cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
೧೯೮೦
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೯೮೦
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ (ಐಐಎ)), ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಲ್.ಪಿ.ಅಂಚನ್
ಅಂಚನ್, ಎಲ್ ಪಿ 1927-97. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೋಹಶಿಲ್ಪಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ಅಂಚನ್ ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು.
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ
ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ (ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸೌರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ), ಕವಲೂರು (ವೈನು ಬಾಪು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ), ಗೌರಿಬಿದನೂರು, ಹಾನ್ಲೆ (ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ) ಮತ್ತು ಹೊಸಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಸಾಟ್‍ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೋಸಾಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.
ಎಲ್.ಪಿ.ಅಂಚನ್
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ತಾವೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮನೆಯವರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಓದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋದರು.ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದ ಜೆ.ಎಸ್. ದಂಡಾವತಿ ಅವರ ನೂತನ ಕಲಾಮಂದಿರ ಸೇರಿದರು (1945). ಅನಂತರ ಜೆ.ಜೆ. ಕಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆದರು (1957). ಕೆಲಕಾಲ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅನಂತರ ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದರು.
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ
ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಐಐಎ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
ಎಲ್.ಪಿ.ಅಂಚನ್
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಲೇ ಔಟ್ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಈ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಇವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಸಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು. 1985ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಲೋಹದ ತಗಡುಗಳಿಂದ ಶಿಲ್ಪರಚನೆ ಇವರ ಕಲಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳಾಗಿವೆ. ಇವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕ್ಯೂಬಿಸಂನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಮುಖವಾಡದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತೀಯ ಖಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ
ಎಲ್.ಪಿ.ಅಂಚನ್
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ.ಇವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಪಡೆದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದು (1969 ಮತ್ತು 1981). ಮೈಸೂರು ದಸರ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬಹುಮಾನ (1981), ಕೇಂದ್ರ ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1984) - ಇವು ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ನಿಧನ
ಇವರು 1997ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ವರ್ಗ:ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ನರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ನರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (NIMHANS) ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. NIMHANS 1994 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗದಿಂದ  ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು 2012 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆ  ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೪ರಂದು ರಚನೆಗೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ದಿನ
ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಸುತ್ತು ತಿರುಗಲು ತಗಲುವ ಸಮಯವೇ ಒಂದು ದಿನ. ಒಂದು ದಿನವು ೨೪ ಘಂಟೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ನ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಲು ಒಂದು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೬೫ ದಿನಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೬೬ ದಿನಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಸೂರ್ಯೋದಯ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹಗಲು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಗಲನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬ ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ ೬ ಗಂಟೆಯವರಗೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸಂಜೆ ೬ ಗಂಟೆಯಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬ ಗಂಟೆಯವರಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೈನಂದಿನ ಚಕ್ರವು ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರ್ಕಾಡಿಯನ್ ಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಅನೇಕ ಜೀವನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅನುಕ್ರಮ ದಿನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಾಗಿ ದಿನಾಂಕಗಳಾಗಿ, ವಾರಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೌರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸೂರ್ಯನ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಾರಂಭ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ಹಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದಿನವು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ - ೨೪ ಅಥವಾ ೧೨ -ಗಂಟೆಗಳ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ೦೦:೦೦ ಅಥವಾ ೧೨:೦೦ am ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಏಕರೂಪದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಮಯ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯಹೂದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ - ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೆ ದಿನಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಹೂದಿ ಸಬ್ಬತ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದಿನವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಅದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಸೌರ ದಿನ
ಈ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭ, ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ (೮೬, ೪೦೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು) ದಿನದ ಜೊತೆಗೆ, ದಿನ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಸೌರ ದಿನ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮರಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ (ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದು). ಕಕ್ಷೆಯ ವಿಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯದ ಬದಲಿಗೆ ಕಕ್ಷೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೆಪ್ಲರ್‌ನ ಎರಡನೇ ನಿಯಮದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸೌರ ದಿನವು ಕಕ್ಷೆಯ ವರ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯು ಇಳಿಜಾರಾದ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಭೂಮಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಕ್ಷೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ, ಈ ಅವಧಿಯು ೨೪ ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ೭.೯ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು (ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ) ಆಗಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೌರ ದಿನದ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು ೮೬, ೪೦೦.೦೦೨ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು (೨೪.೦೦೦ ೦೦೦ ೬ ಗಂಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೬೫.೨೪೨೧೮೭೫ ಸೌರ ದಿನಗಳಿವೆ.
ಪುರಾತನ ಪದ್ಧತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಉದಯ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ (ಇಟಾಲಿಯನ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದಿಂದ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳು, ಹಳೆಯ ಶೈಲಿ). ಎರಡು ಸೂರ್ಯೋದಯಗಳು ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳ ನಿಖರವಾದ ಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ( ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಾಂಶ, ಹಾಗೆಯೇ ಎತ್ತರ) ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಸಮಯವನ್ನು (ಪ್ರಾಚೀನ ಅರ್ಧಗೋಳದ ಸನ್ಡಿಯಲ್ಗಳು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ) ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ದಿನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಖರವಾದ ಕ್ಷಣವು ಭೌಗೋಳಿಕ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಷದ ಸಮಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ದಿನದ ಉದ್ದವು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ (೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ± ೩೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು). ಆಧುನಿಕ ಸನ್ಡಿಯಲ್ಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ಸಮಯ ಇದಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಿಕ ದಿನ ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಾಸರಿ ಸೌರ ಸಮಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಡಿಯಾರ ಸಮಯವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಂತಹ ಸಮಯ ವಲಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೨೯ ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ, ಅಂತಹ ೪೦ ವಲಯಗಳು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ: ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ, ಅದರಿಂದ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನು ಆಫ್ಸೆಟ್ಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು UTC±೦೦ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಮನ್ವಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಯವನ್ನು (UTC) ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಾವೇಶವು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ : ಇದು ಸಮಯ ವಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕೆಳಗಿನ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತಹ ದಿನವನ್ನು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ೬೦ ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವು ೬೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಸೈಡ್ರಿಯಲ್ ದಿನ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಅಥವಾ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದಿನವು ಭೂಮಿಯು ಆಕಾಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿರುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ). ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ (೨೩ ಗಂಟೆ ೫೬ ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು ೪.೦೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು) ಸೌರ ದಿನಕ್ಕಿಂತ ೪ ನಿಮಿಷಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ಸೌರ ದಿನದ ೦.೯೯೭೨೬೯೬೮. ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೬೬.೨೪೨೨ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದಿನಗಳಿವೆ (ಸೌರ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಒಂದು ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದಿನ ಹೆಚ್ಚು).
ಭಾಗಗಳು
ಮಾನವರು ದಿನವನ್ನು ಒರಟು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ದಿನದ ಭಾಗಗಳು ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಜೀವನಶೈಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಗಲಿನ ಸಮಯದಿಂದ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಹಗಲು ಒಂದು ದಿನ, ಹಗಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನೇರವಾಗಿ ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಅವಧಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಗಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದವು ೨೪-ಗಂಟೆಗಳ ದಿನದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು. ಎರಡು ಪರಿಣಾಮಗಳು ರಾತ್ರಿಗಿಂತ ಸರಾಸರಿ ಹಗಲಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ಒಂದು ಬಿಂದುವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸುಮಾರು ೩೨ ನಿಮಿಷಗಳ ಆರ್ಕ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ವಾತಾವರಣವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಸುಮಾರು ೩೨ ನಿಮಿಷಗಳ ಚಾಪದಿಂದ ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು ೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಚಾಪದಿಂದ ಕ್ಷಿತಿಜದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವಾಗ ಮೊದಲ ಬೆಳಕು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹಗಲಿನ ಸಮಯವು ೧೨ ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಸರಾಸರಿ ೭ ನಿಮಿಷಗಳು.
ಹಗಲಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯು ಮಾನವನ ಅತ್ಯಧಿಕ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಂಚಾರ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯ ಮೊದಲು ಸಂಜೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ(ಟ್ವಿಲೈಟ್) ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕು ಇರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನೇರ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಮುಂಜಾನೆ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಎಂದು ಉಪವಿಭಾಗ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಟ್ವಿಲೈಟ್, ನಾಟಿಕಲ್ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಸೂರ್ಯನು ದಿಗಂತದಿಂದ ೬ ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಕೆಳಗಿರುವಾಗ ನಾಗರಿಕ ಟ್ವಿಲೈಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಬೆಳಿಗ್ಗೆ) ಅಥವಾ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಸಂಜೆ); ನಾಟಿಕಲ್ ೧೨ ಡಿಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು ೧೮ ಡಿಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿಯು ಆಕಾಶವು ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿರುವ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆಯ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಬೆಳಕು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಸಿರ್ಕಾಡಿಯನ್ ಲಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬೆಳಕು ಸಿರ್ಕಾಡಿಯನ್ ಲಯ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಅಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಕದ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳವ್ಯಾಪಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಅವು ಜನ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವು 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲ್ಪತೆ, ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ (ಕೆಮ್ಮಿದಾಗ ರಕ್ತವು ಹೊರಬರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ತೂಕನಷ್ಟ ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ - ಇವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-NSCLC) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಪಚರಿಸಲಾದರೆ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು (ಸ್ಮಾಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-SCLC) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶಗಳು, ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲ, ಕಲ್ನಾರು, ಮತ್ತು ಅನ್ಯಮೂಲದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ   ಇವುಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನದ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ) (CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬ) ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆ, ಹಂತ (ಹರಡಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ), ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಂತ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರೋಗಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 14%ನಷ್ಟಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
ವರ್ಗೀಕರಣ
ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ನೈದಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶ ದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶ ದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ; ಓರ್ವ ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊರನೋಟದಿಂದ ಈ ಬಗೆಗಳು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಭೇದವು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ (ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ).
ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (NSCLC)
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ 25%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು, ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಗ್ಗಾದ ಕುಹರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಊತಕದ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ತವಾಗಿ-ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು, ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕವೇಳೆ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (SCLC)
ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ "ಓಟ್‌ ಜೀವಕೋಶ"ದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳು) ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಕಾಳುಗಳಂಥ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ದಟ್ಟವಾದ ನರಸ್ರಾವಕಗಳನ್ನು (ನರ-ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಶಕಗಳು) ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವು ಈ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ/ಸದೃಶನವೋತಕದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸೀಮಿತ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಈ ಬಗೆಯು ಧೂಮಪಾನದೊಂದಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತರ ಬಗೆಗಳು
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಅತೀವವಾದ ಮಿಶ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಬಗೆಯನ್ನು ಇದರ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಲ್ಯೂರೋಪಲ್ಮನರಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಮಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಗಳಾಗಿವೆ.
ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು
thumb|right|ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಕೋಲೋರೆಕ್ಟಲ್‌ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಯೊಂದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಲೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶವು ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ತಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಎದೆಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದುಂಡನೆಯ ಹೊರನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ‌. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ದುಂಡನೆಯ ಗಂಟುಗಳು, ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವ್ಯಾಧಿಕಾರಣ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಾರ ವಿರಳವಾಗಿರದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ದ್ವಿತೀಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಮಿದುಳು, ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಹಂತ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆ
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ನ ಹಂತದ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು, ತನ್ನ ಮೂಲ ಆಕರದಿಂದ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು IA ಹಂತದಿಂದ ("ಒಂದು A"; ಕಾಯಿಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುನ್ನರಿವು) IV ಹಂತದವರೆಗೆ ("ನಾಲ್ಕು"; ಕಾಯಿಲೆಯ ಕೆಟ್ಟ ಮುನ್ನರಿವು) ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಒಂದುವೇಳೆ ಎದೆಯ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಏಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸೀಮಿತ ಹಂತ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತ  ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅದು ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಕೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು, ರೋಗಿಯು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅನೇಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗವು ನವಿರಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ ಭಾಗದಿಂದ ವಾಯುಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರಕ್ತವು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಮಲ್ಪಡಬಹುದು.
ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸದೃಶ ನವೋತಕದ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಯೆಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿರಬಹುದು: ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌-ಏಟನ್‌ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸ್ವತಂತ್ರ-ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆ), ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಮಿಯಾ, ಅಥವಾ ಅನುಚಿತವಾದ ಮೂತ್ರವರ್ಧನ-ನಿರೋಧಕ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಟ್‌ ಆಂಟಿಡೈಯುರೆಟಿಕ್‌ ಹಾರ್ಮೋನ್‌-SIADH). ಪ್ಯಾನ್‌ಕೋಸ್ಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ (ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅನುವೇದನಾ ನರವ್ಯೂಹದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಹುದು; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬೆವರುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ನಾಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಹಾರ್ನರ್‌‌ನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೋಳಿನ ನರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅನೇಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು (ಮೂಳೆ ನೋವು, ಜ್ವರ, ಮತ್ತು ತೂಕ ನಷ್ಟ) ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ; ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅರಿವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಮೂಲತಾಣದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹರಡಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿದುಳು, ಮೂಳೆ, ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ವಿರುದ್ಧ-ಪಾರ್ಶ್ವದ (ಎದುರಿನ) ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಹೃದಯಾವರಣ, ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ನಡೆಸುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಗೌಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಕಾರಣಗಳು
ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳು (ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥವು), ಅಯಾನೀಕರಿಸುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವೈರಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ (ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳ ಹೊರಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಊತಕ) DNAಗೆ ಸಂಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗಾಂಶವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಂತೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಸಾಮಿ
ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ವಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಹೋಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪೀಠಿಕೆ
ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನುಳ್ಳ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಸ್ಸಾಮೀ ಎಂಬುದು ಅಸಮೀಯ ಎಂಬುದರ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪ; axamia ಎಂಬುದು ಅಸಮೀಯ ಎಂಬುದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ. ಈ ಹೆಸರಿಂದಲೇ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಉತ್ತರ ಲಖಿಮ್‍ಪುರ್, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಗೋಯಲ್‍ಪಾರ ಇವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಜನರ ಆಡುಮಾತಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೩೦ ಲಕ್ಷ ಜನರ ಆಡುಭಾಷೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಸಿಗಳು ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾತನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಮೀಭಾಷೆ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸೈನೋ ಟಿಬೆಟನ್ ಮತ್ತು ಥಾಯ್-ಕಡೆ ಭಾಷಾ ಪರಿವಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು ನಡುವೆ ಆಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾದ ಖಾಸಿ ಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಮಾಗಧಿ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಪಭ್ರಂಶ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದ-ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ (ಎಂದರೆ, ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಒರಿಯ ಮತ್ತು ಬೆಹರಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳು) ನಿಕಟತಮ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದವುಗಳಿಂದ-ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ. ಡಾ. ಎಸ್. ಕೆ. ಚಟರ್ಜಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಗಧೀ ಪ್ರಾಕೃತ ರಾಧಾ, ವಂಗ, ವಾರೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ಕಾಮರೂಪ-ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಪಭ್ರಂಶ ಉಪಭಾಷಾವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಾಮರೂಪ ಉಪಭಾಷಾ ವರ್ಗದಿಂದ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಭಾಷೆ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆಯೆಂಬದಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಭಾಷೆ ಏಕ ಉಪಭಾಷಾವರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಕೂಛ್‍ಬಿಹಾರಿನ ಕೂಛ ದೊರೆಗಳು ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ರಿ.ಶ. 15-16ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜ ನರನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಚಿಲಾರಾಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ದೆಸೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಭಾಷೆ ಅದರ ಪ್ರಬಲ ನೆರೆಭಾಷೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿಯಿಂದ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು. ಆ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದೊಡನೆ ಬೆರೆತುಹೋದ ಮೇಲೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯ ತ್ವರೆಗೊಂಡಿತು.
ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷಾ ವಿಭೇದಗಳು
ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಭಾಷಿಕ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಒಂದು, ನೌಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತನಕ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಇನ್ನೊಂದು ನೌಗಾಂಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಗೋಯಲ್‍ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯತನಕ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿ. ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಶಿಷ್ಟಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ; ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಉಪಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ; ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದ ಜನ ಆಡುವ ಉಪಭಾಷೆಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಮರೂಪಿ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಕಾಮರೂಪಿ ಎರಡು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪೂರ್ವ ಕಾಮರೂಪಿ ಉಪಭಾಷೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮರೂಪಿ ಉಪಭಾಷೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಸಮಗ್ರ ಈಶಾನ್ಯ ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ದರ್ರಾಂಗ್ ನೌಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸೆರಗು_ಇವುಗಳ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಬರ್‍ಪೇಟ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ವಾಯುವ್ಯ ಕಾಮರೂಪದ ಉಪಭಾಷೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಗೋಯಲ್‍ಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪಭಾಷೆ ಕೂಡ ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲ. ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಪಭಾಷೆ ಕಾಮರೂಪಿಯೊಡನೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಯಲ್‍ಪಾರದ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳಿ ರಾಜ್‍ಬಂಶೀ ಮತ್ತು ಗಾರೋ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆ-ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಉಪಭಾಷೆ-ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿ, ವೈಷ್ಣವ ಕವಿಗಳ ರಚನೆಗಳಾಗಿರಲಿ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ರಚನೆಗಳಾಗಿರಲಿ, ಅವೆಲ್ಲ ಈ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಇಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದು ಆದದ್ದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಷನ್. ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದು (1836), ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದುದು (1846), ಎರಡನೆಯ ಅಸ್ಸಾಮೀ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಅಸ್ಸಾಮೀ ನಿಘಂಟನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುದುದು (1846 ಮತ್ತು 1867), ಹೊಸ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದುದು-ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶಿಬಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಶಿಷ್ಟರೂಪವಾಗಿ ಅಂಗಿಕೃತವಾಗಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಜನರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವ್ಯಾಪಕತೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳದದ್ದು-ಇವು ಕಾರಣವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮೀ ರೂಪಗಳು ಕೂಡ ಶಿಷ್ಟಸಾಹಿತ್ಯಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನುಸುಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಸ್ಸಾಮೀಯ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಎರಡೂ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭಾಷಾವರ್ಗಗಳಾದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿಗಳೆರಡೂ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕ ರೂಪಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪದಕೋಶಾತ್ಮಕ-ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಖಚಿತವಾದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಷಾವರ್ಗಗಳ ಜನ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರ(ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸ್ವರಲಹರಿ) ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ಪದಕೋಶ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕ
(1) ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಬಲಾಘಾತವಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆದ್ಯ ಬಲಾಘಾತ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (ಅ) ಬಲಾಘಾತಯುಕ್ತ ವರ್ಣದ ಪರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವರ ಹೋಗಿ ವ್ಯಂಜನಗುಚ್ಛಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾ : ನೀನು (ಮರ್ಯಾದಾಪುರ) ಮಾಡುವೆ-ಕರಿಬ ಲ ಕ್ರಬ; ಕುಂಬಳ-ಕೊಮೊರಲಕುಮ್ರ, ಇತ್ಯಾದಿ; ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರಗಳೊ ತ್ರಿಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರಗಳೊ ಆಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾ : ಉಳುವವನು-ಹಲೋವಲಹೌಲ; ಒಂದು ಅಂಕಿತನಾಮ-ರತಿಯ ಲರೈತ; ಸಾಧು-ಕೆವಲಿಯಲಕೆಉಇಲ, ಇತ್ಯಾದಿ. (ಆ) ಅಂತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರಗಳು ಮೂಲಸ್ವರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾ : ರಾಣಿ-ಮದೈಲಮದೆ; ಬೇಡಿಕೆ-ಕಬೌಲಕಬೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. (2) ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿರುವ ಉಚ್ಚತರ ಮಧ್ಯಸ್ವರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಸ್ವರಗಳೇ ವಿಶೇಷ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಯ ನಿಮ್ನತರ-ಮಧ್ಯಸ್ವರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ನ ಸ್ವರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾ : ಬಟ್ಟೆ-ಕಪೊರ್‍ಲಕಪುರ್; ಬೆಲೆ-ಮೊಲ್‍ಲಮುಲ್; ನಿಂಬೆ -ನೆಮುಲನಿಮು; ಅವನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ-ಕರಿಸೆ ಲಕರಿಸಿ. (3) ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮೀಯ ನಿಮ್ನತರ-ಮಧ್ಯಾಗ್ರ /e/ ದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚತರ ನಿಮ್ನಾಗ್ರ /ಛಿ/ ( ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ` ಬ್ಯಾಂಕ್` ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ) ಬರುತ್ತದೆ. (4) ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತೇಲಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳೇ ಅತಿ ಪ್ರಬಲ. ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ವರ್ಣಗಳೊಡನೆ ಎರಡು ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಬರುವುದು ಪೂರ್ವ ಅಸ್ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ ವಿರಳ. (ಇದುವರೆಗೆ ಅಂಥ ಒಂದೇ ಒಂದು ತದ್ಭವ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ). ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾ : ನೀರಿನ ಮಡಕೆ-ಘಗರಿ ಲಘಘ್ರಿ ; ಟೊಳ್ಳು-ಫೊಪೊಲ ಲ ಫಪ್ಲ. (5) ಎರಡೂ ಉಪಭಾಷಾವರ್ಗಗಳ ಸ್ವರಲಹರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ. (6) ಪೂರ್ವದ ಉಪಭಾಷೆಯ ಮಾತಿನ ವೇಗ ನಿಧಾನವಾದದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮದ ಉಪಭಾಷೆಗಳದು ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ರಭಸವಾದದ್ದು.
ವ್ಯಂಜನಗಳು
ಧ್ವನಿಮಾಗಳ ವಿತರಣೆ. /ಙ ವ ಯ/ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಂಜನಗಳೂ ಪದಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಪೂರ್ವವಾಗಿ, ಮತ್ತು /ಪ ಟ ಕ ಬ ದ ಗ ಭ ಧ ಖ ಮ ನ ಸ ಜû ಹ/ ಇವು ಪದದಾದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಪೂರ್ವವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ವ್ಯಂಜನಗಳೂ ಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುತ್ತವೆ. / ಪ ಟ ದ ಧ ಸ ಜû ಹ/ ಧ್ವನಿಮಾಗಲು ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ವನಿತವ್ಯಂಜನಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುತ್ತವೆ. ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬರುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಅಘೋಷ ಧ್ವನಿಗಳು ಘೋಷಧ್ವನಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ-ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತದ್ಭವಗಳಲ್ಲಿ-ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಒಂದರ ಬಳಿಕ ಒಂದು ಬರುವುದು. ಅಥವಾ ಸ್ವರ-ವ್ಯಂಜನ ಕೂಡಿ ಬರುವುದು (ಸ್ವರ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳು, ವ್ಯಂಜನ ಎಂದರೆ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗುಚ್ಛಗಳು -ಎರಡೂ ಆಗಬಹುದು) ಶಿಷ್ಟವ್ಯವಹಾರಿಕದಲ್ಲಿ ತೀರ ವಿರಳ.
ಮುಖ್ಯ ಪರಿಸರಣಾತ್ಮಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು
(1) ಸ್ವರಪೂರ್ವವಾಗಿ ಮತ್ತು /ಯ/ ಪರವಾಗಿ ಬಂದಾಗ; ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ /ಜ್ಞ್ ವ್ x ಹ್/ ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಜನಗಳೂ ಅರ್ಧ ದೀರ್ಘ ಸಂಸ್ವನಗಳನ್ನು, ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (2) ಸ್ವರಪೂರ್ವವೂ /ರ್/ ಕಾರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೂ ಸ್ವರ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾಗ. (3) /ರ್/ ಕಾರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲು ಸ್ವರ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾಗ. (2) ಮತ್ತು (3) ಎರಡರ ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ದೀರ್ಘಸಂಸ್ವಗಳು ದೀರ್ಘರಹಿತ ಸಮಸ್ವನಗಳೊಡನೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. (2) ನೆಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ /ತ್ ಥ್ ದ್ ಧ್ ನ್ ಲ್/ ಧ್ವನಿಮಾಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೂರ್ಧನ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. (4) ಅಂತಿಮವಾಗಿ. (ಅ) ಊಷ್ಮಧ್ವನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ದೀರ್ಘತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (ಆ) ಮಹಾಪ್ರಾಣಗಳು/ಫ್ ಭ್/ದ್ವಯೋಷ್ಠ್ಯವಾದ /ø/ ಮತ್ತು ಘೋಷಿತವಾದ [ß] ಗಳಾಗಿ ಊಷ್ಮೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ/ಖ್/ಕೂಡ ಕಂಠ್ಯ-ಅಘೋಷ-ಊಷ್ಮಧ್ವನಿ [x] ಆಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಸ್ವರಗಳು
ಎಂಟು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅನುನಾಸಿಕತ್ವದ ಧ್ವನಿಮಾಗಳೊಡನೆ ಅನುನಾಸಿಕೀಯವಾಗಬಹುದು. ದೀರ್ಘತೆ ಧ್ವನಿಮೀಯವಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚತರ ನಿಮ್ನಾಗ್ರವಾದ (x) ಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಹಾರಿಕದ ನಿಮ್ನತರಾಗ್ರ /e/ ವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ತಾನು ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿತರಣೆ
ಸ್ವರಗಳ ವಿತರಣೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದುದು. ಎಂಟು ಸ್ವರಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ : (1) /ಇ ಉ / ಸ್ವರಗಳು ಪರವರ್ಣದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬರದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಸಂವೃತವರ್ಣಗಳಲ್ಲೂ ವಿವೃತವರ್ಣಗಳಲ್ಲೂ ಎಂಟು ರೀತಿಯ ವಿರೋಧಗಳು (ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್) ಕಾಣಬಹುದು. (2) ಅನುನಾಸಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಅನುನಾಸಿಕೀಯವಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನ ನಡುವೆ ಬರುವ /ಇ/ಕಾರಾದಿಯಾದ ವರ್ಣ ಪರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿವೃತವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ರೀತಿಯ ವಿರೋಧಗಳು ಕಾಣಬಹುದು. (3) ಯಾವುದಾದರೂ ವ್ಯಂಜನ /ಉ/ಕಾರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಬಂದರೂ ರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ವಿವೃತವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ರೀತಿಯ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಮುಖ್ಯ ಪರಿಸರಣಾತ್ಮಕ ವಿಭಿನ್ನರೂಪಗಳು
(1) ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳು ವರ್ಗೀಯ ಅನುನಾಸಿಕಗಳಾದ /ಮ ನ್ ಙï/ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯ ಅನುನಾಸಿಕೀಕೃತ ಸ್ವರದೊಡಗೂಡಿದ /ಹ್/ಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಅನುನಾಸಿಕಗಳಾಗಿತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಅನುನಾಸಿಕೀಕೃತ (ಧ್ವನಿಮೀಯ) ಸ್ವರಗಳು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೋ ಪರದಲ್ಲಿಯೋ ಬಂದಾಗ ಕೂಡ ಅವು ಅನುನಾಸಿಕಗಳಾಗುತ್ತವೆ. (2) /ಇ/ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳೂ /ಯ್/ ಸ್ವರಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ; ಪರದಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಂಜನಗುಚ್ಛದ ಕೊನೆಯ ಧ್ವನಿ /ಯ/ ಆಗಿದ್ದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ. (3) ವ್ಯಂಜನಗುಚ್ಛವೊಂದರಲ್ಲಿ /ರ್/ಕಾರಪೂರ್ವವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅಗ್ರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚ ಸ್ವರಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ; ನಿಮ್ನ ಕೇಂದ್ರೀಯಸ್ವರ/ಅ/ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (4) ಉದ್ಗಾರದ ಆದಿಸ್ವರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಕಲ್ಯೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. (5) ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳೂ ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ವನೀಯಗಳಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ದೀರ್ಘತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ.
ಧ್ವನಿಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಅಸ್ಸಾಮೀ ವ್ಯಂಜನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಧ್ವನಿಮೀಯ ಐಕ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಸಮಾನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿಮಾ ಪಟ್ಟಿಕೆಯಿಂದ, ಪ್ರಾಚಿನ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ-ದಂತ್ಯ ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಲವ್ಯಗಳು-ಈ ಭಾಷೆಯ ಕೊರತೆಯಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಅಸ್ಸಾಮೀಯ ವತ್ಸ್ರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಂಡಿವೆ. ತಾಲವ್ಯ ಅನುಘರ್ಷಗಳು /ಚ್, ಛ್/ ಮತ್ತು ಜ್, ಝ್/ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವತ್ಸ್ರ್ಯ /ಸ್/ ಮತ್ತು /ಜ್/ಗಳಾಗಿ ಐಕ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮತ್ತು ಊಷ್ಮೀಕೃತವಾಗಿವೆ. /ಶ್, ಷ್/ ಮತ್ತು /ಸ್/ ಈ ಮೂರು ಊಷ್ಮಗಳು ತಮ್ಮ ಉಚಿತವಾದ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಆದ್ಯತವಾಗಿ ಕಂಠ್ಯ-ಅಘೋಷ /ಛಿ/ವಾಗಿಯೂ ಅನ್ಯತ್ರ ಘೊಷಕಾಕಲ್ಯ /ಹ್/ವೂ ಆಗಿದೆ. ಸ್ವರಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮೀಯ ವಿಚ್ಛೇದನವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋ- ಆರ್ಯನ್ ಎ ಮತ್ತು ಅ ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ /ee/ ಮತ್ತು /ಛಿಡಿ/ ಇವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ದಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಧ್ವನಿಮಾಗಳು ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ವತ್ಸ್ರ್ಯಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಹೋಗುವಿಕೆ-ಈ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಅಸ್ಸಾಮೀಭಾಷಾಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ನಾಮವಾಚಕಗಳು
ಗುಣವಾಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವನಾಮಗಳು ನಾಮವಾಚಕಗಳ ಉಪವರ್ಗಗಳು. ಅನುಬಂಧಗಳಂತೆ ಗುಣವಾಚಕಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲೂ ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಶಬ್ಧಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಐದು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ : ಪ್ರಥಮಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ, ಚತುರ್ಥಿ, ಷಷ್ಠೀ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು. ತೃತಿಯ, ಮತ್ತು ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [ಎ] ಮತ್ತು [ಪರ] ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಶ್ಚಸರ್ಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ನಾಮ ಪದಗಳು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಉಪವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಬಂಧ ನಾಮಪದಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣನಾಮಪದಗಳು. ಸಂಬಂಧ ನಾಮಪದಗಳು ಎರಡು ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಪದಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವರ್ಗ: (i) ಪುರುಷವಾಚಕ ಸಂಬಂಧ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು (ii) ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು. ಪುರುಷವಾಚಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಪೂರ್ತಿವರ್ಗ (ಮಿತ್ರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಸಿ ಹೇಳುವ x ಛಿಞhi, ಮಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳೂ ಸೇರಿ) ಈ ಪದಗಳ ವರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. (1) ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ : [ಅ ಇ ~ಜಿ] (2) ಮಧ್ಯಮ ಪುರಷ (ಮರ್ಯಾದಾಪುರ) [ಅರ್] (3) ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ (ಸಾಧಾರಣ) : [ಅರ್] (4) ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ:      [ಅಕ್] ಉದಾಹರಣೆಗಳು : ಮೊಮಯ್, ನನ್ನ ಸೋದರಮಾವ. ಮೊಮಯರ, ನಿನ್ನ (ಮರ್ಯಾದಾಪರ) ಸೋದರಮಾವ. ಮೊಮಯರ್, ನಿನ್ನ (ಸಾಧಾರಣ) ಸೋದರಮಾವ. ಮೊಮಯಕ್, ಅವನ ಸೊದರಮಾವ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಪುರುಷವಾಚಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರುವುದು ಆರ್ಯಭಾಷೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ವ್ಶೆಚಿತ್ರ್ಯ. ಆರ್ಯೇತರ ಆಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅದು ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಾಮಪದಗಳ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಾಧಾರಣ ವರ್ಗದ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ ಹೇಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಹತ್ತುತ್ತವೆಯೋ ಇವಕ್ಕೂ ಹತ್ತುತ್ತವೆ.
ವಿಭಕ್ತಿಗಳು
ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಆರು ವಿಭಕ್ತಿಗಳಿವೆ : (i) ನಿರಪೇಕ್ಷ (ii) ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ [ಎ] (iii)ದ್ವಿತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿ [ak] (iv) ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿ [abi] (v) ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿ [ar] (vi) ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತಿ [at] ನಿರಪೇಕ್ಷ ವಿಭಕ್ತಿಗೆ ಆಕೃತಿಮಾ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಕರ್ತೃವಾಗಿಯೋ ಇಲ್ಲ ಕರ್ಮವಾಗಿಯೋ ವಾಕ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯ, ಚತುರ್ಥೀ ಮತ್ತು ಷಷ್ಠೀ, ಸಪ್ತಮೀ ಆಕೃತಿಮಾಗಳು ಸ್ವರಾಂತ್ಯವಾಗಿರುವ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತೃತೀಯಾ ಮತ್ತು ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ಸರ್ವನಾಮಗಳಂತೆ ಇದೇ ವಾಕ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಶ್ಚಸರ್ಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.
ವಚನ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ
ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣಾತ್ಮಕ ವಚನಗಳಾಗಲಿ ಲಿಂಗಗಳಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕದಲ್ಲಿ—ಬೊರ್,--ಬಿಲಕ್ ಮತ್ತು ಹಂತ್ ಎಂಬ ಅಂತ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಬಹುವಚನತ್ವ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ --ಅ,--ಇ,--ಅನಿ, ಮತ್ತು--ರಿ ಇಂಥ ಸಾಧಿತರೂಪಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ m x ಣ ಚಿ (ಪುಂ.,) ಮತ್ತು ಮಯ್‍ಕಿ ಅಥವಾ ಮತಿ (ಸ್ತ್ರೀ) ಎಂಬ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ರ್ಚಾಶ್ರಯಿ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳು
ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೆಂದರೆ, ಪಶ್ಚಾಶ್ರಯಿ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳ ಬಳಕೆ. ಪಶ್ಚಾಶ್ರಯಿಗಳು ತಾವು ಸೇರುವ ನಾಮವಾಚಕಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಚನೆ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೂಪಗಳು. ಅಸ್ಸಾಮೀಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವರ್ಗವಿಭಜಕಗಳೆಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿಯೊ ವರ್ಗಗಳಾಗಿಯೊ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವವಾಗಿ ಬರುವ ಪಶ್ಚಾಶ್ರಯಿಗಳು. ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರರೂಪಗಳು, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಾಶ್ರಯಿಗಳು ಹಾಗಲ್ಲ. ಈ ರೂಪಗಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಉಪಪದಗಳಂತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಬೇಕು. ಬಹುಮುಖ್ಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ : (i)--ತೊ : ಮನುಷ್ಯನನ್ನು (ಸಾಧಾರಣ) ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪುಂ ವಾಚಕಗಳಿಗೆ ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಉದಾ : ಮನುಷ್ಯ -ಮನುಹ್‍ತೊ; ನಾಯಿ-ಕುಕುರ್‍ತೊ; ಹಾಗೆಯೇ ವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಊಧ್ರ್ವಾಕೃತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ-ತೊ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ : ಮನೆ-ಘರ್‍ತೊ; ಬೆಟ್ಟ-ಪಹರ್‍ತೊ ಇತ್ಯಾದಿ. (ii)--ಖನ್ : ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ, ಅಗಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು. ಉದಾ: ಬಟ್ಟೆಯ ಚೂರು--ಕಪೊರ್‍ಖನ್ ; ಹೊಳೆ-ನಯಿಖನ್ ; ಪುಸ್ತಕ -ಕಿತಪ್ ಖನ್ ; ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರ-ಘರ್‍ಖನ್ ; ಇತ್ಯಾದಿ. (iii) --ದಲ್ : ಉರುಟಾದುದು ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದುದು ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು. ಉದಾ: ಪೆನ್ಸಿಲ್ಲು-ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ದಲ್ ; ಹಗ್ಗ-z,ಜಡಿiಜಚಿಟ ; ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ—ಕಥ್‍ದಲ್.
ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ (ಅನಿಶ್ಚಿತ) ಎಖನ್ ಕಿತಪ್ ಅಥವಾ ಕಿತಪ್ ಎಖನ್; ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರು ಅಥವಾ ಆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರು-ದುಗರಕಿ ತಿರೊತ ದುಗರಕಿ; (ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಅಥವಾ ಆ ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳು -ದುಹಜûರ್ ತಕ ಅಥವಾ ತಕದುಹಜûರ್), ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವವಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಉಕ್ತವಾದ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಪರಿಮಾಣದ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಯಾರ್ಥಕ ರೂಪಗಳು
ಕ್ರಿಯಾರ್ಥಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಪಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಹತ್ತುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಮಾಪಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಗೂ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳುಂಟು; ಅಸಮಾಪಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಗೆ ಪುರುಷವಾಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಲ್ಲ. ಸಮಾಪಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು : ಪುರುಷಗಳು : ಉತ್ತಮ ಪುರುಷದ ಅಕೃತಿಮಾ [ಒo]ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿ [ಮ] ಇದು ಕೂಡ ಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷಗಳಿವೆ. ಮರ್ಯಾದಾಪರ [ಅ] ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ. [ಚಿ] ಇವು ಆಕೃತಿಮಾತ್ಮಕವಾಗಿ [Φ] ಮತ್ತು [ಇ] ಎಂಬ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷದ ಆಕೃತಿಮಾ [ಎ] ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳು [Φ] ಮತ್ತು [ಚಿ].
ಪದಕೋಶ
ಅಸ್ಸಾಮಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಕಡಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ತದ್ಭವಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತದ್ಭವಗಳು ಸಂಸ್ಕøತದಿಂದ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಅಪಭ್ರಂಶ ಘಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದವಾಗಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೇ ತತ್ಸಮಗಳೂ ಅರ್ಧತತ್ಸಮಗಳೂ ದೇಶ್ಯಶಬ್ದಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಸಾಮೀ ಒಂದು ಸ್ವೀಕರಣ ಭಾಷೆ. ಅದು ತನ್ನ ಪದಕೋಶವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಆರ್ಯೇತರ ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬೇರೆ ನವೀನ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಅರಬ್ಬೀ ಮೊದಲಾದ ಇನ್ನಿತರ ಎಷ್ಟೂೀ ಭಾಷೆಗಳು ಕೂಡ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೊದಲಾದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ನೆರವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕೃತ ಪದಗಳು ಗುರುತು ಸಿಗದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಾಷೆಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಜ್ಞಾನಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಅನ್ಯದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಪದಗಳು ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಭಾಷೆಯೊಳಗೆ ನುಸುಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ, ಭಾಷೆಯ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿವೆ.
ಅನುಲೇಖನದ (ಆರ್ತೊಗ್ರಫಿ) ಮೇಲೆ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣೆ
ಇಂದಿನ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಅನುಲೇಖನ (ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನ) ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಹೊರತು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಮೀ/ರ/ಕಾರದ ಸಂಕೇತ ಬಂಗಾಳಿಯ ಹಾಗಲ್ಲದೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಖೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. /ವ/ಕಾರಕ್ಕೆ ಆದರೆ ಸಂಕೇತದ ಕೆಳಗೆ ರೇಖೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್
ಧೂಮಪಾನ
thumb|right|U.S.ನ ಪುರುಷ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಕಾಲಾಂತರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ NIH ರೇಖಾಚಿತ್ರ. ಧೂಮಪಾನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಗರೇಟು‌ಗಳನ್ನು ಸೇದುವ ಅಭ್ಯಾಸವು, ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿದೆ. ಸಿಗರೇಟಿನ ಹೊಗೆಯು 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾತ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಾನ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಸರಣಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೊಟೋಪುಗಳು, ನೈಟ್ರೋಸಮೈನ್‌, ಮತ್ತು ಬೆಂಜೋಪೈರೀನ್‌ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನಿಕೋಟಿನ್‌ ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸರಿಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 87%ನಷ್ಟು (ಪುರುಷರಲ್ಲಿ 90% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 85%) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಧೂಮಪಾನವೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 17.2%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಅಪಾಯವು 11.6%ನಷ್ಟಿದೆ. ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅದು 1.3%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.4%ನಷ್ಟಿದೆ.
ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ (ಹಿಂದಿನ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಚೆಲ್‌ಬೊವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಂಶದ ಅನುಸಾರ, ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಒಂದು ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಪಾಯವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೆ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರದು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ (ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು), ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ 3.4%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2.3%ನಷ್ಟಿತ್ತು.
ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದ ಅವಧಿಯು (ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು), ಸದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು ದುರಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಧೂಮಪಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ರೋಗಿಗಳು, ಮೊಟುಕಾಗಿಸಿದ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಪುರಾವೆಯಿದೆ.
ಮತ್ತೋರ್ವರು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಹೊರಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಗೆಯ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎನಿಸಿರುವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನವು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಓರ್ವ ಧೂಮಪಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಓರ್ವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವವರ ಪೈಕಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದನ್ನು U.S., [62].
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾದ 10–15%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ 20,000ರಿಂದ 30,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ ಜನರು U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌, ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಅಥವಾ AIDSನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸಾವಿಗಿಂತ ಇವರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲ
ರೇಡಾನ್‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವರ್ಣರಹಿತ ಮತ್ತು ವಾಸನೆರಹಿತ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂನ ವಿಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂ ಕೂಡಾ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯುರೇನಿಯಂನ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಕಿರಣ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಳೀಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅಯಾನುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಅಯಾನೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ) ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಧೂಮಪಾನದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರೇಡಾನ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ 100 Bq/m^3 ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು 8%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡು 16%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಈ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, UKಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌‌ನಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ರಾನೈಟ್‌‌‌ನ್ನು ಉಪ-ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ), ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಪಂಖಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಲವಂತವಾಗಿ-ಗಾಳಿಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ-EPA) ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, U.S.ನಲ್ಲಿನ 15 ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 4 ಪಿಕೋಕ್ಯೂರಿಗಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ (pCi/L) (148 Bq/m³) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೇಡಾನ್‌ ಮಟ್ಟಗಳಿವೆ. ಐಯೊವಾ ನಗರವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ರೇಡಾನ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, EPAಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಕ್ರಿಯಾ ಮಟ್ಟವಾದ 4 pCi/Lಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು 50%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ನಾರು
thumb|right|100px|ಊತಕ-ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಲ್ನಾರು ರೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಗಳು. H&E ಕಲೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ನಾರು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರಿನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಹಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಿದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಪುರುಷ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 2–3%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀಸೋಥೆಲಿಯೋಮಾ (ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಾವರಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೂ ಸಹ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು.
ವೈರಾಣುಗಳು
ವೈರಾಣುಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾವೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವೈರಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನವ ಪ್ಯಾಪಿಲ್ಲೋಮಾ ವೈರಾಣು, JC ವೈರಾಣು, ಸಿಮಿಯನ್‌ ವೈರಾಣು 40 (SV40), BK ವೈರಾಣು, ಮತ್ತು ಸೈಟೋಮೆಗಾಲೊ ವೈರಾಣು. ಈ ವೈರಾಣುಗಳು ಜೀವಕೋಶ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬಹುದು; ಇದರಿಂದಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತು
ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಡುವೆ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕೇವಲ 1%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 14%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೂರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರವೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ
ಇತರ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ (ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣ) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಡಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಜೀನುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವು ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. K-ರಾಸ್‌ ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನಿನಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 10–30%ನಷ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿವೆ. ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿಯು (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ರಿಸೆಪ್ಟಾರ್‌-EGFR), ಜೀವಕೋಶದ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಸರಣ, ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌, ರಕ್ತನಾಳದ-ಜನ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. EGFRನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು EGFR-ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. Her2/neu ಎಂಬುದು ವಿರಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಹಾನಿಯು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯತೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಇದು ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. 3p, 5q, 13q, ಮತ್ತು 17p ವರ್ಣತಂತುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 17p ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ p53 ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನು, 60-75%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಜೀನುಗಳೆಂದರೆ, c-MET, NKX2-1 , LKB1 , PIK3CA , ಮತ್ತು BRAF.
ಹಲವಾರು ತಳೀಯ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್‌-1, ಸೈಟೋಕ್ರೋಮ್‌ P450ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಪ್ಸೇಸ್‌-8ನಂಥ ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌ ಪ್ರವರ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು XRCC1ನಂಥ DNA ದುರಸ್ತಿ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಬಹುರೂಪತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು, ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, MDM2 309G ಆಲೀಲ್‌ ಎಂಬುದು ಏಷ್ಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ, ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ-ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅಪಾಯದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ರೋಗನಿರ್ಣಯ
thumb|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ವರದಿಮಾಡಿದರೆ, ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮೊದಲ ಹಂತವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಶಿ, ವಿಭಾಜಕ ಭಿತ್ತಿಯು ಅಗಲವಾಗಿರುವಿಕೆ (ಅಲ್ಲಿರುವ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರ ಸೂಚಕ), ಅಟಿಲೆಕ್ಟಾಸಿಸ್‌ (ಕುಸಿತ), ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ), ಅಥವಾ ಎದೆಗೂಡಿನ ನಿಸ್ರಾವ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ರೇಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಶಂಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ಅಂದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಕ್ತದ-ಕಲೆಯಿರುವ ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಉಗುಳುವ ಓರ್ವ ಮಿರಿಮೀರಿದ ಧೂಮಪಾನಿಯಾಗಿರುವಂಥ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ), ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಒಂದು CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬವು ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೆಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೇಷ್ಮದಲ್ಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿರೇಕದ ಅಂಶಗಳು ("ಏಟಿಪಿಯಾ"), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ಲೇಷ್ಮದ ಕೋಶವಿಜ್ಞಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು.
thumb|left|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ CT ಬಿಂಬ.
ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಷಯರೋಗ ಅಥವಾ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಂಥ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು, ಅಥವಾ ಸಾರ್ಕಾಯ್ಡೋಸಿಸ್‌‌‌ನಂಥ ಉರಿಯೂತಕಾರಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮೀಡಿಯಸ್ಟೀನಲ್‌ ಲಿಂಫಾಡೆನೊಪತಿ ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸಾನಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕರಿಸಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ: ಸಂಬಂಧಿಸದ ಕಾರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಅಥವಾ CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟು (ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಂತಿರುವ ಹಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ಗೀಕರಣ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು) ಇವುಗಳು, ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.
ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ
ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಶೀಲ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನವು ಈಗಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನದ ನಿಲುಗಡೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಿರೋಧಕ ಸಾಧನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1998ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಎಂಬ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು, ತಂಬಾಕು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ USAಯಲ್ಲಿನ 46 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫೈಸಲಾತಿಯ ಹಣ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ, ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವೊಂದೂ ಸಹ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಶಿಫಾರಿತವಾಗಿರುವ ಮೊತ್ತದವರೆಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಂದರೆ ಈ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು, ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಸಲಾತಿ ಆದಾಯಗಳ ಪೈಕಿಯ 15 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿವೆ.