cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್(ಸಂಪರ್ಕ ಮಸೂರ)
ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಆವರ್ತನ
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಾಫ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರಿ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು(ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಹದ್ದು), ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದಂತಹ ಮಸೂರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಹಗುರವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಗ ಹಾಗು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಣ್ಣಿನ ಅಲರ್ಜಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರತಿಜನಕ ಹಾಗು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳ ಸಂಚಯವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮಸೂರಗಳು, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ, ಅಥವಾ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸಹ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈಜು ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು) ಇವರುಗಳು ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಾರ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮಸೂರಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಳುವಾದ ಮಸೂರಗಳ ಧಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಂಚಯವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಜಿಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಪರ್ಮೀಯಬಲ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡದೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸಬಹುದು. PMMA ಕಠಿಣ ಮಸೂರಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5 ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, 'ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ' ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಹಲವು ಮಸೂರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಅವುಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಲಿಕೋನ್-ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್[ಸೆನೋಫಿಲ್ಕಾನ್-A]) ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಸೂರಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಮಸೂರಗಳು) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದಲೇ ಇದನ್ನೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಸೂರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಕ್ರವಾದ ತಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ
ಗೋಲಾಕೃತಿಯ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಎಂದರೆ ದೃಷ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಒಳಗಿನ ಹಾಗು ಹೊರಗಿನ ಭಾಗಗಳು ಗೋಲದ ಭಾಗಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಉಬ್ಬಿದ ಮಸೂರವೆಂದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಮಸೂರದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಲಾಕಾರದ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಪರಿಣಾಮದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಓಪಿಕ್(ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ) ಹಾಗು ಹೈಪರ್ಮೆಟ್ರೋಪಿಕ್(ದೂರದೃಷ್ಟಿ) ಉಳ್ಳ ಜನರು ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಇವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ಟಾರಿಕ್ ಲೆನ್ಸ್ (ಉಬ್ಬಿದ ಮಸೂರ)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ರೋಗಿಯು ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಲಾಕಾರದ ಮಸೂರವನ್ನು ಹಾಗು ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಉಬ್ಬಿದ ಮಸೂರವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದಲೇ ಉಬ್ಬಿದ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ:
ಕನ್ನಡಕಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು(ಏಕದೃಷ್ಟಿ) ಅಥವಾ ಅಧಿಕ(ಬಹುದೃಷ್ಟಿ) ನಾಭಿಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರೆಸ್ಬಯೋಪಿಯ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುನಾಭಿಸ್ಥ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾನೋವಿಶನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಏಕದೃಷ್ಟಿಯ ಮಸೂರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು: ಏಕದೃಷ್ಟಿಯ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ ಹಾಗು ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿನ ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೂರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏಕದೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ರಿಜಿಡ್ ಅನಿಲ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯ ದ್ವಿನಾಭಿ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಸೂರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಓದಲು ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಸಿದಾಗ, ಈ ಮಸೂರವು ಕಣ್ಣಿನ ಪಥಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. RGPಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ(ಲಂಬವಾಗಿ ಚಲಿಸಬೇಕು), ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆಯು ಸಮೀಪದಿಂದ ದೂರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದ್ವಿನಾಭಿ ಕನ್ನಡಕಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಬಹುನಾಭಿ ಸಾಫ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬಹಳ ಜಟಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಶಲತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಾಫ್ಟ್ ದ್ವಿನಾಭಿ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು "ಏಕಕಾಲಿಕ ದೃಷ್ಟಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದೂರ ಹಾಗು ಸಮೀಪದ ದೃಷ್ಟಿ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಕ್ಷಿಪಟಕ್ಕೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದರೆ ಇದು ಮಸುಕು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಸೂರಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ದೂರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿಯ ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಇದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಂತರ್ನಿವೇಶನ
ಇಂಟ್ರಾಆಕ್ಯುಲರ್ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ನಿವೇಶಿತ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳು ವಿಶೇಷವಾದ ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಮಸೂರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಹಿಂಭಾಗದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿವೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಲೆನ್ಸ್ ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. USನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕರಿದ್ದಾರೆ:
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಲಿಖಿತಸೂಚಿಗಳು
ನೇತ್ರತಜ್ಞರು ಅಥವಾ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವವರು, ಕಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನೇತ್ರಕದ ಅಲರ್ಜಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಶುಷ್ಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ: ಸಾಮಗ್ರಿ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ/ಸಂವಹನೀಯತೆ(Dk/L, Dk/t), ನೀರಿನ ಅಂಶ, ಮಾಡ್ಯುಲಸ್(ಸ್ಥಿರ ಅಪವರ್ತನ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ); ಐಚ್ಚಿಕ)
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸ ಹಾಗು ಆಧಾರದ ವಕ್ರಾಕೃತಿ(ಬೇಸ್ ಕರ್ವ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಹಲವು ತಯಾರಕರು ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಆಕ್ಯುವುಯೇ" ಸಾಫ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಜಾನ್ಸನ್ & ಜಾನ್ಸನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 8.3mm ಅಥವಾ 8.7mm ಆಧಾರ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂತಹ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು 14.0mmನಷ್ಟು ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ-ಇಂತಹ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು "ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವರ್ಗ"ದವರಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಇದನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿತಕರವೆಂಬಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಕಾಣಬಹುದು.
ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಹಲವು ಜನರು ಈಗಾಗಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, 2004ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಫೇರ್ನೆಸ್ಸ್ ಟು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಲಿಖಿತಸೂಚಿಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್‌ನ ಲಿಖಿತಸೂಚಿಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ವ್ಯವಹಾರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತಸೂಚಿಯನ್ನು ತುಂಬಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿ ನೀಡುವ ಮೂಲ ವೈದ್ಯರು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲದ ವ್ಯವಹಾರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಲಿಖಿತಸೂಚಿಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತಸೂಚಿ ವೈದ್ಯರ(ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರೈಬರ್) ಮುಗಿದ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ತೊಡಕುಗಳು
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸುಮಾರು 5%ನಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅದರಿಂದಾಗಿ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದು ಅತಿಯಾದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಣ್ರೆಪ್ಪೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು, ಕಣ್ಣಿನ ಆರ್ದ್ರಚರ್ಮ(ಕಂಜಕ್ಟಿವಾ) ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಹಲವಾರು ಪದರಗಳು, ಹಾಗು ಕಣ್ಣಿನ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಕಣ್ಣೀರು ಪೊರೆಗೂ ಸಹ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅವಧಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜುಗೊ ಲಿಯು ಮತ್ತಿರರು 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, "ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಧಾರಣೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಸ್ಥೂಲತ್ವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ವಕ್ರತೆ ಹಾಗು ಮೇಲ್ಮೈಯ ಕ್ರಮರಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ರಿಜಿಡ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಧಾರಣೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಕೆರಟೋಸೈಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಎಪಿತೀಲಿಕ ಲಾಂಗೆರ್ಹನ್ಸ್ ಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಳಕೆ
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಆರ್ದ್ರಕಾರಿಗಳಾದ ಅಥವಾ ಸುವಾಸನೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಅಲರ್ಜಿಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಸಾಬೂನಿನಿಂದ ಕೈಯನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಕೈಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಅಪಾಯವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಬೂನು ಆಂಟಿಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಆಗಿರಬಾರದು ಹಾಗು ಇದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಹಜ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಮೇಲೆ ರೋಗಕಾರಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಲೆನ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ರಿಜಿಡ್(ಗಡುಸು) ಲೆನ್ಸ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅಳವಡಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಲೆನ್ಸ್ ನ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಹಾಗು ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಳಕೆದಾರನ ರೂಢಿಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬೆರಳತುದಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಸಹಜ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಅಳವಡಿಕೆ
thumb|200px|ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಅಳವಡಿಕೆ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋರುಬೆರಳಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ ಕಾನ್ಕೇವ್(ಒಳಭಾಗ) ಭಾಗವು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲಕ್ಕೆ ತಾಗುವಂತೆ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಫ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಲೆನ್ಸ್ ಹಾಗು ಬೆರಳ ನಡುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಕರ್ಷಣವು ಬಹಳ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಸೂರವು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಹೊರಗಾಗಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇದು ಅರ್ಧ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಲೆನ್ಸ್ ಮೊದಲು ಕಣ್ಣಿನ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಲೆನ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಮೇಲಿರುವ ಧೂಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ(ಬಹುಬಳಕೆಯ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸದಿದ್ದಾಗ). ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಬಾರದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಯ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖನಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು(ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ತಪ್ಪಾದ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ದೃಷ್ಟಿಯು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಎರಡು ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿದರೆ, ಲೆನ್ಸ್ ನ ಸರಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಟಾಕೋ(ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ತಿನಿಸು) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಲೆನ್ಸ್ ನ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯ ತುದಿಗಳು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು  ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವಕ್ರಾಕಾರವು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದರೆ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಯ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಬದಿಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹಲವು ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಒಳಹೊರಗಾಗಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರವೂ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಲೆನ್ಸ್ ನ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗು ಸಂವೇದನೆಯು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವರು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯ ಜಾಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅದನ್ನು ತೆರೆದ ದಿನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ; ಲೆನ್ಸ್ ಒಳಹೊರಗಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಶಂಕಿಸಿದರೆ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದರ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಹಾಗು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ಇದ್ದರೂ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಒಳಹೊರಗಾಗಿ ಧರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ತೆಗೆಯುವುದು
ಕಣ್ರೆಪ್ಪೆಗಳು ತೆರೆದಿರುವಂತೆ ಸಾಫ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು ಜೊತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಹಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಅನುವರ್ತನದಿಂದಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ತರಬೇಕಾದರೆ(ತೋರುಬೆರಳಿನಿಂದ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಹಾಗು ಮೂಗಿನ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಲೆನ್ಸ್‌ನ್ನು ಚಲಿಸಬೇಕು) ಅದು ಜಗ್ಗುತ್ತದೆ(ವಕ್ರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ), ಇದರಿಂದಾಗಿ ಲೆನ್ಸ್‌ನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ಒಳ ತುದಿಗೆ ತಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮೇಲಿನ ಕಣ್ರೆಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಒತ್ತುತ್ತಾ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಉದ್ದವಾದ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಇದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಳಜಿ
thumb|right|ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಇಡುವ ಲೆನ್ಸ್ ಕವರ್
ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಇತರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗು ಸೋಂಕು ನಿವಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, ಫಂಜೈ, ಹಾಗು ಅಕಾಂಥಾಮೀಬ ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವು ಲೆನ್ಸ್ ನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಲವಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು: ಲವಣಯುಕ್ತದ್ರಾವಣ - ಇದನ್ನು ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತೊಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲವಣಯುಕ್ತ ದ್ರಾವಣಗಳು ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿದ ಸೋಂಕನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು: ಗೊತ್ತಾದ ವಿಧದ ಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬ ಖಾತರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಲೇಬಲ್‌ನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಕೇವಲ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಲೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೋಂಕನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೇವಲ ನೀರು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಲೆನ್ಸ್ ನ ಸೋಂಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೂ ಸಹ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಡಬ್ಬಿಗಳು ಅಥವಾ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಕವರ್ ಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ದ್ರಾವಣ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಳೆಯಬೇಕು, ಇದು ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಉತ್ಪನ್ನವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ: ಈ ದ್ರಾವಣಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಧಾರಕಗಳ ತುದಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು, ಜೊತೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಧಾರಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಬೇಕು. ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಲು ಹಾಗು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಮೇಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು, ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಥಿಯೋಮರ್ಸಲ್, ಬೆನ್ಜಲ್ಕೋನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಬೆನ್ಜೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್, ಹಾಗು ಇತರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. 1989ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ 10%ನಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಥಿಯೋಮರ್ಸಲ್ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು: ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮುಂದೆ ಬಂದ ಹಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಥಿಯೋಮರ್ಸಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂರಕ್ಷಕ-ಮುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಡು ಅವಧಿ(ಶೆಲ್ಫ್ ಲೈಪ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಾಯುಕಲಿಲವಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಕ-ಮುಕ್ತ ಲವಣಯುಕ್ತ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ತೆರೆದರೆ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು. 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿಲಿಕೋನ್-ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಸರಿಯಾದ ಸೋಂಕು ನಿವಾರಣಾ ದ್ರಾವಣದ ಆಯ್ಕೆಯು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ತೋರಿಸಿದವು. PureVision™ ಸಿಲಿಕೋನ್ ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಾರದಂತಹ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದರೆ(ಬಾಷ್ & ಲಾಂಬ್, ರಾಚೆಸ್ಟರ್, NY) Allergan Ultracare Disinfecting System™(ಅಲ್ಲೆರ್ಜನ್, Inc., ಇರ್ವಿನೆ, CA) ಅಥವಾ ಇದರ ಯಾವುದೇ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು(ಅಲ್ಟ್ರಾಕೇರ್ ಡಿಸ್ಇನ್ಫೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಸಲ್ಯೂಶನ್, ಅಲ್ಟ್ರಾಕೇರ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲೈಜಿಂಗ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್, ಲೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್ ಡೈಲಿ ಕ್ಲೀನರ್, ಹಾಗು ಅಲ್ಟ್ರಾಜೈಮ್ ಎಂಜೈಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕ್ಲೀನರ್), ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು PureVision ಲೆನ್ಸ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆ
ಪ್ರಸಕ್ತದ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವು, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹಾಗು ಬಾಹ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಕೆರಟೈಟಿಸ್(ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಉರಿಯೂತ) ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ರೋಗಕಾರಕವೆಂದರೆ ಸ್ಯುಡೊಮೊನಸ್ ಏರುಗಿನೋಸ. ಎಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕೆರಟೈಟಿಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಜೀವಿಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲಕಾಕಸ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕುರು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗೋಲಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ) (ಔರೆಯಸ್ ಹಾಗು ಎಪಿಡರ್ಮಿಡಿಸ್ ) ಹಾಗು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟಾಕಾಕಸ್ (ಸರಪಣಿ ಆಕಾರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿ) ಎರಡೂ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಕೆರಟೈಟಿಸ್ ನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇದು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಶವೂ ಸೇರಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಸ್ ಏರುಗಿನೋಸ ದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಕೆರಟೈಟಿಸ್ ನ ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಹಲವು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಒಂದು ಗುಂಪು, ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆ(ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯ)ಯು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಎಪಿತೀಲಿಯಂಗೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಸ್ ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಹಾಗು ಉರಿಯೂತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಚೋದನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಿಲಿಕೋನ್-ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತೊಲಗಿಸುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಾಗಗೊಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮಾಲಿನ್ಯತೆಗೆ ಹಾಗು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲದ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವು, ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಸ್ ಏರುಗಿನೋಸ ಹಾಗು ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲಕಾಕಸ್ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್  ಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಬಲವಾಗಿ ಸಿಲಿಕೋನ್ ಹೈಡ್ರೋಜೆಲ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲಕಾಕಸ್ ಎಪಿಡರ್ಮಿಡಿಸ್ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ 20 ಪಟ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಸ್ ಏರುಗಿನೋಸ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಯೂಡೋಮೊನಸ್ ಸೋಂಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರಲು ಕಾರಣವೆಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗವು ರೋಗಿಯ ಅನುವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಅನುವರ್ತನೆ ಏಕೆಂದರೆ ರೋಗಿಯ ಅನನುವರ್ತನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೆನ್ಸ್ ನ, ಸಂಗ್ರಹಣ ಡಬ್ಬಿ, ಅಥವಾ ಎರಡರ ಮಲಿನತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ದ್ರಾವಣಗಳ ಪರಿಚಯ ಹಾಗು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕ ಶುದ್ದಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿರುವ ಲೆನ್ಸ್ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಲೆನ್ಸ್ ನ ಡಬ್ಬಿಯ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಮಲಿನವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಕಾರಕಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಲೆನಿಯಂ ಅಣುಗಳಿಂದ ಕೋವೇಲೆನ್ಸಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ಮೊಲದ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪಟಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರದೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ನ ಬಾಹ್ಯತಲ ಸಾಂದ್ರತಾಹ್ರಾಸಕವಾಗಿ(ಸರ್ಫಾಕ್ಟಂಟ್) ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಆಕ್ಟಿಲ್‍‌ಗ್ಲುಕೋಸೈಡ್ ಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸಂಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನಕಾರರು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲು ರೋಗಿಯ ಯಾವುದೇ ಅನುವರ್ತನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನ ವರ್ಗ:1965ರ ಪರಿಚಯಗಳು
ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ರಾಝಿ (ಅನುವಾದ-ಸಮ್ಮತಿ) ೨೦೧೮ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಪತ್ತೇದಾರಿ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮೇಘನಾ ಗುಲ್‍ಜ಼ಾರ್ ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮತ್ತು ವಿನೀತ್ ಜೈನ್, ಕರನ್ ಜೋಹರ್, ಹೀರೂ ಯಶ್ ಜೋಹರ್ ಹಾಗೂ ಅಪೂರ್ವಾ ಮೆಹತಾ ಜಂಗ್ಲೀ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಸಂಕೇತಗಳಡಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಲಿಯಾ ಭಟ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿ ಕೌಶಲ್, ರಜಿತ್ ಕಪೂರ್, ಶಿಶಿರ್ ಶರ್ಮಾ ಹಾಗೂ ಜೈದೀಪ್ ಎಹ್ಲಾವತ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹರಿಂದರ್ ಸಿಕ್ಕಾರ ೨೦೦೮ ರ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾಲಿಂಗ್ ಸೆಹ್ಮತ್‍ನ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವಿನಂತಿಯಂತೆ ೧೯೭೧ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ರವಾನಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೋಗುವ ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಭಾಗದ (ರಾ) ಗೂಢಚಾರಿಣಿಯ ನೈಜ ವರ್ಣನೆಯಾಗಿದೆ.
ರಾಜ಼ಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಪಟಿಯಾಲ, ನಾಭಾ, ಮಲೆರ್‌ಕೋಟ್ಲಾ ಹಾಗೂ ದೂಧ್‍ಪತ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
ರಾಜ಼ಿ ೧೧ ಮೇ ೨೦೧೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ₹35 ಕೋಟಿಯ ಬಜೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ₹207 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ನಟಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೇಘನಾರ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ಭಟ್‌ರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಾಯಿತು. ೬೪ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ಼ಿ ೧೫ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಹಾಗೂ ಭಟ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ಐದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಲೆಫ಼್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ನಿಖಿಲ್ ಬಕ್ಷಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ವಿರಾಟ್ ನೌಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಗೂಢಚಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯು ಮಾಡಿದ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಥೆಯು ೧೯೭೧ರ ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹಾರುತ್ತದೆ. ಹಿದಾಯತ್ ಖಾನ್ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರನ ಮಗನಾಗಿದ್ದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿದಾರನಾಗಿ ಸೋಗು ಹಾಕಿರುವ ಗೂಢಚಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ಸಾವಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಕೊನೆಯ ಆಸೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ೨೦ ವರ್ಷದ ಮಗಳು ಸೆಹ್ಮತ್‌ಳನ್ನು ಗೂಢಚಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ದೇಶದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ತಾಯಿ ತೇಜಿ ಖಾನ್‍ಳ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೆಹ್ಮತ್ ಕಾಲೇಜ್ ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು ಗೂಢಚರ್ಯೆಗೆ ಸಿದ್ಧಮಾಡಲು, ಹಿರಿಯ ರಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಖಾಲಿದ್ ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಾಯಕ ಯುವ ಬಕ್ಷಿಯವರಿಂದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂದೂಕುಗಾರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವವಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಹ್ಮತ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಗೂಢಚಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ತಾನು ಬಳಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಸ್ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಖಾನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಸೈಯ್ಯದ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಗೆಳೆತನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಅವನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಇಕ್ಬಾಲ್‌ನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ, ಸೆಹ್ಮತ್ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಯವರ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಸೈಯದ್ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ದಳಗಳ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಈ ಮನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಹ್ಮತ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉಸ್ತುವಾರಿಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಅವಳು ಇಕ್ಬಾಲ್‍ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪೂರ್ಣಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಇಕ್ಬಾಲ್‍ನ ಅಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೆಹಬೂಬ್, ಅಬ್ದುಲ್‌ನ ಸಾವಿನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅವಳು ಶಂಕಿತೆಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಮೇಲೆ, ಸೆಹ್ಮತ್ ಅವನನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಸಂಚು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಕೊಡೆ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನಿಗೆ ರಿಸಿನ್ ವಿಷವನ್ನು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಗುಪ್ತದಳವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸೆಹ್ಮತ್‌ಳ ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಹಬೂಬ್‍ನ ಹೆಂಡತಿ ಮುನೀರಾಳನ್ನು ವಿಧವೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸೆಹ್ಮತ್ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಬೇಗನೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮೀರ್ ಇಕ್ಬಾಲ್‌ನ ಮನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಕಮಾಂಡರನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಹ್ಮತ್‍ಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸೆಹ್ಮತ್ ಮುನೀರಾಳನ್ನು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಜಾಣತನದಿಂದ ಉಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಗೂಢಚಾರಿಣಿಯೆಂದು ಇಕ್ಬಾಲ್ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆ ಸಂಗತಿಯಿಂದ ಅತಿ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಕ್ಬಾಲ್ ಪೋಲಿಸರ ಜೊತೆಗೆ ಸೆಹ್ಮತ್‍ಳ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ (ಸೆಹ್ಮತ್‌ಳನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸಿದ) ಮೀರ್‌ನ ತಂಡದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ಅವಳು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ ಅವಳ ಮರಣ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಎಸೆದ ಗ್ರೆನೇಡಿನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಸೆಹ್ಮತ್ ಬದುಕಿರುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬುರ್ಕಾ ಧರಿಸಿದ ಗೂಢಚಾರಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗ್ರೆನೇಡಿನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಾದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ನಾಶ ಮತ್ತು ತಾನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೂ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಅತಿ ದುಃಖ ಹೊಂದಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೆಹ್ಮತ್ ಮೀರ್‌ಗೆ ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವಳು ಇಕ್ಬಾಲ್‍ನ ಮಗುವಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತೇನೆಂದು ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.
ಬಕ್ಷಿ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೆಹ್ಮತ್‌ಳ ಮಗ ಸಮರ ಸೈಯದ್ ಸಂಬೋಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ವಯಸ್ಸಾದ ಸೆಹ್ಮತ್ ತನ್ನ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯ ಹೊರಗೆ ದೂರದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಶಂಕರ್-ಎಹಸಾನ್-ಲಾಯ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಜಾರ್ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ಹರ್ಷ್‌ದೀಪ್ ಕೌರ್, ವಿಭಾ ಸರಾಫ಼್, ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್ ಮತ್ತು ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾನ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ನಂದಾವರ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದುರ್ಗಾಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದುರ್ಗಾಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಹದ್ದು. ನೇತ್ರಾವತಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲ ಪರಿಸರ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾದುದು. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಾ ದೇವಳದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಗೆ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತೆ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಉಗಿಬಂಡಿಗಳ ಭರಾಟೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಆಳಿಹೋದ ಬಂಗರಸರು ಕಟ್ಟಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಇದ್ದುವು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾರಿಹೇಳುವ ಸವೆದು ಹೋದ ಅವಶೇಷಗಳು, ಸಮೀಪದಲ್ಲೆ ಕಡತದಲ್ಲಷ್ಟೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಸೆಂಟ್ಸ್ ಜಾಗವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಬಂಗರಸರಿಂದಲೇ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಇತ್ತೆನ್ನುವುದರ ಕುರುಹಾಗಿ, ಮೂರ್ತಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ದಪ್ಪ ಗೋಡೆಯ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಕಟ್ಟಡವೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಧ್ವಜ ಸ್ಥಂಭವಿದ್ದು ಬಾವಟೆ ಹಿತ್ಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುರುಹು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂದೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀ ವೀರಮಾರುತಿ ದೇಗುಲ (ಕೋಟೆ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ); ಸುತ್ತಲಿನ ಜನ ಹೇಳುವಂತೆ ಇತ್ತುಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊತ್ತಿರುವ ಆದೀಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಸದಿ, ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗಾಗಿ ಮಸೀದಿ ಹಾಗೆಯೇ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವಸ್ಥಾನ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಜಾಲಕೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆರೆ, ಕೆರೆಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗಲು ಕಲ್ಲಿನ ತೂಬು ಇವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಮೂಲಕ ನೀರಾವರಿಗೆ ಅಂದಿನ ರಾಜರ ಕೊಡುಗೆ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಸರು ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶಾಲವಾದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು ‘ಅರಮನೆ ಗುಡ್ಡ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತ ಹಚ್ಚಹಸುರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವಭಾಗ ಈ ಹಿಂದೆ ಅರಮನೆ ಇದ್ದ ಜಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೊ ಏನೊ ಇಂದೂ ಕೂಡ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅರಮನೆ ಹಿತ್ತಿಲು ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ಚಾವಡಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುವ ರಾಜ ಒಡ್ಡೋಲಗ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ಈಗಲೂ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಎನ್ನುವಂತೆ, ಇದೇ ಅರಮನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬಾವಿ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಲು ಇರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅರಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಗಣಮಾರು ಹೆಸರಿನ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಎಕ್ರೆ ಜಾಗವಿತ್ತಂತೆ, ಇದನ್ನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅನ್ನುವುದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರ ಮಾತು. ಈಗ ಹರಿದು ಹಂಚಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಕಣ್ಣಳತೆಗೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಜಾಗ ಹಾಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೊಂದು ದಿನ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯೊಂದು ಉರುಳಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಅರಮನೆಯ ಸಮೀಪ ತಂಗಿತ್ತಂತೆ; ಅರಸನ ಊಳಿಗದವರು ಬಂದು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡರಂತೆ, ಆದರೆ ರಾಜ ತನಗೀಗಾಗಲೇ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿ ಆ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯು ನೀರಿಗೆ ಜಾರಿ ಹೋಯಿತಂತೆ; ಆ ಜಾಗವಿಂದು ಪಂಬದ ಗುಂಡಿ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ ಭಟ್ಟರ ‘ಕಂಕಣ’ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು ಬಂಗರಸರ ಕೀಟಲೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಆಕೆ ಅಪಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಮರ್ಯಾದೆಗಾಗಿ ನದಿಗೆ ಹಾರಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳ ಕಂಕಣ ಗುಂಡಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.(ಬಂಗರಸರು ಇಂತಹ ಕೀಳು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ಘಟನೆಗಳು ನಮಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ; ಆದರೆ, ಈ ಕಳಂಕ ನಂದರಸರಿಗೆ ಅಂಟಿದ್ದಿದೆ) ಇದರ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರು ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಸಿಂಗರ ಗುಂಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ನೇತ್ರಾವತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದಡದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ರುದ್ರ ಭೂಮಿಯಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ, ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ
ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ರಾಜಗಂಭೀರ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೋಟೆಯು ಆವರಿಸಿತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯಿಲ್ಲ, ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಅಡ್ಡಾಡಿದರೆ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲೆಲ್ಲವೂ ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುವ ಅವಶೇಷಗಳು, ಕುರುಹುಗಳು ನಿರ್ಜೀವ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗಣ ವೈಭವದ ದಿನಗಳು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂದಾವರವು ಶತಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮೆರೆದಾಡಿದ ಸ್ಥಳವೆಂಬುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ರಾಜರುಗಳು ಆಳಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆಯೋ, ಅದೆಷ್ಟು ಮಂದಿ ಈ ನಂದಾವರದ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಗತಪ್ರಾಣರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಇಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿದೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ರಾಜ ವೈಭವದಿಂದ ಒಂದು ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಿತ್ತು; ಚರಿತ್ರೆಯ ಎಳೆಎಳೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿನ ಗತ ವೈಭವದ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಿಳಿಯುವಾಗ ‘ನಂದಾವರ’ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಗಳ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ನಂದಾವರಕ್ಕೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇಲ್ಲಿನ ಊರಿನವರ ಪ್ರಕಾರ ನಂದಾವರವನ್ನು ಆಳಿದ್ದ ಬಂಗರಸು ಎಂಬವನು ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ. ಬಲ್ಲಾಳನೂ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈತನು ಪ್ರಜಾ ಪರಿವಾರವನ್ನು ತನ್ನವರೆಂದು ಅರಿತು ಧರ್ಮ ಸತ್ಯ ನಿಷ್ಠೆಗಳಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿ ಜನಾನುರಾಗಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಚಾಕರಿಯವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಹೀಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ತೀರ ಬಡವನಾಗಿದ್ದ, ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಚಮಗಾರನಾಗಿದ್ದ ನಂದನೆಂಬವನು ಅರಸನ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಕೋಣ ಮಲಗುವಷ್ಟು ಅಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತಾರದ ಜಾಗವನ್ನು, ವಾಮನನು ಬಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರಡಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದಂತೆ ಬೇಡಿದನಂತೆ. ಅರಸನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿದನಂತೆ. ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾದರೆ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನೇ ನಿನಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾಷೆ ಇತ್ತನಂತೆ. ಇತ್ತ ನಂದನು ಕೋಣದ ಚರ್ಮದಿಂದ ನೂಲಿನಂತಹ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಜೋಡಿಸಿ, ಅರಮನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನಂತೆ. ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ದೊರೆಯು ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ನೀಡಿ ನಂದನಿಗೇ ಅಡಿಯಾಳಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತಂತೆ! ಹೀಗೆ ತನ್ನ ವಶವಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರಾಜ್ಯವಾಳತೊಡಗಿದನಂತೆ ನಂದ. ನೀಚನಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ದೂರವಾಗಿ ಜನ ಶಪಿಸತೊಡಗಿದರಂತೆ. ಕಾಮಪಿಪಾಸುವಾದ ಈತನು ಊರಿನ ಹೆಂಗಳೆಯರನ್ನು ಪೀಡಿಸತೊಡಗಿದನಂತೆ. ಅರಮನೆಯ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ಭೋಗ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬರಿದು ಮಾಡಿದ ಈತನು ಮುಂದೆ ಚರ್ಮದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಚಲಾವಣೆಗೂ ತಂದನಂತೆ. ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದಂತೆ, ಮಯೂರ ವರ್ಮ(ಶರ್ಮ)ಎಂಬ ದೊರೆಯು ತನ್ನ ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಂದಾವರದತ್ತ ಬಂದನಂತೆ. ನಂದಾವರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಿದ ಇವನ ರಾಣಿಗೆ ನದಿ ದಾಟಿ ಬರಬೇಕಾದ ಪ್ರಮೇಯ ಬಂದೊದಗಿದಂತೆ. ಅಂಬಿಗನ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಾಣಿಯೊಬ್ಬಳೇ ನದಿ ದಾಟಿ ನಂದ ರಾಜನ ಊರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂಗತಿ ಕಾಮುಕ ದೊರೆ ನಂದ ರಾಜನ ಕಿವಿಗೂ ಮುಟ್ಟಿತಂತೆ. ರಾಣಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತ ನಂದ ರಾಜನು ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಅಂಬಿಗನನ್ನು ತಡೆದನಂತೆ. ತನಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮನಗಂಡ ರಾಣಿಯು ನಂದರಾಜನ ರಾಣಿಯ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕು ಆಕೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ ದೊರೆಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ನದಿ ದಾಟಿ ಪಾರಾದಳಂತೆ. ನಂದರಾಜನ ರಾಣಿ ಆಕೆಯ ಮಾನ ಉಳಿಸಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮೆರೆದಳಂತೆ. ಮಯೂರ ವರ್ಮನು ನಂದರಾಜನಿಂದ ತನ್ನ ರಾಣಿಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ್ದ ಗಂಡಾಂತರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಇಂತಹ ದುಷ್ಟನಿದ್ದರೆ ದೇಶಕ್ಕೇ ಕೇಡು ಎಂದು ಬಗೆದು ಆತನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ನಂದ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಂದನಂತೆ. ರಾಣಿಯ ಮಾನ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಅಂಬಿಗನನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಡವಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆದು ನೀಡಿದನಂತೆ. ಮುಂದೆ ಸುರಿದ ಭಾರೀ ಮಳೆಗೆ ನಂದ ರಾಜನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದಿದ್ದ ಚರ್ಮದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಒದ್ದೆಯಾಗಿ ವಾಸನೆ ಹುಟ್ಟಿ ನರಿ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾದುವಂತೆ. ಇದರಿಂದಲೇ “ನಂದರಾಯನ ಬದುಕು ನರಿ ನಾಯಿ ತಿಂದು ಹೋಯಿತು” ಎಂಬ ಉಕ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆಯಂತೆ. ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ಆಧಾರಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ಥಳನಾಮದ ಕುರಿತು
'ನಂದಾವರ' ಎಂಬ ಊರಿನ ಹೆಸರು ಮೂಲತಃ ನಂದ ವಂಶದ ರಾಜರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ನಂದ ಅರಸು ಮನೆತನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಊರನ್ನು ‘ನಂದಪುರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಇಲ್ಲಿರುವ ‘ಪ’ಕಾರ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ವ’ಕಾರವಾಗಿ ‘ನಂದವುರ’ ಆಗಿ, ಶ್ರಮ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ‘ನಂದವ್ರ’ ಆಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ‘ನಂದಾವರ’ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ನಂದ ವಂಶದ ಈ ಅರಸರು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಣ ಅಥವಾ ಸುತ್ತು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಂದಾವರವೆಂದು ಕರೆಯಾಲಾಯಿತು. ನಂದ ವಂಶದ ಅರಸರು ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುವಂತೆ ನಂದರಸರು, ಹರಿಜನ ಜಾತಿಯವರಾಗಿದ್ದರೆಂದೂ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆಯೆಂದೂ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪುರಾತನದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಇವರೇ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ ಅವರದ್ದೇ ಹೆಸರು ಈ ಊರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತಿತೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇವರು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರೆಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಂದ ರಾಜ ವಂಶದ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಚಾಣಕ್ಯನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಂದ ಅರಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ನಾಶಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆ ನಂದ ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೇ ಇಲ್ಲಿಗಾಗಮಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿಂದಲೂ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದರೋ ಏನೋ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಈ ಎರಡೂ ಮನೆತನಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ನಂದಾವರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂದರು ಹರಿಜನರಾಗಿದ್ದಂತೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆ ಮೌರ್ಯ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ನಂದರೂ ಚತುರ್ವವರ್ಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲ; ಅವರ ಆಚಾರ ವಿಚಾರ, ಆಹಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅವರು ಅಂದಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಈ ಎರಡೂ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವಾವುದಕ್ಕೂ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಂದ ಅರಸರು ಈ ನೇತ್ರಾವತೀ ತಟವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ, ಅರಮನೆ, ಮಂತ್ರಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು; ಪರಿಚಾರಕ, ಸೈನಿಕ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಂತಾದವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಂದವುರ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ನಂದಾವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇವರು ಕ್ರಿ.ಶ 15ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಬಂಗರು ನಂದಾವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಒಂದನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪರಸ ಬಂಗರಾಜ(ಕ್ರಿ.ಶ.1400-1455) ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಿಂದ ದೋಣಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ನಂದಾವರದ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೋಡು ಕವಡೆಗಳು ರಾತ್ರೆ 5 ಘಳಿಗೆ ಸಮಯ ಸಮನೆಲದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಗ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಜೋಯಿಸನು ಈ ಸಮಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕೂಗಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಲಿಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು, ಆಗ ಎಲ್ಲರು ದೋಣಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಲು ಊರಿ ಗುರುತನ್ನು ಮಾಡಿ ಪುನಹ ದೋಣಿ ಹತ್ತಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದರು. ಅನಂತರ ತಿರುಗಿ ನಂದಾವರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಜೀಪ ಸೀಮೆಯ ನಂದಿರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಬುನಾದಿ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಿಕ್ಕೆ ಅಗೆದಾಗ ದ್ರವ್ಯವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಶಾ.ಶ. 1336ನೇ ಜಯ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಮಾಘ ಶುದ್ಧ 7 ಯು ದಿವಸ ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರವೇಶವಾಯಿತು. ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರ ದೇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಪಿಲಿ ಚಾಮುಂಡಿ ದೈವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗುಡಿಯನ್ನು ಸಹ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಅರಮನೆಂiÀi ಪೂರ್ವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಗಡೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕರು ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಅವರವರ ತರವರಿತು ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಅರಮನೆಯ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೀರ ಮಾರುತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲಿ ಆದೀಶ್ವರ ಬಸದಿಯನ್ನೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಪಿಳ್ಳೆಯರಿಗೆ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಸದಿಗಳಿಗೆ ಉಂಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು, ಸಜೀಪ ನಡುಬೈಲು ದೈವಗಳಿಗೂ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಆಭರಣ ಮುಂತಾದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಈ ಅರಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಮಂಗಳೂರು, ನಂದಾವರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅರಮನೆಗಳಾದುವು. ಬಂಗ ಅರಸನು ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನಂದರಾಯನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಹೂಡಿದನು. ಜನ ಬೆಂಬಲವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂದಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೀಳು ಜಾತಿಯವನೂ ಆಗಿದ್ದ ನಂದರಾಯನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಜೀವವನ್ನು  ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂದರಾಯನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಯಾರ್ಯಾರೋ ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋದರು, ತಿಂದು ಹಾಕಿದರು. ಹೀಗೆ ನಂದರಾಯನ ಬದುಕು ನರಿನಾಯಿ ತಿಂದು ಹೋಯಿತು ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು; ಹೀಗೆ ದಾರುಣವಾಗಿ ನಂದ ವಂಶವು ಅಸ್ತಂಗತವಾಗಿ ಈ ನಂದಪುರದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಕತ್ತಲು ಕವಿಯಿತು. ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ, ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಂದ ವಂಶದ ಅರಸರು ಈ ನಂದಾವರವನ್ನು ಆಳಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನುವುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ನಂದರಾಯ ಮಯೂರ ಶರ್ಮನಿಂದ ಸತ್ತರೆ ಇಲ್ಲೊಬ್ಬ ನಂದರಾಯ ಬಂಗರಸನಿಂದ ಹತನಾದ. ಒಂದಂತೂ ಸತ್ಯ, ನಂದರು ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವ ಹೆಸರಿನ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅರಸರು ಅನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ.
ಬಂಗರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ
ನಂದರಸರನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿ ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1417ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಂಗ ಅರಸನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರೊಳಗೊಂದು ವೀರಭದ್ರನ ಗುಡಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಾವರವು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವೆನ್ನುವಂತೆ ಬಂಗ ಅರಸನಿಗಾಗಲಿ ಆತನ ನಂತರ ಬಂದ ಆತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಲಿ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಸನಿಹದ ಚೌಟರಿಗೂ ವಿಟ್ಲದ ಡೊಂಬರಸರಿಗೂ ಆಗಾಗ ಕಲಹ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ವೀದೇಶೀಯರಿಂದಲೂ ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ ಸುಲಿಗೆ ದರೋಡೆಗಳು ನಡೆದು ಅಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಅರಾಜಕತೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. 1763ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಲಿಯು ಬಿದನೂರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಂದಾವರಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿದ್ದಿದೆ; ಆದರೆ, ಆಗ ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪರಸ ಉಪಾಯದಿಂದ ಆತನನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಪ್ಪವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಆತನ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ನಂದಾವರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ; ಆದರೂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಹೈದರಾಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಶೇಖಾಲಿಯ ಸುಲಿಗೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಂದಾವರ ಬಹಳಷ್ಟು ದುಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಇದೇ ವ್ಯಸನದಿಂದ 1767ರಲ್ಲಿ ಬಂಗರಸ ತೀರಿಕೊಂಡ. ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತಿತ್ತು ಅನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ! 1799ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಅರಸನ ಕಡೆಯವನಾದ ಗೋಪ ಗೌಡ ನಂದಾವರದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾಮಪ್ಪರಸನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಂದಾವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೋಚಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಗೂ ಬೆಂಕಿಯಿಟ್ಟು ಅರಸನ ಸಮೇತ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿ ಮಾಡಿದನು.
ಅದು 1837ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ದೇಶದ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನೆಂಬವನು ಕಾಟುಕಾಯಿ ಹೆಸರಿನ ದಂಗೆಯೆದ್ದು ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರನ್ನು ದಾಟಿ ನಂದಾವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆತನನ್ನು ಆದರ ಪೂರ್ವಕ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ನಂದಾವರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸನನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು, ಕೋಟೆ ವೀರಮಾರುತಿ ದೇವಾಲಯದ ವಠಾರದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಮರುದಿವಸ ನಂದಾವರದ ರಾಜಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೊಜನ ಕೂಟವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂಟವಾಳ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಖಜಾನೆಗಳಿಗೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೋಚುವುದಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕವಿಯೊಬ್ಬ ಹಾಡಿರುವಂತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವೇಶದಿಂದ ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನ ತೆಂಗಿನ ಮರದ ಗರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ (ಕೊತ್ತಳಿಂಗೆ) ವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕಲ್ಲು ಗುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸುಬೇದಾರನನ್ನು ಕೊಂದು ಖಜಾನೆಯನ್ನು ದೋಚಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಖಜಾನೆಯನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದದ್ದಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಿಯಿಟ್ಟು ನಾಶ ಗೈದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ನಂದಾವರದ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪರಸ ಬಂಗ ಹಾಗೂ ಗೋಪ ಗೌಡರೇ ಕಾರಣರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಅವರ ಮೇಲೆ ದೇಶದ್ರೋಹದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೇರಿ, 1837 ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈರ್ವರನ್ನೂ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾವರದ ಆನಂದ ಅನ್ನುವುದು ನಂದಿಹೋಗಿ ಅಶಾಂತಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಳಕೊಂಡ ನಂದಾವರದ ಅಂದಿನ ಆ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಂಶದ ಐದನೇ ಕಾಮರಾಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪರಸ ಬಂಗರಾಜ ಅನ್ನುವವರು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರೂ ದುರ್ಬಲ ಅರಸರಾಗಿದ್ದದ್ದರಿಂದಲೋ ಏನೊ 1893ರಿಂದ ಇವರೀರ್ವರನ್ನೂ ನಂದಾವರದಿಂದ ಹೊರ ದಬ್ಬುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಂಗರಸರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪರಸ ಪದ್ಮರಾಜ ಬಂಗನು 1898ರಲ್ಲಿ ನಂದಾವರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಂಗಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದನು. ಇತ್ತ ರಾಜನಿಲ್ಲದೆ ಬಿಕೊ ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಾವರ ಯಾರ್ಯಾರದೋ ಹೆಸರಿಗೆ ಹರಾಜಾಗಿ ನುಚ್ಚು ನೂರಾಯಿತು. ಹೇಳುವವರು ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದ ಅರಮನೆಯಂತೂ ನೆಲಸಮವಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ರಾಜಾಂಗಣ ಅನ್ನುವುದು ನಿರ್ಜನಾಂಗಣವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಗದ್ದೆ ತೋಟಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಯಿತು; ಶಾಂತಿನಾಥ, ವೃಷಭನಾಥ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಸದಿಗಳು ಭೂಗರ್ಭವನ್ನು ಸೇರಿದವು. ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಗಳು ಜರಿದುಬಿದ್ದು ಮನುಷ್ಯ ಯೋಗ್ಯವಾಗದೆ ಆಡು, ಹಸುಗಳು ಮೇಯುವ ತಾಣವಾದವು. ವೀರಭದ್ರನಂತೂ ಗುಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮೀ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಿಜೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿತು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯದ ಚಲಾವಣೆಯಿದ್ದ ನಂದಾವರದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯೆಲ್ಲ ನಂದಿಹೋಗಿ ನಿರ್ಜೀವವಾಯಿತು; ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಆಳರಸರು, ರಾಜರುಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಆಳಿಹೋದ ನಂದಾವರದ ವೈಭವ ಕನಸಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಕಾಡುವ ಸ್ಥಿಗೆ ಬಂತು. ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಾಲೆಯಾಟ ಯಾವಕಾಲಕ್ಕೂ ಇದ್ದದ್ದೇ ಅನ್ನುವಂತೆ ನಂದಾವರವೂ ಆ ಅಪವಾದದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1894ರಲ್ಲಿ ಬಂಗ ಅರಸರ ಆಸ್ತಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಹರಾಜಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ನರಿಕೊಂಬು ನರಸಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಮುಂದಕ್ಕೆ ನರಸಪ್ಪಯ್ಯನವರಿಂದ ಮೂಲ ಗೇಣಿ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಂಕಿ ಶಿವಯ್ಯನವರು ನಂದಾವರದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವಸ್ಥಾನ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಶಿವಯ್ಯ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ನೂಯಿ ವೆಂಕಟ್ರಾಂiÀi ಅವರು 1923ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು 1980ರವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ‘ಆಧುನಿಕ ನಂದಾವರದ ಶಿಲ್ಪಿ’ ಎನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಹಾಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತಾನೆ, ಅಂತೆಯೇ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೋ ಏನೊ, ವೆಂಕಟ್ರಾಯರು 1980ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 82ರ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾವರದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎಂಡೊಮೆಂಟ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಪ್ರಕೃತ, ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಂದಾವರ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ.
ನಂದಾವರದ ನಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿಚತುಷ್ಟಯರು
ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ನಂದಾವರದ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದುರ್ಗಾಂಬ ಇಲ್ಲಿನ ಭಕುತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಸಿರು; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿನಾಯಕನೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಲುಗೆಯ ಹಾಗೂ ಕೊಂಡಾಟದ ದೇವರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪರಂಪರೆಯಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರಿನ ಒತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವವಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿನಾಯಕ, ಶಂಕರ-ನಾರಾಯಣ, ದುರ್ಗೆ ಶಕ್ತಿ ಚತುಷ್ಟಯರಿಂದಾಗಿ ಗಾಣಪತ್ಯ, ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ತ ಪಂಥದ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬೇಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಸುಳುಹೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ನೆಲೆಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪಂಥದವರಿಗೂ ಮುಕ್ತದ್ವಾರವಿದ್ದಿರಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿನಾಯಕ-ಶಂಕರನಾರಾಯಣ-ದುರ್ಗಾಂಬ ದೇವಾಲಯಗಳು ಒಂದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಸನ್ನಿಧಿ
ಪುರಾಣದ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಶೃಂಗ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕನೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಬಲಮುರಿ ವಿನಾಯಕನು ಭಕ್ತಾಭಿಮಾನಿಗಳ ನಂಬುಗೆಯ ನಂಟ. ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಲಿ ನಂದಾವರ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಶರಣು ಹೊಕ್ಕರೆ ಕಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿವಾರಣೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಕರೆದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರ ಮೊರೆಗೆ ಓಗೊಡುವ ದೇವರೆಂದೇ ಈತನ ಖ್ಯಾತಿ. ಆತನಿಗೊಂದು ಅಪ್ಪದ ಸೇವೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ನಾವು ನಿರಾಳವಾಗಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಕ್ತರ ಸಲುಗೆಯ ದೇವರು. ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದವರಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ವಿನಾಯಕನಿಗೆ ಅಪ್ಪ ಭಕ್ಷ್ಯವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರೀತಿ, ಇದರಿಂದಲೇ ಆತನಿಗೆ ಸಂತೃಪ್ತಿ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗುವ ಅಪ್ಪಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ. ನಂದಾವರವೆಂದರೆ ಗಣಪತಿ, ಗಣಪತಿಯೆಂದರೆ ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಂದಾವರ-ಗಣಪತಿ-ಅಪ್ಪ ಎಲ್ಲರ ಮನೆ ಮಾತಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಮನದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕೆಂಬಷ್ಟು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಛಾವಣಿಯ ಮುಂಭಾಗವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿ ನುಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 8-9ನೇ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಹಳಮೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೇಳಬಹುದೆನ್ನುವುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಮತ. ಇಲ್ಲಿನ ಗಣೇಶನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಲಿಯು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಬಿಂಬಗಳೊಡನೆ ಇಲಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಈ ಗಣೇಶ ಬಿಂಬ ಹಾಗೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು ಎನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂದಗಿರಿ ವಿರಚಿತ ಶಂಕರ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಂತೆಯೂ ಗಾಣಪತ್ಯರನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದಂತೆಯೂ ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಶ.8-9ನೇ ಶತಮಾನ) ದಲ್ಲೇ ಈ ದೇವಾಲಯ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಮೇಲಿರುವ ಕೀರ್ತಿ ಮುಖ (ಸಿಂಹ ಲಲಾಟ)ವು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳು. ಈ ಬಲಮುರಿ ಗಣೇಶನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕರಂಡಕ ಮಾದರಿಯ ಕಿರೀಟವಿದೆ. ಉತ್ಕಟಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಸನ್ನರೂಪಿ ವಿಗ್ರಹವು ಚತುರ್ಬಾಹುಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಎಡ ಬಲ ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಂತ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶಗಳಿವೆ. ನವರಂಗದ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಇದೆ, ಆದರೆ, ಇದು ಯಾರ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ನಿಲುಕದಂತಿದೆ. ಈ ಗುಡಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೇಲೂ ಕೂಡ ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬದಲಿಸದೇ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಬಲಗೈ ಬಲ ಮಂಡಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇದ್ದು ತೊಡೆಯ ಆಧಾರ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಎಡಗೈ ಎಡ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮೋದಕದ ನಿರ್ದೇಶನವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರೀಯವು ಎಡ ಭುಜದ ಮೇಲಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬಲಗೈಯ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋದಂತಿದೆ. ಎದುರುಗಡೆ ತೀರ್ಥ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಗುಡಿಯ ಗೋಡೆ ಪ್ರಕೃತ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸನ್ನಿಧಿ
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಹಾದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ, ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಭಾವುಕ ಜನರಿಂದ ಉದ್ಭವ ಲಿಂಗವೆಂದೇ ನಂಬಲಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದೇವರ ಸಾನಿಧ್ಯವಿದೆ. ಲಿಂಗದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಾಜಕ ರೇಖೆಯಿದ್ದು ಲಿಂಗದ ಬಲಭಾಗವನ್ನು ಶಂಕರನೆಂದೂ ಎಡ ಭಾಗವನ್ನು ನಾರಾಯಣನೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹರಿಹರರಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನ. 10ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶಂಕರನಾರಾಯಣ’ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಕಾಲ. ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾದ ನಂದರಿಂದಲೇ ಈ ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬೇಕು. ಬಂಗರಸ ರಾಮರಾಯನ ತರುವಾಯ ಅವನ ತಮ್ಮ 3ನೇ ಹಾವಳಿ ಬಂಗರಾಜ (ಕ್ರಿ.ಶ.1533-1545) ಒಡೆಯನಿಗೆ ಶಾ.ಶ 1455ನೇ ವಿಜಯ ಸಂ|ರದ ಕಾರ್ತಿಕ ಬ.10ರಲ್ಲು ನಂದಾವರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟವಾಯಿತು. ಇದೇ ಅರಸನು ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶಿವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಂದಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಂದಿಯಾಗಲಿ ಗರುಡನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವನ್ನು ‘ಸೋಮನಾಥ ಚಾವಡಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕಂಭಗಳು ಅರಮನೆಯ ಕಂಭಗಳಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು ಕೆತ್ತನೆಗಳನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲ್ಗಡೆ ದ್ವಾರ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಂಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಬಿಂಬವೊಂದು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಪುಟ್ಟ ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಒಳ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ ಸನ್ನಿಧಿ
ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬೆಯ ಗುಡಿಯಿದೆ. ಈ ಗುಡಿಯೂ ಕೂಡ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯದ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರುವಂತಹದ್ದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಆಕರ್ಷಕ ಮಕರ ತೋರಣವಿದ್ದು, ಮೂರ್ತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧವಿದ್ದು ಪ್ರಸನ್ನರೂಪಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಗುಡಿಯಂತೆ ಇದು ಸಹ ಮುರಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೂ ಈಗ ಇವೆರಡೂ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೂರೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಹೊರಪ್ರಾಕಾರವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಳ ಪ್ರಾಕಾರದ ದ್ವಾರವೇ ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಎದುರು ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಬಲಿ ಪೀಠ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ ಸ್ತಂಭದ ಕಟ್ಟೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ತಂಭ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಧ್ವಜ ಏರಿಸುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಪ್ರಾಕಾರದ ಒಳಗೆ ಅಂಗಣ ಬಹಳ ವಿಶಾಲವೂ ಭವ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಗ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು 2017ರಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಂದಾವರದ ಅಪ್ಪ
ಶಂಕರನಾರಾಯಣನೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾದರೂ ನಂದಾವರ ಅನ್ನುವಾಗ ಅಯಾಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ಬರುವಂತಹ ಹೆಸರು ಗಣಪತಿ; ಅದರ ಜತೆಯಲ್ಲೇ ತಕ್ಷಣ ಬರುವ ಹೆಸರು ನಂದಾವರದ ಅಪ್ಪ, ಹಾಗೆಂತಲೇ ಈ ಮಾಗಣೆಯ, ಅಷ್ಟೇ ಯಾಕೆ ಇಡೀ ತಾಲೂಕಿನ ಭಕ್ತ ಜನರ ಅನಿಸಿಕೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಗೆಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆಯೇ ಇರಬಹುದು, ನಂದಾವರ ಮಹಾಗಣಪತಿಗೆ ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ಕೆಲಸ ಆಯಿತೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿ ಆರಾಮವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತೇ ಇಲ್ಲ; ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಸೂತ್ರ. ಒಂದು ಸೇರು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ಪಾವು ಗೋಧಿ, ಒಂದು ಕೆ.ಜಿ. ಬೆಲ್ಲ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ, ಒಂದು ಕುಡ್ತೆ ತುಪ್ಪ, ಐದು ಗ್ರಾಂ ಏಲಕ್ಕಿ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಮಂದಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿಯಿರುವ ಕಂಚಿನ ಕಾವಲಿಯನ್ನಿಟ್ಟು, ಕುಳಿಗೆ ದನದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೊಯಿದು, ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕುಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುಪ್ಪದ ಮೇಲೆ ಹೊಯಿದು ಅಡಿ ಭಾಗ ಕಾಯುತ್ತಾ ಬಂತು ಅನ್ನುವಾಗ ಮಗದೊಂದು ಸಲ ತುಪ್ಪ ಹೊಯಿದು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಗುಚಿ ಹಾಕಿ ಕಾಯಿಸಬೇಕು; ಎದುರು ಭಾಗವೂ ಕಾಯುತ್ತಾ ಬಂತು ಅನ್ನುವಾಗ ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯೊಳಿಗಿಟ್ಟು ಶೇಖರಿಸಿ, ಗಣಪತಿಗೆ ಅಷ್ಟನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಬಾಡಿಸಿದ ಬಾಳೆಯೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಪ್ಪವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಬಾಳೆಯ ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಹರಕೆ ಹೊತ್ತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಭಕ್ತರು ನಿವೇದನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅಂತೆಯೇ ಗಣಪತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂಜೆಯವರು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಪ್ಪ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನೀಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ; ಆಗ ಭಕ್ತನಲ್ಲುಂಟಾಗುವ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದ ಕಂಪನ ಯಾರಿಂದಲೂ ವರ್ಣಿಸಲು ಅಸದಳ. ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಘಮಘಮಿಸುವ ಅಪ್ಪದ ಪರಿಮಳ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಒಂದು ಅರೆ ಘಳಿಗೆಯಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸದೇ ಬಿಡಲಾರದು. ಹರಕೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವರು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗಣಪತಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಅಪ್ಪವನ್ನು ತರುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ವೃತದಂದು ಅನ್ನದ ಬದಲು ಅಪ್ಪವನ್ನೇ ತಿಂದು ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರು ಇಂದಿಗೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ ಮದುವೆ, ಬ್ರಹ್ಮೋದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಊಟದ ಎಲೆಗೆ ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಪ್ಪವನ್ನು ತರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಒಂದೇ ಅಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಷ್ಟು ಇದರ ಗಾತ್ರವಿದೆ. ‘ಅಪ್ಪ ಅಂದರೆ ಅದು ನಂದಾವರದ ಗಣಪತಿ ಬೊಪ್ಪನದ್ದೆ’ ಅನ್ನುವ ಮಾತು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಂತೂ ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯ. ಕೆಲವು ಸಲ ಅಪ್ಪವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಪ್ಪದ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗಂತ ಒಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಕಾವಲಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಪ್ಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಭಕ್ತರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವಹಾಗಿಲ್ಲ; ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ, ವಿನಾಯಕನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಮೊದಲಿದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ಕುಳಿಯ ಕಂಚಿನ ಕಾವಲಿಯಂತೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಕೃತ ಇಂತಹ ಮೂರು ಕಾವಲಿಗಳಿವೆ. ಸುಖ ದುಃಖಗಳೆರಡರ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ನಂದಾವರವೇ ಆಶ್ರಯ ಅನ್ನುವುದು ಭಕ್ತ ಜನರ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ, ಅದಕ್ಕಾಗೆ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ಸುಗ್ಗಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಲ ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಮಳೆ ಬಂದು ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತೆಂದು ಮಾಗಣೆಯ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೀಯಾಳ (ಎಳನೀರು) ವನ್ನು ಹೊರೆಯಾಗಿ ತಂದು ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಗಣಪತಿಯ ಪ್ರಸಾದ ‘ಅಪ್ಪ’ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ರೂಢಿ ಇಂದಿಗೂ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ.