ಉದ್ಯಮ_ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕರಿದ್ದು ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೧. ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉತ್ಪಾದಕರ ಅಸ್ತಿತ್ವ : ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉತ್ಪಾದಕರು(ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನ ಉತ್ಪನ್ನ ಏನೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವುದಾಗಲೀ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ೨. ವಸ್ತುವಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆ : ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಎರಡನೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಸಮೀಪದ ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಏಕರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೀರಾ ಅಪರೂಪದ ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ವಸ್ತುವಿನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಗುಣದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಮಾಡುವುದರ ಮುಖಾಂತರ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ, ಬಗೆಬಗೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಆಗು ಮುಂತಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಯನ್ನು(ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಭೇದ) ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೩. ಮಾರಾಟ ವೆಚ್ಚಗಳು : ಮಾರಾಟ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮೂರನೇಯ ಲಕ್ಷಣ. ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯು ಮಾರುವ ವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ತಾನು ಮಾರುವ ವಸ್ತುವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದು, ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳುವಂತಹದು ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನು ಮಾರಾಟ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರಾಟ ವೆಚ್ಚಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರಾಟ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ, "ಮಾರಾಟ ವೃದ್ಧಿಯ ವಿಧಾನಗಳು"(Sales Promotion) ಎಂತಲೇ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ೪. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ : ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾದ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಡಚಣೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣ. ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಉಪಯೋಗದ ಒಂದು ವಸ್ತುವು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನು ತಾನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುವು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆಯೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚಿಹ್ನೆ, ವಸ್ತುವಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಜಾಹೀರಾತಿನ ಶೈಲಿ, ವಸ್ತುವಿನ ಹೆಸರು, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಿಂಡಿ ಕಟ್ಟುವ ರೀತಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ(ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಭೇದ) ಕೆಲವು ನಿದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೂತ್ಫೇಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಯಾರಿಸುವ ಟೂತ್ಫೇಸ್ಟ್ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳು ತಯಾರಿಸುವ ಟೂತ್ಫೇಸ್ಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿನಾಕ, ಕಾಲ್ಗೇಟ್, ಫೋರ್ ಹಾನ್ಸ್, ವಜ್ರದಂತಿ, ಮೆಕ್ ಕ್ಲೀನ್ ಮೊದಲಾದ ಟೂತ್ಫೇಸ್ಟ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸಾಬೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ. ಲಕ್ಸ್, ಹಮಾಮ್, ರೆಕ್ಸೋನಾ, ಸನ್ ಲೈಟ್, ಲೈಫ್ ಬಾಯ್, ಮೊದಲಾದ ಸಾಬೂನುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.