cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅಂಚು (ಪುಸ್ತಕ)
ಡಾ|| ಅಮೃತಾ
- ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾ ನಾಯಕಿ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ, ವಿದ್ಯೆಗೆ ತಕ್ಕವಂತೆ ರೂಪವಂತೆ. ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ತನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಓಂಟಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನೆಡೆಸುತ್ತಿರುವವಳು. ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಅಮೃತಾ ಮುಂಗೋಪಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ ಸಂವೇದನೆಯುಳ್ಳವಳು. ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದವರಿಂದ ಹಾಗು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ಮೋಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಎಲ್ಲರನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟವಳು.
ಸೋಮಶೇಖರ್
- ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾನಾಯಕ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ. ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೊಡನೆ ನೌಕರಿ ಅರಂಭಿಸಿ ನಂತರ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದು ಸ್ವಂತ ಕಛೇರಿ ನೆಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಥಾ ನಾಯಕ ವಿಧುರ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗ ತೀರಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಓಂಟಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ನೆಡಸುತ್ತಿರುವವನು. ಸ್ವಭಾವತಃ ಶಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವನು.
ನೀಲಕಂಠಪ್ಪ
- ಕಥಾ ನಾಯಕನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ.
ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ
- ಕಥಾ ನಾಯಕಿಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ.
ರಂಗನಾಥ
- ಕಥಾ ನಾಯಕಿಯ ಗಂಡ.
ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ
ತನ್ನನ್ನು ಅವಿಚಿಕೊಂಡ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎಸೆಯುವ ಭಾವಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಮಸೆಯುವ ವಿಕೃತಿಗೆ ತಿರುಗಿರುವುದೇ ‘ಅಂಚು’ವಿನ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಜೀವನಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಪ್ರಪಾತಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರೀತಿಯು ಈ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ತೂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥೂಲವಸ್ತುವಿನ ಹಂದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪಾತ್ರಗಳು, ಮಾನವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮನಃಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಗುಹ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಟಾರ್ಚ್ ಹಾಕಿ ತೋರಿಸುವ ತಂತ್ರವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ಬೈರಪ್ಪನವರು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದ್ರವ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ವಿವಿಧ ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಎರುಪೇರುಗಳನ್ನು, ಭಾವನತ್ಮಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು, ನೈತಿಕ ಯುದ್ದವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.
ಮದ್ರಣದ ಹಿನ್ನಲೆ
೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಇದುವರಗೂ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಅನುವಾದಗಳು
ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ (ರಂಗನಾಥ ಪ್ರಸಾದ್)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
http://narendrapai2003.blogspot.com/2010/02/blog-post_14.html
ವಸಂತ ಮಲ್ಲಿಕಾ
ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ ಅ.ನಾ.ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ೯ ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಿ.ಡಿ ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜಸಿ೯ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಎಂಜನಿಯರ್ ಶ್ರೀಮತಿ ವಸಂತ ಶಶಿ ಈ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದು, ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಸಂಗೀತ್ ನಿದೇ೯ಶಕ ಪುತ್ತೂರು ನರಸಿಂಹ ನಾಯಕ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕಗೊಂಡಿರುವ ಸುಂದರ ಕವನಗಳು
೧.ಕರುನಾಡ ತಾಯೆ ಭುವನೇಶ್ವರಿ -ವಸಂತ ಶಶಿ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ ೨.ದೀಪ ನಿನ್ನ ತಾಪಕಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಉರಿಯತೊಡಗಿದೆ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೩.ಪ್ರೀತಿ ಜಗಳ ಮಾತು ಕಲಹ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೪.ಮನದಿ ಮೂಡಿಹ ರೂಪ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೫.ಬಾನೆತ್ತರ ಮಾಮರದಲಿ-ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ ೬.ಮುಂಜಾನೆಯ ಹೊಂಬಣ್ಣದ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೭.ನಿಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುತಿರು ಓ ನನ್ನ ಭಾವ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೮.ನನ್ನ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲ ಇನಿತು ಅಂತರ-ವಸಂತ ಶಶಿ ೯.ನೋಡಲ್ಫ್ಲಿ ಬಾನು-ವಸಂತ ಶಶಿ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ
ಪ.ಗೋ. ಎಂದೇ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತರಾದ ಪದ್ಯಾಣ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (೧೯೨೮ - ೧೯೯೭) ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಹರಿತ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯೋಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಪ.ಗೋ. (1955) ಮುಂದೆ ತಾಯಿನಾಡು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂದೇಶ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ಲೋಕ ಎಂಬ ಸಂಜೆ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಮುದ್ರಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಕಾಲ ಕೊಡಗಿನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಂಗಳೂರು ಬಾತ್ಮೀದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ನವಭಾರತ, ಕನ್ನಡವಾಣಿ ಹಾಗೂ ಪುತ್ತೂರಿನ ವಿಚಾರವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬಳಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದರು. ನಂತರ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಹಾಗೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸರಳ, ನೇರ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಪ.ಗೋ. ವೃತ್ತಿ ಘನತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದವರು.
1994ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ನಂತರ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೊಸ ದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಅವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಜೀವನದ ಆತ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರ ನೋ ಚೇಂಜ್ ಕತೆಗಳು ಎಂಬ ಅಂಕಣ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಪ್ರಚೋದಕವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಲೇಖನಮಾಲೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರಿಂದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ೦೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೬ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಅಂದಿನ ಅವಿಭಾಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಘದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಶ್ರೀ.ಪ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ.
ಜೀವನ
ಶ್ರೀ ಪದ್ಯಾಣ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಪ.ಗೋ). ಹುಟ್ಟೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಡ್ಯನಡ್ಕ. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ.ಗೋ. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ ವಿಶ್ವ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಖಾಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ.ಮುಂದೆ ತಾಯಿನಾಡು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ "ಶಕ್ತಿ " ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವರದಿಗಾರರಾಗಿದ್ದವರು ಶ್ರೀ. ಪ. ಗೋ.
೧೯೫೯ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿ ನವಭಾರತ, ಕನ್ನಡವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ನಂತರ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಂಗಳೂರು ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ೧೯೬೩ -೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕನ್ನಡ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ "ವಾರ್ತಾಲೋಕ"ದ ವರದಿಗಾರ, ಮುದ್ರಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಿಂದ ನಿವೃತಿ ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರೂ ಅಂಕಣ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊನೆ ತನಕ ಮುಂದುವರಿಸಿ ದಿನಾಂಕ ೧೦ - ೮- ೧೯೯೭ರಂದು ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.
ಕೃತಿಗಳು
೧೯೫೬ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ನೆ ಇಸವಿವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಕಾಲವದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಗ ಕಾಲಂಕಾರರಾಗಿ ಪ.ಗೋ. ಬರೆದ ಕಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸೆರಗು ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ, ಗನ್ ಬೋ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂಬ ಮತ್ತು ಓ. ಸಿ. ೬೭ ಎಂಬ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದ್ದು.
ಪ.ಗೋ. ಪತ್ರಗಳು
ಪದ್ಯಾಣ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ತಾಯಿನಾಡು ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದವರು ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ ನಾಗೇಶರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಂಥ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಇಣುಕು ನೋಟವಿದೆ. ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಅವರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸ್ಯಾಂಪಲ್. ಪತ್ರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಕಣಗಳಂತೆ ಅವರ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೆರೆದಿದೆ.
ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಹವೆ - ಹೇಳಿ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ
[ದಿನಾಂಕ 29/4/60ರಂದು ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಈ ಪಗೋ ಪತ್ರವು ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಿಕ್ಲಿ ಹೀಟು - ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಥಂಡಿ ಹವಾ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅಗ್ದಿ ಭಯಂಕರ ಸ್ಥಿತಿ, ಕೆರೆಯಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಹಾರುವ ಕಪ್ಪೆಗಳು .. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ journo daysಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.]
ಮಂಗಳೂರು 26/4/60
ಗೆ ನಾಗೇಶರಾಯರಿಗೇ
ಗೆ ಪಗೋರಿಗೆಯ ನಮಸ್ತೆ - ಉರ್ಫ್ ವಂದನೆಗಳು.
ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಬಂದ ನಿಮ್ಮ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ತಿಂಗಳು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಬೇಕು - ಅದೂ ಈ ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೆ ಮುಗಿಯಬೇಕೆಂಬ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ: ರಾತ್ರಿ 10:30೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ. ಮನೆ ಸಮೀಪವಾದುದರಿಂದ ಅನುಕೂಲ (+ ಅನನುಕೂಲ) ಇರುವ ಕಾರಣ ತಿರುಗಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೇ ಬಂದು ಬರೆಯುವ ಮನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಸರಾಗವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ink flow ಸರಿಯಾಗಿರುವ ಒಂದು Parker pen ಕೂಡಾ borrow ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ (ಆದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಸಿ ಹಸಿರಾಗೋಕ್ಹತ್ತಿದೆ!) ಆದುದರಿಂದ - ಆಗಾಗ ಸಹ+ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳು ಬಂದು ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಉಭಯ ಕುಶಲೋಪರಿ ಸಾಂಪ್ರತ -
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು Bomb, shell ಮಾಡುತ್ತೀರಿ - ನಿಮಗಾದರೂ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅಂತಹ ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುವ ಹಾಗೆ. ನಮ್ಮದೇನೂ ಇಲ್ಲ ... ಇದ್ದರೂ ಅದೇ double D (Dull & Drab) ಎನ್ನುವ ಹಾಗಿದೆ.
ನಿಮ್ಮಲ್ಲಾದ ಅಗ್ದಿ ಬದಲಾವಣೆ (ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ) ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ತಪ್ಪುಗಳ ವಿಚಾರ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಗಮನಿಸಹೋಗಿಲ್ಲ - ಏಕೆಂದರೆ ನಾವೂ ತಪ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೇನೂ ಅಲ್ಲ (ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲೆ!) ಅಂದರೆ, ಆದ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ truceನ ವಿಚಾರ ಮಾತ್ರ ಒಂದಷ್ಟು ಯೋಚನೆ ತರುವಂತಹದು. ‘ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗದಂತೆ’ ಆಗಲಿ ಎಂದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.
ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಾದ ಆಸನವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಾವಣೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅತಿ ಸುಲಭ. Administration & Ads ಒಂದು ಫರ್ಲಾಂಗ್ ದೂರ. ಕಟ್ಟಡ, ನಿವೇಶನ ಎಲ್ಲವೂ ಬೇರೆ. ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ITIಯವರ PAX (25 Lines) ಮಾತ್ರವೇ. ನಾವಿರುವುದು ಹೀಗೆ: (ಪಗೋ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಸೇರಿಸುತ್ತೇನೆ - ಸಂ.)
ನಮ್ಮ ಕ್ಲಾಸ್ರೂಂದಲ್ಲಿ M.V.Hegde (Leader Writer - cum (namesake) Asst. Editor) ಒಬ್ಬರೇ ಮಾಸ್ತರರು. ನಮಗೂ ಅವರಿಗೂ ನಡುವೆ ಒಂದು file rack ಇದೆ. ಉಳಿದುದೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುವ ವಿಚಾರ. (ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು!) ಎಂದಾದರೊಮ್ಮೆ (ನಾನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ) ಬಂದೇ ಬರುತ್ತೀರಲ್ಲ, ಆಗ ಕಾಣುವಿರಂತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಹೊಸಬರಿಗೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪುವ ರೀತಿ. Kudva's empireನ ಹಲವಾರು enterpriseಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು. ನಾವಾಯಿತು, ನಮ್ಮ ಮೂಲೆಯಾಯಿತು. ಹೊರಜಗತ್ತು ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದೆಂದರೆ Lorry, Car ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾತ್ರ.
RBಯವರಿಗೂ (‘ಗ್ರಾಮಾಯಣ’ದ ಲೇಖಕ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ ಅರ್ಥಾತ್ ಆರ್.ಬಿ.ಕುಲಕರ್ಣಿ ಸಂಕದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. -ಸಂ.) - ಸಂಯುಕ್ತ ಅವರಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪಾರಿತೋಷಕ ಸಿಕ್ಕಿದ ವಿಚಾರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ****ರು (ಹೆಸರನ್ನು edit ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. -ಸಂ.) ಕಚೇರಿ ಬಿಟ್ಟ ವಿಚಾರ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಹೇಳಿದರೆ - ಸುದ್ದಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ (ಬೆಣ್ಣೆಯವರು ಬಾಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ ನೆನಪಿದೆ - ಆದುದರಿಂದ credit ಪಡೆಯಬಹುದು ತಾನೆ?) ಈ ನಡುವೆ ‘ಕಲ್ಲೆ ನಾರಾಯಣರಾಯರು’ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೆ ಸೇರಿಕೊಂಡುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಹೂಂ .... ಯಾವ ಕೆರೆಗೆ ಯಾವ ಕಪ್ಪೆ ಬರಲಿದೆಯೊ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗಾಯಿತು.
ಉಳಿದ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎನ್ನಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾರಣ, ಗಮನಿಸಿಯೇ ತೀರಬೇಕಾಗಿದೆ. Artist ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಮೆಂಟಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ****ರಿಗೆ (ಹೆಸರನ್ನು edit ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. -ಸಂ.) ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಟ್ಟುದು ಮಾತ್ರ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ - ಇಲ್ಲಿ ಅವರು mischief maker ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. (ಅವರ ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷ Box ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು World Culture article ಬಂದಾಗಲೇ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ - ಏನೋ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿರಬೇಕೆಂದು). ಈ ಪತ್ರ ನಿಮ್ಮ ಕೈಸೇರಿ ನೀವು ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗಾದರೂ 3 shiftಗಳಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ (ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಎರಡು 8 ಘಂಟೆ shiftಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯುರಿಯೊಂದಿಗೆ!)
ಕುಮಾರ ವೆಂಕಣ್ಣ ‘ಜನವಾಣಿ’ ಸೇರಿಲ್ಲವಾದರೆ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆಯೆ? Typical `ಜನವಾಣಿ’ Headings ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ. MSRIರಿಗೆ (ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ - ತಾಯಿನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದವರು - ಸಂ.) ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತುದು ಸಂತೋಷ (ಎಂದಾದರೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮನೆ ಎದುರಿಂದ ಹಾದು ಹೋದರೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳಿ - ಈಗಲೂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾರಷ್ಟೆ!) ‘ನಾರದ ಉವಾಚ’ (ನಾಗೇಶರಾಯರು ತಾಯಿನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿತ್ಯ ಟೀಕಾಂಕಣ. ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಛೂಬಾಣದಂತೆ. - ಸಂ.)- ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಇಸ್ಪೀಟಾಟವೇ ಆಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹರಟೆಗಾರರಿದ್ದಾರಾದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅಹ್ವಾನ ಕೊಡಲೆಂದು ಮುಂದೆ ಬಂದವರ (ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರಕಾಶಕರ) ಯೋಜನೆ ಹರಟೆಗಳದು. ಆದರೆ, ಇದುವರೆಗೆ ಯಾರೂ piece work basisನ ಹರಟೆಗಾರರು ದೊರೆಯದೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತದ MVH ಅವರೇ ತೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ yours trulyಗೂ invitation ಬಂತು. ಆದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ದೊರೆತ volume ಸಾಕು ಎಂಬ ಸುಪ್ತ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ offer decline ಮಾಡಿದೆ.
"ಕಳೆದ ವರ್ಷ ....." ಬೇಡವಾಯಿತು. ಕಿವಿಚುಚ್ಚುವವರ (ಅವರ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ತಂಡವೇ ಇದೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ... ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರಾರೂ Editorialನವರಲ್ಲ. ಹೊರಗಿನವರು ಅಷ್ಟೇ ಸಮಾಧಾನ!) ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಬೇಡ ಬೇರೇನಾದರೂ ಮಾಡಿ ... ಎಂಬ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ ಹೊರಟ ಕಾರಣವೇ ‘ಹರಟೆ’ಗಳ ಪ್ರವೇಶವಾದುದು. ಈಗಂತೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಾರ್ತಾಸಾರ ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ Times of Indiaದ Leader Page ಆಗಿದೆ. ನೋಡುವಾಗ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ stackನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಓದಲು ಏನಿದೆಯೋ - ಬೇರೆಯವರೇ ಹೇಳಬೇಕು.
ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವನ್ನು ಲೈಕಿಸುವ ವಾರ್ತೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನನ್ನ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಖಾ. ರವರು (ಖಾದ್ರಿ ಶಾಮಣ್ಣ ಸಂ.ಕ.ದ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. - ಸಂ.) ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು. ದಿನಕ್ಕೆ average ಮೂರು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಾರಣ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೆ? ಸ್ಟಾಂಪಿಲ್ಲದ ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲಂಶ WPB ದಾರಿ ಕಾಣುವುವು. ಆದುದರಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಲಂ (ಇರಲೇ ಬೇಕು ಎಂಬ Order Standing ಬೇರೆ.) ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂಜಾನೆ ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡಬೇಕು. ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ!
ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣರ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಫಲ - ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದೇ. ಏನಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರೊ ... ನಾನಾಗಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಹಲಿಂಸೂ ಅಲ್ಲವಲ್ಲ
thumb|[[ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ]]
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
http://www.gulfkannadiga.com/news-26676.html
ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಕಂಚುಪ್ರಾಂತಿ
ಕಂಚುಪ್ರಾಂತಿ(ಚಂದಕಲ,ಬಟ್ಲಚಂದ್ರಿಕೆ,ಉಪ್ಪಿಗೆ)ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಇದು ಯುಫೋರ್ಬೇಯೇಸಿ(Ephoriaceae)ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು,ಮಕರಂಗ ಪೆಲ್ಟಟಾ(Macaranga Peltata)ಎಂದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಮಕರಂಗ ಟೊಮೆಂಟೋಸ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಂದಕನ್ನೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು.ತುಳು ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಉಪ್ಪಳಿಗೆ'ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ.ಗುರಾಣಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು.ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೆ.ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.ದಾರುವು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ ಈ ಮರ ಬಂಗಾಲ, ಬಿಹಾರ, ಒರಿಸ್ಸ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಗಳು ಒರಟು, ಎಳೆಯ ರೆಂಬೆಗಳು ತುಪ್ಪುಳಭರಿತವಾಗಿವೆ. ತೊಗಟೆ ನಸುಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು, ಎಲೆಗಳ ಉದ್ದ 5"-8"; ಅಗಲ 3¼"-5ಳಿ"; ಅಂಡಾಕಾರ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿವೆ. ತಾವರೆ ಎಲೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎಲೆಯ ಅಲಗಿನ ತಳಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ತೊಟ್ಟಿದೆ. ಅಲಗು ಸರಳ, ಎಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಟು ಸ್ರವಿಸುವ ರೋಮಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವ, ಬೇಗ ಉದುರಿಹೋಗುವಂಥ ವೃಂತಪರ್ಣಗಳಿವೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ಕಡೆ ಹಲಸು ಹಣ್ಣಿನ ಗಟ್ಟಿ ,ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸಿಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು; ಸಂಕೀರ್ಣ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು, ಕೇಸರಗಳು 2-3, ಹೆಣ್ಣು ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಅಂಟಾದ ದ್ರವದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ, ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಅಂಡಾಶಯವಿದೆ. ಕಾಯಿ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು, ದುಂಡಗಿದೆ ಹಾಗೂ ರಸಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೀಜಗಳು ಗುಂಡಗೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಒರಟಾಗಿವೆ; ಬಣ್ಣ ಕಂದು, ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ, ಮರದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಬೀಜಗಳು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಈ ಮರದಿಂದ ರಾಳ ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಗಂಜಿ ಕೊಡಲು,ಮುದ್ರೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಫರಂಗಿಹುಣ್ಣಿಗೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕಂಚುಪ್ರಾಂತಿಯ ಎಲೆಗಳನ್ನೂ ಸಣ್ಣ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಹಾಗೂ ಸಾರಜನಕಗಳು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಮರವನ್ನು ಕಾಫಿತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆರಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಎಲೆಯ ಕಾಂಡ, ಕಾಯಿ, ತೊಟ್ಟಿನ ಬುಡ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ರೆಂಬೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಅಂಟುದ್ರವ ಒಸರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ಮುದ್ದೆಗಳಂತೆ ಮಾಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುವುದುಂಟು. ನಾಣ್ಯ, ಎಲೆ, ಪದಕ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಡಿಯಚ್ಚು ತೆಗೆಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ಗೋಂದಿನಂತೆಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಗುಹ್ಯರೋಗದ ವ್ರಣಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಲು ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಿಯನ್ನು (ಪೇಸ್ಟ್‌) ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆ ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಹುಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂದು ಬಣ್ಣವುಳ್ಳ ಈ ಮರದ ಚೌಬೀನೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಪಲ್ಪಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌  ಇಂಗ್ಲೆಂ‌ಡ್‌ನ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪೬೪,೨೦೦ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಏಳನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ UKದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಧಾನನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದರಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನನಗರದ ಕೌಂಟಿಯ ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೫೬೨,೦೦೦. ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨,೨೪೦,೨೩೦ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಲಾರ್ಜರ್‌ ಅರ್ಬನ್‌ ಜೋನ್‌ UKಯ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ೨೦೦೪ ಅರ್ಬನ್‌ ಆಡಿಟ್‌ ಪ್ರಕಾರ ೨,೫೩೯,೧೦೦ ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಡೆಮೊನಿಂ(ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದು)ನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಕುನಿಯನ್ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚೆಷೈರ್‌ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪೆನೀನ್ಸ್‌ ಇವೆ. ಮಾಮುಸಿಯಮ್‌ ರೋಮನ್‌ ಕೋಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ನಾಗರಿಕ ವೈಕಸ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿತ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಇತಿಹಾಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೆಡ್ಲಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇರ್ವೆಲ್‌ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ನಗರದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಲಂಕಾಷೈರ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಮರ್ಸೀ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚೆಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮಧ್ಯಯುಗವಿಡೀ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಒಂದು ಜಹಗೀರಿನ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು.ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದ ಯೋಜನೆರಹಿತ ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನಗರೀಕರಣವು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೊರಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೀಕೃತ ನಗರವಾಯಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ, ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗಿರಣಿ ಪಟ್ಟಣ, ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗ‌ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಸೂಚಕ 'ನಗರ ಸ್ಥಾನಮಾನ' ಗಳಿಸಿತು.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕೋರ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಗರವು ಇಂದು ಕಲೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ದಿಮೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ "ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ" ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು. GaWC ಜಾಗತಿಕ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಗಾಮಾ ನಗರ(ಜಾಗತಿಕ ನಗರ) ಎಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಲಂಡನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ 2002 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಇತರೆ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಬಂಧಗಳೆಂದರೆ ಅದರ ಎರಡು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ತಂಡಗಳಾದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸಿಟಿ.
ಶಬ್ದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪುರಾತನ ರೋಮನ್‌ ಹೆಸರಾದ ಮಾಮುಸಿಯಮ್ ‌ನಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ. ಮಾಮುಸಿಯಮ್‌ ಎಂಬುದು ರೋಮನ್‌ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಹೆಸರಿನ (ಮ್ಯಾಮ್‌- (ಸ್ತನ) ಬಹುಶಃ ಅರ್ಥ: ಸ್ತನದಂತಹ ಬೆಟ್ಟ) ಲ್ಯಾಟಿನೀಕರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರಾ (ಶಿಬಿರ (ಕ್ಯಾಂಪ್‌))ದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಸೀಸ್ಟರ್ ‌= (ಪಟ್ಟಣ). ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ,ಇದರ ಮೂಲವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ನ 'ಮಮ್ಮಾ = "ತಾಯಿ" ಪದದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ 'ತಾಯಿ'ಯು, ಕೋಟೆಯ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಮೆಡ್ಲಾಕ್‌ ನದಿಯ ನದಿದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮ್ಯಾಮ್ ‌ ಎಂದರೆ, ಐರಿಷ್‌ ಗೇಯಿಲಿಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸ್ತನ ಹಾಗೂ ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ತಾಯಿ' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಸಮಯದಿಂದಲೂ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್‌ ಕೋಟೆಯ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಸ್ಥಿರ ಅವಶೇಷವು ಕ್ಯಾಸ್ಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೩ ಶತಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ವಸಾಹತು ಬಹುಶಃ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ವೈಕಸ್ ‌ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ವಸಾಹತು ೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊರೆದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೂ, ಕೋಟೆಯು ೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಅಥವಾ ೪ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಸಣ್ಣ ದಂಡಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೧೦೬೬ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್‌ ವಿಜಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಸಾಹತಿನ ಗಮನವು ಇರ್ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಇರ್ಕ್‌ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದತ್ತ ತಿರುಗಿತ್ತು. ಆನಂತರದ ಹ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನಾರ್ತ್‌(ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಸರಣಿ)ನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ವಲಯವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಲಾಯಿತು.
thumb|left|ಸುಮಾರು 1650 ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನಕ್ಷೆ. thumb|left|ಇಸವಿ 1801ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ನ ನಕ್ಷೆ. ಜಹಗೀರಿನ ಒಡೆಯ ಥಾಮಸ್‌ ಡಿ ಲಾ ವಾರ್‌ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕೊಲೇಜಿಯೇಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ೧೪೨೧ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಚರ್ಚ್ ಇಂದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕ್ಯಾಥಿಡ್ರಲ್‌ ಆಗಿದೆ. ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಚೆಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ಸ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಇವೆ. ಇಸವಿ ೧೬೫೩ಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿದೆ. ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಚಿತ ಆಕರ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ೧೨೮೨ರಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಷ್‌ ನೇಕಾರರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಈ ಗುಂಪಿನವರು ವಲಯದ ಜವಳಿ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಉಣ್ಣೆಯ ಮತ್ತು ನಾರಿನ ಬಟ್ಟೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೧೫೪೦ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜಾನ್‌ ಲೇಯ್ಲೆಂಡ್ ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ, ಈ ನಗರವು ಇಡೀ ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ "ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ, ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ನಗರವಾಯಿತು". ಲೇಯ್ಲೆಂಡ್‌ ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರದ ಕೇವಲ ಕಥಿಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಚೆಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಹಕ್ಕು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯದಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನದೇ MPಯನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲು ಕ್ರೊಮ್ವೆಲ್‌ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ. ನಗರವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ವೊರ್ಸ್ಲೆ, ಆನಂತರ ರೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್ಸ್‌ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್, ಚೆಷೈರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳ ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಒಬ್ಬ ದಕ್ಷ ಪ್ಯೂರಿಟನ್; ಏಲ್‌ ಮದ್ಯದ ಸಂತೋಷಕೂಟದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಸಿ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇಸವಿ ೧೬೫೬ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.
ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ಇಸವಿಯ ನಂತರ, ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ನಾರಿನ/ಹತ್ತಿಯ ದಪ್ಪ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸುಮಾರು ೧೭೫೦ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಹತ್ತಿಯ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮ್ತತು ಹತ್ತಿಯು ಉಣ್ಣೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಸುಮಾರು ೧೭೩೬ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಇರ್ವೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ನದಿಗಳನ್ನು ನೌಕಾ ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಮರ್ಸಿಯ ಸಮುದ್ರಧಕ್ಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಜಲಮಾರ್ಗವಾದ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ವಾಟರ್ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ೧೭೬೧ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ವೊರ್ಸ್ಲಿಯ ಗಣಿಗಳಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಮಧ್ಯ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೭೭೬ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ರನ್ಕಾರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರ್ಸಿ ನದಿಯ ತನಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ದಕ್ಷತೆಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕಚ್ಚಾ ಹತ್ತಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಹ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಜವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೭೨೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಸರಕು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಗೋದಾಮುಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ನೆರವಾದವು.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ
thumb|right|ಸುಮಾರು 1820 ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್ಕೋಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು. thumb|right|ಇಸವಿ 1857ರಲ್ಲಿ ಕರ್ಸಾಲ್‌ ಮೂರ್‌ನಿಂದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ರಿಂದ ರಚನೆ.ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕಾಟನ್‌ಪೊಲಿಸ್‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಗಳಿಸಿತ್ತು.
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತಿ ನೂಲುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ದಕ್ಷಿಣ ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೆಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕೆಲ ಕಾಲ ಬಹುತೇಕ ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಕಾಟನೊಪೊಲಿಸ್‌ (ಹತ್ತಿ ನಗರಿ) ಹಾಗೂ 'ವೇರ್ಹೌಸ್‌ ಸಿಟಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆಬಳಕೆಯ ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಳಾದ ಹಾಸಿಗೆ-ಹೊದಿಕೆಗಳು, ದಿಂಬುಗಳು, ಟವೆಲ್‌ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ತಂದ ಯೋಜನಾರಹಿತನಗರೀಕರಣ ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಾರಣ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ "ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ವೇಗ"ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.
ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಮರ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈಸ್ಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಲಾಕ್ಸ್‌ನತ್ತ ಹರಿಯುವ‌ 58 km ಇರ್ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ,ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಷಿಪ್‌ ಕೆನಾಲ್‌ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ, ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಬಂದರಿನೊಳಗೆ ಬರಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗದ ಸ್ವಲ್ಪಆಚೆ ಕಾಲುವೆಯ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರ್ಯಾಫರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಘಟಕಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ,ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹತ್ತಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ವಿಶ್ವದ ಹಲವೆಡೆಗೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
thumb|left|ಇಸವಿ 1819ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪೀಟರ್ಲೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 15 ಸಾವುಗಳು ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಗಾಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗಲಭೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ನಗರದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಹೆಸರು-ರಹಿತ ವರ್ಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. ಇಂತಹ ಒಂದು ಗಲಭೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೮೧೯ರಂದು ಪೀಟರ್ಲೂ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಶಾಲೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೩೮ರಿಂದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕಾರ್ನ್‌ ಲಾ ವಿರೋಧಿ ಲೀಗ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.
ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ ಮತ್ತು ವಾಮಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಎಂಜೆಲ್ಸ್‌ರ ಕೃತಿಯ ವಿಷಯದಿ ಕಂಡಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಕ್ಲ್ಯಾಸ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಇನ್ 1844 ಆಗಿತ್ತು. ಎಂಜಲ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಎಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಚೆಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಎಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಿಟಕಿ ಬಳಿಯ ಆಸನವನ್ನೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲ ಟ್ರೇಡ್ಸ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಡೇವಿಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೨ರಿಂದ ೬ ಜೂನ್‌ ೧೮೬೮ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಲೇಬರ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಫ್ರಾಗೆಟ್‌ ಆಂದೋಳನದ ಪ್ರಮುಖ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಎಂತಹ ಘಟನೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ನೂತನ ಚಿಂತನ ರೀತಿಗಳು (ಮುಕ್ತ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ನೀತಿ ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಶಾಲೆ), ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು, ಹೊಸ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಹೊಸ ರೂಪಗಳು. ಇದು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಾವೀನ್ಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ,'ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಇಂದೇನು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವವು ನಾಳೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.' ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಸ್ವರ್ಣಯುಗವು ಬಹುಶಃ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಪುರಭವನ ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರಧಾನ‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭವನಗಳು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ನಗರದ ಕಾಸ್ಮೋಪಾಲಿಟನ್ ವಾತಾವರಣವು, ಹ್ಯಾಲೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಚೈತನ್ಯಶೀಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ, ಪೌರಸಭೆಯ ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗವು ಕೌಂಟಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹೊಂದಿತು.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡಿದರೂ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲಿಗೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಕೊಳಕುತನವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. 'ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಭಯಾನಕ ಪರಮಾವಧಿಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯುವ ತೀರಾ ಕೆಟ್ಟಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ನಗರ; ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ತರಹದ ನಗರ, ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೊಗೆ-ಕೊಳವೆಗಳು ಹೊಗೆಗಳನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬರಮಾಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ' ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞಸೈಮನ್‌ ಸ್ಕಾಮಾ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಇಂತಹ ಕಪ್ಪುಚುಕ್ಕೆಗಳ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಯಬ್ಬರು ಅಲ್ಲಿ 'ದರಿದ್ರವಾದ, ವಂಚಿತ, ದಮನಿತ, ಜರ್ಜರಿತ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಮಲಗಿದ ಮತ್ತು ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಾಗಿ'ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇಸವಿ ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦೮ರ ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆನಂತರ,ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೮೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೊಲ್ಟನ್‌ ಹಾಗೂ ೧೮೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಮೀರಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರಗಳಾದವು. ಆದರೆ, ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತದ ಅವಧಿಯು ನಗರವು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ೬೫%ರಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಯುದ್ಧದಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆ ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ/೦}ದಿಂದ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಳೆಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ನಡೆದವು.
ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚಿನದಾಳಿ
UKಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಂತೆ, ಮಹಾಯುದ್ಧ IIದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವ್ಯಾಪಕ ಸನ್ನದ್ಧತೆ ಹೊಂದಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಬೇಯರ್‌‌, ಪೀಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ತಜ್ಞತೆ,ಗೋರ್ಟನ್‌ನ ಕಂಪನಿಯ ಹತ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.ಚಾರ್ಲ್ಟನ್‌-ಆನ್‌-ಮೆಡ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡನ್ಲಪ್‌ ರಬ್ಬರ್ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಬ್ಯಾರೆಜ್‌ ಬಲೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ನಗರದಾಚೆ ಟ್ರ್ಯಾಫರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್‌-ವಿಕರ್ಸ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆವ್ರೊ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಆವ್ರೊ ಲ್ಯಾಂಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಈ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಫೊರ್ಡ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯು ರೊಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಮರ್ಲಿನ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಲಫ್ಟ್‌ವಾಫ್ ನಿಂದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೪೦ರ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿಯೇತರ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಬ್ಲಿಟ್ಜ್‌ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ ೨೨/೨೩ ಮತ್ತು ೨೩/೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯೪೦ರ ಇರುಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಂದಾಜು ೪೬೭ ಟನ್‌ (೪೭೫ ಟನ್ನ್‌ಗಳು) ಭಾರೀ ಸ್ಫೋಟಕವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ೩೭,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಕಿಜನ್ಯ ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮೇಲೆ ಉದುರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೬೫ ಗೋದಾಮುಗಳು, ೨೦೦ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ೧೫೦ ಕಚೇರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಬಹುಭಾಗ ನಾಶವಾಯಿತು. ೩೭೬ ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟು ೩೦,೦೦೦ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಯಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕಥಿಡ್ರಲ್‌ ಸಹ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ಮರುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ೨೦ ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು.
ಮಹಾಯುದ್ಧ II ನಂತರ
ಹತ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಶಾಂತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಬಂದರು UKಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರೆನಿಸಿತು. ೩,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನೌಕರರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಕಾಲುವೆಯು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಂಟೇನರ್‌ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಸಂಚಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಬಂದರನ್ನು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖ ಕಂಡವು. ಇಸವಿ ೧೯೭೯ರ ನಂತರ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಥ್ಯಾಚರ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಸರಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಸವಿ ೧೯೬೧ರಿಂದ ೧೯೮೩ರ ವರೆಗೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ೧೫೦,೦೦೦ ನೌಕರಿಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು.
೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಮೆಟ್ರೊಲಿಂಕ್‌, ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ವಾಟರ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ ಹಾಲ್‌, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಈವನಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಅರೆನಾ ಹಾಗೂ (ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ) ಬಂದರನ್ನು ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಕ್ವೇಯ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮುಂತಾದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಗರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಬಿಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಐರಿಷ್‌ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಗಳು ಎನ್ನಲಾದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ೧೮೬೭ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಹುತಾತ್ಮ‌ರ ದಾಳಿ, ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಷ, ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರಣಿ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಬಾಂಬ್‌ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶನಿವಾರ, ೧೫ ಜೂನ್‌ ೧೯೯೬ರಂದು ಪ್ರಾವಿಷನಲ್‌ ಐರಿಷ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಆರ್ಮಿ (IRA) 1996 ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಸ್ಫೋಟ ನಡೆಸಿತು. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಬಾಂಬ್‌ನ್ನು ಸಿಡಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾಂಬ್‌ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ೨೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಿ, ಅರ್ಧ ಮೈಲು ದೂರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿ ಗಾಜುಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿತ್ತು. ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ £೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮ ವಿಮಾ ಪಾವತಿಯ ಮೊತ್ತ £೪೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಹಾನಿಗೀಡಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ವಹಿವಾಟಿನ ನಷ್ಟದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ.
೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಗರದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮರುಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಸತಿಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಹುಲ್ಮ್‌ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆಗಿನಿಂದ ದಶಲಕ್ಷ-ಪೌಂಡ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಲಾಫ್ಟ್‌ಹೌಸ್‌ ವಸತಿನಿಲಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ೧೬೯-ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದ, ೪೭-ಅಂತಸ್ತಿನ ಬೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಟವರ್ಸ್‌ ಲಂಡನ್‌ನಾಚೆಗಿರುವ UKದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ ಹಾಗೂ ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಭಾಗದ ೨೩ ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಲ್ಟನ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು,ಇದರ ೨೩ನೆಯ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈಬಾರ್‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ೨೪ ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿನಿಲಯಗಳಿವೆ. ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಈಸ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ UKಯ ಏಕೈಕ ಸೂಪರ್ಕ್ಯಾಸಿನೊವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಂಡಳಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮೂರು ಮತಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಅಂಗೀಕಾರವು ಅರ್ಥಹೀನವೆನಿಸಿತು. ಇದು ಸೂಪರ್ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಮತ್ತು ೧೪ ಇತರೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಿಯಾಯತಿಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರದ ತನಕ ಸಂಸದೀಯ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಿತು. ದಿನಾಂಕ ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾದ ಮೂಲವು ಇಡೀ ಸೂಪರ್ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಯೋಜನೆಯು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಆಘಾತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ, ಈ ಕುರಿತು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕರಣೆ ನೀಡಿ, 'ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ,ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಯಾಸಿನೊಗೆ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್‌ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದರ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 'ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆ, ಲೊಳಲೊಟ್ಟೆ ಎಂಬಂತಹ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳ ಕಂತೆ' ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದವು.
೨೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು, ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. BBC ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ,ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಎರಡನೇ ನಗರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಲಿವರ್ಪೂಲ್‌ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದಿರಿಸಿದ್ದು,ಮೂರನೆಯ ನಗರ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಮುಂದಿರಿಸಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ವರ್ಗಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.ಜೊತೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ನಗರ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ UKಯ ಎರಡನೆಯ ನಗರ ಎಂಬ ವಾದಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡಿವೆ ಎಂದು BBC ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೂ, UKದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿರುವ ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಆಡಳಿತ
thumb|ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಟೌನ್‌ ಹಾಲ್‌. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಗೋಥಿಕ್‌ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಮಂಡಳಿ("ಸ್ಥಳೀಯ") UK ಸಂಸತ್‌("ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ") ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸಂಸತ್‌("ಯರೋಪ್")  ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಡಳಿತವನ್ನು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು; ಅಂದಿನಿಂದ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್  ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕೋರ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸದಸ್ಯ. ಇದು, ಇತರೆ ವಿಚಾರಗಳ ನಡುವೆ, ನಗರದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಸವಿ ೧೩೦೧ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಥಾಮಸ್‌ ಗ್ರೆಲ್ಲೆಯವರಿಂದ ಸನ್ನದು ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೆ ೧೩೫೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜಹಗೀರಿನ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಇದರ ಕೊನೆಯ ಸಭೆಯು ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಬಹಳ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪಟ್ಟಣವು ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿ ಗಡಿಗಳೊಳಗೇ ಇತ್ತು. 'ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ರೆಟ್ಫರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕೃತವಾಗದಿರುವುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಸಹಜತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಪೆವ್ಸ್‌ನರ್‌ ಬರೆದಿದ್ದರು. ನಾರ್ಮನ್‌ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಲೇಖನಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಮ್ರ ಧಣಿಗಳ ವಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್,‌ ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಫಲವಾಗಿ, ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ಥಾನವಾಯಿತು.ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪುರಾತನ ಪಾದ್ರಿ-ಹೋಬಳಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನದೇ ಆದ ಪೂರ್‌ ಲಾ ಯುನಿಯನ್‌ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೭೯೨ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೋಲಿಸ್‌ ಆಯುಕ್ತರೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ವಿಕ್‌, ಚೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಿಲ್‌, ಕಾರ್ಲ್ಟನ್‌ ಅಪಾನ್‌ ಮೆಡ್ಲಾಕ್‌ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಮ್‌ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಇಸವಿ ೧೮೪೬ರರೊಳಗೆ ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗದ ಮಂಡಳಿಯು ಪೊಲೀಸ್‌ ಆಯುಕ್ತರುಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ಲ್ಲಿ ನಗರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.
ಇಸವಿ ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಫರ್ಡ್‌, ಹಾರ್ಪರ್ಹೆ, ರಷ್ಹೋಮ್‌ ಹಾಗೂ ಮಾಸ್‌ ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ವಿತಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಗರದ ಭಾಗಗಳಾದವು‌. ಇಸವಿ ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ವಿಭಾಗವಾಯಿತು; ಹಾಗಾಗಿ, ನಗರವು ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ ಕೌಂಟಿ ಮಂಡಳಿಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಸವಿ ೧೮೯೦ರಿಂದ ೧೯೩೩ರ ವರೆಗೆ, ಬರ್ನೇಜ್‌, ಕಾರ್ಲ್ಟನ್‌-ಕಮ್‌-ಹಾರ್ಡಿ, ಡಿಡ್ಸ್‌ಬ್ಯೂರಿ, ಫಾಲೊಫೀಲ್ಡ್‌, ಲೀವೆನ್ಸ್‌ಹುಲ್ಮ್‌, ಲಾಂಗ್‌ಸೈಟ್‌ ಮತ್ತು ವಿತಿಂಗ್ಟನ್‌ನಂತಹ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಸವಿ ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಗ್ಲೆ, ನಾರ್ತೆಂಡೆನ್‌ನ ಚೆಷೈರ್‌ ನಾಗರಿಕ ಹೋಬಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಎಚೆಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ, 1972ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರವು, ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪ್ರಧಾನನಗರ ಕೌಂಟಿಯ ಪ್ರಧಾನನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವರಿಂಗ್ವೇ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ
ಲಂಡನ್‌ನ 53.46667°N, -2.23333°W, 160 mi ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌, ಬೋಗುಣಿಯಾಕಾರದ ನೆಲದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಪೆನೀನ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚೆಷೈರ್‌ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರವು ಇರ್ವೆಲ್‌ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಈ ನದಿಯಮೆಡ್ಲಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇರ್ಕ್‌ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ೧೧೫ರಿಂದ ೧೩೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು (೩೫ರಿಂದ ೪೨ ಮೀಟರ್‌ಗಳು) ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮರ್ಸಿ ನದಿಯು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರದ ಒಳಭಾಗದ ಬಹಳಷ್ಟು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ,ಬೆಟ್ಟದತಪ್ಪಲಿನ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಜಿನ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ ಧರಿಸುವ ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಗರದ ಹಲವು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲಿನಿಂದ ನಗರದ ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೀಕೃತ ನಗರವಾಗಲು ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಹವಾಗುಣ, ಲಿವರ್ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರಿಗೆ ನಗರದ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆ, ತನ್ನ ನದಿಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯ ಜಲಶಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. thumb|left|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ.ಜಮೀನು ಬಳಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇತರೆ ವಿಶಾಲ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಹ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನಗರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ವಲಯ', 'ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅಂಚೆ ಪಟ್ಟಣ' ಮತ್ತು 'ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕಂಜೆಷನ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌' ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಗೃಹ-ವಸತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ವಾಣಿಕ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ-ಕೊಂಡಿಗಳು, ದಿನದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾದರಿಗಳು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ವೇ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಯೋಗವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ, ನಗರ ವಲಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ವಲಯದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಲ್ಫರ್ಡ್‌ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಸ್ಟಾಕ್ಪೋರ್ಟ್‌, ಟೇಂಸೈಡ್‌, ಟ್ರ್ಯಾಫರ್ಡ್‌, ಬೊಲ್ಟನ್‌, ಬರಿ, ಓಲ್ಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌, ರಾಕ್ಡೇಲ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಗ್ಯಾನ್‌, ಜೊತೆಗೆ ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಆಚೆಯಿರುವ ಹೈ ಪೀಕ್‌, ಚೆಷೈರ್‌ ಪೂರ್ವ, ಚೆಷೈರ್‌ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಚೆಸ್ಟರ್‌ ಹಾಗೂ ವಾರಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಕಚೇರಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಗರ ವಲಯ ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 260 ha, ಲ್ಲಿರುವ ಹೀಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಚೆಷೈರ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. M60 ಹಾಗೂ M56 ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾರ್ತೆಂಡೆನ್‌ ಮತ್ತು ವಿತೆನ್ಷಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರೀ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪ್ರಮುಖ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
thumb|right|ಇಸವಿ 1801ರಿಂದ 2001ರ ವರೆಗೆ, ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ನಗರವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾಹಿತಿ. The ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಜನಗಣತಿ 2001 ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೩೯೨,೮೧೯ ಇತ್ತು. ಇಸವಿ ೧೯೯೧ ಜನಗಣತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ೯.೨%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಸುಮಾರು ೮೩,೦೦೦ ಜನರು ೧೬ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು, ೨೮೫,೦೦೦ ಜನರು ೧೬-೭೪ರ ವಯಸ್ಸಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ೨೫,೦೦೦ ಜನರು ೭೫ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ UK ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ೭೫.೯%ರಷ್ಟು ತಾವು UKದಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಕುನಿಯನ್ಸ್ ‌ (ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಕ್ಸ್‌) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ UKನಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಅಧಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಅಂಕಿಅಂಶಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವುದು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, '೬೦%ರಷ್ಟು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳು UKಯ ಅತಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ'. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ದ ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನನಗರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೪೫೨,೦೦೦ ಅಗಿದ್ದು, ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿ, ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಗೆ ೭೬೬,೩೧೧ ಏರಿತು. ತುತ್ತತುದಿ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಕೊಳೆಗೇರಿ ತೆರವು ಹಾಗೂ WWII (ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ)ನಂತರ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಸಭೆಯಿಂದ ಹ್ಯಾಟರ್ಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೆ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೃಹಓವರ್‌ಸ್ಪಿಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ.
ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಂತೆ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಾಸಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. UKಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ ನಂತರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಹೂದ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸಹ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರವು ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೪ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೫ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ೭೭.೬% ಜನರು 'ಬಿಳಿಯರು' (೭೧.೦% ನಿವಾಸಿಗಳುಬಿಳಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ೩.೦% ಬಿಳಿಯ ಐರಿಷ್‌ರು, ೩.೬% ಇತರೆ ಬಿಳಿಯರು- ಮಿಶ್ರಿತ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೂರ್ವಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಮೂಲದ ಮ್ಯಾನ್ಕುನಿಯನ್ನರಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವರದು ೫.೫%ರಷ್ಟು ಪಾಲಿದೆ ). ೩.೨% ಮಿಶ್ರಿತ ಜನಾಂಗೀಯತೆ (೧.೩% ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿಯ ಮತ್ತು ಕರಿಯ ಕೆರಿಬಿಯನ್ನರು, ೦.೬% ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು, ೦.೭% ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್‌, ೦.೭% ಇತರೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಜನಾಂಗೀಯತೆ).
ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೦.೩%ರಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್‌ ಮೂಲದವರಿದ್ದಾರೆ (೨.೩% ಭಾರತೀಯ, ೫.೮% ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ, ೧.೦% ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ, ೧.೨% ಇತರೆ ದಕ್ಷಿಣ). ೫.೨% ಕರಿಯರು (೨.೦% ಕರಿಯ ಕೆರಬ್ಬಿಯನ್ನರು, ೨.೭% ಕರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ ೦.೫% ಇತರ ಕರಿಯರು). ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೨.೩% ಚೀನೀ ಮೂಲದವರು ಹಾಗೂ ೧.೪% ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಸ್‌ ಸೈಡ್‌, ಲಾಂಗ್‌ಸೈಟ್‌, ಚೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಿಲ್‌, ರಷ್ಹೋಮ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಎಂದು ಕಿಡ್‌ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಸವಿ ೨೦೦೫ಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ನಗರೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಗರದ ಮಾಸ್‌ ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ವೈಥೆನ್ಷಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಜನರಲ್ಲಿ, ವಾಹನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಹನ ಕಳುವಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೭.೬ ಮತ್ತು ೨.೯ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೫.೫ ಮತ್ತು ೮.೯ ಆಗಿತ್ತು. ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಸರಾಸರಿ ೦.೯ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೧.೯ ಆಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಪರಾಧದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೧೬.೭ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರದ ಸರಾಸರಿ ೩೨.೭ ಆಗಿತ್ತು. ಅಪರಾಧದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ೨೦೦೬-೦೭ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೀ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ನಗರ ವಲಯದ ಯುರೋಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌ ಮಾನದಂಡವಾದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಶಾಲ ನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ೨,೫೩೯,೧೦೦ ಆಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ, LUZ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ ನಂತರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ LUZ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಲಯವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಧೆ
thumb|right|ಬೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಗೋಪುರದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಇರುಳಿನ ದೃಶ್ಯ. right|thumb|ಚೀನಾಟೌನ್‌ನ ಕಮಾನಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಂದು ಸೇವಾ-ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ, ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, UKಯಲ್ಲೇ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಒಳಬರುವ ಹೂಡಿಕೆಯು ರಾಜಧಾನಿಯ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳು, ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಸೃಜನಾತ್ಮಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಗರವು,UKಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ UKಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ ಎನಿಸಿತು.
ಲಂಡನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, UKಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ UK GVAದ £೪೨ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದಷ್ಟು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವೇಲ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಈಶಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ, ವಲಯವಾರು ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌, ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ೬೦ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯವಹಿವಾಟು ದಿ ಕೊ-ಆಪರೇಟಿವ್‌ ಗ್ರೂಪ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದ್ದು,ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರ, ಲೆಕ್ಕನಿರ್ವಹಣೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಹಾಗೂ ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಸ್ಲೆ ಬೀದಿ, ಡೀನ್ಸ್‌ಗೇಟ್‌, ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ. ಸ್ಪಿನಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು £೧.೫ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಬಹು-ಉಪಯೋಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಡೀನ್ಸ್‌ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಊಟೋಪಚಾರ ಸೇವೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗಿವೆ; ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಸಹ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೭ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಇದು UKದಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರನೆಯ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಾಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಪಳಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಾಜೂಕು ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ವರೆಗೂ ವಿವಿಧ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಯೆನ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌‌, ಎಂಪೊರಿಯೊ ಅರ್ಮಾನಿ, DKNY, ಹಾರ್ವೆ ನಿಕೊಲ್ಸ್‌, ಚಾನೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಹರ್ಮೆಸ್‌ ಅಂಗಡಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. UKಯ ನಗರವಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅರ್ನ್‌ಡೇಲ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಹಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳಿವೆ.
ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು
thumb|right|ಡೀನ್ಸ್‌ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಗೋಪುರ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಇದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ವಾಸಗೃಹಗಳಿರುವ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವರೆಗೂ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
ನಗರದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡುತ್ತವೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಾಚೆ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರವೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ; ಇನ್ನು ಹಲವನ್ನು ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮರುಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿವೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪುರ ಭವನವನ್ನು ಗೋಥಿಕ್‌ ರಿವೈವಲ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿಂಸ್ಟರ್‌ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮತಿ ನೀಡದಿರುವ ಕಾರಣ, ಬದಲೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ, ಈ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸುವುದುಂಟು. ೧೯೬೦ರ ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಲವು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯಿರುವ CIS ಗೋಪುರವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬೀಟ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಗೋಪುರನಿರ್ಮಾಣ ಮುಗಿಸುವ ತನಕ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಲ್ಟನ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ ಎಂಬ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹ ಹಾಗೂ ವಸತಿಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರಾಟೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಲಂಡನ್‌ನ ಹೊರಗೆ, UKಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು.ಆದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ, ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು (ಯೋಜನೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ). ಅಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ರೋಡ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎದುರಿಗಿರುವ ಹಸಿರು ಭವನವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು UKಯ ಕೆಲವೇ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಗರ ವಿಭಾಗದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಹೀಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭಾ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಉದ್ಯಾನಪ್ರದೇಶದ 610 acre ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೩೫ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಚೌಕಗಳು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌, ಬಿಷಪ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫ್ರೇಸರ್‌, ಆಲಿವರ್‌ ಹೇವುಡ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ಇವರ್ಟ್‌ ಗ್ಲ್ಯಾಡ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಮತ್ತು ಜಾನ್‌ ಬ್ರೈಟ್‌ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಪೀಲ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ವ್ಯಾಟ್‌ ಹಾಗೂ ಡ್ಯೂಕ್‌ ಆಫ್‌ ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್‌ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಪಿಕ್ಯಾಡಿಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಸೇಂಟ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಡ್ವಿನ್‌ ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿಯು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುದ್ಧ ವೀರರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ. ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಲಾನ್‌ ಟುರಿಂಗ್‌ ಸ್ಮಾರಕವು ಆಧುನಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನ ಜನಕರಾಗಿ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾರ್ಜ್‌ ಗ್ರೇ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ರಚಿಸಿದ ಅಬ್ರಾಹಂ ಲಿಂಕನ್ ಪ್ರತಿಮೆಯು ನಾಮಸೂಚಕ ಲಿಂಕನ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ(ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಗರದ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು).ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಹಾಯೊ ರಾಜ್ಯದ ಸಿಂಸಿನ್ನಟಿ ನಗರದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಟ್ಯಾಫ್ಟ್‌ ದಂಪತಿಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಹತ್ತಿ ಕ್ಷಾಮ ಹಾಗೂ ೧೮೬೧–೧೮೬೫ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಕಾಷೈರ್‌ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಾರಿಗೆ
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಲಯದ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಲಂಡನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ೨೧.೦೬ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಯುರೋಪ್‌, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವಲಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ (ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋಗಿಂತ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.). ಎರಡನೆಯ ರನ್ವೆಯನ್ನು ಇಸವಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೫ರಿಂದಲೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹುಶಃ ಅಷ್ಟೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.