cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ
ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಬ್ಧಕೋಶ
ಕಾಪ್ಟಿಕ್‍ನ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಧ ಕಂಡುಬರುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಬ್ಧಕೋಶಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ. ರೂಪಿಮ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಭೇದ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗಲಂತೂ ಈ ಭೇದ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗೂೀಚರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಘಾತಲಕ್ಷಣವನ್ನುಳ್ಳ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಘಾತ ರಹಿತ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣೆಯಾಗಲು ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಚನಗಳು ಎರಡು, ಲಿಂಗಗಳು ಎರಡು. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಹುವಚನ ರೂಪಗಳು ಇವೆಯಾದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಹುವಚನರೂಪಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನ ಅಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿನ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸೇರುವ ಇತರ ಏಕಾಕ್ಷರ ಶಬ್ದಗಳು ಲಿಂಗ, ವಚನ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಕಾಲಸೂಚಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪುಲ್ಲಿಂಗಶಬ್ದದ ಸ್ವರವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲಮೊಮ್ಮೆ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಶಬ್ದಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳತ್ತವೆ. ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದೇಶಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನ ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿರ್ದೇಶಕ ಸರ್ವನಾಮ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗಗಳ ಭೇದವನ್ನೂ ತೋರುತ್ತದೆ. ಗುಣವಾಚಕಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಾಮಪದಗಳನ್ನೇ ಈ ಭಾಷೆ ಗುಣವಾಚಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಪುರುಷ, ವಚನ, ಕಾಲ ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾ ವಿಶೇಷಣ, ಸಂಬಂಧ ಸೂಚಕ ಮತ್ತು ಸಮುಚ್ಚಯಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಕ್‍ನಿಂದ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳ ಮೂಲರೂಪ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಏಕಾಕ್ಷರ, ಬಹು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಬ್ದಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ ಅವು ನಿಷ್ಪನ್ನ ಶಬ್ದಗಳು, ಇಲ್ಲವೆ ಸಮಾಸಶಬ್ದಗಳು ಎಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಶಬ್ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅದಾಗ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಧಾತುಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಂಜನಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧಾತುವಿನ ಅಂಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನು ಪದಾಂತ್ಯ ಅಧಿಕ ವ್ಯಂಜನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವನ್ನು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಬ್ದದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಮುಂದೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆ ಅಂಶ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾಟ್ರ್ಜ್ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಿಟಿಕ್ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಗಳ ಮೂಲರೂಪಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರೋಪೀಯ ಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ. ಬುನ್‍ಸೆನ್, ಮೆಯರ್, ಬೊಟ್ಟಿಶರ್ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಪಾಟ್, ಎವಾಲ್ಡ್, ವೆನರಿಚ್ ಮತ್ತು ರೆನನ್ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಲ್ಲ.
ಮೌಲಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ
ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೌಲಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದರೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕೇತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಉಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಭಾಗಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗ್ರಂಥವೊಂದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮೌಲಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸ ಹೊರಟರೆ, ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದು ಶೆನುತೆ ಅಥವಾ ಸಂತ ಸಿನೂಥಿಯಸ್ ಎಂಬ ಏಕೈಕ ಲೇಖಕ. ಈತ ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅಖ್ಮಿಮ್‍ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಮರಳುಗಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯರ ಮಹಾ ಮಠದ (ಮೊನಾಸ್ಟರಿ) ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ತುಂಬ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿ ತನ್ನ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು 452ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈತ ಮೃತನಾದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿದಿಕ್, ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈತನ ಪತ್ರಗಳು, ಉಪದೇಶಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳೇ ಬಹುಶಃ ಮೌಲಿಕವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿರುವ ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ. ತನ್ನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈತ ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಭಾವ ಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಕ್ತಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕವೆನ್ನಬಹುದಾದ, ಈತನಿಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯದ ಹೊಸ ಅಲೆಯೊಂದು ಎದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಗಳೂ ಸಾಹಿದಿಕ್ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅನಾಮಿಕ ಕವಿಗಳ ಜಾನಪದ ರಚನೆಗಳು. ಇದು ಬಹುಶಃ ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ನರೂ ರಚಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ: ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತು ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು. ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಜಾóಂಟಿನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಕಾವ್ಯ ರೂಪಗಳೆಲ್ಲ ಮೈದಳೆದಿವೆ. ಈ ಅನಾಮಿಕ ಕವಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿರುವಂಥದು. ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸದ ಬಂಧನ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವರಾಘಾತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಛಂದೋ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವಹಿಸಿರುವುದೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಶುದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪ
ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಶುದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ನೀತಿಬೋಧೆ, ಸುವಾರ್ತೆಗಳು, ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಭಾಷಣಗಳು, ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿದಾನಮಾಡಿದ ಧರ್ಮವೀರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಭಾಷಾಂತರವೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮರಹಸ್ಯಜ್ಞಾನವಾದಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿಕ್ರೈಸ್ತಪಾಷಂಡಿಗಳ ಪಂಥ (ಗ್ನಾಸ್ಟಿಸಿಮ್) ಮತ್ತು ದೇವರೊಡನೆ ಸೈತಾನನ ಶಾಶ್ವತ ಸಹ-ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವ ದ್ವಿತತ್ತ್ವವಾದಿಗಳ (ಮೆನಿಕಿಯಾನಿಸಮ್) ಪಂಥಗಳಿಂದ. ಈ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪಿಸ್ಟಿಸ್ ಸೊಫಿಯಾ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ಕ್ರಮಶಃ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಬೋಡ್ಲಿಯನ್ ಗ್ರಂಥಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಕ್ರಿ.ಶ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತೆಗಳ ಭಾಷಾಂತರ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾಟ್ರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟರ್ನ್ ಅವರ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಾಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯು ಪೇರೋನ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ತೆಯವರ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾಗ್ರಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
Janya Ragas are Carnatic music ragas derived from the fundamental set of 72 ragas called Melakarta ragas, by the permutation and combination of the various ascending and descending notes. The process of deriving janya ragas from the parent melakartas is complex and leads to an open mathematical possibility of around thirty thousand ragas. Although limited by the necessity of the existence of individual swaroopas (unique identities) for the janya ragas, a list is never comprehensive or exhaustive. Thus the list below is open to more additions/corrections. Moreover, some musicians experiment and use new scales which had not been used before, leading to new janya ragas.
The melakartas are listed by numbers 1-72, with corresponding asampoorna melakarta names and scales listed just below (if different, in bold). Under those musical scales are the janyas associated with each melakarta. If the raga has multiple scales in the same janya, these are given below the main scale. Other janya ragas that are either not associated with a melakarta or whose scales are not yet added in this list, are listed at the bottom.
References
* ವರ್ಗ:ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ
ಡ್ಯಾನಿಶ್ / / ˈdeɪnɪʃ / _ _ ( / ) ; dansk pronounced [ˈtænˀsk] (, dansk sprog [ˈtænˀsk ˈspʁɔwˀ] ) ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಆರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷಿಕರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಫಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳು ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಡೇನಿಷ್ ಭಾಷೆ ಇಂಡೋಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾಪರಿವಾರದ ಜಮ್ರ್ಯಾನಿಕ್ ಉಪಪರಿವಾರದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿವೇನಿಯನ್ ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿರುವ ಜನ ಡೇನಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ತಿಳಿಸಬಹುದು : ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್-ಫ್ಯೆರೋಸ್ó-ನ್ಯೂ ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್-ಡೆನೊ ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್-ಸ್ವೀಡಿಷ್-ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಡೆನೊ ಸಾರ್ವೀಜಿಯನ್‍ನಿಂದ ಡೇನಿಷ್ ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿದೆ.
1948ರಲ್ಲಿ ಆದ ಲಿಪಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಾಮಪದಗಳ ಆದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಚಿಚಿ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಗೆ ಅಲ್ಲದೆ œ ಮತ್ತು ( ಸಂಜ್ಞೆಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಈ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕೃತ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇತರ ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಪೂರ್ವ ನಾರ್ಸ್ ಉಪಭಾಷೆಯ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ (ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪ್ರಭಾವದ ಮೊದಲು) ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಬೊಕ್ಮಾಲ್ ಅನ್ನು ಫಾರೋಸ್ ಮತ್ತು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಜೊತೆಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಆಧುನಿಕ ಮಾತನಾಡುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅನ್ನು "ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ (ಅಥವಾ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ) ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್" ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಫರೋಸಿಗಳನ್ನು "ಇನ್ಸುಲರ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾತನಾಡುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವವರ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
16 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಕಾಗುಣಿತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್‌ನಿಂದ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಯಾದವರೆಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರದ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಮೊದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಡಿತು. ಆದರೂ 17 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪ್ರಮುಖ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದವು. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಚಳವಳಿಯು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಗುರುತಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 18 ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾಷೆಯು ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಉಲ್ಬಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಇಂದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ, ಆದರೂ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಡುವೆ, ಯುವ ಭಾಷೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನವೀನವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಡುಭಾಷೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿಭಜಿಸುವ ರೇಖೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಶಬ್ದಕೋಶ
ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಅವರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೋಡಲು, ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲುವ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಾಮಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸ್ಥಾನಗಳು have, over , under , for , give , flag , salt , ಮತ್ತು kat ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೆಲವು ಇತರ ಪದಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಸಮಾನತೆಗಳಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಉದಾ, kirke (ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಿರ್ಕ್, ಅಂದರೆ, 'ಚರ್ಚ್') ಅಥವಾ barn (ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಬೇರ್ನ್, ಅಂದರೆ 'ಮಗು'). ಜೊತೆಗೆ, by ಪದ, "ಗ್ರಾಮ" ಅಥವಾ "ಪಟ್ಟಣ" ಎಂದರ್ಥ, ವೈಕಿಂಗ್ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿ Whitby ಮತ್ತು Selbyಯಂತಹ ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಥಳ-ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, "ಇರುವುದು"("to be") ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನ ರೂಪವಾದ "ಇರು" ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಅನುಗುಣವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸರ್ವನಾಮ ರೂಪ "ಅವರು".
ಪರಸ್ಪರ ತಿಳುವಳಿಕೆ
ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವೀಣ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಆದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ವೀಡನ್ನರು ಅಥವಾ ಡೇನ್ಸ್ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವೀಡನ್ನರು ಮತ್ತು ಡೇನ್ಸ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಗಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅನ್ನು ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೀರ್ಘ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಡೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಡೇನರಿಗಿಂತ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಿರಿಯ ಡೇನರು ನೆರೆಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಯುವಕರಂತೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸ
ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಬ್ರೊಂಡಮ್-ನೀಲ್ಸನ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 800 AD ನಿಂದ 1525 ರವರೆಗೆ "ಓಲ್ಡ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್" ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು "ರೂನಿಕ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್" (800-1100), ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯ ಡ್ಯಾನಿಶ್ (1100-135), ಲೇಟ್ ಮಧ್ಯ ಡ್ಯಾನಿಶ್ (1350–1525) ಎಂದು ಉಪವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದರು.
ರೂನಿಕ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್
ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾರ್ಸ್ ಭಾಷೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹರಡದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಓಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ ( ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ) ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ ( ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ) ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಪೂರ್ವ ನಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅದು ಸ್ಕ್ಯಾನಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನಾರ್ವೆಗೆ ಹರಡಿತು. ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ (ರೂನಿಕ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್/ಡ್ಯಾನಿಶ್) ಅನ್ನು ಓಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಡಿಫ್ಥಾಂಗ್ æi (ಓಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ ei ) ಅನ್ನು stæin ಮೊನೊಫ್ಥಾಂಗ್ ಇ. sten ಮಾಡಲು. ಹಳೆಯ ಓದುವ stain ಅಲ್ಲಿ ಇದು ರೂನಿಕ್ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, dauðr ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ au ನ ಬದಲಾವಣೆ døðr ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ø ಒಳಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು tauþr tuþr ಒಳಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ರೂನಿಕ್ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, øy (ಓಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಾರ್ಸ್ ey ) ಡಿಫ್ಥಾಂಗ್ ø ಆಗಿ ಹಾಗೆಯೇ, "ದ್ವೀಪ" ಕ್ಕೆ "island" ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್ ಪದದಂತೆ ಬದಲಾಯಿತು.
ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವಿಜಯದ ಮೂಲಕ, ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ನಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "ಗೇಟ್" ( gade ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪದಗಳು ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ) ರಸ್ತೆಗಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್, ಈಸ್ಟ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯಾದ ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು ಒಮ್ಮೆ ಜೋರ್ವಿಕ್ನ ವೈಕಿಂಗ್ ವಸಾಹತು ಆಗಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಇತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳು ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ನಾರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಚಾಕು" ( kniv ), "ಗಂಡ" ( husbond ), ಮತ್ತು "ಮೊಟ್ಟೆ" ( æg ) ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ 'ಟೌನ್' ಗಾಗಿ "-ಬೈ" ಪ್ರತ್ಯಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆಲ್ಬಿ, ವಿಟ್ಬಿ, ಡರ್ಬಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಮ್ಸ್ಬಿ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಡರ್ಬಿಶೈರ್ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳಲ್ಲಿ "ಡೇಲ್"("dale") ಎಂಬ ಪದವು ಕಣಿವೆ ಎಂದರ್ಥ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸ್ವರಗಳು
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳು 12 ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳು, 13 ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸ್ಕ್ವಾ ಸ್ವರಗಳು, ಮತ್ತು  ಇವುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳದ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟು 27 ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರ ಧ್ವನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ 19 ವಿಭಿನ್ನ ಡಿಫ್ಥಾಂಗ್‌ಗಳು ಸಹ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೊದಲ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ವಿಭಾಗವು, , ಅಥವಾ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಐಪಿಎ/ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ Grønnum (1998ಎ) ನೀಡಿದ ಸ್ವರಗಳ ಅಂದಾಜು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಭಂಡಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ r-ಬಣ್ಣದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಮಾಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ. Basbøll (2005:೫೦)) 25 "ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಗಳನ್ನು" ಎರಡು ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ವಾ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಂಜನಗಳು
ವ್ಯಂಜನದ ಭಂಡಾರವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿದೆ. Basbøll (2005 ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ 16 ನಾನ್-ಸಿಲಬಿಕ್ ವ್ಯಂಜನ ಧ್ವನಿಮಾಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧ್ವನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಕೋಡಾದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಧ್ವನಿಮಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು   ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ  ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೋಡಾದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. t,, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಸರಳವಾದ  ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಘರ್ಷಧ್ವನಿ  ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಜರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿ t ನಿಂದ z ಗೆ ಎರಡನೇ ಹೈ ಜರ್ಮನ್ ವ್ಯಂಜನ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜುಟ್ಲಾಂಡಿಕ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಘರ್ಷಧ್ವನಿ ಆಗಿರಬಹುದು.
is pronounced as a in syllable coda, so e.g.  (grave) is pronounced.
often have slight frication, but are usually pronounced as approximants. Danish differs from the similar sound in English and Icelandic, in that it is not a dental fricative but an alveolar approximant which is frequently heard as  by second language learners.
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುವು-ಫಾರ್ಂಜಿಯಲ್ ಅಂದಾಜು,, ಆದರೆ ಕೋಡಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ನಾನ್-ಸಿಲಬಿಕ್ ಕಡಿಮೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ವರ,  ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಜರ್ಮನ್ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ r ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಸ್ಕಾರ್ರೆ-ಆರ್(skarre-r) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವು ಟ್ರಿಲ್ಡ್  ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರು, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಸಾದವರು, ಜುಟ್ಲಾಂಡಿಕ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫ್ಲಾಪ್ಡ್  ಅಥವಾ ಅಂದಾಜು  ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಛಂದಸ್ಸು
ಡ್ಯಾನಿಶ್ stød ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಲಿಟ್. "ಥ್ರಸ್ಟ್"). ಇದು ಮೌಖಿಕ ಅಥವಾ ಕರ್ಕಶ ಧ್ವನಿಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಇದನ್ನು ಕಂಠ್ಯ್ಯಾಕ್ಷರವೆಂದು ವಿವರಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪದ ರಚನೆ, ಮತ್ತು ಇಂದು ಧ್ವನಿಮಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಧ್ವನಿಮೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು bønder ("ರೈತರು") ಕನಿಷ್ಠ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪದಗಳ ಏಕೈಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೊಡ್ ಜೊತೆಗೆ, bønner ವಿರುದ್ಧ ("ಬೀನ್ಸ್") ಸ್ಟೋಡ್ ಇಲ್ಲದೆ. ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ stød ನ ವಿತರಣೆಯು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಪಿಚ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ವಿತರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಲಿಂಗ
ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಎರಡು ನಾಮಮಾತ್ರ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕ ; ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕ ಎಂಬ ಮೂರು-ಮಾರ್ಗದ ಲಿಂಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪುಲ್ಲಿಂಗ/ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಾಮಪದಗಳು (ಸುಮಾರು 75%) ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಪುಂಸಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಾಮಪದಗಳ ಲಿಂಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕು. ನಾಮಪದದ ಲಿಂಗವು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ವಿಶೇಷಣಗಳ ರೂಪ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಖಚಿತತೆ
ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪೋಸ್ಟ್ಪೋಸ್ಡ್ ಎನ್ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಲೇಖನವು ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ನಪುಂಸಕ ನಾಮಪದಗಳು ಕ್ಲಿಟಿಕ್ -et ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗ ನಾಮಪದಗಳು -en ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮಪದಗಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. en (ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗ) ಅಥವಾ et (ನಪುಂಸಕ). ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗ ನಾಮಪದ en mand "ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ" (ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ) "ದ ಮ್ಯಾನ್" manden ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ನಪುಂಸಕ ನಾಮಪದ et hus "ಒಂದು ಮನೆ" (ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, "ಮನೆ" (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ) huset.
ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 20 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹತ್ತಾರು ಮೊದಲು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ 21 ಅನ್ನಬಅಕ್ಷರಶಃ "ಒಂದು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು" enogtyve ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.. halvanden ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಅರ್ಥ  (ಅಕ್ಷರಶಃ "ಅರ್ಧ ಸೆಕೆಂಡ್", "ಎರಡನೆಯ ಒಂದು ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಧ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ). ಸಂಖ್ಯೆಗಳು halvtredje (  ), halvfjerde (  ) ಮತ್ತು halvfemte (  ) ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪದನಾಮ ( klokken ) halv tre, ಅಕ್ಷರಶಃ "ಅರ್ಧ ಮೂರು (ಗಂಟೆ)", ಅರ್ಧ ಕಳೆದ ಎರಡು.
ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ (ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದು), ಡ್ಯಾನಿಶ್ ದೀರ್ಘ ಮಾಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಲಿಯನ್ (1,000,000,000) ಅನ್ನು milliard ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ (1,000,000,000,000) billion ಆಗಿದೆ.
ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್
ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಸರಳ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮೂಲ ಘಟಕ ಕ್ರಮವು ವಿಷಯ-ಕ್ರಿಯಾಪದ-ವಸ್ತು ಆಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕೂಡ V2 ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಕ್ಯದ ಎರಡನೇ ಘಟಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ಪಾಲ್ ಡಿಡೆರಿಚ್‌ಸೆನ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವ್ಯಾಕರಣವು ಸಮಯಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಧದ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ-ಮೌಖಿಕ (ಅಥವಾ ಅಡಿಪಾಯ ) ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ವನಾಮದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಾಕ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ವಿಷಯಗಳು ಸರ್ವನಾಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಷಯವಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವಾಕ್ಯ ವಸ್ತುವು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ವಿಷಯವು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯ ಕ್ರಮವು VSO ಆಗುತ್ತದೆ.
ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣಮಾಲೆ
right|thumb| Æ, Ø, ಮತ್ತು Å ಗಾಗಿ ಕೀಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಲಿಖಿತ ಡ್ಯಾನಿಶ್ (ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದಿಂದ) ಹಳೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ರೂನಿಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ತಂದಿತು. ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ರೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ - ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಮೇನ್, ನ್ಯೂಹ್ಯಾಂಪ್‍ಷೈರ್, ವರ್‍ಮಾಂಟ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಕನೆಟಿಕಟ್ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗಡಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ವರೂಪ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬಿತು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕøತಿಯೂ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟುವು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದುವು. ಜನಾಂಗಗಳು ಮಿಶ್ರಗೊಂಡವು. ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಬೆರೆತುವು. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮೀಯರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡುವು. ಇವು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗತೊಡಗಿದುವು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಹಗುರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಲವಾರು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಬಸದಿ, ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ
ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಬಸದಿ, ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ, ದರೆಗುಡ್ಡೆ
ಸ್ಥಳ
ಕೆಲ್ಲಪುತ್ತಿಗೆ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ 1008 ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ. ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ದರೆಗುಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ ಹದಿನಾರು ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ 16 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವಿದೆ. ಬೆಳುವಾಯಿ ಮುಖಾಂತರ ಅಳಿಯೂರು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 7 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದರೆಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಗ್ರಹಗಳು/ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ
ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ, ಭೈರವ ಪದ್ಮಾವತೀ, ಶ್ರುತದೇವಿ ಮೂರ್ತಿ, ಚವ್ವೀಷ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಟ್ಟು ಇರುವ ಪ್ರಬಾಲೆ, 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ 24 ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥನ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಣ್ಹ ಯಕ್ಷನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ನಂದೀಶ್ವರದ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಸದಿಗೆ ದೇವಕೂಟ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಮುಗುಳಿಗಳಿವೆ.ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಎಡಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಆನೆ ಕಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಸಮವಸರಣ, ಷಡ್‍ಲೇಷ, ಪಂಚಪರಮೇಷ್ಟಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಈಗ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಗೋಡೆಗೆ ಗ್ರಾನೈಟ್ಸ್ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಈಗ ಇಲ್ಲ. ಆನೆ ಕಲ್ಲಿನ(ಹೊರಗಿನ) ಮಂಟಪದ ಮುಂದೆ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಎರಡು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ.(ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ) ಅಲ್ಲಿ ಜಯಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯು ಈ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಗರ್ಭಗೃಹ ಎನ್ನುವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ, ನಂದೀಶ್ವರ, ಗಣದರ ಪಾದಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮಂಟಪದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರುತದೇವಿ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಾವತೀ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪದ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಕೂಡಾ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗಿದೆ. ಕಾಲಿನ ಬಳಿ ಕುಕ್ಕುಟ ಸರ್ಪ ಇದೆ. ಪುರಾತನ ಭೈರವ ಪದ್ಮಾವತೀ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಶ್ರೀ ಅನಂತನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಶಿಲೆಯದು. ಸುಮಾರು 2 ಅಡಿ ಎತ್ತರ, ಖಡ್ಗಾಸನ, ಹಿಂದಿನಿಂದ 13 ತೀರ್ಥಂಕರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು 9 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಅಡಿ ಕರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ಮೇಲೆ 7 ಅಡಿ ಮುರಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಚರಣೆಗಳು
ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಾಲೂ ಪೂಜೆ ಆಗುತ್ತದೆ. 24 ಮೂರ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥರ ಚಿಕ್ಕಮೂರ್ತಿಗೆ ಗಂಧ, ಹಾಲು, ನೀರು ಅಭಿಷೇಕ ದಿನಾಲೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ನೈವೇದ್ಯ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾವೀರ ನಿರ್ವಾಣೋತ್ಸವ, ನೂಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅನಂತ ನೋಂಪಿ, ಶುಕ್ರವಾರ ನೋಂಪಿ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯವಾರ ನೋಂಪಿ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಕಲ್ಲು ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೂಜೆ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮೂಹಿಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಉಲ್ಲಾಸ
ಮಾನವನ ಸಂತುಷ್ಟ ಭಾವಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು, ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಹಿಗ್ಗು, ಬೀಗು- ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವಜೀವನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೂ ಶರೀರೋದ್ರೇಕದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸಬಲ್ಲುದು. ಆದರೆ ಮಗು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯತೊಡಗಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶರೀರೋದ್ರೇಕ ಸಂಕಟ (ಡಿಸ್ಟ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು ಆನಂದ (ಡಿಲೈಟ್) ಎಂಬೆರಡು ಭಾವಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡವರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳಿಗೂ ಇವು ತಳಹದಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಆನಂದ ಭಾವದಿಂದ ಕವಲೊಡೆದುಕೊಂಡು ಬೇರೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾವ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಉಲ್ಲಾಸ. ಅನೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಿನ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಉಲ್ಲಾಸ ಬೇರೆ ಯಾವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾವಕ್ಕೂ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ.
ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ
ಶಾರೀರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳೂ ನರಮಂಡಲದ ಅತಿ ಎಚ್ಚರದ (ಅರೌಸಲ್) ಸ್ಥಿತಿಗಳು. ಆದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲ ಎಚ್ಚರದ ಎರಡೇ ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ನೋವು, ಚಳಿ, ಹಸಿವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನಾನುಕೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲ ಅತಿ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ: ಎತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ, ಹಾಲೂಡುವಾಗ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಗು ಸಂತೃಪ್ತವಾದಾಗ ನರಮಂಡಲದ ಎಚ್ಚರ ಕನಿಷ್ಠಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟ ಭಾವ ಕಡಿಮೆ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅಸಂತುಷ್ಟ ಭಾವ ಅತಿ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅನಂತರ ಸಂತುಷ್ಟಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ನರಮಂಡಲ ಅತಿಯಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆಲ್ಲ ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ, ಉತ್ಸಾಹ, ಕೋಪ, ತಾಪ, ಸಂಕಟ, ನೋವು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಾಗಲೂ ನರಮಂಡಲ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಕೂಡ ನರಮಂಡಲದ ಎಚ್ಚರಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಉಲ್ಲಾಸ, ಆನಂದಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೊ ಅಥವಾ ಸಂಕಟ, ಕೋಪಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೊ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ-ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ತರಬೇತಿ-ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೆಲವು ತರದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕವಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ತರದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ತಾಪದಾಯಕವಾಗಿಯೂ ತೋರುತ್ತವೆ.
ಮನೋವಿಕೃತ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ
ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಉಲ್ಲಾಸ ಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಹೆಚ್ಚು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಗಿಲ್ಲ. ಆಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಉನ್ಮಾದದ-ಅಂದರೆ ವಿಷಾದ ಮನೋವಿಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತಿ ಉಲ್ಲಾಸದ-ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಈ ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿ ರೋಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೋಗಿ ಉನ್ಮತ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅನುಭವಿಸುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾವವೆಂದರೆ ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಉಲ್ಲಾಸ. ಉನ್ಮತ್ತರೋಗಿ ಈ ಅತಿಯಾದ ಉಲ್ಲಾಸ, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ಖುಷಿ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಆನಂದ, ಹಿಡಿತಡೆ ಇಲ್ಲದ ಉತ್ಸಾಹ, ಅಪಾರವಾದ ಹೆಮ್ಮೆ, ಹುಚ್ಚುಧೈರ್ಯ, ಕೆಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಸಾಮಥ್ರ್ಯ-ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ತನಗೂ ಜನರಿಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ನೋಡಿ- ಉನ್ಮಾದರೋಗ) ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ ಕೃತಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಮ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮ ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಂಥದಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೊಕೇನ್, ಗಾಂಜ, ಅಫೀಮು, ಮಾರ್ಫೀನ್, ಇತ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸಕಾರಿಗಳು. (ನೋಡಿ- ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್-ಪಾನೀಯಗಳು) : (ನೋಡಿ- ಕುಡುಕತನ).
ಅಭೀಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯಾದಾಗ, ಹಿರಿದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ, ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದಾಗ, ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದಾಗ, ತನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಪುಷ್ಟಿಗೊಂಡಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಹಜವಾದ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಉಲ್ಲಾಸ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಲಕ್ಷಣ. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಭಾವ ಅನೇಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಭಾವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸದಾಕಾಲವೂ ಅವರನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಿತರನ್ನಾಗಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅನುವರ್ತನಗಳು
ಯೂಜೆನ್ ಡಲಕ್ರವ್
thumb ಯೂಜೆನ್ ಡಲಕ್ರವ್ (1798-1863). ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಾರ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ.
ಬದುಕು
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬಳಿಯಿರುವ ಷರಾಂಟೊನ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೀಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು 1861ರಲ್ಲಿ ಇಕೊಲ್ ಡ ಬೊ ಆಟ್ರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಲಾವ್ಯಾಸಂಗ ಆರಂಭಿಸಿದ. ಪೀರ್‍ಗಾರೆನ್ನನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಕಲಾಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ. ಈತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೂ ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಮತೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಂದು ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಚರ್ಚುಗಳ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ಹೊಸಯುಗ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಶೀಘ್ರಪ್ರಗತಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣತೊಡಗಿದ್ದವು. ಈತನ ತಂದೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದೂ ಗಮನಾರ್ಹ.
ಕಲೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಡಲಕ್ರವ್‍ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಪಡಿಮೂಡಿವೆ. ಪುರಾತನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈತನ ಕಲಾಸಾಧನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರೂಬೆಂಜ್ó, ವೇರೊ ನೇ ಸೊ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಈತ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಲೂವರ್‍ನಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಕಲಾವಿದನಾದ ಬೋನಿಂಗ್ಟನ್‍ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಆತನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜಲವರ್ಣವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದನಾದ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್‍ನ ಹೇ ವೀನ್ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಈತನ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದುಂಟು. 1825ರಲ್ಲಿ ಈತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ.
ಡಲಕ್ರವ್ ರಚಸಿದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕೆಲವು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು 1822ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಂಟೆ ಅಂಡ್ ವರ್ಜಿಲ್ ಇನ್ ಹೆವನ್ ಅಥವಾ ಡಾಂಟೆ ಎಂಡ್ ವರ್ಜಿಲ್ ಇನ್ ಇನ್ಫರ್ನಲ್ ರೀಜನ್ಸ್ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಆ ಕಾಲದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಅದ್ಭುತವಾದ್ದು; ವರ್ಣಸಂಯೋಜನೆ, ಭಾವುಕತೆ ಹಾಗೂ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುವ ಭೀಕರತೆ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳು ಬಹುಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿವೆ. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೈಕಲ್ಯಾಂಜೆಲೋನಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದೀತು. 1823-1827ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈತ ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಮ್ಯಾಸಕರ್ ಎಟ್ ಕೀಯಾಸಸ ಹಾಗೂ ಡೆತ್ ಆಫ್ ಸಾಡ್ರ್ನ ಪೇಲಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿತೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಡಾಂಟೆ, ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳೂ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ವರ್ಣಿಸಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈತನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ತುರ್ಕಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಗ್ರೀಕರ ದಾಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ದಿ ಮ್ಯಾಸಕರ್ ಎಟ್ ಕೀಯಾಸ್ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತಕೃತಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೋರೈಸುವ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಯೋಗ ಮೆಚ್ಚುವಂಥದ್ದು ಗ್ರೀಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದಂಥ ಕೃತಿಗಳು ವಿರಳವೆಂದರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.
1827ರಲ್ಲಿ ಡಲಕ್ರವ್‍ನ 12 ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದವು. ಬೈರನ್ನನ ಕವಿತೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ-ಡೆತ್ ಆಫ್ ಸಾಡ್ರ್ನಪೇಲಸ್ ಕಲಾಪ್ರೇಮಿ ಜನರ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅದು ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರ ಕಟುಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಆದರೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾಪಂಥದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಗಣನೀಯವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಡಲಕ್ರವ್ ರೋಮಾಂಚಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ದಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಆಫ್ ನನ್ಸಿ, ಅಸ್ಯಾಸಿನೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಿಷಪ್ ಆಫ್ ಲೀಜ್ ಎಂಬ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಹರಿಸಬಹುದು. ಜುಲೈ 1830ರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ರಚಿಸಿದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಲಿಬರ್ಟಿ ಲೀಡಿಂಗ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ ಎಂಬ ರೋಮಾಂಚಕ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೇವತೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿಧ್ವಜವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕನ್ನು ಧರಿಸಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಉದ್ಘೋಷಿಸುತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಭಟದ ದೃಶ್ಯ ಅತ್ಯಮೋಘವಾಗಿದೆ; ಮೈ ನವಿರೇಳಿಸುವಂತಿದೆ. ನವೀನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಈ ಸಮರ್ಥಕೃತಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದೆ.
1832ರಲ್ಲಿ ಡಲಕ್ರವ್ ಮರಾಕೋ, ಸ್ಪೇನ್, ಆಲ್ಜೀರಿಯ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಮಾಡಿದ. ಇದು ಈತನ ಕಲಾಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮರಾಕೋ ಸುಲ್ತಾನನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಈತ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಿದ; ಅಲ್ಲಿಯ ವನಸೌಂದರ್ಯ ಜನರ ವರ್ಣಮಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ. ಇವುಗಳ ಬಗೆಗೆ ತನ್ನ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಇವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಜೀರಿಯನ್ ವಿಮೆನ್ ಇನ್ ದೇರ್ ಹೇರಮ್ (1834) ಎಂಬ ಕೃತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅರೇಬಿಯದ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದು. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿರುವುದು, ಸೇವಕಿಯರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು-ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೈಜಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಸಹಭಾವನೆಗಳು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಮಿಳಿತವಾಗಿವೆ.
ಲೂಯಿ ಫಿಲಿಪ್‍ನ ಸರ್ಕಾರ ಡಲಕ್ರವ್‍ನನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಅದರಂತೆ ಈತ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಅನೇಕ ಅರಮನೆ. ವಾಚನಾಲಯ, ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಅಲಂಕರಣದ ಕೆಲಸ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈತನ ಕಲಾಪ್ರೌಢಿಮೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ದಿ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೌಜರ್ (1840) ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುವ ಗಡಸು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೂ ವರ್ಣಸಾಮಂಜಸ್ಯ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮೂಡಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವರ್ಣಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಮನ್ವಂತರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈತನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಡಲಕ್ರವ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
1835ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ (ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್) ಈತನ 35 ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದುವು. ಆಗ ಈತನನ್ನು ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಎಂಬ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಡಲಕ್ರವ್‍ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಶೈಲಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಈತ ಎಲ್ಲ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಯೋಗಮಾಡಿದವ. ಆದರೂ ಈತನ ಬಹುತೇಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ವರ್ಣವೈಖರಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈತ ಸುಮಾರು 6000 ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಡಲಕ್ರವ್ ಖ್ಯಾತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಾರನಾಗಿರುವಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯನೂ ಹೌದು. ಆಜೀವಪರ್ಯವಂತ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಈತ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಹೃದಯವೈಶಾಲ್ಯ
ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್
ಮ್ಯಾಗ್ನಾನಿಮಿಟಿ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್ ಶಬ್ದವಾದ ಮೆಗಾಲೊಸೈಕಿಯಾ ದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಮೆಗಾಲೊಸೈಕಿಯಾ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನದ ಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:"ತಾನು ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೇಡುವವನು ಸಣ್ಣಮನಸ್ಸಿನವನು...ಏಕೆಂದರೆ ಇತರ ಜನರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲನು—ಅವನ ಅಂದಾಜುಗಳು ಸರಿಯಿರುತ್ತವೆ;"
ಧೃತಿ
ಧೃತಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರರ್ಥ 'ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು' (ಭಗವದ್ಗೀತೆ ೧೮.೨೬), 'ಸಹನೆ' (ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ೫.೫.೧೦-೧೩), 'ಸ್ಥಿರ ಸಂಕಲ್ಪ' (ಚೈತನ್ಯ ಚರಿತಾಮೃತ ಮಧ್ಯ ೨೪.೧೧) ಮತ್ತು 'ಏಕನಿಷ್ಠ ಸಾಧನೆ' (ಚೈತನ್ಯ ಚರಿತಾಮೃತ ಮಧ್ಯ ೨೪.೧೭೪), 'ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಧರಿಸುವುದು' (ಚೈತನ್ಯ ಚರಿತಾಮೃತ ಮಧ್ಯ ೨೪.೩೩೩) ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು (ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ೩.೧೨.೧೩) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಧೃತಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಆಂಗ್ಲ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲ. ಇದು ಧೃ (ಸಹಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥ) ಮೂಲದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಗುರಿಯತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಜಯಿಸಲು ಧೈರ್ಯ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೈನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳು ಮೊದಲನೆಯ ಅಥವಾ (ಆಲ್ಫಾ) ಇಂಗಾಲ ಅಣುವಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಇವನ್ನು ೨-, ಆಲ್ಫಾ ಅಥವಾ α-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬಹಳಷ್ಟು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ H2NCHRCOOH. ಇಲ್ಲಿ R ಒಂದು ಆದೇಶ್ಯ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು “ಪಕ್ಕದ-ಸರಣಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ” ಪದವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇವಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಇವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹಗಳಾಗಿ ಸೇರಿ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಸರಪಣಿಯಾಗುವ (ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್) ಮೂಲಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗುವ ೨೩ ಪ್ರೋಟಿನೊಜನಕ (ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚಿಸುವ) ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವು ಎಲ್-ಸಮಸ್ಥಾನಿಕಗಳು. ಕೆಲವು ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು (ಬಲಗೈಯ) ಇದ್ದು ನ್ಯೂರೋಮಾಡುಲೇಟರ್ (ಡಿ-ಸೆರಿನ್) ಆಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ ಕವಚದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ತ್ರಿವಳಿಗಳಾಗಿ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು “ಪ್ರಮಾಣಕ” ಅಥವಾ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಮೂರು (“ಪ್ರಮಾಣಕವಲ್ಲದ” ಅಥವಾ “ಅಧಿಕೃತವಲ್ಲದ”) ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಸೆಲೆನೊಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್‌ (ಹಲವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಡಿಎನ್ಎಯಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ), ಪೈರ್ರೋಲೈಸಿನ್ (ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆರ್ಕಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಎನ್-ಫಾರ್ಮೈಲ್‌ಮಿಥಿಯೊನಿನ್ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹರಿದ್ರೇಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ). ಪೈರ್ರೋಲೈಸಿನ್ ಮತ್ತು ಸೆಲೆನೊಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್‌ಗಳು ಭಿನ್ನ ಕೋಡಾನಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆಲೆನೊಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್ ನಿಲ್ಲಿಸು ಕೋಡಾನು{ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಲ್ಲಿಸು ಕೋಡಾನುಗಳಿರುತ್ತವೆ.} ಮತ್ತು SECIS ಅಂಶದಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರದ ಕೋಡಾನು-ಟಿಆರ್‌ಎನ್ಎ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಲೊಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು.
ಹೃದಯವೈಶಾಲ್ಯ
ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್
ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಧೃತಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೋಟಿನೊಜನಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟಿನೋಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನೇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ (ಪ್ರಮಾಣಕ ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಮತ್ತು ಗಾಮ-ಅಮಿನೊ-ಬುಟೈರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (“ಜಿಎಬಿಎ” ಪ್ರಮಾಣಿಕವಲ್ಲದ ಗಾಮ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸಿಪ್ರೊಲಿನ್‌ (ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶ ಕಾಲಜನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ) ಪ್ರೊಲಿನ್‌ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪೋರ್ಫೈರಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮಾಣಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಗ್ಲೈಸಿನ್‌ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣಕವಲ್ಲದ ಕಾರ್‌ನಿಟಿನ್ ಲಿಪಿಡ್‌ ಅಥವಾ ಮೇದಸ್ಸುಗಳ ರವಾನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರೋಟಿನೊಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು “ಅವಶ್ಯಕ” ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತರ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಕೆಲವು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೈದಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಮಾತ್ರ ಅವಶ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವಶ್ಯ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಜೀವಸಂಕುಲದಿಂದ ಜೀವಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಬಹುದು.
ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಜೈವಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪೂರಕಗಳಾಗಿ, ಗೊಬ್ಬರಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆ ಔಷಧಿಗಳ, ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಕೈರಲ್ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ನಗೆ
thumb|ಬಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಗುತ್ತಿರುವುದು.
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಇತಿಹಾಸ
ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ೧೮೦೬ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಸಾಯನಿಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಲೂಯಿಸ್-ನಿಕೊಲಸ್ ವ್ಯಾಕ್ಯೂಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಿಯರಿ ಜೀನ್ ರೊಬಿಕ್ವೆಟ್ ಆಸ್ಪರಗಸ್ ಎನ್ನುವ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಸ್ಪರಜಿನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ. ಸಿಸ್ಟೈನ್‌ನನ್ನು ೧೮೧೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅದರ ಮೊನೊಮರ್ ಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್ ೧೮೮೪ರ ವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಗ್ಲೈಸಿನ್ ಮತ್ತು ಲುಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ೧೮೨೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ೨೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಥ್ರೆಯೊನಿನ್‌ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ. ಇದನ್ನು ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಿಲಿಯಂ ಕಮ್ಮಿಂಗ್ ರೋಸ್ ಅವಶ್ಯಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕನಿಷ್ಠ ದಿನವಹಿ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿದ.
ನಗೆ
ನಗೆ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮೇಟ್‍ನ ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದೆಗೂಡಿನ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಲಯಬದ್ಧವಾದ, ಹಲವುವೇಳೆ ಶ್ರವ್ಯ ಸಂಕೋಚನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಅದು ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ಉದ್ದೀಪಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ನಗೆ ಕಚಗುಳಿ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಯೋಚನೆಗಳಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಹಿಗ್ಗು, ಉಲ್ಲಾಸ, ಸಂತೋಷ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ದೃಶ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಮುಜುಗರ, ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ, ಅಥವಾ ಗಲಿಬಿಲಿಯಂತಹ ವಿರುದ್ಧ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾನೊ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ವಿದ್ಯೆ, ಭಾಷೆ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಕಿಣ್ವಿಕದ ಅರಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲದ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೊಲೈಸಿಸ್ ನಂತರ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೦೨ರಲ್ಲಿ ಎಮಿಲ್ ಫಿಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಜ್ ಹೊಫ್‌ಮೆಯಿಸ್ಟರ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಒಂದು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಗುಂಪು ಇನ್ನೊಂದು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲ್‌ ಗುಂಪಿನ ನಡುವೆ ಬಂಧ ಏರ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ರೇಖೆರೀತಿಯ ರಚನೆಗೆ ಫಿಸ್ಕರ್ “ಪೆಪ್ಟೈಡ್” ಎಂದು ಕರೆದ.
ನಗೆ
ನಗೆಯು ಮಿದುಳಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಮಾನವ ವರ್ತನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗೆಯನ್ನು ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅದು ಸಮ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸೇರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಗೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಗುವೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇತರರಲ್ಲಿ ನಗುವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಂದರ್ಭ ಹಾಸ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿನ ನಗು ಶಬ್ದಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣ ನೀಡಬಹುದು.
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆ
ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲಾದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ R ಪಕ್ಕದ-ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರತಿ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪಿನ ನಂತರದ ಇಂಗಾಲವನ್ನು (ಇದು ಕ್ರಿಯಾ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಇಂಗಾಲ ಸರಪಳಿಯ ೨ನೆಯ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣು) α-ಇಂಗಾಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿನೊ ಗುಂಪು ನೇರವಾಗಿ ಆಲ್ಫಾ ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಆಲ್ಫಾ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಲಿನ್‌ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅಮಿನ್‌ ಇರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು “ಇಮಿನೊ ಆಮ್ಲ”ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ನಗೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅನುವರ್ತನಗಳು
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ
ಸಮಾಂಗತೆ
ಆಲ್ಫಾ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್-ಸಮಾಂಗಿಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಎರಡು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಜಲಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇರುವ ಗ್ಲೈಸಿನ್ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವು ಆಲ್ಫಾ ಕೈರಲ್ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಗ್ಲೈಸಿನ್ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯಂಗಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಎಲ್-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಕದ ಸರಪಳಿ
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಇಂಗಾಲ ಸರಪಣಿಯು α-ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (ಬಲಗಡೆ ತೋರಿಸಿದ ಲೈಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿನಂತೆ). ಈ ಇಂಗಾಲಗಳನ್ನು α, β, γ, δ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿನ ಅಮಿನ್ ಗುಂಪು β, γ-ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರ ಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೀಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಬಿಟಾ ಅಥವಾ ಗಾಮಾ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದ-ಸರಪಳಿಯ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಕದ-ಸರಪಳಿಯು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಬಲಹೀನ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಬಲಹೀನ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ-ಸರಪಳಿಯು ಧ್ರುವೀಯವಾಗಿದ್ದರೆ (ವಿದ್ಯುತ್‌-ವೇಲೆನ್ಸಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ) ನೀರಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ (ಹೈಡ್ರೋಫೈಲ್) ಅಥವಾ ಧ್ರುವೀಯತೆ ಗೈರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ವಿಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ
ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ರಾಚನಿಕ ಘಟಕಗಳು. ಅವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಸೇರಿ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಸಣ್ಣ ಪಾಲಿಮರ್ ಸರಪಳಿಗಳಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಬಹುದು. ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಈ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಉದ್ದನೆಯವು ಮತ್ತು ಕವಲೊಡೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲವು ಎರಡು ಪಕ್ಕದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟಿನಿಗಾಗಿ ಬೇಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೊರೆತರೆ ಮಾತ್ರ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಬಲುಬೇಗನೆ ಆಗುವುದು. ಅರೆಬರೆ ಪ್ರೋಟೀನನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೊರೆಯಾಗಿರುವ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳಿಗಾಗಿ ಶರೀರ ಕಾದಿರದು. ಪ್ರೋಟೀನಿನಲ್ಲಿ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಕ್ರಮದ ಜೋಡಣೆ ವಂಶಗುಣಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರುವುದು. ಪ್ರೋಟೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುವಾದ ಎಂದು ಹೆಸರು (ವಿವರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ನೋಡಿ). ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸರಪಣಿಗೆ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದನ್ನು ರೈಬೊಜೈಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಸೇರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಆರ್‌ಎನ್ಎ ಪಡಿಯಚ್ಚನ್ನು (ಜೀವಿಯ ಎರಡು ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಆರ್‌ಎನ್ಎ ನಕಲು) ಜೆನಿಟಿಕ್ ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ಓದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತನಕ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನಿನ ಮೊದಲ ರಚನಾಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. ಪ್ರೊಟೀನಿನ ಆಮೇಲಿನ ರಚನೆ ಈ ಮೊದಲ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು.
ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಸೆಲೆನೊಸಿಸ್ಟೆಯಿನ್ ಮತ್ತು ಪೈರ್ರೋಲೈಸಿನ್. ಇವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿ SECIS ಅಂಶವಿದ್ದರೆ ಆ UGA ಕೊಡಾನು ನಿಲ್ಲಿಸು ಕೋಡಾನು ಆಗದೆ ಸೆಲೆನೊಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್ ಸಂಕೇತಿಸುವ ಕೋಡಾನಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮಿಥೇನ್‌ಜನಕ ಆರ್ಕಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥೇನ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಿಣ್ವಗಳು ಪೈರ್ರೋಲೈಸಿನ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು UAGಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಲ್ಲಿಸು ಕೋಡಾನು.
ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು
೨೨ ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲದೆ ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕವಲ್ಲದ ಹಲವು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾರ್ನಿಟಿನ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಬಿಎ ಅಥವಾ ಗಾಮ-ಅಮಿನೊ-ಬುಟೈರಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಕ ಜೀವಕೋಶದ ಯತ್ರಾಂಗವು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸಿಪ್ರೊಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸೆಲೆನೊಮಿಥಿಯೊನಿನ್).
ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಅನುವಾದ ನಂತರ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದದ ನಂತರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುವಾದದ ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್‌ನ ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲಾಗಿಸುವಿಕೆಯು (-COOH ಸೇರಿಸುವುದು) ಕ್ಯಾಲಿಸಿಯಂನ ಧನ ಅಯಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಲಿನ್‌ನ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲಾಗಿಸುವುದು (-OH ಸೇರಿಸುವುದು) ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಲೈಸಿನ್‌ನ ಉಳಿಕೆ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಅನುವಾದ ಆರಂಭ ಏಜೆಂಟು EIF5Aನಲ್ಲಿ ಹೈಪುಸಿನ್ ತಯಾರಾಗುವುದು. ಇಂತಹ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗುವುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹಣೆಗೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ (ನೀರನ್ನು ವಿಕರ್ಷಿಸುವ) ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅದನ್ನು ಫಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್ ಪೊರೆಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಥಿಯೊನಿನ್, ೨-ಅಮಿನೊಐಸೋಬುಟೈರಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಡಿಹೈಡ್ರೋಅಲೆನಿನ್ ಮತ್ತು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಾಮ-ಅಮಿನೊಬುಟೈರಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಜನಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಚಯಾಪಚಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆರ್ನಿಥಿನ್ ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರುಲಿನ್‌ಗಳು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಕೆಟಾಬಲಿಸಂ ಭಾಗವಾದ ಯೂರಿಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ α-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ನಡುವೆ ವಿರಳ ಅಪವಾದ β ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಬೀಟಾ ಅಲೆನಿನ್ (೩-ಅಮಿನೊಪ್ರೊಪಾನೊಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಸಹಕಿಣ್ವ ಎಯ ಭಾಗವಾದ ಪ್ಯಾಂಟೊಥೆನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ (ವಿಟಾಮಿನ್ B5) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಅಧಿಕ್ಯತೆ
ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸೋಸುವ ಕಾಗದದ (ಫಿಲ್ಟರ್ ಪೇಪರ್) ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಾಗದದ ವರ್ಣಮಾಪನ ವಿಧಾನವೆಂಬ (ಪೇಪರ್ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿ) ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳ ಒಂದು ಪಡೆಯೇ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತನಕ ೧೮೦ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದಷ್ಟು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಗಿಡಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಾಣುಗಳಂಥ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎಡಮುರಿಯವಲ್ಲ. ಜೀವಿರೋಧಕಗಳು (ಅ್ಯಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್) ವಿಷಗಳಂಥ ಮದ್ದಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಮುರಿಯ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳೂ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಇವೆ. ಕೆಲವು ದಂಡಾಣುಜೀವಿಗಳ (ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಸ್ ಸಬ್‌ಟೆಲಿಸ್) ಕಣಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಇವಿವೆ. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸಿಗುವ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದರೂ (೧೯೩೫)ರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಯೊನೀನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗಿಂದ ಪ್ರೊಟೀನುಗಳಲ್ಲಿನ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಮಾತ್ರ ಸುಮಾರು (೨೦)ಕ್ಕೆ ಮೀರಿಲ್ಲ. ಜೀವವಸ್ತು ಕರಣದ ನಿಜಗೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ (ಮೆಟಬಾಲಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್) ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಈ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳ ಪಾತ್ರ ಏನೇನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
ಡಿ-ಸಮಾಂಗಿಗಳು ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ರಾಮಿಸಿಡಿನ್ ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಡಿ- ಮತ್ತು ಎಲ್- ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೆಂದರೆ ಟೈರೊಸಿಡಿನ್ ಮತ್ತು ವಲಿನೊಮೈಸಿನ್. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮ್-ಪಾಸಿಟಿವ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ ಕೋಶಪೊರೆಯನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಿಸ್-ಪ್ರೊಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೮೩೭ ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. (೧೮೭ ದಶಲಕ್ಷ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.)
ಪ್ರಮಾಣಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು
ಇಪತ್ತು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಡಾನುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕಗಳಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅನಧಿಕೃತ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕಗಳಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಪ್ರೋಟೀನೊಜನಕಗಳಲ್ಲ (ಅವನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ). ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರೋಟಿನೊಜನಕಗಳು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜೆನೆಟಿಕ್ ‌ಕೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನವನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾಗಿ
ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ೨೦ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಯೂರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಅಮಿನೇಸ್ ಎನ್ನುವ ಕಿಣ್ವವು ಅಮಿನೊ ಗುಂಪನ್ನು ತೆಗೆಯುವದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಮಿನೊ ಗುಂಪನ್ನು ಯೂರಿಯ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಅಮಿಡೇಶನ್‌ನ ಇತರ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಕೆಟೊ ಆಮ್ಲ. ಗ್ಲುಕೊಜನಕ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಗ್ಲುಕೊಜೆನೆಸಿಸ್ ಮೂಲಕ ಗ್ಲುಕೊಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ೨೦ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು (ಹೆಚ್ಐಎಸ್, ಐಎಲ್‌ಇ, ಎಲ್‌ಇಯು, ಎಲ್‌ವೈಎಸ್, ಎಂಇಟಿ, ಪಿಹೆಚ್‌ಇ, ಟಿಹೆಚ್ಅರ್, ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ವಿಎಎಲ್- ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ಹೆಸರಿನ ಈ ಸಣ್ಣ ರೂಪಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕ ನೋಡಿ) ಅಗತ್ಯ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾನವ ದೇಹವು ಇತರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾರದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇವನ್ನು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕವೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇವಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಸ್ಟೇಯಿನ್, ಟಾಯುರಿನ್, ಟೈರೊಸಿನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಗಿನಿನ್‌ಗಳು ಅರೆ-ಅಗತ್ಯದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು (ತಾಂತ್ರಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಟಾಯುರಿನ್ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲವಲ್ಲ) ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಗಳು ಈ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ.
ಪ್ರೋಟೀನೇತರ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಮಾನವನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಚಯಾಪಚಯದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳಿವೆ. ಇಂತಹದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗಾಮ-ಅಮಿನೊ-ಬುಟೈರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಜಿಎಬಿಎ) ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ. ಹಲವು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಇತರ ಅಣುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾರಣೆಗೆ ಟ್ರಿಪ್ಟೋಫಾನ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸೆರೊಟೊನಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ (ಪ್ರಿಕರ್ಸರ್). ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬೆಳಸ ಬಹುದು. ಇತರ ಹಲವು ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಕವಲ್ಲದ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆರ್ಗಿನಿನ್‌ನ್ನು ಹೋಲುವ ಕ್ಯಾನವನೈನಿ ಹಲವು ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನವಲಿಯ ಗ್ಲಾಡಿಯಾಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಕೀಟಗಳಂತಹ ಪರಭಕ್ಷಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಇದನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದೆ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಯೋಗವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಗತ್ಯವಾಗುವುದು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಸೋಯಾಬೀನ್‌ಗಳಂತವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೈಸಿನ್, ಮೆಥಿಯೊನಿನ್, ಥ್ರೆಯೊನಿನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್‌ಗಳು. ಇವು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಪೂರಕಗಳು ಲೋಹ ಧನಾವೇಶವನ್ನು ಕೊಂಡಿಯಂತೆ ಹಿಡಿದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಖನಿಜ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಖನಿಜಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ.