕ ರಹಸ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ‘ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ’ ದಲ್ಲೂ ಇವರು ಕೈಯಾಡಿಸಿರುವರು. ‘ಯವನಯಾಮಿನೀವಿನೋದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ‘ಅರೇಬಿಯನ್ ನೈಟ್ಸ್’ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಅಮೃತಪುಲಿನ’ ಶ್ರೀ ನನಿಲಾಲವಂದ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದ. ಅದೊಂದು ರೋಮಾಂಚಕಾರಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ. ಅವರು ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರರ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರೇ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕನಾದ ಅಜಯಸಿಂಹನು ರಜಪೂತ ವೀರತ್ವದ ಸಜೀವ ವಿಗ್ರಹ! ‘ಚಂದ್ರಶೇಖರ’ ಎಂಬುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾಳದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನ, ವರ್ತಕರಾಗಿ ಬಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ದರ್ಪ, ನವಾಬರ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಆಗಿನ ಕಾಲದ ದೇಶಸ್ಥಿತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ಪ್ರತಾಪನ ತ್ಯಾಗ. ‘ದಾಡಿಯ ಹೇಳಿಕೆ’ ಎಂಬ ಅವರ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ ಓದಲು ತಮಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಅನುಕಂಪ. ಇದನ್ನು ‘ನೊಂದ ನುಡಿ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಿಂದಲೇ ಹರಪ್ರಸಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ‘ಭಾರತಮಹಿಳೆ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯನಾಟಕಗಳೊಳಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಷಯ ಬಂದಿದೆ; ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಶಕುಂತಲೆಯರ ಚರಿತ್ರೆಯು ತುಂಬು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ
ವೆಂಕಟಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿತ್ತು. ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜನ ಆಂಗ್ಲೇಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೇ ಬರೆಯ ಬಹುದಿತ್ತು. ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕೀರ್ತಿ ಅವರದಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ ಯಾಕೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು? ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನವೊಂದೇ ಕಾರಣ; ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂಬ ಧ್ಯೇಯವೊಂದೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ; ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ತುಂಬಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯೊಂದೇ ಶಕ್ತಿ.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ
ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ‘‘ಅವಕಾಶ ತೋಷಿಣಿ’’ ಎಂಬ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಥೆ, ಲಘು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ರಾತ್ರೀ ಹಗಲೂ ಬರಹ
‘‘ಸೂರ್ಯಪೂಜೆ’’ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಅದು ‘ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸೂಕ್ತಿ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುವ-ಓದುವ ಸ್ವಭಾವ ಸರಿ- ತಿಂಗಳಿಗೊಂದು ಕಾದಂಬರಿ! ಜನ ಆತುರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ – ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಕೊಂಡು ಓದುವುದಕ್ಕೆ. ‘‘ಹೀಗೆಲ್ಲ ರಾತ್ರಿ ಹಗಲೂ ಶ್ರಮ ಪಡುತ್ತೀರಲ್ಲ, ಆರೋಗ್ಯ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?’’ – ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಆತಂಕ ತೋರಿದರೆ, ಮುಗುಳುನಕ್ಕು ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ – ‘‘ನನಗೆ ಇದೊಂದು ಶ್ರಮ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೀಗೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟರೆ ತಾನೆ ಫಲ ಕಾಣುವುದು? ಗುರಿ-ಆಸೆ, ಎರಡೂ ಇರೋವಾಗ, ಶ್ರಮ ಕಷ್ಟ ಅಂತ ಕೂರಬಾರದು ಮನುಷ್ಯ.’’
ವಿದಾಯ
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಥಮಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಈ ಸಾಹಸಿ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ೧೯೧೪ರ ಜೂನ್ ೨೬ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೆರೆದವು.
ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರ
ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ ಪಂಕಜ ಅವರ ಲೇಖನ
ಕೃಪೆ
ಕಣಜ.
೧೯೦೦
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಿ.ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ
ಡಿ.ಬಿ.ರಜಿಯಾ
ಡಿ.ಬಿ.ರಜಿಯಾ ರವರ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು:
ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ‍ಯ ದ್ವಿತೀಯ ಬಹುಮಾನ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಜುಲೈ ೨೮
ಜುಲೈ ೨೮ - ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತ ಎಂಟನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೦ನೇ ದಿನ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೧೦ನೇ ದಿನ).
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ೨
ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ
ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೨೩ - ಜನವರಿ ೩೦, ೨೦೦೮) ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಹೆಸರು. ‘ಬಂಡಾಯ’, ‘ಹೇಮಂತಗಾನ’, ‘ಅನುರಕ್ತೆ’, ‘ವಾತ್ಸಲ್ಯಪಥ’, ‘ಉತ್ತರಾಯಣ’, ‘ಆಕಾಶಕ್ಕೊಂದು ಕಂದೀಲು’ ಮುಂತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಬೆಳಗಿದ ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತರು.
ಜೀವನ
ನಿಡಂಬೂರು ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ ಅವರು ಉಡುಪಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತಾಸಕ್ತ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೨೩ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಕಲಿತದ್ದು ಹಳೇ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹೊರೆ ಅವರನ್ನು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಎಳೆಯಿತು. ಕಾಲ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆನೋ - ಆ ಮುಂದೆ – ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ  ನಿವೃತ್ತಿಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಾಳರದ್ದು ಅವ್ಯಾಹತ ವಾಚನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ.
ಮುಂಬಯಿನ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ
ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರು ಮುಂಬಯಿಯ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. ಮುಂಬಯಿಯ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ’ಕ್ಕೂ ಅವರಿಗೂ ಅಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ನಂಟು. ಅವರು ಮುಂಬಯಿನ 'ಕನ್ನಡ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸೆಂಟರ್'ನಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರೇರಣೆ
ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯೊದಗಿಸಿದ್ದುದು ಮುಂಬಯಿ. ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಾಳರು ತುಂಬಾ ಆಳವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ್ದೇ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಬದುಕು. ಬೇರಾವ ಜಿಲ್ಲೆ, ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣ ಸಿಗದು. ಈ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಚಾಲೆಂಜ್ ಸ್ವರೂಪದ್ದವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರು ಜನನಿಬಿಡತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಭವಿಸುವ ಏಕಾಕಿತನ, ಕೂಡಿ ಬಾಳುವೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಯಾದ ಮನಸ್ಸು; ಗಂಡಹೆಂಡಿರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಯೌವನ (ಸೆಕ್ಸ್); ನಲಿವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವು – ಇವೆಲ್ಲ ಬಲ್ಲಾಳರ ಕಥನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಒದಗಿಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಬದುಕಿನ ಬಗೆಯನ್ನೂ ಬಲ್ಲಾಳರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಾಳರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಖನಿಯ ದಿಸೆಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿಯೇ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಲ್ಲಾಳರು ಮುಂಬಯಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ ಋಣ ತೀರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಐದಾರು ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ನೂರಾರು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗೀಯರ ನೋವು ಮತ್ತು ನಲಿವು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಿಗರಾದ ಮರಾಠಿಗರ ಜೀವನವನ್ನು, ಮರಾಠಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗಿಂತ ಬಲ್ಲಾಳರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ
‘ನುಡಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಸಮಯದ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ-ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದವರ ದ್ವನಿಯಾಗಿ ಬಲ್ಲಾಳರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಅಪಾರವಾದದ್ದು. ಆ ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆದದ್ದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಆದರೂ ಬಲ್ಲಾಳರಲ್ಲಿ ಅದು ಮೂಡಿಸಿದ ಚಿಂತನೆಗಳು ಬಲ್ಲಾಳರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬರಹ
ಬಲ್ಲಾಳರು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ಕಥೆಗಾರರು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆ, ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿವೇಚನೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಗ್ರಂಥ ವಿಮರ್ಶೆ, ರೇಡಿಯೋ ಭಾಷಣ, ನಾಟಕ, ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ -  ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬರಹಗಳೂ ಅವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ.
ಹುಡುಕಾಟ
‘ನಾನೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ’ ಎಂಬ ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರಲ್ಲಿಯ ಭಾರತೀಯತ್ವದ, ಅನನ್ಯತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ – ಇವನ್ನು ಬಲ್ಲಾಳರು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹೊರನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯತೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ – ಈ ಪ್ರವಾಸ ಕೃತಿ.
ಅಪ್ರಮಾಣಿಕತೆಗಳತ್ತ ನೋಟ
ಬಲ್ಲಾಳರ ಸಾಹಿತ್ಯಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿಯ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂಬಂತೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಅರಿವೇ ನಮಗಿಲ್ಲದಂತೆ ಈ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ? ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೂ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೂ ಸಾಂಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ತಾನೇ. ನಮ್ಮ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯಸ್ಥಿತಿ ಅನುಕೂಲಿಸದೆ ಹೋದಾಗಲೂ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೇ, ಯಾರೊಬ್ಬರ ಜನ್ಮಜಾತ ದುಷ್ಟವೃತ್ತಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು, ವಂಚನೆ, ಶೋಷಣೆ, ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದು. ಮುಂಬಯಿಯಂತಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ಆಳ ಹರಹುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲದು. ಬಲ್ಲಾಳರಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ತಳಮಳವು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದಿದೆ.
ಸ್ತ್ರೀ ಅಸಹಾಯಕತೆ
ಇಂಥದೇ ಇನ್ನೊಂದು ವೇದನಾಮಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸಹಾಯಕತೆ. ಅದೊಂದು ಬಗೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶೋಷಣೆ. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಗೆ ವೈಚಾರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಅದು. ಬಲ್ಲಾಳರ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳು ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಹೊರಟಿವೆ (‘ಅನುರಕ್ತೆ’ಯ ಸುಮಿತ್ರೆ, ‘ಹೇಮಂತಗಾನ’ದ ಭಾರತಿ’, ‘ಬಂಡಾಯ’ದ ನಯನಾ). ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಅಪ್ರಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದು. ಬಲ್ಲಾಳರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಥನಗಳು ‘ಟ್ರಾಜಿಡಿ’ ಆಗಿರುವ ಹಿನ್ನಲೆಯೇ ಇದು.
ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಒಳನೋಟ
‘ಬಲ್ಲಾಳರ ‘ಅನುರಕ್ತೆ’ ಶುದ್ಧಾಂಗವಾಗಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಕಾದಂಬರಿ. ಪಾತ್ರಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಉಡುಪಿ-ಮುಂಬಯಿಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಕನಿಗಿಂತ ತಂಗಿಯ ಮದುವೆ ಮೊದಲು ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಸುರಳಿಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶರಶ್ಚಂದ್ರರ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವಂತಿದೆ. ‘ಹೇಮಂತಗಾನ’ವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಧನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ-ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮೈದಾಳಿವೆ. ಆದರೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನೆಲೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಭಾವನಾಮಯವಾದ ಆದರ್ಶವು ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನ ಕಟುಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಸೋತದ್ದರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಭಾವಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಇಂಬು ದೊರಕಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯು ಓದುಗರ ಮನವನ್ನು, ಆಳವಾಗಿ ಕಲಕುತ್ತದೆ. ‘ವಾತ್ಸಲ್ಯಪಥ’ದಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಾಳರು ಮತ್ತೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೂಡ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ‘ಹೇಮಂತಗಾನ’ದಷ್ಟೇ ಗಾಢವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲಾಳರು ಹಿಂದಿನ ಎರಡೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನಬಹುದು. ಇನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಾದಂಬರಿ. ಉತ್ತರಾಯಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸೋಪಾನವೇ ಸಾವು! ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಧ್ಯೇಯ ಇಲ್ಲವಾದಾಗ, ಬದುಕಿನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಥಾನಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಮರ್ಥನೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಅವಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಅಘಟಿತ ಘಟನೆ ಎನಿಸದಂತೆ-ಬಲ್ಲಾಳರು ಕಥೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು. ಆದರೆ ‘ಅನುರಕ್ತೆ’ಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಎಳವಯದ, ಎಳೆಯ ಮನದ ಸೋದರಿಯರು. ಇಲ್ಲಿಯ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಹೇಮಾ ಬದುಕಿನ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಹದಗೊಂಡವರು. ತಮ್ಮ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವುಳ್ಳವರು. ಆದರೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಬಹುಮಾನಿತ ‘ಬಂಡಾಯ’ವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ, ವಸ್ತುವಿನ ಹರಹು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಸೃಷ್ಟಿ – ಇವು ಮೂರರಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ಅಂದಾಜನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಬಲ್ಲಾಳರು ಇಷ್ಟೊಂದು ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲರೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನಿಸೀತು. ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಮುಂಬಯಿ ಜೀವನ, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಎಂದೊಡನೆ ಕೆಂಪು ಬಾವುಟ, ಮುಷ್ಕರ, ಲಾಕ್ ಔಟ್, ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಸ್ತಿಕೆ-ಮುಂತಾದ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿರುತ್ತವೆಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ನಮ್ಮದು. ಆದರೆ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹಿಂಸೆಯತ್ತ ಭರದಿಂದ ವಾಲುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರತಿಹಿಂಸೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಶೀತಲವಾಗಿ ಕೊರೆಯುವ ಕ್ರೌರ್ಯ. ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ನಾನಾ ಸ್ತರಗಳು, ಇದೆಲ್ಲದರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ. ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಲ್ಲಾಳರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪ್ರವಾಹ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥಾನಾಯಕ ರಾಜೀವನ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂಬಂತೆ ಬಂದ ಯಾಮಿನಿಯ ಚಿತ್ರಣ; ಬಂಡುಗಾರ್ತಿ ನಯನಾ; ಉರಿಹತ್ತಿಕೊಂಡು ಸತ್ತ ಆ ಕಲ್ಯಾಣಿ; ನೇರವಾಗಿ ಬಾರದಿದ್ದರೂ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ದೇಶಪಾಂಡೆ! ಈ ಪಾತ್ರ ವೈವಿಧ್ಯವಲ್ಲದೆ, ಭರದಿಂದ ಸಾಗುವ ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯಿಂದ, ಇಲವೇ ಬರೀ ಮನೋರಂಜನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ವಾಚಿಸಿದರೂ, ತನ್ನ ತಿರುಗಣಿ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ‘ಬಂಡಾಯ’ ಅಪ್ಪಟ ರಾಜಕೀಯ ಕಾದಂಬರಿ; ಮುಂಬಯಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಇದರಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಾದಂಬರಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಸೋದರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಮರಾಠಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ) ಕೂಡ ಇದುವರೆಗೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ರಾಜೀವನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲ್ಲಾಳರು ಅತ್ಯಂತ ನಿಚ್ಚಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರಣಾಲಿಯಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಬಂಡಾಯ’ವು ತನಗೆ ದೊರೆತ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಬಲ್ಲಾಳರು ‘ಆಕಾಶಕ್ಕೊಂದು ಕಂದೀಲು’ ಮತ್ತು ‘ಹೆಜ್ಜೆ’, ‘ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು’ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.
ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ
ಅವರ ‘ಅನುರಕ್ತೆ’, ‘ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪಥ’ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದವು. ‘ಬಂಡಾಯ’ ಕಾದಂಬರಿ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂತು.
ವಿದಾಯ
ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರು ಜನವರಿ ೩೦, ೨೦೦೮ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ತಮ್ಮ ೮೫ ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು.
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:೧೯೨೩ ಜನನ ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ (೨೦೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್  ಒಂದು  ಅಮೇರಿಕನ್/ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌, ಜೊವಾಕ್ವಿನ್ ಫೊಯನಿಕ್ಸ್, ಕೋನಿ ನೈಲ್ಸೆನ್, ಆಲಿವರ್ ರೀಡ್, ಡ್ಜಿಮೋನ್ ಹೌನ್ಸ್, ಡೆರೆಕ್ ಜಾಕೋಬಿ, ಮತ್ತು ರಿಚಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಮೊದಲಾದವರು ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮೋಸಗೊಂಡು ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆಗೊಳಗಾದ ಮಗ ಕೊಮೋಡಸ್ (ಫೊಯನಿಕ್ಸ್)‌ನಿಂದಲೇ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಡೆಸಿಮಸ್ ಮೆರಿಡಿಯಸ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋವ್‌ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೊಸ ಸೀಸರ್ ಆಗಿ ಕೊಮೋಡಸ್‌ ರಾಜಗದ್ದುಗೆ ಏರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವಂತೆ ಕೊಮೋಡಸ್‌ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಅವನ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕುಣಿಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ನೋಡಲೆಂದು ಮನೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೊರೆಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ಸೇಡು ತೀರಿಸಲು ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ ಕಣದ ವೀರನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ 2000ರ ಮೇ 5ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 73ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಹಿಸ್ಪೇನಿಯದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ರೋಮನ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಡೆಸಿಮಸ್ ಮೆರಿಡಿಯಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ರೋಮನ್ ಸೇನೆ ಜರ್ಮೇನಿಯಾ ಅನಾಗರಿಕರ ವಿರುದ್ಧ 180 A.D.ಯಲ್ಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌‌ನ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಗ ಕೊಮೋಡಸ್ಮತ್ತು ಮಗಳು ಲುಸಿಲ್ಲಾ, ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರೋಮನ್ ಸೆನೆಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ನೈತಿಕವಾಗಿ-ನೇರ ನಡೆನುಡಿಯ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತ್ಸರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನೇ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಕೊಮೋಡಸ್‌ಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೊದಲೇ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಆರೆಲಿಯಸ್ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ತಾನೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಕೊಮೋಡಸ್ ತನಗೆ ನಿಯತ್ತನ್ನು ತೋರುವಂತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಈತ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊಮೋಡಸ್ ಇದರಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯಲ್ಲು ರೋಮನ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ದಳದವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಪಾರಾದರೂ, ಆಗ ನಡೆದ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೂಡಲೇ ಮನೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿದ್ದ ಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಶಿಲುಬೇಗೇರಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಅವನಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ನಿತ್ರಾಣಗೊಂಡು ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಗುಲಾಮ ವರ್ತಕರು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಕಂಡು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಗ್ಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಜುಕಾಬಾರ್‌‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಂಟೋನಿಯಸ್ ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೋರಾಟ ಕಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ತೋರುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹೋರಾಟ ಕೌಶಲ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಜೊತೆ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು "ದಿ ಸ್ಪೇನಿಯಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಅನಾಗರಿಕ ಹ್ಯಾಜೆನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯುಮಿಡಿಯಾದ ಬೇಟೆಗಾರ ಜ್ಯೂಬಾ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಗೌರವ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರ ಪ್ರೀತಿ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ ಆಟವನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊದ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಪುನಿಕ್ ಯುದ್ಧದ ಜಾಮ ಕದನವನ್ನು ಪುನರಭಿನಯಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಹ್ಯಾನಿಬಲ್‌ನ ಸೇನಾಪಡೆಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೋ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಬಲ ಎದುರಾಳಿ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೇರಿದ್ದ ಜನಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯೀಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕೊಮೋಡಸ್, "ದ ಸ್ಪೇನಿಯಾರ್ಡ್"‌ಗೆ ಅವನ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ಟನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಹೇಳಿ ಹೆಸರು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಮುಖ ತೋರಿಸಿ ಅವನ ಗುರುತನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಜನಸಮೂಹದ ಬೆಂಬಲ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಕಣದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ರೋಮ್‌ನ ಏಕೈಕ ಸೋಲರಿಯದ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ ಗೌಲ್‌ನ ಟಿಗ್ರಿಸ್‌ನನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕೊಮೋಡಸ್ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಕಣವನ್ನು ಹುಲಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಹುಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡಿ ಹೊರಬಂದು ಟಿಗ್ರಿಸ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ "ಕರುಣಾಮಯಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದುದಕ್ಕೆ ಕೊಮೋಡಸ್ ನಿರಾಶೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲೂ ಅವನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ನಡುವೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಯೋಧ ಸಿಸೆರೊನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೇನೆ ಇನ್ನೂ ತನಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಿರುವುದನ್ನು ಆತನ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಪದಚ್ಯುತಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಲುಸಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಾಚುಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಒಂದು ಸಂಚು ಹೂಡುತ್ತಾನೆ. ಸಹೋದರಿಯು ತನಗೆ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಿದ ಕೊಮೋಡಸ್, ಅವಳ ಕಿರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ ಸಂಚನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಬಲವಂತ ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಪಡೆಯ ಯೋಧರು ಗ್ರಾಚುಸ್‌ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊದ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರ ವಠಾರಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಡುತ್ತಾರೆ, ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರೊಂದಿಗಿನ ಹೋರಾಟದ ವೇಳೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಜೆನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು, ಜ್ಯೂಬಾ ಮತ್ತು ಮತ್ತಿತರ ಬದುಕುಳಿದವರು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಿಸೆರೊ ಸಾವಿನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ನಗರದ ಹೊರ ಆವರಣದವರೆಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಪಡೆಯಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗದ ಮುಂದೆ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಕೊಮೋಡಸ್ ಪಂಥಾಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಕೊಮೋಡಸ್ ಕಠಾರಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಿವಿದು ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಣದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕತ್ತಿ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಕೈಯಿಂದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಕೊಮೋಡಸ್‌‌ನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಪಡೆಗೆ ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಕೂಡ ತಾನಾಗಿಯೇ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೈಚೆಲ್ಲಿದಾಗ, ಕೊಮೋಡಸ್ ತಾನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕಠಾರಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಅವನದ್ದೇ ಕಠಾರಿಯಿಂದ ತಿವಿದು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರವತೆ ಆವರಿಸಿದ್ದ ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಪರಲೋಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಬಾಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸುವ ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಅವನನ್ನು ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದು, ಮುಂದಿನ ಸೂಚನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವಂತೆಯೂ ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಾಚುಸ್‌‌ನನ್ನು ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸುವಂತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲದೆ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟ್-ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತರಲು ಅವನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್, ಪರಲೋಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಾಚುಸ್‌‌, ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನ ದೇಹವನ್ನು ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ನಿಂದ ಹೊತ್ತು ಹೊರತರುತ್ತಾರೆ, ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಕಳೇಬರ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಜ್ಯೂಬಾ ನೀರವತೆ ತುಂಬಿರುವ ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಪರಲೋಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಕಂಡು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಚಿತ್ರಕಥೆ
ಈ ಮಧ್ಯೆ, ವಾಲ್ಟರ್ F. ಪಾರ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಡೌಗ್ಲಸ್ ವಿಕ್ ಮೊದಲಾದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ನನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ಕಾಟ್‌ಗೆ ಪೋಲಿಸ್ ವರ್ಸೊ ("ಥಂಬ್ಸ್ ಡೌನ್" ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜೀನ್-ಲಿಯೋನ್ ಗೆರೋಮಿಯ 1872ರ ಸಂದರ್ಭದ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ ಪುರಾತನ ರೋಮ್‌ ಕುರಿತು ಚಿತ್ರ ಮಾಡುವತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತನಾದನು. ಫ್ರಾಂಜೋನಿಯ ಸಂಭಾಷಣಾ ಶೈಲಿಯು ತೀರ "ರೇಗಿಸುವಂಥದ್ದು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ಸ್ಕಾಟ್, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಲು ಜಾನ್ ಲೋಗನ್‌ನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡನು. ಲೋಗನ್ ಮೊದಲ ದೃಶ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪುನಹ ಬರೆದನು, ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮುನ್ನ ನಟರು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರಿದರು. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಪಾತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಲಿಯಮ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಶೆಪ್ಪರ್ಟನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. "ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ತಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂಬಾನ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿ, ಪರಲೋಕ ಜೀವನ ಕುರಿತ ಎಳೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಲೋಗನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಮತ್ತೆ ಬರೆದುದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಂಜೋನಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು. 0 ನಿಕೋಲ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದ್ದಾಗ, ಆತ ಫ್ರಾಂಜೋನಿಯ ಮೂಲ ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದನು. ಫ್ರಾಂಜೋನಿಯು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪುನಃ ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು ಹಾಗೂ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಂತೆ ವಾದಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಫ್ರಾಂಜೋನಿ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ವಿಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಕೊ ಲಸ್ಟಿಗ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡನು.
ಆದರೆ ಈ ನಡುವೆ ಕಥಾವಸ್ತು ಕುರಿತು ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಮರು ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನೂ ಕ್ರೋವ್‌ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು, ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಾರದಿದ್ದಾಗ ಆದರೆ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅದರಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಕಾರ, "(ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌) ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. 'ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಸೇಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಕ್ಯದ ಸಾಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ? ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಲು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು." ಕ್ರೋವ್ ತನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು, ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ನಿಕೋಲ್ಸನ್‌ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ - "ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯದ ಸಾಲು ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾದುದು, ಆದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಾದುದರಿಂದ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿಸಬಲ್ಲೆ" ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಹೀಗೆಂದು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ - "...ಬಹುಶಃ ನನ್ನ ಸಾಲುಗಳು ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಹೀಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ."
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 1999ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಜರ್ಮೇನಿಯಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭದ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸುರ್ರೆಯ ಫಾರ್ನಮ್‌ ಸಮೀಪದ ಬರ್ನೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೇವಿಂಗ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ರ್ಯಾನ್ (1998)ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ, ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಜಾನ್ ಮಾಥೈಸನ್ ವಿವಿಧ ಬಿಡಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಆ ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಮರಳುಗಾಡಿನ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಮಲ್ಲರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಟ್ಲಾಸ್ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಮೊರೊಕೊದ ಕ್ವಾರ್ಜನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುರಾತನ ರೋಮ್‌ನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಲ್ಟದ ರಿಕಸೋಲಿಯ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ರೋಮ್‌ನ ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ನ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾಲ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೈವುಡ್‌ನಿಂದ 52 ಅಡಿ (15.8 ಮೀಟರ್‌ಗಳು) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು (ಇತರ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಸಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು). ಈ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಕಾದವು ಮತ್ತು $1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಇತರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹಿಂದೆ ಪುರಾತನ ರೋಮ್‌ನ ವೈಭವವನ್ನು ಹೇಳುವ ಬೀದಿಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಕಂಬಸಾಲುಗಳು, ಮಹಾದ್ವಾರಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಸೆಟ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಡುಪು ಮಳಿಗೆಗಳು ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ ಪೋಷಾಕುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ ಪೋಷಾಕು ಬದಲಾವಣೆ ಕೊಠಡಿ, ಸಂಗ್ರಹ, ಯುದ್ಧ ಕವಚ-ಶಸ್ತಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಕೊಲೊಸ್ಸಿಯಮ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಜೀವಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲನಕ್ಷೆಗಳ ಅನುರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ CG ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಯ ಮತ್ತು ತೀರ ಘೋರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪದರಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ನಿರ್ಮಾಣದ-ನಂತರ
ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ಸೇರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ CGI ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿ ದಿ ಮಿಲ್‌ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಲೂಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಹುಲಿಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದುದನ್ನು ಕಾದಾಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕಂಪೆನಿ ಬಳಸಿತು. ಫಿರಂಗಿಯಂತೆ ಹೊಗೆ ಬಿಡುವ ಹಾಗೂ ಆರಂಭದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬಾಣಗಳು ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೆರವಿನಿಂದ ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳು ಹಾರುವ ಪಥವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ 35,000 ಜನರಿರುವುದು ನಿಜವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕಾದಾಟದ ಗುಂಪನ್ನು CG (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್)ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 2,000 ನಟರನ್ನು ಕಂಪೆನಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ದಿ ಮಿಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಟರನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಪರಿಕರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ 3D ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಅದ್ಭುತ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.
ಮಾಲ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಲಿವರ್ ರೀಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದೃಶ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ ಆತ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ನಂತರದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು. ಆತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರೋಕ್ಸಿಮೊ ಪಾತ್ರದ ಉಳಿದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದಿ ಮಿಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ-ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ, ರೀಡ್‌ನ ಮುಖದ 3D CGI ಮೊಗವಾಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉಳಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಖರ್ಚಾಗಿದ್ದು $3.2 ದಶಲಕ್ಷ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೀಡ್‌ನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆ
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಚಿತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪುರಾತನ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದರೂ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಗತ್ಯ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಓರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ ಹೊರಟು ಹೋದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಚಿತ್ರತಂಡದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಸರಿಸದಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್‌ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು ಅಥವಾ ಕುತೂಹಲವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸದು ಎಂದ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅಲ್ಲೆನ್ ವಾರ್ಡ್ ಮುಂದುವರಿದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: "ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು".
ಜುಲೈ ೩೦
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೩ ೩
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ (೨೦೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆ
ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ನಾರ್ಸಿಸಸ್ (ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರದ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಕೊಮೋಡಸ್‍‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದ ನಿಜವಾದ ಕೊಲೆಗಾರ), ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್ (ಪ್ರಮುಖ ಗುಲಾಮ ದಂಗೆ ಎದ್ದವನು), ಸಿಂಸಿನಾಟಸ್ (ರೈತನಾಗಿದ್ದವನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ರೋಮ್‌ನ್ನು ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಳಿಸಿದನು, ನಂತರ ಅವನ 6-ತಿಂಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ತ್ಯಜಿಸಿದನು),  ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್ ನೋನಿಯಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರಿನಸ್ (ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಜನರಲ್, AD 154ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ) ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ಅವನ ಪಾತ್ರ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದುದು. ಕೊಮೋಡಸ್ ಕೊಲೊಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೂ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಕುಸ್ತಿಪಟು ನಾರ್ಸಿಸಸ್‌ ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆತ ಹೋರಾಟ ಕಣದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಭಾವಗಳು
ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತು 'ಸೋರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಯಾಂಡಲ್' ಪ್ರಕಾರದ 1960ರ ಎರಡು ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಆ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ - ದ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್. ದ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್  ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌ನ ಉದ್ಧೇಶಿತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಲಿವಿಯಸ್‌ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಲಿವಿಯಸ್‌ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌. ಲಿವಿಯಸ್ ಲುಸಿಲ್ಲಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರೀತಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌‌ನ ಮರಣವನ್ನು ಒಂದು ಹತ್ಯೆಯೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ‌ನಲ್ಲಿ, ಕೊಮೋಡಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರತಾದ ಸಂಚುಗಾರರ ಗುಂಪೊಂದು ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌ಗೆ ವಿಷ ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್ ಅವನೇ ಸ್ವತಃ ತಂದೆಯನ್ನು ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸಿ ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ‌ನಲ್ಲಿ, ಕೊಮೋಡಸ್ ಅವನ ತಂದೆಯ ಆಲೋಚನೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲಿವಿಯಸ್‌ನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ವಿಫಲ ಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅವನನ್ನೂ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಲಿವಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ: ಲುಸಿಲ್ಲಾಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಲೇವಿಯಸ್ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್‌ನನ್ನು ಕೊಂದ ಸೇಡಿಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಹತ್ಯೆಗೈಯುತ್ತಾರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ರೋಮ್‌ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್ ಚಿತ್ರ  ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಾಚುಸ್‌ನ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೆನೆಟರ್ ಪಾತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದುದು (2ನೇ ಶತಮಾನ BCಯಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಜನನಾಯಕ ಜೋಡಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು). ಇವನು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ರೋಮ್‌ನ ಹಿರಿಯ ರಾಜ್ಯತಂತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ನಿರಂಕುಶ ದೊರೆಯ — ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಲಿಸಿನಿಯಸ್ ಕ್ರಾಸಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಮೋಡಸ್ - ಸಮ್ಮಖದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಸೆನೆಟ್‌ನ ಪುರಾತನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಚುಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ (ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನಲ್ಲಿ) ಇಬ್ಬರೂ ನಟರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ — ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್‌‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಾಫ್ಟನ್ 1937 ಚಿತ್ರ I, ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ‌ನ ಡೆರೆಕ್ ಜಾಕೋಬಿ 1975 BBC ಮಾರ್ಪಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ಒಬ್ಬ ಕತ್ತಿಮಲ್ಲ (ಇಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್, ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್‌ )‌ನಲ್ಲಿ ವುಡಿ ಸ್ಟ್ರೋಡ್‌ನ ಡ್ರಾಬ) ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರತ್ತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯತ್ತ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಮಾತು - "ರೋಮ್ ಎನ್ನುವುದು ಗಲಭೆಯ ಗುಂಪು" - ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಚುಸ್ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಸ್ಪರ್ಟಾಕಸ್‌ ‌ನಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ (ಜಾನ್ ಗೇವಿನ್) ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಜಿ ರ್ಯಾಲಿಯ ಚಿತ್ರ ನಿರೂಪಣೆ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನಾದರೂ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಕೊಮೋಡಸ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಚಿತ್ರಣವು ಲೇನಿ ರೈಫೆಂಸ್ಟಾಲ್‌ನ ನಾಜಿ ಪ್ರಚಾರ ಚಿತ್ರ ಟ್ರಿಯಂಫ್ ಆಫ್ ದಿ ವಿಲ್ (1934) ನಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇದೇ ತೆರನಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ಲರ್ ವಿಮಾನದಿಂದ ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾಜಿ ಚಿತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ ರೋಮ್‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿ, ಆ ನಂತರ ಕೊಮೋಡಸ್ ತನ್ನ ವಿಜಯರಥದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನಸಾಗರದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಟ್ರಿಯಂಫ್ ಆಫ್ ದ ವಿಲ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಜಿ ಗರುಡ. ಇದು ಗರುಡನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆ(ನಂತರ ಉಳಿದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಲಂಕೃತ ಗರುಡಗಳು ಬರುತ್ತವೆ) ಕೊಮೋಡಸ್‌ನ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕಮಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಜಿ ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗಿ ಹಿಟ್ಲರ್‌ಗೆ ಹೂ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ, ಅದೇ ಕೊಮೋಡಸ್ ಅನೇಕ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಧ್ವನಿಪಥಗಳು
ಆಸ್ಕರ್-ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಹಾನ್ಸ್ ಜಿಮ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಲಿಸ ಗೆರಾರ್ಡ್, ಅದನ್ನು ಗೇವಿನ್ ಗ್ರೀನವೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಲಿಸ ಗೆರಾರ್ಡ್‌ಳ ಧ್ವನಿಯು ದ ಇನ್‌ಸೈಡರ್ ‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವಳ ಸಂಗೀತದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಗುಸ್ತವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್‌ನ "ಮಾರ್ಸ್: ದಿ ಬ್ರಿಂಜರ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾರ್" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇದೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. 2006ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಹಿಂದಿನ ಗುಸ್ತವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾನ್ಸ್ ಜಿಮ್ಮರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ವಿಜಯೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಕೊಮೋಡಸ್‌ ರೋಮ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಇಷ್ಟವೆನಿಸುವ ಸಂಗೀತ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಗನರ್‌ನ ರಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈಬಲಂಗ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ - ದಾಸ್ ರೈನ್‌ಗೋಲ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ರಾಗಾಲಾಪನೆ ಮತ್ತು ಗೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮರಂಗ್ನಿಂದ ಸೈಗ್‌ಫ್ರೀಡ್‌ನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಯಾತ್ರೆ - ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಜೊತೆಗೂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯದ "ಜರ್ಮನ್" ಕದನದ ಹಾಡನ್ನು ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ 1964 ಚಿತ್ರ ಜುಲು ಇಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಪಥ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ 2001ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕಾ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್: ಮೋರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕಾ ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಎರಡೂ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು-CD ಪ್ಯಾಕ್ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್: ಸ್ಪೆಶಲ್ ಆನಿವರ್ಸರಿ ಎಡಿಶನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಕೆಲವನ್ನು 2003ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ NFL ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೊದಲು ಹಾಗೂ ವಿರಾಮದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. 2003ರಲ್ಲಿ ಲುಸಿಯಾನೊ ಪವರೋಟಿಯು ಚಿತ್ರದ ಹಾಡನ್ನು ತಾನೇ ಹಾಡಿ ಅದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ತಮಗೆ ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈಗ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿ ಸರ್ವಕಾಲೀಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತಲ್ಲದೆ, ರೋಟನ್ ಟೊಮಾಟೋಸ್‌ ನಡೆಸಿದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ 77% ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೋಗ್ಯತೆ ನಿರ್ಣಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಚಿತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ 37 ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 64/100ರಷ್ಟು ಪರವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜರ್ಮೇನಿಯಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು CNN.com ಅದರ "ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪರದೆ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ ದೃಶ್ಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು,. ಎಂಟರ್ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ ಯು "ಕ್ರೋವ್‌ನ ನಿಷ್ಠುರ, ಭಾವಪೂರ್ಣ ಅಭಿನಯ"ದಿಂದಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಅದರ ಆರನೇ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಟನೆಂದೂ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸೇಡಿನ ಚಿತ್ರವೆಂದೂ ಹೆಸರಿಸಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ 4 (UK TV) ಇದನ್ನು ಸರ್ವಕಾಲೀಕ ಆರನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
ಇದು ಕೂಡ ಟೀಕೆಗೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ರೋಗರ್ ಎಬರ್ಟ್ ಚಿತ್ರ "ಮಸುಕು ಮಸುಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆಯು "ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಥೆ ತುಂಬಿ ಮಂಕಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯಾಕಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಣಕಿಸಿದನು.
ಚಿತ್ರವು 2,938 U.S. ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಗೊಂಡು, ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ $34.82 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು. ಎರಡು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಚಿತ್ರದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆಯು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿದ $103,000,000 ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಲಾಭಗಳಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ 2000ರಲ್ಲೂ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆ $457,640,427. ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ $187 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ $269 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಗಳಿಸಿತು.
ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ
ಚಿತ್ರದ ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು "ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಇಫೆಕ್ಟ್" ಆಗಿ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
"It's called the 'Gladiator' effect by writers and publishers. The snob in us likes to believe that it is always books that spin off movies. Yet in this case, it's the movies — most recently Gladiator two years ago —; that have created the interest in the ancients. And not for more Roman screen colossals, but for writing that is serious or fun or both.""
ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಸಿಸೆರೊನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ 'ಸಿಸೆರೊ: ದಿ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಮ್ಸ್ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಪೊಲಿಟೀಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಗರಿ ಹೇಯ ಮಾರ್ಕಸ್ ಆರೆಲಿಯಸ್' ಮೆಡಿಟೇಶನ್ಸ್‌ನ ಅನುವಾದಗಳು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದವು. ಟ್ರಾಯ್,  ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್,  ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಹೆವನ್, ಮತ್ತು  300 ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು. '
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ 73ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮೊದಲಾವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 36 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. 119 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡು, ಆ ಪೈಕಿ 48 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಚಿತ್ರ ಐದು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಏಳಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. ಜೊವಾಕ್ವಿನ್ ಫೊಯನಿಕ್ಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ವಾದವಿವಾದಗಳು ನಡೆದವು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಾನ್ಸ್ ಜಿಮ್ಮರ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು,  ಅಕಾಡೆಮಿ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಿಸ ಗೆರಾರ್ಡ್‌ಗೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದೇ ಜೋಡಿಯು ಸಂಗೀತ ಸಹ-ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಸ್ವಂತ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆ
ಚಿತ್ರ ಮೊದಲು 2000ರ ನವೆಂಬರ್ 20ರಲ್ಲಿ DVDಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ವಿಸ್ತೃತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಕಲನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪರಿಚಯ ತುಣುಕುಗಳು 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ಲೂ-ರೇಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಸಿನಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಛಾಯಾಂಕಣಗಳು, ಈಸ್ಟರ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು DVDಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬ್ಲೂ-ರೇ ಡಿಸ್ಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಕುರಿತ ಆರಂಭಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಚಿತ್ರದ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವು, ಹಾಗೂ 2007ರಲ್ಲಿ ದಿ ಫಿಫ್ತ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್‌‌ಗೆ ಸೋನಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಮರು ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಲವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.
ಮೂಲ ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಂತರ DVD ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಏಕ-ಡಿಸ್ಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಮೂರು-ಡಿಸ್ಕ್ "ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ" DVD ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ DVD ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ತುಣುಕು ಎನ್ನಲಾದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಯಿಂದ ಗುರುತು ಮಾಡಿರದ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಇದು UK ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ). ಹೊಸ DVDಯು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ನಟ ಕ್ರೋವ್‌ರ ಹೊಸ ನಿರೂಪಣೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಚಿತ್ರ ಮೊದಲ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಎರಡನೇ ಡಿಸ್ಕ್ DVD ನಿರ್ದೇಶಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಲಾಜಿರಿಕಾ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮೂರು-ಗಂಟೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರನೇ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನುಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರು-ಡಿಸ್ಕ್ ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡು ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್ "ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ" ಆಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ EUನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಮುನ್ನಡೆ
2001ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೌಗ್ಲಸ್ ವಿಕ್ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಆಧರಿತ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಕ್, ವಾಲ್ಟರ್ ಪಾರ್ಕೆಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಂಜೋನಿ, ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಲೋಗನ್ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು; ಈ ಭಾಗ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ದಳದವರು ರೋಮ್ಅನ್ನು ಆಳುವ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಲುಸಿಯಸ್ ಅವನ ನಿಜವಾದ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಲೋಕ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾದ ರೋಮನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದನು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದೆ ಸಿನಿಮಾ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದಾದರೂ, ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ/ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ DVDಯ ಡಿಸ್ಕ್ 2ರಲ್ಲಿದ್ದ ಈಸ್ಟರ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಚಿತ್ರದ ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮೂಲ ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ತುಂಬುವುದು, ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ ಪಾರ್ಟ್ IIರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಂತೆ "ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಮತ್ತು ಆರೆಲಿಯನ್ಸ್ ಕುರಿತ ಬಹು-ತಲೆಮಾರಿನ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಕರಣ"ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಭಾಗ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ವಾಲ್ಟರ್ F. ಪಾರ್ಕೆಸ್‌ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಈ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ನಿಕ್ ಕೇವ್‌ನನ್ನು ತಾನು ಮತ್ತು ಕ್ರೋವ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಲುಸಿಯಸ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಲುಸಿಲ್ಲಾ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್‌ ಮಗನ ತರುವ  ಡ್ರೀಮ್‍‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋವ್ ಸಹಮತ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದು ಸ್ಕಾಟ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಕಥೆಯು ತುಂಬಾ ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ. ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್ ಅದರ ಸರಳತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ರೋಮನ್ ದೇವತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ನಂತರ ಅವನು ವಿಶ್ವ ಸಮರ 2ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅವಧಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ-ಕಾಲದ ಪೆಂಟಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಕೇವ್‌ನ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:2000 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:2000ರ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಭಾಷೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ರಿಡ್ಲೆ ಸ್ಕಾಟ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅಲ್ಜೀರಿಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಪುರಾತನ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಲ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಜಯಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ನೇರ್ವ-ಆಂಟೋನಿನ್ ಡೈನಸ್ಟಿ ವರ್ಗ:ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ದುರಂತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ
ಅಸ್ಸಾಂ (অসম, आसाम, ಹಾಗೂ असम ಕೂಡಾ) ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಚಹಾ, ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ (অসমীয়া চাহ, असमिया चाय ಅಥವಾ आसामी चाय ಅಥವಾ असमी चाय)ವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಯಮೆಲಿಯಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್ ವರ್. ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾ (ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್)ದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಹಾವು ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಸ್ಯದ ದೇಹ, ಚುರುಕುತನ, ಮಾಲ್ಟ್‌ ರೀತಿಯ ಪರಿಮಳ, ಮತ್ತು ಗಡುಸುತನ, ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾಗಳು, ಅಥವಾ ಅಸ್ಸಾಂ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಿಶ್ರಣಗಳು "ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ" ಚಹಾಗಳೆಂದು ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಟೀ, ಐರಿಶ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಟೀ, ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಟೀಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜಾತಿವೈಶೇಷ್ಯದ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಹಾ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗೂ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾ (ಮಯನ್ಮಾರ್) ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಈ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 10 ರಿಂದ 12 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (250-300 ಮಿಮೀ) ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸುಮಾರು 103F (40 °C)ಗಳಷ್ಟು ಏರುತ್ತದೆ, ಇದು ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅತೀವ ಆರ್ದತೆ ಹಾಗೂ ತಾಪವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಷ್ಣದ ಹವಾಮಾನವು ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾದ ಮಾಲ್ಟಿ ರುಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಈ ರುಚಿಯಿಂದಲೇ ಇದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. "ಅಸ್ಸಾಂ" ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಸಾಂ‌ನ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಪ್ಪು ಚಹಾಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಚಹಾಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಇವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೈನಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೈನಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ವಿವಿಧ ಚಹಾ ಗಿಡಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಚಹಾ ರುಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾವು ಚಹಾ ಕುಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟು ಮಾಡಿತು.
ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಥೆ
ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ "ಸಂಶೋಧನೆ"ಯ ಕಥೆಯು ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಪೊದೆ ಹಾಗೂ 1823ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಹಸಿಗ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರೂಸ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಗಿಡವು "ಕಾಡಿ"ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು (ಸಿಂಗ್‍ಪೊಸ್) ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಕುದಿಸುವುದನ್ನು ಆತನು ಗಮನಿಸಿದನು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಅದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು, ಅವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡನು. ಸಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ, ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ನಿಧನಹೊಂದಿದನು. 1830ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಇದಾದ ನಂತರ ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್, ಅಸ್ಸಾಂ‌ನ ಚಹಾ ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತರಿಸಿ ಕಲ್ಕಾತ್ತಾದ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ರಮವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ, ಕೊನೆಗೆ ಈ ಚಹಾದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಕ್ಯಮೆಲ್ಲಿಯಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಚೈನಾದ ಚಹಾ ಸಸ್ಯಕ್ಕಿಂತ (ಕ್ಯಮೆಲ್ಲಿಯಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್ ವರ್. ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್) ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಮಿತಿಯು ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ’ತಜ್ಞ’ರ ಮಂಡಳಿಯು ಒಂದು ಚಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (1834) ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಚೈನಾದ ಚಹಾವನ್ನು ಆದರ್ಶವೆಂದು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು (ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ) ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚೈನಾದ ಚಹಾ ತಯಾರಿಕರನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಈ "ಕಾಡು" ಗಿಡದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಅಸ್ಸಾಂನ ಹವಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿ ಎನಿಸಿದವು. 1830ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂತು; ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಉತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕುಖ್ಯಾತ 'ಬಂಜರು ಭೂಮಿ ಕಾಯಿದೆಗಳ' ಮೂಲಕ ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ವಸಾಹತು ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ವಸಾಹತು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಂಟರ್-ರಾಜ್ ಪದವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಉತ್ಪಾದನೆ
ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾದ ವ್ಯವಸಾಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ (1840-1860) ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಸ್ಸಾಂನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಸ್ಸಾಂ ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಚರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ವಸಾಹತುಗಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತಿತು (ಕೆಲ ಸರಳ ನಿಯಮಗಳ ಶರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ) ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವು 1860ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು, ಆದರೆ ತೋಟಗಳ "ತಾತ್ಕಾಲಿಕ"ವಾದ ಬದಲಾವಣೆ (ಚೈನಾದಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ), ತೋಟಗಳ ಕಡಿಮೆ ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತಾಸವಾಗಲಿಲ್ಲ, (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಳಾಗುವುದು) ಮತ್ತು ಬರೀ ಊಹಿತ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
ಚಹಾ ಸಸ್ಯ (ಕ್ಯಮೆಲ್ಲಿಯಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್ ವರ್. ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾ )ವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕೆಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಡಾರ್ಜೀಲಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಪೊದೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಬಹಳ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಗುಣವು ತಂಪು, ಒಣ ಚಳಿ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣ, ಆರ್ದತೆಯುಳ್ಳ ಮಳೆ ಕಾಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ—ಇದು ಚಹಾ ಬೆಳೆಯಲ್ಲು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾದ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಹವಾಮಾನ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಅಸ್ಸಾಂನ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು (680,400 ಕೆಜಿ) ಫಸಲು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾವನ್ನು “ಮೊದಲ ಕೊಯ್ಲು” ಹಾಗೂ “ಎರಡನೆಯ ಕೊಯ್ಲು” ಎಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಕೊಯ್ಲನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಫಸಲನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲೆಗಳ ತುದಿಯು ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಟಿಪ್ಪಿ ಟೀ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಈ ಎರಡನೆಯ ಫಸಲು, ಟಿಪ್ಪಿ ಟೀಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ ಫಸಲಿಗಿಂತ ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯದೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೈನಾದ ಚಹಾ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ ಪೊದೆಯ ಎಲೆಗಳು ಕಡು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ನಯವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿರುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಪ್ಪು ಚಹಾ ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯನ್ ಚಹಾ
ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿ ಜಲಪಾತ
ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿ ಜಲಪಾತ ಗೋಕಾಕ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೯ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತ. ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ 40 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ನದಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಇದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಜಲಪಾತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಎರಡು ಹಂತಗಳಿವೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ನದಿಯು ಮೊದಲು ೨೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕಿ ಅನಂತರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ೧೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿದಂತೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ನದಿಯು ಘೋಡ್ಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ನೋಡಲು ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಮಯ.
ಜಲಪಾತದ ದಾರಿ
ಗೋಕಾಕ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಗೋಕಾಕ ಜಲಪಾತದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಗೋಕಾಕ ಜಲಪಾತ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕೊಣ್ಣೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಪಾಶ್ಚಾಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಸುಮಾರು ೯ ಕಿ.ಮಿ. ಹೋದರೆ 'ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿ' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಜಲಪಾತದ ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಬಹುದು. ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಕಾಲ್ನಡಿಯ ದಾರಿಯು ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಕಾಲುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಜಲಪಾತವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಯೋಗಿಕೊಳ್ಳದ ಬಳಿ ಇರುವ ನಿರ್ವಾಣೇಶ್ವರ ಮಠದಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಸಾರಿಗೆ
ಗೋಕಾಕದಿಂದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾಪುರ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸುಗಳು ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಅನುಕೂಲ ಇದೆ. ಗೋಕಾಕದಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ವಾಹನಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿಯಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಕಾಕ ರಸ್ತೆ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿಗೆ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು ವರ್ಗ:ಗೋಕಾಕ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಸರ್.ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.