cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾ
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೩೩ರ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಾಯ್ದೆ ಯ ಅನ್ವಯ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರಾನಂತರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ೧೯೬೪, ೧೯೯೩ ಹಾಗು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದಂತೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಿತಿ ಕಾರ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾ ಈ ಕೆಳ ಕಂಡ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
ವಿವಾದಗಳು
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨, ೨೦೧೦ರಂದು ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಅಂದಿನ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾದ ಕೇತನ್ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲು ೨ ಕೋಟಿ ಲಂಚ ಪಡೆದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರ ಜೊತೆ ಜೆ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್, ಸುಖ್ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಹಾಗು ಕನ್ವಲ್ ಜಿತ್ ಸಿಂಗೆ ರವರನ್ನು ಸಹ ಬಂದಿಸಲಾಯಿತು. ಸಿಬಿಐ ಕೇತನ್ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಮನೆಯಿಂದ ೧.೫ ಕಿಲೋ ಬಂಗಾರ, ೮೦ ಕಿಲೋ ಬೆಳ್ಳಿಹಾಗು ಅವರ ಲಾಕರ್ ನಿಂದ ೩೫ ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಬಂಗಾರವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ರದ್ಧು ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೇ೧೫, ೨೦೧೦ ರಂದು ಪೂರ್ಣ ಕೌನ್ಸಿಲನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ತದ ನಂತರ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಕೂಗು ಕೇಳಿಬಂತು. ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೊರ್ಟ್ ಈ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಸ್ ಕಾನೂನನ್ನು ತರಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಈಗ ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಮಿಶನ್ ಇದರ ಫ಼ಲಶೃತಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ತೇರು
thumb|ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಥಯಾತ್ರೆ thumb|ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಲಂಕೃತ ತೇರು
ತೇರು ಅಂದರೆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಥ ಅಥವಾ ಬಂಡಿ. ತೇರನ್ನು ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೈಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳಿಂದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಳೆಯಬಹುದು. ತೇರುಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮಂತ್ರಗಳು, ಸೂಕ್ತಗಳು, ಶ್ಲೋಕ ಪಠನ ಅಥವಾ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಥ ಯಾತ್ರೆ ಜಗನ್ನಾಥನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಹಿಂದೂ ಉತ್ಸವ. ಇದನ್ನು ಜೂನ್ ಅಥವಾ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ತೇರುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈ ತೇರುಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ತೇರುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ ರಥ, ಮಧ್ಯ ರಥ, ಕಿನ್ಯೊ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ರಥಗಳು.
ವರ್ಗ:ರಥಗಳು
ಬುದ್ನಿ
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಿಜಾಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಸಂಬಳ
ಸಂಬಳವು (ವೇತನ, ಪಗಾರ) ಉದ್ಯೋಗದತನು ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂದಾಯದ ಒಂದು ರೂಪ. ಇದನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರಬಹುದು. ಇದು ಬಿಡಿಕೂಲಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬಿಡಿಗೂಲಿಯನ್ನು ಆವರ್ತಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸ, ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಏಕಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಡೆಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸಂಬಳವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೆಚ್ಚ ಎಂದೂ ನೋಡಬಹುದು. ಆಗ ಇದನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಖರ್ಚು ಅಥವಾ ಸಂಬಳದ ಖರ್ಚು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಳಗಳನ್ನು ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಕೆಲಸ ದಿನದಂದು ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸರ್ಕಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳು). ವೇತನ ಪಾವತಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ೧,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ಸಂಬಳವನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ೭ರಂದು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಕಂಪನಿಯು ೧,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಳವನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ೧೦ರೊಳಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಇಷ್ಟಲಿಂಗ
ಇಷ್ಟಲಿಂಗವೆಂದರೇನು? ಜಗದಗಲ ಮುಗಿಲಗಲ ಮಿಗೆಯಗಲ ನಿಮ್ಮಗಲ ಪಾತಾಳದಿಂದತ್ತತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಚರಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದತ್ತತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಮುಕುಟ ಅಗಮ್ಯ ಅಗೋಚರ ಅಪ್ರತಿಮ ಲಿಂಗವೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಯ್ಯ ಎನ್ನ ಕರಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಚುಳುಕಾದಿರಯ್ಯಾ. ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಮುಖ್ಯ ಲಾಂಛನ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಗುರುವಿನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸದಾಕಾಲವೂ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಗೋಲಾಕಾರದ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಲಾಂಛನವಿದು. ಅತ್ಯಂತ ಹೊಳಪಿನ ಕಪ್ಪು ಹೊರ ಮೈ ಇರುವ ಗೋಲಾಕಾರದ ಈ ಕುರುಹಿಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವೆಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು? ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ’ಇಷ್ಟ ದೈವ’ ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದುಂಟು ಆ ಇಷ್ಟ ದೈವಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಇರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತನ ಸಂಬಂಧ ವೈಯುಕ್ತಿಕವೂ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಇಷ್ಟ ದೈವ ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದೊಂದಿದ್ದು ಒಂದೇ ಮನೆಯವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಷ್ಟ ದೈವಂಗಳಿರಬಹುದಾಗಿದೆ ಕೂಡ. ಹಲವಾರು ಇಷ್ಟದೈವಂಗಳ ಕಷ್ಟ ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಉಪಾಸ್ಯ ವಸ್ತುವಾದ ಈ ಕುರುಹು "ಇಷ್ಟಲಿಂಗ" ಎಂಬ ಅಭಿದಾನ ತಾಳಿರಲಿಕ್ಕೂ ಸಾಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಇದು ಕಾಟಾಚಾರದ ವಸ್ತುವಾಗದೆ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಸಾಧಕನು ತನ್ನ ಆತ್ಮ ದರ್ಶನ, ಸ್ವರೂಪ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣ ಇದು ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು. "ಇಷ್ಟಿ’ ಎಂದರೆ ಪೂಜೆ, ಉಪಾಸನೆ, ಈ ಪೂಜೆ ಆಥವಾ ಉಪಾಸನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವು, ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆದ ಕಾರಣ ಇದು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ. ಅನಿಷ್ಟಗಳು ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೇ ಇರಬಹುದು. ಬಹಿರಂಗದಲ್ಲೇ ಇರಬಹುದು, ಘಟದೊಳಗೆ ಇರಬಹುದು ಮಠದೊಳಗೆ ಇರಬಹುದು; ಸಮಾಜದೊಳಗಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಇಷ್ಟವನ್ನು, ಒಳಿತನ್ನು, ಲೇಸನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಮನೋಬಲ, ಬುದ್ದಿ ಬಲ ಆತ್ಮಬಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಯಾವುದೋ ಅದೇ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ. ಪಾರಲೌಕಿಕ ಉದ್ದೇಶಹೊಂದಿ ಆತ್ಮಾನುಭೂತಿಯನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅರ್ಚಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಬಲು ವಿರಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಲೌಕಿಕ ಕಾಮನೆ. ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ದಿಗಾಗೆಯೇ ಅರ್ಚಿಸುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಡುವವರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪೊರೈಸಲು ಸಮರ್ಥವಾದುದು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ. ೧. ಏನ ಬೇಡಿದಡಿವ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ. ೨. ಹಾಡಿದೊಡೆ ಎನ್ನೊಡೆಯನ ಹಾಡುವೆ, ಬೆಡಿದಡೆ ಎನ್ನೊಡೆಯನ ಬೇಡುವೆ. ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ನುಡಿಯುವುದು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಅಮೂಲ್ಯನು ಅಪ್ರಮಾಣನು ಅಗೋಚರ ಲಿಂಗವು ಆದಿ ಮಧ್ಯಾಂತರವಿಲ್ಲದ ಲಿಂಗವು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಿಂಗವು ನಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಲ ಲಿಂಗವು ಅಯೋನಿ ಸಂಭವನಯ್ಯಾ, ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನು. ಎತ್ತೆತ್ತ ನೋಡಿದಡತ್ತತ್ತ ನೀನೇ ದೇವಾ ಸಕಲ ವಿಸ್ತಾರದ ರೂಹು ನೀನೇ ದೇವಾ ’ವಿಶ್ವತೋಚಕ್ಷು ನೀನೇ ದೇವಾ ’ವಿಶ್ವತೋಮುಖ’ ನೀನೇ ದೇವಾ ’ವಿಶ್ವತೋಬಾಹು’ ನೀನೇ ದೇವಾ ’ವಿಶ್ವತ:ಪಾದ ನೀನೇ ದೇವಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗದ ಸ್ಥಾನ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲಾಂಛನಗಳೆಂದರೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ, ವಿಭೂತಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಮಂತ್ರ, ಪಾದೋದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ. ಪಾದೋದಕ, ಪ್ರಸಾದ ಗಳು ಒಳಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತಹವು, ಮಂತ್ರವು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹದು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತಹವು ಎಂದರೆ ವಿಭೂತಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ; ವಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಕ್ತರು (ಹಿಂದು, ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಧರ್ಮದವರು) ಧರಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹವು ಆದರೆ, ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಾಂಛನ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವೊಂದೇ! ಉಳಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲಾಂಛನಗಳಾದ ವಿಭೂತಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮುಂತಾದವು ಪೋಷಕವಾದುವು ಮಾತ್ರ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಈ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಧಾರಿಗಳ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗವಂತ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಸಮಾಜ ವಾಚಕ ಪದಗಳೆಂದರೆ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ, ಶರಣ ಧರ್ಮ, ಬಸವ ಧರ್ಮ, ವಚನ ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದವು. ಈ ಪದಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಗತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವವೇ ವಿನಾ, ಹೆಚ್ಚು ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪದಗಳಲ್ಲ.ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮವಾದರೆ 6ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ ವೀರಶೈವ ಪದವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.ಹಾಗಾದರೆ ಅದು ರೂಡಪದವೇ ?ಶಾಸನ ಸಹಿತ ಇದೇ ಸಾಲನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮರು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಿದ್ದರಾಗಿ.
ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಅಲ್ಲ
ಜನರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಅನ್ನೋದು ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಅನ್ನೋ ಕಲ್ಪನೆ ಬೇರೂರಿದೆ, ಇದು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕೋ ಬಿಡಬೇಕೋ ಅನ್ನೋ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯು ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಅಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಗೆ ಹೊರತಾದುದು, ಇದು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಿಯರ ಉಪಾಸ್ಯ ವಸ್ತು, ನಿರಾಕಾರ ನಿರಯವನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕಾರ; ಗೋಲಾಕಾರದ, ವಿಶ್ವದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಕಾರ ರೂಪದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕುರುಹೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೊ ವ್ಯೆದಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಥವಾ ಧ್ಯೆವಿಪುರುಶನ ಕುರುಹಲ್ಲ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ. ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸಮ್ಮತ, ವ್ಯೆಜ್ಞಾನಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ, ಇದು ನಿರ್ಗಣೋಪಾಸನೆಗೆ ಸಾದನ, ನಿರ್ಗುಣದ ಸಾಕಾರ, ಆದರೆ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಯು ಸಗುಣದ ಸಾಕಾರ ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ರಾಮ ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಿರಾಕಾರ ಕಲ್ಪನೆ ಕೊಡಲು ಬರೋದಿಲ್ಲ ಅಂತೆಯೇ ವ್ಯೆಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾ ಬೆಲೆಯೂ ಇಲ್ಲಾ. ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಸ್ವರೂಪ ಪೂಜೆ ಇದಕ್ಕೆ ಬಸವಲಿಂಗ ಶರಣರ ಪದ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಮುನ್ನನಾದಿಯ ಪರಾತ್ಪರ ನಿರಂಜನ ಶರಣ ತನ್ನ ಹೃತ್ಕಮಲದ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ಲಿಂಗವನು ಭಿನ್ನವಿಲ್ಲದೆ ವಾಮಕರಕಂಜದೊಳು ಪಿಡಿದು ತನ್ನ ತಾನರ್ಚಿಸುತಿಹ ! ಹೀಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಸ್ವರೂಪ ಪೂಜೆ, ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಪ್ರತಿಕೋಪಾಸನೆ ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುವುದು. ಇದು ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯಂತೆ ಅಂತರಾತ್ಮನ ಪೂಜೆಯಾಗಿರದೆ ಯಾವುದೊ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಆಗಿರುತ್ತೆ. ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕುರುಹಿನ ಪೂಜೆ, ಎನ್ನ ಕರಸ್ಥಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿರಂಜನದ ಕುರುಹು ತೋರಿದ ಈ ವಚನದಿಂದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಪರಮ ನಿರಂಜನದ ಕುರುಹು ಎಂದೂ, ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ ಸ್ವರೂಪ ಪೂಜೆಯ ಸಿದ್ದವಸ್ತುವಾಗಿದೆ, ಪರಶಿವನ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ) ಇರುಹಿನ ನೆಲೆಯ ತೋರುವ ಕುರುಹಿದು.
ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಕಲ್ಲಲ್ಲ
ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಿರುಸಾದ ಕಂಥೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಕಲ್ಲಲ್ಲ. ಅನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊದ್ದಿಕೆ, ಆವರಣ, ತ್ರಾಟಕಯೋಗ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಆವರಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಕಲ್ಲೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವುದು ಅವರ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ! ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ಅರಗು, ರಾಳ, ಇಂಗಳೀಕ, ಶಿಲಾರಸ, ರುಮಾಮಸ್ತಕಿ, ಅಂಜನಗಳು (ಆಕ್ಸೈಡ್ಸ್), ತುಪ್ಪದ ಕಾಡಿಗೆ, ಗೇರು ಎಣ್ಣೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಒಳಗೆ ಕಾಂತಶಿಲೆ ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಶಿಲೆ, ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದರಿಂದ ಮಾಡಿದ ’ಪಂಚಲಿಂಗ’ವನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಜಡವಸ್ತುವಿನ ಕುರುಹು ಅಲ್ಲ
ವಿಶ್ವದ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಎಂದಾಗ ವಿಶ್ವವು ಜಡ ವಸ್ತು; ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮವು ವಿಶ್ವದ ಪೊಜೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದಾಗ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಮುದ್ದೆಯಾದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೆ? ಇಲ್ಲ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾಕಾರದ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಆ ಆಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪೂಜಿಸ ಹೇಳಿರುವುದು ವಿಶ್ವವನ್ನಲ್ಲ; ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನನ್ನು. ನಾವು ಒಂದು ಹೂವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಮೂಸುತ್ತೇವೆ, ಯಾರದರೂ ಏನನ್ನು ಮೂಸುತ್ತಿದ್ದಿರಿ ಎಂದರೆ ಹೂವನ್ನು ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಹೂವಿನೊಳಗಣ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಹೂವಿನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸನೆ ಇರಬಲ್ಲುದಾದ ಕಾರಣ ಪುಷ್ಪವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸಿಯೇ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಷ್ಟೇ? ಬಸವಣ್ಣನವರು ಇಷ್ಟಲಿಂಗವನ್ನೇ ದೇವರು ಎನ್ನದೆ, ದೇವರ ಅರಿವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕುರುಹು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೇವರು ಎನ್ನುವ ಧ್ಯೇಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಕರಸ್ಥಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಾಗ ’ಭಾರತ’ ಹೀಗೆ ಅಂದಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಹೋಗಿರುತ್ತದೆಯೆ? ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹೋಗುವುದುಂಟೆ? ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮಾತಾನಾಡುತ್ತಾನೆ ಅಷ್ಟೆ? ಹಾಗೆ ಇಷ್ಟಲಿಂಗವು ಜಗದಗಲ ಮುಗಿಲಗಲನಾಗಿರುವ ದೇವರ ಅರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಜಗದಗಲ ಮುಗಿಲಗಲ ಮಿಗೆಯಗಲ ನಿಮ್ಮಗಲ ಪಾತಾಳದಿಂದತ್ತತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಚರಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದತ್ತತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಮುಕುಟ ಅಗಮ್ಯ ಅಗೋಚರ ಅಪ್ರತಿಮ ಲಿಂಗವೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಯ್ಯಾ ಎನ್ನ ಕರಸ್ಥಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಚುಳುಕಾದಿರಯ್ಯ -- ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸವಸಂ-೧, ವ. ಸಂಖ್ಯೆ ೭೪೪. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಸದ್ಗುರುವಿನಿಂದ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಲಿಂಗಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದೇ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ತೋಟ
thumb|ಜೋಧ್‍ಪುರ್‍ನ ಉಮೇದ್ ಭವನ್ ಅರಮನೆಯ ತೋಟ
ತೋಟ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಇತರ ರೂಪಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ಸ್ಥಳ. ತೋಟವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಇಂದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ನಿವಾಸದ ತೋಟವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತೋಟ ಪದವು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೋಟಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಲವುವೇಳೆ ತೋಟ ಪದವು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ ಪದದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಜ಼ೆರಸ್ಕೇಪ್ ತೋಟಗಳು ನೀರಾವರಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಒಂದು ತೋಟದ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ತೋಟಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಚ್ಚುಮಹಲುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರಂಜಿಗಳು, ಕೊಳಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು ಅಥವಾ ತೊರೆಗಳು, ಒಣ ತೊರೆ ತಳ, ಪ್ರತಿಮೆ, ಲತಾಮಂತಪಗಳು, ಹಂದರಗಳಂತಹ ಜಲ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ತೋಟಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತೋಟಗಳು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ತೋಟಗಳು ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸಣ್ಣದು, ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಿಕ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬದಲು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ). ಹೂ ತೋಟಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಭಿನ್ನ ಎತ್ತರಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು, ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಮಳಗಳ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
ತೋಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿಗಳು, ಬಂಡೆ ವಿನ್ಯಾಸ, ಗೋಡೆಗಳು, ಜಲ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಕೂರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರದಂತಹ ಭೂದೃಶ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಅಗತ್ಯಗಳು, ಋತುವಿಂದ ಋತುವಿನ ನೋಟ, ಆಯಸ್ಸು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ, ಗಾತ್ರ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗ, ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಸಸ್ಯಗಳೇ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗ, ಸಸ್ಯಗಳ ಹರಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಬಿತ್ತನೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕವೇ ಎಂಬ ಸಂಗತಿ, ಹೂಬಿಡುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಸ್ಯಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ನಿಯಮಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣ ಸೇರಿದಂತೆ ತೋಟದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೋಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು, ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗವಾದಿ ತೋಟಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಿಹಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತವರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದಷ್ಟು ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರಕದೆಹೋದ ನಿಮಿತ್ತ ಇದು ಅನೇಕ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೇಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮೈಥಿಲೀಯನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರೂ ಈ ತನಕ ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳಲು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೈಥಿಲೀ ಭಾಷಾಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.
ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆದಿಕಾಲ (1000-1600) ಮಧ್ಯಕಾಲ (1600-1860) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ (1860-ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ) ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದಿಕಾಲ
ಈ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವನ್ನು ಮೈಥಿಲಿಯೆಂದೇ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪಗಳು, ಬೌದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕರ ಅಪಭ್ರಂಶ ದೋಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಭಾಷೆ ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಆಡುನುಡಿಯ ಹಳೆಯ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಬಂಗಾಲಿ, ಒರಿಯ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೊದಲ ರೂಪವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 500-350 ರಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದತನಕ ದೊರೆತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಯುಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಸುಮಾರು 1927ರಲ್ಲಿಯೇ ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಈ ಪೈಕಿ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಸದ್ದು
thumb|right|[[ನಾಸಾ ಸಂಶೋಧಕರು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಎಂಜಿನ್‍ನ ಸದ್ದಿನ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು]]
ತುಳುನಾಡಿನ ತಿನಸುಗಳು
ಮಂಗಳೂರು ತಿನಿಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನನ್ಯ ಜೊತೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ತಿನಿಸು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೇಲೋಗರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ. ಮಂಗಳೂರು ಫಿಶ್ ಕರಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತುಳುವ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ನೀರ್ ದೋಸೆ, ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ, "ಚಿಕನ್ ತುಪ್ಪ ರೋಸ್ಟ್", "ಚಿಕನ್ ಸುಕ್ಕ", ಕೋರಿ ಅವರಿಗೆ ರೊಟ್ಠಿ (ಶುಷ್ಕ ಅಕ್ಕಿ ಪದರಗಳು ಮಾಂಸರಸ ಮುಳುಗಿಸಿರುವ), ಪುಲಿಮುನ್ಚಿ (ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಹುಳಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಬೂದು ) ಸುಕ್ಕ, ಸೇರಿವೆ ನೀರ್ ದೋಸೆ (ಲ್ಯಾಕ್ ಬತ್ತದ crepes), ಬೂತಾಯಿ ಗಸಿ  ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಸಮುದಾಯದ ವಿಶೇಷ ದಾಲಿ ತೊಯಿ,, ವಾಲ್ ವಾಲ್,  ಪೊಡಿ,  ಸೇರಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ತಿನಿಸು, ಸಹ ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಗಳೂರು ಕರಾವಳಿ ನಗರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಏಕೆಂದರೆ ಮೀನು ಅತ್ಯಂತ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. [1] ಮಂಗಳೂರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮಾಸ್ ಇಡ್ಲಿ ಹೆಂಡ ಅಥವಾ ಈಸ್ಟ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮಟನ್ ಬಿರಿಯಾನಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು. ಇಂತಹ ಹಪ್ಪಳ, ಸನಂಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುಲಿ ಮುನ್ಚಿಎಂದು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಂಗಳೂರು ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಾಲಿಯ (ಹೆಂಡ), ತೆಂಗಿನ ಹೂವಿನ ರಸವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ದೇಶದ ಮದ್ಯ, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಸದ್ದು
ಸದ್ದು ಕೇಳಲು ಅಹಿತಕರ, ಜೋರು ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛಿದ್ರಕಾರಕ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾದ ಅನಗತ್ಯ ಶಬ್ದ. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಶಬ್ದದ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನಂತಹ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವ ಕಂಪನಗಳು. ಮಿದುಳು ಒಂದು ಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆದಿಕಾಲ
ಸುಮಾರು ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರು ಮೈಥಿಲೀ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಗೂ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಈ ವಂಶದ ಹರಸಿಂಹ ದೇವನ ಕಾಲ (ಸು. 1324) ಸ್ವರ್ಣಯುಗ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನನಾಗಿದ್ದ ಜ್ಯೋತಿರೀಶ್ವರ ಠಾಕುರನ ವರ್ಣರತ್ನಾಕರ ಎಂಬ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಈಚೆಗೆ ಇದೇ ಕವಿಯ ಧೂರ್ತಸಮಾಗಮ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಮೈಥಿಲೀ ಗೀತೆಗಳು ದೊರಕಿವೆ.
ಸದ್ದು
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸದ್ದು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ದತ್ತದ ಯಾವುದೇ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆದಿಕಾಲ
ಜ್ಯೋತಿರೀಶ್ವರನ ತರುವಾಯ ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಕವಿಯೆಂದರೆ ವಿದ್ಯಾಪತಿ ಠಾಕುರ. 1350-1450ರ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾಪತಿ ಕಾಲವೆಂದೇ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಓಯಿನಿವಾರ್ ವಂಶ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಂಗಾಲದ ಜಯದೇವನ ಕೃಷ್ಣಪ್ರೇಮದ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಮೈಥಿಲ ಕೋಕಿಲವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾಪತಿ ತನ್ನ ಸಾವಿರಾರು ಗೀತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮೈಥಿಲೀ ಗೀತಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ. ಈ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಟಿಗೊಂಡ ಮೈಥಿಲೀ ಅನಂತರದ ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ತನಕ ಪೂರ್ವಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾಪತಿಯ ಹೆಸರು ಬಂಗಾಲ, ಒರಿಸ್ಸ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಜನಜನಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ ಅವನನ್ನು ವೈಷ್ಣವನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆತನ ಧಾಟಿಯಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಮೈಥಿಲೀ ಪದಾವಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಪರಂಪರೆ ಈಚಿನತನಕವೂ ನಡೆದು ಬಂದು ವಿಶ್ವಕವಿ ರವೀಂದ್ರರೂ ಭಾನುಸಿಂಹೇರ್ ಪದಾವಲೀ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಬ್ರಜಬುಲೀ ಪದಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.
ಸದ್ದು
ಸದ್ದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೆಸಿಬೆಲ್‍ಗಳು, ಗಟ್ಟಿತನದ ಅಳತೆ ಅಥವಾ ಶಬ್ದದ ತೀವ್ರತೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಅಳತೆಯು ಶಬ್ದ ತರಂಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆದಿಕಾಲ
ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪತಿಯ ಪರಂಪರೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಕುರಿತ ಶೃಂಗಾರ ಗೀತೆಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಗೋಸಾಉನಿಶ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿವಿಷಯಕ ಹಾಗೂ ನಚಾರಿ ಎಂಬ ಶಿವವಿಷಯಕ ಕವಿತೆಗಳೂ ರಚನೆಗೊಂಡವು. ವಿದ್ಯಾಪತಿಯ ಸಮಕಾಲೀನರ ಪೈಕಿ ಅಮೃತಕರ, ಚಂದ್ರಕಲಾ, ಭಾನು, ವಶಾವಧಾನ, ವಿಷ್ಣುಪುರಿ, ಕವಿಶೇಖರ, ಯಶೋಧರ, ಚತುರ್ಭುಜ ಹಾಗೂ ಭೀಷ್ಮಕವಿ ಉಲ್ಲೇಖಾಹ್ರು. ಮಹಾರಾಜ ಕಂಸನಾರಾಯಣನ (ಸು. 1527) ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಗಳೂ ಮುಖ್ಯರು. ಇವರ ಪೈಕಿ ಜನಪ್ರಿಯನಾದ ಗೋವಿಂದನ ಕಂಸನಾರಾಯಣ ಪದಾವಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಕೃತಿ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿನಾಥ ಠಾಕೂರ್, ಲೋಚನ ಝಾ, ಗೋವಿಂದದಾಸ ಝಾ, ರಾಮದಾಸ ಝಾ, ಉಮಾಪತಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಭಾನುನಾಥ ಝಾ, ಹರ್ಷನಾಥ ಝಾ ಹಾಗೂ ಚಂದಾ ಝಾ ಹೆಸರಿಸಬೇಕಾದವರು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಿಂಹನರಸಿಂಹ, ಭೂಪತೀಂದ್ರ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜಗತ್ ಪ್ರಕಾಶ ಮಲ್ಲ ಇವರು ವಿದ್ಯಾಪತಿಯ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಂಬಂಧವಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರು.
ಸದ್ದು
ಶ್ರವ್ಯ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರವ್ಯ ಸದ್ದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ತಬ್ಧ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಅವಶಿಷ್ಟ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಶುದ್ಧ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ನೀರವತೆಯಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಯನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಉಪಕರಣ, ವಾದ್ಯ, ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತುವರಿದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಧ್ಯಕಾಲ
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಓಯಿನಿವಾರ್ ವಂಶ ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕವಿಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ತಜ್ಞರು ನೇಪಾಲರ ರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ನೇಪಾಲದ ಮಲ್ಲರಾಜರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕಾಲದ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಪಾಲವೇ ನೆಲೆವೀಡಾಯಿತು.
ಸದ್ದು
ಪರಿಸರ ಸದ್ದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಸದ್ದಿನ ಸಂಚಯ. ಮೇಲ್ಮೈ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು, ಟ್ರೈನುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಗಳು ಪರಿಸರ ಸದ್ದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸದ್ದಿನ ಮೂಲಗಳು ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರನ್ನು ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಿವುಡುತನ ಮತ್ತು ಹೃದ್ರೋಗದಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲದ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿತ, ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಗಳು, ಶಬ್ದ ನಿರೋಧಕಗಳು ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿ ನಿರೋಧಕಗಳು, ವಾಹನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಶಬ್ದದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಧ್ಯಕಾಲ
ನೇಪಾಲದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳದ್ದೇ ಸಿಂಹಪಾಲು. ಮೊದಲಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಥಿಲೀ ಹಾಡುಗಳು ಸೇರತೊಡಗಿದವು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಾಕೃತಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮೈಥಿಲೀಯಲ್ಲೇ ನಾಟಕದ ರಚನೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಮುಂದೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಗೀತನಾಟ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಗದ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಕಥಾಭಾಗ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಇವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊಸಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಗೀತನಾಟ್ಯದ ಲೇಪನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾತಗಾಂವ, ಕಾಠ್ಮಂಡು ಹಾಗೂ ಪಾಟನ್ ಈ ನಾಟಕದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಜಗಜ್ಯೋತಿರ್ಮಲ್ಲ, ಜಗತ್‍ಪ್ರಕಾಶಮಲ್ಲ, ಜಿತಾಮಿತ್ರಮಲ್ಲ, ಭೂಪತೀಂದ್ರಮಲ್ಲ, ರಣಜಿತ್‍ಮಲ್ಲ, ವಂಶಮಣಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧನರಸಿಂಹದೇವ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಕಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. 1768ರ ವೇಳೆಗೆ ನೇಪಾಲಿ ನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥ್ವೀನಾರಾಯಣ ಶಾಹ್ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಲ್ಲರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಗೂರ್ಖಗಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು.
ಸದ್ದು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಧ್ಯಕಾಲ
1600ರಿಂದ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನಿಯ ಎಂಬ ಗೀತನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆದುಬಂತು. ಶಿವ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣನ ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ ಇವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಟಕಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಜೆಯವೇಳೆ ಅಭಿನಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಇವಕ್ಕೆ ನಾದಿ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತವಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಮೈಥಿಲೀ ಹಾಡುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ಇಡೀ ನಾಟಕ ಮೈಥಿಲೀಯಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾಪತಿಯ ಗೋರಕ್ಷವಿಜಯ, ಗೋವಿಂದಕವಿಯ ನಳಚರಿತ ನಾಟಕ, ರಾಮದಾಸನ ಆನಂದವಿಜಯ, ದೇವಾನಂದನ ಉಷಾಹರಣ, ಉಮಾಪತಿಯ ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ, ರಮಾಪತಿಯ ರುಕ್ಮಿಣೀ ಪರಿಣಯ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ಇವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಲಾಲಕವಿಯ ಗೌರಿಸ್ವಯಂವರ, ಹರ್ಷನಾಥನ ಉಷಾಹರಣ ಹಾಗೂ ಮಾಧವಾನಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕಾದ ಕೃತಿಗಳು. ವಿಶ್ವನಾಥ ಝಾ, ಬಾಲಾಜೀ ಚಂದಾ ಝಾ, ರಾಜಪಂಡಿತ ಬಂದೇವಮಿಶ್ರ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ನಾಟಕಕಾರರು. 16-17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಖನ್ ಅಥವಾ ಆಂಕಿಯಾ ನಾಟಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ನಾಟಕಗಳು ಗದ್ಯಮಯ. ಸೂತ್ರಧಾರ ನಾಟಕದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅಭಿನಯಕ್ಕಿಂತ ವರ್ಣನೆ ಹಾಗೂ ಪಾಠನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಮನರಂಜನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವೈಷ್ಣವಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರವೂ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಂಕರದೇವ, ಮಾಧವದೇವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲದೇವ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಆಂಕಿಯಾ ನಾಟಕಕಾರರು. ಶಂಕರದೇವನ ರುಕ್ಮಿಣೀಹರಣ ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.
17-18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಥಿಲೀ ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ದಾನಪತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗದ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಗೀತಕಾವ್ಯಕಾರರ ಪೈಕಿ ಭಜ್ಜನಕವಿ, ಕರ್ಣಶ್ಯಾಮ, ರಾಮದಾಸ, ಮನಭೋಧ, ನಂದಾಪತಿ, ರತಿಪತಿ ಮುಂತಾದವರು ಹೆಸರಿಸಬೇಕಾದವರು. ಪದ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ದೀರ್ಘಕಾವ್ಯ, ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಚರಿತಕಾವ್ಯ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು.
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ
ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಂತೆ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹೊಸ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂತು. ಹೊಸಕಾಲದ ಹರಿಕಾರರಲ್ಲಿಕವೀಶ್ವರ ಚಂದಾ ಝಾ (ನಿಧನ 1907) ಪ್ರಮುಖರಾದವರು. ಇವರ ರಾಮಾಯಣ ಎಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಹೊಸ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿಕಲಶವಾಯಿತು.
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗದ್ಯದ ಕಾಲ. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳೂ ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆ ಅಪಾರ. ಮೈಥಿಲಹಿತಸಾಧನ, ಮಿಥಿಲಾಮಿಹಿರ, ಮಿಥಿಲಾ, ವೈದೇಹಿ, ಸೋನಾಮಾಟಿ, ಮಿಥಿಲಾ ಜ್ಯೋತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಮೈಥಿಲೀ ಗದ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಫುಟಗೊಳಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಉಮೇಶಮಿತ್ರ, ರಮಾನಾಥ ಝಾ, ದೀನಬಂಧು ಝಾ ಮೊದಲಾದವರು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹರು.
ಆಧುನಿಕ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಕತೆಕಾದಂಬರಿಗಳದ್ದು. ಇಲ್ಲೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗಳದ್ದೇ ಹಿರಿಯ ಪಾತ್ರ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಝಾ, ರಾಸಬಿಹಾರಿಲಾಲದಾಸ್, ಜನಾರ್ಧನ ಝಾ ಬೋಲಾ ಝಾ, ಪುಣ್ಯಾನಂದ ಝಾ ಕತೆಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹರು. ಅನಂತರ ಬಂದ ಹರಿಮೋಹನ ಝಾ ಅವರ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮತ್ತು ದ್ವಿರಾಗಮನ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮೈಥಿಲೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದವು. ಯಾತ್ರೀ ಅವರ ಪಾರೋ ಹಾಗೂ ಮನೀಂದ್ರನಾಥ ಚೌಧರಿ ರಾಜಕಮಲರ ಆದಿಕಥಾ ಹೆಸರಾಂತ ಕೃತಿಗಳು. ಸಮಕಾಲೀನ ಕತೆಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಪೈಕಿ ಮಾಯಾನಂದ, ಧೀರೇಂದ್ರ, ಲಲಿತ್, ರಮಾನಂದ ರೇಣು, ಅಮರ, ಗೌರಿಮಿತ್ರ, ವಿದಿತಾ, ಸುಧಾಂಶು ಶೇಖರ ಚೌಧರಿ, ಯೋಗಾನಂದ, ಜೀವಕಾಂತ ಪ್ರಭಾಸ್ ಕುಮಾರ ಚೌಧರಿ, ಉಪೇಂದ್ರನಾಥ ಝಾ ವ್ಯಾಸ, ಶೈಲೇಂದ್ರ ಮೋಹನ ಝಾ, ಹಂಸರಾಜ್, ಗಣೇಶಗುಂಜನ್ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ತೊಳಲಾಟ, ಹದಿಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು, ದಲಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟ, ವ್ಯಕ್ತಿವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇಂಥ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲೂ ಮೈಥಿಲೀ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹಿಂದುಳಿದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಯಾಣ
thumb|240x240px ಪ್ರಯಾಣ (ಪ್ರವಾಸ) ಎಂದರೆ ದೂರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಜನರ ಚಲನೆ. ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಡೆದು, ಸೈಕಲ್, ಮೋಟಾರು ವಾಹನ, ರೈಲು, ದೋಣಿ, ಬಸ್ಸು, ವಿಮಾನ, ಹಡಗು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಧನಗಳಿಂದ, ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೇ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದು ಏಕಮುಖ ಪ್ರವಾಸ ಅಥವಾ ಸುತ್ತು ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣವು ಅನುಕ್ರಮದ ಚಲನೆಗಳ ನಡುವೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಲಘು ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು.ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರ ವಿವರಗಳಿವೆ, ಅವು - ಸ್ಥಳ ಪ್ರವಾಸ, ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸ, ವಿದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸ.
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ
ಗದ್ಯ ಮತು ಪ್ರಬಂಧ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾನಂದ ಸಿಂಹ, ಭುವನ್, ಉಮೇಶ ಮಿಶ್ರ, ಮನಮೋಹನ್, ನಗೇಂದ್ರಕುಮಾರ್, ಉಮಾನಾಥ ಝಾ, ಉಪೇಂದ್ರನಾಥ ಝಾ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಉತ್ತಮ ಕತೆಗಾರರು. ಭಾಷಾಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ದೀನಬಂಧು ಝಾ, ಸುಭದ್ರಾ ಝಾ, ಗಂಗಾಪತಿಸಿಂಹ, ಬಲದೇವ ಮಿಶ್ರ, ರಾಜೇಶ್ವರ ಝಾ, ನರೇಂದ್ರನಾಥ ಝಾ ಪ್ರಮುಖರು. ದಾರ್ಶನಿಕ ಗದ್ಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮಾಧಾರಿ ಸಿಂಹ, ಸರ್ ಗಂಗಾನಾಥ ಝಾ ಹೆಸರಿಸಬೇಕಾದವರು.
ಪ್ರಯಾಣ
ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆ
thumb|ರೈಲು ಪ್ರವಾಸ ಪ್ರಯಾಣದ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನೊರಂಜನೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಥವಾ ರಜಾಕಾಲದ ವಿಹಾರ, ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರವಾಸ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಜನರ ಭೇಟಿ, ದಾನೋದ್ದೇಶದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಪ್ರಯಾಣ, ಬೇರೆಡೆ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಲು ವಲಸೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯದ ಪ್ರವಾಸ, ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವಾಸ, ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಪಡೆಯುವುದಂತಹ ಇತರ ಕಾರಣಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಮೈಥಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ
ಆಧುನಿಕ ಮೈಥಿಲೀ ನಾಟಕಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ಬಂಗಾಲಿಯಿಂದ ಅನುವಾದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳ ಮಹಾಪೂರ ಮೈಥಿಲೀಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಜೀವನ ಝಾ ಹೊಸ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಆನಂದ ಝಾ, ಈಶನಾಥ ಝಾ, ತೃಪ್ತಿ ನಾರಾಯಣಲಾಲ, ಗುಣನಾಥ ಝಾ, ಮಹೇಂದ್ರ ಝಾ, ಗೋವಿಂದ ಝಾ, ಬಾಬೂ ಸಾಹೇಬ ಚೌಧರಿ ಖ್ಯಾತ ನಾಟಕಕಾರರು. ಈಚೆಗೆ ಬಂಗಾಲಿ ಸಂಸರ್ಗದಿಂದಾಗಿ ಮೈಥಿಲೀ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಹುರುಪು ಮೂಡುತ್ತಿದೆ. ನಾಟಕಗಳ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರ ಪೈಕಿ ಸೀತಾರಾಮ ಚೌಧರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಾನಂದನಲಾಲದಾಸ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹರು. ಮಣಿಪದ್ಮ, ಲಲಿತೇಶ್ವರ ಝಾ, ರಾಜೇಶ್ವರ ಝಾ ಹೆಸರಾಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಕಾರರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರ ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕಗಳು ಮೈಥಿಲೀಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಮೈಥಿಲೀ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಖಂಡಕಾವ್ಯ, ಗೀತಕಾವ್ಯ, ಮುಕ್ತಕಾವ್ಯ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ದೂರವಾದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವತೆಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ರಚನೆಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸೀತಾರಾಮ ಝಾ ಅವರ ಅಂಬಾಚರಿತ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಝಾ ಅವರ ಗಂಗಾ ಮಧುಪ ಅವರ ರಾಧಾವಿರಹ, ದೀನಾನಾಥ ಝಾ ಅವರ ಚಾಣಕ್ಯ, ವಿದು ಅವರ ಸೀತಾಯಣ ಕೆಲವು ಹೆಸರಾಂತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು. ಕೇದಾರನಾಥಲಾಭ, ಗಣೇಶ ಗುಂಜನ, ಉಪೇಂದ್ರನಾಥ ಝಾ ಇವರು ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಯಾತ್ರಿ, ಸುರೇಂದ್ರ ಝಾ ಸಮನ್, ಮಧುಪ್ ಮುಂತಾದವರು ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಮೈಥಿಲೀ ನವ್ಯಕಾವ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದವರು ಮಣೀಂದ್ರ ರಾಜಕಮಲ್ ಚೌಧರಿ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡರೂ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗದ ಇವರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜ ಜೀವನಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಝಾ ಕಿಸುನ್, ಮಾಯನಂದಮಿಶ್ರ, ಸೋಮದೇವ, ರಮಾನಂದ ರೇಣು, ಕೀರ್ತಿನಾರಾಯಣ ಮಿಶ್ರ, ಜೀವಕಾಂತ, ಭೀಮನಾಥ ಝಾ, ಯುವಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಹಂಸರಾಜ, ಧೀರೇಂದ್ರ, ಧೂಮಕೇತು, ಮಧುಕರ, ತಾರಾಕಾಂತ ಪ್ರಕಾಶ, ರಾಮಾನುಗ್ರಹ ಝಾ, ನಚಿಕೇತ, ಹೇತುಕರ ಝಾ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಪಟಿಯಾಲಾ
ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿರುವ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪಟ್ಟಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 250 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸರ್ದಾರ್ ಲಖ್ನಾ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ನಗರವು ನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ನರೇಂದ್ರಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸುಮಾರು (1845-1862) ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನಗರವು ಪಟಿಯಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ ಪಂಜಾಬಿಯ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ಓಕುಳಿ ಹಬ್ಬ, ದಸರಾ ಉತ್ಸವ, ಗುರ್ಪುರಬ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಖಿ. ಕೇವಲ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವವೆಂದರೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವ" ಅಥವಾ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್". ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಹತ್ತಿರದ ಹಾಗು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಕಲಾಪ್ರಿಯರು ಹಾಗು ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ 'ಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಮೇಳ' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ನೆಲೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದುವೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಘರಾನಾ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಪಟಿಯಾಲಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ನಗರವು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗು ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತನ್ನದೆ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೋಟೆ ಹಾಗು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಬರ್ದಾರಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್, ರಂಗ ಮಹಲ್, ಮೈಜಿ ದಿ ಸರಾಯಿ, ಮಾಲ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಸಮನಾ, ಬನುರ್ ಮತ್ತು ಸನೌರ್ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರದ ಬಳಿಯಿವೆ.
ತಲುಪುವ ಬಗೆ
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಸ್, ಟ್ರೈನ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಾಗು ವಿಮಾನಿನ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ರೈಲು ಹಾಗು ಬಸ್ಸಿನ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸ ಸುಗಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ದೆಹಲಿ, ಚಂದೀಗಡ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ರೈಲುಗಳು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚಂದೀಗಡ್. ಇದು ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಕಾಲ
ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವು ಹಿತ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದ್ದೂರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಅದ್ದೂರಿ 2012 ರ ಕನ್ನಡ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಧ್ರುವ ಸರ್ಜಾ ತಮ್ಮ ಈ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಅಂಬಾರಿ ಖ್ಯಾತಿಯ ಎಪಿ ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಕಥೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವಿದೆ. ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಅಮೆರಿಕದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಂಕರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಸಾಹಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ದಿಲ್ದಾರ" ಖ್ಯಾತಿಯ ಸೂರ್ಯ ಎಸ್ ಕಿರಣ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 15 ಜೂನ್ 2012 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ರವಿ ವರ್ಮಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವ ಸರ್ಜಾ 65 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಡ್ಯೂಪ್ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ತಯಾರಿಕೆ
ಈ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಥಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅದ್ದೂರಿ ಗುಹೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಸ್ಟಾಪ್ ಪುಶ್, ಬ್ಲೀಚ್ ಬೈಪಾಸ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಣ್ಣದ ಲೇಯರ್ ಇಗ್ನಿಷನ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಆಗಿರುವ ಬ್ಲೀಚ್ ಬೈಪಾಸ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಈ ತಂತ್ರ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲು. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು "ದಿಲ್ದಾರ" ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು ತುಂಬಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಆರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಎಪಿ ಅರ್ಜುನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೋ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನ್, ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್, ಪ್ರೇಮಕುಮಾರ್, ಅಜಯ್ ರಾವ್, ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರೇಮ್ (ಕಿರಣ್), ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು, ವಿ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ, ಚಿರಂಜೀವಿ ಸರ್ಜಾ, ಹಂಸಲೇಖ, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಲಂಕೇಶ್ ಇವರುಗಳು ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಂಜೆಗೆ ಚಾನ್ಸೆರಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ರಾಜು, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಿಎಂಆರ್ ಶಂಕರ್ ರೆಡ್ಡಿ, ದ್ವಾರಕೀಶ್ ಪುತ್ರ ಯೋಗೀಶ್ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 2013 ರ ಉದಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ 4 ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು:
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ದುಲ್ಕುರ್ ಸಲ್ಮಾನ್
thumb|ದುಲ್ಕುರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಡಿಕ್ಯೂ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ (ಜನನ ೨೮ ಜುಲೈ ೧೯೮೬) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ಅವರ ಮಗ, ಸಲ್ಮಾನ್ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಟನೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೊದಲು ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು.
ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ೨೦೧೨ರ ಆಕ್ಷನ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸೆಕೆಂಡ್ ಷೋನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯದ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್ (೨೦೧೨) ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಎಬಿಸಿಡಿ: ಅಮೆರಿಕಾದ-ಬಾರ್ನ್ ಕಾನ್ಫ್ಯೂಸ್ಡ್ ದೇಸಿ (೨೦೧೩) ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ ನಾಟಕ ನೀಲಕಶಾಮ್ ಪಚಕದಾಲ್ ಚುವನ್ನಾ ಭೂಮಿ (೨೦೧೩) ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಸಲ್ಮಾನ್ ತಮಿಳ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ವೈವೈ ಮೂಡಿ ಪೆಸವಂ (೨೦೧೪) ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಡೇಸ್ (2014) ಎಂಬ ಸಿನಿಮಾದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತಮಿಳು ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಓ ಕಾಧಲ್ ಕನ್ಮಾನಿಯೊಂದಿಗೆ (೨೦೧೪) ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ, ಸಲ್ಮಾನ್ ೨೦೧೫ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ನಾಟಕ ಚಾರ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಕೇರಳKerala From Wikipedia, the free encyclopedia ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಮಾನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಅಮಲ್ ಸುಫಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಂತೆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಲ್ಮಾನ್ ಅವರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ೨೮ ಜುಲೈ ೧೯೮೬ರಂದು ಕೇರಳ, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಚೆನ್ನೈನ ಸಿಶ್ಯಾ ಸ್ಕೂಲ್ನಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಗೆUnited State From Wikipedia, the free encyclopedia ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಯು.ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಐ.ಟಿ ದುಬೈನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ. ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಿ ಜಾನ್ ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕೋರ್ಸ್ಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವರು ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೨ರ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಟನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು ಏಕೆಂದರೆ "... ಎಲ್ಲೋ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಜೀವನವು ಏಕತಾನತೆ ಮತ್ತು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ". ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಾರಂಭ, ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್ (೨೦೧೨-೧೩) ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಲ್ಮಾನ್ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಶ್ರೀನಾಥ್ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ (೨೦೧೨) ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಲಾಲ್, ದರೋಡೆಕೋರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಹೊಸತಾಗಿರುವ ಹೊಸ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಮೂದು" ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಸಲ್ಮಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಾಗೃತ ತೀರ್ಮಾನವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "... ಒಬ್ಬ ನಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಅವರು ನಾಯಕನಾಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಶಾರ್ಟ್ಕಟ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. "ಇದು ಸಲ್ಮಾನ್'ನ ಅದ್ಭುತ ಪರದೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾದ ನಟನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸಿಫಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ರೆಡಿಫ್ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಅವರು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಬ್ಯಾರಿಟೋನ್ (ಅವನ ಜೀನ್ ಪೂಲ್ನ ಕೊಡುಗೆ) ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯ ಅಥವಾ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ." ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ.
ಸಲ್ಮಾನ್ ಮುಂದಿನ ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರ ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ (೨೦೧೨). ಚಲನಚಿತ್ರವು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರು ಫೈಝಿ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು. ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಗಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ಅನಿಲ್ ಆರ್ ನಾಯರ್, "ಯುವಕರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ಧಲ್ಕರ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ನೆರಳಿನಿಂದ ಫೈಸಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸಲ್ಮಾನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ. ರೂಪ್ಶ್ ಪೀಠಂಬರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಅಪರಾಧ ರೋಮಾಂಚಕ ಥೀರಾಮ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆಫ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಮಾನ್ ನಟ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಸುಲ್ಫಾತ್ನ ಎರಡನೇ ಮಗು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೨,೨೦೧೧ ರಂದು ಅವರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಅಮಲ್ ಸುಫಿಯಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅಮಲ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬದವರು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜೋಡಿಯು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮೇರಿಯಂ ಅಮೀರಾ ಸಲ್ಮಾನ್ರನ್ನು ೫ ಮೇ ೨೦೧೭ ರಂದು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಅವರು ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇರಳ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಇಲಾಖೆಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸವಾರಿ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರು ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚೆನ್ನೈ ಗಿವ್ಸ್ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರು ಬಟ್ಟೆ, ಬೂಟುಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಶಾಲಾ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಮಳಿಗೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೧೫೦ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ದಂತ ವ್ಯವಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಮಾತೃತ್ವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಉಲ್ಲೇಖ:
ನವಾನಶಹರ್
ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿರುವ ನವಾನಶಹರ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತ - ಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಪರಿಸರ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಊರಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಟ್ಲೇಜ್ ನದಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಾವುದ್ಧೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ( 1295-1316) ಆಫ್ಘನ್ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ನೌಶೆರ್ ಖಾನ್ ಈ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಅನ್ನು ಆತನ ಹೆಸರಿಂದ ನೌಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಬಾದಲ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನವಾನಶಹರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಶಹೀದ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ನಗರ್ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.
ನವಾನಶಹರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲ
ನವಾನಶಹರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆಗಳು, ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಳಿಗಾಲವು ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಳೆಗಾಲಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲ ಎಂದರೆ ಚಳಿಗಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್
ಕಲ್ಪನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕಲ್ಪನಾ 2012 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಉಪೇಂದ್ರ, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ರೈ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾಮ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀ ತೇನಾಂಡಾಳ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 2011 ರ ತಮಿಳಿನ ಕಾಂಚನಾ ಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಶರತ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್ ಕಲ್ಪನಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಉಮಾಶ್ರೀ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ದೇವದರ್ಶಿನಿ ಮತ್ತು ಕೋವೈ ಸರಳಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್' ಆಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 'ಹಿಟ್' ಆಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಪನಾ 2012 ರ ಆರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ನಟನಿಗಾಗಿ ಉದಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಪಡೆದರು.
ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಕಲ್ಪನಾ 2 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಕಾಂಚನಾ 2 ನ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ 2017 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಭಾಗಮತಿ ಎಂದು ಹಿಂದಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಪಾತ್ರವರ್ಗ
ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ 95% ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ, ನಟಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಉಪೇಂದ್ರ ನೂರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗಣ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾರ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೂಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ರೈ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಎದುರು ಅದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನಟ ಶರತ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಮಾಶ್ರೀ, ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್ ಸಹ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಟ ಶೋಭರಾಜ್ ಮುಖ್ಯ ಖಳನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಡುಗಳು
ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಟ್ಯೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ವಿಮರ್ಶೆಗಳು
ಕಲ್ಪನಾ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ "ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮಂಗಳಮುಖಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳು. ಉಪೇಂದ್ರ ಮಿಂಚಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ಸೀಟಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೇಗದ-ಚಲನೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ." ಎಂದಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್‌ನ ಎಸ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಹೇಳಿದರು " ಕಲ್ಪನಾ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯು ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕತೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಮಿಶ್ರಣವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್ಜೆಂಡರ್ ಆಗಿ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ." ಡಿಎನ್‌ಎ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 3.5/5 ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿತು " ಕಲ್ಪನಾ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕತೆಯ ಹುಚ್ಚು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ - ಸ್ವಲ್ಪ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ!" IBN ಲೈವ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಬರೆಯಿತು- " ಕಲ್ಪನಾ ಹಾರರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ." ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು, "ಸಂಭಾಷಣೆಯ ರಾಜ ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್ ಕಲ್ಪನಾ ಆಗಿ ಮೋಡಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಹೇರಳವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಕಲ್ಪನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ರೂಪಾಂತರವು ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಪನಾ ಉಪ್ಪಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭಯವನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದೆ"
ರೆಡಿಫ್ ಕಲ್ಪನಾಗೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ  ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು, "ತನ್ನಲಿಂಗಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಯಿ ಕುಮಾರ್, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ದೇಹ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಡೈಲಾಗ್ ಡೆಲಿವರಿಯಿಂದ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಪನಾ ಒಂದು ಆನಂದದಾಯಕ ಹಾರರ್ ಚಿತ್ರ. ನೀವು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ನೀವು ಇದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಬಹುದು." Oneindia ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಹೇಳಿತು "ಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜಕವಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯ ಹರಿವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೀಟಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರೇ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಡೈಲಾಗ್ ಡೆಲಿವರಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೆಂಡರ್‌ನ ದೇಹ ಭಾಷೆ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ." ಸೂಪರ್‌ಗುಡ್ ಮೂವೀಸ್ ಕಲ್ಪನಾವನ್ನು ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ, ಇದು 5 ರಲ್ಲಿ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಕರು ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು, " A ಯ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಉಪೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ." ಇಂಡಿಯಾಗ್ಲಿಟ್ಜ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಹೇಳಿತು " ಕಲ್ಪನಾ ಒಂದು ಸ್ಟುನ್ನರ್. ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ." ನ್ಯೂಸ್‌ಟ್ರಾಕ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪದಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು, "ನೀವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಕಲ್ಪನಾವು 'ಎ' ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನಂದಿಸಬಹುದಾದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ."
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಗಳಿಕೆ
ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಉತ್ತಮ ಓಪನಿಂಗ್ ಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 90% ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 70% ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿಗೆ ತೆರೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 4 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು  2.5 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಪಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, ಈ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ  3 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್‌ನ ದಾಖಲೆ ಮೀರಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ  11 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ 25 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. ಕಲ್ಪನಾ 2012 ರಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಯರಝರ್ವಿ
ಯರಝರ್ವಿ : ಯರಝರ್ವಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲುಕಿನ ಹಳ್ಳಿ. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾನವಾದ ಯರಗಟ್ಟಿ ತಾಲುಕಿನ ವ್ಯಾಫ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ್ದ ವಾಯುವ್ಯ ಬಾಗಕ್ಕೆ ೫೭೮ ಕಿ.ಮಿ ದುರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯಿ೦ದಾ ಫೂರ್ವಕ್ಕೆ ೫೮ ಕಿ.ಮಿ ದೂರವಿದೆ ಹಾಗು ಯರಗಟ್ಟಿಯಿ೦ದಾ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಹಾಗು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒ೦ದು ಸು೦ದರ ಹಳ್ಳಿ.
ಬೂದಿಹಾಳ
ಬೂದಿಹಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು  ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಿಜಾಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ರೋಗಗಳು
ಮನುಷ್ಯನ ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಗಂಟಲುಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಪರಸ್ಪರ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೂಸ್ಟೇಕಿಯನ್ ನಾಳ ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಗಂಟಲ ಕುಹರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೂಗು ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನ ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಿವಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಬಾಧಿಗೀಡು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕಿವಿಯ ರೋಗಗಳು
ಕಿವಿ ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿಡಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗ. ಕಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆ ಅದರ ಈ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲುದು. ಹೊರಗಿವಿಗೆ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದಾಗ ರಕ್ತಿದ ಹೊಪ್ಪಳೆ ಅಥವಾ ಸೋಂಕುಂಟಾಗಬಹುದು. ಅನಂತರ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಕಲೆ ಉಳಿದು ಹೊರಗಿವಿ ಸೊಟ್ಟಗಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಸ್ತಿಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಟಿಕಾಳಗದ ಜಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿವಿಗೆ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದು ಅದು ಹೂಕೋಸಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದುಂಟು. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಕಿವಿಯನಾಳದ ಚರ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಪೈತ್ಯಕಾರಕಗಳು (ಅಲ್ಲರ್ಜನ್ಸ್) ಅದನ್ನು ಸೋಂಕಿದಾಗ ಕಿವಿಯ ಕಡಿತವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಒಣಗಿ ಚೆಕ್ಕೆಯಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ತೇವವಾಗಿ ಜಿನುಗುತ್ತಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಯನ್ನು ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿವಿಯ ನಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಣಗ್ರಂಥಿಗಳು ಕಿವಿಯ ಮೇಣವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶೇಖರಗೊಂಡಾಗ ಕಿವಿ ಗುಮ್ಮೆನ್ನುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಣವನ್ನು ಹೊರದೆಗೆದಾಗ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತವೆ.
ಒಳಗಿವಿಯ ರಚನೆ
ತಲೆಸುತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಿವಿಯ ರಚನೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗುವು ತೊಂದರೆಯೇ ಮುಖ್ಯಕಾರಣ. ಒಳಗಿವಿಯ ದ್ರವದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮೇನಿಯರ್ ಕಾಯಿಲೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ತಲೆಸುತ್ತು, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಿವಿಮೊರೆತಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಒಳಗಿವಿಯ ದ್ರವದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಕಿವಿಯ ಭಾಗದ ಸೋಂಕು ಒಳಗಿವಿಗೆ ಹರಡಿ ಒಳಗಿವಿಯುರಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಥಟ್ಟನೆ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ, ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾರಿ ತೀವ್ರವಾದ ಕಿವಿಮೊರೆತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಕಿವಿಯು ಸೋಂಕನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದಾಗ ಇದು ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೋಂಕನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿವಿಗೆ ರಕ್ತವನ್ನೊದಗಿಸುವ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಇವು ಸೆಟೆತುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಡೆದು ಹೋದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿವಿಯ ಪೋಷಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದ್ದರಿಂದ ಥಟ್ಟನೆ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಹೊರಟು ಹೋಗುವುದಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಮೊರೆತ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ಔಷಧೋಪಚಾರವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಆರಂಭಿಸುವುದರಿಂದ ಒಳಗಿವಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥದರಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ತುಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಗಿವಿ
ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಗಿವಿಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಟುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಇದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದು ಕಿವಿಮೊರೆತ ತಲೆಸುತ್ತು, ಮುಖದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ತಲೆನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು. ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದಾಗ ತಲೆಮೂಳೆ ಮುರಿದು ಅಥವಾ ಮುರಿಯದೆಯೂ ಒಳಗಿವಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಕಿವಿಮೊರೆತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮುಖದ ನರಕ್ಕೂ ಪೆಟ್ಟು ತಗುಲಿ ಮುಖದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಿವಿಮೊರೆತ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಶ್ರವಣನರದ ಬಾಧೆಯಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕುನರದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಅಸಮಗ್ರ ರಕ್ತಚಲನೆಗಳು ಈ ನರದ ಬಾಧೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.