cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ರಾಜಯೋಗ
ರಾಜಯೋಗದ ಸಾಧನಾ ಸೋಪಾನಗಳು
ರಾಜಯೋಗದ ಸಾಧನೆಗೆ ಎಂಟು ವಿಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಇದನ್ನು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸೋಪಾನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.೧) ಯಮ ೨) ನಿಯಮ ೩) ಆಸನ ೪) ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ೫) ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ೬) ಧಾರಣಾ ೭) ಧ್ಯಾನ ೮) ಸಮಾಧಿ
ಯೋಗ ದರ್ಶನ - ರಾಜಯೋಗ
ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ
ಯೋಗ
ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಅನಾದಿ ಮತ್ತು ಅನಂತ; ಎಂದರೆ ಆದಿ ಇಲ್ಲದ್ದು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು; ಅಥವಾ ಆದಿ ಅಂತ್ಯಗಳು ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ನಿಲುಕದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ಆಯಿತೆಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚನಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ರಾಜಯೋಗ ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಹಠಯೋಗದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಅಥವಾ ಅವು ಎರಡಕ್ಕೂ ಅವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕುಂಡಲಿ ಶಕ್ತಿ; ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಇಡಾ, ಪಿಂಗಳಾ, ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿಗಳು, ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಸಹಸ್ರಾರದ ವರೆಗಿನ ಏಳು ಚಕ್ರಗಳು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೂ (ಸಮಷ್ಠಿ) ಮತ್ತು ಪಿಂಡಾಂಡ (ಒಂದು ಜೀವ -ವ್ಯಷ್ಠಿ) ಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ನೋಡಿ
ಚಾರ್ವಾಕ ದರ್ಶನ ;ಜೈನ ಧರ್ಮ- ಜೈನ ದರ್ಶನ ;ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ;ಸಾಂಖ್ಯ-ಸಾಂಖ್ಯ ದರ್ಶನ ;(ಯೋಗ)->ರಾಜಯೋಗ ;ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ ;ವೈಶೇಷಿಕ ದರ್ಶನ;;ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ - ;ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನ / ಉತ್ತರ ಮೀಮಾಂಸಾ ;ಅದ್ವೈತ ;ಆದಿ ಶಂಕರರು ಮತ್ತು ಅದ್ವೈತ ;ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ದರ್ಶನ ;ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ - ಮಾಧ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ;ಪಂಚ ಕೋಶ--ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತಮ್ ಮತ್ತು ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ ;ವೀರಶೈವ;ಬಸವಣ್ಣ;ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ;ಭಗವದ್ಗೀತಾ ತಾತ್ಪರ್ಯ ;ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತ ;ಗೀತೆ;.ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆವೇದಗಳು--ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತ--ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು-ಅಸ್ತಿತ್ವ-ಸತ್ಯವೇ-ಮಿಥ್ಯವೇ -ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮ-ಮೋಕ್ಷ-ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
2. ಭಾರತೀಯ ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಚಯ :- ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ & ಪ್ರೊ.ಎಂ.ಎ.ಹೆಗಡೆ ಎಚ್.ಒ.ಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತ -ಎಂ.ಜಿ.ಸಿ. ಕಾಲೇಜು ಸಿದ್ದಾಪುರ ಕಾರವಾರ ಜಿಲ್ಲೆ. (ಕಾಪಿ ರೈಟಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ)ಪ್ರಕಾಶಕರು :ದಿಗಂತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯೆಯ್ಯಾಡಿ ಮಂಗಳೂರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ
ವಾರಾಹಿ ನದಿ
ಪೂರ್ವ ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ವಾರಾಹಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಂದಾಪುರದ ಬಸ್ರೂರು ಹಾಗೂ ಗಂಗೊಳ್ಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತಾ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ, ಕೇದಕ, ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜ ನದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗಮಿಸಿ, ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಯದೂರಿನ ಸಮೀಪ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಈ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ವಾರಾಹಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಮಣಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿಯವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು, ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು.
ಪರಿಚಯ
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿಯವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಡಚಣ ಎಂಬಲ್ಲಿ ೧೯೩೮ ರಂದು. ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ, ತಾಯಿ ಸೊಲಬವ್ವ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಚಡಚಣ. ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜಯಪುರದ ವಿಜಯಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ.
ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಬಿ.ವಿ. ಭೂಮರೆಡ್ಡಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಚಿದಂಬರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಾರ‍್ಯರಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಸೇವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಹುಚ್ಚು. ‘ಖೊಟ್ಟಿ ನಾಣ್ಯ’ ಎಂಬ ಕಥೆ ‘ಸಂಗಮ’ ಕೈ ಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ. ಏಕಲವ್ಯ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ನಾಟಕವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಸಂತೋಷವೇಕೆ?’ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು ಅಂತರ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಬಹುಮಾನ.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರೂ ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಬಂಧ ಬರಹಗಾರರು. ಅಂಕಣಕಾರರೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳು-ಕಾಗದದ ಚೂರು, ಭಾವ ಮೈದುನ, ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಮನದ ಸುಳಿಗಾಳಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪಂದನ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು. ಸಂಪಾದಿತ-ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು, ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲಾ ದರ್ಶನ, ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಅಂಕಣ ಬರಹ/ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳು- ಜೀವನವೆಂದರೇನು ? ಸುಖಸಾಧನ, ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಯೋಗಾರಂಭ. ವಿಮರ್ಶೆ/ಸಮೀಕ್ಷೆ-ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಗಾಯ್ ಡಿ ಮೊಪಾಸನ ಕಥೆಗಳು, ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣನವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕ ದರ್ಶನ. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ-ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಮಾರಯ್ಯ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ, ಆರ್.ವಿ. ಬೀಡಪ್, ಹತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಶಾಂತಿ ಸೇನ
ಶಾಂತಿ ಸೇನ ಅಥವಾ "ಶಾಂತಿ ಸೇನೆ" ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಇತರ ಚಳುವಳಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ,  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಗುಂಪು ಬಳಸಿದ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪೀಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಶಾಂತಿಪಡೆ, ಸ್ವರಾಜ್ ಪೀಠ, ಪೀಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ರೇನ್‌ಬೋ ಗ್ಯಾದರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಸೇರಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಂಧಿ ಯುಗದ ನಂತರ, ಶಾಂತಿ ಸೇನೆಯು ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು: ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಶಾಂತಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಂತಿ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಾಂತಿ ಸೇನಾ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋದಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ :. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ, ಲಿಟ್ " ಕೃಷಿ " ಮೊದಲ ರೋಮನ್ ವಾಗ್ಮಿ ಸಿಸೆರೊ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಆಧರಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: " ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ " ( ಆತ್ಮದ ಕೃಷಿ ). ಪದ " ಸಂಸ್ಕೃತಿ " ಈ ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಣೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ. 18 ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪದದ ಚರ್ಚೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆದರ್ಶಗಳು ಸಂಪರ್ಕ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೈಲರ್ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪದವನ್ನು " ಸಂಸ್ಕೃತಿ " ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, " ಸಂಸ್ಕೃತಿ " ನೇರವಾಗಿ ತಳೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣವು ಕಾರಣವೆಂದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮಾನವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ " ಸಂಸ್ಕೃತಿ " ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊoದಿತ್ತು :
ವಿಕಸನ ಮಾನವ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ; ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು , ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ.
ಜೈವಿಕ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವು ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ ಇದು ಕಲಿತ ವರ್ತನೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಷನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ , ಪದ " ಸಂಸ್ಕೃತಿ " ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಎಂದು ಇತ್ಯಾದಿ ಭಾಷೆ, ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಆಸ್ತಿಗಳು ಅವಿವಾಹಿತ ದೈಹಿಕ ಹಸ್ತಕೃತಿಗಳು ನಡುವೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಜನರ ಗುಂಪು ಉಪಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವೇ ಮಾಹಿತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಯಾವುದೇ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಹೊoದಿದೆ. ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲೆ ಚಾಲಿತ ಜಾಗತಿಕ " ವೇಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ , " ಆಗಿದೆ , ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಫೋಟ ,.
ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ನಿರೋಧಕತೆ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳು ಪರಿಣಾಮ. ಈ ಪಡೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಗಳು , ಒಳಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ತೊಡಗಿಕೊoಡಿವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾದರಿಗಳು ಪ್ರಚಾರ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಕ್ರಮ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದು ಒಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಇತರ ಬಗೆಯ ಕೂಡಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳುವಳಿ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಎರಡೂ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ, ಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಿಫ್ಟ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊoಡಿತ್ತು. ವಾತಾವರಣ ಸಹ ಅಂಶಗಳು ನಮೂದಿಸಿ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ತಂದಿತು ಇದು ಕೃಷಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು ಪಳಗಿಸುವಿಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳ. ಒಂದು ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಮಡಸಬಹುದಾದ ಡೇರೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಟರ್ಕ್ಮನ್ ಮಹಿಳೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಭಾವಚಿತ್ರ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣ ಧರಿಸಿದ್ದ
ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮ. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಪರಿಣಾಮ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ವಿಸರಣ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತೊoದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಸರಣ, ಏನೋ ( ಆದರೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊoದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹ್ಯಾಮ್ಬರ್ಗರ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ , ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ. " ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ವಿಸರಣ" ( ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ) ಇನ್ನೊoದು ಆವಿಷ್ಕಾರವೊoದನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರಸರಣ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊoದೆಡೆ " ನೇರ ಎರವಲು" ಮತ್ತೊoದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಸರಣ ನೋಡಿ ಒಲವು. ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಸರಣ ಏಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಪಾಠಗಳು, ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊoದಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ಮತ್ತೊoದು ಆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು , ಬದಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಮೀಕರಣ ( ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ) ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಸಾಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ ಸೇರಿವೆ.
ಎರಡು ಚರ್ಚೆಗಳು ಸುಮಾರು ಜೈವಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೇoದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆ. ಮೊದಲ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಅಥವಾ ಇತರ ಜಾತಿಗಳು (ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಇತರ ವಾನರಗಳ ) ಹಂಚಿಕೊoಡಿದ್ದಾರೆ ? ವಿಕಾಸವಾದಕ್ಕೆ ಮಾನವರು ( ಈಗ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವ) ಮಾನವೇತರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ಹೊoದಿದೆ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಹೇಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾನವರ ನಡುವೆ ವಿಕಸನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ?
ಗೆರಾಲ್ಡ್ ವೈಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಟೈಲರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾನವರು ಮಾತ್ರವೇ ಆದರೂ, ಅನೇಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಲಘುವಾಗಿ ಈ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಯಾವುದೇ ಕಲಿತ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಹತೆ ಲೋಪವಾಗುತ್ತವೆ ಗಮನಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿ ( ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಕಲಿತ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ ) , ಮತ್ತು ಇತರರು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಾರುವಿಕೆ ಸಮಸ್ಯೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಯರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗುಡಾಲ್ ನಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಲ್ಲದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಹೀಗೆ ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ರಿಂದ , ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಇಂದು, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಇತರರು ವಾದಿಸಿದರು, ಹಲವಾರು ಮಾನವೇತರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ , ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ವಾದಿಸಿದರು ಅವರು ಹಾಗೆ.
ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನೈತಿಕ ಕಾಳಜಿ ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ. ವಿಷಯಗಳ ಮಾನವೇತರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಈ ಸಸ್ತನಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಕೆ ಇದೆ ಏನೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರಿವ್, ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ " [ ಒಂದು ] ಶಿಸ್ತು ವಿಷಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ , ಮತ್ತು ಮಾನವರಹಿತ ಸಸ್ತನಿ ಬಹುತೇಕ ಜಾತಿಯ ತಮ್ಮ ಮಾನವ ಸೋದರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು , ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ [ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಅಂದರೆ ] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಳಿವು ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ . "
ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೆತ್ ಅವರು ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾನವೇತರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊoದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜ್ಞಾನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಬದಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ, ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೆತ್ ನಾವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ : ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸತನವನ್ನು ಮತ್ತೊoದು ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ಹೊoದುವ ಒಬ್ಬ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊoಡಿತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊoಡಿರುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟಕಗಳು ಹರಡಿದೆ. ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟಕಗಳು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಕುಲಗಳು , ಪಡೆಗಳು , ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇರಬಹುದು. ಮಾದರಿ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೂಲಕ ತಂದ ರಮ್ಯತೆ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊoಡಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ, ಕನಿಷ್ಠ ಭಾಗದಲ್ಲಿ , ಹೊoದಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಗುಂಪು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಗುಂಪು ಇದು ಹೀಗೆ ಒಂದು ಸೈನ್ಯ , ವಂಶ, ಉಪಪಂಗಡ ಅಥವಾ ಎಂಬುದನ್ನು, ಜಾತಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ತೋರುವ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಗುಂಪು ಒಂದು ಮಾದರಿ ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳು ಒಂದು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಆದರೆ ಇನ್ನೊoದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಲು. ಗುಂಪುಗಳು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಕ್ರಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಲಹೆ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ ..
ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತಿ ಪ್ರಧಾನವಾದುದು. ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಜಗತ್ತಿನ ಸತ್ಯತೆ ಮಿಥ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವಾಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ಯವಾವುದು, ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇನು. ಸತ್ಯ ವಿಶ್ವೈಕ್ಯವಾದುದೇ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾತೀತವಾದುದೇ. ಎಂದು ವಿಚಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಬ್ರಹ್ಮ ವಸ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾವಾದುದು ಎಂದೂ ಚೇತನಾಚೇತನಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ವಿಶ್ವೈಕ್ಯವಾದುವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ವಾದಿಸುವವರೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. (ಪ್ಯಾನ್ಥೀಇಸ್ಟ್ಸ್). ಆದರೆ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥವೂ ಉಂಟು. ಜಗತ್ತಿನ ಚೇತನಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಈಶ್ವರವಾದಿಗಳು ಮುಂದೆ ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜೀವರುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿ ಲಯಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುವ ಯಂತ್ರವಾಹಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪರಬ್ರಹ್ಮ ವಸ್ತುವೊಂದೇ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ. ಮತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಅಸತ್ಯ, ಅನಿತ್ಯ. ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಪ್ರಪಂಚನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನೇ ಅದಕ್ಕೆ ಉಪಾದಾನ ಮತ್ತು ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ವಿಶ್ವಾತೀತನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅಧೀನನಲ್ಲ. ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಮೀರಿ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತನಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿ ಜೀವರುಗಳಿಗೆ ಸಾಧನಸಾಮಗ್ರಿ. ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರರು. ಅವರಿಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ನಿಯಾಮಕ ಮಾಡುವವ; ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾದರೂ ಅಸಂಗ, ಸರ್ವಸಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಜ್ಞ. ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಜೀವಾತ್ಮರುಗಳ ಸಾಧನೆಯ ಗುರಿ. ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚವಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತು ಮಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದುದು. ಅದನ್ನು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸತ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಯೆಯ ನಾಶವಾದಾಗ ಜೀವಾತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮರು ಬೇರೆಬೇರೆಯಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿವು ಉಂಟಾಗುವುದೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ
ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್
thumb|right|250px|'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್' ( ೨, ಅಕ್ಟೋಬರ್,  ೧೯೪೧)
ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೋರ್ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ. ಇವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೭೬ ರ 'ಬಿ. ಬಿ. ಸಿ ಧಾರಾವಾಹಿ' ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಟರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ 'ಆಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್' ಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜನ 'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೂರ್' ರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ''ಬಿ. ಬಿ. ಸಿ. ಸೀರಿಯಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಕ್ಯಾಶಿಯಸ್ ಚೆರಿಯ'' ಕಲಾಕಾರಿಯಪಾತ್ರದ  ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ. ಟೆಲಿವಿಶನ್/ಲೈವ್ ಶೋಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಬೆರಗಾಗಿರುವುದು, ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಬೇರೆ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್' ಅಥವಾ 'ಚಲನಚಿತ್ರ'ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು 'ಸ್ಯಾಮ್ ದಸ್ತೂರ್' ರವರು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಕಂಠದಾನಮಾಡಿದ ಕಲಾವಂತಿಕೆಗಾಗಿ. thumb|left|150px|'ಸ್ಯಾಂ ದಸ್ತೋರ್ ರವರ ಸಮರ್ಥ ಕಂಠದಾನ'
ಮಹತ್ವದ ಹಲವಾರು 'ಆಡಿಯೋ' ಗಳಲ್ಲಿ ಚಮತ್ಕಾರಿ ಕಂಠದಾನ'
ಈ ಎಪಿಸೋಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ 'ಗಾಂಧೀಜಿ'ಯಾಗಿ  ಮತ್ತು 'ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನ,' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಹತ್ವದ ಆಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿನ  ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸನ್ನಿವೇಷಗಳ ಮಾಹಿತಿ/ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು  'ಆಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ '  ಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಟರಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಧ್ವನಿ-ದಾನ, ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.
ವರ್ಗ : ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಸಿಗಳು
ಶಶಿಕಲಾ ವೀರಯ್ಯಸ್ವಾಮಿ
ಶಶಿಕಲಾ ವೀರಯ್ಯಸ್ವಾಮಿ (ಮೇ ೧, ೧೯೪೮) ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಸ್ತ್ರೀ ವಾದಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ ಶಶಿಕಲಾ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಕವಯಿತ್ರಿ ಶಶಿಕಲಾರವರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೧, ೧೯೪೮ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಶಶಿಕಲಾ ಅವರು ಮುಂದೆ ಕಾಲೇಜು ಕಲಿತದ್ದು ಬಿಜಾಪುರ, ಗುಲಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ.
ಅಧ್ಯಾಪಕರು
ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಶಶಿಕಲಾ ಅವರು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಸಿಂದಗಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ. ನಂತರ ಬೀದರ್ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಚಿಟಗುಪ್ಪ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು, ಗೋಕಾಕ್ ಕಾಲೇಜು ಬೆಳಗಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಕೆಲಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ. ಯಲಹಂಕ ಸರಕಾರಿ ಜ್ಯೂ. ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಕಾಲೇಜು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶಹಾಪೂರದ ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯಗರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಕೆಲಕಾಲ ಧಾರವಾಡದ ಪತ್ರಾಗಾರ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಪಾಲಕರಾಗಿ, ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ, ಧಾರಾವಾಹಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ದೂರದರ್ಶನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೂಡಾ ಶಶಿಕಲಾ ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೊಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಬಿ.ಸರೋಜದೇವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದಾನ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳು ಶಶಿಕಲಾ ವೀರಯ್ಯಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಂಗಳೂರು, ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪಿ.ಯು.ಸಿ, ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಬಿ.ಎ. ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಕಾವ್ಯ, ಗದ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳು  ಶೋಭಿಸಿವೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಖಜುರಾಹೊ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ತಾಣ
ಖಜುರಾಹೊ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ತಾಣವು ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಛತಾರ್ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಝಾನ್ಸಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 175 km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಗರಾ- ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೫೦(950) ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ 1050(೧೦೫೦) ರ ನಡುವೆ ಚಂದೇಲಾ ರಾಜವಂಶವು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳವು 85 ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು 20 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 25 ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಆರು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕಂದರಿಯಾ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿವರಗಳು, ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನರಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. thumb|360x360px| ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ. thumb|220x220px| ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ.
ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್
ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ (ಜನನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೫) ಅವರು ಭಾರತಿಯ ಜಲಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಹಾಗು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದವರು. ಅವರು ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣನವರು ಜನವರಿ ೨೦೧೦ - ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (ICAR), ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ-ಜನರಲ್ ಅಗಿದ್ದರು. ಹಾಗು ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ(DARE) ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಗಿದ್ದರು. ಮಣೀಪುರದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮೊದಲ ಬೆಳೆ-ಅಲ್ಲದ ವಿಜ್ಞಾನಿ.
ಡಾ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಾಲೇಜಿನಿ೦ದ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಲಿಮ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಜಲಜೀವಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ ಎಸ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅವರು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಕ್‌ಪುರದ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಫಿಶರೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಐಸಿಎಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೯೬ ರ೦ದು ಅವರು ಭುವನೇಶ್ವರದ ,CIFAನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. CIFE, ಮುಂಬೈ (ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ)ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೆಶಕರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ (ಮೀನುಗಾರಿಕೆ) ICAR ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗೆ ಬಂದರು. ಜನವರಿ ೧, ೨೦೧೦ ರಂದು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು, DARE ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ, ICAR ನ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ, DAHD&I, ಹೈದರಾಬಾದ್ (೨೦೦೬-೨೦೦೮) ಸ್ಥಾಪಕ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಇತರ ಮನ್ನಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅವರು ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮನ್ನಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ:
ಆರ್. ನಾಗೇಶ್
'''ಆರ್. ನಾಗೇಶ್''' (ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೪೩ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮, ೨೦೧೦) ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನವದೃಷ್ಟಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಸಾಲಿನವರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ನವ್ಯದೃಷ್ಟಾರರಲ್ಲಿ ಆರ್ ನಾಗೇಶರ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ರಂಗನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬೆಳಕು ತಜ್ಞ, ರಂಗ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಹೀಗೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹಲವಾರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ಆರ್. ನಾಗೇಶ್ ಅವರು ರಾಮರಾಜ ಅರಸು - ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ರಾಮೋಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಾರ್ತಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗೇಶ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದರು.
ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣ
ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ಕನ್ನಡ ಸೇನಾನಿ ಮ. ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಆವರ ಜೊತೆ ಅವರು ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲಾ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದವರು ಆರ್. ನಾಗೇಶ್.
ವೈಚಾರಿಕ ನಾಟಕಗಳ ಹರಿಕಾರ
೧೯೫೦-೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೆ. ಗುಂಡಣ್ಣ, ಪರ್ವತವಾಣಿ, ಎ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, ಕೈವಾರ ರಾಜಾರಾಯರ ನಗೆ ನಾಟಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಕಾಲ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತಂದವರಲ್ಲಿ ನಾಗೇಶ್ ಪ್ರಮುಖರು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಿ. ಆರ್. ಸಿಂಹರ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್‌ಕಾರ್ನಾಡ್‌ ಅವರ 'ತೊಘಲಕ್‌' ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಘಟಿಸಿದ ನಾಗೇಶ್‌ ಆ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣರಾದರು. ಈ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಇಡೀ ರಂಗಭೂಮಿಯ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ‘ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೂರೇ ಬಾಗಿಲು’ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರದರ್ಶನವೆನಿಸಿತು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಜತೆಗೂಡಿ ಬಿ.ವಿ.ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ 'ದೊರೆ ಈಡಿಪಸ್‌', 'ಸಂಕ್ರಾಂತಿ', ಹಾಗೂ 'ಜೋಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ' ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ ರಂಗಸಂಪಂದ, ಬೆನಕ, ನಟರಂಗ, ಸಮುದಾಯ, ಕಲಾಗಂಗೋತ್ರಿ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದನ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ನೂರಾರು ಕಲಾವಿದರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಕನ್ನಡ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಸ್ವರ್ಣಯುಗ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕ ವೈಚಾರಿಕ ನಾಟಕಗಳ ಸುಗ್ಗಿಕಾಲ. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಜೆ. ಲೋಕೇಶ್, ಆನಂದ್, ಹರಿಕೃಷ್ಣರೊಡಗೆ ‘ರಂಗ ಸಂಪದ’; ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಮಾಲತಿರಾವ್ ಅವರೊಡನೆ ‘ಸೂತ್ರಧಾರ’; ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಎಲ್. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ, ಮಾನು, ಹುಲಿವಾನ ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಅವರೊಡನೆ ಜನ ನಾಟ್ಯಮಂಡಲಿ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ನಾಟ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ನಾಗೇಶ್ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಶ್ರೀರಂಗ, ಲಂಕೇಶ್, ಕಾರ್ನಾಡ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ, ಕಂಬಾರರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತಂದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿ, ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ರಂಗ ರೂಪಕೊಟ್ಟವರು ಆರ್ ನಾಗೇಶ್. ಹೀಗೆ ಕಥೆಯಾಧಾರಿತ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣಕರ್ತರೂ ಆದರು. ನೀ ಕೊಡೆ ನಾ ಬಿಡೆ, ಕುಬಿ ಮತ್ತು ಇಯಾಲ, ತಾಮ್ರ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ; ಪ್ರಸನ್ನರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಗೆಲಿಲಿಯೋ, ಕದಡಿದ ನೀರು, ವೈಕುಂಠರಾಜುರವರ ಸನ್ನಿವೇಶ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸ; ಅಸಂಗತ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ರಚಿಸಿದ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆ; ಚೋಮ, ತಬರನ ಕಥೆ, ಯಯಾತಿ, ಕೃಷ್ಣೇಗೌಡನ ಆನೆ, ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನ, ಹಲವಾರು ತಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಿ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ತುಘಲಕ್ ಇವೇ ಮುಂತಾದುವು ಆರ್ ನಾಗೇಶರ ವಿಭಿನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಾಧನೆಗಳು.
ರಂಗವಿಹಂಗಮ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಧಾರ
ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕುರಿತು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗೇಶ್ ‘ರಂಗವಿಹಂಗಮ’ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಭೂಮಿ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ‘ಸೂತ್ರಧಾರ’ ಹೊರತಂದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಆರ್‌.ನಾಗೇಶ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ, ಕೆಂಪೇಗೌಡ, ಆರ್ಯಭಟ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಆರ್ ನಾಗೇಶರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದವು.
ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ
೨೦೦೩-೦೬ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಾಗೇಶ್‌ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ತಿಂಗಳ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ರಂಗದ ಬೆರಗು-ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಮನೋಜ್ಞ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿದಾಯ
೨೦೧೦ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ಆರ್ ನಾಗೇಶರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯರ ‘ಕೃಷ್ಣೇಗೌಡನ ಆನೆ’ ಕಥೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕರೂಪವು ತನ್ನ ನೂರನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಆರ್. ನಾಗೇಶರು ಅದು ಹೇಗೆತಾನೇ ಗೈರು ಹಾಜರು ಎಂದು ಮಿತ್ರರು ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮಹಾನ್ ರಂಗಯಾತ್ರಿ ಇತ್ತಕಡೆ ಈ ಭೂಲೋಕವೆಂಬ ರಂಗಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಾಡು ಅವರನ್ನು ನಾಯಕ ತಾರೆಯರಂತೆ ಮೆರೆಸಲಿಲ್ಲ ನಿಜ. ಆದರೆ ಅವರು ಈ ನಾಡಿನ ಕಲಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಘೋಷಿತ ನಿತ್ಯತಾರೆಯಾಗಿ ಮಿನುಗುವಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಈ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಯಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಹಾದುಹೋದ ಈ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಆರ್ ನಾಗೇಶ್ ರಂಗರಸಿಕರಮನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರವಿರಾಜಮಾನರು.
ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರ
ಉದಯವಾಣಿ, ಕಣಜ ಮತ್ತು ದಿ ಹಿಂದೂ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ವರ್ಗ:೧೯೪೨ ಜನನ ವರ್ಗ:೨೦೧೦ ನಿಧನ
ಹರಿಹರ ದೇವರು
ಹರಿಹರ ( ಸಂಸ್ಕೃತ : हरिहर) ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ವಿಷ್ಣು (ಹರಿ) ಮತ್ತು ಶಿವ (ಹರ) ಸಮ್ಮಿಶ್ರಿತ ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಹರಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪ, ಮತ್ತು ಹರನು ಶಿವನ ರೂಪ. ಹರಿಹರನನ್ನು ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ("ಶಂಕರ" ಶಿವ, ಮತ್ತು "ನಾರಾಯಣ" ವಿಷ್ಣು).
ಹರಿಹರನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಏಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ತಾತ್ವಿಕ ಪದವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅದೇ ಅಂತಿಮ ವಾಸ್ತವತೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವರುಗಳ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು "ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಏಕತೆ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹರಿಹರ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Indian_god-sivakesava.JPG/220px-Indian_god-sivakesava.JPG|thumb| [[ವಿಷ್ಣು ( ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ) ಮತ್ತು ಶಿವ (ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಅರ್ಧ, ಹುಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು) ಒಂದೇ ಹರಿಹರ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿವಕೇಶವ ಮತ್ತು " ಹರ್ಯಧಮೂರ್ತಿ " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು (ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಂತಹ ಅವನ ಸಂಬಂಧಿತ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವರಂತೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ಶಿವನ ಮೇಲೆ (ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತರಂತಹ ಅವನ ವಿಭಿನ್ನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹರಿಹರ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಿರೂಪಣೆ. ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಅಥವಾ ನರನಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮತ್ತು ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
ಯಾವ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳು) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ವಾದಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇತರರ ಆರಾಧಕರು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ (ಅಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸುವ ವೈಷ್ಣವರಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಮತ್ತು 'ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ).
ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಒಂದೇ ದೇವರ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ದಂತಕಥೆಗಳು
ಹರಿಹರನ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಜೀವಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಷ್ಣುವು ಶಿವನ ಮುಂದೆ ಮೋಹಿನಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ನಂತರದವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಮೋಹಿನಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿಜವಾದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಳು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳು ಹರಿಹರನಾಗಿ ಒಂದಾದರು.
ಚಿತ್ರಣಗಳು
ಹರಿಹರನನ್ನು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಅರ್ಧ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನರ್ಧ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಅರ್ಧಭಾಗವು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಯೋಗಗುರುಗಳ ಜಡೆಯ ಬೀಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಪಸ್ವಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ತೆಳು ಚರ್ಮವನ್ನು ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಎಂದು ಓದಬಹುದು. ವಿಷ್ಣು ಅರ್ಧ ಎತ್ತರದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಿಶ್ವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಪ್ಪು ಚರ್ಮವು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ರಾಜ ಅಥವಾ ಗೃಹಸ್ಥನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಜಾತ್ಯತೀತ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಮ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಗೃಹಸ್ಥನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವನ ಹರಿಹರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ತಪಸ್ವಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಹರಿಹರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಿಹರನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂತತಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೭ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಈ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಎಳ್ಳು ಕೃಷಿ
ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಂಪುಪಾನೀಯವನ್ನು ಕುಡಿದು ದಿನ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂದಾಪುರ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ನೀರು, ರಾಗಿನೀರು, ಹೆಸರುನೀರು ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದ ಬಗೆಯ ಪಾನೀಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇವು ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡುವುದಲ್ಲದೇ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗ ಕೇಂದ್ರದ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣಜಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಾಗಲಿ,ಕುಂಡದಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಳ್ಳಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಎಳ್ಳು ಗಿಡದ ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯವಾಗಿರುವ ಹಿಮವನ್ನು ಒಂದು ಶುಭ್ರವಾದ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೆರಡು ಹನಿಯಷ್ಟು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ನೂರಾರು ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಳ್ಳುಂಡೆಯೊಂದು ಸ್ವಾದಿಷ್ಟಕರವಾದ ತಿನಿಸಾಗಿದೆ. ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಎಳ್ಳಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ವದೇಶೀ ಭಾವನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಹರಪ್ಪಾದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನ ಒಂದು ಮುದ್ರೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ವೇದಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಕುರಿತಾದ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯನ್ನರು ಬಳಸಿದ್ದ ಏಕೈಕ ತೈಲಬೀಜವೆಂದರೆ ಎಳ್ಳು. ಬೆಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಎಳ್ಳನ್ನು ಮೃತ್ಯುನಿವಾರಕ ಬೀಜವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಲ ದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಎಳ್ಳಿಗೆ ಜೇನನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಸ್ಸೀರಿಯನ್ನರು ಎಳ್ಳನ್ನೆಯನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಆಂಜನೇಯನ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೀಪಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಸ್ಯ ಪರಿಚಯ
ಎಳ್ಳು ಪೆಡಾಲಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ೧೭ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ೯೪ ಪ್ರಭೇದದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂಲಿಕೆಗಳು. ಈ ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡವು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಎಲೆಗಳು ಸರಳ ಅಭಿಮುಖ ಜೋಡನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣುಗಳು ರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಲ್ಲದ ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ಯುಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಎಳ್ಳು ಒಂದು ಏಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಗಿಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಗಿಡ ೧ ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೋಮಗಳಿ೦ದ ಕೂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂವುಗಳು ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿ೦ದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ೨ ವಿಧಗಳು-
ಕೃಷಿ
ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಳ್ಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶವೆಂದರೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ. ೨೬% ಭಾರತ ಎಳ್ಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ್ ೬.೫ಲಕ್ಷಟನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ೧.೮೨ಲಕ್ಷಟನ್ ಎಳ್ಳನ್ನು ವಿದೇಶಿಗಳಿಗೆ ರಪ್ತು ಮಾಡಿ ೫೧೮ ಕೋಟಿ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಡಲು ಮಟ್ಟದಿಂದ ೪೦೦೦ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮ, ಮಂಜು ಇಲ್ಲದ ೯೦-೧೨೦ ದಿನಗಳಾದರೂ ಇರಬೇಕು. ಉಷ್ಣತೆಯು ೭೭ಡಿಗ್ರಿ-೮೦ಡಿಗ್ರಿ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ೫೦೮-೬೬೦ಮಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎಳ್ಳಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಸೂಕ್ತ. ಎಳ್ಳು ಬೆಳೆಯುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ಬಿತ್ತನೆಯ ಮೊದಲು ಎಳ್ಳು ಬೆಳೆಯುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ೨-೩ ಬಾರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಳ್ಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಎರಚುವ ಬದಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಲು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಬರಡುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ೧೫-೨೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆಕೀಳಬೇಕು. ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ೩೦-೩೫ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಕಳೆಕೀಳಬೇಕು.ಎಳ್ಳಿನ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಗಿಡಹೇನುಗಳು, ದುಂಬಿಗಳು, ಕೆಂಪುಜೇಡ, ಮಿಡತೆಗಳು ಕಾಟ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ೬೦-೧೫೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಡವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಎಳ್ಳನ್ನು ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗದಂತೆ ೫ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಇಡಬಹುದು. ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಖಾದ್ಯ ತೈಲವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಬೂನು, ಪೈಂಟ್, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು
ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕರಿ ಎಳ್ಳು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣ ಔಷಧದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಿಳಿ ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಸಮೃದ್ಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತದ ಕೊರತೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕಿಯ ಪದ್ಡತಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವಾತದೋಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು, ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಲಭಿಸಲು ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ನಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಎಳ್ಳು ಧಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕ್ರತದಲ್ಲಿ ತಿಲ,ಹೋಮಧಾನ್ಯ, ಪವಿತ್ರ, ಪಿತೃತರ್ಪಣ, ಪಾಪಘ್ನ, ಪುತಧಾನ್ಯ, ಜಟಿಲ, ಸ್ನೆಹಫಲ, ತೈಲಫಲ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಳ್ಳಿನ ಗುಣವು ಕಹಿ, ಕಡು, ಮಧುರ, ಕಷಾಯ, ಗುರು, ಪಚನದಲ್ಲಿ ಕಹಿ, ಸ್ವಾದ, ಸ್ನಿಗ್ದ, ಉಷ್ಣ, ಕಫಪಿತ್ತಕಾರಕ, ಬಲವರ್ಧಕ, ಕೇಶಕ್ಕೆ ಹಿತಕಾರಿ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಶೀತಲ, ಚರ್ಮಕ್ಕೆಹಿತಕಾರಿ, ಸ್ತನ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಾರಕ, ವಾತವಿನಾಶಕ, ಮಲರೊಧಕ, ಬುದ್ಡಿಕಾರಕ.
ಎಳ್ಳು ಅಡಿಗೆಗೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ನೂರಾರು ಬಗೆಯ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಎಳ್ಳಿನ ಮಿಟಾಯಿ,ಎಳ್ಳುಂಡೆ,ಎಳ್ಳು ಜ್ಯೂಸ್,ಚಿಕ್ಕಿನುಂಡ, ಕಜ್ಜಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಮನೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಎಳ್ಳು
ಆಯಿಲ್ ಪುಲ್ಲಿಂಗನಲ್ಲಿಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ, ತಲೆನೋವು, ತಲೆಕೂದಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ, ನಿಶಕ್ತಿ, ಕಾಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕಿವಿ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ನೆಗಡಿ, ಕೆಮ್ಮು, ದಮ್ಮು,ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಬೊಜ್ಜು, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಅಲ್ಸರ್, ಮಲಬದ್ಡತೆ, ಮಧುಮೇಹ, ಸಂದಿವಾತ ಇತ್ಯಾದಿ.
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯುವಜನ ಸೇವಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಇಲಾಖೆ (Department of Youth Affairs and Sports). ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಶತವರ್ಷವಾದ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲೋಕಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಹಾಗೂ ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ ಈ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲು ಇರುವು ಒಂದು ಸರಕಾರದ ಯೋಜನೆ. ಗಾಂಧೀಜಿ ಯವರ ಸರ್ವೋದಯ ತತ್ವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಇಂತಹ ಒಂದು ವಿಚಾವರನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹೀಗೆ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬಂತು. ಮೊದಲು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ   ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ನಂತರ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು.
ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಧ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ
“ಅನುಭವವು ಸವಿಯಲ್ಲ ಅದರ ನೆನಪೇ ಸವಿಯು, ಅದ ಕದ್ದು ಮೇಯದೆ ಮನವು” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದವರು ಕವಿ ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ. ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಒಂದು ಅನುಭವ. ಎನ್. ಎಸ್. ಎಸ್. ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ - ನನಗಲ್ಲ, ನಿನಗೆ - Not me, but you ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬದುಕುನ ಹಾಗೇನೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ದ್ಯೇಯ ವಾಕ್ಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಎಂದರೇನು ?
ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಎಂದರೆ ‘ನಾನು ಸದಾ ಸಿದ್ಧ’ ಅಥವಾ ‘ನಾನು ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ’ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ‘ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ನವರು ದೇಶ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ’. ‘ಎನ್.ಸಿ.ಸಿ.ಯವರು ದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ನವರದದು ‘ಕಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಮೆತ್ತುವ ಕೆಲಸ’. ಇದರಿಂದ ಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವ [Dignity of Labor] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ಸಿದ್ದ  ಎಂದರ್ಥ.
ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ನಿಂದ ಏನು ಲಾಭ ?
ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ಗೆ ಸೇರಿದವರಿಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದು. ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಮಗೇನು ಲಾಭವೆಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು. ತೊಡಗಿಕೊಂಡವರಿಗಾಗುವ ಲಾಭಗಳು ಹೀಗಿವೆ;
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆಯ ಶಿಬಿರಗಳ ವಿಧಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ.
ಹಣ
thumb|coin money
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಣಗಳ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಸಂದಾಯದ ರೂಪವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ಹಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾಗಿ (ಮೀಡಿಯಮ್ ಆಫ಼್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್), ಒಂದು ಲೆಕ್ಕದ ಏಕಮಾನವಾಗಿ (ಯೂನಿಟ್ ಆಫ಼್ ಅಕೌಂಟ್), ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ (ಸ್ಟೋರ್ ಆಫ಼್ ವ್ಯಾಲ್ಯು) ಹಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಹಣವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದಾಯದ ಮಾನದಂಡ (ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ಼್ ಡೆಫ಼ರ್ಡ್ ಪೇಮಂಟ್) ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ನಗದು ಹಣದ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸರಕು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಲೆಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಬೆಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ" ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಹಳೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿರುವ ಕಾವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾದ ಹಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು) : "ಹಣ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ವಸ್ತು, ಸಾಧನ, ಅಳತೆ, ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ." ಅಂದರೆ, ಹಣವು ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನ, ಒಂದು ಲೆಕ್ಕದ ಏಕಮಾನ, ಒಂದು ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದಾಯದ ಮಾನದಂಡ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಯೋಗದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾದಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮತ್ತು ಅವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದೇ ಏಕಮಾನವು ಸಾಲದೆಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಾದಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ವಾದ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹಣದ ಪಾತ್ರವು ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದು ಕೇವಲ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಇತರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ವಾದವು ಹಣವು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲದಾದ್ಯಂತ ರವಾನಿಸಬಲ್ಲ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಕುಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 'ಹಣಕಾಸು ಬಂಡವಾಳ' ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದ್ರವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪದವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು ಒಂದು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾದ ಸಂದಾಯ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಆಗದಿದ್ದರೂ.
ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನ
ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಅಗತ್ಯಗಳ ಇಮ್ಮಡಿ ಕಾಕತಾಳೀಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆ'ಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ, ಒಂದು ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿ ರೆಥಿ ನಮ್ಮ ಗಫುಛ್ಕ್ ನೆಮ್ಮ ವ್ಹ್ದ್ಶ್ಜ್ ಸ್ಧ್ಕ್ಶ್ದ್ಕ್ ಸ್ದ್ಜ್ಕುಇವು ಸಹೆಉವ್ಯ್ ಸ್ದ್ಕ್ವುಎ ಅಕ್ಜ್ವ್ಸ್ವ್ಕ್ಜ್ಕ್ವ್ ದ್ಸಝ್ಜಎಯ್ಹೆ ದ್ಧ್ಧುವ್ವ್ಜ್ಜ
ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹ
ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲು, ಒಂದು ಸರಕು, ಹಣದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ, ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೂಡಿಡಲು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು, ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸಲು — ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಮರುಕಳಿಸಿದಾಗ ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಚಿನ್ನದ ಬೆಂಬಲವಿರದ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಚಲಾವಣೆಯಂತಹ ಅಧಿಕೃತ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ) ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣವು ಅತ್ಯಂತ ದ್ರವ ಆಸ್ತಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹಣವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ ರಹಿತವಾಗಿ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನಗಳು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಯಿಸುವ ಬೆಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ — ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠಸಾಧ್ಯ — ಅಂತರ ಇರಬಾರದು(ಇರಬೇಕು).
ಹಣದ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಣ ಅದರ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದ) ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿತ್ತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನಗಳ ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿತ್ತ ಸಮೂಹಗಳ (ಮಾನಿಟೆರಿ ಅಗ್ರಿಗಿಟ್) ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭೇದ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ದ್ರವ್ಯ ಹಣ
ದ್ರವ್ಯ ಹಣದ (ಕಮಾಡಿಟಿ ಮನಿ) ಮೌಲ್ಯ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸುವ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ದ್ರವ್ಯವೇ ಹಣದ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಣವು ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಅಕ್ಕಿ, ಉಪ್ಪು, ಕರಿಮೆಣಸು ಬೀಜಗಳು, ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಅಲಂಕೃತ ಬೆಲ್ಟುಗಳು, ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪುಗಳು, ಮದ್ಯಸಾರ, ಸಿಗರೇಟುಗಳು, ಗಾಂಜಾ, ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ, ಯವೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ಸರಕು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಧಾರಿತ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಅಳತೆಯ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದರೊಂದರ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ದ್ರವ್ಯ ಹಣದ ಬಳಕೆಯು ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದ್ರವ್ಯ ಹಣವು ಹಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸರಳ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾದ ಲೆಕ್ಕದ ಏಕಮಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಹಣ
ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಹಣವು (ರೆಪ್ರಿಸ಼ೆಂಟಟಿವ್ ಮನಿ) ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ನೀರು, ತೈಲ ಅಥವಾ ಆಹಾರದಂತಹ ಒಂದು ದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಕೇತ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳಂತಹ ಇತರ ಭೌತಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಲ್ಲದ "ಅಂಕೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು" (ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಅಂಕೀಯ ವಹಿವಾಟುಗಳು) ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹಣ. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಹಣವು, ಸ್ವತಃ ಆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ದ್ರವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಣದ ಕಾರ್ಯಗಳು- 1)ವಿನಿಮಯ ಮಾಧ್ಯಮ 2)ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಾಧನ
ಪ್ರಮಾಣ ಹಣ
ಪ್ರಮಾಣ ಹಣವು (ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮನಿ), ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಸ್ತುವಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಹಣವು ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಹಣಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ: ಅದು ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸಂದಾಯಕ್ಕೆ (ಡಿಮಾಂಡ್ ಆನ್ ಪೇಮಂಟ್) ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ, "ಬೇಡಿಕೆ ಸಂದಾಯ"ವು "ಡಿಮಾಂಡ್ ಪೇಮಂಟ್" ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿ ಏಕೆಂದರೆ ಏನೇ ಆದರೂ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೋರಬಹುದು) ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಕೋರಿಕೆಯ ನೆರವೇರಿಕೆಯ ನಂತರದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯವು ಖರೀದಿಯ ವೇಳೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಪಾಯದ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂಶವಿದೆ. ಈ ಅಪಾಯ ಎರಡು ರೀತಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಹಕ್ಕುಕೋರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುದಾರ ಸಾಲದ ಕಂತು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು (ಸಂದಾಯಮಾಡದಿರಬಹುದು). ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳ ಬೇಪಾವತಿಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ಪೂರೈಕೆ ಕಡೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪ್ರಬಂಧಕರು ಅವರು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಸಂದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಹೊಸ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಏರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಒಂದು ಜಡ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (ಸ್ಟ್ಯಾಗ್‌ಫ಼್ಲೇಶನ್) ಅವಧಿಗೆ ಚಾಲನೆನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬೇಪಾವತಿಗಳು ಲೇವಾದೇವಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ದುರುಪಯೋಗವು ೧೯೩೦ರ ದಶಕದ ಬೃಹತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯದ ಎರಡನೆಯ ಮೂಲ ಕಾಲಾವಧಿ. ಪ್ರಮಾಣ ಹಣವು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂದಾಯದ ಒಂದು ವಾಗ್ದಾನ. ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರವು ಹಣದುಬ್ಬರ (ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆ) ದರ ಮತ್ತು ಹಣದ ಕಾಲ ಮೌಲ್ಯಗಳ (ಟಾಯ್ಮ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು ಆಫ಼್ ಮನಿ) ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಭಾವದ ನಷ್ಟತುಂಬಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಮಾರಾಟಗಾರನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಮೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರವು ಮೀರಿ ನಷ್ಟ ತುಂಬಿದರೆ, ಖರೀದಿದಾರನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಪಾಂಶ-ಆಪದ್ಧನ ಲೇವಾದೇವಿಯ (ಫ಼್ರ್ಯಾಕ್ಷನಲ್-ರಿಸ಼ರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಣ ನಿರ್ಮಾಣದ (ಮನಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್) ಒಂದು ಸಂಚಿತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಅಧಿಕೃತ ಹಣ
{{ಮುಖ್ಯ|ಅಧಿಕದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಹಣವು ಅಧಿಕೃತ ಹಣವಾಗಿದೆ (ಫ಼ಿಯಟ್ ಮನಿ). ಅಧಿಕೃತ ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಹಣ ಇವೆರಡೂ ಪದಗಳು, ಯಾವುದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಅದನ್ನು ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಬೇರೊಂದು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂಬ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಹತ್ವ ಅಥವಾ ಭರವಸೆಯ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಸಂದಾಯದ ಒಂದು ಸಾಧನವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಆದೇಶದಿಂದ (ಆಜ್ಞೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ಚಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಹಣದ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಹಣವು (ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ನೋಟುಗಳು, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಫ಼ೆಡರಲ್ ರಿಸ಼ರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಂತೆ) ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ (ಆಜ್ಞೆ "ಫ಼ಿಯಟ್"), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ, ಎರಡೂ ಋಣಗಳಿಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾದ ಸಂದಾಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದಾಗ ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಇವೆರಡರ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾದ ಮೊತ್ತವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕೃತ ಹಣವು ಒಂದು ಸರಕು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಗ್ದಾನದ ಸಂಕೇತವಿರಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಹಣವು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಅದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಹೊರತು, ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯಾರ್ಹ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕೃತ ಹಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬೇರೆ ಸರಕುಗಳಂತೆ, ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪವಾದ, ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಚಲಾವಣೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬದ್ಧಗೊಂಡಾಗ. ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಅಧಿಕೃತ ಹಣಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಹಣವೆಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಹೊಂದಿದ ಹಣಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಎದುರು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಜಪಾನ್‌ನ ಯೆನ್‌ನ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನವಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ ಚಿನ್ನದ ಲೋಹಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ದೈನಂದಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಣಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆಗಾಗ, ಒಂದು ದೇಶವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಲೀಜ಼್‌ನ ಡಾಲರ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ ಎದುರು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (೨:೧ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ) ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇವೆರಡೂ ಚಲಾವಣೆಗಳ ಚರ ಮೌಲ್ಯ ಅನುಪಾತವಿಲ್ಲ (ಫ಼್ಲೋಟಿಂಗ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು ರೇಶಿಯೋ). ಅಧಿಕೃತ ಹಣವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಗದಿನ (ಕಾಗದ ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯಗಳು) ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ನಾಶಕ್ಕೀಡಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಹಣವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಅಥವಾ ದ್ರವ್ಯ ಹಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಅನುಕೂಲ ಹೊಂದಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಹಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳೇ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ನಾಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ತರಬಹುದಾದಂಥ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭೌತಿಕ ನೋಟಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದು ನಾಶವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಊನವಾದ ಫ಼ೆಡರಲ್ ರಿಸ಼ರ್ವ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು (ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧಿಕೃತ ಹಣ) ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಾಶವಾದ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋದ ದ್ರವ್ಯ ಹಣ ಹೋದಂತೆಯೆ.
ಹಣ ಪೂರೈಕೆ
ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯು (ಮನಿ ಸಪ್ಲಾಯ್) ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗಡೆ ಸರಕುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಹಣದ ಪರಿಮಾಣ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಧಿಸುವ ವರ್ಗಗಳು ಎಮ್೦, ಎಮ್೧, ಎಮ್೨ ಮತ್ತು ಎಮ್೩ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಮ್೩ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಹಣವನ್ನು (ಸಾಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಮ್೦ ಕೇವಲ ಆಧಾರ ಹಣವಾಗಿದೆ (ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕುನೋಟುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಠೇವಣಾತಿಗಳು). ಎಮ್೦ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಲ್ಲ ಹಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಫ಼ೆಡರಲ್ ರಿಸ಼ರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ, ಅದೇ ಯೂರೋ ಚಲಾವಣೆಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯೂರಪೀಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ಼್ ಜಪಾನ್, ಪೀಪಲ್'ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ಼್ ಚಾಯ್ನಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ಼್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್, ಜಗತ್ತಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಇತರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು. ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹಣವಾಗಿ ಬಳಸುವಾಗ, ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಪರಿಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು, ಕಲಂಬಸ್ ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌ಗೆ ತಂದಾಗ, ಅಥವಾ ೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫ಼ಾರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದಾಗ ಆದಂತೆ, ಚಿನ್ನದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಗಳ (ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್) ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಮೌಲ್ಯವು ಕೆಳಗೆ ಹೋದಂತೆ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಮೌಲ್ಯವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಚಿನ್ನದ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಉಳಿತಾಯಗಾರರು ಹಾಗೂ ಋಣದಾತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯೆಂದು (ಮಾರಾಟಕ್ಕಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಡಮೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವ) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೭೯೨ರಿಂದ ೧೯೧೩ರವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತ ಪ್ರಮಾಣ ಹಣವು ಹಣವೆಂದು ಬಳಸಲಾದಾಗ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ
ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ (ಮಾನಿಟೆರಿ ಪಾಲಸಿ) ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಗುರಿ ಸ್ಥಿರ ಬೆಲೆಗಳ ಒಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಸ್ಥಳಮಾಡಿಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ಼್ ಗವರ್ನರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಸಂಘೀಯ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮಿತಿಯು (ಫ಼ೆಡರಲ್ ಓಪನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕಮಿಟಿ) “ಅಧಿಕತಮ ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಿತ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿರಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ“ ಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಫ಼ೆಡರಲ್ ರಿಸ಼ರ್ವ್ ಆಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವಿಫಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಒಂದು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹಾನಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇವುಗಳು, ಅತಿ ಹಣದುಬ್ಬರ (ಹಾಯ್ಪರ್ಇನ್‌ಫ಼್ಲೇಶನ್), ಜಡ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಹಿಂಜರಿತ, ಹೆಚ್ಚಾದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಆಮದು ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳ ಕೊರತೆ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಹಳ ಕಡಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನದ ಬಳಿಕ, ಇದು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ನಿಯಾಮಕ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿವೆ. ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೆಲವು ಸಾಧನಗಳು: ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು, ಹಣಕಾಸು ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹಣಕಾಸು ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನವಾಗಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ೧೯೮೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಮಿಲ್ಟನ್ ಫ಼್ರೀಡ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಆನಾ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌ರ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಶೋಧನೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಡೇವಿಡ್ ಲೇಯ್ಡ್‌ಲರ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕರ ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಯಿತು. ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ, ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.