cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆ
ಓಬವ್ವನ ಘಟನೆ
ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಘಟನೆ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಮಹಿಳೆಯಾದ ಓಬವ್ವನ ಘಟನೆ.ಇವಳು ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಒಂದು ದಿನ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ದ ಹನುಮಪ್ಪ ಎಂಬ ಸೈನಿಕನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಓಬವ್ವ ಗೋಪುರವನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು.ಅವಳು ಕೋಟೆಯ ಬಿರುಕು ಆರಂಭವನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು.ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬರುವಷ್ಟು ಸ್ಥಳವಿತ್ತು.ಇವಳ ಸಾಹಸ ಇಂದು ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ಜನರ ಮನಸೆಳೆದಿದೆ.ಓಬ್ಬವ್ವ ನೀರು ತರಲು ಹೋದಾಗ ಕೆಲವು ಶತ್ರು ಸೈನಿಕರ ಕೆಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿತು.ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ರಹಸ್ಯ ದಾರಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದ ಹಾಗೆ ಮರೆಯಾದಳು,ಮರೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಒನಕೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿದಿದು ನಿಂತಳು.ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದಳು.ಮದ್ದ ಹನುಮಪ್ಪನು ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶತ್ರು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದು ರಕ್ತದ ಒಣಕೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸತ್ತ ಹೆಣಗಳ ಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದಳು.ಮದ್ದಪ್ಪ ನಾಯಕ ತುತ್ತೂರಿ ಊದಿ ಎಲ್ಲ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕರೆದನು ನಂತರ ಉಳಿದ ಶತ್ರು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಇವಳ ಈ ಸಾಹಸ ಆ ದಿನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೈದರಾಲಿಯ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.ಅವಳ ಈ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಛೇರಿಯ ಮುಂದೆ ಅವಳ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವಳ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇವಳ ಈ ಸಾಹಸ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಣಕೆ ಓಬವ್ವನ ಘಟನೆಯೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಆ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒನಕೆ ಕಿಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಲಿಯು ವೀರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಫೋರ್ಟ್ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸಾವನದುರ್ಗದ ಕೋಟೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.ಈ ಕೋಟೆಯು ಹಂಪಿಯಿಂದ ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ಎಂಬ ನಾಯಕ ವರ್ಗದವನು ಮೊದಲು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ.ಇವರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಜೊತೆ ಅದ್ರ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ದಾವಣಗೆರೆ,ಜಗ್ಲೂರು,ಹರಿಹರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಇವರ ನಂತರ ಇವರ ಮಗನಾದ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ.ಇವರ ನಂತರ ಭರಮಪ್ಪ ನಾಯಕ ತುಂಬ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ.ಇವನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳು,ಅರಮನೆಗಳು,ದೇವಾಲಯಗಳು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು.ಮೈಸೂರಿನ ಹೈದರಾಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದ.ಮೊದಲು ೧೭೬೦ ರಲ್ಲಿ,ಎರಡನೆ ಬಾರಿ ೧೭೭೦ ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ೧೭೭೯ ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಮದಕರಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ.ಇದಾದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮೆಸೂರಿನ ಸರ್ಕಾರ ವಹಿಸಿತು.
ದಂತ ಕಥೆ
ಜಾನಪದ ದಂತಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಿಡಿಂಬಸುರ ಎಂಬ ನರಭಕ್ಷಕ ದೈತ್ಯ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಅಗ್ನಾತವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಕುಂತಿಯ ಜೊತೆ ಬಂದಾಗ ಭೀಮ ಮಧು ನಡೆಸಿದ ದ್ವಂದ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಮಧು ಭೀಮ ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ಶಾಂತಿ ಪ್ರದೇಷಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ಮೇಲಿನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ೧೮ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಳಾಗಿತ್ತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಹಿಡಿಂಬೇಶ್ವರ, ಸಂಪಿಗೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಏಕನಾಥೆ,ಫಾಲ್ಗುಣೇಶ್ವರ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಹನುಮಂತನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುಬ್ಬರಾಯ ಹಾಗು ನಂದಿ. ಹಿಡಿಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ರಾಕ್ಷಸನಾದ ಹಿಡಿಂಬನ ಹಲ್ಲನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.ಹಿಡಿಂಬ ಹಾಗು ತನ್ನ ಸೋದರಿಯಾದ ರಾಕ್ಶಸಿ ಹಿಡಿಂಬಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ಹಿಡಿಂಬಿ ಭೀಮನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಲು ಹಾಗು ಗಟೋಟ್ಕಚನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಲು.ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕಶಿಲೆಯ ಸ್ಥಂಭ ಹಾಗು ಎರಡು ಸ್ವಿಂಗ್ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಸಂಪಿಗೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿದೆ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ದೇವಾಲಯದ ಶಾಸನಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.ಉತ್ಸವಾಂಬ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುರುಗ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಠವು ಈಗ ಕೋಟೆಯಿಂದ ೨ ಕಿ.ಮೀ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ದು ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳು
ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ.ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು ನಾಗರ ಹಾವು ಹಾಗು ಹಂಸೆ ಗೀತೆ.ವೀರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.ವರದಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಾಯಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಬಗ್ಗೆ, ವೀರ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಆಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್(ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೧೬
ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾನೂನು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡುವವರ ಹಾಗು ಕೊಳ್ಳುವವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಯ್ದೆಯೇ ಈ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ರೇಗುಲೇಷನ್ ಕಾಯ್ದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಆ ಮೂಲಕ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುವ ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೦, ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್ ೧೫ ರಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಮುಂದೆ ಮೇ ೧,೨೦೧೬ ರಿಂದ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯೊಳಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮಸೂದೆಯನ್ನ ಯುಪಿಎ-೨ರ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಆ ಮಸೂದೆಗೆ ೨೦ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇದೇ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು ಅವಲೋಕಿಸಿ ತಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳ ಕುರಿತು ವಿಸ್ಮೃತ ವರದಿಯೊಂದನ್ನ ೨೦೧೫ ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಎಡರಂಗ ಹಾಗು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಂತಿಮ ಮಸೂದೆಯ ಕುರಿತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಆದರೂ ಲೋಕಸಭೆ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಯಿತು.
ನೋಂದಣಿ
೫೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಎಂಟು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಯಾವುದಾದರೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಅಥವಾ ಜನವಾಸ ಸಂಬಂಧಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ದೆಯು ಜಾರಿಯಾದ ದಿನ ಯಾವ ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲವೋ ಅವುಗಳು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ವಾಯಿದೆಯ ಒಳಗಾಗಿ ರೇರಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೇರಾ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಗರಿಷ್ಟ ಸಾಮ್ಯ ೩೦ ದಿನಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕೃತಿಗೊಂಡ ನಂತರ ಆ ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ, ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವಶ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಜಾಲ ತಾಣದ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಸಲು ತಪ್ಪಿದವರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಶೇ.೧೦ ರಷ್ಟನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಏಜೆಂಟುಗಳು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಏಜೆಂಟುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಖರೀದಿ/ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ನಮೂದಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರ ರಕ್ಷಣೆ
ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಶೇ.೭೦ ರಷ್ಟನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮುಖಾಂತರವೇ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಬರುವ ಕಾಳ ಧನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬಿಲ್ಡರ್ ಗಳು ಕಟ್ಟಿದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಾಗ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗಿನ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಹಾಸಬಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ದರ ನಿಗದಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮನೆ, ಶೌಚಾಲಯಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೊರತು ಇನ್ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದರ ವಿಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ
ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ರೇರಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತೆರೆದು ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ೬೦ ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಿನ ಸಮಯವೂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ನ್ಯಾಯ ಮಂಡಳಿಗೆ ಇದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ.
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
Victoria Hospital
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು
ಕೊಂಬಾಟ್
ಮುನ್ನುಡಿ
ಕೊಡುಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಕೊಂಬಾಟ್' ಕಲೆಯೂ ಒಂದು. ದೈವೀ ಆರಾಧನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಹಬ್ಬ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಜಾತ್ರಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವದರಿಂದ ' ಕೊಂಬಾಟ್ ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಕೊಡವರು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಲೋಕ ಕಂಟಕನಾದ ಭಸ್ಮಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರವೆತ್ತಿದಾಗ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಂಬನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿದನೆಂದೂ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪೀಲಿಯನ್ನು (ನವಿಲು) ಹಿಡಿದು ಕುಣಿದನೆಂದೂ ಕಲಾವಿದರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರದ ಸಂಕೇತವೇ ಈ ಕಲೆಗಳು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.
ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ
ಎಷ್ಟು ಜನ ಬೇಕಾದರೂ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಮುಖರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಾಯಕರು. ಕೊಡಗಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಕವಾದ ರುಮಾಲು. ಬಿಳಿಯ ಅಥವಾ ಕರಿಯ ಕುಪ್ಪಸ, ನಡುವಿಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲಾವಿದರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಬು ಅಥವಾ ' ಪೀಲಿ'ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೆಂಕಿ ಗುಡ್ಡೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ,
ವಾದ್ಯಗಳು
ಕೊಡವರ ದುಡಿ ಮತ್ತು ಹರಿಜನರ ಡೋಲು, ಕೊಂಬು, ಪರೆ, ತಾಳ ಇತ್ಯಾದಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೇಳ, ಕೊಂಬಾಟ್ ಮತ್ತು ಪೀಲಿಯಾಟ್ ಕುಣಿತದ ರೀತಿ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹುತ್ತರಿ ಕೋಲಾಟದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಗತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾಣೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಕಲಾವಿದರು ಜೋಡಿ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ, ಕುಣಿಯುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಕೊಂಬು' ಅಥವಾ 'ಪೀಲಿ' ಹಿಡಿದ ಕೈಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನ ಇರುತ್ತದೆ,
ಉಪಸಂಹಾರ
ಕೊಂಬಾಟ್ ಮತ್ತು ಪೀಲಿಯಾಟ್ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಡವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೀರರಾಜಪೇಟೆಯ ಕಡೆ ಕಾರ್ಕೋಟ ಕಾಲ ಭೈರವ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ನಡೆದರೆ, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದೇವರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
thumbnail|ಹೂವಿನ ಪ್ರಜನನ ಭಾಗಗಳು
ಪೀಠಿಕೆ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಏಳು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಚಲನೆ,ಉಸಿರಾಟ,ಬೆಳವಣಿಗೆ,ವಿಸರ್ಜನೆ,ಪೋಷಣೆ,ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಎಯುತ್ತದೆ.೧)ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ೨)ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.
ಹೂ
ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಭಾಗವೇ ಹೂ.ಹೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಯ ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಕ್ಟ ಎಂಬ ಎಂಬ ಭಾಗದಿಂದ ಹೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಹೂ ತನ್ನದೆ ಆದ ತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.
ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ರಚನೆ.
ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೂವಿನ ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರುವಾಗ ಪರಕೀಯ ಸ್ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.ದ್ವಿಗುಣಿತ ಯುಗ್ಮವು ಭ್ರೂಣವು ಬೆಳೆದೆ ನಂತರ ಬೀಜವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಬೀಜವು ಇನ್ನೊಂದು ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಭ್ರೂಣದ ಸುತ್ತ ಎಂಡೋಸ್ಪರ್ಮ ಎಂಬ ಅಂಗಾಂಶ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಇಡೀ ಅಂಡಕವು ಬೀಜವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಅಂಡಕದ ಸುತ್ತ ಇದ್ದ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಬೀಜದ ಹೋದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಅಂಡಾಶಯ ಭಾಗವು ಬೀಜವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಣ್ಣಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಪುಶ್ಪಪಾತ್ರೆ,ಪುಷ್ಪದಳ ಮುಂತಾದ ಹೂವಿನ ಭಾಗಗಳು ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ
ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್
thumb|ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ thumb|ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚ್ thumb|ಭುಲ್ಲಾತಾಲ್ ಸರೋವರ thumb|ಹಿಮಪಾತದ ನಂತರ ಟಿಪ್ ಎನ್ ಟಾಪ್
ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಪೌರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ದಂಡು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.
ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮೂಲತಃ ಇದು ಕಾಲೂಡಾಂಡಾ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್‍ನ್ನು ಆಗಿನ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತವಾದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಇತರ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾದ ರಸ್ತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದಪ್ಪ ಓಕ್ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಗರ್ವಾಲ್ ರೈಫಲ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೇನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ ಎನ್ ಟಾಪ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್, ಕಾಳೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಭುಲ್ಲಾತಾಲ್ ಸರೋವರ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಲವರ್ಸ್ ಲೇನ್ ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ನಗರದಿಂದ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ತಾರಕೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭೈರವ ಗರ್ಹಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭೀಮ್ ಪಕೋರಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಿರಿಧಾಮದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ 'ಶರದೋತ್ಸವ' (ಶರತ್ಕಾಲದ ಹಬ್ಬ) ವನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ರಾಣಿಪುರಂ
ರಾಣಿಪುರಂ
ರಾಣಿಪುರಂ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಖರ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 750 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಣಿಪುರಂ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೆಳ್ಳರಿಕುಂಡು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ರಾಣೀಪುರಂ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಮದತುಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಣಿಪುರಂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ರಮ್ಯ-ರಮಣೀಯ ತಾಣ ಇದಾಗಿದೆ. ರಾಣಿಪುರಂ ಬಹುವಿಧ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಚೋಳ ಕಾಡುಗಳು, ಮನ್ಸೂನ್ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿ ಪಡೆಯಲು ರಾಣಿಪುರಂ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಜೊತೆ ಕಳೆಯಲು ಇದು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೌಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಣಿಯಾದ ರಾಣಿಪುರಂ ಗಿರಿಧಾಮವು ಉತ್ತಮ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷತೆ
ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಣಿಪುರಂ ಹಸಿರುಯುಕ್ತ ಶಿಖರಗಳ ಸೌಂಧರ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲು ಮದತುಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಣಿಪುರಂ ನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಯೋಸಿಸ್ ವತಿಯಿಂದ ವಸಾಹತಿನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಮದತುಮಾಲದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರಣ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು, ತಲಕಾವೇರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಸದಾ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಈ ರಾಣಿಪುರಂ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ರಾಣಿಪುರಂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೇರಿದ ಮರಗಳು, ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕಲರವ  ಭವ್ಯವಾದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ರಾಣಿಪುರಂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ‘ಮಾಣಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಣಿಪುರಂ ನ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಾಲುದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಸ್ಯ]ಜಾತಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗಳು ರಾಣಿಪುರಂ ನ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಗಂಟೆಗಳ ನಡಿಗೆಯ ನಂತರ ಊಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಬಹುದು. ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ರಮಣೀಯ ದೃಶ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಾರಣಿಗರು, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತವಾದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ರಾಣಿಪುರಂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನ್ಹಂಗಾಡ್, ಪಥನಾಡಿ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕವೂ ರಾಣಿಪುರಂ ತಲುಪಬುದು. ಕಾನ್ಹಂಗಾಡ್ ನಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪಥನಾಡಿಯಿಂದ ಜೀಪ್ ಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.
ರಾಣಿಪುರಂ ಶಿಖರ
ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1002 ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಣಿಪುರಂ ಕೇರಳದ ಊಟಿ ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಣಿಪುರಂ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. 1930 ರವರೆಗೆ ರಾಣಿಪುರಂ ಮದತುಮಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಣಿಪುರಂ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಮನ್ಸೂನ್ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶೋಲಾ ಮರಗಳು, ಇನ್ನಿತರ ವಿಶೇಷ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಜಿಂಕೆ, ಆನೆಗಳು, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಂಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ತಲಕಾವೇರಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಣಿಪುರಂ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಇತರ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಂತೆ ರಾಣಿಪುರಂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನ್ನು ‘ಮಣಿಮಾಲಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಹಸಿರ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ತಂಪು ಗಾಳಿ ಚಾರಣದ ದಣವು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲ ಸೌಂಧರ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯಾಸ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾರಣ ಮಾಡುವ ವೇಳೆ ಅಪರೂಪದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಜೀವಿಗಳು, ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರೂ ಇವುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಾರಣವು ರೋಮಾಂಚನಕಾರೀ ಅನುಭವವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಅರಣ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಆನೆಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಜೀಪ್ ಸವಾರಿಯ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಣಿಪುರಂ ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಗಿರಿಧಾಮವು ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚಿಟ್ಟೆ-ಪಾತರಗಿತ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಹಸ ಕ್ರೇಡೆಗಳನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ರಾಣಿಪುರಂ ಗಿರಿಧಾಮವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕಾಸರಗೋಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಬಸ್ ತಂಗುದಾಣವೆಂದರೆ ಕಾನ್ಹಂಗಾಡ್. ಅತ್ಯಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಈ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವು ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)
ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿಎಲ್) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಸಿಸಿಐ) ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.
ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ನವಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಐದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡವು ಡೆಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಮಹಿಳೆಯರ ಟಿ20 ಚಾಲೆಂಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು 2018 ರಲ್ಲಿ ಏಕ-ಪಂದ್ಯದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು 2019, 2020 ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರು-ತಂಡ, ಮೂರು-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಬಿಸಿಸಿಐ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಮಹಿಳಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ T20 ಚಾಲೆಂಜ್ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪುರುಷರ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದವು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಸಿಐ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಐದು-ತಂಡಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು  ಈ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; 25 ಜನವರಿ 2023 ರಂದು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಿಸಿಸಿಐ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.
28 ಜನವರಿ 2023 ರಂದು, ಬಿಸಿಸಿಐ 2027 ರವರೆಗೆ ಲೀಗ್‌ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ ಬಿಡ್ ಗೆದ್ದಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆ
right|thumb| [[ಬ್ರಬೋರ್ನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] right|thumb| [[ಡಿವೈ ಪಾಟೀಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿಎಲ್(WPL) ಲೀಗ್ ರಚನೆಯು ಐಪಿಎಲ್ ನ ರಚನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಇವೆ. ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ವಿರುದ್ಧ ಡಬಲ್ ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ, ಮೂರು ತಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ಲೇಆಫ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಲೀಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಮುಂದಿನ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಂಡಳಿಯು ಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಲೀಗ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ 4 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಿಂದ 26 ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು 22 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಮುಂಬೈನ ಬ್ರಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಡಿವೈ ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಗರಿಷ್ಠ ಐದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಐಸಿಸಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ನೇಷನ್‌ನಿಂದ ಇರಬೇಕು.
ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಉಚಿತ. ಲೀಗ್‌ನ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್ ಶಕ್ತಿ, ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಹುಲಿಯಾಗಿದೆ.
ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 5 ನಿಮಿಷಗಳ ಎರಡು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮಯಾವಧಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಟಿ 20 ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಸ ನಿಯಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ವೈಡ್ ಮತ್ತು ನೋ ಬಾಲ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು 3 ನೇ ಅಂಪೈರ್‌ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮವು 2023 ರ ಋತುವಿನಿಂದ ಐಪಿಎಲ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.
ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು
ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಆರಂಭಿಕ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜನವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು inr 46690000000 ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು
2023 ರಿಂದ 2027 ರವರೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿವೆ. ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು inr 12890000000 ಗೆದ್ದಿದೆ, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಇಂಡಿಯಾವಿನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಮುಂಬೈ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯನ್ನು inr 9129900000  ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.,  GMR - JSW ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ inr 8100000000  ದೆಹಲಿ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.,  ಕ್ಯಾಪ್ರಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ inr 7570000000  ಲಕ್ನೋ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿ ಡಿಯಾಜಿಯೊದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯು inr 9010000000  ಬೆಂಗಳೂರು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಆಂಪಿಯರ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಜ್ಯಾಕ್ ಜಿನೋವೀಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ನಂತರ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ.
ಐದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು, ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಡೆಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಕೂಡ ಪುರುಷರ ಐಪಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಪ್ರಸಾರ
ಜನವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ, ವಿಯಾಕಾಂ 18, ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು inr 9510000000 ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಸೀಸನ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್18 ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಯೋ ಸಿನೆಮಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇವೆರಡೂ  ವಿಯಾಕಾಂ 18ನ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಋತುವನ್ನು ಸ್ಕೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಋತುವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ವಿಲೋ ಟಿವಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಈಸ್ಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಟ್ರೋ ಸುರಂಗ
ಈಸ್ಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಟ್ರೋ ಸುರಂಗ ಈಸ್ಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಟ್ರೋ ಲೈನ್ನಿಂದ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸೇವೆಗಾಗಿ  ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ   ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ  ನೀರೊಳಗಿನ ನದಿಯ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸುರಂಗವು ಹೂಗ್ಲಿ ನದಿಯ ಕೆಳಗೆ  ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಸುರಂಗ ಉದ್ದ 11 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (6.8 ಮೈಲಿ) ಮತ್ತು ಅಗಲ 5.5 ಮೀಟರ್ (18 ಅಡಿ). 520 ಮೀ ಉದ್ದದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳು ​​ಹೂಗ್ಲಿ ನದಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸುರಂಗದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ 2018 ರಲ್ಲಿ. ಈ ಸುರಂಗವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೀರೊಳಗಿನ ನದಿ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಮಾಣ
ಹೌರಾ ಮೈದಾನನ್ ದಿಂದ ಹೌರಾ ಸ್ಟೇಶನ್ ಸುರಂಗ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಹೂಗ್ಲಿ ನದಿಗೆ 250 ಮೀಟರ್ ಸುರಂಗ ಬೋರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ. ಸೀಲ್ಡಾ ಸುರಂಗಕ್ಕೆ 2.2 ಕಿಮೀ ಫುಲ್ಬಾಗನ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. .ಈ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಹೌರಾ ಹಾಗೂ ಕೋಲ್ಕತಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ 2.5 ನಿಮಿಷಗಳದ್ದಾಗಲಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಮೆಟ್ರೋ
ಶಲ್ಯ ರಾಜ
ಶಲ್ಯ ರಾಜ
ಶಲ್ಯ ರಾಜನು ಮಾದ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಅಣ್ಣ. ಶಲ್ಯನು ಗಧಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೃಢ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶಲ್ಯನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಕುತಂತ್ರಕ್ಕೆ ವಶವಾಗಿ ಕೌರವ ಪಕ್ಷಸೇರಿ ಪಾಂಡವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಮಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಂಡುರಾಜನು ಅಳಿಯಾನಾದ ರೀತಿ
ಒಂದು ದಿನ ಶಲ್ಯ ರಾಜ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಪಾಂಡು ರಾಜ ನೋಡಿ ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಲ್ಯ ರಾಜನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡ ಪಾಂಡು ರಾಜ ಶಲ್ಯನೊಡನೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳಸಿ ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ  ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮ ರಾಜರಿಗೆ ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಸುಂದರ ಸಹೋದರಿಯಾದ ಮಾದ್ರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಪಾಂಡುರಾಜನ ಜೊತೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಶಲ್ಯನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಲ್ಯನು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದ ಕಾರಣ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ
ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಮಾದ್ರಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸಾವಿಗೆ ತಾನೇ ಕಾರಣವೆಂಬ ನೋವಿನಿಂದ ಸಹಗಮನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಆಗ ಶಲ್ಯರಾಜ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಕರೆದು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಆಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರ ೧೮ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಶಲ್ಯ ರಾಜ “ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಕಾಯುವ ಬದಲಿಗೆ ಮಾದ್ರದ ರಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶಲ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು ಕೂಡ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ದೇವತೆಯರ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ  ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ.ಆದರೆ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಕುಂತಿ ಮಾತೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆಯೂ ಮತ್ತು ಧರ್ಮರಾಯ,ಭೀಮ,ಅರ್ಜುನರು ಸ್ವಂತ ತಮ್ಮಂದಿರಂತೆಯೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ,ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಒಪ್ಪದೆ,ಶಲ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ ನಿನ್ನ “ಮಕ್ಕಳನ್ನೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಲ್ಯ ರಾಜ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪದೇ ಇದ್ದಾಗ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ನಾವು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಕೂಡ ಪಾಂಡವರ ಜೊತೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಲ್ಯನ ಪಾತ್ರ
ಶಲ್ಯ ರಾಜನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಸೈನ್ಯವು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಣಿವಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ದುರ್ಯೋದನನು ಶಲ್ಯನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಕಪಟದಿಂದ, ತಾನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಿರಾಮದ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಗೊಡದೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು,ಧರ್ಮರಾಯನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಇಂತಹ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಉಡುಗೊರೆ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಲ್ಯ ರಾಜ ಈ ರೀತಿಯ ಉಪಚಾರ ಮಾಡುವ ಭಾವನೆ ಇರುವುದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ಅವನೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿರುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ,ಇಂತಹ ಆತಿಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮರು ಯಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮಾತುಕೊಡುತ್ತಾನೆ.ನಂತರ ದುರ್ಯೋದನ ಶಲ್ಯನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ತಾನೇ ಈ ಆತಿಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮನನೊಂದ ಶಲ್ಯ, ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೌರವರ ಕಡೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಶಲ್ಯರಾಜನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸಿ,ಶಲ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ “ನೀನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೌರವರ ಕಡೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಪರ್ವೀನ್ ಸುಲ್ತಾನ
ಬೇಗಂ ಪರ್ವೀನ್ ಸುಲ್ತಾನ  (ಜನನ | ೧೯೫೦)ರು ಅಸ್ಸಾಂ ನ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರಿಗೆ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪರ್ವೀನ್ ಸುಲ್ತಾನ, ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ನೋವ್ಗೊಂಗ್ ಪಟ್ಟಣದ, ದಚ್ಕಾಪತ್ತಿ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇಕ್ರಮುಲ್ ಮಾಜಿದ್ ಮತ್ತು ಮರೂಫಾ ಮಾಜಿದ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರ ತಂದೆ ದಿವಂಗತ ಇಕ್ರಮುಲ್ ಮಾಜಿದ್ ಇವರ ಮೊದಲ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಮೊಹಮ್ಮೆದ್ ನಜೀಫ್ ಖಾನ್ ರಿಂದಲೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ದಿವಂಗತ ಪಂಡಿತ್ ಚಿನ್ಮೊಯ್ ಲಾಹಿರಿಯ ಅವರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ೧೯೭೩ ರಿಂದ ಇವರು ಉಸ್ತಾದ್ ದಿಲ್ಶಾದ್ ಖಾನ್(ಪಟಯಾಲ ಘರಾಣ)ಇವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಉಸ್ತಾದ್ ದಿಲ್ಶಾದ್ ಖಾನ್. ರನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ
+ ಎವೆರ್ಗ್ರೀನ್ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಸಾಂಗ್ : ಇಮಾನ್ ಧುನಿಯ ಬುಲಿ ನೋಕೊಬ ..ಮುರ್ ಲಾಜ್ ಲಾಗಿ ಜೈ
ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತ
ಮುನ್ನುಡಿ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತ ಎಂಬುದು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ಲಂಬಾಣಿ ಜನರ ಮನರಂಜನೆಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುಣಿತವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಂಬಾಣಿ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ, ಲಂಬಾಣಿ ಜನಾಂಗ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇಯಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ದೀವಿಗೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುಣಿತದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕಣಿತದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಲಂಬಾಣಿ ಜನಾಂಗ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲಾಂಬಾಣಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪರಂಪರೆಯವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ಜನ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಬಂಜಾರ, ಬಂಜಾಲಿಗ. ಸುಕಾಲಿಗ ಲಮಾಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಇವೆ. ಲಂಬಾಣಿಗಳು ಕಷ್ಟಜೀವಿಗಳು. ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಸತಿ ತಾಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇಂತಹ ವಸತಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಲಂಬಾಣಿ ತಾಂಡಾಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನಂಬಿಕೆ
ಸೇವಾಭಾಯ ಇವರ ತಾಂಡಾಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಾದೇವತೆ. ಲಂಬಾಣಿಗಳು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳು. ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು ಇವರ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದ! ತಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಇವರು ಬಿಟ್ಟವರಲ್ಲ. ಪರಸ್ಪರ ವಿರಸ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವೇಕ ಶಾಲಿಗಳು. ತಾಂಡಾದ ನಾಯಕನೇ ಇವರ ನ್ಯಾಯಾದೀಶ! ಲಂಬಾಣಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳೋ ಅಷ್ಟೇ ಸರಸಿಗಳು. ಇವರ ತಾಂಡಾಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಆ ಸರಸದ ಸಂಭ್ರಮ ನೋಡಬಹುದು. ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತ ಈ ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ತಂದ ಸೇವಾಭಾಯ ನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ ನೊರೆಂಟು ಹಾಡು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಇವರು ಕುಣಿಯುವ ಬೆಡಗು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ! ವೇಷ ಭೊಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಇತರರಿಗಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ವೇಷ ಭೂಷಣ
ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಲಂಗ (ಪೇಟಯಾ) ಅದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾದ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸ, ಲಂಗದ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಹೋಲಿದಿರುವ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳು, ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡುಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಕಸೂತಿ ಹಾಕಿದ ಕುಪ್ಪಸ (ಕಾಂಚೋಳಿ) ತಲೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲು ಸೆರಗಿನಂತೆ ಇಳಿಬಿಟ್ಟ (ರುಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡದ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವ) ರಂಗು ರಂಗಿನ ಮೇಲುವಸ್ತ್ರ (ಚಾಂಟ್ಯ). ಈ ಮೇಲು ವಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸದ ಅಲಂಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಬೆಳ್ಳಿ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಸರ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಇವರ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಣ್ಣ. ಇನ್ನು ಇವರ ಭೂಷಣಗಳೆಂದರೆ ಕೈಗಳಿಗೆ ಅಗಲ ಪಟ್ಟೆಯಂತಹ ಬಳೆಗಳು. ಇವಕ್ಕೆ ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆ "ಭಲ್ಯ"' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ಚೊಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಾಡ್ಯ ಎನ್ನುವ ಕಂಚಿನ ಬಳೆ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೈಕಾಲು ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯ ಬೆಸೆದು ಮಾಡಿದ ಉಂಗುರ, ಇವಕ್ಕೆ '"ವಿಂಟೇ"' ಚಾಲಾವಿಂಟೇ'" ಪೊಲಾ"' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಲೋಹದ ಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ರಪಿಯಾಹಾರ್ ಎಂಬ ಸರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಇನ್ನೊಂದು ಎದೆಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಿಚಂದ್ರ, ಅಥವಾ ವಾಂಕ್ಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸರಿ ಅಥವಾ ಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೂಗುತಿ ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮುಖದ ಸೊಗಸಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಡಗನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮೂಗುತಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯದು. ಇದರ ಅಂಚಿಗೆ ಮುತ್ತು ಬಿಗಿದಿರಬಹುದು: ಇಲ್ಲವೆ ಅದೇ ಲೋಹವನ್ನು ಮುತ್ತಿನಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿರಬಹುದು. ಎರಡು ಬದಿಯ ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇಳಬಿಟ್ಟ ಕೊದಲಿನ ಕುಚ್ಚಿಗೆ ಹೆಣೆದು ಜೋಡಿಸಿರುವ ಕೆನ್ನೆಗೆಜ್ಜೆ (ಚೋಟ್ಲೇ) ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಟೀಕಿ, ತಲೆಗೆ ಗುಗ್ಗರಿ, ಚಾಟಿಯ ಸಿಂಗಾರ. ಕಾಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಾಲುಕಡಗ ಈ ಕಾಲುಗಡಗಕ್ಕೆ ಧಾರವಾಡದ ಕಡೆ ಕೊಲ್ಟ ಎಂದು, ಬಳ್ಳಾರಿ ಕಡೆ ಗ್ಯಾಂಜೆ, ಎಂದೂ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಕಡೆ ಕಲ್ಡ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲುಗಡಗದ ಜೊತೆಗೆ ದಂತದ ಬಳೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಬೆರಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಉಂಗುರ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕಸೂತಿಯ ಕಡ್ಡಿವಸ್ತ್ರ (ವಾಡಾರ), ರಟ್ಟೆಗೆ ಕಸೋಲೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಳೆ, ಕಾಲಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಗೆಜ್ಜೆಸರ, ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಅಡಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಚೀಲ (ಪೊತಾಡಿಯಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕುಣಿತ
ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಜೆಯಾದರೆ ಹಾಡಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೆ ಜನ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವೆನಿಲ್ಲಾ. ಮೂರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಮುವತ್ತು ನಲವತ್ತು ಜನದವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ರೂಢಿ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಇವರು ನಿಲ್ಲುವುದು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ. ಹಾಡಿಲ್ಲದೆ ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತವೆ ಇಲ್ಲಾ. ತಂಡದ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಮೊದಲು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಉಳಿದವರು ಪ್ರತಿ ಸೊಲ್ಲಿನ ನಂತರ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಸಮುದಾಯದ ದೇವತೆ ಸೇವಾಬಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕುಣಿತ ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುಕಟ್ಟಿ ನಿಂತರೆ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಸುತ್ತುಕುಣಿತ ಈ ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತ! ಸುತ್ತಸಾಲು ಇವರ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಾಕಿದ ಬೇಲಿ. ಆ ಬೇಲಿ ದಾಟುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲಾ.
ಕುಣಿತದ ಶೈಲಿ
ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕುಣಿತದ ರೀತಿ ಬಹು ಆಕರ್ಷಿಣೀಯ. ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೈ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಸೊಂಟಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ. ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನೂ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಡಕ್ಕೂ ಬಲಕ್ಕೂ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಒಂದೊಂದೇ ಕೈಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೆಲದವರೆಗೆ ಇಳಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಲನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೊಂಟವೂ ಬಳುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕೈ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಲನವಲನಗಳು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕುಣಿತದ ತಂಡ ಅದೇ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಾಡಿಸಿ ನಡುವಾಡಿಸಿ, ಹಿಂದೆ-ಮುಂದೆ ಚಲಿಸಿ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಲಾವಿದರ ಕಂಠದಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ ಹಾಡುಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಳವಾಗಿ ಹಲಗೆ ತಮಟೆ ಬಾರಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಡಿ ಹಿಡಿದು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವುದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನ ತಂಬಿ ಕುಣಿಯುವಾಗ ಕೇಳಿಬರುವ ಕಾಲುಗೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು, ಕೈಯಾಡಿಸುವಾಗ ಬರುವ ದಂತದ ಬಳೆಗಳ ಸಪ್ಪಳ, ಗುಂಪು ಹಾಡಿನ ಇಂಪುದನಿ, ಬಾಗಿ ಕುಣಿಯುವಾಗ ಇಳಿ ಬೀಳುವ ಮುಂಗೂದಲಿನ ಕುಚ್ಚುಗಳ ಸೊಗಸು, ಕೈ ಬೀಸಿ ಆಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲು ಹೊದಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕವಡೆ ಸರಗಳ ಚೆಲ್ಲಾಟ, ಹಾಡಿನ ಸೊಲ್ಲು ತಪ್ಪಿದಾಗ ನಾಯಕಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಸುಗೋಪ, ಸೊಲ್ಲು ಸರಿಯಾದಾಗ ಎಲ್ಲರ ಮುಖದಲ್ಲೂ ಮಿಂಚುವ ನಗೆ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕೇಳಿ, ನೋಡಿಯೇ ಆನಂದಿಸಬೇಕು.
ಕುಣಿತದ ಸೊಬಗು
ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತದ ನೋಟದ ಸೊಬಗನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಗಾಜಿನ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಹೊಳಪು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಚಂದ್ರನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕುಣಿತದ ಸೊಬಗಿಗೆ ಮೆರಗು ತಂದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಟವು ಉಂಟು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಂಬಾಣಿ ಪುರುಷರು ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಕೋಲು ಹಿಡಿಯದೇ ಕುಣಿಯುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇವರು ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಒಳಾಟ, ಹೊರಾಟ, ಚಿಕ್ಕಿ ಕೋಲಾಟ, ಬಾಗು ಕೋಲಾಟ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಹಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಅಥವಾ ಆಗಾಗ ಕುಣಿದರೂ, ಹಬ್ಬ ಉತ್ಸವ, ತೇರು ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವೇಷ-ಭೂಷಣ ದರಿಸಿ ಕುಣಿಯುವುದು ಚೆಂದ. ಕಾಮನ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಂತೂ ಇವರ ಕುಣಿತ ಒಂದು ಮೋಜು. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುಕಟ್ಟಿ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕುಶಲತೆ ತೋರಿ, ಅವರ ಹೆಸರು ಹಿಡಿದು ಹೊಗಳಿ ಅವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿ ಬಹುಮಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಅವರ ಜಾಣ್ಮೆಯೇ ಜಾಣ್ಮೆ: ಸರಸವೇ ಸರಸ ಆಡಿ ಆಡಿ ಬಾಪುರೇ ಗ್ವಾಡಿ ಹತ್ತಿ ನೋಡಿರೆ ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿ ಬಹುಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ
ಲಂಬಾಣಿ ಜನರ ಭಾಷೆಗೆ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ಭಾಷೆ ಮರಾಠಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಮೊದಲಾದ ನಾನಾ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಂವೃದ್ದಿಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಲಂಬಾಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗೀತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಯಿಯೇ...ಎಂಬ ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ ಇವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗತಿಗಳು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರು ನಿಪುಣರು.
ಕುಣಿತದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಮಾರಿಯ ಆರಾಧನೆ
ಮುನ್ನುಡಿ
ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಿ ಆರಾಧನೆಯೂ ಒಂದು.
ಉಗಮ
ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾನಪದೀಯರ ನಂಬಿಕೆಯ ಅನ್ವಯ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭ ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದ ಹೆಣ್ಣು ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣಳಾದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಗರ್ಭಧಾರಕ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದ ಭೂಮಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಮೃದ್ಧ ಫಸಲು ಹಾಗು ಆ ಫಸಲನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.ಮಾರಿ ಹಬ್ಬದ ಹಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಮಾರಿ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲ ಇಂಥ ಫಲ ಸಮೃಧ್ದಿಯ ಸಂಕೇತವೇ ಆದರೂ, ಅನಂತರದ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮಾರಿಯ ಆಶಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಹತ್ತಾರು ಬಗೆಯ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಹುತೇಕ ಕೆಳವರ್ಗಗಳಿಂದ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಾರಿದೇವತೆಯ ಈ ಪುರಾಣಗಳು ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಮಾರಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಲಾಗುವ ಕೋಣನ ಬಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ದಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣ ಒಂದು
"ಈಕೆಯ ಹೆಸರು ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮುದ್ದಿನ ಮಗಳು. ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮನೆಗೆ ಮಾದಿಗರ ಹುಡುಗನಾದ ಕರಿಯ ಮನೆಬೆಟ್ಟು ಬಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ ನಂಬಿಸಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಬರದಂತೆ ಬಾಳತೊಡಗಿದ. ಹುಡುಗನ ನಡತೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದರು; ವಿವಾಹವಾದರು. ಬಹಳಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಕರಿಯಂಭಟ್ಟನ ತಾಯಿ ಮಗನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅವಳು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಮಗನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕರಿಯಂಭಟ್ಟನ ಜೊತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ತಾನೇ ಅವನು ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆಕೆ ಅಗಲಿದ ಮಗನನ್ನು ಕೂಡಿ ಆನಂದದ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಳು. ಮಗ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಯಂತಿರಬೇಕೆಂದು ಬುದ್ದಿ ಹೇಳಿದನು. ವೇಷ ಬದಲಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ ಊಟದ ರುಚಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ. 'ಆಕೆ 'ನಮ್ಮದೊ ಮದು ಕೋಣನ ಕರುವಿನ ಕಾಲಿನ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ನುಡಿದುಬಿಟ್ಟಳು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಂದ ಅತ್ತೆಗೆ ಊಟ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನ ಕೇಳಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತುಳಿದಂತಾಯಿತು. ನೇರವಾಗಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ 'ನಾಯಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು' ಕೇಳಿದಾಗ ನಾಯಿ ಕೊರಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದರು. ಆತ ವಂಚಿಸಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾದಳು. ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಗಂಡನಿಗೆ ನಾನು ಮಾರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಪಟ್ಟದ ಕೋಣನಾಗಿ ಹುಟ್ಟು, ಮಟ್ಟ ಮಂಗಳವಾರ ಸರಿ ರಾತ್ರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೆಂಡಮಂಡವಾದಳು. ಶ್ರೀಬಾಲಗೌರಿ ಮಾರಮ್ಮನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಕರಿಯಂಭಟ್ಟ ಅವಳ ಶಾಪದಿಂದ ಕೊಣವೇಗೌಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟದ ಕೋಣವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಕೋಣ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೇದು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂತು. ಮಾರಿಯ ಕಣ್ಣು ಕೋಣನ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಮಾರಿ ಗೌಡನಿಗೆ ಕೋಣವನ್ನು ಕೊಡು ಎಂದು ಪೀಡಿಸಿದಳು. ಗೌಡ ಅದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಯವೀಯದೆ ಅವಳಿಗೆ ಏಳು ಜೊತೆ ಸೀರೆ ಉಡಿಸಿ, ಊರ ಮುಂದಲ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಎಣ್ಣೆ ಸುರಿಸಿ, ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಸಿದರೂ ಬೇಯಲಿಲ್ಲ. ಗೌಡನಿಗೇ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಾಯಿತು. ವಿವೇಕ ಮೂಡಿ ಕೋಣವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ. ಮಂಗಳವಾರ ಮಾರಮ್ಮ ಗದ್ದುಗೆ ಮೇಲೆ ಬಂದಳು. ಗಂಡನೇ ಕೋಣವಾದ ಮಾವ ಗೋರುಗಂಬ ಕೋಣವನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಬಂಧಿಸುವ ಕಂಬವಾದ. ಅತ್ತೆ ಫಟಗಡಿಗೆಯಾದಳು. ಸರಿ ರಾತ್ರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೋಣವನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ಈಕೆಗೆ ಮಾರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದವು. ಕಣ್ಣು ಜರಸಲು ಮರಿ, ಧೂಳುಮರಿ, ಎಲ್ಲೆಮರಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು."
ಪುರಾಣ ಎರಡು
ಭಟ್ಕಳದ ಮಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಪುರಾಣವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಬೇರೆಡೆ ದೊರೆಯುವ ಪುರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪುರಾಣ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. " ಒಂದು ದಿನ ಮರದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಚಾರಿಯ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಆರು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಕುಳಿತಿದ್ದಳು. ಆಚಾರಿಯ ಮನೆಯವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಎದ್ದು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಆಗ ಅವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಯಾರು ನೀನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಆಕೆ 'ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹುಡುಗಿ, ನನಗೆ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು. ಆಚಾರಿ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕರುಣೆ ಮೂಡಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗಡೆ ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಹುಡುಗಿ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಳು. ಅವಳು ಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಓಡಾಡುವಾಗ ದಾರಿ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಅವನ ನಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರದೆ ಅವಳು ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟು ಹೋದಳು. ಅನಂತರ ಅವನ ನಗೆಗೆ ಪ್ರತಿನಗೆ ಬೀರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಅವಳು ಆ ಹುಡುಗನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಳಾದಳು.ಅವರಿಬ್ಬರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸಿದಾಗ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಜನದು ಆಕೆಯ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಚಾರಿಯ ಮನೆಯವರು ಅವರಿಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡರು. ಆಕೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಆ ಹುಡುಗನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವಳು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಆತನನ್ನು ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಮನೆಯವರು ಇನ್ನು ಹಟ ಹಿಡಿದರೆ ಸರಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮದುವೆ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಲು ಆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದು ಅವನ ಜಾತಿ ಮತ ಯಾವುದೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಅವನು ತಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ಮನೆಯವರು ಇಬ್ಬರ ಜಾತಿಯು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಆಕೆ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಓಡಾಡುತ್ತಲೇ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕೋಣೆಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೀಗ ಹಾಕೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. 'ಅದ್ಯಾಕೆ ಈ ಕೋಣೆಗೆ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಬೀಗ ಹಾಕಿರ್ತಾರೆ' ಎಂದು ಅವಳು ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿದಳು. ಒಂದು ದಿನ ಗಂಡ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ 'ತಾನು ಸಂಜೆ ವಾಪಸ್ ಬರ್ತೀನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಹೋದನು. ಇದೇ ಸಮಯ ಎಂದು ಆಕೆ ಕೋಣೆಯ ಬೀಗ ಒಡೆದು ಒಳ ಹೊಕ್ಕಳು. ಅಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ಧನದ ಚರ್ಮ ನೇತುಹಾಕಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಡೋಲಿನ ಸಾಮಾನು ನೇತುಹಾಕಿದ್ದರು. ಆಕೆ ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟಳು. ಚರ್ಮದ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಗುಂಡಿಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೇನು? ತನ್ನ ಗಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮವನ್ನೇಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ? ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸ ತೊಡಗಿದಳು. ಹೇಗೂ ಸಂಜೆಗೆ ಗಂಡ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದಳು. ಸಂಜೆಗೆ ಗಂಡ ಮನೆಗೆ ಬಂದ. ಹೆಂಡತಿಯು ಮಾತನಾಡದೆ ಮುಖ ಗಂಟಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ. ಆತ 'ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡದೆ ಕುಳಿತಿರುವೆ?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆಅವಳು ಕೈಹಿಡಿದು ಕೋಣೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನೇತು ಹಾಕಿದ ಧನದ ಚರ್ಮ ತೋರಿಸಿ ಇದೆಲ್ಲಾ ಏನು? ನಿಜ ಹೇಳು, ನೀನು ಯಾವ ಜಾತಿಯವನು? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು. ದಿಕ್ಕು ತೋಚದ ಅವನು ಪೇಚಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲಾಗದೆ 'ತಾನು ಕೊರಗರವ' ಎಂದನು. ಆಗ ತಕ್ಷಣ ಅವಳು ಗಂಡನ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಸಾಕುತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕುರಿತು,'ಅಪ್ಪ ನಾಯಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಮಡಕೆ ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧ ಮಾಡಬಹುದು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.ಅದಕ್ಕೆ ಆತ 'ಮಡಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಪಂಚಗವ್ಯ ಹಾಕಿದರೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತೆ' ಎಂದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಆಕೆ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು. ಮೈಸುಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯ ದಗೆಯನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಹೊರಗೆ ಓಡಿದಳು. ಕೊನೆಗೆ 'ಮುಸ್ಟಜಾಲಿ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟಳು.ಇಂದಿಗೂ ಆ ಸ್ಲಳವನ್ನು 'ಮಾರಿ ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ಮಾರಿಜಾತ್ರೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಾರಿಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಬರುತ್ತಾರೆ." ಭಟ್ಕಳದ ಮಾರಿಯ ಪುರಾಣವು ಇತರಕಡೆ ಸಿಗುವ ಪುರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಆಚರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರೆಡೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣ ಮೂರು
ಶೂದ್ರನೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯುವತಿ ಒಮ್ಮೆ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಳೆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಎಕ್ಕಡ ಹೊಲೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಗನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಅನುಮಾನ, ಜಿಗುಪ್ಸೆಗಳಿಂದ ಮಗನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, 'ಅಪ್ಪ ದಿನಾ ಮಾಡುವುದು ಇದೇ ಕೆಲಸ, ನಾನು ಅದನ್ನೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ.ಹೀಗಾಗಿ ತನ್ನ ಗಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲ ಮೆಟ್ಟು ಹೊಲೆಯುವ ಕಸುಬಿನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮೋಸದಿಂದ ತಾನು ಜಾತಿ ಭ್ರಷ್ಟಳಾದ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ತಾಯಿ ಮಗನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಡಿಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯ ರೌದ್ರಾವತಾರಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಹುಡುಗ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಕೂಡಲೇ ಕಲ್ಲೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದು ಅವನೆಡೆಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದು ಹುಡುಗನ ತಲೆಗೆ ಬಡಿಯುತ್ತದೆ. ತಲೆಯೊಡೆದು ರಕ್ತ ಸೋರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಗನನ್ನು ಕಾಣದ ಇವಳು ಅದೇ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಡನನ್ನು ಅರಸಿ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳ ಬರುವನ್ನೆ ನೋಡಿ ಭೀತಿಗೊಂಡ ಅವನು ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆದರಿದ ತಲೆ, ಉರಿಗಣ್ಣು - ಹೀಗೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಇವಳು ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕರೂ ಬಿಡುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ದಾರಿ ಕಾಣದೆ ಅವನು ಕೋಣನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವಮಾನ,ನಿರಾಸೆ, ದುಃಖಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವಳೂ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ತೌರನ್ನೂ ಮರೆತು ಹೇಗೂ ಒಂದೆಡೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಆಗಲೇ ಸಂಜೆ; ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾ ಯಾರೊ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಇವಳ ಮನೆ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಯುವಕನನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಇವಳ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದುಮಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಕೆರಳುತ್ತದೆ. ಯಾಕೊ ಏನೂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಯುವಕನಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವನೊಡನೆ ಯಾವುದೋ ಸಂಬಂಧ ಬಲವಾಗಿ ಕಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕರೆದು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೆ ಸಂಜೆಯ ನೆವ ಒಡ್ಡಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷದ ಕಾಮದಾಹ ಈ ಯುವಕನಿಂದ ಆ ರಾತ್ರಿ ತೀರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವನ ಬೆನ್ನು, ತಲೆಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜುತ್ತಾಳೆ. ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಕೂದಲೂ ಬೆಳೆಯದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಟ್ಟನೆ ತನ್ನ ಮಗನ ನೆನಪು ಬರುತ್ತದೆ. ಕುತೂಹಲಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಗಾಯ ಹೇಗಾಯಿತು? ಏಕಾಯಿತು? ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಹಿಂದಿನದೆಲ್ಲವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇವನೆ ತನ್ನ ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೇ ತಾನು ಕೂಡಿದ ಪಾಪಿಯಾದೆನಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯಿಂದ ಕೆಂಡಕೊಂಡವಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣನಾದ ಕೋಣನ ರೂಪದ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಮಾರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಶಪಥ ಮಾಡಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಮಾರಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕೋಣವನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ."
ಹಬ್ಬ ಆಚರಣೆ
ಈ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರಮ್ಮನ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಬಗೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದರೂ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು: "ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಶಿಲೆಯನ್ನುಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯೊಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜೆಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಒಡೆಯರಹತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಾರಮ್ಮನೆಂದು ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಊರಿನ ಮಾರಿಹಬ್ಬ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮೂರು ದಿನ ಮೊದಲೇ 'ಸಾರಾಕುತ್ತಾರೆ'. ಸಾರಾಕಿದ ನಂತರ ಹೊರಗಿನ ಯಾರನ್ನೂ ಊರೊಳಗೆ ಬಿಡಿವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗಸೆಯ ಬಳಿ ಕಾವಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಊರೊಳಗೆ ಬರಲು ಇರುವ ಇತರ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಆಗಲೇ ಮುಳ್ಳು ನೆಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಣ ಕಡಿದು ರಕ್ತ ಚೆಲ್ಲುವವರೆಗೂ ಯಾರೇ ಬಂದರೂ ಒಳಗೆ ಬಿಡದ ಅಗಸೆಯ ಬಳಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಕಾವಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾರಾಕಿದ ದಿನ ಬಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಪಟ್ಟದ ಕೋಣವನ್ನು ಮಾರಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆ ಅಥವಾ ತಟ್ಟೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹಿಡಿಹೊಯ್ದು ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ಯಮತರ ಜೋಡಿ ತಮಟೆ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಊರ ಹೊರಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹುಲುಸು
ಸಾರಾಕಿದ ಎರಡನೇ ದಿನ ಪಟ್ಟದ ಕೋಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಊರ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಅದಕ್ಕೆ ಊದಿನ ಕಡ್ಡಿ ಬೆಳಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಯ ನುಚ್ಚನ್ನು ಜೋಳವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯು ಹುಲುಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮಾರನೇ ದಿನ ಅಂದರೆ ಮಂಗಳವಾರ ಸಂಜೆಗೆ ಮಾರಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಮೊದಲು ಗೌಡರು, ಬುದ್ದಿವಂತರು,ಸ್ವಾಮಿಗಳು,ಮಡಿವಾಳರು ಮೊದಲಾದ ಐದು ಜನ ಹಿರಿಯರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕೋಣವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಬೇವುಡೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇವುಡುವುದು ಹೆಂಗಸರು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜನ ಗಂಡಸರು ಬೇವುಡುವುದು ನಡೆದು ಬಂದ ಆಚಾರ. ಬೆತ್ತಲೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇವಿನಸೊಪ್ಪು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಲು ಹೊತ್ತು ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆ ಬಳಿ ಬಂದು, ಕೇಲು ಸಲ್ಲಿಸಿ,ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಿದ್ದು, ಬೇವು ಕಳಚಿ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಉಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲದೆ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತ ಹೆಂಗಸರು ಬೇವುಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗುವಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡವರವರೆಗೆ ಬೇವುಡುವುದಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಮಾತ್ರ ಉಡಬೇಕಂತೆ.
ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ
ಕೋಣ ಊರಾಡಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಅಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ತೆರೆ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಕೋಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಂದ ಜನ ಗದ್ದಿಗೆ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ತೆರೆಯ ಆಚೆ ಒಂದು ಕುರಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಸರುಮರಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಅಮ್ಮನ ಮಗನಂತೆ. ಈ ಮರಿ ಕಡಿದ ನಂತರವೇ ಅಮ್ಮನ ಮುಂದಿನ ತೆರೆ ತೆಗೆಯುವುದು.
ಪಟ್ಟದ ಕೋಣ
ಗದ್ದಿಗೆ ಮರಿ ಬಿದ್ದನಂತರ ಕೇಕೆ ಹಾಗೂ ತಮಟೆ ಬಡಿತಗಳು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕೋಣವನ್ನು ಬಲಿಗೆ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ, ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಜನ ಮಿನಿ ಹಾಕಿ ಮಿಸುಕಾಡದಂತೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಮ್ಮನ ಬಂಡಾರ ತಂದು ಅದರ ಹಣೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯರು ಕೋಣನ ಕಡಿಯಾಕೆ ಅಪ್ಪಣೆನಾ? ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಕೋಣನ ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜೋಗಯ್ಯರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಮುತ್ತು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಾತ. ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗಂಡುಗೊಡಲಿ ಹಿಡಿದು ಅಮ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎರಡು ಸಾರಿ ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಜೋರಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೇ ಏಟಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಕತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ ಗರಗಸದಂತೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ನಾಲ್ಕನೆ ಏಟು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಕಡಿಯುವಾಗ ಅರಚಬಾರದಂತೆ; ಅರಚಿದರೆ ಕೇಡೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಚರಗ
ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಗೌಡರ ಮನೆಯಿಂದ 'ಚರಗದ ಅನ್ನ' ಬುಟ್ಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕೋಣದ ರಕ್ತ ಬೆರೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನೇ 'ಚರಗ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಚರಗದ ಪುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಬೆನ್ನಮೇಲೆ ಹೊತ್ತರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಕೊಲ್ಲಾರಿ ಬಂಡಿ
ಜೂಲ, ಕೊಂಬಣಸು, ಹಣೆಗನ್ನಡಿ, ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು, ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆ, ಮಾವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಬಾಳೆಕಂದುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರಗೊಂಡ ಕಮಾನು ಗಾಡಿಗೆ ಹೂಡಿ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಾನಕದ, ಮಜ್ಜಿಗೆಯ ಹಂಡೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮ್ಮನ ಗದ್ದಿಗೆ ಬಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದವರಿಗೆಲ್ಲ ಪಾನಕ-ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ.
ಮೋಚುವುದು
ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಣನ ತಲೆ, ಕಾಲು, ಮತ್ತು ಹಣತೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿದ್ದ ಊರಾಚೆಯ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿ ಅಗಲ ಮೂರುವರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಕುಳಿ ತೆಗೆದು ಅಮ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡನೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಕೋಣನ ಬಲಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಮೂಗುತಿ ತೆಗೆದು, ಬಳೆ ಒಡೆದು, ತಾಳಿ ಹರಿದು ಮುಂಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿ, ಕರ್ಪೂರ, ಬಸವಂಗಟ್ಟು (ವಿಭೂತಿಗಟ್ಟು) ಇಟ್ಟು ಐದು ಜನ ಐದು ಹಿಡಿ ಮಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.
ತಿಥಿ
ಮೋಚದ ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೆ ಮಡಿವಾಳರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಲು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿಗೆ, ಕರಿಗಡಬು ಮೊದಲಾದ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ತಿಥಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೋಣನ್ನ ಬಿಡುವುದು
ಅನಂತರ ಬರುವ ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತೆ ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಕೋಣನ್ನ ಬಿಡುವುದು, ಎಳೆಗೋಣ ಒಂದನ್ನು ತಂದು ಅಮ್ಮನ ಮುಂದೆ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿ ಊರಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಕೋಣ ಎಲ್ಲಿ ಯಾರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೇ ಮೇಯ್ದರು ಯಾರೂ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.
ಮಾರಿ ಕುಣಿತ
ಮಾರಿಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಈ ಕುಣಿತ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೋಣನ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬರುವ ಕುಣಿತ ಎಲ್ಲರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಈ ಆಚರಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಲಿತರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ದಲಿತರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮಾರಿಯ ಪೂಜಾರಿ ಮಾತ್ರ ಆ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊರಬೇಕು.
ಮಾರಿ ಕುಣಿತದ ಹಾಡು
ಗಲ್ಲುಗಲ್ಲೆಂಬುತಾಳೆ ಮಾರಮ್ಮ,
ನಿಲ್ಲೆಂದರೋಗುತಾಳೆ,
ಚಿನ್ನದಾಗೆ ತೂಗುತಾಳೆ,
ಹೊಂಬಾಳೆ ಹೊಳೆವ ನೋಡು,
ಮಾರವ್ನ ಕೆನ್ನೆಯ ತೆಳವ ನೋಡು,
ಕೆಣಕಿದರವಳ ಕಿಡಿಗಣ್ಣೆ ಮಾರವ್ನ,
ಮರೆತೋರ ಸೊಕ್ಕ ಮುರಿವಳು,
ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಮಾರಮ್ಮನ ಪೂಜಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹೊಲೆಯರು. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ತರು, ಪರಿವಾರದವರು, ಕುರುಬರು, ಒಕ್ಕಲಿಗರು ಮುಂತಾಗಿ ಇತರೆ ಶೂದ್ರ ಸಮುದಾಯದವರೂ ಪೂಜಾರಿಗಳಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಇಂಥ ಕುಣಿತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾರಿ ಹೊತ್ತ ಕಳಸಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡ ಹೊತ್ತ ದೇವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಉಂಟು. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಣಿತದವರ ಜೊತೆ ಸೇರುವ ಕುಣಿತಗಾರರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇದೊಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕುಣಿತವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳತ್ತದೆ.
ಕುಣಿತದ ವಾದ್ಯಗಳು
ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯಗಳಾದ ತಮಟೆ, ನಗಾರಿ, ಹಲಗೆ, ಡೋಲು, ಚಕ್ರಾದಿಬಳೆ, ಉರುಮೆ, ಅರೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲದೆ ವಾಲಗ, ಶೃತಿ ಮೋರಿ, ಕೊಂಬು, ಕಹಳೆ ಮುಂತಾದ ಗಾಳಿವಾದ್ಯಗಳೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇನೆಂದರೆ ವಿನ್ಯಾಸ]ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ: ೧. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ, ಜನರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಜನೆ ಸಂಘಟನಾ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ೨. ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ೩. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೂ ಈ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ೪. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಗುರಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಚಿಸಲು. ೫. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ.
ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ್ಯಳು ೧.ನಿರ್ವಹಣೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ೨.ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟಗಳಿವೆ: ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ (೧)ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಯಾವುದೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅಧಿಕಾರದ ಅಂತಿಮ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉದ್ಯಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಯೊಜನೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.(೨)ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇಲಾಖೆಗಳೂ, ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಶೀಯರ್ ಮತ್ತು ಶಾಖೆಯ ಮ್ಯಾನೆಜರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(೩) ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಈ ಮಟ್ಟ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣೆ ಯೊಜನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಎಂ.ಎಚ್.ನ್ಯುಮಾನ್ ಪ್ರಕಾರ: ಯೊಜನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಯೊಜನೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಇದೆ,ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು. ಯೊಜನೆಯ ಮೂಲಭೂತಗಳು:೧. ಇದು ಕ್ರಿಯಯ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧರಿತ ಕೊರ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೨. ಈ ಕಾರ್ಯವು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅದ್ಯಯನದ ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸುತದೆ. ೩. ಇದು ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.೪. ಇದು ಸಮಯ ವಿಸ್ಥರಣ ಯೊಜನೆ. ೫. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಾಧಿಸಲು.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳು: ೧. ಯೋಜನೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨. ಯೋಜನೆ ಉದ್ದೇಶ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೩. ಯೋಜನೆ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೪. ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿದೆ. ೫. ಯೋಜನೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ವಹಣೆ - ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಯಸಿದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಾಧಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚುವಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ. ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನ, ಮತ್ತು ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ( ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ) ಅಥವಾ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ , ಯೋಜನೆ, ಸಂಘಟನೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು: ೧.ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು. ೨.ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ೩.ಇದು, ತರ್ಕಬದ್ಧ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇರಬೇಕು ೪.ಇದು ಸೌಮ್ಯವಾದವಾಗಿರಬೇಕು. ೫.ಇದು ಸರಿದೂಗಿಸುವಂತಿರಬೇಕು.
ಯೋಜನೆಯ ಮಿತಿಗಳು: ೧. ಮುಂದಾಲೋಚನೆ ಮಿತಿ. ೨. ಬಿಗಿತ ಮತ್ತು ಹಟಮಾರಿ ಧೋರಣೆ. ೩. ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ೪. ಬೇರೆ ಮಿತಿಗಳು.
ವ್ಯವಹಾರದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್: ವ್ಯಾಪಾರ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭ [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಮಾಡಲು ಇತರರು ಕೆಲಸ ಡ್ರೈವುಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವನು ಅಥವಾ ಅವಳು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಕೆಲಸ ಇರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ತಜ್ಞರು ಇರಬಹುದು : ಮಾರಾಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ; ಸಂಶೋಧನೆ , ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ , ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಗಣಿತ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ; ಉತ್ಪಾದನೆ ; ಹಣಕಾಸು; ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ , ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆ, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ; ಖರೀದಿ ; ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು, ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಇವೆ.
ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ನುಗ್ಗುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೋಟದ ಗಮನ ಸಲುವಾಗಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಚೆಲ್ಲುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಲೀಕರು ಆಸೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮಾಲೀಕರು ಲಾಭದ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಮಾಲೀಕರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮತ್ತು ಸಹಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಕೆಲಸ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು. ಈ ಬಾರಿ ತನ್ನ ಮುಂದುವರಿದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಒಂದು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನಾನುಕೂಲತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಲೀಕರು ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯ ಆಂದೋಲನಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾ, ದಿಯು ದಾಮಾನ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ್ ಪಕ್ಷವು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತಿತ್ತು. ಆಂದೋಲನಗಳು ನಾಗರಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ
ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಾಲನೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು: ೧. ವ್ಯಾಪರ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೌಲ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರೀಸುತ್ತದೆ. ೨. ಜ್ಞಾನವಿಕೇಂದ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ.
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾ‌‍ಷಾ ಆಂದೋಲನ
ಪೂರ್ವ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗೋವಾ
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕೊಂಕಣಿಯು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪೂರ್ವದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅಧಿಕೃತ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕದಂಬರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೬೦ - ೧೩೧೦) ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ದರ್ಬಾರಿನ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (೧೩೧೨-೧೩೭೦ ಮತ್ತು ೧೪೬೯-೧೫೧೦), ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಷೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು.