cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮಸೂರ ಅವರೆ
ಉತ್ಪಾದನೆ
ಹಾಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಸ್ಸ್ ನ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ [http://www.nass.usda.gov/Statistics_by_Subject/index.asp? ಇಲ್ಲಿ] ಇಚ್ಚಿಸಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ
ಮಸೂರ ಅವರೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೊದಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಜಾಕೋಬ್ ಏಸು ವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು, ಬೇಯಿಸಿದ ಮಸೂರ ಅವರೆಯ ಜೊತೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ (ಒಂದು "ಮೆಸ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾಟೇಜ್"(ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಪಡೆದ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸುಖ){{0}ಜೆನೆಸಿಸ್ 25:34}. ಜೂಇಶ್ ಶೋಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಶೋಕವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಇದರ ಗುಂಡಗಿನ ಆಕೃತಿಯು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾಯುವ ತನಕವಿರುವ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಕಾರ ಅರಿಸ್ಟೋಫನೆಸ್ ತನ್ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಸೂರ ಅವರೆ ಸೂಪ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ "ಮಧುರಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದುದ್ದೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಸೂರದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಕಣ್ಣಿನ ಮಸೂರ ವನ್ನು ಮಸೂರ ಅವರೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಲ್ಯಾಟಿನ್: ಮಸೂರ) ಅದರ ರೂಪವನ್ನು ಇದು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಫಬೊಇಡೆಯೆ ವರ್ಗ:ತಿನ್ನಬಹುದಾದಂತಹ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಅಂಶಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ
Plectranthus amboinicus, ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾಷಾಣ ಭೇಧಿ ಕರ್ಪೂರವಳ್ಳಿ, ಸಾಂಬಾರು ಬಳ್ಳಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಲ್ಯಾಮಿನೋಸಿ ಎಂಬ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕೋಲಿಯಸ್ ಆರೋಮಾಟಿಕಸ್ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ವು. ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗೂ,ಮನೆಮದ್ದಿಗೂ, ಅಹಾರದಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Trinidad & Tobago
ವಿವರಣೆ
'ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತರಿಂದ ತೊಂಬತ್ತು ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲದು, ಇದರ ಎಲೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಕಡು ಸುವಾಸನೆ ಹೊಂದಿವೆ, ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯ ರಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂ ಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ'
ಬಳಕೆ
ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುದೀನಾದ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಜ್ವರ,ಶೀತ,ಕೆಮ್ಮುಗಳಿಗೆ ಮನೆಮದ್ದಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯ ಅಥವಾ ಚೇಳು ಕಡಿತವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆಯ ಚಟ್ನಿ, ತಂಬುಳಿ,ಗೊಜ್ಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ದಿಗಂತ್ (ನಟ)
thumb|ದಿಗಂತ್
ದಿಗಂತ್ ಮಂಚಾಲೆ, ಅಥವಾ ದಿಗಂತ್ , ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ಹಾಗು ರೂಪದರ್ಶಿ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಗರ. ಇವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಪಿ ಯು ಸಿ ಯನ್ನು ತುಂಗಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ದಿಗಂತನ ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. ದಿಗಂತ್ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಿಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇಂದ. ಅನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಸ್ ಎಂ ಎಸ್ ೬೨೬೦. ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ನಟನಾಗಿಸಿದ್ದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ. ನಂತರ ಗಾಳಿಪಟ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಟಿಸಿದರು. 'ಗಾಳಿಪಟ'ದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ದಿಗಂತ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೫ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರು. ಮನಸಾರೆ ಇವರು ಏಕನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ..
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:Kannada film actors ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು
ಉತ್ತಂಗಿ ಚೆನ್ನಪ್ಪ
ಉತ್ತಂಗಿ ಚೆನ್ನಪ್ಪ : - ತಿರುಳು ಗನ್ನಡದ ತಿರುಕ(ಕಾವ್ಯ ನಾಮ). ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳಾದ ರೆವರೆಂಡ್ ಕಿಟಲ್, ಬಿ.ಎಲ್ ರೈಸ್ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಕನ್ನಡದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಶಿವಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ನಾಡಿನ ಜನರ ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಲಿದಾಡುವ ತ್ರಿಪದಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸರ್ವಜ್ಞ ಕವಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ರೆವೆರೆಂಡ್ ಉತ್ತಂಗಿ ಚೆನ್ನಪ್ಪ. ಇವರು ಭಾರತೀಯರು. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯಾದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಕಟ್ಟಾಳು. ನಾಡಿಗರ ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲಸಿದ್ದ, ಪಂಡಿತ ಪಾಮರರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪಕೊಟ್ಟು ವಚನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊರ ತಂದರು.
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಿಯಾಗಿ
ದೈವಜ್ಞಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದರು. ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದೊಡನೆ ಕೆಲಸ ದೊರೆಯಿತು. ರೆವರೆಂಡ್ ಫಾದರ್ ಉತ್ತಂಗಿಯವರು ದೇಶಿಯರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ
ಅವರು ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವರು. ಸರ್ವಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ಒದಗಿಸಿದರು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ಮರಣ
ರೆವರೆಂಡ್, ಉತ್ತಂಗಿ ಚೆನ್ನಪ್ಪನವರು ೧೯೫೨ ಆಗಸ್ಟ್೨೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸ್ಯಾಲಡ್
thumb ಸಲಾಡ್‌ ಆಹಾರದ ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ಸಲಾಡ್‌ ಅಲಂಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ. ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಚೀಸ್, ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸ, ಮೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳು ಎಲೆ ತರಕಾರಿಗಳ ಒಂದು ಆಧಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬರೀ ಸಲಾಡ್‌ ಶಬ್ದವು ಹಲವುವೇಳೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
ತೋಟದ ಸಲಾಡ್‌ ಲೆಟಿಸ್, ಅರುಗುಲ, ಕೇಲ್ ಅಥವಾ ಪಾಲಕ್ ರೀತಿಯ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ತಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
thumb|275px|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಜಲಜನಕದ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಜೋಡಣೆಯ ಸಂಭವನಗಳ ಚಿತ್ರಣ.]]
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಮುಂತಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವು ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಶ್ರೋದಿಂಗರ್ ಮಹೋದಯರು  ದ್ರವ್ಯ ,ತರಂಗ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ತರಂಗ ಚಲನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತರಂಗಳಲ್ಲದೆ ಸಂಕೀಣ೯ ತರಂಗಗಳು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಅವರು ಶ್ರೋದಿಂಗರ್ ತರಂಗ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೈಸೆನ್ಬರ್ಗ್ ಮಹೋದಯರು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಉಪಯೋಡಿಸಿ ಸದೃಶ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ ಹೈಸೆನ್ಬರ್ಗ್ ಅನಿಶ್ಚಿತತಾ ಸಂಬಂಧ.
ಇದರ ಅಥ೯ವೇನೆಂದರೆ ಕಣದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿದರೆ ಅದರ ಆವೆಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಣದ ಆವೇಗವನ್ನು  ತಿಳಿದರೆ  ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರ ನೇರ ಅರಿವಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ತನಿಖೆಗಳು ಇದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ತೊರಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಂಗಿನ ಎರಡು ಸಿಗಿ, ಐನ್ಸ್ಟೈನಿನ  ಫೋಟೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಎಫೆಕ್ಟ್, ಪ್ಲಾಂಕಿನ ಕಪ್ಪು-ದೇಹದ ವಿಕರಣೆ.
ಸಂದೂಕದಲ್ಲಿ ಕಣ
ಒಂದು ದೈಮೆಂಶನಿನ ಸಂದೂಕವನ್ನು ವಿಚಾರಮಾಡಿ. ಐಗನ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು  ಡಿ ಬ್ರೋಗ್ಲಿ ರಿಲೇಶನ್   p=\hbar k  ಉಪಯೊಗಿಸಿದ್ದೇವೆ. ವೇರ್ಯನ್ಸ್ನಳು x ಮತ್ತು p ಗಣಿಸಬಹುದು: ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವಿಷಯಾನ್ತರನಳ ಗುಣಿತಮ್ಶ ಎಲ್ಲಾ  ಗಳಿಗೆ,   ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಅನ್ಸರ್ಟಿನಿಟಿ ರಿಲೇಶನ್ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೌಲ್ಯ n=1ರಲ್ಲಿ: * ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ : ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. ೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೆಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಅನಂತರ ಸಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿದರೂ ಅವರೂ ಕದಂಬರೂ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಧರ್ಮ ಪ್ರಬಲಿಸಿ, ಬೌದ್ಧರ ವರ್ಚಸ್ಸು ನಶಿಸಿತು. ಆದರೂ ಕೆಲಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ- ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸನ್ನತಿ (ನೋಡಿ- ಸನ್ನತಿ), ಬನವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ-ಅವರ ಪ್ರಭಾವವಿದ್ದಿತು. ೧೦೬೫ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ತಾರಾಭಗವತಿಯ ಮಂದಿರದ ತಾರಾಮೂರ್ತಿ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತೆಯಾಗಿ ಬಹಳ ಸುಂದರಳಾಗಿ ನಿರೂಪಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೈನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು. ಗಂಗ, ಚಾಳುಕ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೈನರು ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಅಮೋಘವಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ಆದರೆ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದೊರಕಿದುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ. ಗಂಗ, ಚಾಳುಕ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ಧಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಈ ಕಲೆ ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಲಂಕರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕುಸುರಿ ನಕಾಶೆ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಯಗಾರಿಕೆ ಕಂಡು ಬರದಿದ್ದರೂ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕುದುರೆ ಸವಾರರ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಪುರಾಣದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಘನತೆ ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ. ಇಕ್ಕೇರಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರರಸರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದರೂ ಅವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಶಿಲ್ಪವೆಂದರೆ ಬನವಾಸಿಯ (ನೋಡಿ- ಬನವಾಸಿ) ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಯಲದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ನಾಗಶಿಲ್ಪ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. ೨ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ೩ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸ ಬಹುದಾದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ ವೊಂದು ಗೋಕಾಕ ಜಲಪಾತದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ೧ ರಿಂದ ೩ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಶಾಸನ ಗಳಿವೆ. ಅಮರಾವತಿ, ನಾಗಾರ್ಜುನ ಕೊಂಡಗಳ ಶೈಲಿಯ ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಆದಿಕಾಲದ ಕದಂಬ ಶೈಲಿಯ ಶಿಲ್ಪಗಳಾವುವೂ ಈವರೆಗೆ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಗಂಗರ ಕಾಲದ ಹಲವಾರು ಶಿಲ್ಪಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದುದು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಬಹುದಾದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಬಸದಿಗಳ ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥ, ಪದ್ಮಾವತಿ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ, ಧರಣೀಂದ್ರ ಯಕ್ಷ, ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಮುಂತಾದುವೂ ಅನಂತರ ಕಾಲದ ಕೂಗೆಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಕಂಬದ ಬ್ರಹ್ಮ, ತ್ಯಾಗದಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಕಂಬದ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟದ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿ ೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಗಂಗರಸ ರಾಚಮಲ್ಲನ (೯೭೪-೯೯) ಮಂತ್ರಿ ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ೫೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಶಿಲ್ಪ ಏಕಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ಸೌಂದರ್ಯ, ಸೌಮ್ಯತೆಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತದೆ ಹುತ್ತದಾಕಾರವಾಗಿ ಉಳಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಹಾವುಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಎದೆ ಭುಜ ಮತ್ತು ನೀಳವಾಗಿ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಭವ್ಯ ಬೆತ್ತಲೆಮೂರ್ತಿಯ ಕೈಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಮಾಧವೀಲತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಿರಿದಾದ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಮಹಾಮೂರ್ತಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರಗಳಿಂದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ರ್ಯಾಮ್ಸೆಸ್ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖ ಮುದ್ರೆ, ಗುಂಗುರು ತಲೆಕೂದಲು ಮನೋಹರವಾಗಿವೆ. ಜೈನತತ್ತ್ವಗಳಾದ ತ್ಯಾಗ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಶಿಲ್ಪ ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಭೂತುಗನ ಕಾಲದ (೯೫೦) ಆತಕೂರುಶಾಸನದ ಮೇಲಿರುವ ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳ ಶಿಲ್ಪ ನೈಜವಾಗಿಯೂ ದೊಡ್ಡಹುಂಡಿ ಶಾಸನದ ಮೇಲಿರುವ ನೀತಿಮಾರ್ಗನ ಸಾವಿನ ಶಿಲ್ಪಕರುಣರಸಭರಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ (ನೋಡಿ- ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ) ಮಠದ ೨ ಅಡಿಗಳೆತ್ತರದ ಕಂಚಿನ ಜಿನಮೂರ್ತಿ ಗಂಗರಾಜ ಮಾರಸಿಂಹನ ಸೋದರಿ ಕುಂದಣ ಸೋಮಿದೇವಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗಂಗಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ (ನೋಡಿ- ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ) ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ, ನಂದಿಯ ಭೋಗ ನಂದೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ನರಸಮಂಗಲದ ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮೇಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಬಾದಾಮಿ ಚಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಶಿಲ್ಪಸಂಪ್ರದಾಯ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಾದಾಮಿ (ನೋಡಿ- ಬಾದಾಮಿ) ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ರಮಣೀಯವಾಗಿವೆ. ೧ನೆಯ ಗುಹೆಯ ೧೮ ಕೈಗಳ ನಟರಾಜ, ೨' ೨" ಎತ್ತರ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ, ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಗಂಧರ್ವರು ಮನುಷ್ಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ೫ ಹೆಡೆಗಳುಳ್ಳ ಸುರುಳಿಯಾದ ದೇಹವುಳ್ಳ ನಾಗ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ೨ನೆಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯ ಭೂವರಾಹ, ರಾಕ್ಷಸನೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ೩ನೆಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿನ ೧೧ ಅಡಿಗಳೆತ್ತರದ ನರಸಿಂಹ, ಹರಿಹರ, ಆಸನಸ್ಥ ವಿಷ್ಣುಶಿಲ್ಪಗಳೂ, ೪ನೆಯ ಗುಹೆಯ ಪದ್ಮಾವತಿ, ಆದಿನಾಥ ಮತ್ತು ಮಾಧವೀಲತೆಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಗೊಮ್ಮಟಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಸುಂದರಕೃತಿಗಳು. ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಲಾದೇಗುಲವೆನಿಸಿದ ಐಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ (ನೋಡಿ- ಐಹೊಳೆ) ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಅನೇಕ ಅವತಾರಗಳು ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ೨ ರಿಂದ ೧೮ ಕೈಗಳಿರುವ ನಟರಾಜ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಗೋವರ್ಧನಧಾರಿಕೃಷ್ಣ, ರಾಮಾಯಣ, ಭಾಗವತ, ಹರಿವಂಶಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮುಂತಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಜೀವಂತ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಮುಖ, ತುಂಬುಗಲ್ಲ, ಚೈತನ್ಯ ಭರಿತ ಮುಖಭಾವಗಳಿಂದ ಇವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಪಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಲಾಕೇಂದ್ರವಾದ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ (ನೋಡಿ- ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು) ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸದೃಢವಾಗಿಯೂ ಸ್ಫುಟವಾಗಿಯೂ ನಾಜೂಕಾಗಿಯೂ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತ್ರೈಲೋಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚತಂತ್ರದ ಕಥೆಗಳು ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಶಿವ, ನಾಗ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ಶಿಲ್ಪಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತ ಪರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್ ಕಟ್ಟಡ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತವಾದ ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಮೋಘವೆಂದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಳುಕ್ಯರ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ದೇವ ದೇವಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಆ ಕಾಲದ ಮಹೋನ್ನತ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಎಲ್ಲೋರದ (ನೋಡಿ- ಎಲ್ಲೋರ) ಕೈಲಾಸನಾಥ ಮಂದಿರದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಉಳಿದು ಬಂದಿವೆ. ಈ ಶೈವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ, ಹರಿಹರ, ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರು ಪಗಡೆಯಾಡುವ, ರಾವಣನು ಕೈಲಾಸವೆತ್ತುವ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸವನ್ನೇ ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಆವೇಶಭರಿತ ರಾವಣ, ಭಯಗ್ರಸ್ತ ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳು, ನಿಶ್ಚಲ ಶಾಂತಿಪೂರ್ಣ ಶಿವ ಇವುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಅಮೋಘವಾಗಿವೆ. ಮಾಮಲ್ಲಪುರದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ಗುಹೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಈ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದರೆ ಮುಂಬಯಿ ಬಳಿಯ ಎಲಿಫೆಂಟ (ನೋಡಿ- ಎಲಿಫೆಂಟ್) ದ್ವೀಪದ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಗುಹಾಂತರದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಹತ್ತು ಶಿವನ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರದ ಎದುರಿರುವ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ ಅಮೋಘವಾದುದು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಮಹಾದೇವ. ಎರಾಡದಲ್ಲಿ ಅಘೋರ ಭೈರವ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಉಮೆಯ ಮುಖಗಳಿರುವ ಈ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ಐದು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ (ಕಾಲ ೧೦೬೦). ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಇವು ತಳಹದಿಯೆಂದು ಪಿ. ವೆಂಕೋಬರಾಯರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತ್ರಿಪುರಸಂಹಾರ, ನಾಗಕನ್ಯೆಯರು, ನರ್ತಕಿಯರು ಮತ್ತು ಪಂಚತಂತ್ರದ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ, ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದು ಕರ್ಣಾಟಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಲೊಕ್ಕುಂಡಿಯ ಕಾಶೀವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಇಟಗಿಯ (ನೋಡಿ- ಇಟಗಿ) ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿವೆ. ಕುರುವತ್ತಿ ದೇವಾಲಯದ ಮದನಿಕೆ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮೋಹಕವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿನ ಕಪಿಗಳ ಗುಂಪು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲಿನ ಅರ್ಧಮಾನವ, ಅರ್ಧ ಪಕ್ಷಿಯಾಕಾರದ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ವಿಗ್ರಹ ನೈಜ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ ಕಲೆ ಅತ್ಯಚ್ಚಶೃಂಗ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇವರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನಯವಾದ ಬಳಪಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ವರ್ಣನಾತೀತವಾದುವೆಂದೂ ಬೆಂಜಮಿನ್ ರೋಲಂಡ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ೮೦ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಲೂರು (ನೋಡಿ- ಬೇಲೂರು), ಹಳೇಬೀಡು (ನೋಡಿ- ಹಳೇಬೀಡು), ಸೋಮನಾಥಪುರ (ನೋಡಿ- ಸೋಮನಾಥಪುರ) ಮಂದಿರಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುವು. ಚಿನ್ನಬೆಳ್ಳಿಯ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಹಳೇಬೀಡಿನ ಕೆತ್ತನೆ, ಜೀವಚಿತ ಸೌಂದರ್ಯಖನಿಗಳೆನಿಸಿರುವ ಬೇಲೂರಿನ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರು, ದೇವದೇವಿಯರ, ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳ ಹೂ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಕರ್ಣಾಟಕ ರೂವಾರಿಗಳ ದಿವ್ಯಕೌಶಲದ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ನೂರಾರು ಆನೆಗಳು ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ, ನೈಜ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು. ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿರುವ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಣಿ, ನಾಟ್ಯ ಪ್ರವೀಣೆ ಶಾಂತಲೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳೆನಿಸಿರುವ, ಅಥವಾ ನಾಟ್ಯ ಮೋಹಿನಿಯ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಾಗಿರಬಹುದಾದ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮಾನವ ಕೈಚಳಕದ ಅನುಪಮ ಕೃತಿಗಳು. ಪರ್ಸಿಬ್ರೌನ್ ಹೊಯ್ಸಳ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅನ್ವಯಿಕ ಕಲಾರೀತಿಯೆಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಮಂದಿರಗಳ ನವರಂಗಗಳ ಭುವನೇಶ್ವರಿ, ಕಂಬ, ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ, ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಲಂಕರಣ ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಲದ ಜೈನಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಬಸ್ತಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶರ್ವ್‌, ಆದಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿನಾಥರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆೆಯದು ೧೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಮೂರೂ ಬಹಳ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ನಂಜನಗೂಡು (ನೋಡಿ- ನಂಜನಗೂಡು) ದೇವಾಲಯದ ಉಚ್ಚಿಷ್ಠ ಗಣಪತಿ, ಹಳೇಬೀಡಿನ ನೃತ್ಯಸರಸ್ವತಿ, ನೃತ್ಯಗಣಪತಿ, ನುಗ್ಗಿಹಳ್ಳಿಯ (ನೋಡಿ- ನುಗ್ಗೆಹಳ್ಳಿ) ಗೋವರ್ಧನಧರ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಹಯಗ್ರೀವ- ಇವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳು.
ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಹೊಸದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಭಿಜ್ಞರೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವಂತೆ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾದ ಮುಗಿತಾಯದಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಲ್ಲೂ ಹೊಯ್ಸಳಕಲೆ, ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಘನತೆ ಗಾಂಭೀರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಪಲ್ಲವಕಲೆ ಅಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಯವಾದ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಭಾವ ನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಶಿಲ್ಪ ಅವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ. ಬೃಹದಾಕಾರದ ೨೨ ಅಡಿಗಳ ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿ ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿಯ (ನೋಡಿ- ಹಂಪೆ) ಹಜಾರ ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯ ಅಂಗಳದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಮಾಯಣ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಜೀವಂತ ಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳು. ವಿಠಲ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖಮಂಟಪದ ಜಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಪುಲ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ, ದೊಡ್ಡ ಅಳತೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಲದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆನೆ ಕುದುರೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಣ್ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕರ್ಣಾಟಕದ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ತಾಡಪತ್ರಿ, ಲೇಪಾಕ್ಷಿ (ನೋಡಿ- ಲೇಪಾಕ್ಷಿ) ವಿರಿಂಚಿ ಪುರಗಳ ಶಿಲ್ಪವೈಭವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಾಡಪತ್ರಿಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಈ ಕಾಲದ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆಂದು ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫಗುರ್ಯ್‌ಸನ್ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಾರ್ಕಳದ (ನೋಡಿ- ಕಾರ್ಕಳ) ವೇಣೂರಿನ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರಮಣರ ಗುಡ್ಡದ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯೂ ಜೈನಶಿಲ್ಪದ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅನಂತರ ಕಾಲದ ಇಕ್ಕೇರಿ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಛಾಯೆಯಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವೀರಭದ್ರ ಮಂದಿರದ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಲಂಕಾರಿಕ ನೃತ್ಯಕಾರ, ಸಂಗೀತಕಾರರ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಕಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿಯರ ಸುಂದರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹಂಸ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಿಂದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ ಕಲೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಲನದಿಂದ ಹೊಸ ರೂಪುರೇಖೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶೃಂಗೇರಿಯ (ನೋಡಿ- ಶೃಂಗೇರಿ) ವಿದ್ಯಾಶÀಂಕರ (೧೩೫೬), ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಪುರದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ (೧೪೨೦) ಗುಡಿಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಈ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ವಿದ್ಯಾಶಂಕರ ದೇವಾಲಯವಂತೂ ಪ್ರತಿಮಾಗೃಹವೆಂದು ಕರೆಯಲರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಉನ್ನತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆವನಿಯ (ನೋಡಿ- ಆವನಿ) ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳು. ೧೫೬೦ರ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗುಡಿಯ ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿ ಆರಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ದೇವತೆ, ಮುನಿ, ಗೋಪಗೋಪಿಯರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಬಹಳ ಸುಂದರ ಕೃತಿ. ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತೆರಕಣಾಂಬಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲಿರುವ ದೇವತಾವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಹುತ್ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಛಾಯೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಅಪೂರ್ವವಾದುದು. ಈ ಕಾಲದ (೧೬೬೪) ಚಾಮುಂಡಿಬೆಟ್ಟದ ೧೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬಸವ ಕಲಾಪೂರ್ಣವಾದ ಸುಂದರ ಕೃತಿ. ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರರಸರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಯ ಪರವಾಸುದೇವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಶೈವಪುರಾತನರ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಾಲು, ಭಕ್ತರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಗಳು. ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳೂ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಕಾಣಿಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ. ಈಚಿನ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಅಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವವಿದ್ದು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆಯೆಂದು ವಿನ್ಸೆಂಟ್. ಎ. ಸ್ಮಿತ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿವಾರಪಟ್ಟಣದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಂತತಿಯೂ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧುನಿಕ ಅನುಕರಣೆಯ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. (ಎಸ್.ಕೆ.ಆರ್.)
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ
ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, '(The Prince of Wales Museum of Western India', Mumbai, India), ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರತಿಶ್ಠಿತವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯದಿಂದ, 'ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' (Prince of Wales), ಭಾವಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅರಸ, 'King George ೫ of the United Kingdom', ರವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈದು ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿ ನ ಪ್ರಮುಖತಾಣಗಳಾದ, ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ, ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ, ರಿದಮ್ ಹೌಸ್, ಜೆಹಾಂಗೀರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬಯಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ, ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಗೂ "ಗೇಟ್ ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ," ಸ್ಮಾರಕದ ಬಳಿ ಇದೆ.
ಮುಂಬಯಿನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು
ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು, ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು, ಸಲಹೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಭೆಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮಿಕ್ಕವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನವೊಲಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೂನ್ ೨೨, ೧೯೦೪ ರಂದು, ಕರೆಯಲಾದ ತುರ್ತು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ  ಕೆಲವು ತೀರ್ಮಾನಗಳ ವಿವಿರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ೧. ಕಟ್ಟಡವು ಒಳ್ಳೆಯ ಭವ್ಯ ಮುಖದ್ವಾರ, ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಈದು ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ 'ಅರ್ಥಚಂದ್ರಾಕೃತಿ,' ಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ೨. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು  ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತಿರಬೇಕು. ಸಮಿತಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಚ್ ೧, ೧೯೦೭, ರಂದು, ಆಗಿನ ಮುಂಬಯಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಕಮಿಟಿಗೆ, 'ಅರ್ಥಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಜಾಗ,' ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. "Crescent Site ಇದು ದಕ್ಷಿಣಮುಂಬಯಿ ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈಗಿನ 'ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ',ಯಲ್ಲಿದೆ.
'ಜಾರ್ಜ್ ವಿಟೆಟ್ ಒಬ್ಬ ಕುಶಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಪಕ'
'ಜಾರ್ಜ್ ವಿಟೆಟ್' ರವರು, ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯ, '(John Begg)' ರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ, 'ಜನರಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್  ಕಟ್ಟಡ,' ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವರು, 'ಟಾಟಾರವರ ಬಾಂಬೆ ಹೌಸ್,' 'ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಕಾಸೆಸ್, ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ' ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಇಮಾರತ್ ಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಸಹಿತ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ. ವಿದೇಶದ ವಸ್ತುಗಳೂ ಇವೆ. 'Indus Valley Civilization' ನ ಕುಶಲಕೆಲಸಗಾರಿಕೆ ನಮೂನೆಗಳು, 'ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು (ರೆಲಿಕ್ಸ್),' ಪುರಾತನ ಭಾರತದ, ಗುಪ್ತರಕಾಲದ, ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯರಕಾಲದ ಕಲಾಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ.
೫ ನೇ ಜಾರ್ಜ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕನಸಿನ ಮಂದಿರ
'Prince of Wales Museum of Western India,' ಕಟ್ಟಡದ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸವನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ೫ ನೆಯ ದೊರೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಡಿದರು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸ ಕೂಡಲೇ ಶುರುವಾಯಿತು. ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಕಾಲದ 'ಬಾಸಾಲ್ಟ್' ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವರ್ತುಲಾಕೃತಿ, 'ಬಿಜಾಪುರ್ ನ ಗೋಲ್ ಗುಂಬಝ್,' ನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ, ಸಿಕ್ಕಿದೆ. 'ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಕೋಟೆಯ ಮಾದರಿ'ಯನ್ನು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಗೆ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು
ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅರ್ಥಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ-ಹೊಸ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದೆ. ಭಾರತದ ಕಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ,ನಡೆದುಬಂದ ರೀತಿ. ಭಾರತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ ಬೆಳೆದುಬಂದ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
'ಸರ್ ರತನ್ ಟಾಟಾ'ರವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಭವ್ಯಕಲಾಕೃತಿಗಳು
'ಸರ್. ರತನ್ ಟಾಟಾ' ರವರ 'ಮುಘಲ್','ರಾಜಾಸ್ಥಾನಿ', ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲಾಸಂಗ್ರಹಗಳು 'ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ'ದ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ೧೬-ರಿಂದ ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ, ಮುಘಲ್ ಹಾಗೂ ರಾಜಾಸ್ಥಾನಿ ಶೈಲಿಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅನಂದಿಸಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದೊಡನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಹಾಗೂ ಪರ್ಶಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾದ ಕಲಾ-ವಸ್ತುಗಳ ಭಂಡಾರವಿದೆ.
ಒಳಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವ ಸೂರಿನ ಮನಮೋಹಕ ದೃಶ್ಯ
'ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್,' ಒಳಗೆ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ, 'ಭವ್ಯವಾದ ಗೋಳಾಕೃತಿಯ ಭಾರಿ-ಸೂರು,' ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.'ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್,' ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲೇ, ಬೃಹದಾಕಾರದ ಎರಡು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕಲಾರಸಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು 'ಸರ್. ರತನ್ ಟಾಟಾ' ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಮೂನೆ, ಅವುಗಳ ಘಂಟಾನಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, 'ಟೀಕ್,' ಮರದ ಹೊರಕವಚದಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಕೆಲಸ ಎಲ್ಲರಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು 'ಮದ್ರಾಸ್,' ನಿಂದ ಅವರು ಕೊಂಡು ತಂದಿದ್ದರು. ಆರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕರ-ಕುಶಲಕಲೆಗಳ ಅಪಾರಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಮರದಕೆತ್ತನೆ, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ, ಶಾಸನಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು, ಆನೆದಂತ, ಕಂಚು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಕೆಲಸಗಳು, ಪಿಂಗಾಣಿ ಮಣ್ಣಿನ ಭಾರಿ ಭರಣಿಗಳು, ಹೂಜಿಗಳು, ಚೈನ, ದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
'ವೀನಸ್ ಕನ್ಯೆಯ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿ'
ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳ, ಅತಿಚಿಕ್ಕ, ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿಂಗ್ ಹೂಜಿಗಳು, ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯತುಂಬಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. 'ಮುಖ್ಯಹಾಲ್' ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ 'ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿ 'ಇದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ವೀನಸ್ ಕನ್ಯೆ'ಯ, 'ಅಮೃತಶಿಲೆಯ, ನಗ್ನಪ್ರತಿಮೆ' ಯಿದೆ. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ನೇರವಾಗಿ, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ, ಮೇಲಿನಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಜಾವಟ್,' ಮಾಡಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಸಾಗಬಹುದು.
'ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗ'
ದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ, ಕಾಶ್ಮೀರದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಭಾರತದ ಸೋಮನಾಥ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ, ಪೂರ್ವಭಾರತದ ಒರಿಸ್ಸ, ಬೆಂಗಾಲ್ ನ ಎಲ್ಲ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ನೇಪಾಳ್, ಭೂತಾನ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭವ್ಯ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ರಾಜ-ಮಹಾರಾಜರ ಕತ್ತಿ, ಗುರಾಣಿ, ಈಟಿ, ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣ, ಕವಚಗಳು, ತಲೆಟೋಪಿಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ, ಬಾಂಬೆ ಗವರ್ನರ್ ಗಳ, ಪುಟ್ಟ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
'ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಭಾಗ'
ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ನಮೂನೆಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ತಿಮಿಂಗಿಲ, ಭಾರಿ ಸ್ಟಾರ್ ಮೀನುಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಾವುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಓರಣಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
'ಪಿಕ್ಚರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ,' ವಿಭಾಗ
ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, 'ರಾಜಾರವಿವರ್ಮ' ರ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಹಾಗೂ 'ಸರ್. ರತನ್ ಟಾಟಾ', ರವರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಲಾಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳು ಅತಿಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಚಕ 'ಮುರಾಲ್' ತರಹದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ರಂಗುರಂಗಿನ ಕಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಆಕರ್ಷಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಸಿಕರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ 'ರತನ್', ಕಲಾರಾಧಕರು. ಧಾರಾಳಿಗಳು. ಇವರು, 'ಜಮ್ ಶೆಟ್ ಜಿ. ನುಝರ್ ವಾನ್ ಟಾಟ', ರವರ ಎರಡನೆಯ ಪುತ್ರರು. ರತನ್ ಟಾಟರವರ ವಸ್ತುಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಿ, ಮುಂಬಯಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆಂದೇ ಚುನಾಯಿಸಿ, ಖರೀದಿಸಿ ತಂದು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಲವಾರು 'ವಿಶೇಷಸಂಗ್ರಹಗಳು,' ಮನಮೋಹಕವಾಗಿವೆ.
'ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್ ನ ಧೋರಣೆಗಳು'
ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಧೋರಣೆಯಮೇರೆಗೆ, ಈ ತಾಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯಕಲೆ,ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಾಗೂ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜಾಸ್ಥಾನಿ, ಪೇಂಟಿಗ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಾರರು, 'ಮೀನಿಯೆಚರ್ ಚಿತ್ರಗಳು', 'ಯೂರೋಪಿಯನ್', ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಾರರು, ಅಮೋಘವಾದ, 'ಅಜಂತ ಗುಹಾಂತರ್ದೇವಾಲಯ', ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.
ಮ್ಯೂಸಿಯೆಂ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ
ಜನವರಿ, ೧೦, ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ, 'ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್,' ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿನ ಗವರ್ನರ್, ಲಾರ್ಡ್ ಲಾಯ್ಡ್ ರವರ ಪತ್ನಿ, ಲೇಡಿ ಲಾಯ್ಡ್ ರವರು, ಜನವರಿ, ೧೦, ೧೯೨೨ ರ ಸಾಯಂಕಾಲ ೫-೧೫ ಕ್ಕೆ, ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.
ಛತ್ರಪತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ತಲುಪಲು
ಸಿ.ಎಸ್.ಟಿ.ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಬಸ್ ಇಲ್ಲವೇ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹುಡುಕುವುದು ಅತಿ ಸುಲಭ. ಎದುರಿಗೆ 'ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್', 'ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ',ಮತ್ತು 'ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಹೋಟೆಲ್' ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಎಡ ಬದಿಯಲ್ಲಿ 'ರಿದಮ್ ಹೌಸ್', ಮತ್ತು ಜೆಹಾಂಗೀರ್_ಆರ್ಟ್_ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮುಂಬಯಿ' ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಪೋಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ', ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ ಥಿಯೇಟರ್' ಇದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದ ನಡೆದು ಹೋದರೆ, 'ಗೇಟ್‍ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ, ಮುಂಬಯಿ', ಮತ್ತು 'ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್, ಮುಂಬಯಿ' ಗಳನ್ನು (ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು)ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು
ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ
thumb|right|ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ವಿನಿಮಯಗಳ ಯೋಜಿತ ನಿರೂಪಣೆ.ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊರಸೂಸಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಸುವ ವಾತಾವರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ವಿವಿಧ ಅನಿಲಗಳು ವಾತಾವರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಬಿಸಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ,-ವಾಯುಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಡೆ ಬಂಧಿಸಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಸಿರುಮನೆಯೊಂದರದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ, ಲಂಬಗಮನದಿಂದ ತಾಪವು ನಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು 1824ರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಫೂರಿಯರ್ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿರು; ಜಾನ್‌ ಟಿಂಡಾಲ್‌ 1858ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕುರಿತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಖಾತರಿಯಾದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು; ನಂತರ ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರೇನಿಯಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ 1896ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕುರಿತು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವಾದರೆ, 14 °C (57 °F) ಇರುವ ಭೂಮಿಯ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಭೂಮಿಯ ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ತಾಪಮಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ -18 °C (−0.4 °F)ನಷ್ಟು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಇಳಿಯಬಹುದು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಕೆಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾವೇರುವಿಕೆಯಾದ ಮಾನವಜನ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು (AGW), "ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿರುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ"ದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ವಾತಾವರಣದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಏರಿಕೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಭೂತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
ಭೂಮಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಸೂರ್ಯ. ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 50%ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯಿರುವ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಯಗಳಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಕೂಡಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊರಸೂಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಹೀರಿಕೊಂಡ ಶಾಖವನ್ನು ಅಣುಗಳ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಇತರೆ ಅನಿಲಗಳಿಗೂ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲೂ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ವಿಕಿರಣವು ಮೇಲ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಕೆಳಮುಖ ದಿಕ್ಕುಗಳೆರಡರ ಕಡೆಗೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ ಮೈಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಕೆಳ ವಾಯುಮಂಡಲ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.
ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು
ಾಹರಣೆಗೆದ ಧ
ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಹೇರಳವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಭೂಮಿಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅನಿಲೇತರ ವಸ್ತುವಾದ ಮೋಡಗಳು ಕೂಡ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕರಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ವಾತಾವರಣದ ವಿಕಿರಣಕಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಮಾನವಜನ್ಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ
ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಮಾನವ ಜನ್ಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಕಿರಣಕಾರಕ ಪ್ರಭಾವ‌ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ವಿಪರೀತ ಅರಣ್ಯನಾಶದಂತಹ ಇತರೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ CO2 ಅನಿಲವು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೌನ ಲೋವ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ CO2 ಮಾಪನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 1960ರಲ್ಲಿ 313 ppm ನಷ್ಟು ಇದ್ದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವು 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 383 ppmಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ CO2ವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು, ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯ ದತ್ತಾಂಶದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಯ ಗರಿಷ್ಠ(~300 ppm) ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಸ್ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರೇನಿಯಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಿಂದ 1896ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣವಾದ, ದಹನಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಮೌಲ್ಯವು ತೀರ ಕನಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟವಾದ 180 ಪಾರ್ಟ್ಸ್ ಪರ್‌ ಮಿಲಿಯನ್‌ (ppm)ನಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟವಾದ 270ppm ವರೆಗೂ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಳೆದ 800,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇರುವ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲಮಾಪಕದ ಮೇಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ಹವಾಮಾನತಜ್ಞರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
== ನೈಜ ಹಸಿರುಮನೆಗಳು== thumb|right|RHS ವಿಸ್ಲೆಯಲ್ಲೊಂದು ಆಧುನಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ
"ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ" ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹಲವು ವೇಳೆ ಗೊಂದಲದ ಗೂಡಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಹಸಿರುಮನೆಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾವು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಲಂಬಗಮನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಭೇದ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
'ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ' ಎನ್ನುವ ಪದ ಮೂಲತಃ ತೋಟಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಸಿರುಮನೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಹಸಿರುಮನೆಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೀರುವ ಅನಿಲಗಳ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣವು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಹಸಿರುಮನೆಯೂ ಲಂಬಗಮನವನ್ನು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ "ಶಾಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ" ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಹಸಿರುಮನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಇದರೊಳಗಿನ ನೆಲವು ಬಿಸಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆಯು ಬಿಸಿಯಾಗಿ, ಅದರೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಯೂ ಕೂಡ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಗಾಳಿಯು ಹಸಿರುಮನೆಯೊಳಗೇ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಸಿರುಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವ ವಾತಾವರಣ ಇದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸನಿಹ ಇರುವ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯು ಮೇಲೇರಿ, ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರುಮನೆಯೊಂದರ ಛಾವಣಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು: ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗಿ ತಾಪಮಾನವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗಾಜಿನ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಹಸಿರುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಏರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಕಲ್ಲುಪ್ಪಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಸಿರುಮನೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಒಳಭಾಗವು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ (ವುಡ್‌, 1909) ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಹಸಿರುಮನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಂಬಗಮನವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಅದರೆ ವಾತಾವರದ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವು ವಿಕಿರಣ ನಷ್ಟ ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಲಂಬಗಮನ ವನ್ನಲ್ಲ.
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಕಾಯಗಳು
ನಮ್ಮ ಸೌರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳ, ಶುಕ್ರಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಟೈಟಾನ್‌ ಕೂಡ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಟೈಟಾನ್‌ ಹಸಿರುಮನೆ ವಿರೋಧಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ವಾತಾವರಣವು ಸೂರ್ಯನ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡರೂ, ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಪ್ಲೂಟೋ ಕೂಡ ಹಸಿರುಮನೆ ವಿರೋಧಿ ಪರಿಣಾಮದ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೂ ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಭಾಷ್ಪೀಭವನವಾಗುವಂತಾದರೆ, ಹತೋಟಿ ಮೀರಿದ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹತೋಟಿ ಮೀರಿದ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವು ಶುಕ್ರಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು.
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ವಾತಾವರಣದ ವಿಕಿರಣ ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಪ್ರಭಾವ ವರ್ಗ:ವಾತಾವರಣ ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ
ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನ್ ಸರಸ್ವತಿ ಪರಮಹಂಸರು
'ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ' ನು, 'ಸದಾಶಿವ' ನು, 'ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾವಿಷ್ಣು' ವು ಅದ 'ಸದ್ಗುರು'ಗಳು ಲೋಕವನುದ್ದರಿಸಲು ಬೋದಿಸುವ ಮಾರ್ಗವೆ 'ಗುರುಪಂಥ'. ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಗುರು ಪರಂಪರೆಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪರಂಪರೆಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ-
'ಶ್ರೀ ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರು' ಈ ಮೂರೂ ಪಂಥಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಶಿಶ್ಯ ವೃಂದವು ಅವರನ್ನು "ಅಪ್ಪ" ಎಂದು  ಸಂಭೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಅವಧೂತರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆವರನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಗುರುಸೇವೆಯು ಕೈವಲ್ಯ ಪ್ರದವಾದುದು.ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ಸದ್ಗುರುವು ಕರುಣಾಸಾಗರನು. ಶಿಷ್ಯರ ಸಕಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ತಸಂತಾಪಗಲನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಅವನು ಯಾರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ದಾತಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಸದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರ ದಿವ್ಯಸನ್ನಿಧಿಯು ಕೊಮಾರನಹಳ್ಳಿ (ಶ್ರೀ ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ರಂಗನಾಥನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ) ಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಮಾರನಹಳ್ಳಿಯ ಅರುಣಗಿರಿಯು ವೈಕುಂಠ, ಕೈಲಾಸ, ಸತ್ಯಲೋಕ.ಶ್ರೀ ಶಂಕರಲಿಂಗನ ಸನ್ನಿಧಿಯು ಆನಂದ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಂಧನಗಳೂ ಇಲ್ಲ.
ಅವತಾರ
ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರು ೨೧-೮-೧೮೮೦ ರಂದು ಶ್ರಾವಣ, ಬಹುಳ ಬಿದಿಗೆಯಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಶಿವಚಿದಂಬರನ ಮೂರನೇ  ಅವತಾರವೆಂದು  ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಸುಬ್ಬಮ್ಮ, ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರು, ಧನಿಕರು ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ದಕ್ಷರು  ಹಾಗು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಹಾಗು  ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ  ಊರಿನ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಹರಿದಾಸ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನೂ, ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆಗಳನ್ನೂ  ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ- ಸುಬ್ಬಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ  ಬಹಳ  ವರ್ಷಗಳಾದರೂ  ಮಕ್ಕಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು  ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ವಿನಾಯಕನನ್ನು  ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ವಿನಾಯಕನು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಅವರ ಮನೆ ದೇವರು ಆದ ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಂಗನಾಥನ  ಸೇವೆ ಮಾಡಲು  ತಿಳಿಸಿದನು. ಅದರಂತೆ ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಂಗನಾಥನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ವರವನ್ನಿತ್ತನು. ಮತ್ತೆ ಅವರು ಒಂದು ದಿನ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ಕುರಿತು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿರಲು ವಿನಾಯಕನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ತಪಸ್ಸಿನ  ಫಲವೇ  ಪುತ್ರ  ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿತು. ಬಾಲಕನಿಗೆ 'ರಂಗನಾಥ'ನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಈತನೇ ಮುಂದೆ ಶ್ರೀ. ಶ್ರೀ. ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನ್ ಸರಸ್ವತೀ ಪರಮಹಂಸನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು  ಜನರಿಗೆ  ತೋರಿದನು.
ಬಾಲ್ಯ
ಬಾಲಕ  ರಂಗನಾಥನು  ಅತಿಶಯಕಾಂತಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ನೋಡಿದವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಯಾವಾಗಲೂ ನಗುತ್ತಾ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಆಟವಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದನು. ಊಟ ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ  ಶಿವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ  ಅವರ  ತಂದೆತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಅಣಜಿ (ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ)ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಜ್ಜಿ ಅಂದರೆ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ತಾಯಿ ಚಿದಂಬರಮ್ಮ ನವರು ಇದ್ದರು. ಶಿವಚಿದಂಬರನ ವರಪುತ್ರಿಯಾದ ಅವರು ಆ ದಿನ  ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ಬರಲು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸಿದ ನಂತರ ರಂಗನಾಥನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು  ಅವನ ತಾಯಿ  ಸುಬ್ಬಮ್ಮನನ್ನು ಕುರಿತು "ನಿನ್ನ ಮಗ ಲೋಕರೀತಿಯಮಗನಲ್ಲ. ಇವನು ಶಿವಚಿದಂಬರ. ಮೈಮರೆಯದೆ   ಇವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಆ ಮಹಾಮಾತೆಯು ತದ ನಂತರ ಇನ್ದು  ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ  ಉತ್ಸವ. ನಾನು ಶಿವನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ರಂಗನಾಥನ ಜನನಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ   ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ  ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ  ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ  ಧನಿಕರಾಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ  ಮನೆಯವರೆಲ್ಲಾ  ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ  ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಳಗಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬರಗಾಲ ಹೋದ ನಂತರ ತೆಗೆದು ನೋಡಿದರೆ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಳಗಗಳೇ  ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳು ಮೂಡಿ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು ವಿಭಾಗವಾದರು. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರಿಗೆ ಆರ್. ನುಲೇನೂರು ಹಾಗು ಬಸಾಪುರದ ಶ್ಯಾನುಭೊಗಿಕೆ  ಬಂದಿತು. ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆ, ತೋಟ ,ಜಮೀನುಗಳು ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಿತು. ಅಣಜಿಯಿಂದ ಬಂದಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಜಮೀನುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇನು ಆದಾಯ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲೂ ರೈತರಲ್ಲೂ ವರ್ಚಸ್ವಿಗಳಾದ ರ್ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರು ಮೂಲೆ ಗುಂಪಾದರು. ನಾನು ನನದು ಎಲ್ಲಾ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಸ್ವಾನುಭವದಿಂದ ಮನಗಂಡು ದುಡಿಯುವ ಹಂಬಲವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟರು. ಮನೆಯ ಭಾರ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರ ಮೇಲೇ ಬಿದ್ದಿತು. ಅವರು ಯಾರನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿಯೇ ಮನೆತೂಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಡತನ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾಯಿದ್ದಿತು. ಕಡೆಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟಕ್ಕೂ ಇರದಂತಾಯಿತು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಣ್ಣೀರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ನಾನ. ಯಾರಾದರೂ ಎಣ್ಣೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಡತನ  ಎಂದು ಬಂಧುಗಳು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇತ್ತ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನ ಮಹಿಮೆ ಹರಡಿತು. ರಂಗನಾಥನು ದೈವಾಂಶಸಂಭೂತನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ.
ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ರಂಗನಾಥನು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಟಾ ಅಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾರೋ ಮರಕೊರೆಯುವವರು ಮರವನ್ನು ಅಲುಗಾಡದಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಗರಗಸ ರಂಗನಾಥನ ಕೈ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಎಡಗೈ ಬೆರಳು ತುಂಡಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ ನೋವಿನಿಂದ ಚೀರದೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತ ಹುಡುಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಬರಿಯಾಗಿ ಗರಗಸದವರು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರು ಆ ಬೆರಳನ್ನು  ತೋರಿಸಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕಾಳಿಯು ಈ ಬೆರಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂಟನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಉಪನಯನ ಮಾಡಲು ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅಣಜಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಪ್ಪಜ್ಜನೆಂಬ ಸಾಧುಗಳಿದ್ದರು. ಅವರು  ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಂಕರಂತೆ, ಮೂಢರಂತೆ, ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದವರಂತೆ ಕಂಡರೂ ಎಂಥಹ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ವಾದದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸುವ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಇದ್ದಿತು. ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದರು ಮೊದಲೇ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. "ನಿಮ್ಮ ಬಂಧುವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಾಪುರುಷನು   ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಹಜ ಸಿದ್ಧ, ಅವತಾರ ಪುರುಷ. ಅವನ ಉಪನಯನವು  ಅಣಜಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವನಾರೆಂದು ನಮ್ಮಿಂದ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ನೀವು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು." ಯಲ್ಲಪ್ಪನವರು ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಉಪನಯನವಾದ ಮೇಲೆ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಗುರುಸೇವೆ, ಗುರು ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಬೊಧಿಸಿ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ, ವಿಚಾರ, ಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಣಜಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥನು ಮಹಾಭಾರತ (ಗದುಗಿನ ಭಾರತ)ವನ್ನು ರಾಗವಾಗಿ  ಓದುವುದು  ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ  ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತನು. ಅಣಜಿಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬಡತನದ ಕಾರಣ ರಂಗನಾಥನಿಗೆಂದೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನವನ್ನು ಆತನ ತಾಯಿಯು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೇ ಅದನ್ನು ತಿನ್ನದೆ ರಂಗನಾಥನು ತಂದೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಮುದ್ದೆಯನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ತಂದೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಂಜದೇ ತಾಯಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ.
ವಿವಾಹ
ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು   ವರ್ಷದಲ್ಲಿ   ಅಣಜಿಯ   ಶಂಕರಪ್ಪನವರ  ಮಗಳಾದ  ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರೊಡನೆ  ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ವಿವಾಹವಾದಮೇಲೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು   ಕರೆದುಕೊಂಡು  ಹೋಗಿ  ಮನೆಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು  ಜನರು  ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆಗ ರಂಗಪ್ಪನವರು   ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ   ಸಾಧನೆ  ಒನ್ದು   ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ   ಬರುವವರೆಗು  ಇದಕ್ಕೆ  ಗಮನ  ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು  ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟರು.ಒಂದು  ವರ್ಷದ  ನಂತರ  ಭರಮಸಾಗರದಲ್ಲಿ   ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ   ಸಾಧನೆಗೆ   ಉತ್ತಮ  ಸನ್ನಿವೇಶ   ಇದೆಯೆಂದು   ಅಲ್ಲೇ  ಮನೆಮಾಡಿ   ಸಂಸಾರ  ಹೂಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಾಯಿ   ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು   ತಾನಿದ್ದ  ಊರನ್ನು   ಬಿಟ್ಟು    ಬರುವುದಿಲ್ಲ   ಎಂದರು.ಹಾಗೂ  ಸರ್ಕಾರವು   ಇವರಿಗೆ   ನುಲೇನೂರಿನ  ಶ್ಯಾನುಭೋಗಿಕೆಯನ್ನು   ವಹಿಸಿತು.ತಾಯಿಯ  ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ,ಸರ್ಕಾರದ  ಆದೇಶದಂತೆ  ಭರಮಸಾಗರದಲ್ಲಿ   ತಾನು  ಪಡೆದಿದ್ದ  ಅಮೂಲ್ಯವಾದ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಧನದೊಂದಿಗೆ  ನುಲೇನೂರಿಗೆ   ಬಂದರು.
ಉದ್ಧವ ಚಿದ್ಘನರು  ತಪಸ್ಸನ್ನು   ಧಾರೆಯೆರೆದದ್ದು
ಗೋಂದಾವಲೆಯ  ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯ ಮಹಾರಾಜರ  ಶಿಶ್ಯರಾದ  ಉದ್ಧವ  ಚಿದ್ಘನರೆಂಬುವವರು   ನುಲೇನೂರಿಗೆ   ಬಂದು  ರಂಗಪ್ಪನವರ  ಮನೆಯಲ್ಲಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಅವರು   ತಮ್ಮ  ಗುರುಗಳಿಂದ   ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ   ಅವರ  ಟೋಪಿಯನ್ನು   ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಆಗ   ಅವರ  ಗುರುಗಳು   ಈ  ಟೋಪಿಯು   ಬೇರೊಬ್ಬರ  ಸ್ವತ್ತು.ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಆ ಮಹಾತ್ಮರ  ಸಂಗಮವಾಗುವುದು.ಆಗ  ಈ  ಟೋಪಿಯೋಡನೆ   ನಿನ್ನ  ಸಕಲ   ತಪಸ್ಸನ್ನೂ   ಧಾರೆಎರೆಯ   ಬೇಕಾಗಿ   ಆಙ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದರು.ಅವರು  ನುಲೇನೂರಿಗೆ    ಬಂದಾಗ   ಅವರ  ದೇಹಾರೋಗ್ಯ   ಕೆಟ್ಟಿತು.ರಂಗಪ್ಪನವರು   ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ   ಬಹುವಾಗಿ   ಶುಶ್ರೂಷೆ  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ   ಅವರನ್ನು   ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು   ಬಹುವಾಗಿ   ನಿಂದನೆ,ಆಕ್ಷೇಪನೆ   ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಎಸ್ಟೇ  ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರೂ   ಎದುರಾಡದೇ  ಅಸ್ಟೇ  ಶ್ರದ್ಧೆಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ   ಸೇವೆಮಾಡಿದ  ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು   ಕಂಡು   ನೀವೇ   ನಮ್ಮ  ಗುರುಗಳು  ಹೇಳಿದ  ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು   ಎಂದು  ನುಡಿದು   ಅತ್ಯಂತಪ್ರೀತಿಯಿಂದ   ಅವರು   ತಂದಿದ್ದ  ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯರ  ಟೋಪಿಯನ್ನೂ   ಹಾಗು   ಅವರ  ಸಕಲ  ತಪಸ್ಸನ್ನೂ   ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ   ಧಾರೆಎರೆದರು.
ಸದ್ಗುರು ಕೃಪೆ
ರಂಗಪ್ಪನವರು   ತಮ್ಮ   ಗುರುಗಳ   ಇನ್ನೊಂದು    ರೂಪದ    ದರ್ಶನ   ಹಾಗು   ಕೃಪೆಗಾಗಿ   ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಆ  ಕಾಲ   ಒದಗಿ   ಬಂದಿತು.ಒಮ್ಮೆ     ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಗೆ     ಯಾರೋ    ಮಹಾತ್ಮರು    ಬಂದಿರುವುದನ್ನು    ತಿಳಿದು    ಅವರ   ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ   ರಂಗಪ್ಪನವರು    ಹೋದರು.ಆ   ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು   ಕಂಡೋಡನೇ    ಅವರಲ್ಲಿ    ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ   ಮಧ್ಯಸ್ತನಾದ    ದತ್ತಾತ್ರೇಯನ   ದರ್ಶನವಾಗಿ    ಶಂಕರಭಗವಾನರು   ತಿಳಿಸಿದ  ದಿವ್ಯವಾಣಿಯು   ಅವರ   ಮುಖಕಮಲದಿಂದ   ಹೊರಟಿತು.ಆ   ಮಹಾತ್ಮರೇ   ಬನವಾಸಿಯ   ಶ್ರೀ   ಸಹಜಾನಂದರ   ಶಿಶ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ದತ್ತರಾಜ ಯೋಗೀಂದ್ರರು. ಸದಾಶಿವನಂತೆಯೂ  ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ   ಅವರನ್ನು   ಕಂಡು   ತನ್ನ   ಗುರುವು   ತನಗಿತ್ತ   ವಚನವನ್ನು   ಪಾಲಿಸಲು   ಈ   ರೂಪದಲ್ಲಿ   ಬಂದಿರುವನ್ನು  ನೆನೆದು  ರಂಗಪ್ಪನವರ  ಅಂತರಂಗವು  ಆನಂದದಲ್ಲಿ   ತೇಲಾಡಿತು. ಮಹಾತ್ಮರು  ರಂಗಪ್ಪನವರ  ಅಂತರಂಗವನ್ನು   ತಮ್ಮ  ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿ  "ಆಹಾ,ಎಂತಹ  ವ್ಯಕ್ತಿ,ವಿಶ್ವಪ್ರೇಮದ  ಸಾಕಾರ  ಮೂರ್ತಿ.ಅನೇಕ   ವರ್ಷಗಳ   ಕಾಲ  ತಪಸ್ಸುಮಾಡಿ  ಗುರುವಿನ  ಕಠಿಣ  ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೊಳಗಾಗಿ   ನಾವು  ಙ್ಞಾನದ  ಪರಾಕಾಷ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ  ಪ್ರೇಮವನ್ನು   ಜಗತ್ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ  ಸಹಜಸಮರಸ   ಮಾಡಿಕೊಂಡೆವು.ಈತನು  ಸಹಜಪ್ರೇಮದಿಂದಲೇ  ಯಾವ   ಶ್ರಮವೂ  ಇಲ್ಲದೆ  ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ   ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪವನ್ನೂ ,ತುರೀಯವನ್ನೂ,ಬ್ರಹ್ಮಾನುಭವವನ್ನೂ   ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸಹಸ್ರ   ದೀವಿಗೆಗಳನ್ನು   ಹಚ್ಚಿ   ಹುಡುಕಿದರೂ  ಈತನ   ಒಳಗಾಗಲೀ,ಹೊರಗಾಗಲೀ  ಅಹಂಕಾರದ  ಲವಲೇಶವೂ  ಇಲ್ಲ.ಇಂತಹ  ಉತ್ತಮೋತ್ತಮ   ಅಧಿಕಾರಿ,ಸಾಧಕ,ಸಿದ್ಧ  ಪುರುಷನನ್ನು   ಎಲ್ಲಿಯೂ   ಕಂಡಿಲ್ಲ " ವೆಂ ದು    ಹರ್ಷಿಸಿ   ನಾನು   ಇಸ್ಟುದಿನ  ಹುಡುಕಿದ್ದು   ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು,ನನ್ನ  ಕೆಲಸವಾಯ್ತು   ಎಂದು  ನುಡಿದರು. ದತ್ತರಾಜಯೋಗೀಂದ್ರರು ತಮ್ಮ  ಗುರುಗಳ   ಆರಾಧನಾ  ಸಪ್ತಾಹ(೭  ದಿನ) ವನ್ನು  ೧೯೩೧  ರ  ಕಾರ್ತೀಕ  ಮಾಸದಂದು   ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು.ಅವರ  ಆಪ್ಪಣೆಯಂತೆ   ರಂಗಪ್ಪನವರು   ೭ದಿನಗಳು   ನಿದ್ರಾಹಾರಗಳನ್ನು    ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ   ತ್ಯಜಿಸಿ   ಪ್ರತಿದಿನ  ಬರೀ   ಒಂದು  ಹಿಡಿ  ಕೋಸುಂಬರಿಯನ್ನು  ಗುರುಪ್ರಸಾದವೆಂದು  ತಿಂದು   ಇಡೀ   ಹಗಲು,ಇಡೀ  ರಾತ್ರಿ   ಅಖಂಡಭಜನೆಯನ್ನು    ಮಾಡಿದರು.ಯೋಗೀಂದ್ರರು   ತಮ್ಮ  ಹಿರಿಯಮಗನ(ಗುರು   ಶಿಶ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ   ಗುರುವನ್ನು   ಅಪ್ಪಎಂದು,ಅವರ  ಗುರುಗಳನ್ನು   ಅಜ್ಜ  ಎನ್ನುವ   ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು    ಕಂಡು   ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ    ಕೃಪೆಮಾಡಿ   "ನೀವು   ಲೋಕಸಂಗ್ರಹ  ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದರು.ಸದ್ಗುರುವಾಗಿ   ಲೋಕೋದ್ಧಾರ  ಮಾಡುವ   ಕಾಲ  ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ  ಎಂದು  ಅದಕ್ಕಾಗಿ   ಮನೆಯಲ್ಲುಳಿದ  ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು   ಬೇಗನೆ  ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ   ಅಪ್ಪಣೆಯಿತ್ತರು.
ಗುರುವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು
ಒಮ್ಮೆ ಲೋಕೀಕೆರೆ (ದಾವಣಗೆರೆ  ಜಿಲ್ಲೆ) ಎಂಬ  ಊರಿನಲ್ಲಿ  'ಕರೇಗೌಡಪ್ಪ'  ಎಂಬಾತನಿಗೆ  ಸಂಧಿವಾತ  ರೋಗವು  ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು  ಅದು  ಯಾವ  ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಿಂದಲೂ   ಗುಣವಾಗದೇ   ಬಹಳವಾಗಿ   ಉಲ್ಬಣಿಸಿತು. ಆಗ ಅವರು  ದಾರಿಗಾಣದೇ  ಹತಾಷರಾಗಿ   ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಯ  ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕರು. (ಲೋಕೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಂಜನೇಯನ   ಗುಡಿಇದೆ. ಇದು  ಅತ್ಯಂತ  ಜಾಗ್ರತವಾದ  ಸ್ಥಾನ) ಆಗ  ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿಯು  ನುಲೇನೂರಿನಲ್ಲಿ  ರಂಗಪ್ಪನೆಂಬುವರು  ಇದ್ದಾರೆ.ಅವರನ್ನು  ಇಲ್ಲಿಗೆ  ಕರೆತರಬೇಕು. ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ  ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು  ಅಪ್ಪಣೆ   ಕೊಟ್ಟನು.ಲೋಕೀಕೆರೆಯ  ದೊಡ್ಡ  ಜಮೀನ್ದಾರರೂ,ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತರೂ   ಆದ  ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು  ತಮ್ಮ   ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ  ಕೆಲಸದ  ನಡುವೆಯೂ  ದೇವರಧ್ಯಾನ,ಸತ್ಸಂಗ,ಅಥಿತಿಸೇವೆ ಗಳಲ್ಲಿ   ಕಾಲಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರಿಗೆ  ತಮ್ಮನ್ನು  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ  ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ   ಮುನ್ನಡೆಸಿ   ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗ  ತೋರಿಸುವ   ಸದ್ಗುರುವಿನ   ಹಂಬಲ  ಬಹಳವಾಗಿತ್ತು.ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು   ಅವರು   ಲೋಕೀಕೆರೆಗೆ   ಕರೆದುಕೊಂಡು  ಬಂದರು.ಅವರ   ವಿಷಯ   ಮೊದಲೇ   ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ  ಅವರಲ್ಲಿ   ಶ್ರದ್ಧೆ, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ರಂಗಪ್ಪನವರು  ಕರೇಗೌಡಪ್ಪನ  ರೋಗವನ್ನು  ಗುಣಪಡಿಸಿದರು. ಲೋಕೀಕೆರೆಗೆ ಬಂದಾಗ  ರಂಗಪ್ಪನವರು  ಅಖಂಡ  ತುರ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.
'ಷಟ್ಚಕ್ರಭೇಧನ'ದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ
ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು ಷಟ್ಚಕ್ರಭೇಧನೆ  ಕುರಿತು  ರಂಗಪ್ಪನವರನ್ನು   ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು,  ಅದರ ಬಗ್ಗೆ  ಸಂಪೂರ್ಣತಿಳುವಳಿಕೆ  ನೀಡಿ  "ಸಮರ್ಥನಾದ  ಸದ್ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೇ  ಯೋಗಸಾಧನೆ  ಮಾಡಬಾರದೆಂದು  ಹೇಳಿದರು.ಮುಕ್ತಿಸಾಧನೆಗೆ   ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗ,ಙ್ಞಾನಮಾರ್ಗಗಳು   ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನಂತಿವೆ"ಎಂದರು.ಪುನಃ   ಅದನ್ನೇ   ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ  ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರನ್ನು   ಕುರಿತು   ರಂಗಪ್ಪನವರು  ಪುನಃ  ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ  ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.ನಿನ್ನ  ಕುಂಡಲಿನಿಯು  ಈಗ  ನನ್ನ   ವಶದಲ್ಲಿದೆ   ಎಂದು   ಮೈದೂಗಲು   ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು   ಕೆಳಕ್ಕೆ   ಬಿದ್ದರು. ರಂಗಪ್ಪನವರೇ  ನಂತರ  ಅವರನ್ನು  ಉಪಚರಿಸಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರಿಗೆ ಇಂಥಹ  ಅಲೌಕಿಕ   ಆನಂದವನ್ನು   ಸದ್ಗುರುಮಾತ್ರ  ಕೊಡಬಲ್ಲನೆಂದು   ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿ   ರಂಗಪ್ಪನವರ   ಕಾಲಿಗೆ  ಬಿದ್ದು   ನನ್ನನ್ನುದ್ಧರಿಸಿರಿ  ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ  ಮನೆಗೆ  ಕರೆದುಕೊಂಡುಬಂದು   ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು   ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ   ಹೊತ್ತಿಸಿ  ಆರತಿಮಾಡಿ   ಭಕ್ತಿಯ   ಅವೇಷದಲ್ಲಿ   ಅವರಿಗೆ  ಬಾಹ್ಯಪ್ರಙ್ಞೆ  ತಪ್ಪಿತು."ಶಂಕರಲಿಂಗಭಗವಾನ್  ಮಹಾರಾಜ್  ಕಿ  ಜೈ"ಎಂದು  ಪಾದದ  ಮೇಲೆ  ಬಿದ್ದರು.ಹೀಗೆ  ರಂಗಪ್ಪನವರು   ಶಂಕರಲಿಂಗ  ಭಗವಾನರಾಗಿ    ಪ್ರಕಟವಾದರು.ಭಗವಾನರು
ಲೋಕೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಬೋಧೆ
ಲೋಕೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ  ಹಗಲುರಾತ್ರಿಗಳೆನ್ನದೇ  ನಿರಂತರ  ಏಳು  ದಿನಗಳು   ಅಖಂಡವಾಗಿ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಬೋಧೆ   ಮಾಡಿದರು.ಜನರೂ   ಮನೆ ,ಊಟ,ತಿಂಡಿ  ಎಲ್ಲವನ್ನೂ  ಮರೆತು  ಅವರೆದುರು  ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದರು.ಅಲ್ಲಿಗೆ  ಬಂದಜನರು   ತಮ್ಮ  ಸಂದೇಹವನ್ನು   ಕೇಳುವ  ಮೊದಲೇ  ಅವರ  ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ  ಉತ್ತರಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದ  ಜನರ  ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಲಭಿಸಿದವು.ಕುಹಕ   ಮಾಡಲು  ಬಂದವರು  ಹೆದರಿ  ಓಡಿಹೋದರು.ಪರಿಹಾಸ   ಮಾಡಲು  ಬಂದವರು  ಅವರ  ಬೊಧೆಗೆ   ಶರಣಾಗತರಾದರು.ಬೇರೆಬೇರೆ  ಊರುಗಳಿಂದ  ಅನೇಕ ಜನತಂಡತಂಡವಾಗಿ  ಬಂದು  ಇಷ್ಟಾರ್ಥಪಡೆದರು. ಬಂದವರು  ಸಾಮಾನ್ಯ  ಮನುಷ್ಯರೊಡನೆ   ಮಾತನಾಡುವಂತೆ   ಮಾತನಾಡಿದರೆ   ಅವರಿಗೆ   ಭಗವಾನರ   ಶರೀರವೇ  ಕಾಣದಂತಾಗಿ  ಅಲ್ಲಿ   ದಿವ್ಯಪ್ರಭೆ  ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಆ ಜನರು  ಸಾಕ್ಷಾತ್  ಪರಶಿವನೊಡನೆ  ಮಾನವರೊಡನೆ  ಮಾತನಾಡುವಂತೆ  ಮಾತನಾಡಿದೆ ,ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕೆಂದು  ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ  ಮೈದಡವಿ   ಹತ್ತಿರ  ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು  ಅವರ ಸಂಕಷ್ಟ,ಸಂದೇಹ ಗಳನ್ನು    ನಿವಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ   ನಿರಂತರ  ಬೊಧೆ   ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ  ಭಗವಾನರನ್ನು  ನೋಡಿ   ಜನರಿಗೆಲ್ಲಾ  ಏನುಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೇ   ಅವರನ್ನೇ   ಹೋಗಿ   ಕೇಳಲು    ಭಗವಾನರು  ಎದ್ದು   'My Father is the greatest Datta'  ಎಂದು  ನರ್ತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿ   ಬಾವಿಯ   ಹತ್ತಿರ  ಬಂದು,  ಓಂಕಾರವನ್ನು ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಾ  "ಶ್ರೀ  ಗುರುನಾಥನಿಗೆ   ಏಕಾದಶವಾರ  ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕವಾಗಬೇಕು" ಎಂದರು.ಕೊಡಗಳಲ್ಲಿ  ಭಕ್ತರು  ೧೦೧ ಕೊಡ  ನೀರನ್ನು   ಅಭಿಷೇಕ   ಮಾಡಿದರು.ನಂತರ  ಭಗವಾನರಿಗೆ ಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಪೂರ್ವಕ   ಬಿಲ್ವಾರ್ಚನೆಯಾಯಿತು. ಭಗವಾನರು ಸರ್ವರಿಗೂ  ಅಭಯಮುದ್ರೆ  ತೋರಿಸಿದರು.
ಬೋಧೆ
ಶಂಕರಲಿಂಗ ಭಗವಾನರು  ತಮ್ಮ  ಬೊಧೆಯಿಂದ  ಭಕ್ತರ  ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು   ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಹಗಲಿರುಳೆನ್ನದೆ  ತಮ್ಮ  ಭಕ್ತರಿಗೆ  ನಿರಂತರ  ಬೊಧೆ  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ  ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ  ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ  ಹಸಿವುಬಾಯಾರಿಕೆಗಳು  ತೋರುತ್ತಲೇಇರಲಿಲ್ಲ.ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನ  ಕೊಳೆಯು  ರಭಸದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ  ಬೊಧಾಮೃತ  ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ  ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು  ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು.ಭಕ್ತಕುಟುಂಬಿಗಳಾದ  ಅವರು  ಸಹಜಪ್ರೇಮದಿಂದ  ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳನ್ನು  ಗೆದ್ದು  ಅವರನ್ನು  ಗುರುಪಂಥದ  ದಿವ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ  ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಐಹಿಕಸುಕಕ್ಕಾಗಿ  ಅಳುವವರು ಬಹಳ.ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ  ಅಳುವವರು  ವಿರಳ.ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುಭಕ್ತಿಯೇ  ಸುಲಭ  ಮಾರ್ಗವೆಂದು  ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಸಂಸಾರದ  ಮೋಹನಿದ್ರೆಯಿಂದ  ಜಾಗೃತರಾಗಿರಿ ,ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ  ನಿಂತು  ಬಾಯಾರಿ  ಸತ್ತಂತೆ  ಆನಂದವೇ  ತಾನಾಗಿ  ತನಗೆ  ಸುಖವಿಲ್ಲವೆಂದು   ಭಾವಿಸಬೇಡಿರಿ  ಎಂದು  ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಯಾವ  ಧರ್ಮದವರು  ಅವರೆಡೆಗೆ  ಬರುತ್ತಾರೋ  ಅವರಿಗೆ   ಅವರದೇ  ಧರ್ಮದ  ಸಾರವನ್ನು   ಬೊಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ನಮಗೆ  ಜಾತಿಯೆಂಬುದಿಲ್ಲ.ಜ್ಞಾನವನ್ನು  ಕೊಡುವುದು  ಯಾವುದೋ  ಅದೇ  ನಮ್ಮ  ಜಾತಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ, ಮುಸಲ್ಮಾನ, ಕ್ರೈಸ್ತಭಕ್ತರನೇಕರು, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬೊಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು  ಅವರು  ಹೇಳಿದಹಾಗೆ :
ಪ್ರೀತಿ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗೆಲ್ಲು. ಭಗವಂತನಾಗಲೀ ಗುರುವಾಗಲೀ  ಭಕ್ತಿ,ಪ್ರೀತಿಗೆ  ಸೋತು  ಓಡಿಬರುತ್ತಾರೆ.ಭಗವಂತನು  ಪ್ರೇಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಪ್ರೇಮದ ಬಲದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ   ಸೃಷ್ಟಿ,ಸ್ಥಿತಿ,ಲಯ, ನಿಗ್ರಹ, ಅನುಗ್ರಹಗಳನ್ನು  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.ಪ್ರೇಮವು  ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ  ವಾತ್ಸಲ್ಯವಾಗಿಯೂ,ಪತಿಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ  ಮೋಹವಾಗಿಯೂ,ದೈವಗುರುಹಿರಿಯರ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ  ಗೌರವವಿಷ್ವಾಸಗಳಾಗಿಯೂ  ಇದೆ.ಪ್ರೇಮವು   ಬಂಧುವರ್ಗದಲ್ಲಿ  ಆದರವಾಗಿಯೂ,ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರಗಳ  ವಿಷಯದಲ್ಲಿ  ಭೂತದಯೆಯಾಗಿಯೂ   ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.ಅಜ್ನಾನದಿಂದ   ಆವೃತವಾದ  ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳಾಗಿಯೂ,ಇಷ್ವರ್ಯವಿದ್ದಾಗ  ಲೋಭ, ಗರ್ವ, ಮದಗಳಾಗಿಯೂ  ಕಾಣುವುದು  ಪ್ರೇಮವೇ.ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ  ಇಟ್ಟ  ಪ್ರೀತಿಯು  ಭಕ್ತಿಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ   ಅಚಲವಾದ ಪ್ರೇಮವನ್ನಿಟ್ಟರೆ  ಅವನು  ಗುರುರೂಪದಲ್ಲಿ  ಬಂದು  ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಗುರುಭಕ್ತಿ
ಶ್ರೀಗುರುವು  ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ  ನಿತ್ಯಪರಿಪೂರ್ಣನು,ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯು,ಭಕ್ತರಕ್ಷಕನು,ಪ್ರೇಮಳಾಂತಃಕರಣನೂ  ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಮುಕ್ತಿಸುಖವನ್ನು   ಬಯಸುವವರು  ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮವನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಾ, ಆತ್ಮವಿಚಾರಮಾಡಿ,ಸದ್ಗುರುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಪಡೆದು  ಘೋರಸಂಸಾರವನ್ನು  ದಾಟಬೇಕು.ಗುರುವನ್ನು   ತಂದೆಯೆಂದು   ತಿಳಿದು   ಅವನು  ಹೇಳಿದಹಾಗೆ   ಸಾಧನೆ   ಮಾಡುತ್ತಾಬಂದಹಾಗೆ   ಅವನು   ಕೃಪೆಮಾಡಿ  ಭವಸಾಗರವನ್ನು  ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ.ಒಮ್ಮೆ  ಗುರುಪಾದಗಳಲ್ಲಿ  ಭಕ್ತಿಯನ್ನಿತ್ತರೆ  ಮತ್ತೆ  ಅಭಕ್ತಿ  ಮಾಡಬಾರದು.ಧರ್ಮಾಚರಣೆ,ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ  ,ವೈರಾಗ್ಯಗಳ  ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೆ  ಗುರುಭಕ್ತಿಯು  ಅರ್ಥಸಹಿತವಾಗಬಲ್ಲದು.ಸಮರ್ಥನಾದ  ಸದ್ಗುರುವನ್ನು   ಪಡೆದವರು   ತನು,ಮನ,ಧನ  ಗಳನ್ನು  ಗುರುವಿಗರ್ಪಿಸಬೇಕು.ಧನವನ್ನರ್ಪಿಸಿದರೆ   ಅದೇ  ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ  ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.ಧನವನ್ನರ್ಪಿಸಲು   ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ  ದೇಹದಂಡಿಸಿ   ಸೇವೆಮಾಡಬೇಕು .ದೇಹದಂಡಿಸಲು   ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರು   ಕೇವಲ  ಗುರುವನ್ನು  ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ   ಅದೇ  ಸೇವೆಯೆಂದು   ತಿಳಿದು   ಗುರುವು  ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗುರುಸ್ಮರಣೆ,ಗುರುವಾಕ್ಯಪರಿಪಾಲನೆ   ಭಕ್ತರ  ಆದ್ಯ  ಕರ್ತವ್ಯ.
ನಾಮಸ್ಮರಣೆ
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದೇಹಬಲಗಳು,ಮನೋಬಲಗಳು  ಅತ್ಯಂತ  ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ  ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೇ   ಮುಕ್ತಿಗೆ   ಸುಲಭೋಪಾಯ.ನಿತ್ಯ  ಭಜನೆ,ಪೂಜೆ,ಜಪತಪ  ಅನುಷ್ಟಾನಗಳನ್ನು   ಬಿಡಬಾರದು. ನಾಮಕ್ಕೂ ರೂಪಕ್ಕೂ   ಭೇದವಿಲ್ಲ.ಗುರುನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೇ  ಧ್ಯಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ
ಶಂಕರಲಿಂಗಭಗವಾನರು ಭಕ್ತಾಭಿಮಾನಿಗಳೂ, ಭಕ್ತಕಾರ್ಯಕಲ್ಪದೃಮರು.ಅವರ  ಭಕ್ತಾಭಿಮಾನ  ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ  ಎಲ್ಲೋ  ಇರುವ  ಅವರ ಭಕ್ತರು   ಸಂಕಟಪಟ್ಟಾಗ   ನನಗೇನೋ   ಸಂಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ  ಎಂದು  ಅದು  ಪರಿಹಾರ  ಮಾಡುವವರೆಗೂ  ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಎಲ್ಲೊ  ಇರುವ  ಭಕ್ತರು  ಭಕ್ತಿಯಿಂದ  ಕಾಫಿ(ಭಗವಾನರಿಗೆ  ಕಾಫಿ  ಪ್ರಿಯವೆಂದು  ಇಂದಿಗೂ  ಅವರಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ,ಅವರ ಭಕ್ತರ  ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ  ಬೆಳಗ್ಗೆ  ಭಜನೆ,ಕಾಕಡಾರತಿಗಳಾದಮೇಲೆ  ಕಾಫಿಯನ್ನರ್ಪಿಸಿ  ಆಮೇಲೆ  ಭಕ್ತರು  ಕುಡಿಯುವ  ಪರಿಪಾಠವಿದೆ),ಫಲಾಹಾರವನ್ನೋ   ಅವರ  ಮನೆಯಿಂದ  ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ   ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ   ಭಗವಾನರು  ಕಾಫಿ,ಆಹಾರ  ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಭಕ್ತರ ಪಾದಧೂಳಿ  ನನ್ನ  ತಲೆಯಮೇಲಿರಲಿ  ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.ಭಕ್ತರ  ಪಾದಧೂಳಿಯನ್ನು   ಪೊಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ  ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟು   ವೈದ್ಯೌಷಧಿಯಿಂದ  ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ  ಅನೇಕ  ರೋಗಗಳನ್ನು   ಗುಣಹೊಂದುವಂತೆ   ಮಾಡಿದ  ಭವರೋಗವೈದ್ಯರು  ಅವರು. ಅವರು ಭಕ್ತರಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದ  ಪ್ರೇಮ  ಸಾವಿರತಾಯಿಯ  ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ  ಸಮವೆಂದು  ಅದರ  ಅನುಭವ  ಪಡೆದ  ಅನೇಕರು ಇಂದಿಗೂ  ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತರಿಗೆ  ಹೀಗೆ  ಅಭಯವಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. thumb|right|250px|'ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಪುರ'
ಕೊಮಾರನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ
ಭಗವಾನರು ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ  ಕೊಮಾರನಹಳ್ಳಿ  ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ,  ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ  'ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯ' ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ  'ರಂಗನಾಥಾಶ್ರಮ' ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆಶ್ರಮದ ಮುಂದಿದ್ದ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ  ತಮ್ಮ ಸಮಾಧಿಗಾಗಿ  ಒಂದು  ಗುಹೆಯನ್ನು  ತೋಡಿಸಿದರು. 'ಶ್ರೀರಂಗನಾಥನ ವಿಗ್ರಹ'ವಿರುವ  ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಗುಹೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವಾಮಿಯ ಮುಂದೆ ಭಕ್ತನು, ಗುರುವಿನ ಮುಂದೆ ಶಿಷ್ಯನು ಮೆರೆಯಬಾರದೆಂದು  ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೬-೭-೧೯೫೩ ರಂದು ಸಮಾಧಿಸ್ತರಾದರು.
ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲ
ಮೂಲ  ಗ್ರಂಥ : ಶ್ರೀ   ಶಂಕರಲಿಂಗ   ಭಗವಾನರ   ಸದ್ಭಕ್ತರಾದ   ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರರಾದ    ಶ್ರೀಯುತ   ಆ.ರಾ.ಸೇ ಅವರ  "ಶ್ರೀ  ಗುರುಕಥಾಮೃಥ".ಪ್ರೊ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸುಬ್ಬರಾಮಯ್ಯ   ಅವರಿಂದ  ಆಂಗ್ಲ  ಭಾಷೆಗೆ  ಅನುವಾದಿತ   ಹಾಗು  ಶ್ರೀ  ಶಂಕರಲಿಂಗ   ಭಗವಾನರ  ಕಾಲದಲ್ಲಿ   ಉಪಸ್ತುತರಿದ್ದ  ಅನೇಕ   ಸದ್ಭಕ್ತರ  ಅನುಭವ  ಹಾಗು   ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಂತರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು
ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ವಾಲ್ಸ್
ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ವಾಲ್ಸ್(ಜೊಹಾನಸ್ ಡಿಡೆರಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ವಾಲ್ಸ್)(ನವೆಂಬರ್ 23, 1837 – ಮಾರ್ಚ್ 8, 1923) ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್ ದೇಶದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ.ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅನಿಲದ ಅಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಲಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.
ಬ್ರಾಕಲಿ
thumb ಬ್ರಾಕಲಿ ಎಲೆಕೋಸು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತಿನ್ನಲರ್ಹ ಹಸಿರು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಇದರ ದೊಡ್ಡ, ಹೂಬಿಡುವ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಕಲಿ ಶಬ್ದವು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಬ್ರಾಕೊಲೊದ ಬಹುವಚನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರರ್ಥ ಎಲೆಕೋಸಿನ ಹೂಬಿಡುವ ಶಿಖರ, ಮತ್ತು ಇದು ಬ್ರಾಕೊ ಅಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಉಗುರು ಅಥವಾ ಮೊಳಕೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ರೂಪ. ಬ್ರಾಕಲಿಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಆವಿಯಲ್ಲೂ ಬೇಯಿಸಬಹುದು) ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು
ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಜಗತ್ತಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು "ಛಾಯಾಚಿತ್ರ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕಗಳ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಪದರಗಳ ಅಣುರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು  ಚಯಾಪಚಯಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದ ಜಡವಾದಹ್ಯೂಮಸ್‌ನಂತಹ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದು.
ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಣ
ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಕಲೆ
Photography