cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ
ಮಸೂದೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ ಮಸೂದೆ ಹಾಗು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆ (ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗೆ ೨೦೦೮ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ರವರಿಂದ ಅಂಕಿತ ಬೀಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಯಾಯಿತು.
ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳು
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಅನ್ವೇಷಣಾ/ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನಿಖೆಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಿರುವ ಸುಸಜ್ಜಿತ ದಳವೊಂದನ್ನು ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಡುವುದು ಎನ್.ಐ.ಎ ಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಅದರೊಡನೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶಗಳು ಕೂಡಿವೆ,
ವಿಶೇಷ ಎನ್.ಐ.ಎ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು
ಎನ್.ಐ.ಎ ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೦೮ರ ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೧ ಹಾಗು ೨೨ರ ಅನ್ವಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಎನ್.ಐ.ಎ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಎನ್.ಐ.ಎ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅಥವಾ ಎನ್.ಐ.ಎಗೆ ವಹಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುವುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನ
'ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ರಂಗರಾವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್' ರವರು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರ‍್ಯಾಂಕ್), ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 'ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,' ದಲ್ಲಿ ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ'ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ ಪದವಿಗಳಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ  ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಬೆಂಗಳೂರು-೫೬೦ ೦೦೪ ನಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕ, ಜರ್ಮನಿ, ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ಈಗ 'ಮಿಸ್ಸೂರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ', ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ, 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. (Chair). ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ 'ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಲೋನ್', ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 'ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪಡೆದು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧನಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 'ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಾರ'ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ನೂರೈವತ್ತು ಸಂಶೋಧನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ 'ಸಂಶೊಧಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ'ಗಳನ್ನೂ 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸಂಚಿಕೆ'ಗಳಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ' ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
'ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು'
'ಚಂದ್ರರವರು','ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ, ಕೊಲಂಬಿಯದ, ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್,' ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿರಾಜ್ಯದ ಕೊಲಂಬಿಯದಲ್ಲಿ 'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ್,' ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಕಂಕಣಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮಂದಿರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಶ್ರಮಿಸಿದ, ೧೦ ಪರಿವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ.ಚಂದ್ರಾ ಅವರದೂ ಒಂದು ಪರಿವಾರ. ಈ ಪರಿವಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ವಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಪರಿವಾರಗಳು, ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿ,'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ,'ದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ,' ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಲವಾರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ # 'ವೆಬ್ ಸೈಟ್' ನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು
ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ
ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು (भारतीय डाक विभाग) ಭಾರತ ಸರಕಾರ ನಡೆಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ 1,56,000ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಊರಿಗೆ ಹೋದರೂ ನಿಮಗೆ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದರಿಂದ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
yxdyu
ಅಂಚೆ ಸೇವೆ
thumb|right|200px| ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿ
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ
ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ, ನೊಂದಾಯಿತ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ, ಶೀಘ್ರ ಅಂಚೆ, ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಸೇವೆ, ಇ-ಅಂಚೆ, ವಿಶೇಷ ಕೊರಿಯರ್ ಸೇವೆ (EMS-SPEED POST) ಇನ್ನಿತರ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಣದ ವ್ಯವಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಮನಿ ಆರ್ಡರ್, ಮ್ಯುಚುಯಲ್ ಫಂಡ್, ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಉಳಿತಾಯ ಸೇವೆಗಳಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಳಿತಾಯ ಪತ್ರ (NSC), ಕಿಸಾನ್ ವಿಕಾಸ್ ಪತ್ರ, ಆವರ್ತಿತ ಠೇವಣಿ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಡಬ್ಬಗಳು ಕೆಂಪು (ಅಂತಾರಾಪ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ), ಹಸಿರು (ಸ್ಥಳೀಯ, ಮಹಾನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ) ಮತ್ತು ಹಳದಿ (ಶೀಘ್ರ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ) ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳು ವಾರದಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಭಾನುವಾರ ರಜಾದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುವುದು. ಯಾರಾದರು ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಅಂತಾರಾಪ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೆ.ಜಿ.ಯನ್ನು ಮೀರಿರಬಾರದು. ಬುಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಸೇವೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದರದ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕಡತಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಪತ್ರಗಳು ಇತರೆ ಐದು ಕೆ.ಜಿ. ಮೀರಿರಬಾರದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಅಂಚೆ ವರ್ಗ:ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಕಾಮನ್ ರೇಲ್
thumb |right |200px |ಕಾಮನ್ ರೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಮನ್ ರೇಲ್ ಆಧುನಿಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸಲ್ ಇಂಜಿನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಡಿಜಲ್ ಇಂಜಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ಬಾರ್) ಈ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಇಂಢನವು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆರೆತು ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಬ್ ನ್ ಕಶ್ಮ್ ಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಬಾಷ್, ಸಿಮೆನ್ಸ್,ಡೆಲ್ಫಿ ಮುಂತಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಿ.ರ್.ಎಸ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೇ ೨೨
ಮೇ ೨೨ - ಮೇ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತ ಎರಡನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೧೪೨ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೪೩ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ವರ್ಗ:ಮೇ
ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್
ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಒಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ 'ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಕಾಲ'ದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ ರವರು ಸನ್, ೧೮೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿನಗರದ  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನ್ವೊಕೇಶನ್ ಹಾಲ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಜಾಬಾಯಿ ಟವರ್ ನ್ನು, ಮತ್ತು ಹಾರ್ನಿಮನ್ ಸರ್ಕಲ್ ನ  ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ 'ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್' ನ 'ಹೊರಾಂಗಣದ ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ'ಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹಾವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟನ ದೇಶದ ಮಹಾನ್ ಮುತ್ಸದ್ದಿ ಶಿಲ್ಪಕಾರ. ಜಾರ್ಜ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂರಚನೆ, ದುರಸ್ತಿ, ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಗಳು, ಚರ್ಚ್ ಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರೆಲ್ ಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸೌಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿಶಿಷ್ಠ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಕ್ಕಿಂತಾ ಮಿಗಿಲಾದ ಭವ್ಯ ಭವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಪಮ ಕಲಾಗರಿಮೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡ ಇಲ್ಲವೇ ಸೌಧಗಳ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯ
Church of St Mary the Less, Cambridge
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು
ಹವಾ ಮಹಲ್
ಹವಾ ಮಹಲ್ (ಹಿಂದಿ: हवा महल, ಅನುವಾದ: "ವಾಯುವಿನ ಅರಮನೆ" ಅಥವಾ "ತಂಗಾಳಿಯ ಅರಮನೆ"), ಇದು ಭಾರತದ ಜೈಪುರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅರಮನೆ. ಇದನ್ನು 1799ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಲಾಲ್ ಛಂದ್ ಉಸ್ತಾರವರು ಹಿಂದು ದೇವರಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಕಿರೀಟದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಜಟಿಲ ಜಾಲರಿ ಕಾಮಗಾರಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಝರೊಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ 953 ಚಿಕ್ಕ ಕಿಟಕಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡ ಇದರ ಅದ್ವಿತೀವಾದ ಐದು-ಅಂತಸ್ತಿನ ಹೊರರೂಪ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಜೇನುಹಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡ ಸದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲರಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವರು ಕಾಣದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ರಸ್ತೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದು, ಕಾರಣ ಅಂದು ಅವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ "ಪರಧಾ" ಅನ್ನು (ಮುಖದ ಹೊದಿಕೆ) ಪಾಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು.
ಕೆಂಪು ಹಾಗೂ ಗುಲಾಬಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ, ಈ ಅರಮನೆ ಜೈಪುರ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯ ಹೃದಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಅರಮನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಜೆನೇನ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಜನಾನರ ಕೋಣೆಗಳು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಇದು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊಂಗಿರಣಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕಛ್‌ವಾಹ ವಂಶದ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅರಸ ಮೂಲತಹ ಜೈಪುರ್ ನಗರವನ್ನು 1727ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹೇಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಮಾಧೊಸಿಂಗ್ I ರ ಮಗನಾದ, ಸವಾಯಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್‌ರವರು 1799ರಲ್ಲಿ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ನಗರದ ಅರಮನೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಹವಾ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರತಿವಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್‌ರನ್ನು ಭಗವಂತನ ಮುಕುಟ ಅಥವಾ ರುಮಾಲಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಭಂಗಿಯ ಈ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮರ್ಪಣೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸಿತು ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರ ನಿಖರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಧಾ (ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪುರುಷರು ನೋಡಲು ತಡೆಯುವ ರೂಢಿ) ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಡಾವಳಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೊರೆದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊರ ಜನರು ನೋಡದಂತೆ, ಸುಖಸಾಧನಗಳ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿನ ಅನನ್ಯತೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನೆ ಹವಾ ಮಹಲ್ ವೈಖರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು.
ಇದರ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಿಟಕಿ ಪರದೆಗಳು ಬೇಕಿರುವ ತಂಪು ತಂಗಾಳಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರಣ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಪುರ್‌ನ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಧಾಮವೆಂದು ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅದ್ಭುತ ಅರಮನೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆ
ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಅಡಿಪಾಯಯಿಂದ 50 ft ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುವ ಐದು-ಅಂತಸ್ತಿನ ಗೋಪುರದ ಆಕಾರದ ಸ್ಮಾರಕ ಈ ಅರಮನೆ. ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಣೆ ಅಗಲದ ಆಯಾಮವಿದ್ದು ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯ ಅಂತಸ್ತುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾವಣಿಯಿಲ್ಲದ ಅಂಗಳವಿದೆ. ಮುಂದಿರುವ ಏರಿಕೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಜೇನು ಗೂಡಿನ ಜೇನುಹಟ್ಟಿಯ ಜಾಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ರತಿರೂಪದ ಕಿಟಕಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಜಾಲರಗಳು, ಶಿಖರಾಲಂಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿವೆ. ಸ್ಮಾರಕಗೆ ತನ್ನ ಅದ್ವಿತೀಯ ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟ ನೀಡುವ, ಇದೊಂದು ಅರೆ-ಅಷ್ಟಕೋನ ಗೋಡೆಗಳ ವಿಭಾಗದ ವಾಸ್ತವ ಸಮೂಹ. ಕಟ್ಟಡದ ಹಿಂಭಾಗದ ಒಳಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ-ಆಧಾರದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಒಳಗೂಡಿಸಿ, ಸ್ತಂಭಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಅದು ಹಾಗೆಯೆ ಮೇಲನೇಯ ಮಹಡಿಯವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. ಮಹಲಿನ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು "ಪಟ್ಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಂಬಣ್ಣದಿಂದ ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿ ಹಗುರಗೊಳಿಸದ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಕೋಣೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಹಾಗೂ ಕಾರಂಜಿಗಳು ಅಂಗಣದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಅದ್ವಿತೀಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಯೋಜಿತ ನಗರದಲ್ಲೊಂದಾದ ಜೈಪುರ್ ನಗರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಿಸಿದ ಲಾಲ್ ಛಂಧ್ ಉಸ್ತಾ. ನಗರದ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಕೆಂಪು ಹಾಗೂ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಮರಲುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಬಣ್ಣ ಜೈಪುರ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ "ಪಿನ್ಕ್ ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕೊರೆದ 953 ಗೂಡುಗಳ ಝರೋಕಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ (ಕೆಲವನ್ನು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿವೆ), ಇದು ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿಂಭಾಗದ ನಿರಾಡಂಬರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಂಪರೆ ಹಿಂದೂ ರಾಜಪುತರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಇಸ್ಲಾಮರ ಮುಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಮ್ಮಿಲನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ; ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳು, ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಸ್ಥಂಬಗಳು, ಕಮಲ ಹಾಗೂ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರಾಕೃತಿಗಳು ರಾಜಪುತರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳ್ಳಿಗೆಲಸದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಖಚಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಕಮಾನುಗಳು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ(ಫತೆಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ಪಂಚ ಮಹಲ್ - ವಾಯುವಿನ ಅರಮನೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದ ರೀತಿ).
ಸಿಟಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ನ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಹವಾ ಮಹಲ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಬಾಗಿಲ ಮುಖಾಂತರವಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವುಳ್ಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಂಗಣದತ್ತ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ, ಹವಾ ಮಹಲ್ ಇದರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೂಡ ಈ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿದೆ.
ಹವಾ ಮಹಲ್ ಮಹಾರಾಜ ಜೈ ಸಿಂಗ್‌ರ chef-d'œuvre ಎಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಸೊಬಗು ಹಾಗೂ ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡ ಒಳಭಾಗದ ಕಾರಣ ಇದು ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂಭಾಗದ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಸಾಗುವ ತಂಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಾಗುವ ತಂಪು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಕೋಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕಾರಂಜಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಹಲಿನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪೇಟೆ (ಸೆರೆದಿಯೊರಿ ಪೇಟೆ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ಪಾರಿಸ್‌ರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಕಂದರಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ಆಮೆರ್ ಕೊಟೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ದೃಶ್ಯವಿವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಥಾರ್‌ ಮರುಭೂಮಿಯ, ತೀರಾ ಸಡಿಲವಾದ ಮರಳು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಠಿಣವಾದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಈ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಜೈಪುರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜರ ಐಕ್ಯ ಪ್ರಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಂದರೆ ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ವರ್ಸೆಲಿಸ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಹಾಗೂ ಸಿಟಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಹವಾ ಮಹಲ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಬರಿ ಇಳಿವೋರೆ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಯು ಮಹಲಿನ ವುಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ನವೀಕರಣ
50 ವರುಷಗಳ ದೀರ್ಘ ಅಂತರದ ನಂತರ, ಸ್ಮಾರಕಗೆ ಒಂದು ಮುಖಮರ್ದನ ನೀಡಲು 2005ರಲ್ಲಿ ಮಹಲಿನ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು Rs 45 ಲಕ್ಷಗಳ ಖರ್ಚಿನ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೈಪುರ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಘದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೂಡ ಕೈ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಯುನಿಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹವಾ ಮಹಲ್‌ನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮಾಹಿತಿ
"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಈ ಮಹಲ್, ಜೈಪುರ್ ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬಡಿ ಚೌಪದ್ (ದೊಡ್ಡ ನಾಲ್ಕು ಚೌಕ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಜೈಪುರ್ ನಗರ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಹಾಗೂ ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆಸ್‌ನ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೈಪುರ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ. ಜೈಪುರ್ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೆನರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ನಗರದಿಂದ 13 km ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಹವಾ ಮಹಲ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಹವಾ ಮಹಲ್‌ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ, ಒಂದು ಕಮಾನಿನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಿ ಅದು ಕಟ್ಟಡದ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈಪುರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಗರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:1799 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಇಂಡಿಯಾನಾ
ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯ ವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಕ್ಕೂಟದ ೧೯ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯವು, ಸುಮಾರು ೬.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೬ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ೧೭ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ೩೮ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯಾನಾವು, ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದ ಅಪ್ಪಲಾಚಿಯನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯ. ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ನಗರಿಯೇ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಬೃಹತ್ ನಗರ. ಇಂಡಿಯಾನಾವು ೧ ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಇಂಡಿಯಾನಾವು ಮಹತ್ವದ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ನ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಕೋಲ್ಟ್ಸ್, ಎನ್‌ಬಿಎಯ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೇಸರ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ 500 ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ (ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶ್ವದ ಬೃಹತ್ ಕ್ರೀಡೆ ಇದಾಗಿದೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿವಿಧ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೂಸಿಯರ್ಸ್ (ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ, ಹೂಸಿಯರ್ಸ್ ಪದದ ಮೂಲಾರ್ಥ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಹಿಟ್ ಕಾಂಬ್ ರಿಲೆ ನೀಡಿರುವ ನವಿರಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಹೀಗೆ ಕೂಗುತ್ತಾರೆ, "Who's there?" in the wilderness or "Whose ear?" after a brawl. (ಈ ವಾಕ್ಯವು ಇಂಡಿಯನ್ನರು ವಾಸಿಸುವ ಭೂಮಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ) ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ "ಇಂಡಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ", ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿ "ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಭೂಮಿ" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ, ೧೭೬೮ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನಾವಳಿಗಳ್ನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಬೇಕು. ಇಂಡಿಯಾನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ೧೮೦೦ ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ, ಅಮೆರಿಕ ಶಾಸನಸಭೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನಾ ಇಂಡಿಯಾನಾವು ವಾಯವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನಾ, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಂಜೆಲ್ ಮೌಂಡ್ಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವೂ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಲು-ಮಣ್ಣಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನೈರುತ್ಯ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ, ಇವಾನ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆ ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
thumb|right|ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಇಂಡಿಯಾನಾವನ್ನು ಕಾಲುಭಾಗ ಆವರಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು 36418 sqmi ವಿಸ್ತಾರದೊಂದಿಗೆ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ೩೮ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಳ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 250 miರ ಗರಿಷ್ಠ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 145 miರ ಗರಿಷ್ಠ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಿಶಿಗನ್, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಹಾಯೋ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಲಿನೋಯಿಸ್‌ಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಒಹಾಯೋ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾವನ್ನು ಕೆಂಟುಕಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರಿ ತಳಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಒಂದು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡು ನೈಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮಧ್ಯ ಕೆಳನಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಒಳ ಎತ್ತರದ ಮೈದಾನದ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಸರಾಸರಿಯ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 760 ft ರಷ್ಟು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಹೂಸಿಯರ್ ಬೆಟ್ಟ, ಇದು 1257 ftರಷ್ಟು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. 1000 ftಗಿಂತ ಎತ್ತರ ಬರಿ 2850 sqmiಗೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶ ೧೪ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ. 500 ftಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಔನತ್ಯ ಸುಮಾರು 4700 sqmiಗೆ ಇದೆ.
ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಟಿಲ್ಲ್ ಬಯಲು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಇದರ ಬಹುಪಾಲ ನೋಟದ ಕಾರಣ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೆಲವು ಕೆಳ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯ ಮರಳು, ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಬೇಸಾಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಅಲ್ಲದ ಭಾಗ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಸಮತೋಲನವಿಲ್ಲದ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಂದಿದೆ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಕಂದರಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹೊಳೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದ ಕೆಲವು ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ತರಹದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಕಂದರಗಳ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಬಿಳಿನೀರಿನ ಕಂದರ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಮರಳುಗುಡ್ಡಗಳು ಇದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮೊದಲು ಒಂದು ಸರೋವರವಿದ್ದುದು ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಕಂಕಕಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಳಗಳಿಗೆ, ತಗ್ಗು ನೆಲ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಹುಲ್ಲು ಗಾವಲಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದೆ. ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಮೊರೆನ್‌ಗಳಿವೆ, ಅದರಲ್ಲೊಂದು ೨೦೦ರಿಂದ ೫೦೦ ಅಡಿ (೬೧ರಿಂದ ೧೫೦m) ಆಳ,25 mi ಅಗಲ ಹಾಗೂ 100 mi ರಷ್ಟು ದೂರದ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ.
ವಾಬಾಷ್ ನದಿ ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ-ಹರಿಯುವ ನದಿ, ಇದು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಅಧಿಕೃತ ನದಿ. ೪೭೫ ಮೈಲಿಗಳ (೭೬೪ km) ಉದ್ದದ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ-ಇಲಿನೊಯಿಸ್ ಸಿಮೆಯ ಉದ್ದ, ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಮುನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತರಪೂರ್ವದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಔನ್ ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಒಫ್ ವಾಬಾಷ್, ದ ವಾಬಾಷ್ ಕೆನನ್‌ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಕ್ ಹೊಂ ಅಗೇನ್, ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಅಂತಹ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಈ ನದಿಯು ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಕಿ ನದಿ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಉತ್ತರದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಉಪನಗರ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯದ ಸೀಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ೧,೦೦೦ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಳಗಳಿವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಿಕನು ತಳ ಅತಿ ಆಳವಾದ ತಳ, ಇದರ ಆಳ ಸುಮಾರು 120 ft) ಹಾಗೆಯೆ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ವವಸಿ ತಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈಜ್ಯ ತಳ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಇಂಡಿಯಾನಾ ೯೨ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕೇವಲ ಮರಿಯನ್ ಮಾತ್ರ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಆಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ವಾಂಡರ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಹಾ ಸೇರಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗೆ ಎಂಟು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
thumb|right|192px|ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಕ್ಷೆ thumb|left|220px|ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಹಂಚಿಕೆ
೨೦೦೮ರ ಗಣನೆಯ ಅನುಸಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೬,೩೭೬,೭೯೨ ಜನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಭಿಡತೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ ೧೬೯.೫ ಜನರಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಜನಾಂಗದ ರಚನೆ ಹೀಗಿದೆ: ೮೮.೦% ಬಿಳಿ ಜನರು, ೯.೧% ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ರು, ೧.೪% ಏಷಿಯಾದವರು, ೧.೨% ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದ ಹೆನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರು ಹಾಗೂ ೦.೩% ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ರು. ಯಾವುದೇ ಸಂತತಿಯ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ (ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯ ಅಮೆರಿಕದವನು) ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೊರವರು (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೫.೨% ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂತತಿಯು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ೨೪.೯% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೮ ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿದೆ, ೬.೯% ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿದೆ ಹಾಗೂ ೧೨.೮% ರಷ್ಟು ೬೫ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಡುವಣ ವಯಸ್ಸು ೩೬.೪ ವರ್ಷಗಳಾಗಿದೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ೭೭.೭% ರಷ್ಟು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ವಾಸಿಗರು ಮಹಾನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು, ೧೬.೫% ರಷ್ಟು ಕಿರಿಯನಗರ ಜೆಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ೫.೯% ರಷ್ಟು ಮಧ್ಯಭಾಗವಲ್ಲದ ಜೆಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಜನಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ೨೨.೭% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಜರ್ಮನ್ ಮನೆತನದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿ, ಇದು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ದೊಡ್ಡ ಮನೆತನ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್‌ರು (೧೨.೦%), ಆಂಗ್ಲ ಮನೆತನ (೮.೯%), ಐರಿಷ್ (೧೦.೮%) ಹಾಗೂ ಪೊಲಿಷ್ (೩.೦%) ಜನರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖ ನೀಡುವರು ಹಲವಾರಿದ್ದಾರೆ. ಶೆರಿಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ೧೯೯೦ಯ ಸಮಯದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ, ಐದು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ: ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್, ಜಾನ್‌ಸನ್ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾನ್‌ಕೊಕ್. ಇನ್ನೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಡಿಯರ್‌ಬೊನ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಇದು ಸಿನ್‌ಸಿನಾಟಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೂಡ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ಮತ್ತು ಇದರ ಸುತ್ತಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಲಿನೊಯಿಸ್, ಮಿಶಿಗನ್, ಒಹಾಯೊ ಹಾಗೂ ಕೆಂಟುಕಿ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೭ನೇಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ವಾಸಿಗರ ನಡುವಣ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ $೪೩,೯೯೩ ಆಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೪೯೮,೭೦೦ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯ $೫೦,೦೦೦ರಿಂದ $೭೪,೯೯೯ವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಟ್ಟನ್ನು ೨೦% ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ತೊರಿತು. ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಣ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು $೩೫,೦೦೦, ಇದು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. $೭೮,೯೩೨ಗೆ, ೨೫೦,೦೦೦ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಏಳನೇಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಮುಂದಿನ ನಡುವಣದ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಗಳು ಕೂಡ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ; ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಣ $೫೭,೫೩೮ ಆಗಿದ್ದು ಜಾನ್‌ಸನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಣ $೫೬,೨೫೧.
ಧರ್ಮ
thumb|right|250 px|ಸೇಂಟ್ ಮೇನ್ರಾಡ್ ಆರ್ಚ್‌ಬ್ಬೆಯ್, ನಾರ್ತ್‌-ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ದೇಶದ ಸೇಂಟ್ ಮೇನ್ರಾಡ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ,ಇಂಡಿಯಾನಾ,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಆರ್ಚ್‌ಬ್ಬೆಯ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ 11ರಲ್ಲಿ ಒಂದು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ (೮೩೬,೦೦೯ ಸದಸ್ಯರು) ಆದರೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಲವು ಸದಸ್ಯರು ಹಲವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ೨೮೮,೩೦೮ ಜನರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ವರ್ಗ ಸಂಯುಕ್ತ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯದಾಗಿತ್ತು. ಪದವೀಧರರ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅನುಸಾರ ೨೦% ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ೧೪% ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್‌ಟಿಸ್ಟ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯಗಳ, ೧೦% ಇತರ ಕ್ರೈಸ್ಥರು, ೯% ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ೬% ಲುಥೆರಾನ್ ಜನರಿದ್ದರು. ೧೬% ಜಾತ್ಯತೀತರಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೂಡ ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಶೋಧಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಆರ್ಚ್‌ಆ‍ಯ್‌ಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸೇಂಟ್. ಮೀನ್‌ರಾಡ್ ಆರ್ಚ್‌ಆ‍ಯ್‌ಬೆ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಹನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಥರ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯದ ತರಹ, ಎರಡು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ವರ್ಗಗಳು, ಮುಕ್ತ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಲೆಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಗ್ರೆಸ್ ಬ್ರೆಥರೆನ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿನೊನ ತಳದತ್ತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಬ್ರೆಥರೆನ್ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯಗೆ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಮನೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ವೆನ್ ಕೊಟೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕ್ರೈಸ್ಥಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಕೆರಿಸಮ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಖೆಯಾದ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ನ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೀಟಿಂಗ್ ರಿಚ್‌ಮಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಕಾಕೆರ್ ಸೆಮಿನರಿ the ಅರ್ಲ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ರಿಲಿಜನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨೫೦,೦೦೦ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರಿಗೆ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಮಾಜದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಪ್ಲೈನ್‌ಫೀಲ್ಡನಲ್ಲಿದೆ.
ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
thumb|ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ೭೯೫,೪೫೮ ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೆ ೧೩ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನು ಮೂರು ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦೦,೦೦೦ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: ವಾಯಿನ್ ಕೊಟೆ (೨೫೧,೨೪೭), ಇವನ್ಸ್‌ವಿಲ್ (೧೧೬,೨೫೩) ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಬೆಂಡ್ (೧೦೪,೦೬೯). ೨೦೦೦ರ ಸಮಯದಿಂದ ಫಿಶರ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ೨೦ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ೬೯.೧% ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ೬.೮% ಹಾಗೂ ೫.೯% ಕ್ರಮಾಂಕದ ಇಳಿತದಿಂದ ಹ್ಯಾಮಂಡ್ ಹಾಗೂ ಗೆರಿ ೨೦೦೦ರ ಸಮಯದಿಂದ ೨೦ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿತವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ೨೦೦೦ರ ಸಮಯದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಂಡ ಇತರ ನಗರಗಳು ನೊಬೆಲಾಸ್‌ವಿಯಲ್ (ಶೇಕಡಾ ೩೯.೪), ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ (ಶೇಕಡಾ ೨೬.೩), ಕಾರ್ಮೆಲ್ (ಶೇಕಡಾ ೨೧.೪) ಹಾಗೂ ಲಾರೆನ್ಸ್ (ಶೇಕಡಾ ೯.೩). ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಇವಾನ್ಸ್‌ವಿಯಲ್ (ಶೇಕಡಾ -೪.೨), ಆಂಡರ್‌ಸನ್ (ಶೇಕಡಾ -೪) ಹಾಗೂ ಮನಸಿ (ಶೇಕಡಾ -೩.೯) ನಗರಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ಇಳಿತವನ್ನು ಕಂಡವು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೆ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 33ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಮ್ಯರಿಯನ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಎಂಟು ಸುತ್ತಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ೧೩ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಬಜೆಟ್
ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ ಅನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಸಾರ ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಗತ್ಯ ಇಂಡಿಯಾನಾಗೆ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆ ಇದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾ ರೈನಿ ಡೇ ಫಂಡ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿಗಾಗಿ ಹೆಲ್ತಿ ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ಪ್ರೊಪೋರ್ಶನಲ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಲೈನ್ ಐಟಮ್ ವೀಟೋ ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಯು.ಎಸ್.ನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಸಹಾ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಶಕ್ತಿ
ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದ್ದಿಲು ಅಂತಹ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಯು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ೨೪ ಇದ್ದಿಲು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಿಬ್ಸನ್ ಗೆನರೇಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಇದ್ದಿಲು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರ, ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಬಳಿಯ ವಾಬಾಷ್ ನದಿಯತ್ತ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್, ಜೀವರಾಶಿ ಅಥವಾ ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ಮಾಡಿದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಗತಿ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾದ ಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಇದ್ದಿಲಿನ ಹೇರಳತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸ ಇದ್ದಿಲು ಅನಿಲೀಕರಣ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ. ಸೌರ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ತಾಪದ ಶಕ್ತಿಯು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ವಾಯು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ೫೦ m ಟರ್ಬೈನ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ೩೦ MW ದಿಂದ ೭೦ m ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ MW ಗೆ ಹೊಸ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೊಸ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ೧೦೦ m ರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ೧೩೦ MW ರಷ್ಟರ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ೪೦೦ MW ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.
ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು
ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಸಿದೆ. ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಮಧ್ಯ ಮೈದಾನದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಹೊರಾಂಗಣ, ವಾಯು ವಾಹನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ತಂಭ, ನಿಲುಗಡೆಯ ಗ್ಯಾರೇಜು ಮತ್ತು ವಾಯು ಮೈದಾನ ಹಾಗೂ ಯಂತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಲೋಹದ ಮುಚ್ಚಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ಸ್‌ವೈಲ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ವೈನ್ ಕೊಟೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗಾರ್ಡ್‌ನ 122d ಫೈಟರ್ ವಿಂಗ್‌ಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ) ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಬೆಂಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಗ್ಯಾರಿ ಚಿಕಾಗೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ವನ್ನು ಚಿಕಾಗೊದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿಸುವ ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ $೪೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಟೆರ್ ಹೊಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ಚಾಲನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಉಡಾಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೫೪ಯಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಗಾರ್ಡ್ ಇಂದಿಯಾನದ 181ನೇಯ ಫೈಟರ್ ವಿಂಗ್ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಈ ೨೦೦೫ ರ BRAC ಪ್ರಸ್ತಾಪವು, ೧೮೧ನೇಯದು ತನ್ನ ಫೈಟರ್ ಮಿಶನ್ ಮತ್ತು F-16 ವಿಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಟೆರ್ರೆ ಹಾಟೆ ಸೌಲಭ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ-ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆಂಟುಕಿಯ ಲೂಯಿಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಒಹಾಯೊ ನದಿಯ ಅಡ್ಡವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿನ್‌ಸಿನಟಿ/ಉತ್ತರ ಕೆಂಟುಕಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೂಡ ಕೆಂಟುಕಿಯ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಹಾಯೊ ನದಿಯ ಅಡ್ಡವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಕಾಗೊ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಹಲವು ವಾಸಿಗರು ಶಿಕಾಗೊವಿನ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಒ’ಹೆರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಶಿಕಾಗೊ ಮಿಡ್‌ವೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.
ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು
thumb|150px|right|2008–2013 ಇಂಡಿಯಾನಾ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಟ್.ಈ ಪ್ಲೇಟ್ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಂತ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಭಿನ್ನ ವಿಷಯವು ಎರಡು ಹಂತ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಕೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶ, ಈ ಕೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್, ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಟ್ಯಾಗ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ U.S. ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು I-64, I-164, I-65, I-265, I-465, I-865, I-69, I-469, I-70, I-74, I-80, I-90, I-94 ಹಾಗೂ I-275. ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಂಧಿಸುವ ಅನೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೇ ರಸ್ತೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಇಂಡಿಯಾನಾವನ್ನು ದಾಟಿದ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಘೋಷವಾಕ್ಯ ಕ್ರಾಸ್‌ರೋಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಪ್ರತಿ ಚದರದ ಮೈಲಿಗಳು ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಇತರ ರಾಜ್ಯದಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಲವು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. U.S. ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವಿಂಗಡನೆಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಏಕರೀತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯದ ರಸ್ತೆ ೬೪ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ರಸ್ತೆ ೬೪ ಎರಡು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ (ಎರಡು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು), ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿರುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರಸ್ತೆಗಳು.
ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು
ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಭೂಪಠಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಕಿರುವ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು (ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ) 9-1-1 ಪದ್ಧತಿಗೆ ಇರಿಸಲಾದ ಕರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತರಹದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಪಠಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಕಿರುವ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲದ ಇರುವಿಕೆ ಅಪರೂಪವಾದ ಕಾರಣ ಅವು ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ., ಕ್ರೊಫೊರ್ಡ್, ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಪೆರಿ, ಸ್ಕೊಟ್ ಹಾಗೂ ವಾಷಿಂಗಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು); ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಕೆಲವು ಜೆಲ್ಲೆಗಳು ಭೂಪಠಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಕಿರುವ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಜ್ರದಂತಹ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ (ಉದಾ., ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಫ್ಲೊಯಿಡ್, ಗಿಬ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ನೋಕ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು). ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಬಹುಪಾಲು ವ್ಯರ್ಥ ಅನಿಸಬಹುದು. ನೋಕ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾರಣ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಆವಾಗಲಿಂದ ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಗಮನೀಯವಾಗಿ, ಸೌಥ್ ಬೆಂಡ್ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಸಂತ. ಜೋಸೆಫ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಳಸುವ ಚೌಕಗಳ ಜಾಲದ ಪದ್ಧತಿ ಹೀಗಿದೆ: ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳ (ಮರಗಳು) ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಉದಾ., ಆಶ್, ಹಿಕರಿ, ಐರ್ನ್‌ವುಡ್, ಇತರೆ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಉದಾ., ಆದಮ್ಸ್, ಎಡಿಸನ್, ಲಿಂಕನ್ ವೆ, ಇತರೆ). ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಸೌಥ್ ಬೆಂಡ್ ಹಾಗೂ ಮಿಶವಾಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ.
ರೈಲ್ವೆ
೪,೨೫೫ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆ ದಾರಿಯ ಮೈಲಿಗಳು ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ೯೧% ರಷ್ಟು I ಶ್ರೇಣಿಯ ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ CSX ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನೊರ್ಫೊಕ್ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಇತರ I ಶ್ರೇಣಿಯ ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನಡಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಹಾಗೂ ಸೂ ಲೈನ್ ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆ, ಒಂದು ಕ್ಯಾನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಉಪಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಆಂಟ್ರೆಕ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉಳಿದ ಮೈಲಿಗಳು ೩೭ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣದ ರೈಲ್ವೆ ರಸ್ತೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಅತಿ ಗಮನೀಯ ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ರೈಲ್ವೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದ ಲೈನ್ ಶ್ಚಿಕಾಗೊಯಿಂದ ಸೌಥ್ ಬೆಂಡ್‌ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯವರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಬಂದರುಗಳು
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಂಡಿಯಾನಾ ೭೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಡಗಿನ ಸರಕನ್ನು ಜಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ೧೪ನೇಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಅರ್ಧಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಡಿ ಜಲ ಪ್ರದೇಶ ಆಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾರಿಗೆಯ ದಾರಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ದ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್/ಸಂತ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸೀವೆ (ಮಿಚಿಗನ ತಳದ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ಇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಾಟರ್‌ವೆ ಸಿಸ್‌ಟಂ (ಒಹಾಯೊ ನದಿಯ ಮೂಲಕ). ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಬಂದರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು ಬರ್ನ್ಸ್ ಹಾರ್ಬರ್, ಜೆಫರ್‌ಸನ್‌ವೈಲ್ ಹಾಗೂ ಮೌಂಟ್ ವರ್ನಾನ್.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಇಂಡಿಯಾನಾದ ೧೮೧೬ರ ಸಂವಿಧಾನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ-ಹಣ ನೀಡಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯ ಪದ್ಧತಿ ಆಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಪನಗರವನ್ನು ಕೂಡ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿತು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಕ್ರಮಿಸುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅನಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಂದಾಯದ ಹಣ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೪೦ರ ಸಮಯದ ಕ್ಯಾಲೆಬ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಕಂದಾಯ-ಬೆಂಬಲಿತ ಶಾಲೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮಭಂಗತೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ತಡೆದಿತ್ತು, ೧೮೭೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಕ್ಕಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ೧೦% ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಕಾಲೆಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟವರು ರಾಜ್ಯ-ಬೆಂಬಲಿತ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ೧೮೨೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಸೆಮ್ಯುನರಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಪರ್ದ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ೧೮೬೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲ್ಯಾಂಡ್-ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾಲ್ಕು ಇತರ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿನ್‌ಸೆನ್ನಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೊಲ್ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೆಜುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿವೆ. ನೊಟ್ರೆ ಡೆಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ವಿಭಾಗದವರ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಡಿಪೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎರ್ಲಾಹಮ್ ಕಾಲೆಜು, ವೆಲ್‌ಪ್ಯಾರಿಸೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇವಾನ್ಸ್‌ವೈಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.
ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಆಟೊ ರೆಸಿಂಗ್ ಜೊತೆ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ 500 ಮೈಲು ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಮಾರಕ ದಿನಾಚರಣೆಯ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಸ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು "ಇಂಡಿ ೫೦೦" ಎಂದು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ "ದ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕಲ್ ಇನ್ ರೇಸಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಈ ರೇಸ್ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೨೫೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಒಂದು ದಿನದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಥದಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ 400 ಅಟ್ ದ ಬ್ರಿಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ (NASCAR) ಮತ್ತು ದ ರೆಡ್ ಬುಲ್ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (MotoGP) ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೦ ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (ಫಾರ್ಮ್ಯುಲಾ ಒನ್) ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡಿಯಾನಾವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೈಡ್ರೋಪ್ಲೇನ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಪವರ್ ಬೋಟ್ ರೇಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ H1 ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು: ಥಂಡರ್ ಆನ್ ದ ಒಹಾಯೊ (ಇವ್ಯಾನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಇಂಡಿಯಾನಾ) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ರೆಗಟ್ಟಾ (ಮ್ಯಾಡಿಸನ್, ಇಂಡಿಯಾನಾ). ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲು ಪರಂಪರೆ ಇದೆ, ಇದು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೆ. ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಮ್ಸ್ ನೆಸ್ಮಿಥ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ವಿಕಸಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲು ಹುಟ್ಟಿದು. ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಮಿಥ್ ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರಾಜ್ಯ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವೀಕಿಷಸಲು ೧೫,೦೦೦ ಕಿರಿಚುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ "ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‍ನ ನಿಜವಾದ ಆರಂಭ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ೧೯೮೬ ನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹೂಸರ್ಸ್‌ ಯಿನ ಕಥೆ ೧೯೫೪ರ ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಿಲನ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕಾಲೆಜು ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಕಾಲೆಜು ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಫಲತೆ ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಗಮನೀಯವಾಗಿ, ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಐದು NCAA ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಆರು ಈಜುವ ಹಾಗೂ ಧುಮುಕುವ NCAA ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಘೂ ಏಳು NCAA ಫುಟ್‌ಬಾಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ ಮತ್ತು ನೊಟ್ರೆ ಡೆಮ್ ೧೧ ಫುಟ್‌ಬಾಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳ NCAA ವಿಭಾಗ I ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:
ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಹಿಲಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ೫,೦೦೦ ಸೈಕಲ್ಲು ಚಲಿಸುವ ಉತ್ಸುಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ದ್ವಿಚಕ್ರದ ಸೈಕಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಹಾರ. ಇದರ ಮಾರ್ಗ ಗ್ರೀನ್, ಮೊನ್‌ರೋ ಹಾಗೂ ಒವೆನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೆ. ದ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಐಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎ ಮಾರ್ಚಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏವನ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌ (ನಿರಂತರ ಏಳು ವರ್ಷ ಶ್ರೇಣಿ ಪಡೆದಿದೆ), ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌ (ಎರಡು ಬಾರಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್), ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌, ಬೆನ್ ಡೇವಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌, ಕ್ಯಾಸಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌, ನಾಕ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌ (ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ಲಾಸ್ ಎ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್) ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರರ್ ಗ್ರೂವ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌ ಸೇರಿವೆ.
ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
ಇಂಡಿಯಾನಾ ಈ ಎರಡು ಸೇನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಂದು ಪೆರು ಸಮೀಪದ ಗ್ರಿಶಮ್ ವಾಯುಸೇನಾ ನೆಲೆ (ಇದನ್ನು ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ರಿಸರ್ವ್ ಆಗಿ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು). ಎರಡನೆಯದು ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಬಳಿ ಇರುವ ಫೋರ್ಟ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್. ಇದನ್ನು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗವು ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ (ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಸರ್ವೀಸಸ್) ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್‌ ವೇಯ್ನ್ ನಲ್ಲಿನ ಏರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಯುದ್ಧ ಘಟಕಗಳು, ಮತ್ತು ಟೆರ್ರೆ ಹೌಟೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು (ಇವುಗಳನ್ನು ಫೋರ್ಟ್‌ ವೇಯ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ 2005 BRAC ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಟೆರ್ರೆ ಹೌಟೆ ಸೌಲಭ್ಯವು ಹಾರಾಟವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ) ಸೇರಿವೆ. ಆರ್ಮಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಎಡಿನ್‌ಬರೋ, ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಅಟೆನ್‌ಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಶೆಲ್‌ಬೈವಿಲ್ಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಸ್ಕಟಾಟಕ್ ಅರ್ಬನ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ನೇವಲ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ರೇನ್ ವಿಭಾಗವು ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಡಿಪೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ, ನೇವಲ್ ಆಪರೇಶನಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಇಂಡಿಯಾನಾಪೋಲಿಸ್‌ ಇದು ಅನೇಕ ನೌಕಾ ಮೀಸಲು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡು ಸಮುದ್ರ ಮೀಸಲು ಘಟಕಗಳು, ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮೀಸಲು ಪಡೆಯ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಟೈಮ್ ಜೋನ್ಸ್
thumb|right|250px| ಹೊಸ ಸಿಎಸ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಟಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯು.ಎಸ್ ಸಮಯ ವಲಯಗಳ ನಕ್ಷೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೂರ್ವ ವಲಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದರಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವಲಯಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿರುವ ಹದಿಮೂರು U.S. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು ಇಂಡಿಯಾನಾ. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಸಮಯ ವಲಯ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಿಂದ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಪೂರ್ವದ ಸಮಯವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ; ಶಿಕಾಗೊ ಬಳಿಯ ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇವಾನ್ಸ್‌ವೈಲ್ ಬಳಿಯ ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮಧ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಮುಂಚೆ, ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಬಹುಪಾಲು ಡೆ ಲೈಟ್ ಸೇವಿಂಗ್ ಟೈಮ್ (DST) ಅನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಲೂಯಿಸ್‌ವೈಲ್, ಕೆಂಟುಕಿ ಬಳಿಯ ಫ್ಲೋಯಿಡ್, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಸಿನ್‌ಸಿನಾಟಿ, ಒಹಾಯೊ ಬಳಿಯ ಒಹಾಯೊ ಹಾಗೂ ಡಿಯರ್‌ಬೊರ್ನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ DST ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ರ ಸಮಯದಿಂದ ಇಡಿ ರಾಜ್ಯ DST ಅನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. DST ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ೨೦೦೬ರ ಮುಂಚೆಯ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿರುವ ಹಣದ ಪಟ್ಟಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಅನುಸಾರ ವಸತಿಗೃಹಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯು ಮಧ್ಯಾನದ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣ ೧%ರಿಂದ ೪%ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯಾನಾ ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:1867ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ
ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ 74 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಬಿತ್ತನೆ ಭೂಮಿ, ( ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಕಾರಣ ೧೨-ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ವರೆಗೆ 18.92 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿತ್ತನೆ­ಯಾಗಿದೆ.)
೨೩-೭-೨೦೧೪
ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹತ್ತಿ ಬಿತ್ತನೆ ಇದುವರೆಗೆ ಶೇ.74ರಷ್ಟು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ 4.91 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ 3.63 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಬ್ಬು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಗುರಿ 4.95 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇದ್ದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ 4.46 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಟಿಯಾಗಿ ಶೇ.90ರಷ್ಟು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಮಳೆಗೆ ರೈತರು ಹತ್ತಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಕೆಲವೆಡೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಪೈರು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೀಗ ಮಳೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆ ಒಣಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹುಳುಗಳು ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.(೨೩-೭-೨೦೧೪)
ನೀರಾವರಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು
ಇಂದಿನ ಮಟ್ಟ 11-7-2014:ಕಳೆದ ವರ್ಷ-11-7-2013
ಜುಲೈ 2016 ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ
--
ಆಧಾರ
(ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ವಿ.ಪ್ರಜಾವಾಣಿ-೧೫-೧೨-೨೦೧೪
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ವರ್ಗ:ನೀರಾವರಿ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
ಒಪೇರ
thumb|right|250px|[[ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಿಯಾಟ್ರೊ ಅಲ್ಲ ಸ್ಕಾಲ - ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೇರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] ಒಪೇರ ರಂಗಕಲೆಯ ಒಂದು ವಿಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ರಂಗಕಲೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಯಿತು.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ರಂಗಕಲೆ
ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ
thumb|ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ
ಸೌರವ್ ಚಂದಿದಾಸ್ ಗಂಗೂಲಿ (ಜನನ: ಜುಲೈ ೮, ೧೯೭೨) - ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರೊಲ್ಲಬ್ಬರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ. ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಫಲ ನಾಯಕ, ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ಇವರು ನಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ೪೯ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೨೧ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದೆ.ಸೌರವ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ೨೦೦೩ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿತ್ತು.ಎದಗೈ ಆಟಗಾರರಾದ ಸೌರವ್, ೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ನುಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಂದು ದಿನದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿರುವ ಇವರನ್ನು, ಇವರ ಸಹ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ದಾದಾ'ಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನ, ಕೊಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು 'ಐಕಾನ್ ಆಟಗಾರ'. ಸೌರವ್ ೨೦೦೮ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ್ದದ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯ ನಂತರ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಚಂದಿದಾಸ್ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಮ ಗಂಗೂಲಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಮಗನಾದ ಸೌರವ್, ಜುಲೈ ೮, ೧೯೭೨ ರಂದು ಕೊಲ್ಕತ್ತ ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬೇಗ ೧೦೦೦೦ ರನ್ ಪೂರೈಸಿದ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ದಾದಾ.....ಇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಭಯ ಪಡುವ ಬೌಲರ್ ಗಳೆ ಜಾಸ್ತಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಲೆಗ್ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಅಂತು ಇವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಹುಲಿಗೆ ನೋಡಿದಷ್ಟು ಭಯ ಪಡ್ತಾಯಿದರು...
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ಮೇ ೨೪
ಮೇ ೨೪ - ಮೇ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೧೪೪ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೪೫ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ವರ್ಗ:ಮೇ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ/ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳು ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಮೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ವಿಚಾರ ಕಮ್ಮಟವನ್ನು ೨೬ರ ಜೂನ್ ೨೦೦೭ ರಂದು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂಬೈನ ಮರಾಠಿ ಪತ್ರಕಾರರ ಸಂಘದ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ವಿಚಾರ ಕಮ್ಮಟದಲ್ಲಿ 'ನಕಲಿ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ಹತ್ಯೆಗಳು' ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಬಾರ್ಬಿ
ಅಮೆರಿಕಾದ ಗೊಂಬೆ-ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪೆನಿ ಮಾಟೆಲ್ ಇಂಕ್. 1959ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಫ್ಯಾಷನ್ ಬೊಂಬೆಯೇ ಬಾರ್ಬಿ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿ ರುತ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲರ್ (1916-2002)ಬಿಲ್ಡ್ ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌ ಗೊಂಬೆಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿವಾದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಲೇ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆಯಿತು ಬಾರ್ಬಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಜೀವನ ಶೈಲಿ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಜ್ಸರಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ/ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತ
ಬಾರ್ಬಿಯ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಬಾರ್ಬರಾ ಮಿಲಿಸೆಂಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್. 1960ರಲ್ಲಿ 0}ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್‌ ಎಂಬುವವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕಥೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ, ಫಿಕ್ಷನಲ್‌ಟೌನ್ ಆಫ್ ವಿಲ್ಲೋಸ್, ವಿಸ್ಕೋನ್ಸಿನ್ ಎಂಬ ಊರಿನವರಾದ ಅವಳ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಎಂದು ನಮೂದಿತವಾಗಿದೆ. ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ಬಿಯು ವಿಲ್ಲೋಸ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿರುವುದಾಗಿ, ಹಾಗೂ 1999ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬುಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜನರೇಶನ್ ಗರ್ಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ   ಫಿಕ್ಷನಲ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ನಮೂದಿತವಾಗಿದೆ (ಆದರೆ ಅವಳ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟುವೆಸಂಟ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿದ್ದಾಳೆ ). ಅವಳು ತನ್ನ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್ ಕೆನ್ (ಕೆನ್ ಕಾರ್ಸನ್ )ನೊಂದಿಗೆ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು 1961ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿತು. 2004ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ದೂರವಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಒಂದು ಪಾಂಡ, ಒಂದು ಸಿಂಹದ ಮರಿ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಝೀಬ್ರಾವು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಮುದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಾರ್ಬಿಯು ಹೊಂದಿದ್ಡಳು. ಬಾರ್ಬಿಯು ಪಿಂಕ್ ಕಾರ್ವೆಟ್ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್‌ಗಳು, ಟ್ರೈಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೀಪ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬೃಹತ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಾಹನಗಳ ಒಡತಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಅವಳು ಪೈಲಟ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಹಾಗೂ ಫ್ಲೈಟ್ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಏರ್‌ಲೈನರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಯಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಬಾರ್ಬಿಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲಳೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೊಂಬೆಗಳು ಮಿಸ್ ಆಸ್ಟೋನಾಟ್ ಬಾರ್ಬಿ  (1965), ಡಾಕ್ಟರ್ ಬಾರ್ಬಿ  (1988) ಮತ್ತು ನಾಸ್ಕರ್ ಬಾರ್ಬಿ  (1998) ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬಾರ್ಬಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ತೆರೆಸಾ, ಮಿಡ್ಜ್, ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ (ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯ ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್) ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಟೆಲ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಬಾರ್ಬಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಮತ್ತು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್, ಟುಟ್ಟಿ (ಟೋಡ್‌ನ ಅವಳಿ ಸೋದರಿ), ಟೋಡ್ (ಟುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಸೀಯ ಅವಳಿ ಸೋದರ), ಸ್ಟೇಸಿ (ಟೋಡ್‌ನ ಅವಳಿ ಸೋದರಿ), ಕೆಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಸಿ, ಫ್ರಾನ್ಸಿ, ಮತ್ತು ಜಾಝೀಯ ಗೊಂಬೆಗಳೂ ಸಹ ಸೃಷ್ಠಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ವಿವಾದಗಳು
ಬಾರ್ಬಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು ಆಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಕರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವರೆಂಬ ಊಹೆಗಳು ಟೀಕೆಗಳಿಗೆಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.
!", ಮತ್ತು "Wanna have a pizza party?" ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊಂಬೆಯೂ ಆಯ್ದ  270 ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊಂಬೆಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.   ಈ 270 ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ "Math class is tough!" ಎಂಬುದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. (ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ "Math is hard" ಎಂದು ಉದ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಗೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1.5% ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುವಾದರೂ ಇದು American Association of University Womenನಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.  1992ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಟೀನ್ ಟಾಕ್ ಬಾರ್ಬಿ ಯು ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಯಾರ ಬಳಿಯಾದರೂ ಆ ಗೊಂಬೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾದಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಘೋಷಿಸಿತು. thumb|left| 2009ರಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಟೂ ಇರುವ ಬಾರ್ಬಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪದೇಪದೇ ಬಾರ್ಬಿ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳೆಂದರೆ: !" ಮತ್ತು "Vengeance is mine." ಎಂದೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು.
ಸಂಗ್ರಹಣೆ
thumb|left| 1962ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿಂಟೇಜ್ #5 ಪೋನಿಟೇಲ್ ಬಾರ್ಬಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಸುಮಾರು 100,000 ಬಾರ್ಬಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹಿ ಜನರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಾಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ 90% ಹೆಂಗಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸರಾಸರಿ 40ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 45%ರಷ್ಟು ಜನರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ $1000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಂಟೇಜ್ ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಗಳು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮೂಲ ಬಾರ್ಬಿಯು 1959ರಲ್ಲಿ $3.00ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು.1959ರ ನಾಣ್ಯದ ಡಬ್ಬಿಯ ಬಾರ್ಬಿಯು 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಬೇಯ ಮೂಲಕ $3552.50ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £9,000 ಗಳಿಗೆ (US $17,000) ಮಾರಾಟವಾಗಿ ಬಾರ್ಬಿ ಗೊಂಬೆಯು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆ ಮಾಡಿತು. ಈಟ್ಜೆ ರೇಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗಳು ಮರೀನಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರುಡಚ್‌ ಮಹಿಳೆಯರ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4000 ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ 1965ರ ಬೊಂಬೆ ಬಾರ್ಬಿ ಇನ್ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್ ರೆಡ್ ಕೂಡ ಇತ್ತು. } ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಟೆಲ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೊಂಬೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೃಹತ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಅವೆಂದರೆ ದಿ ಮನ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೆಕ್  ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನದ ಸರಣಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಪೋರ್ಸಲೈನ್    ರೂಪಗಳು, ವಿಂಟೇಜ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡೆಪಿಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಾರ್ಬಿ ಎನ್ನುವ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬೊಂಬೆಗಳು. ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬೊಂಬೆಗಳಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾಲರ್ ಟೈರ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿಂಕ್, ಸಿಲ್ವರ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್‌‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಯು ತನ್ನ 50ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಈ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ 1959ರ ಮೂಲ ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಮಾಟೆಲ್ ಪುನಃಉತ್ಪಾದಿಸಿತು.
ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಬೊಂಬೆಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ
ಜೂನ್ 2001ರಲ್ಲಿ MGA ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಯು ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಗೊಂಬೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಬೊಂಬೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಯ ಜೊತೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಅಂಕಿಗಳು, ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಗೊಂಬೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಾಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆಗಳ, ಅದರ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. 2005ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿ ಗೊಂಬೆಗಳ ಮಾರಾಟವು 30% ಕುಸಿದಿದೆ, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 18%, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಗೊಂಬೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ.2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು MGA ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಗೆ $500 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಳೆ ಹೊರಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರ್ಟೆರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಗೊಂಬೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಆತ ಮಾಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. 2008ರ ಜುಲೈ 17ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಸೃಷ್ಠಿಕರ್ತ ಕಾರ್ಟರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮಾಟೆಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಾಟ್ಜ್‌ನ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಜ್ಯೂರಿಯ ಪ್ರಕಾರ MGA ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಐಸಾಕ್ ಲೇರಿಯನ್ ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್ ಜತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ಗೆ ಇದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದ ನಡುವೆ ಮೂಗುತೂರಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳು ಸಾಬೀತಾದವು. ಆಗಸ್ಟ್ 26ರಂದು ಮ್ಯಾಟ್ಟೆಲ್‌ಗೆ $100 million ನಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗುವುದೆಂದು ಜ್ಯೂರಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೮ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಯು.ಎಸ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸ್ಟೀಫನ್ ಲಾರ್ಸನ್ MGA ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆ ಚಳಿಗಾಲದ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯವರೆಗೂ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಅವರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. MGA ಈಗ ಈ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಅಪೀಲು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ MGA ಮಾಕ್ಸಿ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಸರಣಿಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಟ್ಜ್ ಬೊಂಬೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಟೆಲ್ ವರ್ಗ:ಬಾರ್ಬಿ ವರ್ಗ:ಫ್ಯಾಷನ್ ಗೊಂಬೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ಲೇಸ್ಕೇಲ್ ಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:1991 ಪೀಠಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:1950ರ ಗೊಂಬೆಗಳು ವರ್ಗ:ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗೊಂಬೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು
ಮಾಡಿ ಕಲಿ (ಪುಸ್ತಕ)
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಗುಪ್ತ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ವಿ. ಎಸ್. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿವ ಮಾಡಿ ಕಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಪುಸ್ತಕ.
ಮಾಡಿ ಕಲಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕುತೂಹಲಕರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಕಾಗದ ಮಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜ್ಯಾಮಿತಿ, ಆಟಿಕೆಗಳು, ಟ್ಯಾನ್‍ಗ್ರಾಮ್‍ಗಳು, ಪಂಪ್, ಟೋಪಿಗಳು, ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಇದೆ. ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅತಿ ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ.ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೊರತೆಯಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಟೋಪಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಕಲಿಯಲು ಒರಿಗಾಮಿ ಕಲೆ ಅತಿಸೂಕ್ತ, ಫಿಲ್ಮ್ ಡಬ್ಬಿಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬಾಟಲು, ರಬ್ಬರ್ ಚಪ್ಪಲಿ, ಡಬ್ಬಿ ಮುಚ್ಚಳಗಳು ಸುಂದರ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾನ್‍ಗ್ರಾಮ್‍ಗಳಿಂದ, ಬೀಜಗಳಿಂದ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ, ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬೆರಳ ಗುರಿತಿನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮುದ ನೀಡುವ ಆಟವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅತಿ ಸೃಜನಶೀಲ, ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃಷಿಗೈದ ಹಿರಿಯರು ಅತಿ ಸರಳ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಹೆಜ್ಜೆಯಗುಂಟ ನಡೆದು ಅವರಂತೆಯೇ ಅತಿ ಸರಳ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅರಿಯಬಹುದು.
ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉದಾರ ಮರ, ಗಿಣಿಗೊಂದು ತಾಲೀಮು, ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದವನು, ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಉತ್ತೇಜಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಾಂತಿ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕುರಿತಾಗಿವೆ.
ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಗುಪ್ತರವರು IIT ಕಾನ್ಪುರದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಯನ್ನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ೮೦ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುದ್ದಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ೯೬ ಕಿರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾದ Matchstick Models & other science Experiments ಭಾರತದ ೧೨ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ. ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ NASPC ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮), IIT ಕಾನ್ಪುರ ದಿಂದ Distinguished Alumnus ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೦), ಇವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುದುರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಹಾಲಿ ಇವರು ಪಿಣೆಯ IUCAA ದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ
ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ) (bse: 500547|nse: BPCL) ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತೈಲ ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿ, ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500ರಲ್ಲಿ 287 (2008)ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಫೀಸ್ ಮುಂಬಯಿನ ಬೆಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿ ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮೋಟಾರು ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಸರ್ವೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.
ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್‌ನಿಂದ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ
ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನೇಕ ನೀಡಿದರು ಜಾಬ್
ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು
ಕ್ರಮವಾಗಿ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ) 9.5 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎಗಳಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಎರಡು ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಮುಂಬಯಿ ಹಾಗೂ ಕೊಚ್ಚಿ (ಕೊಚ್ಚಿ ರೀಫೈನರೀಸ್)ಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಸಹಾಯಕ ಕಂಪನಿ ನುಮಾಲಿಗರ್ 3 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ಬೀನಾ ರೀಫೈನರಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 6 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.