cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ
ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು
ತಿರುಗುವ ಜೈವಿಕ ಸ್ಪರ್ಶಕಗಳು (RBCS) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಜೈವಿಕ ಹೊರೆಗಳ ರಭಸದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. RBCಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ 1960ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. ತಿರುಗುವ ತಟ್ಟೆಗಳು ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ; ಇವು ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಬದುಕಲು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯಲು ಆಹಾರ ಎರಡೂ ಬೇಕು. ತಟ್ಟೆಗಳು ತಿರುಗಿದಾಗ ಆಮ್ಲಜನಕವು ವಾತಾವರಣದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವುಗಳು ತಾವಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆಯೇ ಒತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ; ಕಡೆಗೆ ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ರಭಸಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ, ಹೊರಹೋಗುವ ನೀರಿನೊಡನೆ ಆಚೆಗೆ ದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. RBCಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವು ನಂತರ ಕಡೆಯಸ್ವಚ್ಚಕಾರಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಬಗ್ಗಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಳ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಚ್ಚಕಾರಕಗಳಿಂದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೃಹ-ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯರೂಪವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜೈವಿಕ ಸೋಸುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ನೂಲು-ಬಲೆಗಳ ಪದರಗಳುಳ್ಳ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಶೋಧಕದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಪೊರೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳ ಪದರವನ್ನು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಲರಂಧ್ರದೆ ಚಕ್ರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವು ತಿರುಗಿದಂತೆ ಅವೂ ಸಹ ವಾಯುಮಂಡಲಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮೀನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯಾಗಾರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಯೂರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಮೂರನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣವಿಧಿ
ಪಡೆಯುವಂತಹ ಪರಿಸರ(ಸಮುದ್ರ, ನದಿ, ಕೆರೆ, ನೆಲ, ಇತ್ಯಾದಿ)ಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆಡವುವ ಮುನ್ನ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಡೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದೇ ಈ ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಉದ್ದೇಶ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುತೆರವು ವಿಧಿಸಲಾದರೆ, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ (ಹೊರಬಿಡುವ ನೀರು) ಪಾಲಿಷಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶೋಧಿಸುವಿಕೆ
ಮರಳು ಸೋಸುವಿಕೆಯು ಉಳಿದಿರುವ ತೇಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾನ್ವಿತ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲಕ ಸೋಸುವುದರಿಂದ ಉಳಿದ ವಿಷಕಾರಕಗಳು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಖಾರಿ ಪದ್ಧತಿ
ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಕೊಳಗಳು ಅಥವಾ ಖಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯ ಮುಖಾಂತರ ನೆಲೆಯೂರುವ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಜೈವಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾತಾನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತಿದ್ದು, ಸ್ಥಾನಿಕ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೈಟ್ ಗಳು, ವಿಶೇಷತಃ ದೇಟುಗಳು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಳವೂರಲು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಶೋಧಕ ಸೇವನೆಯ ಅಕಶೇರುಕಗಳಾದ ಡಾಫ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಟಿಫೆರಾದ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹಳವೇ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.
ನಿರ್ಮಿತ ಗದ್ದೆಗಳು
ನಿರ್ಮಿತ ಗದ್ದೆಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ದೇಟುಹಾಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೈವಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು; ಫೈಟೋರಿಮೀಡಿಯೇಷನ್ ಅನ್ನೂ ನೋಡಿ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಚೆಸ್ಟರ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಆನೆಗಳ ಆವರಣದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಚರಂಡಿಯನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ದೇಟುಹಾಸನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಇದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನ
ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ರಂಜಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಯೂಟ್ರೋಫಿಕೇಷನ್ ಎಂಬ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗಬಹುದು; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾಡುಗಿಡಗಳು, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಸಯಾನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ(ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಪಾಚಿ)ಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪಾಚಿಯು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿ ಪಾಚಿಯ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಎಡೆ ನೀಡಬಹುದು. ಪಾಚಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಲಾರವು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಚಿಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಜಲಚರಗಳು ಸಾಯುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ವಿಭಜಿತವಾಗಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಿರಾಮ್ಲಜನಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಪಾಚಿಗಳು ವಿಷಕಾರಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ರಂಜಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ
ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮೊದಲು ಅಮೊನಿಯಾ(ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್)ವನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣದ ಮೂಲಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅನ್ನು ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಕ್ರಮವೇ ಎರಡು-ಹಂತಗಳ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡುವ ವಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ-ಕರಣಗೊಳಿಸಿ (NH3) ನೈಟ್ರೈಟ್(NO2−) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಟ್ರೋಸೋಮೋನಾಸ್  spp.ಗಳಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ (ನೈಟ್ರೋಸೋ ಎಂದರೆ ರಚಿತವಾದ ನೈಟ್ರೋಸೋ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವರ್ಗ). ನೈಟ್ರೈಟ್ ಅನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೈಟ್ರೇಟ್ (NO3−), ಆಗಿಸಲು ನೈಕ್ರೋಬ್ಯಾಕ್ಟರ್  spp.ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ರೂಢೀಗತವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ (ನೈಟ್ರೋ ಎಂಬುದು ನೈಟ್ರೋ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಗ)ಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಈಗ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಸ್ಪಿರಾ  spp.ಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೂಕ್ತ ಜೈವಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಲು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮರಳಿನ ಶೋಧಕಗಳು, ಖಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಟುಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತ ಬಗ್ಗಡ ಕ್ರಮವು (ಸರಿಯಾಗಿ ರಚಿತವಾದಲ್ಲಿ) ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಬಲ್ಲದು. ಡಿನೈಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಡಿನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಯಕದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯರ್ಥನೀರಿನ, ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ (ಮಲದಿಂದ), ಸಲ್ಫೈಡ್ ಗಳ, ಅಥವಾ ಮಿಥೆನಾಲ್ ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಯಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಷಕಾರಕ ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ನೈಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನೇ ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಂಜಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ
ಹಲವಾರು ಹೊಸ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಚಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸು ಗುಣವಿರುವುದರಿಂದ ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.(ಪಾಚಿಯ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ನಿರ್ಮೂಲನ ನೋಡಿ) ನೀರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ರಂಜಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಕೆಳನೀರಿಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಳಾಗಿ ರಿವರ್ಸ್ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ನಂತಹವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ರಂಜಕವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವುವುದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ರಂಜಕವನ್ನು ವರ್ಧಿತ ಜೈವಿಕ ರಂಜಕ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಎಂಬ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಸಂಕಲನಕಾರಕ ಜೀವಾಣಿಗಳು (PAOಗಳು)ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಜೋವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಂಜಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ(ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ 20%ದಷ್ಟು). ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಜೈವಿಕಪ್ರಮಾಣವು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಈ ಜೈವಿಕಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾದ ಗೊಬ್ಬರದ ಗುಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣದಿಂದಲೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲವಣಗಳಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಲವಣಗಳು (ಉದಾ: ಫೆರಿಕ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್), ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲವಣಗಳು (ಉದಾ: ಆಲಂ) ಅಥವಾ ಸುಣ್ಣವನ್ನು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ಗಳು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಬಗ್ಗಡದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಮತ್ತು ಬೆರೆಸಿದ ರಾಸಾಉನಿಕಗಳು ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ಖರ್ಚನ್ನು ತರಬಹುದು. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಜಾಡು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಯೆಯೋ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕ ರಂಜಕ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಲರ್ಹವಾದುದಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ನ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ರಂಜಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧ.
ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಡುವಂತಹ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ. ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಫಲಿತವು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ(ಉದಾ:ಮಂಜುಗಟ್ಟಿರುವಿಕೆ, pH, ಇತ್ಯಾದಿ), ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮುಕ್ತಕಾರಕ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ (ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಾರಿ), ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಯಿಲ್ಲದ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಯಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲ್ಲಿರಿಸಬಹುದು - ವಿಶೇಷತಃ ಊದಾರಂಗಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಯವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಮಯಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹರಿವುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತತೆಯ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ. ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್, ಕ್ಲೋರಿನ್, ಅತಿ ನೇರಳೆ ಬೆಳಕು, ಅಥವಾ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕ್ಲೋರಾಮೈನ್ ಅನ್ನು, ಅದರ ಸ್ಥಿರಗುಣವನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅತಿ ನೇರಳೆ (UV) ಬೆಳಕನ್ನು ಕ್ಲೋರಿನ್, ಐಯೋಡಿನ್, ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ಜಲವನ್ನು ಜೀವಿಗಳು ಸೇವಿಸಿದರೂ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. UV ಬೆಳಕು ಬೀರುವಿಕೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು, ವೈರಸ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ವಂಶಾಣುಗಳ ರಚನಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯೊದಗಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತದೆ. UV ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ದೀಪವನ್ನು (ಲ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು) ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನೇ ಒಡ್ಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಾವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡಬೇಕೋ ಅವು   UV ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಅವಿತಿರದಂತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ  (ಎಂದರೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು UV ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮರೆಮಾಚಬಹುದು). ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿ, ಬೆಳಕೇ ರೋಗಾಣುಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಎಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಕರವಾಗಿದೆ; ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದಲ್ಲಿನ ಶೇಷ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಲೋರಿನ್ ನ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವ ಜಲದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಯುಕ್ತತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭೀತಿಯೇ ಬೆಳಕಿನ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ, ಮತ್ತು ಕೆಲೋವ್ನಾ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಕೆನಡಾಗಳು ಸಹ UV ಬೆಳಕನ್ನು ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವನ್ನು ರೋಗಾಣಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಓಝೋನ್ 3 ಅನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು 2 ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಶಕ್ಯತಾದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮೂರನೆಯ ಆಮ್ಲಜನಕದಪರಮಾಣುವು ಜೋಡಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 3 ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್ ಬಹಳ ಅಸ್ಥಿರವೂ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೂ ಆದ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಹುತೇಕ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣಕ್ಕೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು(ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೆ ಇದು ಬಹಳ ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ), ಓಝೋನ್ ಅನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಓಝೋನ್ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಝೋನೀಕರಣವು ಕ್ಲೋರಿನೈಝೇಷನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ರೋಗಾಣುನಿವಾರಕ ಉಪಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮದ ತೊಡರೇನೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೇಕಾಗುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಓಝೋನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯದ್ದಾಗಿವೆ.
ವಾಸನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ
ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮುವ ವಾಸನೆಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಅಥವಾ "ಕೊಳೆಯಿಸುವ" ಸ್ಥಿತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಅನಿಲಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿದ್ದು, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಇಂತಹ ದೂರುಗಳನ್ನು ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ, ಜೈವಿಕ-ಕೆಸರಿನೊಡನೆ ಒಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹರಿಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುವ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಸನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳೂ ಇವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಲವಣಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್, ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್(ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕ)ಗಳು
ಕಡಿಮೆ ಜಾಗ ಬಳಸಲು, ತ್ರಾಸಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಂತರ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಲು, ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕಸಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡನ್ನಾದರೂ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಹಂತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಹಂತಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆನಿಸಿದೆ.
ಮಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ತಳವೂರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಸೀಕ್ವೆಂಸಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (SBR). ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತವಾದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಹರಿವ ಕೊಳಚೆನೀರಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಬೆರೆಸಿ ಗಾಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗುಳಿದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹರಿಯಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡಿ, ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಮೂಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. SBR ಘಟಕಗಳನ್ನು ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
SBR ವಿಧಾನದ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಕ್ಲುಪ್ತವಾದ ಸಮಯ, ಮಿಶ್ರಣ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಾರುವಾಕ್ಕುತನವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಸೆಸ್ನರ್ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆಡೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಗ್ಗಡ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಹೊರಸಾಗಿಸುವಿಕೆ
ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕು. ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗ-ಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ. ಅಪರೂಪವಾದರೂ, ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಗ್ಗಡದ ಸಂಸ್ಕರಣವು ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ಘನವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳ-ನಿಯಮಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
=
ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾಗಳಿದ್ದು, ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಎಂಬ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು 55 °C ತಾಪಮಾನವಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನೊರೆಗಟ್ಟುಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವಾದ ಮೀಸೋಫಿಲಿಕ್  ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 36°Cಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು)ಯಿಂದ, ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು, ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು(ಮೀಸೋಫಿಲಿಕ್) ಸಂಸ್ಕರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗೃಹಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ B.O.D.ಯನ್ನು 35 ರಿಂದ 40%ದಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ 'ಏರೋಬಿಕ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಯೂನಿಟ್'(ATUs)ಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿಶತ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್(ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ) ನ ಉತ್ಪಾದನೆ(ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವಸ್ತುವಾದ ಮೀಥೇನ್); ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜನರೇಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬಾಯ್ಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಹಾಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೀಫ್ರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ಲೋಯರ್ ಗಳು, ಪಂಪ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮವಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು(ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಧನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಒದಗಿಸಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯೆನಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಕಲ್ನಾರಿನ ಶೋಧಕ ತಂತ್ರಜ್ಷಾನವು ಬೆಳೆದಂತೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಯುವಿನ ತರಂಗಗಳನ್ನೇ ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈಗ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆಮ್ಲಜನಕಸಹಿತ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಡಿಫ್ಯೂಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಜೆಟ್ ಏರೇಟರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ-ಕರಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
ಸುಡುವಿಕೆ
ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಇರುವ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡಲು ಹಾಗೂ ಶೇಷ ನೀರನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸಲು ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಇಂಧನ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಇಂಧನ ತೈಲ)ಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಗ್ಗಡ ಸುಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಅನೇಕ ಬೆಂಕಿಗೂಡುಗಳಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಒಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ಹಾಸುಗಳುಳ್ಳ ಒಲೆಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಸುಡಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ-ದಿಂದ-ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸುಡುವಿಕೆಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವೂ ಕಡಿಮೆ; ಘನತ್ಯಾಜ್ಯವು ಮೊದಲೇ ಇದ್ದು, ಸಹಕಾರಿ ಇಂಧನದ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಗ್ಗಡ ವಿಲೇವಾರಿ
ದ್ರವರೂಪದ ಬಗ್ಗಡವು (ರಾಡಿಯು) ಉಂಟಾದಾಗ, ಕೊನೆಯ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳಬಹುದು. ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಘನೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು(ನೀರನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದು). ಜೈವಿಕಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವೂ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಗೋಲಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಹರಳುಗಳಾಗಿಸುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು ನೀರು ಹೋಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಬೃಹತ್ ವಿಕೇಂದ್ರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಮರ್ ನಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಗ್ಗಡದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆ ಹೊರತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ರೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ದ್ರವವು ಮತ್ತೆ ವ್ಯರ್ಥನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು "ಕೇಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಗೊಬ್ಬರದ ಗೋಲಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಗ್ಗಡವನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೇಕಾದ ಹಳ್ಳಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಡೆಯುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣ
ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಸರವು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗಳ ಅಣಕವೇ ಆಗಿವೆ; ಆ ಪರಿಸರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಾಶಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ಕಲುಷಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೀರಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವು ತಗ್ಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪಡೆಯುವ ನೀರಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೈವಿಕ ಕಾಲುಷ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣದ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಬೇಟೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಟ್ರಾವಾಯ್ಲೆಟ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ರೋಗ-ಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪಡೆಯುವ ಪರಿಸರವು ತಿಳಿಯಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಿದಾಗ, ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು (ಪಶುಸಂಗೋಪನ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ) ಮತ್ತು ಫ್ತಾಲಾಟೆಸ್ ನಂತಹ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವಂತಹ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಕೊಳಚೆನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಲುಷತೆಗಳು ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರಾನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಬಹುವಂಶ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ, ಅನೂಹ್ಯವಾದ ವ್ಯತಿರೇಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿವೆ. US ಮತ್ತು EUಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಡುವುದನ್ನು ಕಾನೂನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಭೀತಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ,
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ
ಚರಂಡಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಎಷ್ಟು ಅಂಶವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ದೊರಕುವುದು ವಿರಳ. ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಗಳ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಬಹು ಅಂಶವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಸುಮಾರು 15% ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ (ವಾಸ್ತವ ಸಂಸ್ಕರಣದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ). ವೆನೆಝೂಯೆಲಾ ಎಂಬ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಸಂಸ್ಕರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ತೊಂಬತ್ತೇಳು ಪ್ರತಿಶತ ಕೊಳಚೆನೀರು ಹಾಗೆಯೇ (ಸಂಸ್ಕರಣವಿಲ್ಲದೆ) ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಾದ ಇರಾನ್, ಟೆಹರಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇನಿತೂ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸದ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ನಗರದ ಭೂಜಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ನಾಗರಿಕರು ಅದನ್ನೇ ಹೊಂದಬೇಕಾದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರತಿಶತ ಜಲವು (2008ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉಪಯೋಗಿಸಿದುದು ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು) ಮರುಗಳಿಸಿದ ಚರಂಡಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಒದಗಿಸಿದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಲವಣೋಚ್ಛಾಟನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ.
ಸಬ್-ಸಹಾರನ್-ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
معالجة مياه الصرف الصحي Depuradora Čištění odpadních vod Rensningsanlæg Kläranlage Επεξεργασία λυμάτων Sewage treatment Akvopurigejo Tratamiento de aguas residuales Jätevedenpuhdistus Traitement des eaux usées Estación depuradora de augas residuais טיהור שפכים Szennyvíztisztítás Pengolahan limbah Skólphreinsun Trattamento delle acque reflue 下水処理場 Kläranlag Обработка на отпадни води Rioolwaterzuiveringsinstallatie Vannverk Oczyszczalnia ścieków Estação de tratamento de águas residuais Очистка сточных вод Reningsverk Atık su arıtma 污水處理
ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತದ ರೇಖಾಂಶ
ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತದ ರೇಖಾಂಶವು (ಇದನ್ನು Ω ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಖಗೋಳ ಕಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಕಾಯಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಾಯದ ಈ ರೇಖಾಂಶವು ಮೇಷದ ಮೊದಲ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಯದ ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತಗಳು ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೋನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಳತೆಯನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಮತಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಿತಿ ಸದಿಶಗಳಿಂದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ
ಖಗೋಳಗತಿವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘವೃತ್ತೀಯ ಕಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತದ ರೇಖಾಂಶ, ಅಥವಾ \Omega \, ಪ್ರಮಾಣವು ನಿರ್ದೇಶಕ ದಿಕ್ಕು (ಉದಾ: ವಸಂತ ವಿಷುವದತ್ತ) ಮತ್ತು ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತಗಳ ನಡುವಣ ಕೋನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಕ್ಷೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಸದಿಶಗಳಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು: ಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಸಮಭಾಜಕೀಯ ಕಕ್ಷೆಗಳ (ಅಂದರೆ, ಈ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಕಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯು ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ) \Omega\, ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇವುಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೊನ್ನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಅಂದರೆ, ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತವನ್ನು x-ಅಕ್ಷವು ವಸಂತ ವಿಷುವ ದಿಕ್ಕೆನೆಡೆಗಿದ್ದು, z-ಅಕ್ಷವು ಮೇಲ್ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ ಬರುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
Дължина на възходящия възел Longitud del node ascendent Opstigende knudes længde Argument des Knotens Longitude of the ascending node Longitud del nodo ascendente Nousevan solmun pituus Longitudine del nodo ascendente Długość węzła wstępującego Dĺžka výstupného uzla Kinh độ của điểm nút lên
ಕೋಶ
thumb|ಕೋಶಗಳು
ಕೋಶವೆಂದರೆ ನಿಘಂಟು. ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಆಕಾರಾದಿಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೋಶವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೋಶವಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುತ್ತೇವೆ. (ಲೆಕ್ಸಿಕಾಗ್ರಫಿ).
ಭಾಷೆ ಮೊದಲು, ಅನಂತರ ವ್ಯಾಕರಣ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಷೆ ಮೊದಲು, ಅನಂತರ ಕೋಶ. ಭಾಷೆ ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಲಿಪಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಾರದಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಹಾಗೂ ಕೋಶಗಳ ಅಗತ್ಯ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತಾಗಿ ಭಾಷೆಗೊಂದು ವ್ಯಾಕರಣ, ಒಂದು ಕೋಶ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರಬೇಕು. ಆಡಿದ ಮಾತು, ಬರೆದ ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಖಚಿತವಾದ ಅರ್ಥವಿರಬೇಕು. ಒಂದೇ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಜನ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ಬರೆಹದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಧಿಗ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಶಬ್ದದ ಕಾಗುಣಿತ ಕೂಡ. ಯಾವ ಖಚಿತ ಆಧಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಶಿಷ್ಯರೂಪಗಳು, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ್ಯರೂಪಗಳು-ಎಂದು ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಏರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಗೂ ಸರಿಯಾದ ಒಂದು ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೋಶ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ.
ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೋಶನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಬಹು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಕೋಶ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಭರತಖಂಡದಲ್ಲಿ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.1000ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಘಂಟುಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪಾಣಿನಿಗಿಂತಲ್ಲೂ ಬಹು ಹಿಂದೆ ಯಾಸ್ಕಮಹಾಮುನಿ ಮುಂತಾದ ಭಾರತೀಯ ಪಂಡಿತರು ಅನೇಕ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಯಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣಗ್ರಂಥ ಹೊರಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹಲವಾರು ನಿಘಂಟುಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 8, 9, 10ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ನಿಘಂಟುಗಳ ರಚನಾಕಾರ್ಯ ಪಾಣಿನಿ ಮತ್ತು ಯಾಸ್ಕ ಮಹಾಮುನಿಗಳ ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ನಿಘಂಟುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಂತು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.1000ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ವ್ಯಾಕರಣ ಹಾಗೂ ನಿಘಂಟು ರಚಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಖಚಿತ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಶ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸುಮಾರು 15 ಮತ್ತು 16ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಐವತ್ತು ಆರುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಕೋಶ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕಕೋಶ, ವ್ಯಕ್ತಿಕೋಶ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಕೋಶ ಎಂದು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹದು. ವೇದ, ಪುರಾಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ರಾಮಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅರ್ಥೈಸಿದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಕೋಶ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಕೋಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಷ್ಟಪದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅರ್ಥೈಸಿದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಕೋಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಶೆಲ್ಲಿ, ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್, ಮಿಲ್ಟನ್, ಕಾಳಿದಾಸ ಮುಂತಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಕೋಶ ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಭಾಷಾಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳು ಉಂಟು. ಒಂದೇ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಭಾಷೆಯ ಸರಳ ಅರ್ಥ ನೀಡಿ ಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆ-ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ ಕೋಶ. ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಬಗೆಯ ಕೋಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಕನ್ನಡ-ಹಿಂದೀ, ಕನ್ನಡ-ಮರಾಠಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ತೆಲುಗು ಕೋಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಶನಗಳು. ಕೆಲವು ಭಾಷಾಕೋಶಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಕಭಾಷಿಕಕೋಶ, ದ್ವಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಿಕ ಕೋಶ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ.
ಕೋಶವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಅವೇ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಕೋಶ, ಐತಿಹಾಸಿಕಕೋಶ ಮತ್ತು ತೌಲನಾತ್ಮಕ ಕೋಶಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳು ಏಕಭಾಷಿಕವಾಗಿಯೂ ದ್ವಿಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಿಕವಾಗಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪದದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪದದ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಆಗಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕ್ರಮಶಃ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೋಶಗಳು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಶ ತಯಾರಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಂದು ಕೋಶ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಎರಡು ನಿಘಂಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಒಟ್ಟೊ ಯಸ್‍ಪರಸನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ. ತೌಲನಾತ್ಮಕ ಕೋಶ ಬಹುಭಾಷಾವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಒಂದೇ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾತಿಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿ ಕೊಂಡು ಅವುಗಳಿಂದ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕಾದ ಕೋಶವಿದು. ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಕೋಶ ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಕೋಶ, ವೃತ್ತಪದಕೋಶ, ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಕೋಶ, ಗಾದೆಗಳಕೋಶ, ಭಾಷೆಗಳ ಕೋಶ, ಜಾನಪದ ಕೋಶ, ಜಾನಪದ ವಸ್ತು ಕೋಶ, ಕಥಾಕೋಶ, ಸಾಹಿತ್ಯಕೋಶ, ಉದ್ಧರಣಕೋಶ, ವಸ್ತುಕೋಶ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮಗಳ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳ ಕೋಶ, ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ-ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಬಗೆಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳೂ ಉಂಟು. ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು ಕೇವಲ ಪದಕೋಶಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಕೋಶಗಳು. ಪದಕೋಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. (ನೋಡಿ- ವಿಶ್ವಕೋಶ) ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಇತರ ಕೋಶಗಳು ಆಯಾ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದವೇ ಆಗಿವೆ. ಆದರೆ ಪದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ಇರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ಪದ, ಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಶ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಘಂಟಿನ ಬಗೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ಈ ಲೇಖನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿವೆ.
ಕೋಶ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಯಾವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಆಗಲಾರದಂಥ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಜಾನ್‍ಸನ್ನನಂಥ ಒಬ್ಬ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಘಂಟೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಾಗಲೂ ನೂರಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರ ನೆರವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪದದ ಅರ್ಥ ನಿರ್ಣೈಸುವಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದಲೂ ಆ ಪದ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಹೊಸ ಗ್ರಂಥಗಳೆಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ಇಂಥ ಉದ್ಧರಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಪದ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಏನು, ಅರ್ಥ ಹೇಗೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಏನಾದರೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯೇ-ಎಂಬ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಒಂದು ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೆವಣಿಗೆಗೂ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣ ಚಿಹ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಕಾಣದು. ಬರೆವಣಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿ ಇದ್ದು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಂಥ ಭಾಷೆಯ ನಿಘಂಟನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಶಬ್ದರೂಪವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್, ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್ ಕೋಶಗಳು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿವೆ. ಡೇನಿಯಲ್ ಜೋನ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎವ್ವೆರಿಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರನೌನ್ಸಿಂಗ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಎಂಬ ಕೋಶ ಒಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 58,000 ಪದಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಸಾಗರಕ್ಕೆ ಈಗಿರುವ ಕೆಲವೇ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ ಅರ್ಥಕೋಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರು 1857ರಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1928) ನಿಘಂಟೇ 1895ರಿಂದ ಈಚೆ ಆಕ್ಸ್‍ಫಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಇದು ಹತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಸಂಪುಟ ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ಸಂಪುಟಗಳಿಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಬಂತು. ಜೆ.ಎ.ವಿಚ್. ಮರೀ, ಹೆನ್ರಿ ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಲೀ, ವಿಲಿಯಂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕ್ರೇಗೀ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್‍ಸ್ ಟಾಲ್‍ಬಾಟ್ ಅನ್ಯನ್ಸ್-ಇವರು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು. ಈ ನಿಘಂಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಗ್ರ ಕೋಶದ ಒಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹದಿನೈದುಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದೊಂದು ಪುಟದಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ 112 ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಮೂರು ಅಂಕಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಐದು ಕೋಟಿ ಪದಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಶಬ್ದಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಸಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 4,14,825. ಇವುಗಳ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು 18,27,306. ಪುಟದ ಅಂದ ಕೆಡದಂತೆ, ಒಂದೊಂದು ಅಂಶಕ್ಕೂ ಉಚಿತವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬರುವಂತೆ, ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗುವಂತೆ, ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಅಚ್ಚುಹಾಕಬೇಕಾದರೆ ಮುದ್ರಣಾಲಯದವರು ಮೂವತ್ತು ಬಗೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿರುವ ಅಕ್ಷರದ ಮೊಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ 178 ಮೈಲಿ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದಂತೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಇದರ ಬೆಲೆ 315 ರೂ. ಒಟ್ಟು ಗ್ರಂಥದ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ 40 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಆರನೆಯ ಸಂಪುಟದ ಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಐದುಸಾವಿರ ಪೌಂಡುಗಳ ದತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಮಗ್ರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಿದ ಭಗೀರಥರು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರು. ಈ ಕೋಶದ ಮುದ್ರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶನ ಅವರದೇ.
ಕೋಶದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: ಈ ನಿಘಂಟಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ-ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಏಳುನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಾದರೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥ, ಮೂಲ, ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದರೆ-1 ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಅದು ಎಂದು, ಹೇಗೆ, ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದವಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಅದು ಯಾವ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಅದರ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುವು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗಿವೆ; ಯಾವುವು ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿವೆ; ಈಚೆಗೆ ಯಾವ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಾವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿನಿಂದ ತಲೆ ಎತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. 2 ಈ ಅಂಶಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ, ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಬ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂದನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕೊನೆಯ ಸಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರಯೋಗ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ಹೀಗೆ ಶಬ್ದ ತನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ತಾನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. 3 ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದ ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೇವಲ ಐತಿಹಾಸಿಕಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿಯೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು.
ಎ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಜ಼ೆಡ್ ಅಕ್ಷರದ ವರೆಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ-ಮೊದಮೊದಲು ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನೂ ಅತಿ ಹಿಗ್ಗಲಿಸದೆ, ಕೊನೆಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೌಡಾಯಿಸದೆ-ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಹಿತವಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಿಘಂಟಿನ ಕಟ್ಟಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಅನುಪಮವಾದ ಪ್ರಯೋಗಸಂಪತ್ತಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. 18 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಘಂಟಿನ ರಚನೆಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲಿಂದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಓದಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಶಬ್ದಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೇ 88 ದೊಡ್ಡ ಪುಟಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಪುಟಪುಟಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 270 ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. 1857ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆರ್.ಸಿ.ಟ್ರೆಂಚ್, ಆ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುವ ಶಬ್ದಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟಕೋಶವೊಂದನ್ನು ಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರಿಗೆ ಕರೆಕೊಟ್ಟ. 1859ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಖಚಿತ ರೂಪರೇಖೆ ಕೊಡಲು ಹರ್‍ಬರ್ಟ್ ಕೋಲ್‍ರಿಜ್, ಫರ್ನಿವಾಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೆಂಚ್ ಈ ಮೂವರ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸೊಸೈಟಿಯವರು ಹೊರತರಬಯಸಿದ ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಗೆ ಎಚ್.ಕೋಲ್‍ರಿಜ್‍ನನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯೋಜನೆಯಂತೆ ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುಗರಿಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೇ 1860 ರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೋಲ್‍ರಿಜ್ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಫರ್ನಿವಾಲ್ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕನಾದ. ಶಬ್ದಸಂಗ್ರಹಣಕಾರ್ಯ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆದರೂ ಹಲವಾರು ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ಸೊಸೈಟಿಯವರ ಕೋಶದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಕ್ಲ್ಯಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರು ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿ, ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಲಿರುವ ನಿಘಂಟಿನ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುಗರಿಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಭಾಷಾಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನ ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು. 1858ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1884ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರೇ ಒಂದೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಂತೆ. ಗ್ರಂಥ ಪೂರ್ಣವಾಗುವ ವರೆಗೂ ಖಾಸಗಿ ಪಂಡಿತರುಗಳ ಕೆಲಸ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂತು. ಸಂಬಳ ಕೊಟ್ಟೇ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದಾಗಿದ್ದರೆ ನಿಘಂಟು ಕನಸಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ.
1877ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲ್ಯಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನ ಮುಖಂಡ ಪ್ರೈಸ್‍ರವರ ಸಂಧಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರು ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತರು. ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರಿಗೂ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರು ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತರು. ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರಿಗೂ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು. ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರು ಇದುವರೆಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದೂ ನಿಘಂಟನ್ನು ಫಿಲಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯವರ ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದೂ ನಿಘಂಟು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಜೆ.ಎ.ಎಚ್.ಮರೀಯವರೇ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳ ನಿಘಂಟು ಗರಿಷ್ಠ 8,400 ಪುಟಗಳಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದೆಂದೂ ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು.
ಕೋಶದ ಕೆಲಸ ಅರ್ಧಮುಕ್ಕಾಲು ಮುಗಿದಿದ್ದಾಗ, ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಮರೀ 26ನೆಯ ಜುಲೈ 1915ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. ಕೋಶದೊಂದಿಗೆ 3 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿ, ಆಗ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ 15,487 ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 7,207 ಪುಟಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವರೀಯೊಬ್ಬನೇ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಉಳಿದ ಬಹುಪಾಲು ಕೆಲಸದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ. ಈತನ ಉಪಮಾತೀತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ನಿಘಂಟನ್ನು ಮರೀ ನಿಘಂಟು ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಇದರೊಡನೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಲೀ 1923ರ ಮೇ 23ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. ಕೋಶದ ಕೆಲಸ 1928ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದಾಗ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಬದುಕಿದ್ದವರೆಂದರೆ ಕ್ರೇಗೀ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಯನ್ಸ್.
ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ನಿಘಂಟನ್ನು ಶೈವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ (ದಿ ನ್ಯೂ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಂಬ ಮಾತು ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ತಲೆಮಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಭಾಗವಾಗಿ ಹೊರ ಬಂದ ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂಡಿಬಂದ ಹಲವಾರು ಶಬ್ದಗಳು ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಸಿನಿಮ ಶಬ್ದವೇ ಮೂಲ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಿ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಸ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ನಿಘಂಟಿಗೆ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಪರಿಶಿಷ್ಟವೊಂದು ಅಗತ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಮರೀ ಅರಿತಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯ ನಿಘಂಟಿನ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟದ ಕೆಲಸವೂ ನಡೆದು ಅದು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಸಂಪುಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 866 ಪುಟಗಳ ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಯಂತ್ರನಿರ್ಮಾಣ, ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಪಂಚ, ಬೆಡಗು, ಭೋಗ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆ ಇವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಹಲವು ಮಾತುಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಉದ್ಧರಿಸಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನೂ ಈ ಪರಿಶಿಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿವಿಡಿಯೇ 91 ಪುಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮೂಲ ನಿಘಂಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪುಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಎ ಬಿ-1,240 ಸಿ-1308; ಡಿ-740; ಇ-438; ಎಫ್-628; ಜಿ-532; ಹೆಚ್-516; ಐ ಜೆ ಕೆ-758; ಎಲ್-528; ಎಂ-820; ಎನ್-277; ಓ ಪಿ-1676; ಕ್ಯೂ ಆರ್-936; ಎಸ್-2407; ಟಿ-565, ಯು-493, ವಿ-332, ಡಬ್ಲ್ಯು-734; ಎಕ್ಸ್-7; ವೈ ಜûಡ್-105; ಪರಿಶಿಷ್ಟ-875.
ವೆಬ್ಸ್‌ಟರ್ ಕೋಶ: ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಶದಂತೆ ಈ ಕೋಶವೂ ಒಂದು ಕೋಶ ಕುಟುಂಬವೇ ಆಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕೋಶದ ಇತಿಹಾಸ ಸ್ವಾರಸ್ಯಮಯವಾದದ್ದು, ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವಾದದ್ದು. ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನರಿಯಬೇಕಾದರೆ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರನ ಜೀವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಿತ ಕಾಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ-ವಿಸ್ತಾರಗಳನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ ಬಹುಮುಖವಾದ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನೋವ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ (1758-1843) ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‍ನ ಒಂದು ವ್ಯವಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ-ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ (1757-1763) ಬಿರುಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ-ಜನಿಸಿದ. ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಹೋರಾಟ ಬಾಲಕ ವೆಬ್ಸ್ಟರನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಈತ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಡಗೂಡಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರದಲ್ಲೂ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುವ ಸುಯೋಗ ಒದಗಿತು. 1783ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದುದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉದಯವಾಯಿತು.
ಈ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜ್ವಲಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನೋವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಮೆರಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಂತ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಏಕರೂಪದ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವೆಂಬ ದೃಢವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿತು. ಈ ಮಹೋದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಆತ 1806 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಪೆಂಡಿಯಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಅಮೆರಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದಗಳನ್ನದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ. ಆಗಲೇ ಆತ ತನ್ನ ಸಮಗ್ರವಾದ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಲು ತೊಡಗಿದ. 1807ರಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಆತ ಬರೆದ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಆ ಕೋಶವನ್ನು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಲು ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಐದು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಆತ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೋಶ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು 1828ರಷ್ಟು ವಿಳಂಬವಾಗಿ; ಅಂದರೆ 22 ವರ್ಷಗಳ ಅವಿರತ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲ್ಯಾಂಗ್‍ವೇಜ್ ಎಂಬ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪುಟಗಳ ಕೋಶ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಈ ಕೋಶದ ಮೊದಲ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ತನ್ನ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚೆ (1841) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನ ನಿಧನದ ತರುವಾಯ ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಚಾರಲ್ಸ್ ಮೆರಿಯಮ್ ಎಂಬುವರು ತಮ್ಮ ಜಿ ಅಂಡ್ ಸಿ ಮೆರಿಯಮ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಕೋಶದ ಮುದ್ರಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಂಡು ಕೊಂಡರು.
ಸರಿಯಾದ, ಸಮಗ್ರವಾದ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಕರವಾದ ಕೋಶಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸಾಹಸದ ಪ್ರಯತ್ನ. ಇಂಥ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಅರ್ಹತೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಅಧಿಕಾರ ವೆಬ್ಸ್ಟರನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತು. ವ್ಯವಸಾಯ ತೋಟಗಾರಿಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಆತನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆತ ಸ್ವಯಂ ಉತ್ತಮ ವಕೀಲ, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡಿತ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜನೀತಿ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಜ್ಞಾನ-ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕುರಿತು ಆತ ಅನೇಕಾನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಸೋಂಕುರೋಗಗಳು, ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿ, ವೈಟ್‍ಲೆಡ್ ಎಂಬ ಬಳಿಯುವ ಬಣ್ಣದ ವಿಯೋಜ ವಿಧಾನ, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು-ಹೀಗೆ ಅವನ ಲೇಖನಿಗೆ ಒಳಪಡದ ವಿಷಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಆತ ಒಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕನೂ ಆಗಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವುಳ್ಳವರಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಾರು ತಾನೆ ಕೋಶ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಲ್ಲರು?
ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಕೋಶ ಷಾರ್ಟರ್ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಕೋಶದಷ್ಟು ಗಾತ್ರವುಳ್ಳದ್ದು. ಆದರೂ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಪದಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ, ವಿವರಣೆಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರುವುದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿದೆ. ವಸ್ತುತಃ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಈ ಕೋಶದ ಒಂದು ಗುಣವೇ ಆಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳೂ ವಿವರಣೆಗಳೂ ಎಷ್ಟು ಎಷ್ಟು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವೂ ಆಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಗುಣಿತಕ್ಕೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಗುಣಿತಕ್ಕೂ ಭೇದವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳವರೂ ಬಳಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಕೋಶದ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಮೆರಿಯಮ್ ಪ್ರಕಟಣ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಕೋಶದ ಅಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1847ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಈ ಕೋಶ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 1890ರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಯಿತು. 1909, 1934 ಮತ್ತು 1962ರಲ್ಲಿ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್, ಸೆಕೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಥರ್ಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಚ್ಚಾದುವು.
ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಥರ್ಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಯಲ್ಲಿ 4ಳಿ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಲೇಖನಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ 60 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಸೆವೆನ್ತ್ ನ್ಯೂ ಕಾಲೀಜಿಯೆಟ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ, ಮೆರಿಯಮ್-ಬೆಲ್ ಮುದ್ರಣ (1963)-ಈ ಕೋಶ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್‍ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕೋಶ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಚಕರಿಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಕೋಶ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅದರ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಇದರ 1200 ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 130,000 ಪದಗಳಿವೆ. ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಈ ಗಾತ್ರದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದುದು.
ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಕೋಶಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇದು: ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಕೊಡುವಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತ ಹೋಯಿತೋ ಅದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಭೇದಗಳನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಾಗಿ, ಸಂಕ್ಷೇಪ ರೂಪಗಳು, ರಸಾಯನಧಾತುಗಳ ಸಂಕೇತಾಕ್ಷರಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮುದ್ರಣದ ಕರಡುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಸಂಕೇತಗಳು. ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರುಷರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ, ಭೂವಿವರ ಕೋಶ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಬೋಧನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು. ಇಂಥ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಿವಿಧೋಪಯೋಗಿಯಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ನ್ಯೂ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಕಾಲೀಜಿಯೆಟ್ ಕೋಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳೂ ಆಗಿವೆ.
ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಥರ್ಡ್ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿಯೊಂದರ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮೆರಿಯಮ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಆದ ವೆಚ್ಚ 35 ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್. ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು 757 ಸಂಪಾದಕ-ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿಯಿತೆಂದು ಕೋಶದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.
ಮೆರಿಯಮ್-ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ ಸಂಪಾದಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ. 13 ಜನ ಸಹಸಂಪಾದಕರು, 58 ಜನ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರು, 65 ಜನ ಉಪ ಸಂಪಾದಕರು, 31 ಜನ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಗುಮಾಸ್ತೆವರ್ಗ-ಇವರೆಲ್ಲ ಇದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಭೌತ, ಗಣಿತ, ರಸಾಯನ, ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜನೀತಿ, ಪುರಾತತ್ತ್ವ, ಇತಿಹಾಸ ಈ ಒಂದೊಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಬಹುಭಾಷಾವಿದರು, ನಿರುಕ್ತಿಕಾರರು, ಧ್ವನಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇವರೆಲ್ಲ ಇದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಪಟುಗಳಾದ ಬೇರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳನ್ನೂ ಸಮಾಲೋಚಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಹೊರಗಿನ ಸಮಾಲೋಚಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 196.
ಈಚೆಗೆ 40,000 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು 1,700 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿರುವ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ಸ್ ಬಯೊಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಮತ್ತು 40,000 ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು 1,326 ಪುಟಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ವೆಬ್ಸ್‍ಟರ್ರ್ ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ-ಎಂಬೆರಡು ಉಪಯುಕ್ತ ಕೋಶಗಳು ಬಂದಿವೆ.
ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು: ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದ್ದು, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಪ್ರಮಾಣ ಭೂತವಾಗಿಯೂ ಸಮಗ್ರಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಕನ್ನಡ-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ನಿಘಂಟು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು.
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ತೆರನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಈ ನಿಘಂಟಿನ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮಶಾಸನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 450ರ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1800ರ ವರೆಗಿನ ಪ್ರಕಟಿತ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವಲೋಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಥಮಗ್ರಂಥವಾದ ನೃಪತುಂಗನ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನದ ವರೆಗಿನ, ಇನ್ನೂ ಈಚಿನ ಕಾಲಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ, ಹೊಸಗನ್ನಡಗಳ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪ್ರಕಟಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ಣಾಟಕದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವಾದ ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಗದ್ಯಪದ್ಯಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಗಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಛಂದಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಯೋತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಪಶಾಸ್ತ್ರ-ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದಲೂ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಜೈನ, ವೀರಶೈವ, ವೈಷ್ಣವಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಆಕರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಶಬ್ದರೂಪಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳೊಡನೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಬ್ದರೂಪ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಥ ಶಬ್ದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಈಗ ಎಂಟು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಆಗಿವೆ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರ್ವಾಚೀನ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುವ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಾದರೂ ಕನ್ನಡಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿರುವ ತದ್ಭವ, ತತ್ಸಮ, ಅನ್ಯದೇಶ್ಯ ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳೂ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಲೌಕಿಕ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ, ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳೂ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದ ಸಮಾಸಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕೃತ್, ತದ್ಧಿತಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅವಧಾರಣ, ಸಂಶಯ ಮುಂತಾದ ಭಾವಸೂಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನೂ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕøತ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಶಬ್ದಗಳು. ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಶಬ್ದಗಳು-ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕøತ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಮತ್ತು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಶೇಷಾರ್ಥವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಪರಿಭಾಷೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉಚಿತವರಿತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುವುದು.
ಗ್ರಾಮ್ಯಶಬ್ದಗಳಿಗೂ ಪ್ರದೇಶಿಕ ಶಬ್ದರೂಪಗಳಿಗೂ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆಯಿಲ್ಲವಾದರೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ರೂಢಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಮುಖ್ಯ ಶಬ್ದದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು.
ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಾಗಿ ಬರುವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದ, ನಾಮವಾಚಕ, ಗುಣವಾಚಕ, ಅವ್ಯಯ, ಪ್ರತ್ಯಯ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಕೂಡಲೇ ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದುಂಡುಕಂಸದೊಳಗೆ ಆ ಶಬ್ದದ ಜಾತಿಯನ್ನು (ಕ್ರಿ), (ನಾ), (ಗು), (ಅ), (ಪ್ರ) ಮುಂತಾದ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವುದು. ತರುವಾಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ. ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ ಮೊದಲು ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನೂ ಆಮೇಲೆ ಲಕ್ಷಾರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವುದು. ಒಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿದ್ದಾಗ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಹೀಗೆಯೇ ಒಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿದ್ದಾಗ ಈ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ, ಹೊಸಗನ್ನಡ ಈ ಮೂರರಿಂದಲೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುವುದು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖ್ಯಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಆ ಶಬ್ದದ ಕೆಳಗೇ ಚೌಕಕಂಸದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವುದು. ಸಮಾಸ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವುದು. ಒಂದು ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆಯದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಪತ್ತಿವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೌಕಕಂಸದಲ್ಲಿ [ಸಂ] ಎಂದೂ ದೇಶ್ಯಶಬ್ದವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ [ದೇ] ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿ ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜ್ಞಾತಿಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಅನ್ಯದೇಶ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಶಬ್ದ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ( ಈ ಚಿಹ್ನೆ ಮುಂದೆ ಸೂಚಿಸಿ ತರುವಾಯ ಆಧಾರಶಬ್ದವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಶಬ್ದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ತಿಳಿಯದ ಕಡೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ [?] ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: 	ಅಂಗನೆ (ನಾ) 1 ಸುಂದರವಾದ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳವಳು; ಹೆಂಗಸು.                  2 ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ದಿಗ್ಗಜದ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು.   	           3 ಕನ್ಯಾರಾಶಿ (ಜಾತತಿ, ಪರಿ 359) [ಸಂ.ಅಂಗನಾ]        ಅಗಲ್ಕೆ, ಅಗಲಿಕೆ (ನಾ) ಅಗಲುವಿಕೆ; ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಿಕೆ, ವಿಯೋಗ:            ಉಮ್ಮಳಿಸುವಳಟ್ಟಿ ಪತ್ತುವಳಗಲ್ಕೆಗೆ ಕಾಯ್ವಳೆ (ಕಾವ್ಯಸಾ. ಶೂದ್ರಕ 993) ನಿನ್ನನಗಲ್ಕೆಯ ಪ್ರಾಣದಗಲ್ಕೆಯುಂ               ಸಮಂ: (ಆದಿಪು.12-36)        ಅಗಲಿಕೆ:  "ವಿಪ್ರಲಂಭ, ವಿಪ್ರಯೋಗ ಅಗಲಿಕೆ" (ನಾಚಿರಾ);   	 "ಅಪಜಯದೊಳತ್ಯಗಲಿಕೆಯೊಳಂ ಪ್ರತ್ಯವಾಯಮೆಂಬುದು"         (ಮಂಗರಾ.142-19); ಇಂತೆಮಗೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹೃದಯ   	     ದೊಳಗಗಲಿಕೆಯದುಂಟೇ (ಬಸಪು. 26-63)         [ಅಗಲ್1 ( -ಕೆ] 1944ರ ಜನವರಿ 27ರಂದು ನಿಘಂಟು ಕಚೇರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಅಂದಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಂಬತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿವಿಧ ಆಕರಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. 1954ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18 ರಂದು ಡಿ.ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರು ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ನಿಘಂಟಿನ ಸಂಪಾದನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಿಘಂಟು ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರೂ, ಸಂಪಾದಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂವರೂ ಉಪಸಂಪಾದಕರೂ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿಘಂಟು ಸಂಪಾದಕ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗವನ್ನುಳಿದು 15 ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರ ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟಿನಿಂದ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಇದು ಅದರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಲ್ಲ; ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಜನತೆಯ ಇಂದಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಇಂದಿನ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ನಿಘಂಟು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವುದೆಂದು ನಂಬಬಹುದಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಕೋಶವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಂಕಿ
ಅಂಕಿಯು ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಂಕೇತನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಸುವ ಚಿನ್ಹೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾದಾಂಕವು ಪೂರ್ಣಾಂಕವಾದಲ್ಲಿ, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾದಾಂಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಶಮಾಂಶ ಪದ್ಧತಿಯು (ಪಾದಾಂಕ ೧೦) ಹತ್ತು ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ (೦ ರಿಂದ ೯), ದ್ವಿಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು (ಪಾದಾಂಕ ೨) ಎರಡು ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೦ ಮತ್ತು ೧)
ಇತಿಹಾಸ
ಅಕ್ಷರಗಳಂತೆಯೇ ಅಂಕಿಗಳಿಗೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳ ಅಂಕಿಗಳೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಮೂಲ ಅಂಕಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೂಲ ಅಂಕಿ ಯಾವುದು ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ಮಾನವನು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಕ್ಷರ ವಿಕಾಸವಾದ ಮೇಲೆ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬೆರಳುಗಳಂತೆ ಉದ್ದನೆಯ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂದು ಸಿಕ್ಕಿರುವ ನಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆ ವಿಗೂ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂಕಿಗಳು ಈಜಿಪ್ಪಿನ ಹೈರೋಗ್ಲಿಫಿಕ್ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. (ಕ್ರಿ.ಶ.ಪೂ.ಸು 3500). ಹೈರೋ ಗ್ಲಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಒಂಬತ್ತರವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಳನ್ನು ಲಂಬರೇಖೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೇಖೆ, ಎರಡು ಎನ್ನುವ ಅಂಕಿಗೆ ಎರಡು ರೇಖೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮೂರು ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದರಂತೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.. ಹತ್ತು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲೆಕಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಗ ಎಂಬ ಕನ್ನಡದ ಅಕ್ಷರದಂತೆ (1) ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹನ್ನೆರಡು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಂತಾದ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹತ್ತರ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ಲಂಬರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (| | ೧, | | | | ೧) ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು, ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹತ್ತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು (೧೧,೧೧೧) ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೆ ಹತ್ತರ ಎರಡು ಚಿಹ್ನೆ, ಮೂವತ್ತಕ್ಕೆ ಮೂರು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕ್ಯೂನಿಫಾರಂ (ಬೆಣೆಲಿಪಿ) ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಹೈರೋಗ್ಲಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿರು ವಂತೆಯೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಅಂಕಿಯನ್ನು ಬಾಣದ ತುದಿಯ ಗುರುತಿನಿಂದ (>) ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ (ಗಿ) ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ೧ ;೬೦ ;೩೬೦೦; ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 60n ಎಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ತುದಿಯು ಬಲಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದರೆ (>) ಅದು ಹತ್ತು ಎನ್ನುವ ಅಂಕಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಈ ಚಿಹ್ನೆ ೧೦ x ೬೦n ನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಈ ಎರಡು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿ
ಗ್ರೀಕ್ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅದೇ ಅಂಕಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಪೆಂಟೆ, ಡೆಕ, ಹೆಕ್ಟಾನ್ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಐದು, ಹತ್ತು, ನೂರು ಮುಂತಾದ ಅಂಕಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಐವತ್ತು ಎಂದು ಬರೆಯಲು ಪೆಂಟೆ ಮತ್ತು ಡೆಕ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ .ಶ.ಸು.ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಅಂಕವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರೀಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದರಿಂದ ಒಂಬತ್ತರವರೆಗಿನ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು, ಅನಂತರದ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳು ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು, ಕೊನೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳು ನೂರು, ಇನ್ನೂರು, ಮುನ್ನೂರು, ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ೨೪ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಹೊಸ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ೨೭ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದಿತು.