cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನೈನಿತಾಲ್
ಹವಾಮಾನ
ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮುಂಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ತುಂಬಾ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆ ಥಟ್ಟನೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಂತರ ಮಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗಾಳಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರದ ಹವಾಮಾನವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕುಸಿತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. thumb|ಪಂ. ಜಿಬಿ ಪಂತ್ ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಡಿ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಮಧ್ಯ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ 2000 m ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ), ಸಸ್ಯವರ್ಗ (ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದ ಸಸ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು (ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ) ಅವುಗಳ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆವರಣದಲ್ಲಿ) :
ಕ್ವಿಕಸ್ ಇಂಕನ ಓಕ್ (Banj), Aesculus ಇಂಡಿಕಾ (Pangar ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್), Juglans ರೆಜಿಯಾ (Akhrot ಅಥವಾ ಆಕ್ರೋಡು), ಪಾಪುಲಸ್ ciliata (ಹಿಲ್ ಅರಳಿ, ಪವಿತ್ರ ಮರ), ಫ್ರಾಕ್ಶ್ನಸ್ micrantha (ಬೂದಿ ಮರ ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಯು), Platanus ಓರಿಯೆಂಟಾಲಿಸ್ (chinar), ರುಬಸ್ lasiocarpus (Hisalu), ರೋಸಾ ಮೊಸ್ಚಾಟಾ (ಕುಂಜ್ ಅಥವಾ ಕಸ್ತೂರಿ ಗುಲಾಬಿ), ಬೆರ್ಬರಿಸ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ (Kilmora), Cupressus torulosa (Surai ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯದ ಸೈಪ್ರೆಸ್ ), ರ್ರ್ಹೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್ arboreum (Buruns), Cedrus deodara (ದೇವದಾರು), ಸ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ acmophylla ( ವೀಪಿಂಗ್ ವಿಲೋ ), ಮತ್ತು ಪಿನಸ್ (ಪೈನ್).
ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫಿಟಿಕ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಸ್, ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್, ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಮ್, ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಆಂಫಿಬಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಹೈಡ್ರೋಪೈಪರ್ ( ವಾಟರ್ ಪೆಪರ್ ) ಸೇರಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮಹಸೀರ್, ಮತ್ತು ಮೇ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್. ಎರಡು ಜಾತಿಯ ಮಹಾಸೀರ್ ಮೀನುಗಳು, ಟಾರ್ ಟಾರ್: ಕೆಂಪು ಫಿನ್ಡ್ ಮಹ್ಸೀರ್ ಮತ್ತು ಟಾರ್ ಪುಟಿಟೋರಾ : ಹಳದಿ ಫಿನ್ಡ್ ಮಹ್ಸೀರ್, ಆಹಾರ ಮೀನು 20 ರಿಂದ 60 cm (7.87 ರಿಂದ 23.62 ಇಂಚುಗಳು) ರವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಲ್ ಟ್ರೌಟ್ನ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಸಿನುವಾಟಸ್, ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸೋನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಿಯೊಸ್ಟಾರ್ನಸ್. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಆಮದು ಮೀನು ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್ ಅಥವಾ ಸೈಪ್ರಿನಸ್ ಕಾರ್ಪಿಯೋ. ಸೊಳ್ಳೆ ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕಿಟೋಫಿಶ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗ್ಯಾಂಬೂಸಿಯಾ ಅಫಿನಿಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
thumb|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ನೋಟ 2011 ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೈನಿತಾಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 41,377. ಪುರುಷರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 52.3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47.7% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 911 ಮಹಿಳೆಯರ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 963 ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ 3527.45 ಜನರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಸರಾಸರಿ 795.31 ಮನೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 9,329 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.54% 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು. 2011 ರಲ್ಲಿ, ನೈನಿತಾಲ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 92.93% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 78.82% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ - ಸುಮಾರು 96.09% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ 89.47% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 85.61% ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವರವು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ, ನೈನಿತಾಲ್ ಮುಸ್ಲಿಂ, ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 11.91% ಜನರು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 0.92%, ಜೈನ ಧರ್ಮ 0.01%, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ 0.75% ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ 0.77%. ಸರಿಸುಮಾರು 0.02% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಸ್ತಿಕರು ಅಥವಾ 'ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ'. 1880 ರಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ 10,054 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 6,862 ಹಿಂದೂಗಳು, 1,748 ಮುಸ್ಲಿಮರು, 1,348 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, 34 ಯುರೇಷಿಯನ್ನರು, 57 ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು 5 'ಇತರರು' ಇದ್ದರು. ಕುಮಾವಾನಿಗಳು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪುರಾಣ
ನೈನಿ ಸರೋವರವು 51 ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ , ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಸತಿ ದೇವಿಯ ಸಾವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.
ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಶಿವನು ಸತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದನು, ದಂಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಳೆದ ಅವರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಸತಿಯ ಆ ದೇಹವನ್ನು 52 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಕೆಳಗೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವು ಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ದೇವಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸತಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು (ಅಥವಾ ನೈನ್ ) ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೈನ್-ತಾಲ್ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ನೈನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಕರೆಯುವ ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ
ಕುಮಾವೂನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಆಂಗ್ಲೋ-ನೇಪಾಳಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (1814-16) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಗಿರಿಧಾಮ ಪಟ್ಟಣ ನೈನಿ ತಾಲ್ ಅನ್ನು 1841 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಶಹಜಹಾನ್ಪುರದ ಸಕ್ಕರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಿ. ಬ್ಯಾರನ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮನೆ (ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಲಾಡ್ಜ್) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಇದು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ 1500 mi ಚಾರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿದೆ." 1846 ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳ ಫಿರಂಗಿದಳದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ನೈನಿ ತಾಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, "ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ: ಮಿಲಿಟರಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಶಿಖರದ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 7500 ft ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ವುಡಿ ಅನ್ಯಾರ್ಪಟ್ಟಾ ಆಶಿಶ್ ಗಳನ್ನು (ಅನ್ಯಾರ್-ಪ್ಯಾಟ್ - ಎಂದರೆ ಕುಮಾವೊನಿಯಲ್ಲಿ- ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕು ಎಂದು. ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಜಾಗ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತ್ತು)  ಕ್ರಮೇಣ ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳು ಸರೋವರದ ತಲೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಡಿಯೋಪಟ್ಟಾ (ಒಂಟೆಯ ಹಂಪ್) ಮೂಲದೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ . ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ (1846) ಚರ್ಚ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಬೆಲ್ವೆಡೆರೆ, ಅಲ್ಮಾ ಲಾಡ್ಜ್, ಅಶ್ಡೇಲ್ ಕಾಟೇಜ್ (1860). . . "   ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಸೆಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಬೇಸಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಯಿತು.
1880 ರ ಭೂಕುಸಿತ
ಸತ್ತ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 108 ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು 43 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜನರು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ( ನೈನಿತಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನಾ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಬೈ ಅವರ ಕವಿತೆ ನೋಡಿ. ) ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದುರಂತದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. 'ದಿ ಫ್ಲಾಟ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಚಂಡಮಾರುತದ ನೀರಿನ ಚರಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಪೌರಾಡಳಿತ
ನೈನಿಟಾಲ್ ಪುರಸಭೆಯ ಮಂಡಳಿಯು 1845 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು, 1842 ರ ಕಾಯ್ದೆ I ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಅದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿತು.
ರಾಜಕೀಯ
'ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರ' ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಜೆಪಿಯ ಅಜಯ್ ಭಟ್ ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2019 ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಹರೀಶ್ ರಾವತ್ ವಿರುದ್ಧ 3,39,096 ಮತಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. 2008 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ನಗರವು ನೈನಿತಾಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಭದ್ರಕೋಟೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನೈನಿತಾಲ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1951 ರಿಂದ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಜಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೂರು ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
right|thumb|ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ನೈನಿಟಾಲ್ ಟಿಫಿನ್ ಟಾಪ್ (ಡೊರೊಥಿಸ್ ಸೀಟ್) 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಬಾಲಕಿಯರ ಹಲವಾರು "ಯುರೋಪಿಯನ್" ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರ ಮಕ್ಕಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1869 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇಂದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ನಂತರ ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ ಕಾಲೇಜ್ (ನಂತರ ಹಲ್ಲೆಟ್ ವಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ ). ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1906 ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಶಾಲೆಗಳು,  ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.
ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಎಸ್‌ಇಎಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಐರಿಶ್ ಸಹೋದರರು 1888 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಗಲಿನ-ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಶಾಲೆ , 2013 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಬಾಲಕಿಯರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಮ್ನೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.
ಸಾರಿಗೆ
ನೈನಿತಾಲ್ ಅನ್ನು ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 109 (ಹಿಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 87)ರ ಮೂಲಕ 40 km ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬಾಜ್‌ಪುರದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 13 ರ ಮೂಲಕ, 60 km ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರುದ್ರಪುರದ ಬಳಿಯ ಪಟ್ನಾಗರ್ ನೈನಿತಾಲ್ ನಿಂದ 71 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಏರ್, ಏರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಟರ್ಸ್ ಗಳು ದೆಹಲಿ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಮತ್ತು ಪಿಥೋರಗರ್ ಗಳ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂರು ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ. ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಥ್ಗೊಡಮ್ ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್
ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೋಟ್ ಹೌಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1910 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1970 ರವರೆಗೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ
ನೈನಿತಾಲ್ನ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಮಲ್ಲಿಟಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1882 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಡು ಮೆಕ್ಕಾ ಕಡೆಗೆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">]
ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಸುಂದರವಾದ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ದೇವಿಯಾದ ನೈನಾ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂದಷ್ಟಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂದಾದೇವಿ ಮೇಳ ಉತ್ಸವದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ಚರ್ಚ್
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಇನ್ ದಿ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1846 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. thumb
ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು
ನೈನಿತಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1934 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದುರ್ಗ ಲಾಲ್ ಷಾ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಲೈಬ್ರರಿ ಅಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮಲ್ಲಿಟಲ್, ಏರಿಯಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮತ್ತು ಕುಮಾನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ನೈನಿತಾಲ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಸೂತ್ರಾಂಶಗಳು
ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೂತಾಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಸೂತ್ರಾಂಶಗಳು
ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪದ್ಯದ ಸಾರಾಂಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಪೇಳ್ದೆನದರಿಂ ಕ್ಷಳನಂ ಸೂತ್ರ:15
‘ಕುಳ’ಲಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾಸವಾಗಿಟ್ಟು ತಚಿಸಿರುವ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಷಳ’ ಲಕಾರದ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಾರದು. ಲಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾಸವಾಗಿಟ್ಟು ರಚಿಸಿದ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಷಳ’ ಲಕಾರವನ್ನು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಬಳಸಬಾರದು. ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಸಂಸ್ಕøತ ಪದದಲ್ಲಿನ ‘ಲ’ ಕಾರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಳ ಲಕಾರವಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಳ ಲಕಾರವನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ತ್ರಿಮಾತ್ರಕಂ ಪ್ಲುತಮಕ್ಕುಂ ಸೂತ್ರ:20
ಗುರುವೆಂದರೆ ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಯುಳ್ಳದ್ದು. ದೀರ್ಘವೆಂದರೂ ಎರಡು ಮಾತ್ರಾ ಪ್ರಮಾಣವೇ, ಗುರು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಸಂಧಿಯಾಗಿರುವ ಏ, ಐ, ಓ, ಔ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಕದಕೆ ವಿಷ್ಣು ವನ್ನು ವರಸಂಧ್ಯಕ್ಷರದಂತಿರೆ ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ದೇಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವಷ್ಟು ಕಾಲದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರೆಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆಯಾದರೆ ಹ್ರಸ್ವವೂ, ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳಾದರೆ ದೀರ್ಘವೂ(ಗುರುವೆಂದೂ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳಾದರೆ ಪ್ಲುತವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
ನಾಮರೂಢಿಯಳಿಯದ ಪಕ್ಷಂ 62
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆಯ ವಿಭಕ್ತಿಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸ್ವರವೂ ಮತ್ತು ನಾಮಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜಸ್ವರವೂ ಪರವಾದಾಗ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಮಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಕೆಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಲೋಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
ಸರೇಫಮಿದಿರಾಗೆ ಶಿಥಿಲಮೆಂದನುಕರಿಪರ್ ಸೂತ್ರ:69
ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಲಘುವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಒತ್ತಕ್ಷರವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಧಿದೋಷವೆನಿಸುತ್ತದೆ. [ಸಂಧಿದೋಷಕ್ಕೆ - ಬರಿಸಿ+ಪ್ರಧಾನರಂ] ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲನೆ ಅಕ್ಷರವೂ ರೇಫೆಯೊಡನೆ ಕೂಡಿದ್ದರೆ [ರೇಫೆಯೊಡನೆ - ಮಿರುಗುತ್ತಿರ್ಪ+ತ್ರಿಶೂಲದಿಂ] ಸಿಥಿಲತೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಸಂಧಿದೋಷವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವರು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರುತಿಕಷ್ಟಂಬರೆ ಸಂಧಿಮಾಡಲಾಗದು ಸೂತ್ರ:73
ಎರಡು ‘ರ’ಕಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುವಂತೆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವಾಗ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. [ವಿದ್ವಿಟ್ಸ್ತ್ರೀಯರ್] ಆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. [ಬಂದರ್ರಾಮರ್] ಎರಡು ಕರಡೆಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಶಬ್ದದಂತೆ [ಸರ್ರನೆ, ಕಿರ್ರನೆ, ಕರ್ರನೆ ] ಶ್ರುತಿ ಸಹ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಮಮಳಿದೆ ಮೂದೆರನ್ ಸೂತ್ರ:86
ನಾಮವು ರೂಢನಾಮ, ಅನ್ವರ್ಥನಾಮ ಮತ್ತು ಅಂಕಿತನಾಮವೆಂದು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರೂಢನಾಮವೆಂದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಅನ್ವರ್ಥನಾಮವು ಗುಣಾನುರೂಪ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಾನುರೂಪವೆಂದು ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂಕಿತನಾಮವೆಂದರೆ ಅವರವರಿಷ್ಟದಂತೆ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ದಿಟದ ನಾಮವೆನ್ನುವುದು ಸಮಾಸವಿಲ್ಲದ ಒಂದಕ್ಷರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ವರೆಗಿನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. [ರೂಢ-ನೆಲಂ, ಪೊಲಂ. ಗುಣಾನುರೂಪಾನ್ವರ್ಥಕ್ಕೆ-ದಾನಿ, ದಯಾಪರಂ. ಅರ್ಥಾನುರೂಪಾನ್ವರ್ಥಕ್ಕೆ - ಹೆಳೆಗಾಲಂ, ನಿಡುಮೂಗಂ. ಅಂಕಿತನಾಮಕ್ಕೆ-ಕಾಟಂ, ಲಸವಂ. ದಿಟದನಾಮಕ್ಕೆ-ಪೂ, ಮರ, ಹೊತ್ತಗೆ.
ಮಹಚ್ಛಬ್ದಮಿರೆ ನಪುಂಸಕಮಕ್ಕುಂ ಸೂತ್ರ:102
ಸಹಜವಾಗಿ ಜನ ಶಬ್ದವು ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ದುಸ್, ಸತ್ ಮತ್ತು ಸು ಎಂಬಿವು ಸೇರಿದಾಗ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.(ದುರ್ಜನಂ, ಸಜ್ಜನಂ, ಸುಜನಂ) ಮಹತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಎಂಬಿವು ಸೇರಿದಾಗ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗವಾಗಿಯೇ [ಜನಂ, ಮಹಾಜನಂ]ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅಸಹ್ಯವೃತ್ತಿಯೊಳ್ ತಾಂ ಬಹುತ್ವಮೇಕತ್ವದೊಳಂ ಸೂತ್ರ:112
ಏಕವಚನವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಕೆಲವೆಡೆ ಅಂದರೆ ಗುರುಭಾವನೆ ಉಳ್ಳವರಲ್ಲಿ, (ಎಮ್ಮ ತಂದೆಗಳ್) ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ,(ಸಮಂತಭದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳ್) ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನುಡಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, (ಅಸಹ್ಯವೃತ್ತಿ-ಬಡವಾದಿರರಸ) ಬಹುವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪುಲ್ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಇನಾಗಮಂ ಅಕ್ಕುಂ ಸೂತ್ರ:115
ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಏಕವಚನದ ಅಕಾರಾಂತಗಳಿಗೆ ಬಿಂದು ಬರುತ್ತದೆ.[ವೇದವಿದಂ, ಅಥರ್ವಕುಶಲಂ] ಅಕಾರಾಂತವಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ.[ಪುಲ್, ಪೊದರ್] ಅಕಾರಾಂತ ಪುಲ್ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ವಿಭಕ್ತಿಸ್ವರಗಳು ಪರವಾದಾಗ ‘ನ’ಕಾರಾವು ಬರುತ್ತದೆ.[ಅವನಂ,ಅವನಿಂ]
ಹ್ರಸ್ವೈತ್ವದೊಳಂ ಇನಾಗಮ ವಿಧಿ ತಪ್ಪದು ಸೂತ್ರ:118
ಉಕಾರ,[ತಳಿರ್ವಾಸು+ಇಂದೆ=ತಳಿರ್ವಾಸಿನಿಂದೆ] ಋಕಾರ,[ಪಿತೃವಿನ] ಔಕಾರ[ಗ್ಲೌವಿನ. ಗ್ಲೌ=ಚಂದ್ರ] ಮತ್ತು ಎಕಾರ[ಗುರುಗೆ] ಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದಾಗ ‘ಇನ’ ಆಗಮವು ಬರುತ್ತದೆ. ತೃತೀಯೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಕಾರ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನಾಗಮ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪಂಚಮಿಯೊಳಂ ತೃತೀಯೆ ಸಮರ್ಥಂ ಸೂತ್ರ:146
ಪ್ರಥಮಾ, ತೃತೀಯಾ, ಚತುರ್ಥೀ ಮತ್ತು ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯೆಯು ಬರುತ್ತದೆ. ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ. [ಕೆರೆಯತ್ತಣಿಂ = ಕೆರೆಯಿಂ]
ಪ್ರಥಮೆಯುಂ ದ್ವಿತೀಯೆಯೊಳ್ ಅಕ್ಕುಂ 147
ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯುಂ, ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ, ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು, ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯೂ ಪಲ್ಲಟಿಸಿ ಬರುತ್ತದೆ.[ಒಂದು ವರ್ಷಮನಿರ್ದಂ – ಒಂದು ವರ್ಷಮಿರ್ದಂ]
ಅಕ್ಕುಂ ಜಾತಿಯೊಳ್ ಏಕತ್ವಕ್ಕೆ ಬಹುತ್ವಂ ಸೂತ್ರ:148
‘ಜಾತಿ’ ಎಂದರೆ ಗುಂಪು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏಕವಚನವಿದ್ದರೂ ಬಹುವಚನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.[ಆನೆ ನೂಂಕಿದುವು, ಆನೆಗಳ್ನೂಂಕಿದವು] ಆದುದರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಬಹುವಚನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾತಿಯಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಬಹುವಚನಕ್ಕೆ ಏಕವಚನವು ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಬಹುವಚನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಏಕತೆಯೆ ತನಗೆ ಬಹುತಯನ್ ಆಕರಿಸದು ಜಾತಿ ಸೂತ್ರ:149
ಕಾರಕವು ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಏಕವಚನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ವಿಸೇಷ್ಯವಾದ ಜಾತಿವಾಚಕಕ್ಕೆ ಏಕವಚನವೇ ಬರುತ್ತದೆ.[ಕಾರಕ-ಇಂತುಟಾನೆ, ಕ್ರಿಯೆಗೆ-ನಡೆದುದು ಹಂಸೆ]
ಕೂಡಿ ನುಡಿವೆಡೆಯೊಳ್ ಎಂದುಂ ಕೂಡದು ಲಿಂಗತ್ರಯಕ್ಕೆ ತರತಮ ಭಾವಂ ಸೂತ್ರ:152
ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಬರುವಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯ ಯಾವುದು ಅಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಭೇದವೇನಿಲ್ಲ. ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಲಿಂಗವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.[ಸೇನೆಯುಮರಸಿಯುಮರಸನುಂ ಬಂದರ್, ಅರಸನುಂ ಅರಸಿಯುಂ ಚತುರಂಗಬಲಮುಂ ಬಂದವು]
ಅವ್ಯಯೀಭಾವದೊಳ್ ಕೆಳಗು ಕಿಳೆನಿಕ್ಕುಂ ಸೂತ್ರ:177
ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಡಿ, ಮೇಗು ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಬಿಂದುವು ಬರುತ್ತದೆ. [ಅಡಿಗೆ-ಅಂಗಾಲ್, ಮೇಗು-ಮೇಂಗಾಲ್] ಮುಂದು, ಪಿಂದು ಎಂಬ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವು ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ. [ಮುಂದು-ಮುಂಗಾಲ್, ಪಿಂದು-ಪಿಂಗಾಲ್] ‘ಕೆಳಗೆ’ ಎಂಬುದು ‘ಕಿಳ್’ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, [ಕರೆಯ+ಕೆಳಗೆ= ಕಿಳ್ಕೆರೆ] ‘ಪೆರಗೆ’ ಎಂಬುದು ‘ಪಿಂತು’ ಎಂದೂ ಆಗುತ್ತದೆ. [ಇಲ್+ಪೆರಗೆ=ಪಿಂತಿಲ್, ಪರಗೆ+ತೊಲೆ=ಪಿಂತೊಲೆ]
ಪದವಿಧಿ ಕನ್ನಡಕಂ ಸಕ್ಕದಕ್ಕಮಿಲ್ಲಾ ಸೂತ್ರ:185
ಕನ್ನಡz ಪದಕ್ಕೂ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಕ್ಕೂ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [ಅರಿಸಮಾಸಕ್ಕೆ-ಮುಖತಾವರೆ, ಅರಸುಕುಮಾರಂ] ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಗಳು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ಆಗಬಹುದು. [ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ-ಕಡುರಾಗಂ, ಕೂರಸಿ, ಮಾರ್ಬಲಂ, ಮೊಗರಾಗಂ] ಬಿರುದಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಆಗಬಹುದು. [ಬಿರುದಾವಳಿಗೆ-ಗಜದುಳಿ, ಗಜಪಾರು, ನರಕಲೋಕದಲ್ಲಣಂ, ರಾಯಕೋಳಾಹಳಂ]ಉಳಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷವಾಗುವುದು.
ಮಹಚ್ಛಬ್ದಕ್ಕುದ್ಬವು ಇಕ್ಕುಂ ಆದೇಶಂ ಸೂತ್ರ:186
ಎಲ್ಲ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಎಂದು ದೀರ್ಘವು ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.[ಎಲ್ಲ-ಎಲ್ಲಕಾರ್ಯಂ, ಎಲ್ಲಾ-ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರ್]ಸಂಸ್ಕøತದ ‘ಮಹತ್’ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಮಾ’ ಎಂಬುದು ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. [ಮಾದೇವಿ, ಮಾಕಾಳಿ] ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದವು ಪರವಾದರು ಸಹ ದೋಷವಿಲ್ಲವು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಕರಣ
ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯಗಳು
= ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ = ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತರಿಕೇರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಾಶಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ ಒಟ್ಟು ೧೬೨,೮೧೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೪೦೨,೩೩೦ ಎಕರೆಗಳು),ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ೩೯.೨ ಮೆವ್ಯಾ ಸಮಗ್ರ ನೀರಾವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೀರಾವರಿ. , ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆ. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟು ೫೯.೧೩ಮೀಟರುಗಳ (೧೯೪.೦ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಗಿದ್ದು, ಇದು ೧೧,೨೫೦.೮೮೦ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೨೭,೮೦೧,೫ ಎಕರೆ) ಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧,೭೦೮ ಮೀಟರ್ (೫,೬೦೪ ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿದೆ.
=ಭೂಗೋಳ= ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನವು ಸರಾಸರಿ ೨೩೨೦ ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್) ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಕೊಡುಗೆ ೮೨% ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಮತ್ತು ೧೮% ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್) ವರೆಗೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ೧೯೬೮ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೭೬೦ ಚದರ ಮೈಲಿ) ನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ೮೪.೬೩ (ಶತಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿಗಳು) ೭೫% ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದು೧೬೭೮ ಮಿ.ಮೀ ನಷ್ಟು ಇವ್ಯಾಪಾಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಿರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.
=ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು= ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೯೪೭ ರ ನಡುವೆ (ನದಿಯ ಹಾಸಿಗೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ) ೫೯.೧೩ ಮೀಟರುಗಳು (೧೯೪.೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ೧೯೬೫ ರವರೆಗೆ (ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವರ್ಷ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೨.೦೨೫ ಕಿಮೀ ೩, ನೇರ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೬೩.೦೦ ಪೂರ್ಣ ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೬೩೧.೫೪ ಮೀಟರ್ (೨,೦೭೨.೦ಅಡಿ) ನ (ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟ) ನಲ್ಲಿ ೮.೫೦ ನ ಸತ್ತ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಲಾಶಯದಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೃಷ್ಣ ಜಲ ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ೬೧.೭೦ (೧.೭೪೭) ಕಿ.ಮಿ ೩೦.೧೪ ಕಿ.ಮೀ. ನೇರವಾದ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಿಲ್ ವೇದೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡು ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಂಡೆಯ ಗುಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ನದಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಜೀ ವಿಧದ ಸ್ಪಿಲ್ವೇಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಲಂಬವಾದ ಲಿಫ್ಟ್ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ೧೮.೨೮ ಮೀಟರ್ (೬೦.೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೩,೦೨೦ ಘನ ಮೀಟರ್ (೧೦೭,೦೦೦ ಅಡಿ) ಸೆನ್ನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ೧೩,೩೦೦ ಘನ ಮೀಟರ್ (೪೭೦,೦೦೦ ಘನ ಅಡಿ)ರು ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾಗಲು ಎರಡು ನದಿ ಸ್ಲೂಯಿಸ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಚ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ೧೦.೭೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಘನ ಅಡಿಗಳು. ಜಲಾಶಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ನಂತರ, ೧೦.೭೬ ಘನ ಮೀಟರ್ (೩೮೦ ಕ್ಯೂ ಅಡಿ) ರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲುವೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ೭೫.೦೩ ಘನ ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ರವಾನೆ ಮಾಡಲು ಎಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲುವೆಯ ಔಟ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. (೨,೬೫೦ ಕ್ಯೂ ಅಡಿ) ರು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಜಲಾಶಯ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನೀರು ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಎಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಕ್ತಿ ಮನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯಾ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವು ಎರಡು ಘಟಕಗಳ ಕಪ್ಲಾನ್ ಮಾದರಿಯ ಟರ್ಬೈನ್ ಜನರೇಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ೬ಮಿ.ವಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಘಟಕದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ನದಿ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ೧೨ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನೀರಾವರಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಘಟಕದ ಎಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.ಮೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ೩೯.೨ ಮೆವ್ಯಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.
ಆನೋಲೀಡ್
ಆನೋಲೀಡ್ ಸುಮಾರು 1080ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಒಂದು ಜರ್ಮನ್ ಕಾವ್ಯ.
ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯಗಳು
=ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ= ಭದ್ರಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯವು ಅದರ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜಂಗಲ್ ಫೌಲ್, ರೆಡ್ ಸ್ಪುರ್ಫೌಲ್, ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಬುಷ್-ಕ್ವಿಲ್, ಪಚ್ಚೆ ಪಾರಿವಾಳ, ದಕ್ಷಿಣದ ಹಸಿರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪಾರಿವಾಳ, ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಮರಕುಟಿಗ, ಮಲಬಾರ್ ಪ್ಯಾರಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನದಿ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮಾರ್ಷ್ಮೊಸಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಲ್ಲಿಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯ ನದಿ ನೀರುನಾಯಿ ಎಸ್ಐಎ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಭಾರತೀಯ ನೀರುನಾಯಿಗಳು, ಗೌರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತ್ಯಾವೆರೆಕೊಪ್ಪ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಟೈಗರ್ ಸಫಾರಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಬೈಲ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸಹ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಮರದ ಮೊಸಳೆಗಳು ಭದ್ರಾ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನದಿಯು ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ತೇವಭರಿತ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಜಲಾಶಯದ ಹಿಂದಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಲೀಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಚೆನೈ
ಇತಿಹಾಸ
ಹೋಟೆಲ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ₹ 700 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎಮ್ ಏ ಎಮ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅವರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಆನೋಲೀಡ್
ಕಾವ್ಯ ವಸ್ತು
ಕೊಲೋನ್ ನಗರದ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಆನೋ ಎಂಬ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಕಾವ್ಯ.
ಶೈಲಿ
ತೀರಾ ಸರಳವಾದ, ಜನಾದರಣೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಹಲವರ ದೃಷ್ಟಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‍ಭಾಷೆ ಹಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರೌಢ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ ನರಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾವ್ಯ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಬ್ರಾನ್‍ಬರ್ಗನ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಎಝೋಲೀಡ್ (1063) ಎಂಬ, ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಎರಡೂ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಅತಿ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಂಜಿನಲ್ಲೂ ಕಾವ್ಯಗುಣಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಲೀಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಚೆನೈ
ಇತಿಹಾಸ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಪಾ, ಒಂದು 16,000-ಚದರ ಅಡಿ ಸ್ಪಾ ಹೋಟೆಲ್ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.
ಹೋಟೆಲ್
ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುವ ಅದ್ಯಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಬಳಿ 6.25 ಎಕರೆ ಇದೆ, 831.000 ಚದರ ಅಡಿ ಒಂದು ವರ್ಧಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 16 ಅಂತಸ್ತಿನ ಹೋಟೆಲ್ 338 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 1.390 ಚದರ ಸೇರಿದಂತೆ ಔತಣಕೂಟ ಮತ್ತು ಸಭೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು 2,200 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಬಾಲ್ರೂಮ್ ಮತ್ತು ಛಾವಣಿ  ಕಾರ್ಯ ತಾರಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೃಶ್ಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್, ಒಂದು 1,394 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಲಬ್ / ಸ್ಪಾ ಮತ್ತು 1,060 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಅಂಗಡಿ ಬೋಟೀಕು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ಲಾಝಾ ಇದೆ. ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ 6 ಸಭಆ ಕೊಠಡಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಇವೆ .ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಇಡಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರು ಸಹ ಸದುಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
12 ಕೊಠಡಿ ಎಸ್ಪಾ ಸ್ಪಾ ಡೆಸಿಗ್ನ್Wಇಲ್ಕೆಸ್ ನಾ ಜೆಫ್ರಿ ವಿಲ್ಕೆಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಲಾ ಹೋಟೆಲ್ನ ಮಧು ನಾಯರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು 16,000 ಚದರ. ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಪಾರ್ಕ್
ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮುಂದಿನ 250,000 ಚದರ ಅಡಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಸ್ತಿ, ಲೀಲಾ ಉದ್ಯಮ ಪಾರ್ಕ್ ಹೊಂದಿದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಹೋಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಭವಿಸ್ಯಾ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ತನ್ನ ಗುಂಪು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ₹ 1,720 ಮಿಲಿಯನ್ ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ ಖರೀದಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸದ್ಯ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೊಟೆಲ್ ಗಳು
ಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯಗಳು
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= ..
ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ೧೯೭೧–೧೯೭೬
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಯ ಗೌರವಧನ, ೨೫ಗ್ರಾಂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಶಾಲು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅರ್ಹ ಪುರಸ್ಕೃತರಿಗೆ ಸರಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮವೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ರ ಸಂಜೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.
==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ ==
1976
ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಜಾತ್ರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಜಾತ್ರೆ ರವಿತೇಜ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2015 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚೇತನ್ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಾ ನಾಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್ ಭಟ್, ಉಷಾ ಭಂಡಾರಿ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ಸವಾರಿ ಖ್ಯಾತಿಯ ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾಡಲು ಹೊಸ ಗಾಯಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ನಟ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಸುಪ್ರಿಯಾ ಲೋಹಿತ್, ಸಂತೋಷ್ ವೆಂಕಿ, ಯಾಜಿನ್ ನಿಜಾರ್ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು 31 ಜುಲೈ 2015 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಡೆಕ್ಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ "ಜೀನೆ ಲಗಾ" ಮತ್ತು "ನೀನಿಲ್ಲದ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಂ.1 ಮತ್ತು ನಂ.2 ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಇರಿಸಿದವು. "ಜೀನೆ ಲಗಾ" ಹಾಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಬರೆದಿದೆ, "ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿಂದಿ ಪದಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋದ ಸುತ್ತ ಹರಡಿರುವ ಟ್ಯೂನ್ ಕಿವಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಾಯಕ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡಬಲ್ಲ ಹಾಡು, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಾಯನದಿಂದ ಹಾಡನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದಾರೆ."
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ(Ankalakoppa ಇದು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಬ್ಬಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.
Ankalakoppa (೬೧೧೯೨೪)
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿ ಸಂಖ್ಯೆ:೬೧೧೯೨೪
ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ತುಮಕೂರುಜಿಲ್ಲೆಯಗುಬ್ಬಿತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ೩೩೫ ಹೆಕ್ಟೇರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೩೫೧ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೫೫೭ ಇವೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಗುಬ್ಬಿ ೨೬.೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೭೭೮ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೭೭೯ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೬೬ ಇದ್ದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೪ ಇವೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಜನಗಣತಿ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ದೇಶನ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೧೧೯೨೪ ಆಗಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
೨ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿವೆ. ೧ ಸರಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ಗ್ರಾಮ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಕುಡಿಯುವ ನೀರು
ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಗೊಳಿಸದ ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಕೈ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳಿಂದ / ಬೋರ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ
ನೈರ್ಮಲ್ಯ
ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಚರಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ತೆರೆದ ಚರಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಚರಂಡಿ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಲಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಚ್ಚತಾ ಆಂದೋಲನದಡಿ ಒಳಪಡದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ನಾನಗೃಹಸಹಿತ ಸಮುದಾಯ ಶೌಚಾಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಸ್ನಾನಗೃಹರಹಿತ ಸಮುದಾಯ ಶೌಚಾಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ
ದೂರವಾಣಿ (ಸ್ಥಿರ) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಾಹನ ಸೇವೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇತರ ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗ್ರಾಮವು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ರೇಷನ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ
ವಿದ್ಯುತ್
೮ ತಾಸುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಬೇಸಿಗೆಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ) ಪ್ರತಿದಿನ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ೧೦ ತಾಸುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ-ಮಾರ್ಚ) ಪ್ರತಿದಿನ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ
ಭೂ ಬಳಕೆ
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ಗ್ರಾಮವು ಕೆಳಗಿನ ಭೂಬಳಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ
ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ (ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಕ್ಟೇರಗಳಲ್ಲಿ)
ಉತ್ಪಾದನೆ
ಅಂಕಲಕೊಪ್ಪ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ (ಮಹತ್ವಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಳಿಕೆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ):ರಾಗಿ,ಭತ್ತೆ,Horse gram
ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ
ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಹಿರಿಯ ಶ್ರೇಣಿ ಉದ್ಘೋಷಕರು ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೧೫೦ರಷ್ಟು ನಾಟಕ, ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಆಗಿದೆ. ೨೦೦೯ರಿಂದ ಈ ವರೆಗೆ ಇವರ ನಾಟಕಗಳು ಆಕಾಶವಾಣಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಬಾನುಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನ. ಆವರ ೨೦೧೩ರ 'ಪದ ಪಾಡ್ದನ ಪಣ್ಪುನ' ಎಂದು ಹೇಳುವ ತುಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ರೂಪಕ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡದಿದೆ.
ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ
ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆಯ ಕಪ್ಪಂದ ಕರಿಯಡ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಾರ್, ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆಯ ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ತುಳು ಜನಗಳು
ಬ್ರುಸೆಲ್ಲೋಸಿಸ್ - ಜಾನುವಾರು ರೋಗ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಷಾಣು ಜೀವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು ವರ್ಗ:ವೈರಾಣುಗಳು
ಮೈಸೂರಿನ ಕೆರೆಗಳು
ಮೈಸೂರಿನ ಕೆರೆಗಳು ಮೈಸೂರಿನ ರಮ್ಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ, ಹಸಿರು ಸಿರಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ತಾಣಕ್ಕೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಬರಗಾಲದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಕೆರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ. ಅಂದಿದ್ದ ಕೆರೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಕೆರೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೂತು ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಕೆರೆಗಳ ಹೆಸರು ಆಯಾಯ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಇರುವುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಇತಿವೃತ್ತ
ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಳೆಯದು. ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ರಾಜಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೆರೆಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು, ದನಕರುಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಮೇವಿಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನೀರು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಕೆರೆಗಳು ಜಲಾಶ್ರಯ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಜೊತೆಗೆ ಜನವಸತಿಗೆ, ಜಮೀನು ಹಾಗೂ ಗೋಮಾಳಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದವು. ಮೈಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಶೇ. 25 ಕೆರೆಗಳೀಗ ನಿವೇಶನ ಗಳಾಗಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಭೂ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಕೆರೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒತ್ತುವರಿ ಆಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಮೈಸೂರಿನ ಬಹುತೇಕ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ಕಾಲುವೆ ಮೂಲಕ ಚರಂಡಿ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಲಿಂಗಾಂಬುದಿ, ಕಾರಂಜಿ, ಕುಕ್ಕರಹಳ್ಳಿಹಾಗೂ ಬೋಗಾದಿ ಕೆರೆಗಳು ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನಿಂದ ಬಾದಿತವಾಗಿವೆ. ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಐದು ಕೆರೆಗಳು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿಗೆ ಸಿಲುಕಿವೆ.
ದೇವನೂರು ಕೆರೆ
೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೆರೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶ. ಇದರ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೪೫೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ಸ್. ಈಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿದು ಬರುವ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿ, ಒತ್ತುವರಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ.
ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಯ ಕೆರೆ
ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೬ ಎಕರೆ ಪ್ರಧೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಈಗ ಕೆಐಎಡಿಬಿಯವರು ಈ ಕೆರೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿವೇಶನ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದೆ.
ಜಯನಗರ ಕೆರೆ
ಇದನ್ನು 'ಮರಳವಾಡಿ ಕೆರೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೫೩ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದ ಈ ಕೆರೆ ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಒತ್ತುವರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆರೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ೧೫ ಎಕರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಇಸ್ಕಾನ್ ಸ್ಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಈಗಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದೆ.
ಕಾಮನಕೆರೆ/ಹುಂಡಿಕೆರೆ
ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಹ ಒತ್ತುವರಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ.
ಕಾರಂಜಿ ಕೆರೆ
ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಒಡೆತನದ ಕಾರಂಜಿ ಕೆರೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೊಬಗನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸುಮಾರು 120 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ತಾಣ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬೀಡಾಗಿದ್ದ ಈ ಕೆರೆ, ಮನು ಕುಲದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದೆ! ಏಷ್ಯನ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕುಕ್ಕರಹಳ್ಳಿ ಕೆರೆ
ಮೈಸೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕುಕ್ಕರಹಳ್ಳಿ ಕೆರೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವಡೆಯರ್ ಅವರು 1864ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂಬ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಸುಮಾರು 58 ಹೆಕ್ಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಸುಮಾರು 150 ಎಕರೆ) 5 ಕಿ.ಮಿ. ದಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕೆರೆ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿ, ರಂಗಾಯಣ ಹಾಗು ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ಸಂಶೋದನಾಲಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು 10000 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗು ನಗರದ ದಾಹವನ್ನು ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆರೆ ಈಗ ಭೂ ಕಬಳಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಣದ ಅಂಚನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಒಡೆತನ ಈಗ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಅವರು ಹಾಗು ನಾಗರಿಕ ವೇದಿಕೆ ಕೆರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹರ ಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರದವರೆಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈಚೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು, ಕೆರೆಯ ವತ್ತುವರಿಯಾಗಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಏಷ್ಯನ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರೆವಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 6-7 ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೈಗೊಂಡ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಈಗ ಕೆರೆಯ ನೋಟ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಲಿಂಗಾಂಬುದಿ ಕೆರೆ
ಮೈಸೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗಾಂಬುದಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ, 217 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತಾರದ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಹಾಗು ರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯ. ಈ ಕೆರೆಯು 1828ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಲಿಂಗಾಜಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ದಾಖಲೆಯಿದೆ. ನಗರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಕೆರೆಗೆ ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿತ್ತೆನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಈ ಕೆರೆಯಿಂದ ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ, ದನ ಕರುಗಳ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ವ್ಯವಸಾಯದ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳ ಸ್ವಚ್ಚತೆ, ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರಣವಾಗಿ ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲೆಲ್ಲ ಮನೆಗಳಾಗಿ, ಕೆರೆಗೆ ನೀರಿನ ಒರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಜಲ ವಿಸ್ತಾರ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವರ್ಗ: ಕೆರೆಗಳು
ಮರಳು ಶಿಲೆ
ಮರಳು ಶಿಲೆಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯ ಜಲಶಿಲೆಗಳ (ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ರಾಕ್ಸ್) ಒಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗ (ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್). ಇದು ಜಲಶಿಲೆಗಳ 25% ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 0.0625ಮಿ ಮೀ ನಿಂದ 2.0ಮಿ ಮೀ ವರಗೆ ವ್ಯಾಸವಿರುವ ಖನಿಜಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲು ಚೂರುಗಳು ಸಹ ಇರುವುದುಂಟು. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಶಿಲಾ ಸಮೂಹಗಳು ಮಳೆ, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಶಾಖದಿಂದ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಕೊರೆತಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಖನಿಜಕಣ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಶಿಲಾಚೂರುಗಳು ಬೋಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡು ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಭೂಮೇಲ್ಮೈ ಶಿಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌತ ಶಿಥಿಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನಂತರ ಉಳಿದುಬಂದ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಬಹುದಾದಂಥ ವಿವಿಧ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದುಂಟು.
ಮರಳು ಶಿಲಾಖನಿಜಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲಶಿಲಾಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಖನಿಜಗಳು ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಸಂಚಯನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿದು ಅನಂತರ ಶಿಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವಲ್ಲಿಯ ಕಣ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅವುಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಚಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದ ಭೂಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ವಾಯುಗುಣ; ಕಣಗಳನ್ನು ನೀರು ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ತನ್ನೂಡನೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮ; ಮತ್ತು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆ ಕಣಗಳು ಸಾಗಿದ ದೂರ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮರಳುಶಿಲೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಾಗ (ಡಯಾಜೆನಿಸಿಸ್) ಅಸ್ಥಿರ ಖನಿಜಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಲ್ಲವೆ ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾಗಿ, ಹೊಸ ಖನಿಜಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾಗಳು ದ್ರವರೂಪದಿಂದ ಘನರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮರಳುಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ವಿವಿಧ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗೊಂಡ ಬಂಧನ ಪದಾರ್ಥ (ಸಿಮೆಂಟ್) ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಅವು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದಾಗ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ರಚಾನವಿನ್ಯಾಸ
ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಹಲವಾರು ಜಲಶಿಲಾರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಎಂದರೆ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದ ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳು (ಕ್ರಾಸ್ ಬೆಡ್ಡಿಂಗ್ಸ್), ಅಲೆಗಳ ಗುರುತುಗಳು (ರಿಪ್ಪಲ್ಸ್) ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕೃತ ಶಿಲಾಪದರುಗಳು (ಗ್ರೇಡೆಡ್ ಬೆಡ್ಡಿಂಗ್ಸ್). ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲೆರಡು ರಚನೆಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಜಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುವು. ಮೂರನೆಯ ರಚನೆ ಆಳವಿರುವ ಜಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂಥದ್ದು.
ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮರಳುಶಿಲೆಗಳನ್ನು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಅಂತೆಯೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಚಯನಗೊಂಡ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ಸಿಮೆಂಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ (1) ಸಂಚಯನ ಮರಳುಶಿಲೆ (ಟೆರ್ರಿಜಿನಸ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್), (2) ಸುಣ್ಣಮರಳು ಶಿಲೆ (ಕ್ಯಾಲ್‍ಕೇರಿಯಸ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್) ಮತ್ತು (3) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜನ್ಯ ಮರಳುಶಿಲೆ (ಪೈರೊಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಿಲಾರಚನೆ
ಸಂಚಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌತಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು ಮರಳು ಶಿಲೆಗಳ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗುರುತರ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಳುಶಿಲಾರಚನೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡ ಖನಿಜಗಳ ಆಕಾರ, ದುಂಡಾಗಿರುವಿಕೆ, ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ರಚನಾಸ್ವರೂಪ (ಫಾಬ್ರಿಕ್) ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ಅಂತರ್ಭಾಗ ಸಿಲಿಕ ಅಥವಾ ಸುಣ್ಣದ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಇಲ್ಲವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದ ಎರಕವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳನ್ನು (1) ಮರಳುಶಿಲೆ(ಆರಿನೈಟ್) ಮತ್ತು (2) ಮಡ್ಡಿ ಬೆರೆತ ಶಿಲೆ (ವ್ಯಾಕೀಸ್) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 15 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯ ಎರಕವಸ್ತು ಇದ್ದು, ಮರಳುಕಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಶಿಲೀಕರಣಗೊಂಡಿರುವ ಮೊದಲ ವರ್ಗದ ಶಿಲೆಗೆ ಚೊಕ್ಕಟ ಮರಳುಶಿಲೆ (ಕ್ಲೀನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಶೇಕಡಾ 15 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಜೇಡು ಮತ್ತು ಮಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಬಗ್ಗಡ ಪ್ರವಾಹಗಳು ತಂದೊಡ್ಡಿದ್ದ, ಸಂಚಯನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಗದ ಶಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಮಷಭರಿತ ಮರಳುಶಿಲೆ (ಡರ್ಟಿಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಖನಿಜ ಸಂಯೋಜನೆ
ಮರಳುಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಖನಿಜಗಳು 0.0625ಮಿಮೀ ನಿಂದ 2ಮಿಮೀ ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಬೆಣಚುಕಣಗಳು, ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಚೂರುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮರಳು ಶಿಲೆಗಳನ್ನು 4 ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ; (1) ಬೆಣಚುಮರಳು ಶಿಲೆ (ಕ್ವಾಟ್ರ್ಸ್ ಆರಿನೈಟ್), (2) ಆರ್ಕೋಸ್ ಅಥವಾ ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್ ಮರಳು ಶಿಲೆ (ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಸ್ಪಾಟಿಕ್-ಆರಿನೈಟ್), (3) ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಮಡ್ಡಿಶಿಲೆ (ಗ್ರೇವ್ಯಾಕ್) ಮತ್ತು (4) ಕಲ್ಲು ಚೂರುಗಳ ಮರಳುಶಿಲೆ (ಲಿತಿಕ್ ಆರಿ ನೈಟ್). ಬೆಣಚು ಮರಳುಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ 90% ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಣಚುಕಣಗಳಿವೆ. ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳು ಸೇರಿ 10% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಎರಕವಸ್ತು ಇರುತ್ತದೆ. ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್ ಮರಳುಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ದಪ್ಪಕಣಗಳುಳ್ಳ ಬೆಣಚು ಮತ್ತು ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್‍ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್‍ಗಳೇ 25% ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಷ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳು ಕೇವಲ 10%ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಈ ಬಗೆಯ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಎರಕವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮಡ್ಡಿಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ 20% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವುಳ್ಳ ಖನಿಜಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ 15% ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೇಡು ಮತ್ತು ಮಡ್ಡಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ 25%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವು 10% ಕಡಿಮೆ ಭಾಗದಷ್ಟು ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್‍ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಎರಕವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಸಂಚಯನ ಪರಿಸರ
ಮರಳುಶಿಲೆಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗಗಳೂ ಭೂಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ಕೆಲವೇ ನಿಗದಿತ ಜಲಜಶಿಲೆಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಣಚು ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಶಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನ ಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೇಡುಶಿಲೆಗಳೊಡನೆ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು. ಇಂಥ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಭೂಕಾಲಮಾನದ ಪ್ರೀಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆದಿಜೀವಿಕಲ್ಪದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿಯ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೀಕೆಂಬ್ರಿಯನ್ ಕಲ್ಪದ ಬೆಣಚುಶಿಲಾಯುಕ್ತವಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಗಳು ಕೂಡ ಇದೇ ಕಾಲಮಾನದ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಂಥವು. ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಮಡ್ಡಿ ಶಿಲೆಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಆಳವಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ಸಮುದ್ರತಳದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಳ್ಳುವ ಜೇಡಶಿಲೆಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಚಲನವಲನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ಬೂದುಮಡ್ಡಿ ಶಿಲೆ-ಮರಳುಶಿಲೆ-ಜೇಡುಶಿಲೆ-ಬಿಳೀಬೆಣಚುಶಿಲೆಗಳ ಶಿಲಾಸರಣಿ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಫ್ಲಿಷ್ ಸಂಚಯನಗಳು (ಪ್ಲ್ಲಿಷ್ ಡಿಪಾಸಿಟ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕಲ್ಲುಚೂರು ಮರಳುಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೂಪಾದ ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ಕಲ್ಲುಚೂರುಗಳ ಸಂಚಯನದಿಂದ ಉಂಟಾದಂಥವು. ಇಂಥ ಶಿಲೆಗಳು ಮಧ್ಯಜೀವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೀವಿಕಲ್ಪದ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಇವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಆ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳು ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡ ಮರಳ ನಿಕ್ಷೇಪದಂತೆ ತೋರಿಬರುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕೊಸ್ ಅಥವಾ ಫೆಲ್ಡ್ಸ್‍ಪಾರ್ ಮರಳುಶಿಲೆಗಳು ಭೂಚಲನವಲನದಿಂದ ಭೂಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತರಭಂಗಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ಬೃಹತ್ ಬಿರುಕುಕಣಿವೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ಉಂಟಾದಂಥವು. ಇಂಥ ಶಿಲೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಜಮಖಂಡಿ ಬಳಿಯ ಸಾಲು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಶಿಲೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು
ತುಳುನಾಡಿನ ಗಟ್ಟಿ
ಗಟ್ಟಿಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದು ತಿನಿಸು.ಗಟ್ಟಿ ಇದು ಒಂದು ಅಕ್ಕಿಯ ತಿಂಡಿ ಗಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿದಗಳಿವೆ. ಅರಸಿಣ ಎಲೆಯ ಗಟ್ಟಿ, ಬಾಳೆಯ  ಎಲೆಯ ಗಟ್ಟಿ, ಹಲಸುನ ಎಲೆಯ ಗಟ್ಟಿ, ಸಾಗುವಾನಿ ಎಲೆಯ ಗಟ್ಟಿ ಹೀಗೆನೆ ಹಲವು ವಿದದ ಗಟ್ಟಿಗಳು ಇದೆ. ಗಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುವವರು  ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ   ತೋಳೆದು ನೀರು ಹಾಕಿ  ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಹೊತ್ತು ನೀರಲ್ಲಿ ನೆನೆಯ ಬೇಕು. ಅಕ್ಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನೆದ ಬಳಿಕ
ಗಟ್ಟಿಯ ವಿದಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿ ಬೇಕಾಗುವ ಅಗತ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು 'ಅಕ್ಕಿ'. ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಮಾನುಗಳು ಹಾಕಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿದದ ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆನೆ ಗಟ್ಟಿ ೨ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿದವನ್ನು ಗುರಿತಿಸಬಹುದು.
ಹಲಸಿನಕಾಯಿಯ ಗಟ್ಟಿ
ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೀಗಿದೆ.
ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಯ ಗಟ್ಟಿ,
'====ಉಪಯೋಗ==== ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೊಟಾಷಿಯಮ್ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದೆ.
ಸೇಂಟ್ ಆನ್ಸೆಲ್ಮ್‌
ಸೇಂಟ್ ಆನ್ಸೆಲ್ಮ್‌ (1033 – 21 ಎಪ್ರಿಲ್ 1109) ಲ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‍ನ ತರುವಾಯ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಮಠದ ಪ್ರಧಾನ ಪದವಿಯನ್ನಲಂಕರಿಸಿದವ (1093-1109) ಬೆಕ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಕನಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ, ಸೌಶೀಲ್ಯದಿಂದ ಆ ಮಠವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ಇವನು ಮಠಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದುದು.
ಬರಹಗಳು
ಇವನ ಬರೆಹಗಳು ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದುವು. ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ದೇವರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದಾದುದರಿಂದ ದೇವರಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಈತನ ವಾದ.
ಸಂದಿಗ್ದತೆ
ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೋಪನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ರಾಜನಿಂದಲೇ ಎಂಬ ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಲ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದು, ಮಠಾಧಿಪತಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವವ ಪೋಪನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ, ದಂಡ, ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈತನ ಹೆಸರು ಚರ್ಚಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ರಾಧಮ್ಮ ವೆಂಕಟೇಶ್
ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಧಮ್ಮ ವೆಂಕಟೇಶ್, ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಯ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ (ನಂ. ೨೫)ನ ಪುರಪಿತೃವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸಕ ಬಿ.ಎ._ಬಸವರಾಜ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆ ಆರ್ ಪುರಂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ ಬರುತ್ತದೆ. ರಾಧಕ್ಕ ಎಂದೇ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತರಾದ ರಾಧಮ್ಮ, ಸಮಾಜಸೇವಕರಾದ ಸಿ. ವೆಂಕಟೇಶರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಯರಪನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಮತ್ತ್ತು ಮುನಿಯಮ್ಮ ಕೃಷಿಕ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಮಗುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ, ಕಡುಬಡತನದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ವಿವಿ ಪುರಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ, ತಮ್ಮ ಸೋದರಮಾವ ಸಿ ವೆಂಕಟೇಶರನ್ನು ವರಿಸಿದ ರಾಧಮ್ಮ, ಅಮರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಸಿ ವೆಂಕಟೇಶರ ಪತ್ನಿ ರಾಧಮ್ಮರಿಗೆ, ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಯ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ೮೬೦೦೦ ಮತದಾರರೂ, ೧೮ ಚದರ ಕಿ,ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವಿಶಾಲವಾದ ಹೊರಮಾವು ವಾರ್ಡ್, ಪಾಲಿಕೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.
೧೦೦೦೦ ಮತಗಳ ಬೃಹತ್ ಮುನ್ನಡೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ರಾಧಮ್ಮ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ೨೮ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಚೇಳಿಕೆರೆ-ಗೆದ್ದಲಹಳ್ಳಿ ರಾಜಕಾಲುವೆಯ ಪುನಃಶ್ಚೇತನ, ಹೊರಮಾವು ರೈಲ್ವೇ ಅಂಡರ್ ಪಾಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ, ಗ್ರಾಮರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ರಸ್ತೆ, ಬೇರೆಡೆ ಡಾಂಬರ್ ರಸ್ತೆ, ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಶುದ್ಧ ನೀರು ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ, … ಹೀಗೆ ರಾಧಮ್ಮನವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಕಂಠ್ಯ
ಕೇಶಿರಾಜನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳು ೪೭. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವ ಯಾವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ? ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣಂ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಭಿಮೂಲದೊಳ್ ಕಹಳೆಯ ಪಾಂಗಿನವೋಲ್ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹೊಕ್ಕಳದ ಮೂಲಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಶಬ್ದವೊಂದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಹೊರಟ ಶಬ್ದವು ಗಂಟಲು, ದವಡೆ, ಮೂರ್ಧ(ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಭಾಗ), ತುಟಿ, ಹಲ್ಲು – ಇತ್ಯಾದಿ ಅವಯವಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
ಕಂಠ್ಯ ಎಂದರೇನು?
ಕಂಠ್ಯ ಧ್ವನ್ಯಂಗದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಬಾಯಿಯ ಕುಹರದ ಹಿಂಭಾಗದ ಬಳಿ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಧ್ವನಿ ಕಂಠ್ಯ. ಮೃದುತಾಲುವಿನ ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಕಿರುನಾಲಗೆ ಯಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನನಾಳ ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳು ಬಂದು ಕೂಡುವ ಪೊಳ್ಳು ಜಾಗ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಗಲಕುಹರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ನಾಳ ಅನ್ನವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಜಠರದೆಡೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪುಪ್ಪುಸದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಗಲ ಕುಹರದ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಕಂಠ್ಯ ಧ್ವನಿಗಳು
ಇವು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ‘ಕಂಠ್ಯ’ ವರ್ಣವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗೀಯ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು
ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ,
ಅವರ್ಗೀಯ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನ
ಹ
ಯೋಗವಾಹ ಕಂಠ್ಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು
ವಿಸರ್ಗ - ಃ ಅಃ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು
ರಥಾವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ರಥಾವರ 2015 ರ ಕನ್ನಡ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಬಂಡಿಯಪ್ಪ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮುರಳಿ ಮತ್ತು ರಚಿತಾ ರಾಮ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿ. ರವಿಶಂಕರ್, ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ, ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ ಮತ್ತು ಚರಣ್ ರಾಜ್ ಇತರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧರ್ಮ ವಿಶ್, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್ ಮತ್ತು ಭುವನ್ ಗೌಡ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವಿದೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ರಥಾ, ದರೋಡೆಕೋರ ಕಮ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮಣಿಕಂಠನಿಗೆ ಬಲಗೈಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಣಿಕಂಠನು ರಥಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾದ ಆದರೆ ಹಿಂಜರಿಯುವಂಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವನು ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ರಥಾ ದುರಾದೃಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ಧರ್ಮ ವಿಶ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಟ ಶ್ರೀ ಮುರಳಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕವಿರಾಜ್, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರ ಗೀತರಚನೆಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳು. ಇದನ್ನು 11 ನವೆಂಬರ್ 2015 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಆಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನ
ಆಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನ:ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಆಕೃತಿಮಾಗಳು (ಮಾರ್ಫೀಮ್) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ (ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ). ಎಂದರೆ, ಆಕೃತಿಮಾಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಂಗಡನೆಗೆ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಸ್ತು.
ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ
ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ.
ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಸ್ತು ವಿಷಯ
ಆಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಸ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿನ ಒಂದೆರಡು ಸಂಧಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುವುದಾದರೆ: ಳ ದ ಮುಂದಿನ ಲ, ಳ ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಕೇಳ್ ಮತ್ತು ಲಿ=ಕೇಳಲಿ. ಣ ದನಂತರ ಬರುವ ದ ಯಾವಾಗಲೂ ಡ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಕಣ್ ಮತ್ತು ದ ಕಂಡ. ತ ಹಿಂದಿನ ದ, ತ ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದ ಮತ್ತು ತ್= ಇತ್ತ್ ಕಂಠ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶದ ಹಿಂದಿನ ನ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವರ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಙ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ>ನನ್‍ಗೆ ಅಥವಾ ನಙಗೆ. ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂತಕಾಲದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸಂಧಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಆಕೃತಿಮಾಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ
ಆಕೃತಿಮಾಗಳನ್ನು ಹಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ (ರೂಟ್) ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯ (ಅಫಿಕ್ಸ್) ಎಂಬ ವಿಭಾಗ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆ
ಕಡೆಯದಾಗಿ ಆಕೃತಿಮಾಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ರೂಪ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಗುಂಪಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಬಹುವಚನ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮರ ಮತ್ತು ಮನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಕೃತಿಮಾಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಬರ್‍ತ್ತಾನೆ, ನಿಂತ ಎಂಬ ರೂಪಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಗುಂಪನ್ನು ನಾಮಪದಗಳೆಂದು ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಹೀಗೆಯೇ ಆಯಾಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಆಕೃತಿಮಾಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎಂ ಎಸ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಮೂಲ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ತಾತ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತಭಟ್ಟರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ನಾಗವಾರ ಗ್ರಾಮದವರು, ವೇದ ವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿದವರು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ನರಹರಿ ಭಟ್ಟರು, ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರು ಇಬ್ಬರೂ ವೈದಿಕ ವೃತ್ತಿಯವರು.
ಜೀವನ ಶೈಲಿ
ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಮನೆತನದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಂತರ ಖಾಸಗಿ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅನಂತರ ರಾಜಾ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಎಫ್.ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ ಕೋಲಾರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಮೊದಲ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ಅನಂತರ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲೂ ನಂಬಿಕೆಯಿರದೇ ಮುಂದೆ ತಾವೇ ಆರಿಸಿದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿದರು, ಹೇಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಎರಡನೆಯ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು.
ಭಾಷಂತರಕಾರರಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಷೇಕ್ಸ್ಫಿಯರನ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಸಿಂಬಲೈನ್’ ನಾಟಕದ ರೂಪಾಂತರ ‘ಜಯಸಿಂಹರಾಜ ಚರಿತ್ರೆ’ (1881), ಇದು ಕಥನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ‘ಕಿಂಗ್ ಲಿಯರ್’ ನಾಟಕದ ರೂಪಾಂತರ ‘ಹೇಮಚಂದ್ರ ವಿಲಾಸ’(1899), ಇದು ಗದ್ಯ ಪದ್ಯ ಮಿಶ್ರ ನಾಟಕ. ‘ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್’ ನಾಟಕದ ರೂಪಾಂತರ ‘ಹೇಮಲತ’ (ರಚನೆ 1920, ಅಪ್ರಕಟಿತ). ಇದು ಕೂಡ ಗದ್ಯಪದ್ಯಮಿಶ್ರ ನಾಟಕ. ಮೂರು ಕೃತಿಗಳೂ ರೂಪಾಂತರಗಳೇ. ಈ ಮೂರೂ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಔಚಿತ್ಯವನ್ನರಿತು ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಷೇಕ್ಸ್ಫಿಯರನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಗದ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರದು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಹೆಸರು. ಥಾಮಸ್ ಡೇ ಬರೆದ ‘ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಫರ್ಢ್ ಆಂಡ್ ಮರ್ವನ್’ ಕೃತಿಯ ರೂಪಾಂತರವೇ ‘ಸುಮತಿ ಮದನಕುಮಾರರ ಚರಿತ್ರೆ’ (1897). ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಭೋದಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯ. ‘ಹಾತಿಂ ತಾಯ್’(ರಚನೆ 1920, ಅಪ್ರಕಟಿತ) ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೂಲದ್ದು. ಈ ಕೃತಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದಿಂದ ಕನ್ನಡದ ತಮ್ಮ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾತಿಮ ಅಪರಿಗ್ರಹದ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿ ಎಂಬುದೇ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲದ ನಾಲ್ಕೂ ಕೃತಿಗಳು ರೂಪಾಂತರಗಳು. ಇಂಗ್ಲೀಷೇತರ ಮೂಲದ ‘ಹಾತಿಂತಾಯ್’ ಉಪಲಬ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಏಕೈಕ ಭಾಷಾಂತರ ಕೃತಿ.
ಇತರ ಕೃತಿಗಳು
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಪಾಳೆಯಗಾರರನ್ನು ಕುರಿತು ಮೊದಲು ಬರೆದ ಕೃತಿ ‘ಪಾಳಯಗಾರರು’(1923), ಮುಂದೆ ‘ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳಯಗಾರರು’(1924),ಗುಮ್ಮನನಾಯಕನ ಪಾಳಯದ ಪಾಳಯಗಾರರು(1926),’ಹಾಘಲವಾಡಿ ಪಾಳಯಗಾರರು(1931), ಮತ್ತು ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚರಿತ್ರೆ’(1931)ಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ‘ಹಿಂದೂ ಚರಿತ್ರ ದರ್ಪಣ’(1882). ಹಿಂದೂ ಚರಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ’(1887),’ಕನ್ನಡ ಒಂದನೆಯ ಪುಸ್ತಕ’(1895) ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ ಲಕ್ಷಣ’(1915) – ಈ ನಾಲ್ಕು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಪಠ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಎಂ.ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರರ ಸಹಕೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಮೂರನೆಯದರ ಗದ್ಯಪಾಠವನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ನನವರೂ ಹೊಸಕಾಲದ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಎಸ್.ಜಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರೂ ರಚಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರೊಬ್ಬರೇ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಎಂ.ಬಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರರೊಡನೆ 1883ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಹಿತಬೋಧಿನಿ’ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳಕಳಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸುವ್ಯಕ್ತ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ದೇಶಾಂತರ ವರ್ತಮಾನ ಸಂಗ್ರಹ, ಕಥೆಗಳು ಇತ್ಯಾಧಿ ಹಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ವಿಷಯಗಳು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರವಾದವು. ಸ್ವತ: ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರೇ ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಸಿದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಬಿ.ಎ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ‘ಹಿತಬೋಧಿನಿ’ಯನ್ನು ಎಂ.ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಜೀವನದ ನಾಂದಿಯಾದುದು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮಿಂದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸಿಡಿಲು ಮರಿಯ ಉಜ್ವಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಗುಣಗ್ರಹಣೆಯ ಗುರುತು. ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ಗದ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ‘ಹಿತಬೋಧಿನಿ’ಯ ಮುಖ್ಯಸಾಧನೆಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖ / ಆಧಾರ
ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ
ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಜೇಕಿನ ಗಡ್ಡೆ
ಜೇಕಿನ ಗಡ್ಡೆ (ಮುಸ್ತಾ, ತುಂಗೆಗಡ್ಡೆ)
ಹುಲ್ಲು ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯ, ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಚೂಪಾದ ಹಸಿರೆಲೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯವನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಿತ್ತಾಗ ಒಳಗಡೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾದ ಗಡ್ಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಡ್ಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೋಮಗಳಿರುತ್ತವೆ.ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಒಗರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋಟ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ದನಗಳ ಮೇವಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಕಳೆಸೊಪ್ಪೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದಪ್ಪವಾದ ಕಾಂಡ ಹೊರಟು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಚವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಭಜನೆಯಂತೆ ಈ ಮೂಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾರ, ಆಲ್ಬುಮಿನ್, ಆವಿಯಾಗುವ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಪಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ. ನದಿ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಮುಸ್ತ, ಭದ್ರ ಮುಸ್ತಾ ಮತ್ತು ಕೈವರ್ತ ಎನ್ನುವ ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವುದರಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಗುಂಡಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ-ಕಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ವಾಂತಿಗೆ
ತುಂಗೆ ಗಡ್ಡೆ, ಶುಂಠಿ, ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ, ಸಮನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ. ದಿವಸಕ್ಕೆ 2 ಅಥವಾ 3 ಸಾರಿ ಸೇವಿಸುವುದು.
ಮಕ್ಕಳ ಬೇಧಿಗೆ
ಕೊನ್ನಾರಿ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧ ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ತೇದು ಸ್ವಲ್ಪ ನೆಕ್ಕಿಸುವುದು. ಎರಡು ಮೂರು ದಿವಸ, ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸಾಕು.
ಆಮಶಂಕೆಗೆ
ಒಣಗಿದ ಕೊನ್ನಾರಿ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ, ಜೇನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೊನ್ನಾರಿ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹಸಿ ಶುಂಠಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅರೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ಶುದ್ಧವಾದ ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು.