cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ತಾವರಗೇರಾ
ತಾವರಗೇರಾ ದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಓಂ  ನಾಥ  ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ನಿಜಾಮರ ಆಳ್ವಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಜಾಕರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣವಿದು. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ವಿದೆ
ಇದೆ    ತಾವರಗೇರಾ        ದಿಂದ ಸುಮಾರು 11ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪುರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವಿದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು  ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳು ಇದ್ದು 7 ಬಾವಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ ಇದರ ಒಂದು ಪ್ರತಿತಿ ಏನಂದರೆ ಏಳು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಾರದು ನೋಡಿದ ಮರುದಿನವೇ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹಿರಿಯರ ಪ್ರತಿತಿಯಿದೆ..
ಶಿಕ್ಷಣ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ
ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು , ಪದವೀಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ..
ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂಧನೂರು ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಲಿಂಗಸಗೂರು ತಾಲೂಕು ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಷ್ಟಗಿ ತಾಲೂಕು  ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗಂಗಾವತಿ ತಾಲೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವೂ ಸುಮಾರು 5 ಪಥಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದೆ ಸಿಂಧನೂರು, ಕಲಬುರಗಿ , ಮುದೇನೂರು, ಕುಷ್ಟಗಿ ,   ಗಂಗಾವತಿ ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳ ಪಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
ಹಲವಾರು ಸೌಕರ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್, ನಾಢಕಚೇರಿ, ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, SBI BANK, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, APMC YARD, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ
ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ತಾವರಗೇರಾ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರಾಯನ ಕೆರೆ ಅಂತ ಒಂದು ಕೆರೆ ಇದೆ ಈ ಕೆರೆಯು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆಯಾದ 2ನೇ ಪ್ರೌಢದೇವರಾಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ಧನಂತೆ ಮತ್ತು ಆವಾಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ತಾವರೆ ಹುವು (ಕಮಲದ ಹೂವು) ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯವಾದ ಶ್ರೀ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೂಜೆಗೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ತಾವರೆ ಹೂಗಳನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ವಿಷಯವೇನಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ತಿಂತಣಿ ಮೌನೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ಅದರ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ದಾರಿಯಿದೆಯೆಂದು ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ ಈ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಮೂಲಕವೇ ಆ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವರಿಗೆ ತಾವರೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತಿದ್ದರೆಂದು ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ಮಾತಿನಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ... ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾನೆ ಈ ಊರಿಗೆ ಮುಂಚೆ ತಾವರೆಕೆರೆ ಅಂತ ಇದ್ದ ಹೆಸರನ್ನು ಜನರ ರೂಢಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಾವರಗೇರಾ ಅಂತ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ
ಪ್ರೊ ಎನ್.ಅನಂತಾಚಾರ್ಯ
ಪ್ರೊ.ಎನ್. ಅನಂತಾಚಾರ್ಯ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಚಾರ್ಯಪಾಠಶಾಲೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು. ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ. ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಲೆಯು ಗಾಂಧೀ ಬಜಾರನ ಬಳಿಯಿರುವ ಹರಿಕಥಾ ಭಜನ ಸಮಾಜ (ಎಚ್ . ಬಿ. ಸಮಾಜ ) ದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಾಲಯದ ಎದುರಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಆಂಜನೇಯನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಲಂಕೇಶ ಪತ್ರಿಕೆ ಕಟ್ಟಡದ ಪಕ್ಕದ್ದು) ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಶಾಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆನಂತರ ಬಸವಣ್ಣನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಿಂಬದಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬರೀ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು ಇದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯ ಅವರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಒದಗಿಬಂತು. ಸಹೃದಯರ ಉತ್ತೇಜ, ಮಾಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದೀಗ, ಅಂದರೆ, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ೭೫ ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಲಿದೆ. ಅನಂತಾಚಾರ್ಯ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಮೈಸೂರು. ಓದಿದ್ದು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಬಿ ಎ ಮತ್ತು ಎಂ ಎ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಆಚಾರ್ಯಪಾಠಶಾಲೆಯ ಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರು ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ದೈವಾಧೀನರಾದ ವರ್ಷ ೨೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೬.
ವರ್ಗ:ಜನ
ಗೌಳಿಗ
thumb
ಗೌಳಿಗನು ಹಲವುವೇಳೆ ಬಾಟಲಿಗಳು ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ವಿತರಕ. ಉತ್ತಮ ಶೈತ್ಯೀಕರಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದಾಗ ಹಾಲು ಬೇಗನೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಲಿನ ಬಾಟಲಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಗೌಳಿಗರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಧಾರಕದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಯ ಸಾಧನವನ್ನು ಅದ್ದಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ವಿಶ್ವದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೀತಕಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ಸರ್ವತ್ರತೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಕಳೆದ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗಿನ ಹಾಲು ವಿತರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ದಿನಗಳಿಗೆ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಹಾಲಿನ ವಿತರಣೆಯು ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲಾದ ಹಾಲನ್ನು ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ವಿತರಣೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮಂಟ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಹಾಲು ಒಪ್ಪಿಸುವ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಹ್ಯ ಗೊಡೆಯೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಯ ಒಳಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಅಲಮಾರು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲುಕ ಹಾಕಿದ ಆದರೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತಲುಪಿಸಲಾದಾಗ ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಅಥವಾ ದಿನಸಿ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನು ಅದರಿಂದ ಒಳಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು ಹೈನುದಾಣದಿಂದ ಹಾಲು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹಾಲನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಸಿ ಹಾಲನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅಥವಾ ದಿನಬಿಟ್ಟು ದಿನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ.
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ, ಯೂರೋಪ್‍ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹಾಲುಗಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಹನಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಂದವು. ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಹನಗಳು ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಬಟವಾಡೆ ವಾಹನವು ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಲಿನ ಟ್ರೇಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಡೀಸಲ್ ಎಂಜಿನ್ನುಳ್ಳ ಟ್ರಕ್ ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಟ್ರೇಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಹಾಲು ವಿತರಿಸುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಅವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಬಯಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿನ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕು ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ಲೋನಿಂಗ್
ತಾಯಿ ಜೀವಿಯ ಅನುವಂಶಿಕ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮರಿ ಜೀವಿ-ಕ್ಲೋನ್. ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಕ್ಲೋನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ - ಕ್ಲೋನಿಂಗ್ (ತದ್ರೂಪಿ ಸೃಷ್ಟಿ). ಮೈಟಾಸಿಸ್ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮರಿಕೋಶಗಳು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ತಾಯಿ ಕೋಶವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುವುದೂ ಮೈಟಾಸಿಸ್ ನಿಂದ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಉಂಟಾದ ಎಲ್ಲ ಮರಿಕೋಶಗಳೂ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಪಡಿಯಚ್ಚು; ತದ್ರೂಪಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಗುಲಾಬಿ, ದಾಸವಾಳಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುಗಳಿಂದಲೂ ಶುಂಠಿ, ಬಾಳೆಗಳನ್ನು ಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪಾದಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಹೊಸ ಗಿಡಗಳು ಕ್ಲೋನ್ ಗಳೇ. ಆದುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಮ್ಮ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಮಾನವರಲ್ಲೋ ಹೀಗಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ ತುಂಡಾದ ಕೈ ಕಾಲುಗಳು ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆದ ಜೀವಿಗಳು ತದ್ರೂಪಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು - ಸ್ಕಾಟ್ ಲಂಡ್ ನ ಎಡಿನ್ ಬರ ಸಮೀಪದ ರೋಸ್ ಲಿನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇಯಾನ್ ವಿಲ್ ಮುಟ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ತಂಡ ಕುರಿಯೊಂದರ ಕೋಶದಿಂದ ಕ್ಲೋನ್ ಅನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಪಡೆದವು. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಈ ತದ್ರೂಪಿ ಕುರಿ ಮರಿಯನ್ನು 'ಡಾಲಿ' ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಕುರಿಯ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ಹಂತಗಳು ಹೀಗಿವೆ :
ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯೊಂದರ ಅಂಡದಿಂದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಸನ್ನು ಹೊರ ತೆಗೆಯುವುದು, ಆರಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಜೀವಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಸನ್ನು ಅಂಡದೊಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಹೀಗೆ ಸಂಕರಗೊಂಡ ಕೋಶವನ್ನು ಪೋಷಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಭ್ರೂಣವಾಗುವಂತೆ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡುವುದು, ಸರಿಯಾದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಾಗ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು, ಗರ್ಭಾವಧಿಯ ಅನಂತರ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಮರಿಯ ಜನನಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡುವುದು - ಇವು ವಿಲ್ ಮುಟ್ ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯ ಹಂತಗಳು. ವಿಲ್ ಮುಟ್ ಸಾಧನೆಯ ಅನಂತರ ಇತರ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕ್ಲೋನ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಕ್ಲೋನ್ ನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೂಡ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕ್ಲೋನಿಂಗ್ ನಿಂದ ಪಡೆದು ಹಾಗೆ ಪಡೆದ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕನಲ್ಲಿರುವ ಆಡುಬಾನ್ ಸೆಂಟರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಚೇಂಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ
thumb|right|ಚೇಂಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಅತೀ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾಹನ ಸೌಕಯ೯ಗಳಿಲ್ಲದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಾಥಿ೯ಗಳು, ಪಾದಾಚಾರಿಗಳಾಗಿಯೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಕೊಲ್ಲೂರಿನಿಂದ ರಾಮೇಶ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಯಾತ್ರಿಕರು ಚೇಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಕರ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲೆಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ರಾಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಬೈರಾಗಿಗಳ ಒಂದು ತಂಡವು ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿತ್ತು.ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಾಗಾ ಪಂಗಡದ ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯು ತಾನು ಹಾಕಿದ ವಸ್ತ್ರದ ಗಂಟೊಂದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ವಫಲನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕರ ಮನೆತನದವರು ಆ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಭೂದೇವಿಯರಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚಯ೯ಚಕಿತರಾದರು. ಆ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸದೇ ನಾವು ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲವೆಂದು ದೇವಭಕ್ತರಾದ ಅವರು ಭವಿಸಿದರು. ಆಗಂತುಕ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ದೇವರನ್ನು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಡುಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಉಭಯ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಆಗ ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೆತನದವರಾದ ಶ್ರೀ ಶೆಣೈಯವರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರೀ ನಾಯಕರ ಮನೆತನದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹ, ಶ್ರೀ ಶೆಣೈಯವರ ಮನೆತನದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ವಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ದೇವರನ್ನು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಸನ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿಸಿ ಚೇಂಪಿಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂಬ ಭಗವಂತನ ಸಂಕಲ್ಪ ನಮ್ಮ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದವರ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ೧೮ ಪೇಟೆಗಳ ಸವ೯ತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ.
೧೯೬೧ನೇಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಕಾಶೀ ಮಠಾಧೀಶ ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀಥ೯ ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರ ಕರಕಮಲಗಳಿಂದ ಪುನರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಕಾಯ೯ ಜರುಗಿತು. ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಕರುಣಿಸಿದ ಚಾತುಮಾ೯ಸ ವ್ರತ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸೇವಾ ಭಾಗ್ಯ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಂಬುದು ವಿದಿತ. ದಿನಾಂಕ ೨೬/೦೬/೧೯೬೫ ರಿಂದ ೦೮/೦೧/೧೯೬೬ರ ತನಕ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನೆರವೇರಿದ ಶ್ರೀಮದ್ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀಥ೯ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಚಾತುಮಾ೯ಸ ವ್ರತ ಮಹೋತ್ಸವವು ಅವಿಸ್ಮರಣಿಯ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಜಿಯವರು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ಚಾತುಮಾ೯ಸ ವ್ರತವು ಬಹಳ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿತು. ದಿನಾಂಕ ೦೬/೧೨/೧೯೯೦ ರಂದು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಕರಕಮಲಗಳಿಂದ ಸಹಸ್ರ ಕುಂಭಾಭಿಷೇಕ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿತು. ಸಮಾಜ ಬಾಂಧವರು ಇಸವಿ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ರಜತ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಮಪಿ೯ಸಿ ಕೃತಾಥ೯ರಾದರು.
೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಸುಕೃತೀಂದ್ರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದ ಪುನರ್ ನಿಮಾ೯ಣ ಹಾಗೂ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ಸಭಾಗ್ರಹ ನಿಮಾ೯ಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಶಾರದೋತ್ಸವದ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವವು ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ಜರಗಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವರಿಗೆ ರಜತ ಶತಕಲಶಗಳ ಸಮಪ೯ಣೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವದ ಪ್ರಾರಂಭ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ವರಮಹಾಲಕ್ಷೀ ವ್ರತದ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವವು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ನೂತನ ದೇವಾಲಯ ನಿಮಾ೯ಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿರುವ ೭೫ ಸೆಂಟ್ಸ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ದಿನಾಂಕ ೦೨-೦೧-೨೦೧೨ರ ಪವ೯ಕಾಲದ ಶುಭ ಮುಹೂತ೯ದಲ್ಲಿ ನಿಧಿಕಲಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಗುರುವಯ೯ ಶ್ರೀ ಕಾಶೀಮಠಾಧೀಶ ಶ್ರೀಮದ್ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀಥ೯ ಪಾದಂಗಳವರ ಪಟ್ಟಶಿಷ್ಯ ಶ್ರೀಮದ್ ಸಂಯಮೀಂದ್ರ ತೀಥ೯ ಯತಿವಯ೯ರ ಕರಕಮಲಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡು ನಿಮಾ೯ಣ ಕಾಯ೯ದ ಶುಭಾರಂಭವಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟಲಗಿ
ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟಲಗಿಯವರು ೧೯೧೮ ಮೇ ೧೬ರಂದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮನಗೂಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ನವೋದಯ ಕಾಲದ ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿ ಹಾಗು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ದೀಪನಿರ್ವಾಣ. ‘ದೀಪ ಹತ್ತಿತು’ ಇದರ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದ ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಯ ಅನಾವರಣ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹು ಸಹಕಾರಿ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಕೊಟ್ಟಲಗಿಯವರ ಸಹೋದರಿಯಿಂದ ಮರಾಠಿಗೂ ಅನುವಾದ. ‘ವಿಲಾಪಿಕಾ’, ‘ವೈನಿ ಸತ್ತಾಗ ನಾನ್ಯಾ ಅತ್ತಾಗ’ ಮತ್ತು ‘ನಾನು ಬಾಳ್ಯಾ ಜೋಶಿ’ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರರೂ ಬರಹವನ್ನು ಕವನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಕೊಟ್ಟಲಗಿಯವರು ಬರೆದದ್ದೂ ಮೊದಲು ಕವನಗಳೇ. ‘ಪಿಪಾಸೆ’ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ. ‘ಪ್ರತಿಮಾ’ ಮತ್ತೊಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನ. ಎರಡು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಕಟಿತ-ಗೀಚುಗೆರೆ ಹಾಗೂ ಚೈತ್ರ ಪಲ್ಲವ. ‘ಭಾಷಾ’ ಸಮನ್ವಯದ ಸಮಸ್ಯೆ’ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಪು.ಲ. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಯವರಿಂದ ಮರಾಠಿಗೂ ಅನುವಾದ. ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಭುತ್ವ. ನೇರ ಮಾತುಗಾರರಾಗಿ ನಿಷ್ಠುರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರು. ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪ್ರಥಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ ‘ಪಿಪಾಸೆ’ಗೆ ಮತ್ತು ಕಥಾಸಂಕಲನ ‘ಗೀಚುಗೆರೆ’ಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ನಿಧನ
ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟಲಗಿಯವರು ೧೯೭೫ ಸಪ್ಟಂಬರ ೨೦ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೊಟ್ಟಲಗಿ
ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ
ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ ಭಾರತ ದೇಶದ ಆಗ್ರಾ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಗೆ 'ಲಾಲ್ ಖಿಲಾ' ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨.೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅರಮನೆಗಳ ನಗರವೆಂದೇ ಕರೆಯುವುದುಂಟು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು
Fort d'Agra Pevnost Ágra Agra Fort Rotes Fort (Agra) އާގްރާ ފޯރޓް Agra Fort Fortikaĵo Agra Fuerte de Agra Agrako gotorlekua fa:قلعه آگره Agran linnoitus Fort rouge d'Āgrā આગ્રાનો કિલ્લો מצודת אגרה आगरा का किला Utvrda Agra Vörös Erőd (Agra) Benteng Agra Forte rosso di Agra アーグラ城塞 აგრას ციხე 아그라 성 Agros fortas ആഗ്ര കോട്ട Агра бэхлэлт आग्‍ऱ्याचा किल्ला Kubu Agra Fort van Agra Agra Fort ਆਗਰਾ ਦਾ ਕਿਲਾ Czerwony Fort (Agra) pnb:قلعہ آگرہ Forte de Agra Красный форт (Агра) आग्रादुर्गम् रक्तदुर्गम् (आग्रा) Utvrda Agra Ágrá ká kilá Тврђава у Агри Röda fortet i Agra ஆக்ரா கோட்டை ఆగ్రా కోట Червоний форт (Аґра) قلعہ آگرہ Pháo đài Agra xmf:აგრაშ ჯიხა 阿格拉堡
ಆಜ್ ಕಲ್
ಆಜ್ ಕಲ್  (ಉಚ್ಚಾರಣೆ: ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಆಜ್ ಕಲ್ )  ಕೋಲ್ಕತಾ, ಭಾರತ ದಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ವಾಗುವ ಒಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಆಗಿದೆ. ಆಜ್ ಕಲ್ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತಾ, ಸಿಲಿಗುರಿ ಯಿಂದ ಪ್ರಕಟ ವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ತ್ರಿಪುರ ಆವೃತ್ತಿ ಅಗರ್ತಲ ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿಕ್ ಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತ್ರಿಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ರೂಪಾಂತರದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆಜ್ ಕಲ್  ತನ್ನ ಎಡಪಂಥೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ತನ್ನ ಕ್ರೀಡೆ ಸುದ್ದಿ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದೇ ಇರುವಂತಹ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತ ಶ್ರೀ ಗೌರ್ ಕಿಶೋರ್ ಘೋಷ್. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಪಾದಕ ಅಶೋಕ್ ದಾಸ ಗುಪ್ತಾ, ಕ್ರೀಡಾ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿದ್ದು ಕೂಡ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಪಾದಕರಾದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
ನೆಲಬಸಳೆ
ನೆಲಬಸಳೆ ಒಮದು ಸಸ್ಯ. ಇದನ್ನು ಅಡುಗೆಗೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನೆಲಬಸಳೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ತಾಲಿನಮ್ ಫ್ರೂಟಿಕೊಸಮ್. ಇದು ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು,   ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲೋನ್ ಪಾಲಕ, ವಾಟರ್‌ಲೀಫ್, ಕ್ಯಾರಿರು, ಗ್ಬುರೆ, ಸುರಿನಾಮ್ ಪರ್ಸ್ಲೇನ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ ಪಾಲಕ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪಾಲಕ, ಪೋಥೆರ್ಬ್ ಫೇಮ್‌ಫ್ಲವರ್, ಲಾಗೋಸ್ ಬೊಲೊಗಿ  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರಯ ಎಲೆ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಈ ಸಸ್ಯವು ನೆಟ್ಟಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ, ಗುಲಾಬಿ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ, ತಿರುಳಿರುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿ, ಟಿ ಫ್ರುಟಿಕೊಸಮ್ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎ ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರಪಿಂತೆ ಎ ಮತ್ತು ಸಿ,ಡದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಗೌಟ್ ಮತ್ತು ರುಮಟಾಯ್ಡ್ ಸಂಧಿವಾತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಸೇವನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಲೋಸಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ''ಟಿ. ಫ್ರುಟಿಕೊಸಮ್'' ನೈಜೀರಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲೆ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೆಜೋನಾಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲಬೇವುನಂತೆಯೆ ನೆಲಬಸಳೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಔಷಧವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಜೊತೆಗೆ ಪಲ್ಯ, ಗೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವೇಲುಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್
ವೇಲುಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್ (ತಮಿಳು: வேலுப்பிள்ளை பிரபாகரன்; ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ ನವೆಂಬರ್ ೨೬, ೧೯೫೪)ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಜನರ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್ ಇಳಮ್ (ಎಲ್ ಟಿ ಟಿ ಇ)ವಿಮುಕ್ತ ಹುಲಿಗಳು ಭಯೊತ್ಪಾದಕ ಸೈನ್ಯ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ.
ಅಂತರಿಕ್ಷ
ವಿಶ್ವದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ಜಾಗಗಳ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರಿಕ್ಷವು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆ ಆಯಾಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇಸ್-ಟೈಮ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ತಾಣ ಹಾಗು ದೆಸೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಜ್ಞಾನ ಆವಶ್ಯಕ. ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮ್ಮತಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಒಂದು ವಸ್ತುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಕೆಲವರು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಎಂದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅದು ವಿಶ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಶಾಶ್ವತವಾದುದ್ದು. ಅಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅದು ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಲೇಬ್ನಿಝ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷವು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹಾಗು ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಕಾಂಟ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿ
ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿ ಗದಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಪಂ.ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು
ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ
ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಯೋಜನೆ, ಪ್ರಚಾರ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೈಗೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಣಿ, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿವೆ; ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ; ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಭೂ ನಾಶವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು. ಇದು ಭಾರತದ 1947 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೂರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯ (ಐಎಫ್‌ಎಸ್) ಕೇಡರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ
ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳ
ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರಾದ ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳ ಇವರು ೧೯೩೭ ಮಾರ್ಚ ೨೪ರಂದು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ತವರೂರಾದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಾಯಿ: ರಮಾಬಾಯಿ; ತಂದೆ: ಅಣ್ಣಾಜಿ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಹಾಗು ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಕೇಂದ್ರ ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ ಕಮಿಶನರ ಎಂದು ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿ, ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ
ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳ ಇವರು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಕಟ್ಟಾಳು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮಡದಿ ಶೋಭಾ. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಮಗ ನಾಗೇಶ ಇಂಜನಿಯರ ಆಗಿ, ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಗಳು ನಿರ್ಮಲಾ ಮದುವೆ ಆಗಿ ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳ ಅನಂತ ಕಲ್ಲೋಳ
ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ
ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆಯನ್ನು ಗೌತಮಿಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಕ್ರಿ.ಶ.78 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 2019 ಕ್ಕೆ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ 1941ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ
thumb|right|250px|'ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ'
ಮೈಸೂರ್ ಪಿಟೀಲು ಚೌಡಯ್ಯ, (ಜನವರಿ ೧.೧೮೯೫ - ಜನವರಿ ೧೯, ೧೯೬೭) ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಪಿಟೀಲ್ ವಾದಕರು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಸರಾದವರು. ಇಂದಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಹೆಸರೆಂದರೆ ಚೌಡಯ್ಯನವರದ್ದೇ.'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೈಯಾಲಿಕಾವಲ್‌'ನಲ್ಲಿರುವ ಚೌಡಯ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ “ಪಿಟೀಲಿನ’ ಆಕಾರದಲ್ಲೇ ಇದೆ.
thumb|left|250px|'ಚೌಡಯ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ'
ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ
'ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ' ಆಗತ್ಸ್ಯ ಗೌಡ, ಹಾಗೂ ಸುಂದರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ  ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಬಾಲಕ ಚೌಡಯ್ಯನಿಗೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು.ಬಿಡಾರಮ್ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷ ಸಂಗೀತಾಬ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಚೌಡಯ್ಯನವರು ಅಸಾಧಾರಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದರು. ತಿರುಚಿ ಗೋವಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಹಿನ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದರು.ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿದ್ದವರು. ಪಿಟೀಲು ಟಿ.ಚೌಡಯ್ಯನವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು “ವಾಣಿ”. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ನಾಯಕ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಪಂಡರೀಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮುಸುರಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವೂ ಅದೇ.
ವಾಣಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು
ಇಂಥ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. 'ನಟ ಅಂಬರೀಷನ ತಾತ'ನವರಾದ ಚೌಡಯ್ಯನವರು  ೧೯೪೩  ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ “ವಾಣಿ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನಾಗಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು, ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ ಟೈಟಲ್ “violinist’. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಚಿತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಅವರೇ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಪೂರೈಸಿದ್ದರು. ಚೌಡಯ್ಯನವರು, ೧೯೫೨-೧೯೫೮ ರವರೆಗೆ 'ವಿದಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಚೌಡಯ್ಯ
ಜಾರ್ಜಿಯ
ಜಾರ್ಜಿಯ ಯುರೇಷ್ಯಾದ ಕಾಕಸಸ್ ಪರ್ವತಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾರ್ಜಿಯದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಮೇನಿಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್ ದೇಶಗಳಿವೆ. ಜಾರ್ಜಿಯವನ್ನು ಖಂಡಾಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
left|thumb|Queen Tamar as depicted on a mural from the Vardzia monastery thumb|300px|Kingdom of Georgia at peak of its military dominance, 1184-1225
ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಕೂಟಗಳು
right|thumb|200px|Map of Georgia with the autonomous republics of Abkhazia (de facto independent) and Adjara, and South Ossetia (de facto independent region, officially termed Tskhinvali region by the Georgian authorities) Georgia is divided into 9 regions and 2 autonomous republics. These in turn are subdivided into 69 districts.
Main cities
The main cities of Georgia include:
Regions
right|thumb|350px|Regions of Georgia
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್
ಶಿವನೆ
ಶಿವನೆ (ಗಮಾರಿ) ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರ. ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಎಷಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಮರ. ಈ ಮರವು ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಮೀ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಇದು ವರ್ಬೆನಾಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಗ್ಮೆಲಿನ ಅರ್ಬೊರಿಯ ಎಂದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತಳತೆ 1-5 ಮೀಟರ್ ದಪ್ಪ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ದಪ್ಪಗಿನ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತೊಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಉದುರಿದಾಗ ರೆಂಬೆಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಳಗಳಿರುವ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಲೇಪಿತ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳ ಗೊಂಚಲು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಹೃದಯಾಕಾರದ ಎಲೆಗಳು (ಚಿತ್ರ ನೋಡಿ). ಎಲೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಭಿಮುಖ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ತೊಗಟೆ ನಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಪ್ಪಳಿಕೆ ಕಳಚುತ್ತದೆ. ದಾರುವು ಹಳದಿ ಛಾಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗುರವಾದರೂ ಸಮಾನ ಕಣ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಯುತವಾಗಿದ್ದು ಸೀಳಿಕೆ, ಸುರುಟುವಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಮರ ಬೆಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಯುದುರುವ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮತ್ತು ಮೈದಾನ ಸೀಮೆಯ ಒಣ ಸಸ್ಯಾವರಣ ಹಾಗೂ ಕಳ್ಳಿ ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಸ್ಯ. ಉದ್ದತೊಟ್ಟಿನ ಎಲೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಿತ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ತುಪ್ಪಳ ಉದುರಿಹೋಗಿ ಹೊಳಪಾಗುತ್ತದೆ ಎಲೆಯ ಉದ್ದ ೧೮-೨೫ ಸೆ.ಮೀ. ಇರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಒಳಭಾಗವು ಹಳದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಗೋಳಾಕಾರ. ಬಲಿತಾಗ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ. ಪ್ರತಿ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ೧-೨ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದು ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಲಗೆ, ಪೀಠೋಪಕರಣ, ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಬಾಚಣಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಮರ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಮರವಾಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಅವಯವಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪದರಹಲಗೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೮ ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗುರು ವಚನ ಪ್ರಭ
ಗುರು ವಚನ ಪ್ರಭ ಗದಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಪಂ.ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರತ್ನ ಮಾಲಿಕೆ
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರತ್ನ ಮಾಲಿಕೆ ಗದಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಪಂ.ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ:ವೀರಶೈವ ಮತ
ಮಂಡಕ್ಕಿ
thumb|right|ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಅಲಸೂರು ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾದ ಮಂಡಕ್ಕಿ.]]
ಮಂಡಕ್ಕಿ ಬಟ್ಟಿ
ಮಂಡಕ್ಕಿಯು ಅಥವಾ 'ಪುರಿ'ಯು ಬೇಯಿಸಿದ ಭತ್ತದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಬಗೆಯ 'ಉಬ್ಬಿಸಲಾದ ಖಾದ್ಯ ಧಾನ್ಯ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.ಉರಿಯುವ ಒಲೆಯಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೊಗಸೆಯಷ್ಟು ಬೇಯಿಸಿದ ಭತ್ತದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ,  ಅದರ (ಬಾಣಲೆಯ) ತಳದಲ್ಲಿ ಸೀದುಹೋಗದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮರಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ಶಾಖದಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬೇಯಿಸಿದ (ಬತ್ತವು ಒಡೆದು) ಅಕ್ಕಿಯು ಉಬ್ಬಿದ ಹಗರವಾದ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ- ಗರಿ ಗರಿಯಾದ ಮಂಡಕ್ಕಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.(ಸಿಪ್ಪೆ ಅಥವಾ ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ).ಆ ಮಂಡಕ್ಕಿಯನ್ನು ತೇವಾಂಶ ಸೋಕದಂತೆ ಚೀಲ ತುಂಬಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಂಡಕ್ಕಿ ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ "ಮಂಡಕ್ಕಿ ಬಟ್ಟಿ" "ಕೈ ಬಟ್ಟಿ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಹೀಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಂಡಕ್ಕಿಯನ್ನು ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪಾಹಾರ/ ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಭಾರತದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾಟ್ ತಿನಿಸಾದ ಭೇಲ್ ಪುರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆಧಾರ
೧.*ಪ್ರಜಾವಾಣಿ -(ರಾಜೇಶ್‌ ರೈ ಚಟ್ಲ):10/12/2014 [] ವರ್ಗ:ಅಕ್ಕಿ ತಿನಿಸುಗಳು ವರ್ಗ:ತಿನಿಸು
ಸೋಮನ ಕುಣಿತ
ಸೋಮನ ಕುಣಿತಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಮಂಡ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ. ಈಗ ದೇಶ - ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮುಖವಾಡವನ್ನುಳ್ಳ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ ದೇವೀ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ಅಂಗ. ದೇವಿಯನ್ನು ರಂಜಿಸಲು, ದೇವಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸಲು ಸೋಮ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮೀಣರ ನಂಬಿಕೆ.ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಕುಣಿತ ನಮ್ಮ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ಹಳ್ಳಿಗರ ಅಂತರಂಗ. ಅನುಭವವೆಂಬ ಗುರುವಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿವ ಗ್ರಾಮೀಣರು ದೇವೀ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ ಅತಿ ಸುಂದರ. thumb|396x396px|ಸೋಮನ ಕುಣಿತದ ಒಂದು ಚಿತ್ರ
ಪ್ರತೀತಿ
ಸೋಮ ದೇವಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ, ದೇವಿಯ ಕಾವಲಿಗೆ ಕಾಲಭೈರವ (ರುದ್ರ ರೂಪಿ ಶಿವ) ನೇಮಿಸಿರುವ ಶಿವ ಗಣ. ರಾಕ್ಷಸ ರೂಪಿಯಾದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಎಂದೂ ಗ್ರಾಮೀಣರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೋಮನ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕತೆಯಂತೆ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು, ತನ್ನ ತವರಿನಿಂದ ಮಾವನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಳಂತೆ. ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಆಕೆಗೆ ಜಲಬಾಧೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತಂತೆ. ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಆಕೆ ತಾನು ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಬರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡದೇ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ತಂದೆಯ ಸಮಾನನಾದ ಮಾವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಹುತ್ತವೊಂದರ ಹಿಂದೆ ಹೋದಳಂತೆ. ಅತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಮಾವ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವೇನೆಂಬುದನ್ನೂ ಮರೆತು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದನಂತೆ. ಇದರಿಂದ ಲಜ್ಜಿತಳೂ, ಅವಮಾನಿತಳೂ ಆದ ಆ ಹೆಣ್ಣು, ಹುತ್ತದ ಕೋವಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳಂತೆ. ಮಾವ ನೋಡು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆಕೆ ಹುತ್ತದಿಂದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಹೊರ ಬಂದಳು. ದೇವತೆಯಾಗಿ ಹೊರ ಬಂದ ಸೊಸೆಯ ಸಂಗಡ ಇಬ್ಬರು ದೈತ್ಯರೂ ಇದ್ದರು. ಅವರೇ ದೇವಿಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕರಾದ ಸೋಮರು. ಈ ಅಂಗರಕ್ಷಕರು, ಪುತ್ರಿ ಸಮಾನಳಾದ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಕಾಮುಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ ಮಾವನನ್ನು ವಧಿಸಿದರು ಎಂಬ ಕತೆ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತುರುವೆಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ.
ತುರುವೇಕೆರೆಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಉಡುಸುಲಮ್ಮನ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ ಕೆಂಪಮ್ಮ ದೇವಿ ಸೋಮರು ಇದ್ದಾರೆ. ಊರ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ ಹಾಗೂ ಸಿಡಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯ ಬಳಿ ಇಬ್ಬರು ಸೋಮರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಸೋಮ. ಮತ್ತೊಂದು ಹಳದಿ ಸೋಮ. ಕೆಂಪು ಸೋಮನನ್ನು ಕೆಂಪರಾಯನೆಂದೂ, ಹಳದಿ ಸೋಮನನ್ನು ಕೆಂಚರಾಯನೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಹೆಣ್ಣಿಗ ಕೆಂಚರಾಯ : ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒಡವೆ ವಸ್ತುವಿಗಿಂತ,ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟು  ಹರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮವೇ ಮಿಗಿಲು. ಸುಮಂಗಲೆಯರು ಹರಿಶಿನವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ತಮ್ಮ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸೋಮ ಹೆಣ್ಣು ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮೀಣರ ನಂಬಿಕೆ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಸೋಮ ಗಂಡಸು. ಕೆಲವೆಡೆ ಸೋಮರನ್ನು ಈರಣ್ಣ, ಪಾಪಣ್ಣ, ಕಪ್ಪಣ್ಣ, ಗುಳ್ಳಣ್ಣ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸೋಮನನ್ನು ಕಪ್ಪಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಲ ಎಂದೂ ಹೇಳುವವರುಂಟು.
ಆಚರಣೆ
ಗ್ರಾಮೀಣರು ದೇವವೃಕ್ಷ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಭೂತಾಳೆ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತಂದು ಅದರಿಂದ ಸೋಮರನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಕ್ಷಸನಂತೆ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯೆ ಮನುಷ್ಯನ ತಲೆ ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟು ರಂದ್ರ ಕೊರೆದು, ಕಣ್ಣುಗಳ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೂತು ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು, ಪ್ರಭಾವಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಹೂವಿನ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಸೋಮರನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೋಮನನ್ನು ಹೊತ್ತವರಿಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ರಂಧ್ರವನ್ನೂ ಕೊರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವೀಗುಡಿಯ ಅರ್ಚಕರು ಅಥವಾ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರೇ ಸೋಮವನ್ನು ಹೊರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಸೋಮನ ಸುತ್ತಾ, ಪದಗಾರರು, ಅರೆ ವಾದ್ಯಗಾರರು ತಾಳ ಮದ್ದಳೆಯವರು ಹಾಡುವ ಹಾಡಿಗೆ, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೋಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಎಲ್ಲ ಊರುಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಸೋಮ ಮೊದಲು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಕುಣಿದು, ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ನಗರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಊರಿನ ಜನರಿಗೆ ತಾನು ದೇವಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಸಾರುವುದು ಹಾಗೂ ಜನರು ಪಾಪಕಾರ್ಯ ಮಾಡದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಈ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದಕೊಡುವ ಹಾಗೂ ದೇವೀ ಆರಾಧನೆಯ ಈ ಸುಂದರ ಕುಣಿತ, ಗ್ರಾಮೀಣರ ನಾಟ್ಯಕಲೆ.
ಇತರ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬೇರೆ ಊರಿನ ಸೋಮರನ್ನು ಕರೆಸಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿಸುವುದುಂಟು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮ ತನ್ನ ಮೂಲ ದೇವಿಯ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದೇ ಆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನಂತೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ ಸೋಮನನ್ನು ಹೊರುವುದು. ಸೋಮನ ಹೊರುವ ಮಂದಿ ಮೊದಲು ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಲಂಗ ತೊಟ್ಟು, ತಿಲಕವಿಟ್ಟು ಸೋಮರನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾರೆ.
ಮಾನ್ಯತೆ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
right|thumb|[[ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಡೈಡ್ಯಲಸ್ ತಗ್ಗು.]]
ವಿಶ್ವದ ಹುಟ್ಟು : ಮತ್ತು ಅದರ ಈಗಿನ ಆಯುಷ್ಯ :
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆ
ವೀಕ್ಷಣಾ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
* ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧
- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಹನ್ನೊಂದನೆ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೫೪ನೇ ದಿನ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೫೫ನೇ ದಿನ)
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ: ದಿನಗಳು ವರ್ಗ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್
ನೇರಳೆ
ನೇರಳೆ ಒಂದು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ. ಇದು ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ದೇಶಗಳ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಜಂಬು, ನೀಲಾಂಜನಚ್ಚದ, ಸುರಭಿಪತ್ರ, ಮೇಘಮೋದಿನಿ, ನೀಲಾಫಲ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಪ್ಲಮ್, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ನಾವಲ್, ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಬುಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ.
ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ
ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಪರಿಚಯ
ಇದು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಯು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂವು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣು ಕಡು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು ಬೀಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂಗಗಳು
ಬೀಜ, ಫಲ, ತೊಗಟೆ ಹಾಗೂ ಎಲೆ
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು
ನೇರಳೆ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ಪ್ರೇರಣಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ
ಪ್ರೇರಣಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ  ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು.
ಅವಳು ಏಳು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ ಶರದಿನಿ ಗೋಲ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವಳು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ. ನಂತರ ಅವರು ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ಅನ್ನು ಲಖನೌದ ರೋಹಿಣಿ ಭಾಟೆ, ಮತ್ತು ಜೈಪುರ ಘರಾನಾಗಳಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವಳು ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಥಕ್ ನ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳಾದ ಅಭಿನಯ (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ)ಮತ್ತು ಲಯಾ (ರಿದಮ್) ಮೇಲೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರೇರಣಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಭಾರತದ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ (ಲಲಿತ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ) ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಥಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವಳು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಹ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಈ ಪಚಾರಿಕ ಗಣಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಳ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ತನ್ನ ಕಲೆಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನೃತ್ಯಾಧಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಸ್ಥಿರ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಕುಟುಂಬ
ಪ್ರೇರಣಾ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ತಬಲಾ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾದಕ ಶ್ರೀ ಸುಪ್ರೀತ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಏಕೈಕ ಮಗಳು, ಈಶ್ವರಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ಅವರು ನರ್ತ್ಯಾಧಮ್ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದುವರಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಈಶ್ವರಿ ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, 1999 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದಿಂದಲೂ ಕಥಕ್ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಹಯೋಗ
ಮೀರಾ ಬಾಯಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು 'ಮಹರೋ ಪ್ರಾಣಂ' ಹೆಸರಿನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನುಹೇಮಂತ್ ಪೆಂಡ್ಸೆರವರೊಂದಿಗೆ, ಪಂ. ಪ್ರೇರಣಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.
2007 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇರಣಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕಿ ಸುಜಾತಾ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಥಕ್ - ಒಡಿಸ್ಸಿ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾದ ಅಜಂತಾ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೋರಾದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅಜಂತಾ ಕಮ್ಸ್ ಅಲೈವ್ - ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಅಜಂತಾ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೋರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2007 ರಂದು ಪುಣೆಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ನೃತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸುನಿಲ್ ಕೊಥಾರಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು, ಈ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ನಂತರ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.
2010 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇರಣಾ ಮತ್ತು ಸುಜಾತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2018 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೇರಾನಾ ಸ್ಪೇಸ್: ತಾಲ್-ಮಾಲಾ, ನರ್ತ್ಯಾಧಮ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ದೀರ್ಘ ತುಣುಕು, ನರ್ತಕಿ ಪಂ. ಅವರ ಲಯಬದ್ಧ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಮೋಹನ್ರಾವ್ ಕಲ್ಲಿಯನ್‌ಪುರ್ಕರ್. ಆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ರತಿಕಾಂತ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು.
ಹಬ್ಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್
ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್   ಬೆನೆಟ್, ಕೋಲ್ಮನ್ & ಕಂ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ರವರಿಂದ  ಪ್ರಕಟವಾಗುವ  ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಭಾರತೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ೧೯೬೧  ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ೮ ಲಕ್ಷ (೮'೦೦,೦೦೦ ) ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಓದುವ  ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ದಿನಪತ್ರಿಕೆ  ಆಗಿದೆ. ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ೧೧  ನಗರಗಳಲ್ಲಿ-ಮುಂಬಯಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ದೆಹಲಿ, ಚೆನೈ, ಕೋಲ್ಕತಾ, ಲಕ್ನೋ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಅಹೆಮೆದಬಾದ್, ನಾಗ್ಪುರ, ಚಂಡೀಗಡ, ಮತ್ತು ಪುಣೆ ರಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ  ಕಟ್ಟಡ, ಡಾ ದಿ ಎನ್ ರೋಡ್  ಮುಂಬಯಿ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು, ಷೇರು ಬೆಲೆಗಳು, ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಯ  ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ ಪಿ ಎಸ್ ಹರಿಹರನ್ ಆಗಿದ್ದರು  ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್  ಮತ್ತು ಇಟಿ ಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಈಗ ಬೋಧಿಸತ್ವ ಗಂಗೂಲಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ
ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ
೨೦೧೧ರಿಂದ ಭಾನುವಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೀಕೃತ ಮತ್ತು ಈಗ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪ, ಶೈಲಿ  ಹೊಂದಿದೆ  ಕೆಲಸ ಆವೃತ್ತಿ ವಾರದದಿನಗಳು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ  ಅಂಶವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ ಅವುಗಳೆಂದರೆ, "ಮಿಂಚಲು", "ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ", "ತಜ್ಞ ನೋಟ", "ಆರ್ಥಿಕ", "centrespread", "," ಸುದ್ದಿ ಹಿಂದೆ "," ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ "" ಸುದ್ದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ " ಪ್ರವಾಸ ಕೈಪಿಡಿ "," ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಪಾನೀಯಗಳು "," ಶಿಫಾರಸು "ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ" "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಹೊಂದಿದೆ: 'ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪದಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಮೂರ್ತ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ನಡುವೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ವಿವರಿಸುವ ಕಾಕ್ಟೇಲ್ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು "ಲೇಖನ" ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ".
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಾ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
ಕಲ್ಹತ್ತಿಗಿರಿ ಜಲಪಾತ
ಕಲ್ಹತ್ತಿಗಿರಿ ಜಲಪಾತವು ಬೀರೂರು ಹತ್ತಿರದ ಲಿಂಗದಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸುಮಾರು ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಿಂದ ೧ ಕಿ.ಮೀ ಒಳಗಡೆ ಚಲಿಸಿದರೆ ಜಲಪಾತವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಈ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ಜಲಪಾತವು ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧರೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವೆನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ೨ ಆನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಾಗು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವನ ಪಾದ ಕಮಲದಿಂದ ಧರೆಗೆ ನೀರು ಧುಮುಕುವುದು ಮನೋಹರವಾದ ದೃಶ್ಯ ಇದಾಗಿದೆ. ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು ಕಲ್ಲತಿಗಿರಿ ಜಲಪಾತದ ಇತಿಹಾಸ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಲತಿಗಿರಿ ಜಲಪಾತದ ಸ್ಥಳವು ಪವಿತ್ರ ಸಂತ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಮೇಲೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಈ ಜಲಪಾತವು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರು ಆನೆಗಳ ರಚನೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಆನೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಜಯನಗರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಜಲಪಾತದಿಂದ ಬರುವ ನೀರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೂರು ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಹ ಭಗವಾನ್ ವೀರಭದ್ರರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ದೆಹಲಿ
thumb|right|UNESCOದ ವಿಶ್ವದ ಪಾರಂಪರಿಕಾ ಸ್ಥಳವಾದ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ, ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ. thumb|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. thumb|right|1931ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳಿರುವ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು
NCTಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು NCT ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ನವ ದೆಹಲಿಯನ್ನೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ದೆಹಲಿಯೆಂದೇ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. NCT ಎನ್ನುವುದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ.
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ನಂತರ, ದೆಹಲಿಯು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಜೊತೆಗೆ ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಬೆಳೆದವು.
ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಕಾಲೀನದ ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ೧೬೩೯ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಹಜಹಾನ್ ಹೊಸ ಸುಭದ್ರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅದು ೧೬೪೯ ರಿಂದ ೧೮೫೭ರವರೆಗೆ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯು 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ವಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನೇ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂದು ಮತ್ತೆ ಘೋಷಿಸುವವರೆಗೆ ಕಂಪೆನಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್ಯ ಹೀಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಕಲ್ಕತ್ತಾವೇ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಳೇ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ ನವ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್ಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ನವದೆಹಲಿಯನ್ನು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಪೀಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನವ ದೆಹಲಿ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.
ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಲಸಿಗರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವುಳ್ಳ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ತ್ವರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ದೆಹಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯಿಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇರುವ ನಗರ­ಗ­ಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು­ಕೊಂಡಿದೆ. 1990ರಿಂದ 2014ರ ಅವಧಿ­ಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂ­ಡಿದ್ದು ಈಗಿನ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2.5 ಕೋಟಿ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೊ (೩.೭೮ ಕೋಟಿ) ಇದೆ.(೧೨-೭-೨೦೧೪ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೧೨-೭-೨೦೧೪)
ಉತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
"ದೆಹಲಿ" ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಲವು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ನಾಮದಾತದ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ, ಮೌರ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ದೊರೆ ದಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ದಿಲು  ನಗರದ ಮೂಲ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದು, ಈತ ೫೦ BC ಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ.
ಥಾರ್‌ ರಜಪೂತರು ನಗರವನ್ನು ಕರೆಯುವಾಗ ಹಿಂದಿ/ಪ್ರಾಕೃತ್‌ ಪದ ದಿಲಿ ("ಬಂಧಮುಕ್ತ")ಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜಾ ಧಾವ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬದ ಅಡಿಪಾಯ ಬಲಹೀನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಂತರ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ರಜಪೂತರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿವಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|left|[37]ರಲ್ಲಿ, ಕುತುಬ್‌ ಮಿನಾರ್‌ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಧಾರಿತ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮಿನಾರತ್‌ ಆಗಿದೆ.[39] thumb|left|1560ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹುಮಾಯೂನನ ಸಮಾಧಿಯು ಮೊಘಲ್‌ ಸಮಾಧಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ.[41] BC ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ,
ದೆಹಲಿಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸುಲ್ತಾನರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ೧೩೯೮ರಲ್ಲಿ ತಿಮೂ ಲೆಂಕ್‌ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದನು. ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಿಮೂರ್ ನಗರವನ್ನು ದೋಚಿ, ನಾಶಪಡಿಸಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ
ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದು, ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ಆಡಳಿತ ಸಮಸ್ಯೆ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ದೆಹಲಿ, ಅತ್ತ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವೂ ಅಲ್ಲ, ಇತ್ತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯವೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿ­ದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತವು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ (ಶಾಸಕರ) ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ­ದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ­ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನ­ಮಾನ ಸಿಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರವು 2003ರಲ್ಲಿಯೇ ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನೂ ಮಂಡಿಸ­ಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿರುವ ಈ ಮಸೂದೆ ಇದುವರೆಗೂ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಬದಲಿಗೆ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ­ಯನ್ನಾಗಿ 1911ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. 2011ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಘೋಷಣೆಗೆ 100 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ­ದರು  ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು.
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ 1991ರ ಮುಂಚೆ ದೆಹಲಿ ಕೇಂದ್ರಾ­ಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಮಂಡಳಿಯು ಇದರ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರ ಇತ್ತು. ಆನಂತರ ಸಂವಿಧಾನದ 69ನೆ ತಿದ್ದು­ಪಡಿ ಅನ್ವಯ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಕೈಬಿಟ್ಟು ದೆಹಲಿಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬದಲಾ­ಯಿಸಿ, ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜ­ಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯ­ಲಾಯಿತು.
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಣೆ­ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸ­ಲಾಯಿತು. ಮಂತ್ರಿ­ಮಂಡಳ, ಅದ­ಕ್ಕೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸ­ಲಾಯಿತು. ವಿಧಾನ­ಸಭೆಗೆ ಇರುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶೇಷ ದರ್ಜೆಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ­ವಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯಂತೆಯೇ ಪುದುಚೆರಿ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾ-­ವಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ಮೂರು ಚುನಾವಣೆ­ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವೇ ಅಧಿಕಾರದ ರುಚಿ ಅನುಭವಿ­ಸಿತು. 2013ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆ­ಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಎರಡನೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿತು. 49 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. ದೆಹಲಿಯು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯಲು ಹಲವು ಅಡಚಣೆಗಳಿವೆ.
ಡಿಡಿಎ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ದೆಹಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಭೂಮಿಯು ದೆಹಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಡಿಡಿಎ) ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಭೂಮಿ ವಶಪಡಿಸಿ­ಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರ­ಣ­­ದಡಿ ‘ಡಿಡಿಎ’ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವ­ಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಯ್ದೆ–ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊ­ಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಪಡೆ­ಯಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ವಹ­ಣೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣ­ವಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಾದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ, ಮೂಲ­ಸೌಕರ್ಯ, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹೊಣೆ­ಗಾ­ರಿಕೆ­ಯನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊ­ರೇಷನ್  ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1992­ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 74ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅನ್ವಯ, ದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊ­ರೇಷನ್ ಪುನರ್ ರಚನೆಗೊಂಡಿತು.
272 ಸದಸ್ಯರ ಈ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1997­ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರದ ರುಚಿ ನೋಡಿ­ದರೆ, 2007ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
2012ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೂರು ಪಾಲಿಕೆಗಳಾಗಿ (ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ) ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಪಾಲಿಕೆಗಳು ಈಗಲೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪಾಲಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೌರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಲ್ಯೂಟಿಯೆನ್ಸ್ ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, ಸಂಸದರು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ನೆಲೆಸಿ­ದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ವಹಣೆ­ಯನ್ನು ಚುನಾಯಿತರಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರು ಇರುವ ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಮಂಡಳಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಕಂಟೋನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೂಗೋಳ
thumb|ದೆಹಲಿಯ ಬಳಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿ thumb|ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌ ಹತ್ತಿರದ ಮಿಂಚಿನ ಕಂಬಗಳು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ದೆಹಲಿಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ದೆಹಲಿಯು ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ(ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಪಟ್ಟಣಗಳು) ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ(ಪ್ರದೇಶವು, ನವದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ.
ದೆಹಲಿ ವಿಕಸನಶೀಲನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸರೂಪ್ ನಗರವಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಜೋರ್ಕಿವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಜಾಫ್‌ಘರ್ ಇದ್ದು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯಿದೆ.(ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಮೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ). ಶಾಹ್ದಾರಾ ಮತ್ತು ಭಜನ್ಪುರ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಪೂರ್ವ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇವು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಹೌದು.ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಗಳೆನ್ನಲಾದ ನೋಯ್ಡಾ ಮತ್ತು DLFಅನ್ನು NCR ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ವಿಚಿತ್ರವೇನೆಂದರೆ, ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಹರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲಂಡನ್‌ಗಿಂತ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಹೀತ್ ಬೆಟ್ಟ ಉತ್ತರದ ಮೊದಲ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯು ನದಿ ಬಳಿ ಯಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯು ಪ್ಯಾಡ್ಡಿಂಗ್ಟನ್-ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ) ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದ ಗಡಿ ಹಿಂದೆ ಕಾನ್ಹಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಆಗಿತ್ತು, ಅಂತೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿ NH೮ ಆಗಿತ್ತು.
ದೆಹಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಯದ್ವಾತದ್ವಾ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಬಯಲು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಒಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಂತೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜಲ ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆ(ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲು).ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಬೃಹತ್ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅವು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿವೆ. ನಗರದ ಗಡಿ ಯಮುನಾ ನದಿ.
ದೆಹಲಿ ನಗರದ ಭಾಗವಾಗಿರದ ನದಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ನವ ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಸಮಗ್ರತೆಯು ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕಿದೆ. ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ ಈಗಲೂ NCRನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲ.
ದೆಹಲಿಯುಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಭಾಗವು ಗಂಗಾನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಯಮುನಾ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನಾ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಈ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ೩೧೮ ಮೀಟರ್‌ (೧,೦೪೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಾಗಿರುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ನದಿಯಾದ ಹಿಂದೊನ್‌ ನದಿಯು ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ ವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯು ಭೂಕಂಪ ಪ್ರದೇಶ-IV ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು.
ವಾಯುಗುಣ
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬೇಸಿಗೆಯಿದ್ದು, ವಿಪರೀತವಾದ ಉಷ್ಣ ಹವೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತವೂ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಸಿಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮರಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೆಹಲಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ಇದನ್ನು ಲೂ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನ ೨೫ °C (೭೭ °F) ಆಗಿದ್ದು, ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ೧೩ °Cಯಿಂದ ೩೨ °Cವರೆಗೆ (೫೬ °F ಯಿಂದ ೯೦ °F) ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೧೪ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದು (೨೮.೧ ಅಂಗುಲಗಳು), ಈ ಪೈಕಿ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಗೆ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಜೂನ್‌ ೨೯ರಂದು ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೌರಾಡಳಿತ
thumb|ದೆಹಲಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ
ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ದೆಹಲಿಯೊಳಗಿದೆ (NCT). NCT ಈ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ (MCD), ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸಮಿತಿ (NDMC) ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ. ಸುಮಾರು ೧೩.೭೮ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಪೌರ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ MCDಯು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ನವದೆಹಲಿಯು NDMC ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. NDMC ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ದೆಹಲಿಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಉಪನಗರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ (ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನೋಯ್ಡಾ ಮತ್ತು ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌.
ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ (ವಿಭಾಗ) ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಷನರ್‌ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರತಿ ಉಪವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳು ವಿಭಾಗೀಯ ಕಮೀಷನರ್‌ರಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ ನ್ಯಾಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪೌರ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸೆಷನ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯ. ಪೊಲೀಸ್ ಕಮೀಷನರ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಪೊಲೀಸ್‍-ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ೯೫ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಛೇರಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ
ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಾಸನ ಸಭೆ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಗವರ್ನರ್‌, ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು NCTನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
ದೆಹಲಿಯ ಒಂದು ನಗರವಾದ ನವದೆಹಲಿಯು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಎರಡರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಪೊಲೀಸ್‌ನಂತಹ ಸೇವೆಗಳ ಜವಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ೧೯೫೬ಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಮದ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿಯು (MCD) ಪಂಜಾಯತಿ ರಾಜ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಭಾಗದ ಅನುಸಾರ ನಗರದ ಪೌರಾಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾದ ನವ ದೆಹಲಿಯು ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಎರಡರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕೃತ ಮನೆ) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ದೆಹಲಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತ ದರದಲ್ಲಿ ರೂ. ೬೬,೭೨೮ (US$೧,೪೫೦)ರಷ್ಟು ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಗಡ್‌ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ನಂತರದ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ ಒಟ್ಟು SDPಯ ೭೦.೯೫%ರಷ್ಟು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ದ್ವೀತಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೫.೨% ಮತ್ತು ೩.೮೫%ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗವು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೩೨.೮೨%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ೧೯೯೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೧ನ ನಡುವೆ ೫೨.೫೨%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ೧೯೯೯–೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ೧೨.೫೭%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ೪.೬೩%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ೨೦೦೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ೬೩೬,೦೦೦ ಜನರು ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕಾರಿ (ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ) ಮತ್ತು ಅರೆಸರಕಾರಿ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೨೦,೦೦೦ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಘಟಿತ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೧೯,೦೦೦ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಹೋಟೆಲ್‌, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಹಲವು ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕು ಉದ್ಯಮಗಳಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ಯಮವು ದೆಹಲಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡಾವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.
೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ೧೨೯,೦೦೦ರಷ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧,೪೪೦,೦೦೦ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ನಿರ್ಮಾಣ, ಶಕ್ತಿ ಮೂಲ, ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ರಕಾರಗಳು ದೆಹಲಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏಕೀಕೃತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಚಿಲ್ಲೆರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.