cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಫಿಜಿ
ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೦೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯಿತ್ತೆಂಬುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ನಂತರ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ೧೮೭೪ರಲ್ಲಿ ಫಿಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತಾಯಿತು. ಇವರು ಭಾರತದಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೌಕರರನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಫಿಜಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನತೆಯ ಸುಮಾರು ೫೪.೩% ಭಾಗದವರು ಪಾಲಿನೇಷ್ಯನ್ ಹಾಗೂ ಮೆಲನೇಷ್ಯನ್ ಸಂತತಿಯವರು. ೩೮.೧% ಪಾಲು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು. ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು ಫಿಜಿಯನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಕ್ಕಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಪಾಲಿನೇಷ್ಯನ್ ಹಾಗೂ ಮೆಲಾನೇಷ್ಯನ್ ಜನತೆ ಬಹುಪಾಲು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರಾದರೆ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳೀಯರ ಸಂಘಟನೆ ಯಾಗಿದೆ ಮಊನತ್ತುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಫಿಜಿಯು ವಿಪುಲವಾದ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ಖನಿಜಗಳು ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಶಾಂತಸಾಗರದ ದ್ವೀಪರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಬ್ಬು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮ ನಾಡಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಒಷ್ಯಾನಿಯ ವರ್ಗ:ಫಿಜಿ ವರ್ಗ:ದೇಶಗಳು
ವಿ. ಮನೋಹರ್
ವಿ.ಮನೋಹರ್ ರವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ಗೀತ ರಚನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ನಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಜೊತೆಗೆ ಇವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿದೆ.
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ - ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಪುಂಗಿ
ಪುಂಗಿಯು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹಾವಾಡಿಗರು ನುಡಿಸುವ ಒಂದು ಗಾಳಿವಾದ್ಯ. ಈ ವಾದ್ಯವು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಊದಲಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಬುರುಡೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಕೋಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಎರಡು ಪೀಪಿಗಳೊಳಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಂಗಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೇ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನುಡಿಸುವವನು ವರ್ತುಲಗತಿಯ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಪುಂಗಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹಾವಾಡಿಗರು ಬೀದಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. thumb|250x250px ಪುಂಗಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಸೋರೆಕಾಯಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವುವೇಳೆ, ಸೋರೆಕಾಯಿಯ ಕಂಠವನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಮೂರು) ಜೊಂಡು ಅಥವಾ ಬಿದಿರನ ನಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಳಿಕೆಯು ೫-೯ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸುಸ್ವರವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ನಳಿಕೆಯು ಝೇಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪುಂಗಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಡಿ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ ಪ್ರಕಾರ, ಸೌರಮಾನ ಹಾಗು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ರೀತ್ಯ, ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೌರಮಾನ ಮಾಸಗಳು
ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ಚಲನೆಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೌರಮಾನ ಮಾಸಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳು
ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ಉದ್ಯಮ
ಉದ್ಯಮ ವು ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸರಕು,ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ.ಒಂದು ಉದ್ಯಮವು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸರಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸುವವನನ್ನು ಉದ್ಯಮಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಉದ್ಯಮವು ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮ,ಸಂಗೀತೋದ್ಯಮ ಇತ್ಯಾದಿ. ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ
ತೇಲುವ ಜಾರುವ ಜೀವಿಗಳು
ತೇಲುವ/ಜಾರುವ ಜೀವಿಗಳು ಆಕಾಶದ ಒಡೆತನ ಹಕ್ಕಿಗಳದಾಗಿದ್ದು ಅವನ್ನು ಖಗಸಿರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಹಕ್ಕಿಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೊ  ಹಿಂದೆಯೇ ಕೀಟಗಳು ಈ ಒಡೆತನವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.ಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವುಲಿ ಹಾರಾಡಬಲ್ಲದು.ನೈಜ ಹಾರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೀಟ,ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬಾವುಲಿ ತೋರುತ್ತವೆ.ಈ ಹಾರುವಿಕೆ ಯಂತ್ರ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪೂತಿ೯ಯೆನ್ನಬಹುದು.ಈ ಜೀವಿಗಳು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಅನುಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ಯಾರಾಚ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಲೈಡರ್ ಗಳ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಿಗಳೂ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ.ಅವೇ ಹಾರುವ ಮೀನು,ಕಪ್ಪೆ,ಹಲ್ಲಿ,ಹಾವು ಮತ್ತು ಅಳಿಲುಗಳು.
ಹಾರುವ ಮೀನು:ಸುಮಾರು ೫೦ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳಿವೆ.ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಲು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.ತೇಲುವಾಗ ಗ್ಲೈಡರ್ ಗಳ ರೆಕ್ಕೆಯಂತೆಯೇ ಇವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ಅನಮ್ಯವಾಗಿವೆ.ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ  ಮತ್ತು ಕರುಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು. ಬಾಲದ ರೆಕ್ಕೆಯು ಮೀನನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇವು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತವೆ.ಸುಮಾರು ೧೮೦-೨೭೦ ಮೀಟರ್ ಗಳವರೆಗೂ ತೇಲುತ್ತಾ ಅವು ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲವು.ನಂತರ ಅವು ನೀರಿಗೇ ಬೀಳುವುವು.
ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ(ಡ್ರಾಕೊ):ಭಾರತ ,ಬರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇವು ಮರವಾಸಿಗಳು.ಮುಡದ ಪಾಶ್ವ೯ದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಗಲಹಾಸು ರೆಕ್ಕೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಪ್ಯಾರಾಚ್ಯೂಟ್ ನಂತೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಈ ತೊಗಲಿನ ಹಾಸು ಬಳಸದಿದ್ದಾಗ ಛತ್ರಿಯಂತೆ ಮಡಿಚಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗೂ ಛತ್ರಿಯ ಕಡ್ಡಿಯಂತೆಯೇ ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳು ಇದರ ತೊಗಲಿಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ-( ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಗೆಕೋ):ಇದರಲ್ಲಿ ಚಮ೯ದ ಮಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ,ಮುಂಗಾಲು ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾಗಳೂ ತೆಳುವಾದ ಚಮ೯ದ ಪೊರೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.ಹಾರುವ ಲೆಮುರ್ ಮತ್ತು ಹಾರುವಾ ಅಳಿಲುಗಳು ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ತಂತ್ರದಿಂದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸ್ತನಿಗಳು. ಹಾರವು ಲೆಮುರ್,ಮಲೇಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮರವಾಸಿ.ಇದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ.ತೊಗಲ ಮಡಿಕೆ ಕತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರಟು ಮುಂಗೈ,ಪಾಶ್ವ್ಶ೯,ಹಿಂಗಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಲದ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ;
ಹಾರುವ ಅಳಿಲು:ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ.ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳು ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚುದೂರ ತೇಲಬಲ್ಲವು.ನೀಲಗಿರಿ,ಪಳನಿ ಮತ್ತು ಮಲಬಾರಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ್ದು.ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಹಾರುವು ಅಳಿಲುಗಳಿವೆ.ಹಾರುವ ಲೆಮುರ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೊಗಲ ಮಡಿಕೆಪೊರೆ ಹಾರುವ  ಅಳಿಲುಗಳಿಗಿಲ್ಲ.ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಇವೆರಡು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಜೀವಕ್ರಿಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಎಂ. ಡಿ. ವಲ್ಸಮ್ಮ
ಮನತೂರ್ ದೇವಾಸಿಯಾ ವಲ್ಸಮ್ಮ (ಜನನ ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೦) ಭಾರತದ ನಿವೃತ್ತ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಹಾಗು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧, ೧೯೬೦ ರಂದು ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟಾಯೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ನ ಮರ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಅವರು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರ-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ 100 ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೆಂಟಾಥ್ಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಪದಕವನ್ನು ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟರು.
ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ(ಭಾರತ)ಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎ. ಕೆ. ಕುಟ್ಟಿಯವರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 1981 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರ್-ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಐದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವಂತಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಅವರು ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಏಷ್ಯನ್ ದಾಖಲೆಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ದಾಖಲೆಯೋದನ್ನ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ವೃತ್ತಿ
1982 ರಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿನೆಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ತವರು ನೆಲದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎದುರು ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಯೇ ದಾಖಲೆಯ ೫೮.೪೭ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕಮಲ್ಜಿತ್ ಸಂಧು (೪೦೦ ಮೀಟರ್ಸ್- ೧೯೭೪ ) ಅವರ ನಂತರ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಅಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರ. ಮುಂದೆ ಅವರು ೪ * ೪೦೦ಮೀಟರ್ ರಿಲೇ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಹಾಗೂ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಜಿ.ವಿ.ರಾಜ ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವೊಂದು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದುಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ. ಮುಂದೆ ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಅಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪಾರ್ಟಕಿಯಡ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು  ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನ ಗಳಿಸಿದರು, ಕ್ವಾರ್ಟರ್-ಮೈಲ್ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಮತ್ತು ೪ X ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನ ಗೆದ್ದರು.
ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಡಿ ವಲ್ಸಮ್ಮ ಅವರು ಲಂಡನ್, ಟೋಕಿಯೊ, ಹವಾನಾಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕಪ್ಮೀಟ್ಗಳು, ೧೯೮೨, ೧೯೮೬, ೧೯೯೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೪ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಎಲ್ಲಾ ಏಷ್ಯನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಮೀಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಎಫ್ ಗೇಮುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೬೦ ಜನನ ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವೃಷಭ ಮಾಸ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಎರಡನೆ ಮಾಸ.
ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಅಮೃತಪುರ
ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು, ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 57ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಸನದಿಂದ 110 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ರಾ.ಹೆ 206 ದಿಂದ 50 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಅಮೃತಪುರವು ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 1196 ರಲ್ಲಿ ದಂಡನಾಯಕ ಅಮೃತೇಶ್ವರ  ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಲ II ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ.
ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
left|thumb| ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಕ್ರಿ.ಶ 1196) left|thumb| ಅಮೃತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಮಂಟಪ (ಹಾಲ್) right|thumb| ಅಮೃತಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶಿಖರ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಶಿಖರ (ಗೋಪುರ) ದ ಮೇಲೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖ ಅಲಂಕಾರ (ರಾಕ್ಷಸ ಮುಖಗಳು) ]] right|thumb| ಅಮೃತಪುರದ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಶಾಸನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1196) ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರೆದ ಮಂಟಪ (ಸಭಾಂಗಣ) ದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೂಲ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅನನ್ಯ ಸಮಾನ ಅಂತರದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ವಿಮಾನ (ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಗೋಪುರ) ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಏಕಕೂಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ‌. ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮುಚ್ಚಿದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ರುವಾರಿ ಮಲ್ಲಿತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿನ ಗುಮ್ಮಟದ ಛಾವಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡದ ಕವಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜನ್ನನ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯವನ್ನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಸಾಮಂತ
ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಂತ ಎನ್ನುವುದು ರಾಜರ ಸೇನೆಯ ಜನರಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ೬ನೇ ಶತಮಾನದ್ದೆಂದು ಕಾಲನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶಾಸನಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಪದವನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಟನ ಆಶ್ರಿತ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಾಮಂತನು ರಾಜನಿಗೆ ಸೇನಾ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಮೂಲತಃ 'ಸಾಮಂತ' ಪದದ ಅರ್ಥ 'ನೆರೆಹೊರೆಯವನು' ಎಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಪದವು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಾಂತದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತನ ಅಲಾಹಾಬಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ 'ಗಡಿಯ ರಾಜರು' (ಪ್ರತ್ಯನ್-ತನ್ರಿಪತಿ) ಅಂತಹ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಪದದ ಮೂಲ ಬಳೆಕೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕುಲೀನ ಪದವಿಗಳು
ಅಲೈಟಿಸ್
ಅಲೈಟಿಸ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ (ಟೋಡ್). ಸೂಲಗಿತ್ತಿ ಕಪ್ಪೆ (ಮಿಡ್ವೈಫ್ ಟೋಡ್) ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಡೀಮಾರ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ (1724) ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ವಿವರ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ತಮ್ಮ ತತ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುವ ಈ ಉಭಯಜೀವಿಗೆ ಸೂಲಗಿತ್ತಿ ಕಪ್ಪೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 2". ದೇಹಾಕೃತಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುಂಡು. ಮೈಮೇಲಿನ ಮಾಸಲು ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮ ಸದಾ ತೇವಯುತ. ಅಗಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಕಣ್ಣುಪಾಪೆ. ಬಾಯಿಯ ಮೇಲುದವಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಂಗುಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ಗುಂಡಾದ ಅಂಟುಳ್ಳ ನಾಲಗೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮಂದಗಮನದ ನಿಶಾಚರ ಪ್ರಾಣಿ. ಕೆಲವು ಸ್ತನಿಗಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಬಿಲಗಳನ್ನು ಈ ಕಪ್ಪೆ ಹಗಲಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಏಕಾಂತವಾಸಕ್ಕೆ ಆರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಿಳ್ಳು ಹಾಕುವ ಧ್ವನಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಕೂಡಿದ ಮೇಲೆ ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆ ಗರ್ಭಕಟ್ಟಿದ ತತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲ ವಸಂತ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಷ್ಮಋತುಗಳು. ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ತತ್ತಿಗಳು ಮಣಿಗಳಂತೆ ಎರಡು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ತತ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಲೋಳೆ ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಗಂಡುಕಪ್ಪೆ ತತ್ತಿಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಲೋಳೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪೆಯ ಮರಿಗಳು ಹೊರಬರುವ ವೇಳೆಗೆ ಗಂಡುಕಪ್ಪೆ ನೀರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಮರಿಗಳು (ಟ್ಯಾಡ್ಪೋಲ್ ಲಾರ್ವ) ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸುತ್ತ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿ ಪ್ರೌಢ ಜೀವಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಕಪ್ಪೆ
ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ. ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಿಜಾಪುರ
ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ.ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 1986 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಬಿಜಾಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ, ನವದೆಹಲಿಯು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕಾಲೇಜು ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅದ್ದೂರಿ ಮೂಲಭೂತ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೆಂಟರ್, ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಕ್ಯಾಂಟೀನ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೆಲ್, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ ಹಾಲ್, ವಸತಿಗೃಹಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಆಟದ ಮೈದಾನ ಇದೆ.
ಕಾಲೇಜು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಉಪನ್ಯಾಸ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅನುಭವಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ನುರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಲ್ಲದ ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒಂದು ತಂಡದ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುವ ಎಲ್ಲ ಪಠ್ಯಗಳು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಸಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸೆಲ್ ಹೊಂದಿದೆ.
ಆವರಣ
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ೨೦ ಎಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು ಮೈದಾನ ಇದೆ.
ಗ್ರಂಥಾಲಯ
ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ಎಲ್ಲ  ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಂಟು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರವೇಶ
ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ (೧೦+೨) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ.
ಕೆ. ಎನ್. ಗಣೇಶಯ್ಯ
thumb|ಡಾ.ಕೆ.ಎನ್.ಗಣೇಶಯ್ಯ
'''ಡಾ. ಕೆ.ಎನ್. ಗಣೇಶಯ್ಯ'''ನವರು ಒಬ್ಬ ಕ್ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಮೂಲತಃ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೊಫೆಸರ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರೋಚಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ತಂದವರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ-ಪ್ರವೃತ್ತಿ
ಇವರು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟೀಯ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಜೀವಸಂಪತ್ತಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗಣಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರು. ಜೊತೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀಟ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ, ಅಣುಜೀವಿಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಜೀವ ಸಂಪತ್ತು ಇವನ್ನು ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜೀವಸಂಪದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ರೂಪಿಸಿದ ಸಿ.ಡಿ.ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಲತಾಣ ಮತ್ತು ಸಿ.ಡಿ.ಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
ಜರ್ಮನಿ, ತೈವಾನ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಿಜಿಟಿಂಗ್ ಫ್ರೊಪೆಸರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ
ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹ
ಶಾಲಭಂಜಿಕೆ, ಪದ್ಮಪಾಣಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥ೦ಭ, ಕಿತ್ತೂರ ನಿರಂಜನಿ, ಮತ್ತು ಸಿಗೀರಿಯ  ಕತೆಗಳು ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಮೇಷ ಮಾಸ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದು.
ಮಿಥುನ ಮಾಸ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೂರನೆ ಮಾಸ. ಮಿಥುನಮಾಸವು ನಿರಯನ ಸೂರ್ಯ ಭಚಕ್ರದ ಅರುವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಂಶದಿಂದ ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಂಶಪೂರ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕಾಲ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನಿ ಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮೃಗಶೀರಾ 3 ಮತ್ತು 4ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಆದ್ರ್ರಾ, ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದ 1, 2 ಮತ್ತು 3ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥುನರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮಾಸ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನ 14-15ನೆಯ ತಾರೀಕಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನ 15-16ನೆಯ ತಾರೀಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಸ್ಮಯಗಳು
ಸಂತ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಶಿಲಾ ಕಡಲ ತೀರ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲ ತೀರ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳಲೊಂದು. ತೀರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫ ಕಿಮಿ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂತಮೇರಿ ದ್ವೀಪ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ತೆಂಗಿನ ದ್ವೀಪವೆಂಬುದು ಉಳೀದವುಗಳಿಗಿಂತ ತುಸು ದೊಡ್ಡದು. ವಾಸ್ಕೋ-ಡಿ-ಗಾಮ ೧೫ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಲಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸಿ ಬಂದಾಗ ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಕೊಂಡಿದ್ದುದಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ನಾಗರಿಕರಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಸಂತಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಶಿಲಾಕಂಭಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಈ ವಿರಳ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಭಾರತ್ತಿಯ ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಮಲ್ಪೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಸಂತ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ.
ಲಾಲ್ ಬಾಗಿನ ಪೆನಿನ್ ಸುಲಾರ್ ನೈಸ್ ಶಿಲೆ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಾಪಕ ಕೆಂಪೇಗೌಡ. ನಗರದ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಗರದ ಗುಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುಂದರದ ಉದ್ಯಾನವಾದ ಲಾಲ್ ಬಾಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರ ನಿಂತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿರುವ ನೈಸ್ ಎಂಬ ರೂಪಾಂತರಿತ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಬಂಡೆಯನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಗಣಿ ಮಾಡಿದ ಗುರುತುಗಳು ಈಗಲೂ ಇವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ಮೊಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಈ ಬಗೆಯ ಶಿಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಯೊಟೈಟ್. ಈ ಶಿಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ಸುಮಾರು ೨೯೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾರತಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರೇಡಿಯೊ ಮಾಪಕ ಕಾಲಗಣನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಿಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಾಗಲೀ, ವಿಂಧ್ಯಾ, ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಲೀ ಹುಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪೀಠ ಭೂಮಿಯೆನಿಸಿರುವುದು ಈ ಗಡಸು ಶಿಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ಬಹುತೇಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೆ ಹರಡಿ, ಉಳಿದ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಯದ ಶಿಲೆಗಳಿಗೆ ಪೀಠವಾಗಿರುವುದರಿಂದ. ಭೂಮಿಯ ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಾರಂಭ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ.
ಮೇಕೆದಾಟು
ಮೇಕೆ ದಾಟು ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೯೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಮೇಕೆ ಹಾರುವಷ್ಟು ಸ್ಥಳ. ಕಾವೇರಿ ನದಿ, ಆಳವಾದ ಕಂದರಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅಗಲ ಅಷ್ಟೇನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಮೇಕೆ ಹಾರಿ ದಾಟುವಷ್ಟು ಜಾಗ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕಾವೇರಿ-ಅರ್ಕಾವತಿ ನದಿಯ ಸಂಗಮದ ಹತ್ತಿರದವರೆಗೆ ಕಾರ್-ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು. ಇದರ ನಂತರ ನದಿಯನ್ನು 'ತೆಪ್ಪ'ದಲ್ಲಿ ದಾಟಬಹುದು. ನೀರು ಆಳವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಡೆದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೇಕೆದಾಟು ೪ ಕಿ. ಮೀ ದೂರವಿದೆ. ಮೇಕೆದಾಟುವಿನವರೆಗೆ, ಹೋಗಲು ಕೇವಲ ೧ ಬಸ್ ಇದೆ. 'ಮಾನ್ಸೂನ್,' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಜಾರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಫಾಲ್ಸ್ 'ಚುಂಚಿ ಜಲಪಾತ,' ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಗಮದ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ಹೋಗಬೇಕು.
ಜೋಗ
ಜೋಗ ಅಥವಾ ಗೇರುಸೊಪ್ಪು ಜಲಪಾತ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದು ಭಾರತದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತ.[೧][೨] ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾದ ಜೋಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೯೨ ಮೀ ಎತ್ತರದಿಂದ ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತಾ ಶರಾವತಿ ನದಿಯು ನಾಲ್ಕು ಸೀಳಾಗಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ವೈಭವದಿಂದ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಧುಮುಕುವ ರಾಜ, ಜೋರಾಗಿ ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ಭಾರಿ ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಧುಮುಕುವ ರೋರರ್, ಬಳಕುತ್ತಾ ಜಾರುವ ರಾಣಿ(ಲೇಡಿ) ಮತ್ತು ರಭಸದಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಚಿಮ್ಮುತ್ತಾ ನುಗ್ಗುವ ರಾಕೆಟ್ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜಲ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯ೦ತ ರಮಣೀಯ ರೂಪ ತೊಡುವ ಈ ಜಲಪಾತಗಳು ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ ಆಡುತ್ತಾ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವುದು. ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಜೋಗ ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗು ವೈಭವವನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಸಾಂದ್ರತೆ
ಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ಚಿಹ್ನೆ ρ (ಗ್ರೀಕ್ ಅಕ್ಷರ ರೋ), ಆದರೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರ D ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಯಾವುವೇ ಎರಡು ತಿಳಿದಿರುವಾಗ ಮೂರನೆಯದನ್ನು ಗಣಿಸಬಹುದು. ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ 1000 ಕೆಜಿ/ಘಮೀ, ಕಬ್ಬಿಣದ್ದು 7800 ಕೆಜಿ/ಘಮೀ, ಇತ್ಯಾದಿ.
ವಿಭಿನ್ನ ಏಕಮಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಯಾಮವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣವಾದ "ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ" ಅಥವಾ "ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತ್ವ" ದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಸ್ತುವಿನ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರು) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅನುಪಾತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 7.8.
ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಅನಿಲಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ವಸ್ತುವಿನ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು (ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅದರ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತರಲದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಿಸಿಯಾದ ದ್ರವದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಶಾಖ ಸಂವಹನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟವಾದ ಬಿಸಿಮಾಡದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಮೇಲೇರುವಂತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಮಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಗಹನವಾದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಅಣುಗಳೊಳಗಿನ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಾಗಲೂ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಂದ್ರತೆಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತಾಪ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನಿಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳಲ್ಲಿ (0º ಸೆ. ಮತ್ತು 760 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಪಾದರಸದ ಒತ್ತಡ) ಸೂಚಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ತಾಪವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ನೀರು ಒಂದು ಅಪವಾದ. ತಾಪ  0ºC ಯಿಂದ ಏರಿದಂತೆ ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ 4ºCಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿ. ಕೆ. ನಾಯುಡು
ಕೊಟ್ಟಾರಿ ಕನಕಯ್ಯ ನಾಯುಡು (೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೯೫ – ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೭), ಸಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮೊದಲ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೫೮ ರವರೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೬೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಹೋಳ್ಕರ್‌ನ ದೊರೆ ಅವರನ್ನು ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು, ಅವರಿಗೆ ಹೋಳ್ಕರ್‌ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಆರ್ಥರ್ ಗಿಲ್ಲಿಗನ್ ೧೯೨೬-೨೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಎಮ್.ಸಿ.ಸಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಬಾಂಬೆ ಜಿಮ್ಖಾನಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಾಯುಡು ೧೧೬ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ೧೫೩ ರನ್ ಬಾರಿಸಿದರು. ಬಾಬ್ ವ್ಯಾಟ್ ಅವರ ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಿಮ್ಖಾನಾದ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಎಮ್.ಸಿ.ಸಿ ಅವರಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ (ಬಾತ್‌ಗೇಟ್ ಲಿವರ್ ಟಾನಿಕ್) ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ (ಆಗ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ) ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ  ಪದ್ಮಭೂಷಣವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಜನನ
ನಾಯುಡು ಅವರು ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೯೫ ರಂದು ಬಾರಾ ಬಡಾ ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮಚಲಿಪಟ್ಟಣಂನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಾಪು (ಜಾತಿ) ನಾಯ್ಡು ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೊಟ್ಟಾರಿ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಮಗ ಕೊಟ್ಟಾರಿ ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ ನಾಯ್ಡುಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ನಾಯುಡು ಅವರ ತಂದೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ವಕೀಲರಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಸಿಕೆ ನಾಯುಡು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಸಿಎಸ್ ನಾಯುಡು ಕೂಡ ಭಾರತ ಪರ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕುಟುಂಬ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Nayudu_brothers_c1934.jpg/260px-Nayudu_brothers_c1934.jpg|left|thumb| ಎಡ-ಬಲ: ಸಿ.ಕೆ.ನಾಯುಡು, ಸಿ.ಎಸ್.ನಾಯುಡು ಮತ್ತು ಸಿ.ಎಲ್.ನಾಯುಡು [[ಇಂದೋರ್ ಸಿ. 1934. ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದರು]] ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಕೊಟ್ಟಾರಿ ವೆಕತ್ರಮಣನಾಯುಡು ಅವರು ಏಲೂರಿನ ರಾಜಾ ಪ್ರಭಾಕರ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಕೀಲರೂ ಆಗಿದ್ದ ಕೊಟ್ಟಾರಿ ರಂಗರಾವ್ ನಾಯುಡು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕಿರಿಯ ಮಗ, ಕೊಟ್ಟಾರಿ ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ ನಾಯುಡು, ನಾಲ್ಕು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡೌನಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಮತ್ತು ಎಂಎ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್ ಬಾರ್‌ಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಾರ್ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಶಿವಾಜಿ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಾರಾಜರು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು- ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ ಮೊದಲಿಗರು ಮತ್ತು ನವನಗರದ ಕೆಎಸ್ ರಂಜಿತ್‌ಸಿಂಹಜಿ ಅವರು ಸಸೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಿ. ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು.
ನಾಯ್ಡು ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ಮದುವೆಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಏಳು ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಸಿ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ನಾಯುಡು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯುಡು. ಅವರ ಮಗಳು ಚಂದ್ರನಾಯುಡು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ದೀಪಾವಳಿ
ದೀಪಾವಳಿ (ದೀಪಗಳ ಸಾಲು) ದೀಪಗಳಿಂದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಹಬ್ಬ. ಇದನ್ನು ವಿಕ್ರಮಶಕೆಯ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಶಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಂಚಾಂಗ ಚಂದ್ರಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಅಂದರೆ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಪಾಡ್ಯ - ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಶ್ರೀ ರಾಮ ರಾವಣನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಸಮಯವೆಂದು ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನ (ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದಿನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಡಿನ ಮೇಲೆ ಶುಭದ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಲಿ-ವಾಮನರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮರುದಿನ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ದೀಪಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಪುರಾಣಗಳೂ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಲಿ-ವಾಮನರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮರುದಿನ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಪ್ರಪಂಚದಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ದೀಪಾವಳಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯವೇ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭ ಸಹ; ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ
ಸಿಕ್ಖ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ದೀಪಾವಳಿ ಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬ. ೧೬೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರ ಆರನೆಯ ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದ ೫೨ ರಾಜರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತಂದ ದಿನವೆಂದು ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ೩ ದಿನ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೀಪಾವಳಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಹಾವೀರರು ಕಾರ್ತಿಕ ಚತಿರ್ದಶಿಯಂದು (ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫) ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಿದ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಭದ್ರಬಾಹುವಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಕಲ್ಪಶ್ರುತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಹಾವೀರರ ನಿರ್ವಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಅಂಧಕಾರವು ಮರೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಗಾಡಾಂಧಕಾರವು ಆವರಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಗುರುವಿನ ಜ್ಜಾನಜ್ಯೋತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ೧೬ ಗಣ-ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ೯ ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ೯ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬೆಳಗಿದರು. ಜೈನರಿಗೆ ಇದು ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭ. ಮನೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತಾರಾಧ್ಯಾಯನ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮಹಾವೀರರ ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ಠಳವಾದ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಪಾವಾಪುರಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ತರು
ಟಿಪ್ಪು ವಿನ ಕಿರುಪರಿಚಯ
ಹೈದರಾಲಿಯ ಮಗನಾದ ಟಿಪ್ಪು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ. ದಿನಾಂಕ ೧೦.೧೧.೧೭೫೦ರಂದು. ಅಪ್ಪ ಅನಕ್ಷರಸ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಗನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮಗ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ. ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದುದು ತಿರುಚನಾಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ; ದಿನಾಂಕ ೨೫.೮.೧೭೬೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ. ಇಂಗ್ಷೀಷರೊಡನೆ ನಡೆದ ಒಂದನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ(೧೭೬೭-೧೭೬೯), ಮರಾಠರೊಡನೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ (೧೭೬೯ -೧೭೭೨), ಭಾಗವಹಿಸಿ ಟಿಪ್ಪು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸಿದ್ದ. ೧೭೮೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡನೆ ಆಂಗ್ಲೊ - ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ. ಕರ್ನಲ್ ಬೆಯಿಲಿ, ಕರ್ನಲ್ ಬ್ರೈತ್, ಕರ್ನಲ್ ವೈಟ್ ಮುಂತಾದ ಯುದ್ದ ವೀರರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿದ್ದ.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್
ಕ್ರೈಸ್ತ ಜನಾಂಗದ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ನರ ಧೋರಣೆ ಅಸಹನೀಯವಾದ್ದು. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ರವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ರವರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಪದ್ದತಿ, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೭೮೪ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೇ ೪ ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಯಿತು. ೧೭೮೪ರ ಮಂಗಳೂರು ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕೆನರಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆನಂತರ, ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿಲು ಆತನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ. ಹಾಗೆ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದ ಆಳುಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಪುರೋಹಿತರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾ. ಮಿರಾಂಡಾ, ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ೨೧ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂಧಿಸಿ, ೨ ಲಕ್ಷಾವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಹಾಕಿದಲ್ಲದೆ ಯಾರಾದರು ಸೆರೆ ಮನೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ ಅಥವ ತಪ್ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ನೇಣು ಹಾಕುವುದಾಗಿ ಹೆದರಿಸಿದ. ೨೭ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಸಂತರ ವಿವರವನ್ನು ವರ್ಣಿಣಿಸುವಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿನಾಶ ಮಾಡುವಂತೆ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆತನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿ ಸಿದನು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಥಾಮಸ್ ಮುನ್ರೋ, ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸೈನಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನರಾ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ೬೦೦೦ ಜನರು ಮತ್ತು ಶೇಖಡ ೯೨ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದನು. ಹಾಗೆ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭,೦೦೦ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ ೮೦,೦೦೦ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೭೦,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದನು, ಅವರಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ನವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದವರನ್ನು, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ಅಡಿಯ(೧೨೦೦ ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಏರಿಸಿದನು. ಇದು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ೨೧೦ ಮೈಲಿ ದೂರವಿದೆ. ಖೈದಿಗಳೆಲ್ಲರು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಲುಪಲು ೬ ವಾರಗಳು ಹಿಡಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ತಲುಪಲು ಶಿಖರ ಏರಿದ ಖೈದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦,೦೦೦ ಖೈದಿಗಳು ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಿಧನರಾದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಕಾರ್ರಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆರೆ ಹಿಡಿದ ೩೦,೦೦೦ ಮಂಗಳೂರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನವರನ್ನ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಲವಂತಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನು. ಕ್ರಿಶ್ಛಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂಮರಿಗೆ ಪತ್ನಿಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಛಿಯನ್ ಯುವಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಂಡಸರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಗುಗಳನ್ನು, ಮೇಲ್ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಡಲು ಆದೇಶ ಮಾಡಿ, ಅವರು ಏನನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಬಿಡದೆ ಕ್ರೂರ ಹಿಂಸೆಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ೩೦,೦೦೦ ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಬಲವಂತಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಪಾವನಗೊಳಿಸಿದನು ಎಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವಾ ಅರ್ಚ್ಬಿಷ್ಷ್ರವರು ಬರೆದಿರುವುದರ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ತಿ ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಲೋಕದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ, ಕೆನರ ಭೂಮಿಯ ರಾಜನಾದ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಛಿಯನ್ ಜನಾಂಗ ಸಾಕಷ್ಟ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಅತಿ ಕ್ರೂರವಾದ ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಲಬಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆತನಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ಕೋಚ್ಚಿನ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹಲವು ಚರ್ಚಗಳು ಹಾನಿಯಾದುವು. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಈಸ್ಟ್ಣ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಆಂಗ್ಲಮಲಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಿರ್ಯ್ಯನ್ ನಸ್ರಾನಿ ಸೆಮಿನಾರಿ ಕೂಡಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನೆಲ ಸಮಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಇದ್ದ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯ ನ್ನವರ ಹಳೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕದ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂದೂ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿಯೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಅಕಾಪ ರಂಬುನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮೊರ್ ಸಾಬೂರ್ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ನಾಶ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೇನೆ, ಪಲಯೂರ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿನರೀಗೆ ಗಿತ್ತಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಥಾ ಮರಿಯಮ್ ಚರ್ಚನ್ನು ಕೂಡ ನಾಶ ಪಡಿಸಿತು.
ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೇನೆ ಪಲಯೂರ್ ಚರ್ಚ್ಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಾಕಿ ೧೭೯೦ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲುರ್ ಚರ್ಚನ್ನು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ತ ಎನ್ನುವ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅಮ್ಬಜಕ್ಕಡ್ ಸೆಮಿನರಿಯನ್ನು ಸಹ ನಾಶವಾಯಿತು. ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಕೊಂದರು ಹಾಕಿದರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬಲವಂತಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರೈತರು ಬೆಳಸಿದ ನೆಡು ತೋಪುಗಳಾದ ತೆಂಗು, ಅಡಿಕೆ, ಮೆಣಸು ಇವೆಲ್ಲಾವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸೇನೆ ಗುರುವಾಯೂರ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಲಬಾರನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಿರ್ಯ್ಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಛಿಯನ್ ಸೆಮಿನಾರಿ ಜನರು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣ ಗಳಾದ ಆರ್ತದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಮ್ಕುಂ ಚಲಡಿ, ಎನ್ನಾಖಡು ಮುಂತಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮೊದಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸಕ್ತಾನ್ ತಬುರನ್, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ತಿರುನಾಳ್ ತಿರುವಾರಿಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಇವರಿಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಭುಮಿಯನ್ನು, ನೆಡು ತೋಪೂಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸದ ಕರ್ನಲ್ ಮೆಕುಲೆ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು, ಸೆರೆ ಹಿಡಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೂ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ೧೭೮೦ ಮತ್ತು ೧೭೮೪ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತ್ತಾಗಿ ಧರ್ಮ ಪರಿವರ್ತಣೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಇದ್ದವು. ಪೊಲ್ಲಿಪುರ್ ಆಫ್ ೧೭೮೦ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಸುಮಾರು ೭,೦೦೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರುಷರ ಜೊತೆಗೆ ಅಪರಿಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್. ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಜನರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವರಿಗೆ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಟಿನ ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಮುಸ ಲ್ಮಾನ್ ವರ್ಗದವರು ಧರಿಸುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನಾಚ್ ಹುಡುಗಿಯರಾಗಿ ಅಥವಾ ನೃತ್ಯ ಹುಡುಗಿಯರಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆ ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಒಮ್ಮೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್ ಸೌರ್ರಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, ಒಂದು ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚಾಕು ಮತ್ತು ಫಂಕೋರ್ಕನ್ನು ಅವರ ಕೈಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಬಳಸಲು ಮರೆತ್ತಿರುವುದ್ದನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಮುರಿದು ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಅಸಹಜವಾಗಿ ದೇಶಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡರು. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸೆರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಬಿಳಿ ಚರ್ಮ ನೀಗ್ರೋಗಳಂತೆ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಒಂದು ನಿವಾರಣೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಿದರು.
ಟಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕ್ರೈಸ್ತರು
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಧೋರಣೆ ಏನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸ ಬಹುದು. ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಆತ ಕರಾವಳಿಯ ಸಾವಿರಾರು ಕ್ರೈಸ್ತರ ನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಶ್ರೀ ರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಗಂಜಾಮಿಗೆ ನಡೆಸಿ ತಂದು ಅಪಾರ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದನ್ನೂ ಅವರ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿದ್ದನ್ನೂ ಅವರ ಗುರುಗಳನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವಿಷಪ್ರಾಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆತ, "ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನದಿಂದಲೇ, ಕೆನಡಾದ ನಸ್ರಾನಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ" ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಹಿಂದು ಧರ್ಮೀಯರು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು
'ತಂದೆಯಂತೆ ಮಗ' ಎಂಬ ನಾಣ್ನುಡಿಗೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿನಾಯಿತಿ. ಹೈದರ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ ಟಿಪ್ಪು, ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ತಾನೊಬ್ಬ 'ಪೈಗಂಬರ್' ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ್ 'ದೈವದತ್ತ' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಪರರ ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಅವನ ಧೋರಣೆ ಏನಾಗಿತ್ತು? "ಹಿಂದೂ ಜನತೆಯ ಬಗೆಗೂ ಅವರ ಗುಡಿ, ಮಠಗಳ ಬಗೆಗೂ ಅವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿತ್ತು . ಇದಕ್ಕೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಗುರುಪೀಠದ ಬಗ್ಗೆ ಇವನು ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ದತ್ತಿಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾವ್ ಕೊರಟ್ಟಿ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಅರಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೆ ನಿಂತಿರುವ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಅವನ ಕೋಟೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ವೆಂಕಟ್ರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅವನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಶ್ರೀಮನ್ ಎಮ್. ಫಸುಲ್ಲಾ ಹಸನ್. ಮಲಬಾರಿನ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡನಾದರೂ ಅದು ಮತ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಬಿ. ಎಸ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣರಾವ್
ಅನನ್ಯ ಕರ್ತೃತ್ವಶಾಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಙ್ಮಯ ತಪಸ್ವಿ ಡಾ. ಬಿ. ಎಸ್. ಆರ್ ರವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಸಾರ  ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಅನುವಾದ, ಅಧ್ಯಾಪನ, ಪುಸ್ತಕ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಣ.
ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಸುರಳಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು :
ಡಾ. ಎಚ್. ಕೆ. ರಂಗನಾಧರಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೀತೆಗಳ, ಮುಕುಂದಮಾಲಾ, ಮುಂತಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಸುರಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಉಪಯುಕ್ತ ಉಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಹಾಕಿಸಿದರು.
ಶೃಂಗೇರಿಯ ಮಠದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯ ಕೆಲಸ :
ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀಮಠದ, ಶಂಕರಕೃಪ, ಮತ್ತು, ಕಾಶಿನಗರದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವಿಶ್ವಭಾಷಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬಂದರು. ಶಂಕರಮಠದಲ್ಲಿ ಸುರಸರಸ್ವತಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಠಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕೃಪೆ : ಡಾ. ಎಸ್. ಆರ್. ಲೀಲಾರವರ ಲೇಖನ.
ಕನ್ಯಾ ಮಾಸ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಆರನೆ ಮಾಸ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಎಸ್.ಕೆ.ಕರೀಂಖಾನ್
right|200px|thumb|ಎಸ್.ಕೆ.ಕರೀಂಖಾನ್ ಎಸ್.ಕೆ.ಕರೀಂಖಾನ್ - ಕರ್ನಾಟಕದ ಖ್ಯಾತ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಹಾಗು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು.ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಗೀತರಚನಕಾರ.
ಜೀವನ
ಎಸ್.ಕೆ.ಕರೀಂಖಾನ್ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ.
ತಂದೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಕಾಬೂಲ್‌ನ ವೀರಯೋಧ ರೆಹಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮೂಲದ ಜೈನಬಿ. ಈ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಕರೀಂಖಾನ್‌ ಅವರು ಓದಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ೮ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ. ಆಚಂಗಿ ನಾರಾಯಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ನಾಡು-ನುಡಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮೇರು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿತು.ಉರ್ದು ಮನೆಮಾತಾಗಿದ್ದರೂ ಕರೀಂಖಾನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಇತಿಹಾಸ, ಜಾನಪದ, ಪುರಾಣ, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ನಿಂತಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಮೂಲತಃ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದವರಾದರೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಭಾಗವತ, ಶಿವಪುರಾಣ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ
ತೆಲುಗಿನ ಪೋತನನ ಭಾಗವತವನ್ನು ನಾಟಕರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲೂ ಇವರು ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಘಾಲಿಬ್, ಇಕ್ಬಾಲ್ರಂತಹ ಕವಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಹಿಂದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದುಂಟು. ನಿವಾರ (ಉರ್ದುವಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕಥೆಗಳು), ನೀಹಾರ (ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಥಾಸಂಕಲನ) ಬಲಿದಾನಿ ಹುಸೇನ್ ಎಂಬುದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾದಂಬರಿ, ಮಾತೃಶಾಪ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾದಂಬರಿ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇವರು ನಿರ್ದೋಷಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆ, ಹುಮಾಯುನ್, ಅಂಬರನಾಥ, ಮಹಾಪ್ರಭು ಮಾಗಡಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೊದಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಬಿಂಬಿಸುವ ತಮ್ಮ ಗೀತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಕರೀಂಖಾನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದ ಲೋಕಮಿತ್ರ, ಉಡುಪಿಯ ಅಂತರಂಗ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರಾಯಲ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ನೇವಿಯಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಜ್ಞಾತ ಕವಿಗಳ ನೂರಾರು ಹಾಡುಗಳು ಕಳೆದು ಹೋಗಬಾರದೆಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವತಃ ಕರೀಂಖಾನ್‌ ಅವರ ನೂರಾರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಲೆಮಾರಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವು ಕಳೆದುಹೋದವು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ
ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿ ತಿರುಗಿ ನೂರಾರು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕರೀಂಖಾನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮ ಸಾವಿರ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಕುರಿತು ೨೪೦ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಇವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಆಗ ಹಲವರು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದಾಗ ಮನನೊಂದ ಕರೀಂಖಾನ್ ನೇಮಕಾದೇಶ ಕೈ ಸೇರುವ ಮೊದಲೇ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿಬಿಟ್ಟರು (1990). ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರದು ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಅನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ಇವರ ಮನ ಒಲಿಸಿ ಅದಿsಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಇವರು ಅಪಾರವಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಗಿರಿಜನ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸಮಗ್ರ ವೀಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಂತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಉಳಿಯುವಂತಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನಿಕಟ ಪರಿಚಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಜನಪದ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಘಾನೆ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಕುಣುಬಿಗೊಂಡ ಎಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಹಸಲರು, ಹಾಲಕ್ಕಿಗಳು, ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಎರವರು, ಕಾಡುಕುರುಬರು, ಸೋಲಿಗರು ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಕಲೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಟೇಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಹಿರಿಯಡ್ಕದ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ, ಮಾಸ್ಯಾಳದ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಜಾತ್ರೆ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗದ ಜಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕರೀಂಖಾನರು ವಿಶೇಷ ಗಿರಿಜನರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ
ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರೀಂಖಾನರಂಥ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದ ಗಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಕಂಠದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಾ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ತಮ್ಮ ವಾಗ್ಝರಿಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ದುಮುಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸತತ ಏಳು ಸಲ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆಗಲೂ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆಂದು ನಂದಿಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚಿತ್ರರಂಗ
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಕರೀಂಖಾನ್ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಥೆ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಯೆನಿಸಿದ್ದರು.ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಯೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕರೀಂಖಾನ್ ಮದರಾಸಿನ ಸಿನಿಮಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಅರಸಿ ತೆರಳಿದರು. ಪ್ರಸಾದ್ ಮೂವೀಸ್‍ನ ಆರ್. ನಾಯ್ಡು ಅವರು ಕರೀಂಖಾನರನ್ನು ಮದರಾಸಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಸು. 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದು ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಥೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ, ಜೀವನ ತರಂಗ, ಬೇವು ಬೆಲ್ಲ, ಚಂದ್ರಕುಮಾರ, ದೇವಮಾನವ, ದೊಂಬರಕೃಷ್ಣ, ರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಪತಿತಪಾವನಿ, ಸೂಪರ್ ನೋವ 445 ಮುಂತಾದ ಹದಿನೈದು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ರಂಭಾಪುರಿ, ಕೂಡ್ಲಿ, ಶೃಂಗೇರಿ, ಉಡುಪಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಆದಮಾರು ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ವಾಗತ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಂದಾರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ (ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥನ ಬಗ್ಗೆ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಸುರಳಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಡುನುಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಾಡು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಟವರ ಗಾಂಗಾಧರ ಉಮಾಶಂಕರದಂಥ ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ ಗೀತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಾರೇ ನೀ ಚೆಲುವೆಯಂಥ ಶೃಂಗಾರ ರಸದ ಹಾಡುಗಳವರೆಗೆ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
೧೯೬೨ರಲ್ಲಿನ ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದು, ಗೀತೆರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜೀವನ ತರಂಗ, ಗಂಗೆ ಗೌರಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಕರೀಂಖಾನ್‌ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಸಂದಿವೆ. ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನಾಡೋಜ, ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಜಾನಪದಶ್ರೀ, ಜೀಶಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಚಿ.ಉದಯಶಂಕರ್ ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ, ಹಂಸರತ್ನ, ಜಾನಪದ ಜಂಗಮ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಜೀವಮಾನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.
ಡಾ. ಕರೀಂ ಖಾನರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂದಿರಾನಗರ ೧೦೦ ರಸ್ತೆಯ ೧೨ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ಸಾಹೇಬರ ಸ್ಮಾರಕ ಕಲ್ಲನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ವರ್ತಕರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ೧೦೦ ರಸ್ತೆಗೆ ಡಾ. ಕರೀಂ ಖಾನರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅವರ ಕೊಡೂಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಕರೀಂಖಾನ, ಎಸ್.ಕೆ. : 1908-2006. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬೆಳೆದದ್ದು ಹಾಸನಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ. ತಾಯಿ ಜೈನಬ್ಬಿ ಅರಬ್ ಮೂಲದವರು. ತಂದೆ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ಖಾನ್, ಆಫ್ಘ್‌ನ್ ಯೋಧ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇವರು ಅಣ್ಣನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಆಚಂಗಿ ನಾರಾಯಣಶಾಸ್ತ್ರಿ ಇವರ ಗುರುಗಳು.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ (ನೇಪಾಳಿ: ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವಾಲಿಕ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ6982 ft. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವು ಇದನ್ನೊಂದು ಗಿರಿಧಾಮವನ್ನಾಗಿ (ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬೇಸಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಸೆಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆಂದೇ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಬೇಸಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು UNESCOದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾಗಿರುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಚಹಾ ಬೆಳೆಗಾರರು ಕಪ್ಪು ಚಹಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹುದುಗಿಸುವ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹಬೆ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ‌ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೂರ್ಖಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್‌ಕೂಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಣವು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಾರಿ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ನಗರೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪರಿಸರದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಾಜೂಕಾದ ಪರಿಸರವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಬಂಗಾಳ‌, ಭೂತಾನ್‌, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಗಳ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಲೆಪ್ಚಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಿದ್ದ ವಸಾಹತುವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಬಂಗಾಳ‌, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆಳಿದವು.
1881ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು. 1898ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರಬಲವಾದ ಭೂಕಂಪದ (ಇದು "ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ದುರ್ಘಟನೆ" ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.) ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. right|thumb|ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಆಧುನಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಂಗ್‌ಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ, 1919ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ಹಿಂದುಳಿದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಗಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಪ್ರತಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ (ಆಗಿನ ಕಲ್ಕತ್ತಾ) ಶ್ರೀಮಂತ ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು, ರಾಜಾರ್ಹ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾರಾಜರುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜಮೀನುದಾರರೂ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ "ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ನಂತರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌, ಕುರ್ಸಿಯಾಂಗ್‌, ಕಾಲಿಂಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೆರಾಯ್‌ ಟೆರಾಯ್‌‌(/2) ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 1950ರಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನ, ಟಿಬೆಟ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಾವಿರಾರು ನಿರಾಶ್ರಿತ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಾಂಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ತತ್ವದ ಅನುಸಾರ ಗೂರ್ಖಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಮ್ಟಾಪುರ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಬೇಡಿಕೆಯು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
thumb|left|125px|G.N.L.F.ಧ್ವಜ
ಗೂರ್ಖಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌‌ನ ಕರೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆದ 40 ದಿನಗಳ ಮುಷ್ಕರದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಿಂಸೆಯು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ನೆರವು ಕೋರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಸುಭಾಷ್‌ ಗಿಷಿಂಗ್‌ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಗೂರ್ಖಾ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ರಚನೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಲು DGHCಗೆ ಅರೆ-ಸ್ವಾಯತ್ತತಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಗೂರ್ಖಾ ಅಟಾನಮಸ್‌‌ ಹಿಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌" (DGAHC) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈಗ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗೂರ್ಖಾ ಜನಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಅಹಿಂಸಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಾದವು ಇನ್ನೂ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ.
ಭೂಗೋಳ
ಚಿತ್ರ:Tiger_Hill.JPGand Darjeeling seen from. thumb|ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಮೌಂಟ್‌ ಕಾಂಚನಜುಂಗ ಶಿಖರ ಘುಮ್‌ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌-ಜಲಪಹಾರ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ6982 ft ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಇದೆ. Y ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಳಹದಿ ಕಟಪಹಾರ್‌ ಮತ್ತು ಜಲಪಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಎರಡು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ವೀಕ್ಷಣಾ ಬೆಟ್ಟದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವಲುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಹಟಾತ್ತನೆ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಮತ್ತೆ ಲೆಬಾಂಗ್‌ ಚಾಚುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಉತ್ತರ ಬಿಂದುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಇದರ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗ ಟುಕ್ವೆರ್‌ ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮೀಪದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌, ಸಾದರ್‌ ಉಪವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವೂ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವೂ ಆಗಿದೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೂ ಇವು ಶಿವಾಲಿಕ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮರಳುಶಿಲೆ ಹಾಗೂ ಮುದ್ದೆಯಾದ ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವು ಹಿಮಾಲಯದ ಮಹೋನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಘನೀಕೃತ ಹಾಗೂ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣದ ಉಬ್ಬಿದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಪೂರ್ಣ ಘನೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ (ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಹರಿದುಬಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿಲ್ಲ.) ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದಾಂಗ್ಗೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಭೂಕಂಪಗಳ ವಲಯ- IVರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯಾದ ವಿರೂಪ ಭೂಪದರದ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿರುವ ಸರಹದ್ದಿನ ಸಮೀಪ ಬರುವಂಥಾದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಗಾಗ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳೊಳಗೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು, ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿರುವ ಕಾಂಚನಜುಂಗ ಶಿಖರ (8,598 ಮೀ ಅಥವಾ 28,208 ಅಡಿಗಳು) ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ಮನಮೋಹಕ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ಶುಭ್ರ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌‌ (29,035 ಅಡಿಗಳು ಅಥವಾ 8,850 ಮೀ) ಶಿಖರವನ್ನು ಕೂಡ ನೊಡಬಹುದು.
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿವೆ. ಸೌದೆ ಹಾಗೂ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಸ್ಯವೈವಿಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪ್ಲರ್‌ ಅರಣ್ಯ, ಭೂರ್ಜ ಮರ, ಓಕ್‌, ಎಲ್ಮ್‌ ಮರಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತೇವಭರಿತ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಪರ್ವತದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ, ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾದ ತೇವಭರಿತ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಮರ ಮುಂತಾದವು. ದಟ್ಟವಾದ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುಗಳು ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಪರೂಪದ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮರಬಾಳೆ ಗಿಡಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಬಟಾನಿಕಲ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ (ಲಾಯ್ಡ್‌ ಸಸ್ಯತೋಟ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಪದ್ಮಜ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯನ್‌ ಜೂವಾಲಜಿಕಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, (ಪದ್ಮಜ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯದ ಮೃಗಾಲಯ) ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ತಜ್ಞ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ.