cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜಾರ್ಜಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೊವಿಚ್ ಝೂಕಾಫ್
ಬದುಕು
1939-40 ರಷ್ಯ-ಫಿನ್‍ಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಝೂಕಾಫ್ ಸೈನಿಕಾಡಳಿತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಬಹು ಚತುರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಆದ. ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಫ್, ವೈಸ್-ಕಮಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಬ್ಯೂರೋವಿನ ಸದಸ್ಯನಾದ, ಜರ್ಮನರು ರಷ್ಯವನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ ಜೂನ್ 1941ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹೈ ಕಮಾಂಡಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾಸ್ಕೋವಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾದಾಡಿ ಅನಂತರ ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರಾಡ್‍ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಈತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದುಂಟು. 1941ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಮಾಸ್ಕೋವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಹಿಂದಟ್ಟಿದ. ಸ್ಟಾಲಿನ್‍ನ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ವಹಿಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಕಾರ್ಯತಃ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. 1942ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್‍ಗ್ರಾಡನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಅನಂತರ ಲೆನಿನ್‍ಗ್ರಾಡನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇವನನ್ನು ಮಾರ್ಷಲ್ ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಡೆಪ್ಯುಟೀ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಆಗಿ ಉಕ್ರೇನಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಸನ್ನಾಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. 1944-45ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ನನ್ನು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ವಶವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ತರುವಾಯ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೇನೆಗಳ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ನಿಂತು ಶರಣಾಗತ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ನಾಲ್ಕು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿಯೋಜಿತ ಜರ್ಮನರ ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇತ್ತು. 1946ರಲ್ಲಿ ಝೂಕಾಫ್ ರಕ್ಷಣಾ ಶಾಖೆಯ ಡೆಪ್ಯುಟೀ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಭೂಸೇನೆಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಇವನ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾನುರಾಗಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಇವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದಲೂ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾಡಿ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಡೆಸ್ಸಾ, ಯೂರಲ್ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. 1953ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸತ್ತ ಬಳಿಕ ಝೂಕಾಫ್‍ನನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಸಚಿವನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಝೂಕಾಫ್ 1955ರಲ್ಲಿ ನಿಕಿತ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‍ಗೆ ಅವನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೋಲೆಂಕೋವ್‍ಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಏಳ್ಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಇವನನ್ನು ರಕ್ಷಣಾಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇವನು ಗುಪ್ತ ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖಂಡ ಬೆರಿಯಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ತೊಲಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸೇನಾ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂತು. 1957ರಲ್ಲಿ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‍ನನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ಕೆಲವರನ್ನು ಝೂಕಾಫ್ ಕುಗ್ಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಮ್ ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ದೊರೆಯಿತು. ಓರ್ವ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಸಾರಿ. ಸ್ವತಃ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಕೂಡ ಝೂಕಾಫನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದಲೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದುಂಟು. ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ 1964ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟನಾದ ಬಳಿಕ ಝೂಕಾಫ್‍ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರಲು ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಸೈನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವನು ಹಾಜರಿರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಕೆಲವು ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಮ್ಯಾಗಜಿûೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಎಂಬ ಸರ್ವೋತ್ಕøಷ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಆರನೇ ಸಾರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತಗಾರರು ವರ್ಗ:೧೮೯೬ ಜನನ ವರ್ಗ:೧೯೭೪ ನಿಧನ
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ
ಅಯಾನಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತ
ಧಾತುಗಳು, ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಧಾತುಗಳೆಂದು (ಮೂಲಧಾತುಗಳು) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರಳ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿಶ್ರಣವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಧಾತುಗಳು ಅಥವಾ/ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭೌತಿಕ ಬೆರಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಘಟಕಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೈಯಿಂದ ಆರಿಸುವುದು, ಸೋಸುವುದು, ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಭೌತಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸ ಬಹುದು. ಸಾರಜನಕದ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳು (H-2) ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಒಂದು ಪರಮಾಣು (Ox O-1)ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ನೀರು (H2O) ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯ ಉಪ್ಪು (NaCl-ಸೋಡಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್;ಸೋಡಿಯಮ ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೀನ್‍ನ ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಪರಮಾಣುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ) ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಧನ್ಯಾಳ
ಧನ್ಯಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 32' 10"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಹವಾಮಾನ
ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ - ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ 42°C ವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ 9°C ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಆಹಾರ
ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಟೋಪಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ/ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಲೆ
ಲಾವಣಿ ಪದ, ಡೊಳ್ಳಿನ ಪದ, ಗೀಗೀ ಪದ, ಹಂತಿ ಪದ, ಜಾನಪದ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಕರಡಿ ಮಜಲು, ಮೊಹರಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಕುಣಿತ, ಹರಿ ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಶಿವ ಭಜನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾಷೆ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ(ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ 70% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಆಡು(ಮೇಕೆ) ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ವರ್ಧಮಾನ ಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ, ಮಾರ್ನಾಡು
ಮಾರ್ನಾಡು ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನಸ್ವಾಮಿ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತನ ಜೈನ ಚೈತ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳ
ಮಾರ್ನಾಡು ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ವರ್ಧಮಾನಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯ ಪಕ್ಕದ ಮೂಡುಮಾರ್ನಾಡು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ ಬಸದಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಮಾರ್ನಾಡು ಬಸದಿಯು ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಜೈನ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ ಬೆಳುವಾಯಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಳಿಯೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ೩.೦೨ ಕಿ.ಮೀ.ನಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ನಾಮಫಲಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಕಾರ್ಕಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಗಾರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿ ನಂತರ ೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಬೇಕು. ಮುಂದೆ ಅಮನೊಟ್ಟು ಬಾಕ್ಯಾರ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಾಗ ಹೊಪಾಲಬೆಟ್ಟ ಗರಡಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಾಗ ಆನೆಗುಡ್ಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಫಲಾರ್ಂಗ್ ಮುಂದುವರಿದು ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ಮಾರ್ನಾಡು ಬಸದಿಗೆ ವಾಹನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸ
ಬಸದಿಯನ್ನು ಮಾರ್ನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಬೀಡು ಹಾಗೂ ಚಳಿಯಾರು ಮನೆಯ ಪೂರ್ವಿಕರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ನಾಡು ವರ್ಧಮಾನ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ಅಜ್ಜ ಮಾರ್ನಾಡುಗುತ್ತು ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ದಿನಾಂಕ ೨೪-೦೩-೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದರೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ವರ್ಧಮಾನ ಸಂಘ (ರಿ) ಇದರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾಂಗಣ
ಬಸದಿಗೆ ಮಹಡಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರು, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಬಸದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೈವದ ಮಾರ್ನಾಡು ಗುಡಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಗೋಪುರದ ಎಡ -ಬಲ ಬದಿಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆ - ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೀಗ ಗೋಪುರದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯ ಕೋಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮವಸರಣದ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಪಂಚಕಲ್ಯಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ತಲುಪಬಹುದು. ಗಂಧಕುಟಿಯು ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮಹಾಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಾಧರ ಪಾದ, ಶ್ರುತ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಲಿಕಲ್ಲು, ಅಷ್ಟದಿಕ್ಷಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಅಂಗಳದ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ, ನಾಗನಕಲ್ಲು, ತ್ರಿಶೂಲ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆ ಇದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮುರಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಗೆ ಇದೀಗ ನೂತನವಾಗಿ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪೂಜಾವಿಧಾನ
ಮಹಾಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು, ಇದು ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬ ಕಾರಣಿಕದ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರ ಎದುರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಇದೆ. ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಗುವ ಕ್ರಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಿನಬಿಂಬ ಅಥವಾ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಬಸದಿಯ ಮೂಲನಾಯಕ ಕರಿ ಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ. ಪರ್ಯಾಂಕಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ, ನೂಲಶ್ರಾವಣ, ಜೀವದಯಾಷ್ಟಮಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಿಕ್ಪಾಲಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯಂದು ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೂ ನಿತ್ಯಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿ
thumb|300x300px| ೧೯೧೭ನೇ ಇಸವಿ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾದು ನಿಂತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು.]] ೧೯೧೬-೧೯೧೮ರ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಡೆದ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯು, ಐರಿಶ್ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಚಳವಳಿಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಂದೋಲನ.
ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಈ ಆಂದೋಲನ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾರತೀಯರನ್ನೂ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಸಭಾ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
೧೯೧೪ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ (The ಭಾರತೀಯ ಪರಿಷತ್ ಅಧಿನಿಯಮ ೧೯೦೯) ಕಾಯಿದೆಯು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಮಾಡಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ತಿಲಕರಂಥ ನಾಯಕರನ್ನು ಅಂದಿನ ಬರ್ಮಾದೇಶದ ಮಂಡಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಒಡಕಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ತೀವ್ರತರವಾದ ವಿರೋಧವೇನೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾರ್ಥಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನೂ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.
೧೯೧೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅನೇಕ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವು. ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಘನತೆ, ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿನ ಸೆರೆವಾಸದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದ ತಿಲಕರು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಡಕನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ದೇಶದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗರಿಗೆದರುವಂತೆ ರಂಗೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯೆಬ್ಬಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿಲಾಗಿದ್ದ ಗದರ್ ಪಿತೂರಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರೀ ಆಕ್ರೋಶದ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು.
೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ Defence of India Act ಕಾಯ್ದೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಮನಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹಕಾರಿ ನೀತಿಗಳೂ ಕೂಡ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು
ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯ-ಹಂಗೆರಿ ಹಾಗೂ ಆಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯ-ಹಂಗೆರಿ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮ ಅನುಸರಿಸುವ ಆಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುಲ್ತಾನರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದು ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತುರ್ಕಿಯ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮದ್ ಅವರ ವಾರಸುದಾರರೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.
ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸೌಮ್ಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟುಮಾಡಿದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿನ ಭಾರತೀಯರ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ “ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಭಾರತದ ಅವಕಾಶ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು, ತಾವು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯ ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ (New India newspaper) ಮೂಲಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಭಾರತದ ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಖಚಿತವಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.
ಆದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರದಂತೆಯೇ, ಮಹಾ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿತು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ
೧೯೧೬ ಮತ್ತು ೧೯೧೮ರ ನಡುವೆ, ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ, ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ಜಿಎಸ್ ಖಾಪರ್ಡೆ, ಸರ್ ಎಸ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್, ಸತೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಬೋಸ್ ಮತ್ತು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿಸಿದ್ದ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಅಥವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಂಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು ೧೯೧೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು, ಮದರಾಸಿನ ಅಡ್ಯಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ತಿಲಕರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (ಬಾಂಬೆ ನಗರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದಂತೆ), ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರಾರ್‌ (ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾದರೆ, ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟ ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ೧೯೧೬ರ ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಳಿಕ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯಿತು. ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕರು ಮೊನಚು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. ಸ್ವ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಮನವಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಸೌಮ್ಯವಾದಿ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡುವೆ ಏಕಮತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರ ಬಂಧನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಡ್ವಿನ್ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ಮಾಂಟೆಗು(Edwin Samuel Montagu ) ಅವರು, ೧೯೧೭ರ ಆಗಸ್ಟ್  ೨೦ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ಸದನದಲ್ಲಿ(ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್), “ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ,  ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಲೂರು, ಕರ್ನೂಲ್, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕಡಪ, ಕಾಕಿನಾಡ, ರಾಜಮಂಡ್ರಿ ಮತ್ತು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಕರ್ನೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಗದ  ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ, ಪಾಣ್ಯಮ್ ನ ರಾಜ ಸರ್ ಪಿವಿ ಮಾಧವ ರಾವ್ ಅವರು ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅವರು, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೆಚ್ಚಿನವರು, ದೇಶದ ಜನರ ಬೇಕುಬೇಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗುಡುಗಿದರು.  ಆ ಬಳಿಕ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಅವುಗಳ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರು ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ ಈ ಆಂದೋಲನವು, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಲಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಹೋರಾಟಗಳ ಸರಣಿಗಳು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾದವು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಅವನತಿ
thumb| Indian Home Rule- ಗಾಂಧಿಯವರ "ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ " ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೊದಲ ಪುಟ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ “ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳು ದೊರೆತ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರು, ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರೋಲ್ ವಿರುದ್ಧ ತಾವು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇತ್ತ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಅವರು, ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ್ದ ಭರವಸೆಗಳಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ನಾಯಕತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು.
ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ ಶಾಂತಿಯುತ ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳವಳಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತವಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಿಂದೂ ಜೀವನಶೈಲಿ, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗೌರವ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತೆರಿಗೆ ಹೇರಿಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ಚಂಪಾರಣ್, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಖೇಡಾ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರೈತರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಮೇಲಂತೂ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಾಯಕರಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತರು.
ಆಗಸ್ಟ್ ಘೋಷಣೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾಂಟೆಗು ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ, ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ತನ್ನ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಬಳಿಕ ಸೌಮ್ಯವಾದಿ ಮುಖಂಡರು ಈ ಲೀಗ್ ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾರತ ದೇಶದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ನಂಬಿತ್ತು.
ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ವಿಸರ್ಜನೆ
೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ, ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಲೀಗ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯು, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಾಂದೋಲನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ ಹಲವು ಮುಖಂಡರು ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಸುರೈಯ್ಯ ತಯ್ಯಾಬ್ಜಿ ಅವರು ಧ್ವಜದ ೩೦ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸದಸ್ಯರು ನೀಡಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನಿಂದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಧ್ವಜ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಲಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಸದೊಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಧ್ವಜದ ಎಡ ಚತುರ್ಭುಜದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಜಾಕ್ ಇತ್ತು. ಬಲ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಇರುವ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಬಲ ಮೂಲೆ ಗೆರೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಏಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಹಸಿರು ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟೆಗಳಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು, ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಈ ಧ್ವಜದ ಬಳಕೆಯನ್ನು  ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇದು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜ ಬಳಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೈಗೊಂಡ ಈ ಮೊದಲ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಶುರುವಾದವು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ವರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇ‌‌ಷಣೆ
right|thumb|311x311px| ತೆಳು ಪದರ ಹೊಂದಿದ ವರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಕವನ್ನು ಸಸ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ‍‍‍‍‌ಅಥವಾ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಫಿ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಯಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಶ್ರಣದ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೇಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ವಿಭಜನೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ಮೂಲದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಟ್ವೆಟ್ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರೊರೊಟೊಗ್ರಫಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್, ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಸಾಂಥೊಫಿಲ್ಗಳಂತಹ ಸಸ್ಯ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಾಗಿ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಈ ಘಟಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಹಸಿರು, ಕಿತ್ತಳೆ, ಮತ್ತು ಹಳದಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ) ಅವರು ತಂತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1930 ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1940 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಹೊಸ ವಿಧದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಅನೇಕ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಈ ಪುಟವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಟಿಚ್ನರ್
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಟಿಚ್ನರ್ (1867-1927)- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. thumb
ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇವನು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಲೈಪ್‍ಸಿûಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವೂಂಟ್‍ನ ಬಳಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಬೇರೂರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕ್ಯುಲ್ಪೆ, ವೂಂಟ್ ಮುಂತಾದವರ ಜರ್ಮನ್ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಕಾರ್ನೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ಅಂಥ ಶಾಲೆಯಿನ್ನೊಂದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವಂತೆ ಅದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೇ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಟಿಚ್ನರ್ ಇದು ಸಲ್ಲದೆಂದೂ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದುದೆಂದೂ ಅದೂ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದೂ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದ. 1909-1910ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಈತ ಶುದ್ಧ ಅಂತಃಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ಇವನ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನೂ ಈತ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಆದರೆ ವೂಂಟ್‍ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನೇ ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ನವ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ಇವನಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದರು.
ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವು: ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಫೀಲಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅಟೆನ್‍ಷನ್ (1908), ಎಕ್ಸ್ ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಥಾಟ್ ಪ್ರೋಸೆಸಸ್ (1909), ಎ ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಸೈಕಾಲಜಿ (1915).
ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಐವತ್ತುನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು; ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈತನ ಕೈವಾಡವೇ ಇದ್ದಿತು. ವಾಷ್‍ಬರ್ನ್, ಬೆನ್‍ಟ್ಲಿ, ಹ್ವಿಪ್ಟಲ್, ಬೇರ್ಡ್ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಇವನ ಶಿಷ್ಯರೇ, ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿತವಾಗಿವೆ.
ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್
thumb ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್ (1820-1893). ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. ವಿಕಿರಣ ಉಷ್ಣದ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ.
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡ್ಫರ್ಡ್ ಟಿಚ್ನರ್
ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್
ಬದುಕು
ಜನನ 1820ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಾನಂತರ, 1840ರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್ ಸೈನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮೋಜಣಿ (ಅಡ್ರ್ನೆನ್ಸ್ ಸರ್ವೆ) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ. ಮುಂದೆ 1842ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೋಜಣಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. 1844-1847ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೇಲ್ವೆ ಮೋಜಣಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ದುಡಿದ. ಅನ್ವಿತ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಮ್ಸ್‍ಫೈರಿನ ಕ್ವಿನ್‍ವುಡ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಟಿಂಡಾಲ್ ಓರ್ವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸೇರಿದ (1847). ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾರ್‍ಬರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಬುನ್‍ಸೆನ್ನನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಕ್ವೀನ್‍ವುಡಿಗೆ ಮರಳಿದ (1851). ಮರುವರ್ಷ ಈತ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ (ಫೆಲೋ) ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ. 1853ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಮೈಕಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ಮಿತ್ರನಾಗಿ ದುಡಿದ. ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಅನಂತರ ಟಿಂಡಾಲನೇ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ (1867) ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿಕೊಂಡ. 1887ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ. 1893ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ವಿಷಷ್ರಾಶನದಿಂದಾಗಿ ಮೃತನಾದ.
ಸಾಧನೆ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮರಸೌತೆ
ಮರಸೌತೆ ಬಿಗ್ನೋನಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಲಂಕಾರ ವೃಕ್ಷ (ಸಾಸಿಜ್ ಟ್ರೀ). ಆಫ್ರಿಕ ಇದರ ತವರು. ಸಸ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಕೈಜೀಲಿಯ ಪಿನ್ನೇಟ.
ಸಸ್ಯದ ವಿವರಣೆ
ಇದು ಸುಮಾರು 15 ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಮರ. ಮುಖ್ಯಕಾಂಡ ಅಷ್ಟು ಉದ್ದ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ರೆಂಬೆಕೊಂಬೆಗಳು ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಜೋಲು ಬಿದ್ದಿರುವುವು. ಮರದ ತೊಗಟೆ ಕಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದು; ಒರಟಾಗಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಏಕಪಿಚ್ಛಕ ಮಾದರಿಯವು. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 7-9 ಅಂಡಾಕಾರ ಕಿರುಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗಳು ಚಾಕಲೇಟ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವು; ತೂಗುಬಿದ್ದಿರುವ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ಅರಳಿ, ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಉದುರುವುವು. ಕಾಯಿಗಳು ಬಲುದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವು; ಒಂದೊಂದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 45 ಸೆಂ.ಮೀ, ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು 12 ಸೆಂಮೀ. ಆಕಾರ ಸೌತೇಕಾಯಿಯಂತೆ. ಕಾಯಿ ಸಿಪ್ಪೆ ಬಲು ಮಂದ. ಒಳಗಿನ ತಿರುಳು ಮಾತ್ರ ಬಹಳ ಮೃದು. ಒಳಗೆ ಗುಂಡನೆಯ ಅನೇಕ ಬೀಜಗಳಿವೆ.
ಕೃಷಿ
ಇದನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮರಸೌತೆ ನಾಟಿ ಔಷಧಿಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು ವ್ರಣ, ಸಿಫಿಲಿಸ್, ಸಂಧಿವಾತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸುವುದಿದೆ. ತೊಗಟೆ ಕೂಡ ಸಂಧಿವಾತ, ಅತಿಸಾರ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹುರಿದು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದುಂಟು. ಚೌಬೀನೆ ತೊಲೆಯಾಗಿ ಆಸರೆಕಂಬವಾಗಿ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಆಫ್ರಿಕದ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಪವಿತ್ರಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗೂಗ್ಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಗೂಗ್ಲಿ 2013 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜಯಣ್ಣ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಶ್ ಮತ್ತು ಕೃತಿ ಕರ್ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ನಟರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು 19 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ನಿರ್ಮಾಣ
ಪಳನಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ರವಿ ವರ್ಮಾ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮುರಳಿ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಶುವಾ ಶ್ರೀಧರ್ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅನೂಪ್ ಸೀಳಿನ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತು ಕವಿರಾಜ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದ್ದು, ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಕಲೇಶಪುರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಜೋಶುವಾ ಶ್ರೀಧರ್ ಅವರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅನೂಪ್ ಸೀಳಿನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್, ಕವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು 3 ಜೂನ್ 2013 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕನಿಷ್ಕ
ಕನಿಷ್ಕ : ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಕುಶಾಣ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಮಧ್ಯ ದೇಶ, ಉತ್ತರಾಪಥ ಮತ್ತು ಅಪರಾಂತಗಳು ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಪುರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಖೊರಾಸಾನದವರೆಗೂ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಖೊತಾನದಿಂದ ಕೊಂಕಣದವರೆಗೂ ಈತನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಹಬ್ಬಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೀರ ಯೋಧನಾಗಿ, ಸಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ, ಧರ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಮಹಾಪೋಷಕನಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇವನ ಹೆಸರು ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿವದೆ. ಇವನ ಆ ಳ್ವಿಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ.೭೮ರಿಂದ ೧೨೦ರವರೆಗೆ ಜರುಗಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಬವಾದ ಶಕ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಕಾನಿಷ್ಕನೇಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನಿಷ್ಕನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು 'ಶಕಸಂವತ್ಸರ'ವೆಂದೂ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಶಕ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು.
ಅವಧಿ
ಈತನ ಕಾಲ ಯಾವುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ: ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸನ ಅನಂತರ ಈತ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸನ ಕಾಲ ಪ್ರ.ಶ. ಸು. 65-75 ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಕನಿಷ್ಕ ಪ್ರ.ಶ. 1ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಳಿದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈತನೊಬ್ಬ ಶಕಸ್ಥಾಪಕ. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವರ್ಷಗಳ ಎಣಿಕೆಯೇ ಅನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಪ್ರ.ಶ. 78ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಶಕೆಯೇ ಇವನದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೊಪ್ಪುವುದಾದರೆ ಈತ ಪ್ರ.ಶ. 101 ಅಥವಾ 102ರವರೆಗೆ ಆಳಿದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಿಷ್ಕನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪ್ರ.ಶ. 130ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವು ಭಾರತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಟಿಬೆಟನ್ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಆಧಾರ. ಈತ ಒಂದನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನವನೆಂದೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪು 58ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಕ್ರಮಶಕಪುರಷನೀತನೆಂದೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಾದ. ಈತ ಪ್ರ.ಶ. 248ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ ತ್ರೈಕೂಟಕ ಮತ್ತು ಇತರ ವಂಶಗಳ ಅರಸರು ಅನುಸರಿಸುವ ಶಕೆಯನ್ನು ಈತ ಆರಂಭಿಸಿದನೆಂದೂ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಆದರೆ ಇದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ.ರಬತಕ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾದಂತೆ ಈತನ ಮುತ್ತಾತ ಕುಜುಲ ಕಡ್ಪೀಸಿಸ್, ತಾತ ವಿಮ ಟಾಕ್ತು,ತಂದೆ ವಿಮ ಕಡ್ಪೀಸಿಸ್.
ದಂಡಯಾತ್ರೆ
ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಕನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬುದು ಇವನ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತರೂಪ. ಈತ ಪಾರ್ಥಿಯನರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸಾಕೇತ ಮತ್ತು ಪಾಟಲಿಪುತ್ರಗಳನ್ನು ಈತ ಗೆದ್ದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಟಿಬೆಟಿನ ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಲ ಒರಿಸ್ಸಗಳಲ್ಲೂ ಇವನ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ನೇಪಾಳದ ಲಿಚ್ಛವಿಗಳು ಕನಿಷ್ಕನ ಶಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದುವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಕನ ಅಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಹಣನ ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಗಾಂಧಾರ ರಾಜ್ಯ ಇವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪುರುಷಪುರ ಪುರ್ವದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಈತ ಗೆದ್ದಿದ್ದನೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೂ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಸೆ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನೀಯರ ವಿರುದ್ಧ ಈತನೊಂದು ವಿಫಲ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಉತ್ತರದ ನೆಲ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಈತ ಕೊರಗುತ್ತಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಚೀನೀ ದಂಡನಾಯಕ ಪಾನ್-ಜೋ ಅಗ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೂ ಚೀನೀ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ. ಚೀನೀಯರ ವಿಜಯದಿಂದ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೂ ಹುರುಪು ತುಂಬಿ, ತಾನೂ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಮನೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಕುಮಾರಿಯ ಕೈಬೇಡಿದ. ಪಾನ್-ಜೋ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಇದು ತನ್ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಪಮಾನವೆಂಬುದು ಅವನ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು. 70,000 ಮಂದಿ ಅಶ್ವಸವಾರರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ. ಈ ಸೈನ್ಯ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಚೀನೀ ನೆಲವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಝರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕನಿಷ್ಕನ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪಾನ್-ಜೋ ನಿರ್ದಯೆಯಿಂದ ಒರೆಸಿ ಹಾಕಿದ. ಕನಿಷ್ಕನ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೀಗೆ ಮುರಿದು ಬಿತ್ತು.-ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಳ್ವಿಕೆ
ಕನಿಷ್ಕ ಬೌದ್ಧನಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಧಾರಗಳುಂಟು. ಈತ ಪೆಷಾವರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಹ್ಯುಎನ್ ತ್ಸಾಂಗನೂ ಅಲ್ಬೆರೂನಿಯಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶರ್ವ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಶಿರ್ವ್‌ಕರೆಂಬವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈತ ಒಂದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಸಭೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದನಂತೆ. ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂಬುದು ಒಂದು ಮತವಾದರೆ, ಗಾಂಧಾರ ಅಥವಾ ಜಲಂಧರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಮತ.ಕುಂಡಲವನ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದವನು ವಸುಮಿತ್ರ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಅಶ್ವಘೋಷ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ. ಈತನನ್ನು ಕನಿಷ್ಕನೇ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರದಿಂದ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದನಂತೆ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಕುರಿತ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು ಹೀನಯಾನ ಪಂಥದವರು. ಆದರೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಮಹಾಯಾನ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಶ್ವಘೋಷ, ವಸುಮಿತ್ರ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಮಹಾಯಾನ ಪಂಥದವರು. ಇವರೆಲ್ಲ ರಾಜಮನ್ನಣೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವರು. ಕನಿಷ್ಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳಿಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿತೆಂಬುದಂತೂ ನಿಜ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಬೌದ್ಧ ಕವಿಗಳೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಘರ್ಷಕನೆಂಬ ಪಂಡಿತನೂ ಕನಿಷ್ಕನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಪಂಥದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾದ ನಾಗಾರ್ಜುನ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯುರ್ವೇದಜ್ಞನಾದ ಚರಕ-ಇವರೂ ಬಹುಶಃ ಕನಿಷ್ಕನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮಾಠರನೆಂಬವನು ಕನಿಷ್ಕನ ಮಂತ್ರಿ. ಇವನೊಬ್ಬ ಮಹಾ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ. ಗ್ರೀಕ್ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಅಜೆಸಿಲೇಯಸ್ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದ್ದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೂ ಇವರೆಲ್ಲ ಈ ಕನಿಷ್ಕನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೇ ಅಥವಾ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಇತರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಡಿಸಲಾರದ ಒಗಟಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಇವನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್, ಸುಮೆರಿಯನ್, ಎಲಮೈಟ್, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೇವರುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಶಿವ, ಶಾಕ್ಯಮುನಿ, ಬುದ್ಧ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಮಿತ್ರ-ಮುಂತಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ನಾನಾ ಧರ್ಮಗಳ ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಕನಿಷ್ಕನ ಉದಾರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಈತನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಧರ್ಮಗಳು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದುವರೆಗೂ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಇವುಗಳ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಖರೋಷ್ಠಿ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಪೆಷಾವರಿನ ಬುದ್ಧನ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ 122 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈತ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ತಕ್ಷಶಿಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೊಂದು ನಗರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಭವನಗಳನ್ನು ಇವನೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗಾಂಧಾರ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕನೀತನೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಸಾರನಾಥ ಮಥುರಾಗಳಲ್ಲಿಯ ಇತರ ಶೈಲಿಗಳೂ ಇವನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದುವು. ಕನಿಷ್ಕನದು ಹೊರನಾಡಿನಿಂದ ಬಂದವರ ವಂಶವಾದರೂ ಭಾರತದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಇವನ ಪ್ರಭಾವ ಅಗಾಧವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಅರಸರು
ಆಂಗಸ್ ಡೀಟನ್
ಆಂಗಸ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಡೀಟನ್(ಜನನ: 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945), ಎಫ‍ಬಿಏ(FBA) ಅವರು ಬ್ರಿಟೀಶ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ, ಬಡತನ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ದ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಆಂಗಸ್ ಡೀಟನ್ ಅವರು 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945 ರಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್ಬರೊ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಫೆಟಿಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಎ., ಎಂಎ ಮತ್ತು ಡಿ.ಫಿಲ್ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ಅನುಭೋಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅದರ ಅನ್ವಯ ನಂತರ ಅವರು ಫಿಟ್ಜ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ 'ಅನ್ವಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ ಸ್ಟೋನ್ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಡೀಟನ್ ಅವರು ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ 'ಸಂಖ್ಯಾಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕೃತಿಯ ಗುರುತರವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1978 ರಲ್ಲಿ ಅವರು 'ಸಂಖ್ಯಾಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಸೊಸೈಟಿ' ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೊಡುವ 'ಫ್ರಿಶ್ಚ್ ಪದಕ' ಪಡೆದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗರು. 1980 ರಲ್ಲಿ ಅವರ 'ವಿವಿಧ ಅನುಭೋಗಿ ಸರಕುಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೇಗೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ' ಎಂಬ ಲೇಖನ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಲೇಖನವು 1970 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ 20 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. 1980 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ ಐಸಿನ್ಹೋವರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್ ಶಾಲೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯದ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015ರಲ್ಲಿ ಡೀಟನ್ ಅವರು ಆ ವರ್ಷದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜಾನದ ನೋಬೆಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡೀಟನ್ ಅವರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು "ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಳಕಳಿಯಿದೆಯೋ ಅವರು ಮತ್ತು ಜನರು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಜೀವನ ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ" ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರೇ ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಬಿಬಿಸಿ  ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ದಿ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (Royal Swedish Academy of Sciences) "ವಿವರವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಕ್ಶ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಗ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು, ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಆಂಗಸ್ ಡೀಟನ್ ಅವರು ಈ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಒಮ್ಮೆ ಅನುಭೋಗಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಮ್ ಈಸ್ಠರ್ಲೀ "ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗಸ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದು ಈ ನೋಬೆಲ್ ಮನತಟ್ಟುವುದು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಸ್ಠರ್ಲೀ ಅವರು ಡೀಟನ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ "ಸುತ್ತು ಬಳಸಿನ ವಿವರಗಳು " ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು " ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಹೊಂದಿರುವವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದರೂ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಹೊಂದಿರುವುದರೆಂದು ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸಲಾರರು" ಎಂದು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನ-ಜೀವನ ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಅಪಸ್ಮಾರ
thumb|ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೆಳವಿನ ಚಿತ್ರ
ಅಪಸ್ಮಾರ ಸೆಳವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು. ಅಪಸ್ಮಾರದ ಸೆಳವುಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಅವಧಿಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದಾದ ಜೋರಾದ ಅಲುಗಾಟದ ಘಟನೆಗಳು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಮೂಳೆಮುರಿತ ಸೇರಿದಂತೆ ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅಪಸ್ಮಾರದಲ್ಲಿ, ಸೆಳವುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮವಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಷಸೇವನೆಯಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೆಳವುಗಳು ಅಪಸ್ಮಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಪಸ್ಮಾರವಿರುವವರು ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಕಾರಣ ಕಳಂಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಪಸ್ಮಾರದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಗಾಯ, ಲಕ್ವ, ಮೆದುಳಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಮೆದುಳಿನ ಸೋಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಎಪಿಲೆಪ್ಟೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಆದ ಜನ್ಮ ದೋಷಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ನವವಿಕೃತಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ಅಪಸ್ಮಾರದ ಸೆಳವುಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಹಾಗೂ ಅಸಹಜ ನರಕೋಶ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿವೆ. ರೋಗನಿದಾನದಲ್ಲಿ, ಮೂರ್ಛೆಯಂತಹ ಅದೇ ರೀತಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು, ಮದ್ಯ ನಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂತಹ ಸೆಳವುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಮೆದುಳಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಪಸ್ಮಾರವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೊಎನ್ಸೆಫ಼ೆಲೊಗ್ರಾಮ್‍ನಿಂದ ದೃಢಪಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಧಾರಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.
ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಸ್ಮಾರವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡ ೭೦ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳವುಗಳನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಅಗ್ಗದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಔಷದಿಗಳಿಗೆ ಸೆಳವುಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವವರಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ನರೋತ್ತೇಜನ, ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅಪಸ್ಮಾರದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಆಜೀವ ಪರ್ಯಂತವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನರು ಮುಂದೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೇಡವಾದ ಹಂತದವರೆಗೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನರರೋಗಗಳು
ಮಾದಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿ
ಮಹಾದೇವ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ನಾಯಕ ಸ್ವಾಮಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜೈನ ಬಸದಿ. ಇದು ೧೬ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲೂಕು ಪ್ರಾಂತ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಬಸದಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೈಕಣತಿಕಾರಿ ಬಸದಿ. ಬಸದಿಯು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಶ್ರೀ ಜೈನ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಹೀಗಾಗಿ ಬಸದಿಯನ್ನು ಈಗ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಮಠದ ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಭಟ್ಟಾರಕ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಆವರಣ
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಬಸದಿಯ ಎದುರು ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎಡ - ಬಲ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವಾಗ ಮುನಿ ಸಂಘದವರಿಗೆ ವಾದ್ಯದವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಲಾಕೃತಿ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿಯರು ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅನಂತರ ಮೇಲ್ಗಡೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಆಕೃತಿ, ಮಕರ ತೋರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಉಳಿದ ೨೩ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪರ್ಯಂಕಾಸನಸ್ಥ ಜಿನಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮುಕ್ಕೊಡೆಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮಂಟಪ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಾಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದು ಸದಾ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವಾಗ ದೇವಿಗೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಇದೆ, ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ, ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೋಕ್ಷ ಕಲ್ಯಾಣದ ದಿನದಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವು ಜನವರಿ - ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸಧ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮೋತ್ತಾನ ಟ್ರಸ್ಟಿನವರು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೩ ರಿಂದ ೨೦೧೬
೨೦೧೪/2014ಪರಿಷತ್ ಚುನಾವಣೆ
ತೆರವಾದ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಿಂದ ಅವಿರೋಧ ಆಯ್ಕೆ :ಕಾಂ ೪; ಬಿಜೆಪಿ. ೧;ಜೆಡಿ.ಎಸ್ ೧; ಪಕ್ಷೇತರ ೧: ೨೪-೬-೨೦೧೪ ದಿ ೨೩ರಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ`ನ ೫/5 ಜನರನ್ನು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ವಿ.ಎಸ್.ಉಗ್ರಪ್ಪ, ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸರಡಗಿ; ಅಬ್ದುಲ್` ಜಬ್ಬಾರ್`, ಜಯಮಾಲಾ, ಐವನ್`ಡಿಸೋಜಾ.;(ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೨೪-೬-೨೦೧೪)ಈ ಪೈಕಿ ಪ್ರೊ| ಮುಮ್ತಾಜ್‌ ಅಲಿಖಾನ್‌ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿಂದ ತೆರವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಜಬ್ಟಾರ್‌ ಅವರನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯ ಎಸ್‌.ಆರ್‌.ಲೀಲಾ, ಡಾ| ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ, ಎಂ.ಆರ್‌.ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಬಿ.ಶಿವಪ್ಪ ಅವರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯ ನಾಲ್ವರು ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಜು.30ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ಅನಂತರ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವರು'
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಚುನಾವಣೆ 2015/೨೦೧೫
ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ವಿಧಾನ: ಕಣದಲ್ಲಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ‘ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ’ದ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸ ಬೇಕು. ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ‘1’ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಬೇಕು. ಉಳಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ 2, 3, 4, ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಮತ ನೀಡಿ ಉಳಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ ನೀಡದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ (ನೋಟಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ‘1’ ಎಂದು ಸೂಚಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರಿನ ಎದುರು ‘1’ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದರೆ ಮತ ಅಸಿಂಧು ಆಗಲಿದೆ. ಮತವನ್ನು ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಮೂದಿಸಬೇಕು.
ಅಪ್ಪಯ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಅಪ್ಪಯ್ಯ 2013 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾಗ್ಯವತಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭಾಮಾ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧರ್ಮ ವಿಶ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿತು.
ಇದನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಓಂ ಮತ್ತು ಜಾಲಿ ಅಭಿನಯದ ಅಂಗಾರ ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೋತಿಗಳು ಸಾರ್ ಕೋತಿಗಳು ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಮಾಣ
ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ರೂ.25000 ಪಾವತಿಸಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಮಾ ಮತ್ತು  ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಿಜ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮ ವಿಶ್ ಅವರ ಸೌಂಡ್‌ಸೈನ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸುರಂಗ
thumb|ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಫ಼ೊ-ಡ-ಮಟ್ಝಿಗ್‍ನಲ್ಲಿನ ಸುರಂಗ
ಸುರಂಗವು ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಭೂಗರ್ಭ ಮಾರ್ಗ (ಟನಲ್). ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ಕಾಲುವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ದುರ್ಗಮ ಬೆಟ್ಟ, ಗುಡ್ಡ ಇತ್ಯಾದಿ ಎದುರಾದಾಗ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವ ತಲಪುವ ಬದಲು ಅಲ್ಲಿಯ ಅಡಚಣೆಯ ಅಡ್ಡ ಮಾತ್ರ ಸುರಂಗ ಕೊರೆದು ಮುಂದುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಅಡ್ಡ ಹಾಯುವಲ್ಲಿ ಮೇಲು ಅಥವಾ ಕೆಳ ಸುರಂಗ ರಚಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ದಟ್ಟ ವಾಹನಸಂಚಾರವಿರುವ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆಂದೇ ಭೂಮ್ಯಂತರ್ಗತ (ಸಬ್‍ವೇ) ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದುಂಟು.
ಅಸ್ತರಿ (ಲೈನಿಂಗ್)
ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಏನಿದ್ದರೂ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲ ಕಾರ್ಯ. ಆಗ ಅದರ ಆಕಾರ ನಿಖರವಾಗಿರದು. ಇದನ್ನು ಅಚ್ಚುಗಟ್ಟಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು ಸುರಂಗದ ಒಳಮೈಗೆ ಅಸ್ತರಿ ಲೇಪಿಸಲಾಗುವುದು. ಇನ್ನು ಶಿಥಿಲಶಿಲೆಗಳನ್ನೂ ಮಣ್ಣುಜರಿತವನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸಲು ಭದ್ರ ಅಸ್ತರಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಲೇಬೇಕು. ಭೂಸ್ತರಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಜಿನುಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಕಾಪಾಡಲು, ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂಸವೆತ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಮಾಡಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅಸ್ತರಿ ಅಗತ್ಯ.
ವಾತಾಯನ
ಸುರಂಗನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ದೂಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನಗಳು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗಲಂತೂ ಇದರ ಅಪಾಯ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಳ ಪರಿಹಾರ, ಲಂಬವಾದ ಕಂಡಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು. ಇವು ವಾತಾವರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ (ಚಿತ್ರ-1), ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಹನ (ಕನ್ವೆಕ್ಷನ್) ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತ ಗಾಳಿ ಮೇಲೇರಿ ಹೊರಹೋಗಿ, ತಾಜಾ ಗಾಳಿ ಒಳನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸುಲಭ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬಲುಪಾಲು ಅಲಭ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಯುಗಾಂತರಗಳಿಂದಲೂ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಣಗಳಂಥ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿಲ ತೋಡಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರು, ಭೂಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಿಸಿ ನೀಳ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಸುರಂಗಗಳನ್ನೂ ಡೊಗರುಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗುಹಾವಾಸಿ ಮಾನವ ತನ್ನ ಆವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಸರ್ಗಲಭ್ಯ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಎದುರು ದಡಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅರಮನೆಯನ್ನೂ ಜೂಪಿಟರ್‍ನ ಗುಡಿಯನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ದೊರೆ ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್ ನದಿಯ ಕೆಳಗೆ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 2180-60). ಇದು 3.6 ಮೀ ಅಗಲ, 4.5 ಮೀ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 910 ಮೀ ಉದ್ದವಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಾರೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಸ್ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರಥಮ ಸುರಂಗವಿದು. ಇದೇ ಮೊದಲ ಪಾದಚಾರಿ ಸುರಂಗವೂ ಹೌದು. ಜುಡಾದ ದೊರೆ ಹೆಝೇಕಿಯಾ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೆರೂಸಲೆಮ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ಪೂರೈಸಲು ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 687ರಲ್ಲಿ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಗ್ರೀಕರು ಸಾಮೋಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಸಿದರು. ಶಿಲಾಂತರ್ಗತ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಬಿಯನ್ನರು, ಭಾರತೀಯರು (ಅಜಂತ, ಎಲ್ಲೋರ), ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಆಜ್ಟೆಕ್ ಜನ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಮನ್ನರು ರಸ್ತೆ, ಮೋರಿ, ನೀರುಪೂರೈಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಳವಾಗಿ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 50ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ 6 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ, 3 ಮೀ ಅಗಲ ಮತ್ತು 1.8 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಮೊದಲ ರೋಮನ್ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ¥sóÀ್ಯೂಸಿನೋ ಸರೋವರದಿಂದ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಮಾಂಟೆಸಾಲ್ವಿಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ 5.6 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ 30,000 ಜನ 11 ವರ್ಷ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅಂದಿಗೆ ಅದು ಅತಿ ಭಾರೀ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ರೋಮನ್ನರ ಅನಂತರ 10 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಸುರಂಗದ ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, 1565ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಐವಾನ್ ದ ಟೆರಿಬಲ್‍ನ (1530-84) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸು. 1613ರಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಶೋಧವಾಗುವ ತನಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. 1679ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಲಾಂಗ್ಯುಡಾಕ್‍ನಲ್ಲಿ 157 ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗವನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಜಲಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. 1776-77ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಾಗಿ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸುರಂಗನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಬ್ರುನೆಲ್ (1806-59) ಮೆತು ಭೂಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಪಾಯವಾಗಿ ಸುರಂಗ ತೋಡಲು ಶೀಲ್ಡ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಬೈರಿಗೆಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಉಪಜ್ಞೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ¥sóÁರೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ 349.5 ಮೀ ಉದ್ದದ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು (1851-53).
20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಗೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರಿ ತಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ಇದರ ಕಾರಣ. ಆ ಶತಮಾನದ ಅದ್ಭುತ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗ. ಇದು ಮೂರು ಸುರಂಗಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಎರಡು ಸುರಂಗಗಳ ವ್ಯಾಸ 8.36 ಮೀ.(ಅಸ್ತರಿಗೆ ಮುಂಚೆ) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವುದು ಸೇವಾಸುರಂಗ, ಇದರ ವ್ಯಾಸ (ಅಸ್ತರಿಗೆ ಮುಂಚೆ) 5.7 ಮೀ. ಇದು ತುರ್ತುಸೇವೆ, ವಾತಾಯನ ಮತ್ತು ಜಲರೇಚಣೆ, ವಿದ್ಯುತ್ಪೂರೈಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೆ. ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆ ಒಟ್ಟು 51 ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಏರಿಳಿಯುತ್ತ, ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನೂ ಫ್ರಾನ್ಸನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ(ಚಿತ್ರ-3). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ನೀರುಪೂರೈಕೆ ಸುರಂಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೀರ್ಘವಾದದ್ದು (168.9 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ). ರಸ್ತೆ ಸುರಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘವಾದದ್ದು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ 24.5 ಕಿಮೀ. ರೈಲು ಸುರಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಹಿರಿಮೆ ಜಪಾನಿನ ಟ್ಸುಗಾಮಿ ಖಾರಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ 58.35 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಸೈಕಾನ್ ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ, ನೀರುಸಾಗಣೆಗೆ ಸುರಂಗಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ, ರಸ್ತೆಗೆ ಬಲು ವಿರಳ. ಭಾರತದ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಸುರಂಗ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ನಾತ್ಛಾಝಕ್ರಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‍ಯೋಜನೆಯ ಹೆಡ್‍ರೇಸ್ ಸುರಂಗ. ಇದರ ವ್ಯಾಸ 10.15ಮೀ, ಉದ್ದ 27.4 ಕಿಮೀ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ 760 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕೊಂಕಣ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 75 ಸುರಂಗಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕರ್ಬುದೆ ಸುರಂಗದ ಉದ್ದ 6.5 ಕಿಮೀ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲು ಸುರಂಗ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀನಗರ ರಸ್ತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಬಾನಿಹಾಳ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ 2.4 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಜೋಡಿ ಸುರಂಗಗಳಿವೆ (ಜವಾಹರ್ ಸುರಂಗ). ಪುಣೆ-ಮುಂಬೈ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ವೇಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸುರಂಗಗಳಿವೆ. ಕೋಲ್ಕತದಲ್ಲಿ ಬೃಹನ್ನಗರ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭೂಗತ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸುರಂಗವನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರದ ಅಣೆಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದರ ಉದ್ದ 107 ಮೀ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಾಲೆಗೆ ಹುಲಿಕೆರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ 2.805 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗವಿದೆ. ಕೊಂಕಣ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ 2.96 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕಾರವಾರ ಸುರಂಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೀರ್ಘತಮ ರೈಲು ಸುರಂಗ. 9.76 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಬಾಗೂರು-ನವಿಲೆ ಸುರಂಗ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಸುರಂಗ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾರಿಗೆ ರಚನೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ತಿಮಿಂಗಿಲ
ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲವಾಸಿ ಜರಾಯು ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳು ಇನ್ಫಾರ್ಡರ್ ಸೆಟಾಸಿಯದಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪೊರ್ಪೊಸಿಸ್ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು, ಡಾಲ್ಫಿನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಹಂದಿಗಳು ಸಮ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಲುವಾಗಿ Cetartiodactyla ಸೇರಿರುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ 40: Mya ನಂತರ, ಹಿಪಾಪಟಮಸ್ ಇವೆ. ತಿಮಿಂಗಲದ ಎರಡು parvorders, baleen ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು (Mysticeti) ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿನ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು (Odontoceti), ಸುಮಾರು 34 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಹೇಲ್ಸ್ ಎಂಟು ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: Balaenopteridae (rorquals), Balaenidae (ಬಲ ವ್ಹೇಲ್ಸ್), Cetotheriidae (ಪಿಗ್ಮಿ ಬಲ ತಿಮಿಂಗಿಲ), Eschrichtiidae (ಗ್ರೇ ವೇಲ್), Monodontidae (belugas ಮತ್ತು narwhals), Physeteridae (ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲ), Kogiidae (ಕುಬ್ಜ ಮತ್ತು ಪಿಗ್ಮಿ ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲ), ಮತ್ತು ಜಿಫೈಡೆ (ಬೀಕ್ಡ್ ವೇಲ್ಸ್).
ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಓಪನ್ ಸಾಗರದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ; ಅವರು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಂಗಾತಿ, ಜನ್ಮ ನೀಡುವುದು, ಕೊರೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಯುವಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೀರೊಳಗಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವರ ರೂಪಾಂತರ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ ಗಳು 2.6 ಮೀಟರ್ (8.5 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 135 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (298 ಪೌಂಡು) 29.9 ಮೀಟರ್ (98 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 190 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (210 ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್) ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಗೆ ಕುಬ್ಜ ಸ್ಪರ್ಮ್ ತಿಮಿಂಗಿಲ, ಇದು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ ಗಾತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವೀರ್ಯದ ತಿಮಿಂಗಿಲವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲಿನ ಪರಭಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಯಾಲೀನ್ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಹಲ್ಲುಗಳಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಬಾಲೀನ್ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಕಿರಿಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನೀರನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಯಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಟಲು ಪ್ಲೆಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. Balaenids ತಮ್ಮ ದೇಹದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು 40% ರಷ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮೀನು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. Baleen ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು, "ವಾಸನೆ" ಒಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹಲ್ಲಿನ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹೊಂದಿವೆ ಆದರೆ - ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಎರಡೂ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಶ್ರವಣ,, ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅವರು ಕುರುಡು ಸಹ ಕೆಲವು ಬದುಕಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಾದ ವೀರ್ಯ ವ್ಹೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಡೈವಿಂಗ್ಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಒಲವು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ದೊಡ್ಡ ಆಳಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.