cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಶೇರುಕ
ಮಸ್ತಕ
ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಸ್ತಕ ದೇಹರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗ. ಮಸ್ತಕವಿಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರ್ಡೇಟಗಳೂ ಇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಂಫಿಯಾಕ್ಸಸ್ ಜೀವಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಮಸ್ತಕವಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಸ್ತಕ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ತಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವುಗಳಾಗಿ ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೀವಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾದ ಮಿದುಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಥಿರಚನೆಗಳುಳ್ಳ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಅಸ್ಥಿತಟ್ಟೆಗಳು ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ತಟ್ಟೆಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿಹೋಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಉಚ್ಚಮಟ್ಟದ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆಯುವ ಅಸ್ಥಿರಚನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ರಚನೆ ಈ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನಿತರ ಯಾವ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸೆಫಲೈಸೇಶನ್
ಎಲ್ಲ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉನ್ನತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಶಿರ ಭಾಗವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾದ ಮಿದುಳಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣತರ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಶಿರದಲ್ಲಿವೆ. ಇಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣಾಂಗಗಳು ಕೆಳ ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಡೇಟಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರದ ಭಾಗ ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳ ದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಮುಂದುವರಿದ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪು ಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟ ವರ್ಗದಿಂದ ಸಸ್ತನಿವರ್ಗದವರೆಗೆ ಶಿರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಈ ಅಂಗ ಹೇಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರ ಪ್ರತಿವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಗಾತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಿರಕ್ಕೆ ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿರ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸೆಫಲೈಸೇಶನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕಶೇರುಕಗಳ ಶಿರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಖಂಡಗಳ ಮಿಲನದಿಂದಾಗುತ್ತದೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದ ವಿಷಯ. ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡೆಬೀರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಶಿರ ಎರಡು ಉಪಶಿರಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂರಲ್ ಶಿರ ಮತ್ತು ವಿಸರಲ್ ಶಿರಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ನ್ಯೂರಲ್ ಭಾಗ ಶಿರದ ಮೇಲು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ವಿಸರಲ್ ಭಾಗ ಶಿರದ ತಳಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ನ್ಯೂರಲ್ ಶಿರಭಾಗ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತ ಹೋಗಿದೆ; ಆದರೆ ವಿಸರಲ್ ಶಿರಭಾಗ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಶಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಉಚ್ಚಮಟ್ಟದ ಕಶೇರುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂರಲ್ ಶಿರವೇ ಶಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ. ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಲ್ಕು ಖಂಡಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಿರಭಾಗ ಎಂಟು ಖಂಡಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ವಿಸರಲ್ ಶಿರದ ಖಂಡಗಳು ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಖಂಡಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನೆಲವಾಸಿ-ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಖಂಡಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೇಲು ಹಾಗೂ ತಳಭಾಗದ ನರಮೂಲಗಳು
ಅಕಶೇರುಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಖಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಜೊತೆ ನರಗಳು ಮಿದುಳು ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಶೇರುಕ ಮತ್ತು ಆಂಫಿಯಾಕ್ಸಸ್ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಖಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಜೊತೆ ನರಗಳು ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಈ ತಂಡಗಳು ನರ ಬಳ್ಳಿಯ ಮೇಲುಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ತಳಭಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ತಳಭಾಗದ ತಂಡ ಕೇವಲ ಪ್ರೇರಕ (ಮೋಟಾರ್) ನರಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಇವು ಮಿದುಳಿನಿಂದ ನರಪ್ರಬೇದನೆಗಳನ್ನು ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಾದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲುಭಾಗದ ತಂಡ ಜ್ಞಾನವಾಹಿನಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಕ ಕೆಲಸಗಳೆರಡನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಮಿಶ್ರನರಗಳು. ಇವುಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನರಕೋಶಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡಿದ್ದು ಗಂಟಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಮೇಲುಭಾಗದ ಹಾಗೂ ತಳಭಾಗದ ಈ ನರಗಳು ಮೂಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇದ್ದರೂ ಇವುಗಳಿಂದಾದ ಕವಲುಗಳು ಶರೀರದೊಳಗೆ ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಮಿಲನ ಗೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವು ಮಿಶ್ರನರಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಾದ ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನರಗಳ ಮಿಲನ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನುವೇದನ (ಸಿಂಪತೆಟಿಕ್) ನರಮಂಡಲ: ಕಶೇರುಕಗಳ ಶರೀರದೊಳಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ನರಮಂಡಲವೂ ಇದೆ. ಇದು ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಶರೀರದೊಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಗಳು (ನರಗಂಟು) ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನರಗಳೂ ಇವೆ. ಇವು ಶರೀರದ ಒಳಗಿರುವ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ವಿಸರಲ್ ನರಮಂಡಲವೆಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದರ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಗಳು ಮತ್ತು ನರಗಳು ಕೇಂದ್ರನರಮಂಡಲದ ನರಗಳೊಡನೆ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಮೆಡ್ಯುಲಾ ಆಬ್ಲಾಂಗೇಟದೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಮತ್ತು ಪೀನಿಯಲ್ ಅಂಗಗಳು
ಇವು ಮಿದುಳಿನಿಂದ ಬೆಳೆದಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳಂತೆ ಅಥವಾ ಚಾಚುಗಳಂತಿವೆ. ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಮುಂದಿನ ಮಿದುಳಿನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹೊರಚರ್ಮ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ಅಂಗಾಂಶಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಿ. ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೋಮ್ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೊರಚರ್ಮ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ಅಂಗಾಂಶಗಳೆರಡೂ ಒಂದುಗೂಡಿರುವ ಈ ಅಂಗ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ಒಂದು ಅತಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಗ್ರಂಥಿ. ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೋಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯೇ ಇವೆ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಶರೀರದ ವಿವಿಧ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುವು. ನಿಮ್ನವರ್ಗದ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೀನಿಯಲ್ ಅಂಗ ಮಿದುಳಿನ ಡಯನ್ಸೆಫೆಲಾನ್ ಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅಂಗ. ಇದು ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು. ಆದರೆ ಮೇಲುದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಶಿಸಿಹೋಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಗದೊಳಗೆ ಅಕ್ಷಿಪಟಲ ಮತ್ತು ಮಸೂರಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಹೃದಯ
ಆಂಫಿಯಾಕ್ಸಸ್ ಜೀವಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಹೃದಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಡೇಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೃದಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಾಂಗಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೃದಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಗದ ಸ್ಥಾನ ಜೀರ್ಣಾಂಗಗಳ ಮೇಲುಗಡೆ. ಹೃದಯ ಸಹ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳ ವರೆಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಹೆಪ್ಯಾಟಿಕ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ
ಇದು ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣ. ಇಲ್ಲಿ ಮಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಯಕೃತ್ತಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಲೋಮನಾಳಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದುಗೂಡಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಜೀರ್ಣಾಂಗಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆಹಾರಮಿಶ್ರಿತ ರಕ್ತ ಪಿತ್ತಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಪರಿಚಲನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಇಂಥ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆ ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕೋಶಗಳು
ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕೋಶಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ದ್ರವದೊಳಗಿರದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಶಗಳೊಳಗಿದೆ. ಈ ಜೀವ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕೋಶಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಮೂಳೆಗಳೊಳಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪುರಕ್ತಕೋಶಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂದು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಶರೀರದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ತಲಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಚಲನಾಂಗಗಳು
ಇಂದು ಬದುಕಿರುವ ಯಾವ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಜೊತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಲನಾಂಗಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಾಂಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶರೀರದ ಪ್ರತಿ ಖಂಡದಿಂದಲೂ ಒಂದೊಂದು ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳು ಆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚಲನಾಂಗಗಳಾದ ಕಾಲುಗಳೇ ಕಶೇರುಕಗಳ ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆಂದಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಾದ ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಚಲನಾಂಗಗಳೇ ಇಲ್ಲ.
ಬಾಲ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಶರೀರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರೊಳಗೆ ದೇಹಾಂತರ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಉದರಭಾಗದೊಳಗಿರುವ ಯಾವ ಅಂಗವೂ ಬಾಲದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಉಭಯಚರಿಗಳಿಗೆ ಬಾಲವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡಿಂಬದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವಕ್ಕೆ ಬಾಲವಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಚಲನಾಂಗವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಬಾಲದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆದಿಕಶೇರುಕಗಳ ಉಗಮವಾದಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲುದರ್ಜೆಯ ಕಶೇರುಕವಾದ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಬಾಲವಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿಬಂದಿದ್ದಾನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಕುರುಹುಗಳು ಈತನ ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ.
ನಿರ್ನಾಳಗ್ರಂಥಿಗಳು
ಇವು ಎಲ್ಲ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ. ಜೀವಿಗಳ ಶರೀರದೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಇವು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಗುಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆಯೆಂದಲ್ಲ. ಈ ಗುಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಯಾ ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗುಣಗಳಿವೆ. ೧. ಸೈಕ್ಲೊಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟ, ೨. ಆಸ್ಟ್ರಕೋಡರ್ಮಿ, ೩. ಪಿಸೀಸ್, ೪. ಆಂಫಿಬಿಯ, ೫. ಸರೀಸೃಪಗಳು, ೬. ಏವೀಸ್, ೭. ಸ್ತನಿಗಳು ಎಂದು ಕಶೇರುಕಗಳನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ವಾಸುದೇವಮೂರ್ತಿ
ಡಾ.ವಾಸುದೇವಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜಾನಪದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಚಯ
ಡಾ.ವಾಸುದೇವಮೂರ್ತಿ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಅಶೋಕಪುರಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಾಯಿ ಮರಮಾದಮ್ಮ(ಈರಮ್ಮ), ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ. ಇವರು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಅಧ್ಯಾಪನ, ಸಾಹಿತ್ಯಸೇವೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಕಲೆ, ಕ್ರೀಡೆ, ಬೆರಳಚ್ಚು, ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಬೋದನಾ ಅನುಭವ ೮ ವರ್ಷ, ಸಂಶೋಧನ ಅನುಭವ ೬ ವರ್ಷ, ಸಂಶೋಧನ ಸಹಾಯಕ ಅನುಭವ ೧೫ ವರ್ಷ. ಇವರು ಕಬ್ಬಡ್ಡಿ, ಪುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಂತರ ಕಾಲೇಜು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ, ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂತರ ಸಂದೇಶ ಸಂವತ್ಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 'ಓಶೋ ರಜನೀಶ'ರ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜಾನಪದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದ್ಯಾ ಅರ್ಹತೆ
ಪಿಎಚ್ ಡಿ(ಜಾನಪದ), ಎಂಎ(ಜಾನಪದ), ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ, ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜೈನಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊವೊ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪೂರಕ ನೆರವು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕರು
ಹೊಸಕೋಟೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಜಿ. ಪಿ. ಪೋರವಾಲ ಕಲಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸಿಂದಗಿ, ಬಿಜಾಪುರ
'''ಜಿ. ಪಿ. ಪೋರವಾಲ ಕಲಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ'''ವು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜನತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಗಗನಯಾತ್ರಿ
thumb|250px| 1984ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಡ್ ಮನೆವ್ರಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬ್ರೂಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯಾಂಡಲ್ಸ್ II.
ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಯೋಜನೆಗೆ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು, ಅಥವಾ ಚಾಲಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಮಾನವ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಈ ಶಬ್ಧವು ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
೨೦೦೩ವರೆಗೂ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಇದಲ್ಲದೇ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಏಜನ್ಸಿಗಳ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್‌‍ಶಿಪ್‌ ಒನ್‌ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಪ-ಕಕ್ಷೆಯ ನೌಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗಗನಯಾನವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
thumb|right|350px|ಗಗನಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದೇಶಗಳು.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯, ೨೦೦೯ರ ವರೆಗೆ ೩೮ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು ೫೦೫ ಜನ ತಲುಪಿದ್ದರು100 km ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ, ೫೦೨ ಜನರು ಕೆಳಗಿನ ಭೂ ಕಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಅದರಾಚೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಅಥವಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಲೂನಾರ್ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ೨೪ ಜನರು ಕೆಳಗಿನ ಭೂ ಕಕ್ಷೆಗಿಂದಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ೨೪ರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಜಿಮ್ ಲೊವೆಲ್, ಜಾನ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಯುಜಿನ್ ಸೆರ್ನನ್.
ಯು.ಎಸ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ೪೯೬ ಜನರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.50 mi ಇವರಲ್ಲಿ ಎಂಟು X-೧೫ ಚಾಲಕರು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ೫೦ ಮೈಲಿ ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಏಳು ಜನ 50 miಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಆದರೆ ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ (ಸುಮಾರು ೬೨ ಮೈಲಿಗಳು) ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳು ೩೦,೪೦೦ ಮಾನವ-ದಿವಸ ಕ್ಕಿಂತ ( ಅಥವಾ ಒಟ್ಟೂ ೮೩ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಹೆಚ್ಚು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುತ್ತಾರೆ, ೧೦೦ ಗಗನಯಾತ್ರಿ-ದಿವಸಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶನಡಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಕೆ.ಕ್ರಿಕಾಲೆವ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ೮೦೩ ದಿನಗಳು, ೯ ತಾಸುಗಳು ಮತ್ತು ೩೯ ನಿಮಿಷಗಳು, ಅಥವಾ ೨.೨ ವರ್ಷಗಳು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪೆಗ್ಗಿ ಎ. ವಿಟ್ಸನ್೩೭೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು (ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟ್)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಗ್ರೀಕ್ ಶಬ್ದ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನ್  (ἄστρον)ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ನಕ್ಷತ್ರ", ಮತ್ತು ನಾಟ್ಸ್  (ναύτης), ಇದರರ್ಥ "ನಾವಿಕ". ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ನೇಲ್ ಆರ್. ನೋನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ "ದಿ ಡೆತ್ಸ್ ಹೆಡ್ ಮೀಟೀಯರ್"ನಲ್ಲಿ "ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಂಥ ಶಬ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೆರ್ಸಿ ಗೆಗ್'ನ ೧೮೮೦ರ ಪುಸ್ತಕ ಎಕ್ರಾಸ್ ದ ಜೊಡಿಯಾಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ "ಗಗನಯಾತ್ರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. Les Navigateurs de l'Infini (೧೯೨೫)ರಲ್ಲಿ ಜೆ.-ಎಚ್. ರೋಸ್ನಿ ಎಯ್ನ್, the word ಎಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ (ಎಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್) ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು "ಏರೋನಾಟ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿರಬದುಹು, ಹಳೆಯ ಶಬ್ದ ಮೊದಲು ವಾಯುಯಾನಿ (೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ) ಬಲೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಆಮೇಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಭೂ ಕಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಅದರಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ನಾಸಾ ಗಗನನೌಕೆಯ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಸಾ ಇದರ ಏರೋನಾಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದವರಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜನ್ಸಿ ಕೂಡ ಅದರ ಏರೋನಾಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ರಶಿಯನ್‌
ರಷಿಯಾದ ವಾಯುದಳದ ಚಾಲಕ ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿ. ರಷಿಯಾದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೆಶ್ಕೊವಾ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕ ಗಗನಯಾತ್ರಿ (ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೧೯೯೫ರಂದು, ನೋರ್ಮನ್ ಥಗಾರ್ಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ರಷಿಯಾದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕಾದವನು. ಇವನು ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ".
ಚೀನಿಯರು
ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟ್ರೋನಾಟ್ ಹಾಗೂ ರಶಿಯನ್‌ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ космонавт (ಕಾಸ್ಮೊನಾಟ್ ) ಎಂದು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗೆ "yǔhángyuán" ಶಬ್ದವು (宇航员, "ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮನುಷ್ಯ ") ಅಥವಾ "hángtiānyuán" (航天员, "ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮನುಷ್ಯ") ಎಂದು ಧೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. "tàikōng rén" (太空人, "ಗಗನಯಾತ್ರಿ" ಎಂಬ ಪದವು) ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಚೈನಾದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಆಂಗ್ಲ್-ಭಾಷಾ ಸುದ್ಧಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೈಕೊನಟ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಲಾಂಗ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌‍ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು " ಚೈನಾದ ಮಿಶ್ರ ಶಬ್ದ ಟೈಕಾಂಗ್ (ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ) ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕನ ನಟ್ (ನಾವಿಕ)"ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಚೈನಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಯಾಂಗ್ ಲೆವೆಯ್‌ನನ್ನು Shenzhou ೫ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಶಬ್ದವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಚೈನಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭದಿಂದ ಕ್ಸಿನ್‌ಹುವಾರಿಂದ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೈಲಿಯ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಬ್ದದ ಉಗಮವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮೇ ೧೯೯೮, ಮಲೇಶಿಯಾದ ಚೀವ್ ಲೀ ಯೀರಿಂದ (赵里昱) ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಸ್‌ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತರೆ ಶಬ್ದಗಳು
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ, ನಾಸಾ ಮತ್ತು ರಶಿಯನ್‌ ಫೆಢರಲ್ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಈ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು "ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹಾರಾಟ ಭಾಗಿದಾರ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದವು.
ರಷಿಯಾ(ಮೊದಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ), ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬೇರಾವ ದೇಶವೂ ಹಾರಿಸಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಉಳಿದ ದೇಶಗಳು ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಉಳಿದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಪೇಷನಟ್ ಶಬ್ದವು (ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕಾಗುಣಿತ: spationaute ) ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಬ್ದ ಸ್ಪ್ಯಾಟಿಯಮ್  ಅಥವಾ ಸ್ಪೇಸ್, ಮತ್ತು ಮಲಯ ಶಬ್ದ ಅಂಗ್ಕಸವನ್‌ ಗಳು ಅಂಗ್ಕಸವನ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗಿದಾರರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಕಾಶಯಾನದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
thumb|upright|ಯೂರಿ ಗಾಗರಿನ್, 1961 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ thumb|right|ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಮಾನವ (1969).
ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ರಷ್ಯಾದ ಯೂರಿ ಗ್ಯಾಗರಿನ್, ಇದು ೧೦೮ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿತು. ಗಗಾರಿನ್‌ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಾಹನದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪ್ಯಾರ‍ಾಚೂಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಎಂಬ ಆಪಾದನೆ ಇದೆ. ೧೯೬೩ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ವಲೆಂಟಿನಾ ತೆರೆಷ್ಕೋವಾ ವಾಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ.
ಅಲನ್ ಶೆಪರ್ಡ್ ಮೇ ೫, ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿ ೧೫ ನಿಮಿಷ ಸುತ್ತಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲನೇ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಯಾಲೀ ರೈಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್‌ನ ನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌-೭ರಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ೧೮, ೧೯೮೩ರಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.
೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಮೊದಲ ನಿಯೋಗ ಅಪೋಲೊ ೮, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ ವಿಲಿಯಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್ಸ್ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎಪ್ರಿಲ್‌ ೧೯೮೫ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ, ಟೇಲರ್ ವಾಂಗ್ ಚೀನೀ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಯಾಂಗ್ ಲಿವೈ ಚೀನಾದ ಮೊದಲ ಶೆನ್ ಜೂ೫ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನೇರಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್, ಇದು ಇಂಟರ್‌ಕಾಸ್ಮೋಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಇತರ "ಸೊಶಿಯಲಿಸ್ಟ್" ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರಿಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ತೆರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟರು (ವರ್ಸ ಪಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೊವಿಯತ್-ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರರು). ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಜೆಕೊಸ್ಲಾವಾಕ್‌ನವನಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ರೆಮೆಕ್ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಅಲ್ಲದ ರಷ್ಯಾದ ಸೊಯುಜ್-ಯು ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜುಲೈ ೨೩, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಪಾಮ್ ಟುಆನ್ ಸೊಯಜ್ ೩೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲೂ ಸಹ, ಕ್ಯೂಬನ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡೊ ಟಮಯೊ ಮೆಂಡೆಜ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನಾಂಗದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಗ್ಯೂಯಾನ್ ಬ್ಲ್ಯೂಫೊರ್ಡ್ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಬೌಂಡ್ರಿ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ, ಅಬ್ದುಲ್ ಅಹಾದ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಮೊದಲ ಆಫ್ಗನ್, ಮಿರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನ ಕಳೆದು ಬಂದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸೀಟ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಯುಎಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಉಲ್ಫ್ ಮೆ‌ರ್‌ಬೊಲ್ಡ್ ಯುಎಸ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲದ ಗಗನ ಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ, ರುಡಾಲ್ಫೊ ನೆರಿ ವೆಲ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ, ಹೆಲೆನ್ ಶರ್ಮನ್ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟನ್ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಶಟಲ್‌ವರ್ಥ್ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶದ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ನಾಗರಿಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಇಲಾನ್ ರುಮೌನ್ ಮೊದಲ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಗಗನಯತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದನು.
ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ದಾಖಲೆಗಳು
ಗೆರ‍್ಮನ್‌‌ ಟೊಟೊವ್ ವಾಸ್ಟಾಕ್ ೨ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಆತನ ಮಯಸ್ಸು ೨೫ ವರ್ಷ. (ಟಿಟೊವ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ನರಳಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ). ಜಾನ್ ಗ್ಲೆನ್,ತನ್ನ ೭೭ನೇ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌-೯೫ನಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸಮಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು
ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ೪೩೮ ದಿನಗಳಕಾಲ ರಷ್ಯಾದ ವಲೆರಿ ಪೊಲ್ಯಕೊವ್ ಗಗನಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೬ರ ವರೆಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಜೆರ್ರಿ ಎಲ್. ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಚಾಂಗ್ ಡಯಾಜ್ ಗಗನಯಾನ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರ ಚಲಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳೆಂದರೆ401056 km ಜಿಮ್ ಲೊವೆಲ್, ಜಾಕ್ ಸ್ವಿಗೆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಹೈಸ್, ಅವರು ಅಪೋಲೊ ೧೩ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವೇಳೆ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿದರು.
ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
’ನಾಗರಿಕ’ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ, ವಾಸ್ಟಾಕ್ ೬ನಲ್ಲಿ ವಾಲೆಂಟಿನಾ ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾ (ಈಕೆ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ) ಅಥವಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರದ X-೧೫ ಪ್ಲೈಟ್ ೯೦ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದ ಜೋಸೆಫ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್‌ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಟೆರೆಶ್ಕೋವಾಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೊದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋ ವಾಕರ್ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಎರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ವೊಸ್ಕೋಡ್ ೧ ಗಗನಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಫಿಯೋಕ್ಟಿಸ್ಟೋವ್‌‍ ಮತ್ತು ಬೊರಿಸ್ ಯೆಗಿರೋವ್‌ರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ದೇಶದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್‌-೯ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯೆಂದರೆ ಬೈರಾನ್ ಕೆ ಲಿಚೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಸಂಶೋಧಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೯೦ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೊಯೊಹಿರೊ ಅಕಿಯಮ ಟೋಕಿಯೊ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನ ಮೊದಲ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಕಿಯಾಮ "ರಿಸರ್ಚ್ ಕಾಸ್ಮೋನಟ್" ಆಗಿ ಅಂದಾಜು $೧೨ ಮಿಲಿಯನ್ (ಯುಎಸ್‌ಡಾಲರ್‌)ನ ಜಪಾನೀ ಟಿವಿಸ್ಟೇಶನ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು. ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕಿಯಾಮ ತೀವ್ರತರವಾದ ಸ್ಪೇಸ್-ಸಿಕ್‌ನೆಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲಿದನು, ಇದು ಅವನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೇರಿತು.
ಮೊದಲ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನವೆಂದರೆ ಡೆನ್ನಿಸ್ ಟಿಟೊನದು, ೨೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೧ರಂದು ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಗಗನನೌಕೆಯಾದ ಸೂಯಜ್ ಟಿಎಮ್-೩ ನಲ್ಲಾಯಿತು.
ಸ್ವ-ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಯಾತ್ರಿಗಳು
ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದವನೆಂದರೆ ಮೈಕ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್, ಸ್ಪೇಸ್ ಶಿಫ್ಟ್‌ಒನ್ ಫ್ಲೈಟ್ ೧೫ಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಒಳಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈತ ಸ್ಕೇಲ್ಡ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಟೆಸ್ಟ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಿಜವಾಗಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಏಳು ಜನ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳೆಂದರೆ
ತರಬೇತಿ
೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಜೆಟ್ ಪೈಲೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾಸಾ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯಾಗಲು ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಾನ್ ಗ್ಲೆನ್ ಅವಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಕಾರ್ಪೆಟರ್(ಮರ್ಕ್ಯೂರಿ ಸೆವೆನ್) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು  ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳೆರಡರ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿರುತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ನಾಸಾ ಗಗನಯತ್ರಿಗಳು ೨೦ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಸಾದ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಬೈಯೊಸಿ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯ ಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗಗನನೌಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತರಬೇತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವುಕಡೆ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಕೆಲಕಾಲದ ವಿಮಿಟ್ ಕೊಮೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿನ ಭಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಸಿ-೧೩೫ರ ಆಧುನಿಕ ಜೋಡಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು (ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ C-೯ದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು) ಇದು ಪ್ಯಾರಾಬೋಲಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದ ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು. ಜಾನ್ಸನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್‍ಗೆ ಸಾಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲಿಂಗ್ಟನ್ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಟಿ-೩೮ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನದ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಾದರೂ, ಎಲಿಂಗ್ಟನ್ ಮೈದಾನದವನ್ನು ಶಟಲ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಕಮಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್
ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಕೊನೆಯ ಪರಿಗಣನೆಗೊಳಪಟ್ಟಾಗ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುವುದು.
ತಜ್ಞರ ಶಿಕ್ಷಕ ನಿಯೋಗ
[[ಚಿತ್ರ:Educator Astronauts.jpg|right|thumb|
ಮಿಶನ್ ಸ್ಪೇಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಎಜುಕೇಟರ್ಸ್ ಲಿಂಡನ್‌ಬರ್ಗರ್, ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅಕಬ ಪ್ಯಾರಬೊಲಿಕ್ ಫ್ಲೈಟ್ ]]
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು
ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಒತ್ತಡ ಇಳಿತದ ಕಾಯಿಲೆ, ಬರೊಟ್ರೌಮ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆ, ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು ಕೊರೆತ, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಇಳಕೆಯಿಂದಾದ ಆರ್ಥೊಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ (orthostatic intolerance due to volume loss), ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣದಿಂದಾದ ಗಾಯಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಅರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಡೈಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಇನ್ ಮೈಕ್ರೊಗ್ರಾವಿಟಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು (ಮಾಜಿ ಐಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ಸ್‌ಗಳಾದ ಲೊರಿ ಚಿಯಾವೊ ಮತ್ತು ಗೆನ್ನಾಡಿ ಪಡಲ್ಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಹತ್ವದ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ತಂತ್ರಗಳು ಈಗ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗಾಗುವ ಅಪಘಾತಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಜ್ಞರಲ್ಲದವರು ಮಾಡಿದ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ (ರಿಮೋಟ್ ಗೈಡೆಡ್) ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್‌ನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯರ ಲಭ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಪೈಲಟ್-ಕಾಸ್ಮೊನಟ್ ಆಫ್ ರಷ್ಯನ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಹಿರೋ ಆಫ್ ದಿ ರಷ್ಯನ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೊಟವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಾಸಾದಲ್ಲಿ ಗಗನಯಾತ್ರೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು ಲಪೆಲ್ ಪಿನ್‌ನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಬಂಗಾರದ ಪಿನ್‌ನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯುಎಸ್ ಸೌನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನದ ನಂತರ ವಿಶೇಷವಾದ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್‌ನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜನ್ನು ೫೦ಮೈಲಿಗಳ (೮೦ ಕಿಮೀ) ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಹೋದ ತನ್ನ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ. right|250px|thumb| ಸ್ಪೇಸ್ ಮಿರರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್
ಮರಣಗಳು
ನಾಲ್ಕು ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನ ಅಮೇರಿಕಾದವರು, ಮೂರು ರಷ್ಯನ್ನರು, ಒಬ್ಬ ಉಕ್ರೇನಿನವನು, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಇಸ್ರೇಲಿನವನು. ಅನೇಕರು ಬಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನಡಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ವಿಸಿಟರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸನ ಸ್ಪೇಸ್ ಮಿರರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಬಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ನಾಸಾದ ಗಗನಯಾತ್ರೆಯ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸ್ಮಾರಕವು ಯು.ಎಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯX-೧೫ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟಗಾರ, ಅಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಯು.ಎಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಭಾಗಿದಾರ, ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ,(ಜನನ ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೩) ಓರ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಛಾಯಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ. ಇವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಸ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಫೈಟರ್ ಶೆಟ್ಟಿ.ಇವರು ಮೂಲತಃ ಮಂಗಳೂರಿನವರು. ಇವರು ಇಲ್ಲಿ ತನಕ ಸುಮಾರು 10 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ ತೋಡು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ ೧೪-೧೫ ಕಾರುಗಳು ಹಾರಾಡಿ ಊರ್ರಾಡಿ ತೇಲಾಡಿ ಪುಡಿ ಪುಡಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ತನಕ ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ಅವರ ಜೋಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಜಮೀನ್, ಸಿಂಘಂ, ಗೊಲಮಾಲ್ ಸೀರೀಸ್, ಸಿಂಘಂ ರಿಟರ್ನ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಆಗಿದೆ. ಶಾರುಖ್ ಮತ್ತು ದೀಪಿಕಾ ಅಭಿನಯದ ಚೆನ್ನೈ ಎಕ್ಷ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವೂ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಾಸ್ತೆರ್ ಆಗಿ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿಸಿದೆ.
ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ಅಭಿನಯದ ಸಿಂಘಂ ರಿಟರ್ನ್ ಚಿತ್ರವೂ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ೩೨ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಕಿಕ್ ಚಿತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂಬರುವ ಚಿತ್ರ
೨೦೧೫ - ದಿಲ್ವಾಲೇ ( ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾಜೋಲ್ ಜೊತೆ )
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್
ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್ (ಜನನ: ೧೩-೧೨-೧೯೭೪) ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕಿ. ಯುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ ಪಿ.ಎಲ್.ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಇವರ ಸೋದರ, ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ (ಈಗ ಲಂಕೇಶ್) ಸಂಪಾದಕಿ ಗೌರಿಲಂಕೇಶ್ ಇವರ ಸೋದರಿ.
ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ
ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು
⋅ ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ರಾಯರು (೧೫೯೫-೧೬೭೧),ಜನನ ೨೫-೦೨-೧೫೯೫ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಭುವನಗಿರಿ,ತಮಿಳುನಾಡು ಆಗಿನ ಕುಂಭಕೋಣ ಸಂಸ್ಥಾನ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಾಧ್ವ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ಮಧ್ವ ಮತದ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಯರ ಮೂರನೇ ಅವತಾರವೇ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಎರಡನೆಯ ಅವತಾರವು ಭಾಹ್ಲಿಕರಾಜರು. ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರ ಶ್ರೀ ೧೦೦೦೦೮ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ರಾಯರು, ಗುರುರಾಯರು, ಗುರುರಾಜರು ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇವರ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನವು (ಸಶರೀರ) ಈಗಿನ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ ಘಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿತ್ಯವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ತದಿಗೆಯವರೆಗೆ ಭವ್ಯ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಾಗೇ 7೦೦ ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಅವರ ಸನ್ನಿದಾನ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮ
ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟನಾಥರು. (ವೆಂಕಣ್ಣಭಟ್ಟ, ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು) ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಗೋಪಿಕಾಂಬೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರ ತಾತನವರ ಹೆಸರು ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು. ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರಿಗೆ ವೀಣೆ ಕಲಿಸಿದ ಗುರುಗಳು. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಗುರುರಾಜ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾಂಬೆ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ೧೫೯೫ ರಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭುವನಗಿರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮ
ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೇದಾಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮೂಲರಾಮದೇವರೇ ಬಂದು ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೆಂಕಟನಾಥರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ವೆಂಕಟನಾಥರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ನೆನಸಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಬಂದು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಯಿತ್ತಳು. ಇದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ವೆಂಕಟನಾಥರು ಶ್ರೀಸುಧೀಂದ್ರರಿಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಾಗ, ಅದರಂತೆಯೇ ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುದ್ಧ ಬಿದಿಗೆಯಂದು ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ರಘುನಾಥಭೂಪಾಲನ ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅನೇಕ ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಆಚಾರ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿ, ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರೆಂಬ ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಣವಮಂತ್ರೋಪದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಾಂತಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಇತ್ತ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಮನನೊಂದ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿಬಾಯಿಯು ಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆಕೆಯ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರತೀರ್ಥರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಆಕೆಗೆ ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪವಾಡಗಳು
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬಡ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಡುವಾಗ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಬಡತನದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅವರ ಬಳಿ ತೋಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಯರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಕೊಡಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದರು. ಆಗ ತಾವು ಏನು ಕೊಟ್ಟರು ನನಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನಾದರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇಡಿದನು. ಅದಕ್ಕವರು ಅವನಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನೆ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದ ವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಊರಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮನೆಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ಮಲಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕನ ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಿಶಾಚಿಯು ಆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಭಕ್ತನ ಬಳಿಯಿರುವ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಪಿಶಾಚಿಯು ಭಕ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದೂರ ಎಸೆಯಲು ಹೇಳಿತು. ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೆದರಿದ ಭಕ್ತನು ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಯು ಚೀರುತ್ತಾ ಅಲ್ಲೆ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಚೀತ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆ ಮಂದಿಯಲ್ಲ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಅವಕ್ಕಾದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಮನೆಯೊಡತಿಗೆ ಮಗುವಾದ ಸಂತಸದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯಿತು. ರಾಯರು ಕೊಟ್ಟ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ನಾಶವಾಯಿತು.
ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೃತಿರತ್ನಗಳು
ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಸ್ಥಾನ
೧. ಋಗ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೨. ಯಜುರ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೩. ಸಾಮವೇದವಿವೃತಿಃ * ೪. ಮಂತ್ರಾರ್ಥಮಂಜರೀ ೫. ಪುರುಷಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ ೬. ಶ್ರೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೭. ಮನ್ಯುಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೮. ಅಂಭೃಣೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೯. ಬಳಿತ್ಥಾಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೦. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್
ಉಪನಿಷತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾನ
೧೧. ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೨. ತಲವಕಾರೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೩. ಕಾಠಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೪. ಷಟ್ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೫. ತೈತ್ತಿರಿಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೬. ಆಥರ್ವಣೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೭. ಮಾಂಡೋಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೮. ಶ್ರೀಮನ್ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ ಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೯. ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೨೦. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ
ಸೂತ್ರಪ್ರಸ್ಥಾನ
೨೧. ಶ್ರೀಮನ್ನ್ಯಾಯಸುಧಾಪರಿಮಳಃ ೨೨. ಅಣುಭಾಷ್ಯ ವಾಖ್ಯಾನ ತತ್ವಮಂಜರೀ ೨೩. ತತ್ತ್ವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೨೪. ತಾತ್ಪರ್ಯಚಂದ್ರಿಕಾಪ್ರಕಾಶಃ ೨೫. ತಂತ್ರದೀಪಿಕಾ ೨೬. ನ್ಯಾಯಮುಕ್ತಾವಳಿಃ
ಮೀಮಾಂಸಾಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥ ೨೭. ಭಾಟ್ಟಸಂಗ್ರಹಃ
ಪುರಾಣಪ್ರಸ್ಥಾನ ೨೮. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮಂಜರೀ
ಗೀತಾ ಪ್ರಸ್ಥಾನ
೨೯. ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಮೇಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೦. ಗೀತಾತಾತ್ಪರ್ಯನ್ಯಾಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೧. ಗೀತಾರ್ಥಸಂಗ್ರಹಃ (ಗೀತಾವಿವೃತಿಃ)
ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳು
೩೨. ಮಾಯಾವಾದ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೩. ಮಿಥ್ಯಾತ್ವಾನುಮಾನ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೪. ಉಪಾಧಿಖಂಡನ ಟೀಕಾ ಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೫. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುತತ್ತ್ವವಿನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೬. ತತ್ವೋದ್ಯೋತ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೭. ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯಾನಂ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ * ೩೮. ತತ್ತ್ವವಿವೇಕ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೯. ಕಥಾಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೦. ಕರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೧. ಪ್ರಮಾಣಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ
೪೨. ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಭಾವದೀಪಃ ೪೩. ತರ್ಕತಾಂಡವ ಟೀಕಾ ನ್ಯಾಯದೀಪಃ ೪೪. ವಾದಾವಳೀ ಟಿಪ್ಪಣೀ ೪೫. ಪ್ರಮೇಯ ಸಂಗ್ರಹಃ
ಸದಾಚಾರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ
೪೯. ಪ್ರಾತಃ ಸಂಕಲ್ಪಗದ್ಯಮ್ ೫೦. ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣಗದ್ಯಮ್ ೫೧. ಭಗವದ್ಧ್ಯಾನಮ್ ೫೨. ತಿಥಿನಿರ್ಣಯಃ ೫೩. ತಂತ್ರಸಾರ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರಃ
ಸ್ತೋತ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ
೫೪. ರಾಜಗೋಪಾಲಸ್ತುತಿಃ ೫೫. ನದೀತಾರತಮ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ ೫೬. ದಶಾವತಾರಸ್ತುತಿಃ
ಸುಳಾದಿ ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು
೫೭. ಇಂದು ಎನಗೆ ಗೋವಿಂದ ೫೮. ಮರುತ ನಿನ್ನಯ ಮಹಿಮೆ - ಸುಳಾದಿ
ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಸಂಪರ್ಕ ವಿಳಾಸ ಇಂತಿದೆ:
ಶ್ರೀಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ [/br] ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಠ [/br] ಮಂತ್ರಾಲಯ-೫೧೮ ೩೪೫ [/br] ಕರ್ನೂಲು ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ [/br] ದೂರವಾಣಿ: ೦೮೫೧೨-೨೭೯೪೯೬ [/br] Email: sgsvp@srsmutt.org
ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ಜಂಬಗಿ ಹೆಚ್
ಜಂಬಗಿ ಎಚ್ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
೨೦೦೮ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೨೦೦೮ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದವು.
ಜಂಬಗಿ ಹೆಚ್
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
೨೦೦೮ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಜಂಬಗಿ ಹೆಚ್
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು
ನಿಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್
ನಿಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್ (ಆಂಗ್ಲ: Nearby Share) ಎನ್ನುವುದು ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ, ಕಡತಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತಂತ್ರಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಆಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಏರ್‌ಡ್ರಾಪ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಬೀಮ್‌‌ನಂತೆಯೇ(ಇದೂ ಸಹ ಗೂಗಲ್‌ನವರದ್ದೇ ಉತ್ಪನ್ನ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಮತ್ತು ವೈಫೈ ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ನಕಲಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭ
ಅಗಷ್ಟ್ ೪ ೨೦೨೦ರಂದು ನೀಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್ ಅನ್ನು ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ೬(ಮಾರ್ಷ್‌ಮಲೊ) ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರೆ ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ೬ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿ ಇರುವ ಹಳೆಯ ಫೋನಿನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಗೆ
ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ತಂತ್ರಾಂಶವಾದ ಕ್ರೋಮ್ ಒಎಸ್- ಎರಡರಲ್ಲೂ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್ ಮುಖಾಂತರ ಎರಡು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಸಾಧನಗಳ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಫೋನ್-ಕ್ರೋಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ನಡುವೆ ಚಿತ್ರಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಪಠ್ಯ, ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ, ಸ್ಥಳನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು, ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು, ಮತ್ತಿತರೆ ವಿಧದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭವಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ನೀಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ತೆರೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಡತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ನೀಯರ್‌ಬೈ ಶೇರ್ ತೆರೆದಾಗ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಮೊದಲಿಗೆ ಜಾಲಬಂಧದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಮತ್ತು ವೈಫೈ ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಯಾವುದರ ಮೂಲಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ತನಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಧನವು ತಾನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜಾಲಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು(Pairing) ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಧನದ ಮಾಲಿಕ, ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಾಧನವನ್ನು ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬೆಸೆಯುವಿಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ ದತ್ತಾಂಶವು ಒಂದು ಸಾಧನದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರೇಷಕ ಸಾಧನವು ದತ್ತಾಂಶ ಗ್ರಾಹಕದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಮಾಲಿಕ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಹೊರತು ದತ್ತಾಂಶದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ನಕಲಿಸಲು ವೈಫೈ ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಅಥವಾ ಎನ್ ಎಫ್ ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಫೈ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ 600ಎಂಬಿ/ಸೆ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು
೧೮೮೫
೧೮೮೫ (MDCCCLXXXV) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಗುರುವಾರ ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ೧೯ನೆ ಶತಮಾನದ ೮೫ನೆ ವರ್ಷ.
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
thumb '''ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ ದೇಸಾಯಿ''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಾಂತ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ತಜ್ಞರು. ಸಂಶೋಧರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ಅವರು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಕುನೂರಿನಲ್ಲಿ ೨,ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯84ರಂದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ತಂದೆ ಭೀಮರಾವ್‌, ತಾಯಿ ಭಾಗೀರತಿಬಾಯಿ.ಅವರ ತಂದೆ, ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೇಡಂನಲ್ಲಿ ,ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆ ಉರ್ದು.ನಿಜಾಮರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಕ್ಕಳು ಮರಾಠಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಕಲಿಯ ಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವರಿಗೆ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸ, ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಂಟರ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಕಾಲೇಜು ಬಿಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.ಅವರ ಅಣ್ಣ ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್‌ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನ ಕುಕನೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿಶಾಲೆ ತೆರೆದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಸ್ವಯಂ-ಅಧ್ಯಯನ
ಕುಕುನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ದೇಗುಲಗಳು ಸಮೂಹವೇ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಾಮಾಯಿ ದೇವಾಲಯ ಬಹುಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ. ಮೊದಮೊದಲು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡುತಿದ್ದ ದೇಸಾಯರು ನಂತರ ಓದುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳ ಓದಿದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತ ತಲುಪಿದರು. ಇದರಿಂದ ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪಾಠ ಎಳವೆಯಲ್ಲೇ ಆಯಿತು. ಅವರ ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಪಾಂಡುರಂಗನು ಅ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಒದಿದರು.
ಐದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಶಾಸನ ತಜ್ಞನಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದರು. ಯಾವುದೇ ಗುರು ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಲದಿಂದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ತಡವರಿಸದೆ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಸತತ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಹದ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಸಯಾನ್
'Sion' (Marathi: शीव) (Portuguese old name Sião)
'ಸಯಾನ್', ಅಥವಾ 'ಸಾಯನ್,' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮುಂಬಯಿನಗರದ ಒಂದು ಉಪನಗರ. ೧೫೪೩, ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಮುಂಬಯಿ ಬಂದರಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ’ಜೆಸ್ಸ್ಯೂಟ್ ಧರ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ’, ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರು ಸಯಾನ್ ಬಳಿಯ ಬೆಟ್ಟದಮೇಲೆ ಈಗಿನ ಸಯಾನ್ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ಹತ್ತಿರ, ಚಾಪೆಲ್ ಕಟ್ಟಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ’ಮೌಂಟ್ ಝಿಯಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ’ಸಯಾನ್,’ ಹಾಗೂ  ಮರಾಠಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ’ ಶಿವ್,’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಗಿದೆ. ’ಶಿವ್’ ಅಂದರೆ, ನಿಯಮಿತ ಜಾಗ ,ಅಥವಾ ಸರಹದ್ದು ಎಂದರ್ಥ. ಉತ್ತರ ಮುಂಬಯಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿಗೂ ಮಧ್ಯದ ಜಾಗ. ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಯಾನ್,' ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈಗಿನ ಮುಂಬಯಿ ಹಾಗೂ, ’ಸಾಲ್ಸೆಟ್ ದ್ವೀಪ’, ದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಅಂದಿನ ಮುಂಬಯಿನಗರ ಒಟ್ಟು ೭ ದ್ವೀಪಗಳ ನಗರಿ. ಆ ದ್ವೀಪಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ನೀರು, ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟ, ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ, ಕೊಚ್ಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದವು. ನೆಲ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂಬಯಿನ ಕಲ್ಪನೆ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ ಮಾತ್ರ. ’ಮಾಟುಂಗಾ ಉಪನಗರ’ ವನ್ನು ತಲುಪಲು, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ’ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು’ ಹಾಗೂ ’ಬ್ರಿಟಿಷ್’, ’ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್’ ಜನ, ಉತ್ತರ ಮುಂಬಯಿನ ಕಡೆಗೆ ಬರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ,’ಕೊಲಾಬಾ,’ ಮುಂತಾದ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಸ್ವಯಂ-ಅಧ್ಯಯನ
ಕುಕುನೂರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಹಾಗೆ ಓದುವಾಗ ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬದಲಾದ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಂದಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಅನುಭವ ಜನ್ಯ. ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಕುತೂಹಲವು ಈಗ ಅಭಿಲಾಷೆಯಾಯಿತು.ಬರಿ ಶಾಸನ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತರಾಗದೇ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಸ್ತು, ಶಿಲ್ಪ, ಮತ್ತು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಐದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತುಸು ಸುಧಾರಿಸಿತು
ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು
ಅವರು ಮತ್ತೆ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ತರಗತಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಬಿ. ಎ. ಪದವಿ 1935ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಎಂ. ಎ. ನಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೧೦ರಂದುಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಕೃತಿ "ವಿಜಯ ನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ" ( History of Vijayanagar Empire ) ಅಪಾರ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ಕನ್ನಡದ ಈ ಕೃತಿಯು ಅವರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಲೇಖಕನೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದಿತು.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸೂಕ್ತ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ ಋಗ್ವೇದದ ೧೦ನೇ ಮಂಡಲದ ೧೨೯ನೇ ಸೂಕ್ತ (೧೦:೧೨೯). ಅದು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ಸೂಕ್ತ ಭಾರತೀಯ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಮಂಡಲವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು
ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಶಿವಾಜಿಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಅವರು ಶಿವಾಜಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಮೂಲಗಳಿಂದಲೇ ಪಡೆದಿದ್ದರು ಎರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಸಯಾನ್
’ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಸರ್ಕಾರ,’ ಮುಂಬಯಿನ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನಂತರ
’ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಸರ್ಕಾರ,’ ಮುಂಬಯಿನ ಆಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದು, ಅವರುಗಳು,  ಭಾರಿ-ಭಾರಿ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಪರಿಪಾಠ ವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದನ್ನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಿಂದ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ-ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮುಂದುವರೆದರು. ’ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರೆಕ್ಲಮೇಶನ್,’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೆ.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಕತತ್ತ್ವವಾದ
ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಋಗ್ವೇದ ಮತಧರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ಏಕದೇವತಾವಾದದ ಮೂಲಕ ಏಕತತ್ತಾನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆಯೆಂಬುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಈ ತತ್ತ್ವಾನ್ವೇಷಣೆ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ, ತತ್ರಾಪಿ ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ವಿಶ್ವವೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಹೊರಟಿವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಏಕತತ್ತ್ವವಾದ ಮುಂದೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ವಿಶ್ವಾತೀತವೂ ವ್ಯಕ್ತ್ಯತೀತವೂ ಆದ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ವಾದದ ಬೇರುಗಳು ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಏಕತತ್ತ್ವವಾದದ ತಿರುಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸೂಕ್ತ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆಯೆಂದು ಹಿರಿಯಣ್ಣನವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. (ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.)
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.ಅವರು ಊಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿದರು. ಅವರು ೧೭ ವರ್ಷ ಆಳವಾಗಿ ಶಾಸನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಬಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಲ್ಕೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಶಾಸನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಶಾಸನಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಜಾನ್‌.ಎಫ್. ಫ್ಲೀಟ್‌ಮಾಡಿದ್ದ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದ
ವೇದದಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರದ ಪ್ರಖರತೆಗೆ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ’ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವೇನು? ಅದು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು? – ಎಂಬ ಗಂಭೀರವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ಬೆಳಕು ಅಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿದೆ: (ಇಲ್ಲಿಯ ವೇದಮಂತ್ರಗಳ ಅನುವಾದ: ಜಿ. ಹನುಮಂತರಾವ್‌- ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಪ್ರಸಾರಾಂಗ- ಋಗ್ವೇದ)
ಸಯಾನ್
ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಲೇಖನಗಳು :
1. ^ D'Cunha, Jose Gerson (1900). "IV The Portuguese Period". The Origins of Bombay (3 ed.). Bombay: Asian Educational Services. pp. 265. ISBN 81-206-0815-1. http://books.google.co.in/books?id=miD5YO05jpUC&dq=the+origins+of+bombay&client=firefox-a. Retrieved on 2009-01-04.
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಜರ್ನಲ್ ಮತು ಬೋಧನೆ
ಇಲಾಖೆಯ ಜರ್ನಲ್ ಆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಎಪಿಗ್ರಫಿಯಾ ಇಂಡಿಕಾಗೆ ಅವರು ನಿರಂತರ ಲೇಖನ ನೀಡುತಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಳವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಲಿಖಿತ ಬರಹಗಳ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಣೆಯು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿರುತಿತ್ತು.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ಅದನ್ನು ಯಾರು ಬಲ್ಲರು? ಯಾವ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು. ಜಲಧಿಯು ಇತ್ತೆ? ಇಲ್ಲ. ||೧||
ಸಯಾನ್
ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಲೇಖನಗಳು :
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ :
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಜರ್ನಲ್ ಮತು ಬೋಧನೆ
ಅವರು ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬೋಧನಾ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಪಾರ ಶಾಸನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ದೊರೆಯಿತು. ಅದರಿಂದ ಹೈದ್ರಾಬಾದಿನ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನ ಸಂಗ್ರಹ ". "A corpus of Kannada inscriptions from Hyderabad", "Jainism in South India and some Jaina Inscriptions" ಎಂಬಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಡಿ.ಲಿಟ್‌. ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.ಮತ್ತು "Basaveshvara and His times" ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುವಾಯಿತು.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ರಾತ್ರಿಹಗಲುಗಳು ಇನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿರಲೇ ಇಲ್ಲದಿರಲು ಅವುಹೇಗೆಇರುವುವು? ಆದಿಮೂಲವದೊಂದು ಉಸಿರಾಡುತಿತ್ತು: ||೨||
ಸಯಾನ್
ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಲೇಖನಗಳು :
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಜರ್ನಲ್ ಮತು ಬೋಧನೆ
ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ "ಶಾಸನ ಪರಿಚಯ" ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕಿರುಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಭವ್ಯ ಭಾರತ ಚರಿತ್ರೆ,ಹಬ್ಬಹುಣ್ಣಿವೆಗಳು,ಕುಕ್ಕುನೂರಿನ ಮಹಾಮಾಯೆ,ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಶಾಸನಗಳು, ಹಂಪೆ ಮೊದಲಾದ ಚಿಕ್ಕಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆದ ಮೇಲೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು.ಅದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಿರಿಯರು ಶಾಸನತಜ್ಞರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು, ಡಾ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬ.ರಾ ಗೋಪಾಲ್‌ ಅವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಅದರಿಂದ ದಶಕಗಳವರೆಗಿನ ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಗಳ ಕೊರತೆ ನೀಗಿತು.
ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ
ದೇಸಾಯಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕಾಗಿದ್ದಾಗ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ರೂಪಿಸಿದರು.ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಗನ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿಯ ಹಳ್ಳೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ಪ್ರಾಗ್ಯೇತಿಹಾಸ ವಸ್ತುಗಳ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ " ಕನ್ನಡ ಇನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ಸ್‌ ಅಫ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ' ಮತ್ತು "ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ಸ್ ಅಫ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ" ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ಎಲ್ಲವೂ ಕತ್ತಲೆಯ ಕಾಳಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಅವ್ಯಕ್ತ ಕಾಣದ ಸಾಗರವಾಗಿತ್ತು. ||೩||
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ
ಡಾ. ದೇಸಾಯಿಯವರ ಶಾಸನಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕಾಣಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಬೌದ್ಧ ಕೇದ್ರಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ. ಶಾಕ್ತ ಪಂಥದ ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಗಳು, ಪಂಡರಾಪುರದ ಪಾಂಡುರಂಗನ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ನಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ಅವಿರತ ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಕಂಪನ್ನು ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.. ಅವರ ೬೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆರುನೂರು ಪುಟದ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. "Studies in Indian history and culture" ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ,ಸ್ನೇಹಿತರ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಬರಹಗಳು ಇವೆ.
ವರ್ಷ ಅದಲ್ಜಾ
ಗುಜರಾತಿನ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚಕರಾಗಿದ್ದರು, ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ 'ಆನ್ಸರ್' ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯ ಕಾದಂಬರಿಗೆ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿದ್ದು. ರೇಡಿಯೋ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಬರೆಹಗಾರ.
ಪಿ.ಬಿ.ದಾಸಾಯಿ
ಪುಸ್ತಕ
೩೦ ಕನ್ನಡ, ೧೦ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌. ೧ ಮರಾಠಿ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದುದಲ್ಲದೆ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿರುವರು. ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿರುವರು. ಕುಂತಳೇಶ್ವರ, ಮದಗಜ ಮಲ್ಲ. ನಾಗರ ಮರಿ, ಜಯ ಗೋದಾವರಿ ಮೊದಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕಾದಂಬರಿಗಳು ಓದುಗರ ಮನ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ಅದರ ತಪ- ಶಾಖ, ಅದರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಎದ್ದಿತ್ತು ಅದು – ಆ ಕಾಳಗರ್ಭದ ಹೊರಗೆ ಮನಸ್ಸು ಬಂದಿತ್ತು. ||೪||
ವರ್ಷ ಅದಲ್ಜಾ
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ಅವರು ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೦ ರಂದು ಮುಂಬೈಯ  ಗುಜರಾತಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ  ಗುನ್ವಂತ್ರಾಯಿ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರಿಗೆ  ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜಾಮ್ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಅವರು ಬಿ.ಎ. ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ  ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್.ಎ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದಡಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾದಲ್ಲಿ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೧ ರಿಂದ ೧೯೬೪ ರವರೆಗೆ ಮುಂಬೈಯ ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಕ್ತಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ ಅದಾಲ್ಜಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಇಲಾ ಅರಬ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಹ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ.
ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ
ಏಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ
ನಶಿತ- ಕಾಣದ ಲೋಕದ ಬೀಜ, ಅದು ಕಾಲಚಕ್ರದ ಬೀಜ; ಋಷಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದ ಮೊದಲ ಬೀಜ.||೫||
ಯಾರು ಬಲ್ಲರು ಲೋಕಕಾರಣವು ಏನು ಎಂದು? ಭೋಕ್ತೃ ಪರವಾಗಿರಲು- ಬೇರೆಇರಲು ಭೋಗ್ಯವೂ ಬೇರೆ- ಪರವಾಗಿತ್ತು; ಅದೇ ಗರ್ಭಬೀಜವ ಕಟ್ಟಿಸಿತು, ಅದೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ತಾಳಿತ್ತು. ||೬||
ಅದು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದವರು ದೇವರುಗಳು ಎನ್ನವಾಗ? ಮೂಲವಾದ ಅದರ ಹೊರತು ಅದರ ಅರಿವು? ಯಾರಿಗೆಇರಬಲ್ಲುದು? ||೭||
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಠ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಷ ಅದಲ್ಜಾ
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಗುಜರಾತ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ೪೭ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷ ಅಡಾಲ್ಜಾ ಅವರು ೧೯೭೩-೧೯೭೬ರ ಮಹಿಳಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾದ 'ಸುಧಾಳ' ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೮೯-೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಿಕೆ ಗುಜರಾತಿ ಫೆಮಿನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೭೮ ರಿಂದ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ವಾಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು, ಜೈಲು ಜೀವನವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.