ಉತ್ಪಲ್_ದತ್
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅವರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1940 ರಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದವರಿದ್ದಾಗಲೇ, ದತ್ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು 1947 ರಲ್ಲಿ "ದಿ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್" ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ರಿಚರ್ಡ್ IIIನ ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣವಾದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ದತ್ ಅವರು ರಾಜನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇದು ಸಂಚಾರಿ 'ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರೇನಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿ'ಯ ಮುಂದಾಳುವಾದ ಜೆಫ್ರಿ ಕೆಂಡಲ್ ಮತ್ತು ಲೌರಾ ಕೆಂಡಲ್ (ನಟಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕೆಂಡಲ್ನ ತಾಯಿ) ಅವರಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು 1947-49 ಮತ್ತು ನಂತರ 1953-54 ರವರೆಗೆ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಾದ್ಯಂತ ದತ್ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು; ಮತ್ತು ಒಥೆಲೋ ಅವರ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯು ದತ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. 1949 ರಲ್ಲಿ ಜೆಫ್ರಿಯವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಉತ್ಪಲ್ ದತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹವನ್ನು 'ಲಿಟ್ಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಗ್ರೂಪ್' (ಎಲ್‌ಟಿಜಿ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುಹೆಸರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಸೆನ್, ಶಾಹ್, ಗೋರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕೊನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಸಿಮೋನೋವ್ ಅವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸಮೂಹವು ಹಲವು ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತೆ ಸಮೂಹವು ಕೇವಲ ಬಂಗಾಳಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ದತ್ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ ಗಾನನಾಟ್ಯ ಸಭಾ ದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಸಹ ಉಳಿದರು. . ದತ್ ಅವರು ವಾಮಪಂಥೀಯ ಒಲವಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಪಿಟಿಎ)ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ದತ್ ಅವರು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು "ಎಪಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಈ ಪದವನ್ನು ಬರ್ಟೋಲ್ಟ್ ಬ್ರೆಚ್ಟ್ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರ ಬ್ರೆಚ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿಯು 1948 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ಗ್ರೂಪ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು "ಸಹ-ಲೇಖಕರು" ಆಗುವ ಬ್ರೆಚ್ಟ್ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ದತ್ ಅವರು ಒಪ್ಪಿದರೂ, 'ಎಪಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್' ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ದತ್ ಅವರು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೌತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಹಲವು ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ಗಂಭೀರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಶೈಲಿಗಳ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಬಂಗಾಳಿಯತ್ತ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. 1954 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ದತ್ ಅವರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಬಂಗಾಳಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1957 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗೋರ್ಖಿ ಅವರ ಲೋವರ್ ಡೆಪ್ತ್ ಅನ್ನು ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. 1959 ರಲ್ಲಿ, ಮಿನರ್ವಾ ಥಿಯೇಟರ್, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಎಲ್‌ಟಿಜಿ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೋಷಣೆಯ ಆಧಾರಿತ ಅಂಗಾರ್ (ಬೆಂಕಿ) (1959) ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಮೂಹವು ದತ್ ಅವರ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ದತ್ ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಭಾರತದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಕೊನೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ನಟ-ನಿರ್ವಾಹಕರೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದತ್ ಅವರು ಆರ್ಜೋ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬೈಬೆಕ್ ಯಾತ್ರಾ ಸಮಾಜ  ನಂತಹ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ದತ್ ಅವರು ಒಥೆಲೋ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾತೃರಾದ ಮಧು ಭೋಸ್ ಅವರು ದತ್ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡೋ-ಆಂಗ್ಲಿಯನ್ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಮಧುಸೂದನ್ ದತ್ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾದ ಮೈಕೆಲ್ ಮಧುಸೂದನ್ (1950) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ದತ್ ಅವರ ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತಿಗಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ವಿಚ್ಛಿದ್ರ ವಸಾಹತುಶೈಲಿಯ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಮಧುಸೂದನ್ ದತ್ ಹಾಗೂ "ವಸಾಹತು ಶೈಲಿಯ" ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು "ವಸಾಹತು ಶೈಲಿ ವಿರೋಧಿ" ದಂಗೆಯ ನಡುವೆ ತೊನೆದಾಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ದತ್ ಅವರು ಕೆಲವೇ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಸ್ಯ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಿ, ಗೋಲ್‌ಮಾಲ್ , ನರಮ್ ಗರಮ್ , ರಂಗ ಬಿರಂಗಿ ಮತ್ತು ಶೌಕೀನ್  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ದತ್ ಅವರು ಗೋಲ್‌ಮಾಲ್, ನರಮ್ ಗರಮ್ ಮತ್ತು ರಂಗ ಬಿರಂಗಿ  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳಿ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಭುವನ್ ಶೋಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಈ ಜೊತೆಗೆ ದತ್ ಅವರು ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್ ಅವರ ಏಕ್ ಅಧೂರಿ ಕಹಾನಿ  ಮತ್ತು ಕೋರಸ್  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ; ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರ ಆಗಂತುಕ್, ಜಾನಾ ಅರನ್ಯಾ , ಜೋಯ್ ಬಾಬಾ ಫೇಲುನಾಥ್  ಮತ್ತು ಹಿರ್ಕರ್ ರಾಜರ್ ದೇಶೆ  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ; ಗೌತಮ್ ಘೋಷ್ ಅವರ ಪಾರ್  ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾ ನಾಡಿರ್ ಮಾಝಿ  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ; ಜೇಮ್ಸ್ ಐವರಿ ಯವರ ಬಾಂಬೆ ಟಾಕಿ , ದಿ ಗುರು , ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ವಾಲ್ಲಾಹ್ ;  ರಿತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಅವರ ಜುಕ್ತಿ ಟಕ್ಕೋ ಆರ್ ಗಪ್ಪೋ ; ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಗುಡ್ಡಿ ; ಬಸು ಚಟರ್ಜಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಾಮಿ  ಮತ್ತು ಗೋಲ್ ಮಾಲ್  ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಂತ್ ಅವರ ಅಮಾನುಷ್  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸದ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಗಂಭೀರ ನಾಟಕಕಾರರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸರಿತೂಗಿಸಿದರು. ದತ್ ಅವರು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಏಳ್ಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಬಂಗಾಳಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕಕಾರರಲ್ಲಿ ಓರ್ವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.