cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪರ್ಯಾಯ(ಸರದಿಯಂತೆ ಬರುವ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ
AC ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗಳ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ
AC ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನ ಗರಿಷ್ಠ-ಮಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. \sin(x) ನ ಗರಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವು +1 ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವು −1 ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, AC ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮತ್ತು  ಮಧ್ಯೆ ಓಲಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ V_{\rm pp} ಅಥವಾ V_{\rm P-P} ಎಂದು ಬರೆಯುವ ಗರಿಷ್ಠ-ಮಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ವರ್ಗಮೂಲ(ರೂಟ್ ಮೀನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್)
ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,
ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಶಕ್ತಿ p(t) ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ಸಮಯದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆವರ್ತನಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಬಳಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ AC ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಗಮೂಲ (RMS) ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು V_{\rm rms} ಆಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ
ಸೈನ್ ತರಂಗದ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ:
\sqrt{2} ಅಂಶವನ್ನು ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಅಂಶವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿವಿಧ ತರಂಗರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ
ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸಲು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ 230 V AC ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಪರಿಣಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲು ಕಾರಣ ಅದರ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಗಮೂಲವು 230 V ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಸಮಯದಿಂದ-ಸರಾಸರಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯು 230 V ನಷ್ಟು DC ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನಿಂದ ಸಿಗುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ವೋಲ್ಟೇಜ್ಅನ್ನು (ಆಂಪ್ಲಿಟ್ಯೂಡ್) ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು, ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪುನಃಜೋಡಿಸಬಹುದು:
ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 50 Hz ನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು 60 Hz ನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. RMS ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಆವರ್ತನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್‌ ಯುದ್ಧ
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್‌ ಯುದ್ಧ ವು 1845 ಮತ್ತು 1846ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಸಿಖ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು
ಆಫ್ಘನ್ನರು ನಡುವೆ ಕಂಡುಬಂದ ಅನೈಕ್ಯತೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಿಖ್ಖರು ಅವರಿಂದ ಪೆಶಾವರ್‌ ಮತ್ತು ಮುಲ್ತಾನ್‌‌ನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳು
1839ರಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮರಣಿಸಿದ. ಬಹುತೇಕ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ, ಅವನ ರಾಜ್ಯವು ಅರಾಜಕತೆಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು. ರಣಜಿತ್‌ನ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಜನಪ್ರಿಯನಲ್ಲದ ಅವನ ಮಗನಾದ ಖರಕ್‌ ಸಿಂಗ್‌‌, ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮರಣಿಸಿದ. ಅವನಿಗೆ ವಿಷವುಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಆಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಮರ್ಥನಾದ ಆದರೆ ದೂರವಿರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅವನ ಮಗನಾದ ಕನ್ವರ್‌‌ ನೌ ನಿಹಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅವನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅವನೂ ಸಹ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ; ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಶವದಹನದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಲಾಹೋರ್‌ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬೀಳುವಂತಿದ್ದ ಕಮಾನು ಬಾಗಿಲು ಅವನ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಅವನು ನುಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾದ.
ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂಬಂತೆ ಸೇನೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1839ರಲ್ಲಿ 29,000ದಷ್ಟಿದ್ದ (192 ಬಂದೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸಂಖ್ಯಾಬಲವು 1845ರ ವೇಳೆಗೆ 80,000ವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು; ಭೂಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಚರರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಖಾಲ್ಸಾ, ಅಥವಾ ಸಿಖ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಕಾರರೂಪ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಪಂಚಾಯತ್‌‌ಗಳು (ಸಮಿತಿಗಳು) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಅಧಿಕಾರ ಮೂಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಗುರು ಗೋವಿಂದ್‌ ಸಿಂಗ್‌‌‌ರವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿಖ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಆದರ್ಶವು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದವು; ಸರ್‌ಬತ್‌ ಖಾಲ್ಸಾ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಿಖ್ಖರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ, ಸೇನಾ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೀಕ್ಷಕರು ಒಂದು "ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸೇನಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೀಯಾಳಿಸಿದರು. ರೆಜಿಮೆಂಟುಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ "ಅತಿರೇಕದ ನಿಷ್ಠುರತೆಯ" ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ವಿವರಿಸಿದರಾದರೂ, ಪ್ರಧಾನ ದರ್ಬಾರ್‌ (ಆಸ್ಥಾನ) ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬಂಡಾಯ ಅಥವಾ ದಂಗೆಯ ಒಂದು ಚಿರಂತನವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ಕ್ಷೋಭೆಯ ಒಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್‌ ಸೈನಿಕರು ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರು; ಯಾರಾದರೂ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು (ಖಾಲ್ಸಾದ ಹಣಕಾಸು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಮಾಸ್ತರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾಷೆ) ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಅಂಥವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಖಾಲ್ಸಾದವರ ವೇತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಮಹಾರಾಜ ಶೇರ್‌‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದ; ಆದರೂ ಸಹ ಕುಲಗೆಟ್ಟ ಆಸ್ಥಾನಿಗರ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹಣವನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಸುರಿದ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. 1843ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಖಾಲ್ಸಾದ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಅಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಸಿಂಧನ್‌ವಾಲಿಯಾ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಅವನು ಕೊಲೆಯಾದ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾದವರ ಮೇಲೆ ಡೋಗ್ರಾಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಅತಿಕಿರಿಯ ವಿಧವೆಯಾದ ಜಿಂದ್‌ ಕೌರ್‌ ತನ್ನ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕ ಮಗನಾದ ದುಲೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌‌ಗಾಗಿ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದಳು. ರಾಜನ ಖಜಾನೆಯಿಂದ (ತೋಷ್ಕಾನಾ) ಮಾಡಿದ ಲೂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಲು ವಜೀರ ಹೀರಾ ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಶಾಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಟ್ಟಾರಿವಾಲಾನ ಅಧೀನದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಜಿಂದ್‌ ಕೌರ್‌ಳ ಸೋದರ ಜವಾಹಿರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ 1844ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಜೀರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ. ಅವನು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಭಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಕಳೆದ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಖಾಲ್ಸಾಗೆ ಲಂಚ ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ; ಆದರೆ ಈ ಭರವಸೆಗಳು ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. 1845ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೇನಾ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಜಿಂದ್‌ ಕೌರ್‌ ಮತ್ತು ದುಲೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ರವರುಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಸಾವಿಗೀಡಾದ.
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಖಾಲ್ಸಾಗಳು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸೋದರನ ಕೊಲೆಗಾರರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಿಂದ್‌ ಕೌರ್‌ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಶಪಥ ಮಾಡಿದಳಾದರೂ, ಅವಳು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಳು. ಅವಳ ಪ್ರಿಯತಮ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಎಂಬಾತ ವಜೀರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೆ, ಸೇನೆಯ ದಳಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಡೋಗ್ರಾ ಬಣದಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಿಖ್‌ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಆಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಉನ್ನತ-ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳಾದ ಇವರಿಬ್ಬರೂ 1818ರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುಪಾಲು ಸಿಖ್ಖರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡಂತೆಯೇ) ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕ್ರಮಗಳು
ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. 1844ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಧ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗಕ್ಕೆ ಅವರು ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಟ್ಲೆಜ್‌ ನದಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದ ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೇನಾ ದಂಡನ್ನೂ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು; ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ನಡುವಿನ ಗಡಿನಾಡನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿತು.
ಲಾರ್ಡ್‌ ಎಲೆನ್‌ಬರೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಸರ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌‌ರಂಥ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ತೋರಿದ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಮಜಾಯಿಷಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದರೆ, ಖಾಲ್ಸಾಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ನಾಯಕತ್ವ ಇರದಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಖಾಲ್ಸಾಗಳು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನೊಡ್ಡಿದ್ದು ಈ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ಗಳ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಿಖ್‌ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ಗಳು ಮಾಡಿದ್ದ ಸೇನಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವ ತಂಡ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಫಿರಂಗಿಯ ಫಿರಂಗಿದಳಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ಒಂದು ಅಪ್ಪಟವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಅಸಂಭವವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನುಡಿದರು.
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನಾ ಜಮಾವಣೆಯು, ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಖಾಲ್ಸಾದ ಒಳಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು.
ಯುದ್ಧದ ಆಸ್ಫೋಟನ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆ
ಸಿಖ್‌ ದರ್ಬಾರ್‌ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಪಾದನೆಗಳ ನಂತರ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಮುರಿದುಬಿದ್ದವು. ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಸೇನೆಯೊಂದು ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್ ಕಡೆಗೆ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ತುಕಡಿಯೊಂದು ಅಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಬಂಗಾಳ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕನಾದ ಸರ್‌ ಹ್ಯೂ ಗಫ್‌ ಎಂಬಾತ ವಹಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಎಂಬಾತ ಇವನ ಜತೆಗೂಡಿದ; ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌ ಸ್ವತಃ ಗಫ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದವನಾಗಿದ್ದ. ಬಂಗಾಳ ಸೇನೆಯ ಸೇನಾ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್‌" ಪಡೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಘಟಕದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಕ್ಷದ ಫಿರಂಗಿದಳದ ಬಹುಭಾಗವು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಬಂಗಾಳ ಅಶ್ವ ಫಿರಂಗಿದಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಗುರವಾದ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, 1845ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯು ಸಟ್ಲೆಜ್‌ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸೇನೆಯ ನಾಯಕಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕಗಳು ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವಾದರೂ, ಪಂಜಾಬಿ, ಪಾಖ್ತನ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ಘಟಕಗಳೂ ಸಹ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದವು. ಫಿರಂಗಿದಳವು ಭಾರೀ ಬಂದೂಕುಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಯುರೋಪಿನ ಸಂಬಳದ ಸಿಪಾಯಿಗಳಿಂದ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ನದಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಖ್‌ ಅಧೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಮೊರಾನ್‌ ಹಳ್ಳಿ‌ಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು) ಮಾತ್ರವೇ ತಾವು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಿಖ್ಖರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರಾದರೂ, ಅವರ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಗೆತನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಅಧೀನದ ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯೊಂದು ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್‌ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುವ ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಅದು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಪಡೆಯು, ಗಫ್‌ನ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌ನ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಮುಡ್ಕಿಯ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಮುಖಾಬಿಲೆಯ ಕದನವೊಂದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗೆದ್ದರು.
ಮರುದಿನದಂದು, ಫಿರೋಜ್‌ಷಾದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಕಂದಕವು ಕಾಣುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂದರು. ಒಮ್ಮೆಗೇ ಎರಗಬೇಕೆಂದು ಗಫ್‌ ಬಯಸಿದ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಯಕೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌, ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್‌ನಿಂದ ಬರಬೇಕಿರುವ ತುಕಡಿಯು ಆಗಮಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾಯುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 21ರಂದು ತಡವಾಗಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ದಿನದ ಬೆಳಕು ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಳದಿರುವಂತೆಯೇ ಗಫ್‌ ದಾಳಿಮಾಡಿದ. ಸಿಖ್ಖರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹಾರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಫಿರಂಗಿದಳವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸದಿಂದ ಹೋರಾಡಿತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟಭಾಗ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನಿಯತ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯದವರು ಅಥವಾ ಘೋಡಾಚಡಾಗಳು (ಪರ್ಯಾಯ: ಗೊರ್ರಾಚರ್ರಾ, ಕುದುರೆ-ಏರಿದವರು) ಗಫ್‌ನ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕದಿರುವಂತೆ ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಗಫ್‌ನ ಸೇನೆಯ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವು ಹೋರಾಡಿಕೊಂಡು ಸಿಖ್ಖರ ಸೇನಾಠಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತರ ಘಟಕಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಅಥವಾ ಕೋಲಾಹಲದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮಾರನೆಯ ದಿನದಂದು ಸಿಖ್ಖರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌ ಬಯಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಡ್ಕಿಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾರನೆಯ ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಸೇನಾ ಘಟಕಗಳು ಪುನರ್ವ್ಯೂಹಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಅವರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಓಡಿಸಿದವು. ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ವ್ಯೂಹಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮರುಸಂಘಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಸೇನೆಯು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಗಫ್‌ನ ದಣಿದಿದ್ದ ಸೇನೆಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೋಲನ್ನೆದುರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಬಾರಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಿವರಿಸಲಾಗದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ; ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭರ್ತಿಮಾಡಲೆಂದು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿದಳವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ನಡೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತ ತನ್ನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ಇದಕ್ಕಿದ್ದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಗಫ್‌ನ ಸೇನೆಯು ದಣಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಸಿಖ್ಖರು ತಮ್ಮ ಸೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದಳಪತಿಗಳ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಎದೆಗುಂದಿದ್ದರಾದರೂ, ತಾಜಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರು ಪುನರ್ವ್ಯೂಹಗೊಂಡರು; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲೆಂದು ಮಹಾರಾಣಿ ಜಿಂದ್‌ ಕೌರ್‌ 500 ಆಯ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದಳು.
ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡಾಗ, ಸಿಖ್ಖರ ವಿಶೇಷ ದಳವೊಂದು ಅಲಿವಾಲ್‌ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೆಜ್‌ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿತು, ಮತ್ತು ಗಫ್‌ನ ಪೂರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸೇನಾಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಿತು. ಅವರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸರ್‌ ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಮಿತ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಮಿತ್‌ನ ಸೇನಾ ದಂಡಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಳಿಮಾಡಿದ ಸಿಖ್‌ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವು ಅವನ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಸ್ಮಿತ್‌ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 1846ರ ಜನವರಿ 28ರಂದು ನಡೆದ ಅಲಿವಾಲ್‌ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರ ಸೇತುಶಿರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾದರಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಅವನು ದಾಖಲಿಸಿದ.
ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಫ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನೆಯು ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಮಿತ್‌ನ ತುಕಡಿಯು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು; ಫೆಬ್ರುವರಿ 10ರಂದು ಈ ಸೇನೆಯು ಸೊಬ್ರಾವೊನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿಖ್ಖರ ಮುಖ್ಯ ಸೇತುಶಿರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿತು. ಕದನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ತೇಜ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿರೋಜ್‌ಷಾದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದಂತೆಯೇ ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯು ಪಟ್ಟುಬಿಡದೆ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿತಾದರೂ, ಗಫ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಸೇನಾಠಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಿತು. ಸಿಖ್ಖರ ಹಿಂದಿದ್ದ ಸೇತುವೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿರಂಗಿದಳದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಮುರಿದುಬಿದ್ದವು, ಅಥವಾ ತಾನು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಂತೆ ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದ (ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು). ಸಿಖ್ಖರ ಸೇನೆಯು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿತು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಶರಣಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪಡೆಗಳು ಕೊಂಚವೇ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಈ ಸೋಲು ಸಿಖ್‌ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಿತು.
ಪರಿಣಾಮಗಳು
1846ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 9ರಂದು ನಡೆದ ಲಾಹೋರ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಯಾಸ್‌ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್‌ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ಜಲಂದರ್‌ ದೊವಾಬ್‌) ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾಹೋರ್‌ ದರ್ಬಾರ್‌ ಕೂಡಾ 15 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು (1.5 ಕೋಟಿ) ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಧನವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅದು ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಬಿಯಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್‌ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೋಟೆಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಜಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ, ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನಂತರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ (ಅಮೃತಸರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ) ಜಮ್ಮುವಿನ ರಾಜನಾದ ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ 7,500,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ (75 ಲಕ್ಷ) ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜ ಎಂಬ ಪಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಮಹಾರಾಜ ದುಲೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅಗ್ರಗಣ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವನ ತಾಯಿ ಮಹಾರಾಣಿ ಜಿಂದನ್‌ ಕೌರ್‌, ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹಾರಾಜನು 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದರ್ಬಾರು ಮನವಿಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು 1846ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 16ರಂದು ನಡೆದ ಭೈರೋವಲ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ 150,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು (1.5 ಲಕ್ಷ) ಮೊತ್ತದ ಪಿಂಚಣಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮಂಡಲಿಯೊಂದರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುವ, ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಕೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇತರ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನೂ ಅದು ವಿಧಿಸಿತು. ಇದು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೀಡಿತು.
ದುಲೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರದ ನಾಯಕನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದರು; ಇದರ ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮದೇ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಘಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಆಶಯವು ಅಡಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಿಖ್‌ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಓರ್ವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಲಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ತೇಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ತಂತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದದ್ದು ಹಾಗೂ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ದಾಳಿಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಇವುಗಳು ಅನ್ಯಥಾ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣಗಳೆನಿಸಿವೆ.
ಅಲ್ಲಿಯವರೆವಿಗೂ ಸಿಖ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಉಗಮವಾದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಮುಘಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು. ಸದರಿ ಯುದ್ಧದ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಖಾಲ್ಸಾಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರಾದರೂ, ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಡೆಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ಮೂಡಿದ್ದು ಮೂರೇ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್‌ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಿಖ್‌ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ:1845ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ವರ್ಗ:1846ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್‌ ಯುದ್ಧಗಳು ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಕನದಗಳು ವರ್ಗ:1845ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಭಾರತ ವರ್ಗ:1846ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಭಾರತ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಪಿ ಸದಾಶಿವಂ
ಪಿ ಸದಾಶಿವಂ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ೨೧ನೇ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇವರು ತಮ್ಮ ಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಯ್ಯ ನಾದರ್ ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಳ್, ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಚೆನೈನ ಸರ್ಕಾರಿ ಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.
ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ
ಕನ್ನಡದ ಪತ್ರಿಕಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ 'ಕ್ರಾಂತಿ' ಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕತೆಗಾರ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್ ಅವರು ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರು. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರತಿ ವಾರ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇದರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಈಗ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಆಗಿರುವ ಲಂಕೇಶ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಲಂಕೇಶ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜಾಣ ಜಾಣೆಯರ ಪತ್ರಿಕೆ ಎಂಬುದು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿನ ತಲೆಬರಹ.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
ಮಿಲಾನ್
ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಅವಧಿ
thumb|left|ಮಿಲನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಅರಮನೆಗಳುಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಕಿನಿಯಸ್ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮಿಲನ್ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದರು. 400 BC ಯ ಆಚೆ ಈಚೆ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಇನ್ಸಬ್ರೆಸ್ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಹೂಡಿದರು. 222 BCರಲ್ಲಿ ಈ ಜನವಸತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ರೋಮನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಕ ಜನತೆ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಮೆದ್ಲಾನ್ ಮೂಲದ ಮಿಲನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮಿಡಿಯೊಲಾನಮ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿದರು. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ರೋಮನ್ ಹಿಡಿತದ ನಂತರ 293 AD ಯಲ್ಲಿ ಡಯೊಕ್ಲೆಷಿಯನ್ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಡಯೊಕ್ಲಿಷಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ( ರಾಜಧಾನಿ ನಿಕೊಮಿಡಿಯಾ) ಇರುವ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಮಿಯಾನಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕ್ಕೊಂಡ. ತಕ್ಷಣ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಮಿಯನ್ ಬೃಹತ್ ಸರ್ಕಸ್, ಥರ್ಮಾಯ್ ಎರ್ಕುಲಿ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು,470 x ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ.ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ I, ಮಿಲನ್‌ನ ಕಾಯಿದೆ 313ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂಗ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ. 402ರಲ್ಲಿ ವಿಷಿಗೋತರು ನಗರವನ್ನು ದಿಗ್ಭಂಧಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆಗ ಅರಮನೆ ವಾಸವನ್ನು ರಾವೆನ್ನಾಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (452ರಲ್ಲಿ) ಹೂಣರು ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದರು. 539ರಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟಿನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ I ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ಗಾಥಿಕ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಸ್ಟ್ರೊಗೋಥರು ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಶಮಾಡಿದರು. 569ರ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಲೊಂಗೊಬಾರ್ಡರು (ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಮೂಲ) ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಬೈಜಾಂಟಿನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲೋಬಾರ್ಡರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೋಮನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಿಲನ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 774ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಮಹತ್ತರ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿ ತನ್ನನ್ನು "ಲೊಂಬಾರ್ಡರ ರಾಜ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂದಾಗ ಮಿಲನ್ ಫ್ರಾಂಕರಿಗೆ ಶರಣಾಯಿತು (ಈ ಹಿಂದೆ ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಗಳು ಅನೇಕ ಸಲ ಪರಸ್ಪರ ಕಾದಾಡಿ ವಶಪಡಿಸಿಕ್ಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಜನರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ). ಲೊಂಬಾರ್ಡರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಿರೀಟಾವಧಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಇದಾದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಮಧ್ಯ ಕಾಲೀನ ಯುಗ
thumb|150px|ಬಿಸ್ಕಿಯೋನ್: ಪಿಯಾಝಾ ಡುಯೊಮೊನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್ ಅರಮನೆಯ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಲಾಂಛನ.IO<HANNES> ಅಕ್ಷರಗಳು ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್ ಜಿಯೊವಾನಿ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ (1342-1354)ಯ ಸಂಕೇತ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪೊ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯಿಂದ  ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನ ಆಚೆಗಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ತನಗಿದ್ದ ಹತೋಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನಗರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. 1162ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ I ಬಾರ್ಬರೊಸ್ಸಾ ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಬಹುಪಾಲು ನಾಶವಾಯಿತು. 1167ರಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಈ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1183ಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ನಗರಗಳು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಡ್ಯೂಕಿ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕಿತು. 1208ರಲ್ಲಿ ರಾಂಬೆರ್ಟಿನೊ ಬುವಾಲೆಲ್ಲಿ 1242ರಲ್ಲಿ ಲೂಕಾ ಗ್ರಿಮಾಲ್ಟಿ ಮತ್ತು 1208ರಲ್ಲಿ ಲುಚೆಟೊ ಗಟ್ಟಿಲುಸಿಯೊ ಇವರುಗಳು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪೊಡೆಸ್ತಾ ಆಗಿ ಒಂದೊಂದು ಕಾಲಾವಧಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮಿಡಿವಿಯಲ್ ಕಮ್ಯೂನ್‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಾನವಾದ ಹಿಂಸೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ: 1252ರ ಮಿಲನೀಸ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯ ಕೊಲೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ  ಕೊಂಟಾಡೊ  ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕಾಲ್ಗಡದಿಂದ ಅದು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಮಾರ್ಟಿರ್ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು,  [ಬಲಭಾಗದ ಚಿತ್ರ]; ಕೊಲೆಪಾತಕರು ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಮತ್ತು   ಪೊಡೆಸ್ತಾ ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಯುಧಪಾಣಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1256ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖರನ್ನು ಮಿಲನ್ ನಗರದಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟಿಸಲಾಯಿತು. 1259ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಕ್ಯಾಪಿಟಾನೊ ಡೆಲ್ ಪೊಪೊಲೊ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ ಮಾರ್ಟಿನೊ ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ತೋಡಿಸಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಳತೊಡಗಿದ.ಅವನ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಿಲಾನಿಸ್ ಬೊಕ್ಕಸ ಬರಿದಾಯಿತು. ಅಮಾನವೀಯ ಲೋಭಿತನದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಜನ ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದರು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಡೆಲ್ಲಾತೊರ್ರೆಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಶತ್ರು ವಿಸ್ಕೊಂಟಿಗೆ ಜನಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಬಂತು.22 ಜುಲೈ 1262ರಂದು ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಕೊಮೊನ ಬಿಷಪ್, ರಾಯ್‌ಮೊಂಡೊ ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಗರದ IV ಪೋಪ್, ಒಟ್ಟೋನ್ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿಯನ್ನು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಪದವಿಗೇರಿಸಿದ. ನಂತರ ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆ, ಕತಾರ್ ವಿತಂಡವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಆಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ದ್ರೋಹಾರೋಪ ಮಾಡಿದ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ, ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆ ಮೇಲೂ ಇದೇ ದ್ರೋಹಾರೋಪ ಹೊರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಮಿಲನ್ ನಗರದಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟಿಸಿ ಆಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಇದಾದ ನಂತರ ಶುರುವಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆದು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು.1263ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೊನ್ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಉಚ್ಛಾಟಿತರ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಬಣಗಳ ನಡುವಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರ ದೇಸಿಯೊ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಡೆಲ್ಲಾ ತೊರ್ರೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊರಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಆಳಿದ.ಮಿಲನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು ಗ್ವೆಫ್ಫರು ಮತ್ತು ಘಿಬೆಲಿನ್ನರು ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಬಣಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾದಾಟದ ಕತೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಗ್ವೆಲ್ಫರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಜರ್ಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ "ಘಿಬಲಿನ್" ಗೆಳೆತನದ ಆಧಾರದಿಂದ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿಯ ಕುಟುಂಬ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕಾರ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1395ರಲ್ಲಿ, ಈ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ ವೆನ್ಸೆಸ್ಲಾಸ್ (1378-1400) ಮಿಲನೀಸರನ್ನು ಡ್ಯೂಕ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ. 1395ರಲ್ಲಿ, ಗಿಯಾನ್ ಗಲೆಜ್ಜೊ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿಗೇರಿದ. ಘಿಬೆಲಿನ್ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿಯ ಕುಟುಂಬ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ತನಕ, ಒಂದೂವರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ನವೋದಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸಫೋರ್ಜಾ ಕುಟುಂಬ
thumb|left|150px|ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೊ ಎಸ್‌ಫೋರ್ಜೆಸ್ಕೊ, ಜಫೋರ್ಜಾ ಕುಟುಂಬದ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಕೇತ thumb|right|150px|17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ 1447ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಡ್ಯೂಕ್ ಫಿಲಿಪ್ಪೊ ಮಾರಿಯಾ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಗಂಡುಮಗನಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ; ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ವಂಶಾವಳಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಆಂಬ್ರೋಸಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಯಿದೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಂಬ್ರೋಸಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಸೇಂಟ್ ಆಂಬ್ರೋಸ್‌ನಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಗ್ವೆಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಘಿಬೆಲಿನ್ ರಾಜಕೀಯ ಬಣಗಳೆರಡೂ ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಬ್ರೋಸಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಸಫೋರ್ಜಾದ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಸಫೋರ್ಜಾ 1450ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂದಾಗ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪತನಗೊಂಡಿತು; ಇದು ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ನವೋದಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಮಾಡಿತು.
ಫ್ರೆಂಚ್, ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳ ಅವಧಿ
thumb|150px|right|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ತೆರೇಸ-I 1740 ರಿಂದ 1780ತನಕ ಮಿಲನ್‌ನ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್. 1492ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ದೊರೆ ಲೂಯಿಸ್ XII ಮೊದಲಿಗೆ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿ ಅರಸಿದ. ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವರು ಸ್ವಿಸ್ ಮರ್ಸೆನರಿಗಳು. ಸ್ವಿಸ್ಸರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮರಿಗ್ನಾನೊ ಕದನದಲ್ಲಿ ಲೂಯಿಸ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ದೊರೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ I ಗೆ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿಯ ಭರವಸೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. 1525ರಲ್ಲಿ ಪಾವಿಯಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ I ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈ ಸೇರಿತು. 1556ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ತನ್ನ ಮಗ ಫಿಲಿಪ್ II ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ I ಪರವಾಗಿ ಪದತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೊತ್ತುಗಳು, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಫಿಲಿಫ್ IIನಿಗೆ ಸೇರಿದವು; ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಂಶಾವಳಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾದಿಪತ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. 1629–31ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್‌ನ ಪ್ಲೇಗ್ ಉಪದ್ರವ 130,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 60,000 ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಶತಮಾನದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕೊನೆಯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಕಪ್ಪು-ಸಾವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ಲೇಗ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1700ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IIನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಂಶಾವಳಿ ಪತನಗೊಂಡಿತು. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅಂಜೌನದ ಫಿಲಿಪ್‌ಗೆ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಫ್ರೆಂಚರು 1701ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸೊತ್ತುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಕ್ಸೆಷನ್ ಕದನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1706ರಲ್ಲಿ, ರಾಮಿಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಟೂರಿನ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗರು ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. 1713ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉಟ್ರೆಕ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದ, ಸ್ಪೆಯಿನ್‌ನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೊತ್ತುಗಳು, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.
ಅಲ್ತಮಸ್ ಕಬೀರ್
ಅಲ್ತಮಸ್ ಕಬೀರ್(ಜನನ:೧೯ ಜುಲೈ ೧೯೪೮,ಕಲ್ಕತ್ತ) ಭಾರತದ ೩೯ನೆಯ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದವರು.
ಮಿಲಾನ್
19ನೆಯ ಶತಮಾನ
thumb|left|150px|ಮಿಲನ್‌ನ ದೇಶ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸೇನೆ ವಿರುದ್ಧ ಐದು ದಿನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾದಾಡಿದರು. 1796ರಲ್ಲಿ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಸಿಸಾಲ್ಪಿನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ನಂತರ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಇಟಲಿ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ ಡುಯೊಮೊ ಆಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಆಕ್ರಮಣ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ವಿಯೆನ್ನಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1815ರಲ್ಲಿ ವೆನೆಟೊ ಜೊತೆಗೆ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಮಿಲನ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಹತೋಟಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಅಪೆರಾಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1770ರಲ್ಲಿ ಮೊಜಾರ್ಟ್, ಟೀಟ್ರೊ ರೀಗಿಯೊ ಡ್ಯೂಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಪೆರಾ ಪ್ರೀಮಿಯಮ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ. ನಂತರ ತನ್ನ ಬೆಲಿನಿ, ಡೊನಿಜೆಟಿ, ರೋಸ್ಸಿನಿ ಮತ್ತು ವರ್ದಿ ಮುಂತಾದವರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಲಾ ಸ್ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿನ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ವರ್ದಿ ಸ್ವತಃ "Casa di Riposo per Musicisti" ನಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಭೂಮಿಗಳೆಂದರೆ ಲಾ ಕ್ಯಾನೊಬಿಯಾನ ಮತ್ತು ಟೀಟ್ರೊ ಕರ್ಕಾನೊ .1848 ಮಾರ್ಚ್ 18ರಂದು ಮಿಲನೀಸರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯ ಎದ್ದರು, ಈ "ಐದು ದಿವಸಗಳ" ಇಟಾಲಿಯನ್: ಬಂಡಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೀ ಕಿಂಕ್ ಜಿಯೊರ್ನಾಟೆ  ಮಾತು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ರಾದೆಟ್‌ಸ್ಕಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಜುಲೈ 24ರಂದು ಕುಸ್ಟೊಜಾದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ರಾದೆಟ್‌ಸ್ಕೀ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಸಾರ್ಡೀನಿಯಾದ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೋಸ್ಕರ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಕರೆಕೊಟ್ಟರು. ಸಾರ್ಡೀನಿಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು 1859ರಲ್ಲಿ ಸೊಲ್ಫೆರಿನೊ ಕದನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು ಮಣಿಸಿದರು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಡೀನಿಯಾ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಇದು ಇಟಲಿಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿ ಸಾಧಿಸಿತು; 1861ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇಟಾಲಿ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಯಿತು.ಇಟಲಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ರೈಲುದಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಸುಗಮವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಿಲನ್ ನಗರ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ರೈಲುದಾಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಪರೀತ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಾವಾ-ಬೆಕ್ಕಾರಿಸ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಿಂದ ಮಿಲನ್ ನಗರ ವಿಚಲಿತಗೊಂಡಿತಾದರೂ ಅಗಾಧ ಕೈಗಾರೀಕರಣದಿಂದ ಅದು ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮೈದಳೆಯಿತು. ಈ ವೇಳೆಗೆ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಇಟಲಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು; ಈ ನಗರ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಗಾಧವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂದಿತು.
20ನೆಯ ಶತಮಾನ
thumb|left|1906ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಕ್ಯ ಹಜಾರದ ದೃಶ್ಯ 1919ರಲ್ಲಿ, ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲೊನಿ ಕಪ್ಪು ಅಂಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ, ಇವರು ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿ, 1922ರಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ರೋಮ್‌ನ ಮಾರ್ಚ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮಿಲನ್ ನಗರ ತುಂಬಾ ನೊಂದಿತು. 1943ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ಯುದ್ಧ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಜರ್ಮನ್ನರು 1945ರ ತನಕ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿಟ್ದ್ದರು. ಮಿಲನ್ ಮೇಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳ ಅತಿಕೆಟ್ಟ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದದ್ದು 1944ರಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ದಾಳಿ ಮಿಲನ್‌ನ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1943ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿತ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಾದಾಟಗಳು ನಡೆದವು. thumb|right|150px|ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳೂತ್ತಿರುವ ಪೈರೆಲಿ ಟವರ್, ಯುದ್ದೋತ್ತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪವಾಡದ ಸಂಕೇತ.ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾದ 1ನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆ ತನ್ನ ಪೊ ಕಣಿವೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಿಲನ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಚಳುವಳಿಗಾರರು ಅವರು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಂಡೆದ್ದು ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲೊನಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ (Repubblica Sociale Italiana ,ಅಥವಾ RSI) ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಡೊಂಗೊ ಹತ್ತಿರ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ಕೊಂದು ಹಾಕಿದರು. 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು, ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚೌಕ ಪಿಯಾಜೆ ಲೊರೆಟೊನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತು ಹಾಕಿದರು. thumb|left|20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಬದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್‌ನ ಪಿಯಾಝಾ ಡೆಲ್ ಡುಯೊಮೊದ ದೃಶ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಯಹೂದಿಗಳಿಂದ ಗಿಜಿಗಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಲನ್ ನಗರ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪವಾಡದಿಂದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಂತರಿಕ ವಲಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯ ಜನ ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರತೊಡಗಿ 1971ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,723,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಗ್ಗತೊಡಗಿತು, ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಗರದ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಜನತೆ ಕೇಂದ್ರ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಸುತ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಸ ಅರೆ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದೇಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡು ವಿದೇಶಿ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸತೊಡಗಿತು ವಿದೇಶಿಯರ ಈ ವಲಸೆಯ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮಿಲನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ಚೈನಾಟೌನ್ ಕಾರಣ, ಇದು ಪಾಲೊ ಸರ್ಪಿ, ವಯಾ ಬ್ರಮಾಂಟೆ, ವಯಾ ಮೆಸ್ಸಿನಾ ಮತ್ತು ವಯಾ ರೋಸ್ಮಿನಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಆಗಿದ್ದು, ಝೆಜಿಯಾಂಗ್‌ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಚೀನೀಯರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ಇಂದು ನಗರದ ಮನಸೆಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರ ಇಟಲಿಯ ಫಿಲಪಿನೊ ಜನರ ಪೈಕಿ ಮೂರನೆ ಒಂದು ಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿದೆ; 33,000 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಗಣನೀಯ ಗಾತ್ರದ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1000 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಡುತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸದೃಢಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ, 2001ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಮಾತ್ರ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಆಡಳಿತ
thumb|right|ಮಿಲನ್‌ನ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ರಾಜಕೀಯ
ಒಂಬತ್ತು ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ನಗರಗಳಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಅನ್ನು ವಿಭಾಗಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆn (1-8) ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ-ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ (9).
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು
ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಜೋನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಉಪ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 1999ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ 21 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯ ಗಳಿದ್ದವು; 1999ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯಗಳನ್ನು 21ರಿಂದ 9ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಇಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇಂದು ವಲಯ 1 ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಎರಾ ಸಿಟಿ ಗೋಡೆಗಳ ಒಳಗಿನ "ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕೇಂದ್ರ"ದಲ್ಲಿದೆ;  ಉಳಿದ 8 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯಗಳು 1ನೇ ವಲಯದ ಗಡಿಯಿಂದ ನಗರಮಿತಿಯ ಗಡಿಗಳಾನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಭೂಲಕ್ಷಣ
ಮಿಲನ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪದನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಟಿಸಿನೊ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಪೊ ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇವು ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ತೊರೆಗಳಾಗಿವೆ ನಗರದ ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣ 181 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 122 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 181 km2 ಹಾಗೂ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 122 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಹವಾಗುಣ
ಮಿಲನ್‌ನ ಹವಾಮಾನ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ Cfa ) ದ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಒಳನಾಡು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ; ತೇವಾಂಶಭರಿತವಾದ ಸೆಕೆಯ ಬೇಸಗೆ, ಚಳಿಯ ತೇವ ಜಿನುಗುವ ಮಾಗಿಕಾಲ ; ಇಟಲಿಯ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹವಾಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂಗ ಇದು ಭಿನ್ನ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಕಂಡುಬರುವುದು -3 to 4 °Cಜನವರಿ ಮತ್ತು 19 to 30 °Cಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ. ಮಾಗಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತ ಸರ್ವೆಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕಳೆದ 15-20ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಹಿಮಪಾತದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣ 35 ಮತ್ತು 45 ಸೆಂ.ಮೀ (16"/18"); 30-50ಸೆಂ.ಮೀ ನಷ್ಟು ಒಂಟಿ ಹಿಮಪಾತ ಆಗಾಗ ಆಗುತ್ತಿದ್ದು 1985ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಮಪಾತ 80-100 ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ತೇವಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸರಾಸರಿ 1000ಮಿ.ಮೀ (40 ಇಂಚು). ದಕ್ಷಿಣದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ನಗರ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಧ್ವೀಪ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ವಾಡಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಪೊ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಮ ಕವಿದ ನಗರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳು
thumb|left|ಪಾರ್ಕೊ ಸೆಂಪಿಯೋನ್, ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರ್ಕ್. thumb|175px|right|ಗಿಯಾರ್ಡಿನಿ ಪಬ್ಲಿಕಿ ಡಿ ಪೋರ್ಟಾ ವೆನೆಜಿಯಾ, 1780ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಉಳಿದಿರುವ ಮಿಲನ್ನಿನ ಅತಿಹಳೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು. ತನ್ನ ಗಾತ್ರದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಹಸಿರು ಕವಚ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆ ಈ ನಗರಕ್ಕಿದೆ. 1857 ಮತ್ತು 1862ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವನು ಗಿಯೂಸೆಪ್ಪೆ ಬಾಲ್ಜಾರೆಟ್ಟೊ. "ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಜಿಲ್ಲೆ"ಯ ಪಿಯಾಜಾಲೆ ಒಬೆರ್ದಾನ್ (ಪೊರ್ಟಾ ವೆನೆಝಿಯಾ), ಕೊರ್ಸೊ ವೆನೆಜಿಯಾ ವಯಾ ಮಾನಿನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವ್ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನವನಗಳೆಂದರೆ ಪಾರ್ಕೊ ಸೆಂಪಿಯೋನ್ (ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ಲೊ ಸಫಾರೆಸ್ಕೊ ಹತ್ತಿರ), ಪಾರ್ಕೊ ಫೊರ್ಲಾನಿ, ಗಿಯಾರ್ಡಿನಿ ಪಬ್ಲಿಕಿ, ಹಿಯಾರ್ಡಿನೊ ಡೆಲ್ಲಾ ವಿಲ್ಲಾ ಕಮ್ಯೂನಾಲ್, ಗಿಯಾರ್ಡಿನಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಗ್ವಾಸ್ತಾಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕೊ ಲ್ಯಾಂಬ್ರೊ. ಪಾರ್ಕೊ ಸೆಂಪಿಯೋನ್ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ, ಇದು ಪಿಯಾಝೊ ಸಿಂಪಿಯೋನ್ ಹತ್ತಿರ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೊ ಸಫಾರ್ಜೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಆರ್ಕ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಎಮಿಲಿಯೊ ಅಲೆಮ್ಯಾಗ್ನಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಅರೆನಾ, Civico Acquario di Milano (ಮಿಲನ್‌ನ ನಾಗರೀಕ ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರ), ಒಂದು ಗೋಪುರ, ಒಂದು ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೆಲವು ಕೋಳಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಪಾರ್ಕೊ ಫೊರ್ಲಾನಿ 235 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿದ್ದು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೊಳ ಇದೆ. ಗಿಯಾರ್ದಿನಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು, ಈಗ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಶುರುವಾದದ್ದು ನವೆಂಬರ್ 1783ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಗಿದಿದ್ದು 1790ರ ಆಜುಬಾಜಿನಲ್ಲಿ. ಇದನ್ನು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತೋಟದಂತೆ ಭೂವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಳ, ಮೂಸಿಯೊ ಸಿವಿಕೊ ಡಿ ಸ್ಟೋರಿಯ ನ್ಯಾಚುರಲೆ ಡಿ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲಾ ರಿಯಾಲೆಗಳು ಇವೆ. ಗಿಯಾರ್ಡಿನಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಗ್ವಾಸ್ಟಲಾ ಕೂಡ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ತೋಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಂಗರಿಸಿದ ಮೀನಿನ ಕೊಳವಿದೆ.ಮಿಲನ್ ನಗರ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಒರ್ಟೊ ಬಟಾನಿಕೊ ಡಿಡಾಟ್ಟಿಕೊ ಸ್ಪೆರಿಮೆಂಟಾಲೆ ಡೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾ ಡಿ ಮಿಲಾನೊ ( ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟೊ ಡಿ ಸೈನ್ಸ್ ಬಾಟಾನಿಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಸಸ್ಯ ತೋಟ), ಒರ್ಟೊ ಬಾಟಾನಿಕೊ ಡಿ ಬ್ರೆರಾ ( 1774ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ತೆರೆಸಾಳ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ 1774 ಫುಲ್ಗೆಂಜಿಯೊ ವಿಟ್‌ಮನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯತೋಟ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಾಳಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಇದನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಒರ್ಟೊ ಬಟಾನಿಕಾ ಡಿ ಕ್ಯಾಸ್ಕಿನಾ ರೋಸಾ. 23 ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ದ ರೈಟಿಯಸ್‌ ಅನ್ನು ಮೊಂಟೆ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮಾನವತೆ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ನರಮೇಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವರ ಧೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಈ ತೋಟ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಯೆರೆವಾನ್ ಮತ್ತು ಸರಜೇವೊ, ಸ್ವೇತ್ಲಾನ ಬ್ರಾಝ್ ಮತ್ತು ಪೈಯಟ್ರೊ ಕುಕಿಯುಕಿಯನ್‌ನ ಧೀಮಂತರು ಈ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ರೈಟಿಯಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದು ಮೊಶೆ ಬೆಜ್‌ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಆಂದ್ರೆಯ್ ಸಖಾರೊವ್ ಇವರುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿರುವ ಗಿಡಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಯೋಗವೊಂದು ವರ್ಷದ "ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿ"ಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಧೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಿಲಪ್ ಷಾ‌ನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಿಲನ್ ನಗರ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮಿಲಪ್‌ನ ಹೆಸರಿನ ಲಯಗಳು ಮಿಲನ್‌ನ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆಯಾಗಿರುವುದು.
ರಾಜೇಂದ್ರಮಲ್ ಲೋಧಾ
ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಲ್ ಲೋಧಾ (ಜನನ ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೯) ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ೪೧ನೆಯ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಲೋಧಾ ಪಟ್ನಾ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಿಲಾನ್
ಜನಸಾಂದ್ರತೆ
2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,301,394 ದೇಶವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿರ್ಕೈಗಾರಿಕಾಕೀಕರಣದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಉಪನಗರಗಳು ಮೇಲೆದ್ದು ನಗರ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರು ಮೂರನೆಯ ಒಂದರಷ್ಟು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಿಕೊಂದತಿರುವ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 4.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಇದು ಇಡೀ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲೇ ಐದನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1950-60ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗಿದ ಉಪನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಜನವಸತಿಗಳು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು, ಜನಸಂಚಾರದ ದಟ್ಟಣೆ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಗರದ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದಾಚಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು 7.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಮೆಟ್ರೋ ಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹಿಗ್ಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ದಟ್ಟಾಣೆಯಿರುವ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ನೀಲಿ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿ ನ ಭಾಗವೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಜೇಂದ್ರಮಲ್ ಲೋಧಾ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು
ಮಿಲಾನ್
ವಲಸೆ
ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ನಗರ ವಲಸೆಗಾರರ ಎರಡು ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು, ಒಂದು ಇಟಲಿಯಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ, ಎರಡನೆಯದು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆ. ಈ ಎರಡು ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆಗಳು ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲೆತವು. ಮೊದಲನೆಯ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆ 1950-60ರ ಉನ್ನತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಾನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅಗಾಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಪವಾಡದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿದಾರರು. ಎರಡನೆಯ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆ ಸೇವಾಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರೀಕರಣೋತ್ತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಭಾಗೀದಾರರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ನಗರಗಳು, ಪೂರ್ವಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಎರಡನೆಯದು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ, ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಇಟಾಲಿಯನೇತರ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. 1990ರ ಆಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 10ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ವಲಸೆಗಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ( ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಮಾಣಿಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಮನೆಗೆಲಸಗಾರರು) ಅಥವಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ISTAT ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ 181,393 ವಲಸೆಗಾರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13.9% ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಮಿಲನ್ ನಗರ ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, 2004ರಲ್ಲಿ ಅದರ GDP € 241.2 ಬಿಲಿಯನ್ (US$ 312.3 ಬಿಲಿಯನ್) ಇತ್ತು. ಮಿಲನ್ ಏನಾದರೂ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅದು ಜಗತ್ತಿನ 28ನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಇಡೀ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು
ಮಿಲನ್ ನಗರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ (ಬೊರ್ಸಾ ಇಟಾಲಿಯಾನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂಟರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಟಲಿಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿನ "ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌"ದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳು ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ಜೆ ಟೈಲರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಇ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಹತ್ತು "ಆಲ್ಫಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟೀಸ್‌"ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಇತರೆ ನಗರಗಳೆಂದರೆ (Key Findings, ), ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್, ಸಿಯೋಲ್, ಮಾಸ್ಕೊ, ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್, ಟೊರೊಂಟೊ, ಮುಂಬಯಿ, ಬುಯೆನೊಸ್ ಏರೆಸ್ ಮತ್ತು ಕೌಲಾಲಂಪುರ್. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಶಲಕಲೆ ಏಳಿಗೆ ಕಂಡಿತ್ತು, ಗುರಾಣಿ ತಯಾರಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನೀರಾವರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಲೊಂಬಾರ್ಡಿನ ಬಯಲು ಸೀಮೆಯನ್ನು ಫಲವತ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದೆ ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.ವೆನಿಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಗರಗಳಂತೆ ಐಷಾರಾಮಿ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು "ಮಿಲನರ್ " ಅಥವಾ "ಮಿಲ್ಲನರ್ " ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ಧದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಸೊಗಸಾದ ಆಭರಣಗಳು, ಬಟ್ಟೇ, ಹ್ಯಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ದಿರಿಸುಗಳು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ಧ ಮಿಲಿನರಿ ಅಂದರೆ ಹ್ಯಾಟುಗಳ ತಯಾರಕ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟಗಾರ ಎಂಬ ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಿಲನ್ನಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸರಕುಗಳು ಸಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೊರೆಗಳ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಲಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಿತು.19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಏಷಿಯಾದಿಂದ ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಫೈಲೊಕ್ಸೆರಾ ಕೀಟದಿಂದ ಹರುಕಾದ ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ವೈನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು  ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಜವಳಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಂತರ ಲೋಹ, ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಂದು ಮಿಲನ್ ನಗರ ಜವಳಿ, ಗಾರ್ಮೆಂಟ್ಸ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ (ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ) ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಭಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಫೈಯೆರಾಮಿಲಾನೊನಲ್ಲಿ ಫೈಯರಾ ಮಿಲಾನೊ ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಸುಮಾರು ಭೂ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸೈಕಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತರವಾದ ಕಟ್ಟಾಡಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಡಾವಿ, ಅದರ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಿಟಿಲೈಫ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಕಲ್ಪಿಸಲು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದ ಉಪನಗರ ರ್ಹೊ ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಸಂತೆ ಮೈದಾನ ಫೈಯರಾಮಿಲಾನೊವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.
ಮಿಲನ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಭವಿಷ್ಯ
thumb|right|200px|ಎಕ್ಪೋ 2015 ಲೋಗೊ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಈಗ ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಳಾಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಟೀಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾದೊಂದಿಗೆ ಹಳೆಯ ಫೈಯೆರಾ ನಿವೇಶನದ ಸಿಟಿಲೈಫ್ ಯೋಜನೆ ಹೊಸ ಸಂತ ಗಿಯೂಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿಬಾಲ್ಡಿ-ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಲಯದ ಪೋರ್ಟಾ ನೋವಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ನಗರ ಮರುವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ರೆಂಝೊ ಪಿಯಾನೊ,ನೊರ್ಮನ್ ಫೋಸ್ಟರ್, ಜಹಾ ಹದೀದ್, ಮ್ಯಾಸ್ಸಿಮಿಲಿಯಾನೊ ಫುಕ್ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ ಲಿಬೆಸ್ಕಿಂಡ್ ಇವರುಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಡೊಮೊ ಮತು ಪೈರೆಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿಸುವ ಈ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲು ಮಾಡಲಿವೆ.ಆಧುನೀಕರಣದ ಈ ಭರಾಟೆಯಿಂದ ನವೀಕರಣಾಗೊಂಡ ಮಿಲನ್ ನಗರ Expo 2015 ಕ್ಕೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಲಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ
2008ರ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿ ಪವರ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ವಿಶ್ವದ 27ನೆಯ ಬಲಿಷ್ಠ ನಗರವೆಂದು, 2009ರಲ್ಲಿ 203.5 ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ 28ನೆಯ ಬಲಿಷ್ಠ ನಗರವೆಂಬ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಈ ದರ್ಜೆ ಬೀಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೌಲಾಲಂಪುರಗಳ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮುಂದಿರುವ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ನಗರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್, ಫುಕುವೋಕ ತಾಯ್‍ಪೇಯ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೊ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಾ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ 29ನೆಯ ಸ್ಥಾನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ 30ನೆಯ ಸ್ಥಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 18ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಬದುಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ 18ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧೀ ವಿಷಯಗಳಾಲ್ಲಿ 27ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮೀಪ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಜೀವನಾಧಾರದ ಅಂಕಿ ಆಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗ ಪೈಕಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 12ನೆಯ ಸ್ಥಾನ, ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ 13ನೆಯ ಸ್ಥಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ 8ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬಾಳ್ವಿಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 11ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
thumb|left|ಸಂತ ಅಂಬೋಜಿಯೊನ ದ ಬೆಸಿಲಿಕಾ. 2007ರಲ್ಲಿ 1902 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ 1914 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ 42 ಮತ್ತು 52ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೂಲವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪೈಕಿ 56% ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಬಂದರೆ 44% ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು 56% ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪೈಕಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (16%), ಜರ್ಮನಿ (9%) ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (6%)ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಬರುವ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಂಜನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆಡುಯೊಮೊ ಮತ್ತು ಪಿಯಾಝಾ, ಟೀಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಗ್ಯಾಲೆರಿಯಾ ವಿಟ್ಟೊರಿಯೊ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ II,  ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ಲೊ ಸ್ಫೋರ್ಝೆಸ್ಕೊ, ಪಿನಾಟೆಕಾ ಬ್ರೆರಾ ಮತ್ತು ವಯಾ ಮಾಂಟೆನಪೊಲಿಯೊನೆ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮಿಲನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೊ ಜಪಾರೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಟೀಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾಗಳಿಗೆ ಬೇಟಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಬೇಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಬ್ರೋಗಿಯೋ, ನಾವಿಗ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೆರಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವು ಅಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲ. ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಲಗ್ಸೂರಿಯಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹೋಟೆಲುಗಳಿವೆ, ಟೌನ್ ಹೌಸ್ ಗ್ಯಾಲೆರಿಯಾ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಪ್ತತಾರಾ ಹೋಟೆಲು, ಸೊಸಿಯೆಟೆ ಜನರಾಲೆ ಡಿ ಸರ್ವೈವಲೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 343 ರಾತ್ರಿ ತಂಗುತ್ತಾರೆ, ವಿದೇಶಿಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲಾವಧಿ ತಂಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 77%ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ 2-5 ರಾತ್ರಿಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಾರೆ. 75%ನಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಾರೆ, 4-ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲುಗಳು (47%) ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, 5-ಸ್ಟಾರ್ಸ್, ಅಥವಾ 3-ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಹೋಟೆಲುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 11% ಮತ್ತು 15% ರಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೂರ್ತ ಕಲೆ
thumb|right|ಪಿನಾಕೊಟಿಕಾ ಡಿ ಬ್ರೆರಾ, ರಾಫೆಲ್‌ನಿಂದ ದ ಮ್ಯಾರಿಯೇಜ್ ಆಫ್ ವರ್ಜಿನ್ thumb|left|200px|ಲಿಯೋನಾರ್ಡೊನ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್. ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಮಹತ್ವದ ಕಲಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು, ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು (ಬ್ರೆರಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಪಿನಾಕೊಟಿಕಾ ಆಂಬ್ರೋಸಿಯಾನಾದಂತಹವು) ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಕಲೆ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಕುಟುಂಬ ಮಹಾನ್ ಕಲಾ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಗರ ಗಾಥಿಕ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು (ಮಿಲನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೊಗಸಾದ ಕಲಾಕೃತಿ). ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಧಿಯೆಂದರೆ 14 ಮತ್ತು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುವಿನ ಜಫೋರ್ಜಾ ಕುಟುಂಬದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿ. ಜಫೋರ್ಜಾ ಕ್ಯಾಸಲ್ ನವೋದಯದ ಸೊಗಸಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗಳವಾದರೆ ಫಿಲರೆಟ್ ಒಸ್ಪೆಡಾಲ್ ಮ್ಯಾಗಿಯೋರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ಡಾವಿಂಚಿಯಂತಹ ಅನನ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಸಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕಸ್‌ನಂತಹ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದಂತಹ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರು. ಮಿಲನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬ್ರಮಾಂಟೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ಸಂತ ಮಾರಿಯಾ ಡೆಲ್ ಗ್ರೇಜಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋರೈಸುವ ಚೆಲುವಿನ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಅನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಬ್ರಮಾಂಟಿ, ಇದೇ ರೀತಿ ಸಂತ ಮಾರಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ಸೊ ಸ್ಯಾನ್ ಸಟೈರೊ ಚರ್ಚನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಕೂಡ ಆತನೆ ಆಗಿದ್ದುದು ವಿಶೇಷ. 17 ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಖ್ ಕಲಾ ಸಂವೇದನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಆ ಅವಧಿಯ ಕ್ಯಾರವಾಗಿಯೋ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕಲಾವಿದರು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತು. ಕ್ಯಾರವಾಗಿಯೋನ ಮಹತ್ವದ ಬ್ಯಾರಖ್ ಕಲಾಕೃತಿ "ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಆಫ್ ಫ್ರೂಟ್ " ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಬೈಬ್ಲಿಯೋಟಿಕ್ ಆಂಬ್ರೋಸಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಪ್ಪರ್ ಅಟ್ ಎಮ್ಮಾಸ್ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಬ್ರೆರಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲನೀಸ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಪರಂಪರೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಬಹುಶಃ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಬ್ರೆರಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಹಯೇಜ್‌ನ "ದ ಕಿಸ್ಸ್ ". ಮುಂದೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಸ್ತ ಇಟಲಿ ಫ್ಯೂಚರಿಸಂನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1909ರಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯೂಚರಿಸಂ‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಫಿಲಿಪ್ಪೊ ಮಾರಿನೆಟ್ಟಿ ತನ್ನ "ಫ್ಯೂಚರಿಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊ "(ಇಟಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ, Manifesto Futuristico ದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಮಿಲನ್ ನಗರ "grande...tradizionale e futurista " (ಇದರರ್ಥ ಪಾರಂಪರಿಕ ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾವಿಷ್ಯಿಕ ). ಉಂಬರ್ತೊ ಬೊಸಿಯೊನಿ ಕೂಡಾ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಫ್ಯೂಚರಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದ. ಇಂದು, ಮಿಲನ್ ನಗರ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ
thumb|left|ಜಿಯೊ ಪೊಂಟಿಯಿಂದ ಡ್ಯುಯೆ ಫೋಗ್ಲಿ ಸೋಫಾ. ಮಿಲನ್ ನಗರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಗರವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ನಗರ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪೀಟೋಪರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಸಂತೆ ಫೈಯರೋ ಮಿಲಾನೊವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವುದು ಮಿಲನ್ ನಗರ. "ಫುವೊರಿ ಸಲೋನ್" ಮತ್ತು "ಸಲೋನ್ ಡೆಲ್ ಮೊಬೈಲ್ " ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಾರಂಭ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಆತಿಥ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. 1950 ಮತ್ತು 60ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಯೋರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಮಿಲನ್ ನಗರ, ಟ್ಯೂರಿನ್ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಇಟಲಿಯ ಯುದ್ಧೋತ್ತರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಪೈರೆಲಿ ಟವರ್ ಮತ್ತು ಟೊರ್ರೆ ವೆಲಾಸ್ಕಾದಂತಹ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಾಡಗಳನ್ನ ಕಟ್ಟಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಾದರೆ, ಬ್ರೂನೊ ಮುನಾರಿ, ಲೂಸಿಯೊ ಫೊಂಟಾನ, ಎನ್ರಿಕೊ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ಲಾನಿ ಮತ್ತು ಪೈಯೆರೊ ಮನ್‌ಜೋನಿ ಮುಂತಾದವರು ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
thumb|right|150px|ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೊ ಮಂಜೋನಿ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ, ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನವೋದಯಕ್ಕೆ ಫಲವತ್ತಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡೆಯ್ ಡೆಲಿಟ್ಟಿ ಇ ಡೆಲ್ ಪೆನೆ  ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಮೂಲಕ ಬೆಕಾರಿಯಾದ ಸೀಜೆರ್, ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ಮತ್ತು Il ಕೆಫೆ  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಮೂಲಕ ಕೌಂಟ್ ಪೈಯಾತ್ರೊ ವೆರ್ರಿ ಹೊಸ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಈ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಚಳುವಳಿಯ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯರು ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವದ ಲೇಖಕರು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯದ ಎದುರಿಗೆ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪರಂಪರೆಯ ಬಲಾಢ್ಯತೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಗಿಯೂಸೆಪ್ ಪಾರಿನಿ ಮತ್ತು ಯೂಗೊ ಫೊಸ್ಕೊಲೊ ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಯುವಕವಿಗಳು ಈ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕುಸುರಿ ಕೃತಿಗಳೆಂದು ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ದಿಗ್ಗಜರೆಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ತೋರಿದರು. ಫೊಸ್ಕೊಲೊನ ಕವನ ದೆಯ್ ಸೆಪೊಲ್ಕ್ರಿ, ನಗರವಾಸಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡ ನೆಪೊಲಿಯನಿಕ್ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದದ್ದು.19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೂರನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಅಲೆಜಾಂಡ್ರೊ ಮನ್‌ಜೋನಿ ಬರೆದ I ಪ್ರಾಮೆಸಿ ಸ್ಪೋಸಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಸಂನ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. Il ಕನ್ಸಿಲಿಯೇಟರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ, ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವನ, ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಪೆಲಿಕೊ ,ಗಿಯೊವಾನಿ ಬರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಲುಡ್ವಿಕೊ ಡಿ ಬ್ರೆಮೆಯವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.1861ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ನಗರ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು; ಆದರೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಯೂರೋಪಿನ ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳಾದ: ರಿಯಾಲಿಸಂ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಚುರಲಿಸಂಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು ವೆರಿಸ್ಮೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಳುವಳಿಗೆ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಿತು. ವೆರಿಸ್ತಾ ಸಂವೇದನೆಯ ಮಹಾನ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಗಿಯೊವಾನಿ ವೆರ್ಗಾ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಆದರೆ ಆತ ತನ್ನ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದದ್ದು ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ.