cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶ
ಆನ್‌ ಷಿ ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ಮಹಾದುರಂತ
೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವು ಪರಮೋಚ್ಛ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಆನ್‌ ಷಿ ಬಂಡಾಯವು (೭೫೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ೧೬ರಿಂದ - ೭೬೩ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೭ರವರೆಗೆ) ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿತು. ಆನ್‌ ಲುಶಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ೭೪೪ರಿಂದಲೂ ಓರ್ವ ಅರೆ-ಸೊಗ್ಡಿಯಾದ, ಅರೆ-ತುರ್ಕೀಯ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ೭೪೪ರಲ್ಲಿ ಮಂಚೂರಿಯಾದ ಖಿತಾನರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈತ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ; ಆದರೂ ಖಿತಾನರ ವಿರುದ್ಧದ ಅವನ ಬಹುಪಾಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಹೆಬೀಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಒಂದು ನೂರು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದಂಗೆಯೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಒಂದು ಹೊಸದಾದ ಆದರೆ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದ ಯಾನ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಜನರಲ್‌ ಗುವೊ ಜಿಯಿಯಿಂದ (೬೯೭-೭೮೧) ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರಂಭಿಕ ವಿಜಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಆನ್‌ ಲುಶಾನ್‌ನ ಪಟ್ಟು-ಬಿಡದ ಮತ್ತು ನುರಿತ ಗಡಿನಾಡು ಯೋಧರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನವು ಚಾಂಗಾನ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯು ಷಾಂಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಕ್ಸುವಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌ ಸಿಚುವಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಓಡಿದ, ೭೫೬ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಯ್ಘರ್‌‌ ತುರ್ಕಿಯರ ನೆರವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಈ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಯ್ಘರ್‌‌ ಖಾನ್‌ ಮೊಯಂಚೂರ್‌ ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿತನಾದ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳನ್ನು ಚೀನೀ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹರಿಕಾರನಿಗೆ ಅವನು ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಮಾಡಿದ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಓರ್ವ ಚೀನೀ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವಧುವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಂದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉಯ್ಘರ್‌‌ಗಳು ನೆರವಾದರೂ ಸಹ, ರೇಷ್ಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗಾಧ ಮೊತ್ತದ ಕಪ್ಪ-ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ದೊರೆಗಳು ಪಾವತಿಸುವವರೆಗೂ ಬಿಟ್ಟುಹೊರಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆನ್‌ ಲುಶಾನ್‌ನ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸ್‌ ವಂಶದವ ಅರಬರೂ ಸಹ ಸಹಾಯಹಸ್ತ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ಟನ್ನರು ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಚೀನೀ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು; ೮೪೨ರಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು (ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಯ್ಘರ್‌‌ಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೂ ಸಹ) ಒಡೆದುಹೋದ ನಂತರವೂ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ದೊರೆಗಳು ೭೬೩ರ ನಂತರ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಮರುಗೆಲ್ಲುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಷ್ಟವು ಎಷ್ಟೊಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಜಿನ್ಷಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ದೊರೆಗಳ ಅವನತಿಯ ಕಾರಣಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆನ್‌ ಲುಶಾನ್‌ನ್ನು ಅವನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ನಪುಂಸಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸಿದರಾದರೂ, ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಕಾಲವು ಷಿ ಸಿಮಿಂಗ್‌‌‌ ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಮಗನೇ ೭೬೩ರಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
೭೧೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಉಳಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ ಪರಂಪರಾನುಗತ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಜಿಯೆದುಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೇನಾ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮಿಕ ಉಗಮವಾಗಿತ್ತು; ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸತೊಡಗಿದರು. ಆನ್‌ ಷಿ ಬಂಡಾಯದ ನಂತರ, ಹೆಬೀಯಲ್ಲಿ ಜಿಯೆದುಷಿಯಿಂದ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ ದೂರಹೋದವು. ಇಂದಿನ ಹೆಬೀ, ಷಡಾಂಗ್‌, ಹ್ಯೂಬೀ ಮತ್ತು ಹೆನನ್‌ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ೭೮೧ ಮತ್ತು ೭೮೪ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಬಂಡಾಯಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರವು ಜಿಯೆದುಷಿಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಈ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಬಿರುದನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸದರಿ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಕಾಲವು ಸಾಗಿದಂತೆ, ಈ ಸೇನಾ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆ-ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಯತ್ತರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸೇನಾ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ೯೬೦ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಊರ್ಜಿತವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಮಾನ-ಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಜನರು ಜಮೀನನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಡವರು ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು, ತಮ್ಮ ಜಮೀನನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಇದು ಬೃಹತ್‌ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತ್ವರಿತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೭೫೫ರ ನಂತರ ಜಮೀನು ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿಂತುಹೋಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಎಷ್ಟುಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ಜೊತೆಗಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್‌ ದೊರೆಗಳ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಜಮೀನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿತು.
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ೧೦೦ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಡಕಾಯಿತರು ಮತ್ತು ನದಿ-ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ಯಾಂಗ್ಟ್‌ಜಿ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ನೆಲಸುನಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ೮೪೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೮೫೮ರಲ್ಲಿ, ಭವ್ಯವಾದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬಂದ ಅಗಾಧ ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಜಮೀನಿನ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಜನರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ದೇವಲೋಕದ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆಯೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದೇವಲೋಕಗಳು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ ದೊರೆಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕರು ನಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಒಂದು ಅನರ್ಥಕಾರಕ ಫಸಲು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿತು; ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ದೊರೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಫಸಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ೭೧೪-೭೧೯ರವರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ-ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಣಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷಾಮದ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಆಹಾರಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಸ್ತಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.
ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಲಾಭ
ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಯುಂಟುಮಾಡಿದವಾದರೂ ಸಹ, ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗವನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುನರ್ಲಾಭದ ಒಂದು ಅವಧಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಡಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಪರಿಣಾಮವು ಕಂಡುಬಂತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಯ ಕಡಿಮೆ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ೭೮೦ರ ವೇಳೆಗೆ, ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಳೆಯ ಧಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೂಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಗದಿನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಅರೆವಾರ್ಷಿಕ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವರ್ಗದಿಂದ ಆಧಾರ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಆದ ಬದಲಾವಣೆ/ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಜಿಯಾನ್‌‌ಗ್ನಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದ್ದ ನಗರಗಳಾದ ಯಾಂಗ್‌ಝೌ, ಸುಝೌ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಗ್‌‌‌ಝೌ ಇವುಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದವು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆನ್‌ ಷಿ ಬಂಡಾಯದ ನಂತರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ೭೯೯ರಲ್ಲಿ ಅದು ರೂಪಿಸಿದ ಉಪ್ಪಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯ ನೀತಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯಮೂಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಉಪ್ಪಿನ ಆಯೋಗವು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು ಎಂದು ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಮರ್ಥ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. S. A. M. ಆಡ್ಸ್‌ಹೆಡ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಒಂದು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯು, ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಜನರ ಮೇಲಿನ ರಾಯಭಾಗ, ಸುಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಣಿಗಳಂಥ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾನವೊಂದರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು" ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಉಪ್ಪಿನ ತೆರಿಗೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತದೆ. ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವು ಅವನತಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ನಂತರವೂ, ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅದು ಇನ್ನೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ಷು (ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ಯಾಂಗ್) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ೮೨೮ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಮಾಡಿದ ಒಂದು ಶಾಸನವು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿ ಸಂಬಂಧದ ಚೌಕ-ಮಣೆಯ ಸರಣಿ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿತು.
"In the second year of the Taihe reign period [828 AD], in the second month...a standard model of the chain pump was issued from the palace, and the people of Jingzhao Fu (d footnote: the capital) were ordered by the emperor to make a considerable number of machines, for distribution to the people along the Zheng Bai Canal, for irrigation purposes."
ಟ್ಯಾಂಗ್‌‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌ (ಅವಧಿ: ೮೦೫-೮೨೦) ಎಂಬಾತ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಮಹಾನ್‌ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದ. ಉಪ್ಪಿನ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ೭೮೦ರ ದಶಕದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅವನ ಆಡಳಿತಾವಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತವು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಒಂದು ದಕ್ಷ ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಆತ ಹೊಂದಿದ್ದ. ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಸೇನೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಅವನ ಆಸ್ಥಾನದ ನಪುಂಸಕರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಇದು ದಿವ್ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸೇನೆಯಾಗಿದ್ದು, ೭೯೮ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ೨೪೦,೦೦೦ದಷ್ಟು ಸೈನಿಕರ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡಿ ತಮಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯು ಬೇಕೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ದಂಗೆಕೋರ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ೮೦೬ ಮತ್ತು ೮೧೯ರ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌ ನಡೆಸಿದ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಜಿಯೆದುಷಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಂತ್ಯವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌ ತನ್ನವರೇ ಆದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಹಬ್ಬಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿರಾಮದ ಬಾಬತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ವಾಂಸ-ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಪುಂಸಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಅವರು ಕೈಹಾಕಿದ್ದರು. ನಪುಂಸಕರನ್ನು ಉರುಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವೆನ್‌ಜಾಂಗ್‌‌‌ (ಅವಧಿ: ೮೨೬-೮೪೦) ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂಚು ವಿಫಲಗೊಂಡ ನಂತರ, ನಪುಂಸಕರ ಅಧಿಕಾರವು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವೆನ್‌ಜಾಂಗ್‌ನ ಮಿತ್ರಕೂಟಗಳನ್ನು ಚಾಂಗಾನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕರ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕುಸಿತ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಿಯೆದುಷಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಚಾಂಗಾನ್‌ ಮತ್ತು ಲುವೊಯಾಂಗ್ ನಗರಗಳೆರಡೂ ಲೂಟಿಗೊಳಗಾಗಲು ಹುವಾಂಗ್‌‌ ಚಾವೊ ಬಂಡಾಯವು (೮೭೪-೮೮೪) ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡಲು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಶಕವೇ ಹಿಡಿಯಿತು. ಸದರಿ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಸೋಲಿಸಿತಾದರೂ, ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಸೇನೆಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಡಕಾಯಿತರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದವು, ಅಕ್ರಮ ಉಪ್ಪನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದವು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾವಲು ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ದಾಳಿಮಾಡಿದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಗೋಡೆಹಾಕಲಾಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಅವು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದವು.
ಮೂಲತಃ ಉಪ್ಪಿನ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗಾರನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಹುವಾಂಗ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಝು ವೆನ್‌ ಎಂಬಾತ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ. ಹುವಾಂಗ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾದ ಆತನಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸೇನಾ ಬಡತಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ೯೦೭ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸೇನಾ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಝು ವೆನ್‌ ಎಂಬಾತ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಐ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅಲಂಕರಿಸಿದ (ಮರಣಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಲೇಟರ್‌ ಲಿಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತೈಜು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು‌). ಆತ ಲೇಟರ್‌‌ ಲಿಯಾಂಗ್‌‌ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಇದು ಐದು ರಾಜವಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು. ಪದಚ್ಯುತನಾಗಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಐನನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಝು ವೆನ್ ವಿಷವುಣಿಸಿ ಸಾಯಿಸಿದ.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಝು ವೆನ್‌ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸಹ, ಆತ ಓರ್ವ ಪರಿಣಿತ ಆಡಳಿತಗಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದ್ದ ಹ್ಯಾಂಗ್‌‌‌ಝೌ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರಗೋಡೆ, ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲೇಟರ್‌‌ ಲಿಯಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತೈಜು ಕೂಡಾ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ; ಈ ನಗರವೇ ಮುಂದೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ನಾಗರಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತದ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಸೂಯಿ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳೆರಡೂ ಮುಂಚೆಯಿದ್ದ ಉತ್ತರದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವು ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಒಂದೋ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಾವೋಮತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಚಿಂತನ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇವು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಚೀನಿಯರು ಹಬ್ಬಮಾಡುವಿಕೆ, ಕುಡಿಯುವಿಕೆ, ರಜಾದಿನಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಮನರಂಜನೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯವು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸುಲಭಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿತು.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಿರಾಮದ ಮಜಾ
ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಾವಧಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗವು ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ-ಕಾಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಯುಗವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರು ಈ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇಂಥ ಜನರು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ, ಕುದುರೆ ಪೋಲೋ, ಕುಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌, ಹುಂಜದ ಕಾಳಗ, ಮತ್ತು ಜಗ್ಗಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ರಜೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಜೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರ ಹೆತ್ತವರು 1000 miನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲೆಂದು ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ೩೦ ದಿನಗಳ ರಜೆಯನ್ನೂ, ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರ ಹೆತ್ತವರು 167 miಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲೆಂದು ೧೫ ದಿನಗಳ ರಜೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ). ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಓರ್ವ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳ ಮದುವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ವಿವಾಹ-ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಐದು ದಿನಗಳು, ಮೂರು ದಿನಗಳು, ಅಥವಾ ಒಂದು ದಿನದ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ). ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಮಗನು ಪುರುಷಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಟೋಪಿಧಾರಣೆ ದೀಕ್ಷಾ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ದಿನಗಳ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಓರ್ವ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಯ ಮಗನ ದೀಕ್ಷಾ ಆಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದ ರಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಚೀನೀ ಹೊಸ ವರ್ಷ, ಲಾಂದ್ರದ ಉತ್ಸವ, ತಂಪು ಆಹಾರದ ಉತ್ಸವ, ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಸವಗಳಂಥ ಚೀನಿಯರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಜಾದಿನಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರಜಾದಿನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಚಾಂಗಾನ್‌ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಆಚರಣೆಯು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಾಂದ್ರದ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ನಿಷೇದಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ೬೨೮ ಮತ್ತು ೭೫೮ರ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸಿಂಹಾಸನವು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ವಿಜಯಗಳು, ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಬರಗಾಲ ಅಥವಾ ಕ್ಷಾಮದ ನಂತರ ದೊರಕಿದ ಹೇರಳ ಫಸಲುಗಳು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಮಾದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಿಕೆ, ಹೊಸ ಯುವರಾಜನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಸವಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದ್ದೂರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್‌-ಗಾತ್ರದ ಭೋಜನಕೂಟಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನವು ಊಟಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾಂಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೬೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧,೧೦೦ರಷ್ಟು ಹಿರಿಯರಿಗೆ, ೭೬೮ರಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಸೇನೆಯ ೩,೫೦೦ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೂ ೮೨೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ೧,೨೦೦ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಭೋಜನಕೂಟಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರದ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಅಗಾಧವೆಂಬಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಳವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು; ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಜನರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಓರ್ವ ಆಸ್ಥಾನಾಧಿಕಾರಿಯು 'ಅಲೆ ಗ್ರೊಟೊ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸರ್ಪಮಂಡಲ-ಆಕಾರದ ಕಟ್ಟಡವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ೫೦,೦೦೦ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯೂ ಒಂದು ಬೋಗುಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕುಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಚಾಂಗಾನ್‌
ಚಾಂಗಾನ್‌ ನಗರವು ಹಿಂದಿನ ಹಾನ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಿನ್‌ ರಾಜವಂಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ತಾಣವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕದನದಲ್ಲಿ ತರುವಾಯದ ನಾಶವಾದ ನಂತರ, ಸೂಯಿ ರಾಜವಂಶದ ಮಾದರಿಯು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಗರದ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಚಚ್ಚೌಕವಾಗಿದ್ದ ಅಳತೆಗಳು ಆರು ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು (೧೦ ಕಿ.ಮೀ.) ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಐದು ಮೈಲಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದ (೮ ಕಿ.ಮೀ.) ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ದಕ್ಷಿಣದ ಮುಖ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಮಧ್ಯ-ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮಿಂಗ್‌ಡೇ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಗರ ಪಥವು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ ಹಿಂದೆ ರಾಜ ಅರಮನೆ, ಅಥವಾ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ನಗರದ ಚೆಂಟಿಯನ್‌ ದ್ವಾರವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಅಡ್ಡಛೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಗಳು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರೆ, ಹನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗುವಂತೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅಡ್ಡಛೇದಿಸುವ ಈ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಆಯತಾಕಾರದ ೧೦೮ ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಗೋಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ನಗರ ವಿಭಾಗವೂ ಹಲವಾರು ನಗರ ಮೊಹಲ್ಲಾಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಚದುರಂಗದ ಫಲಕದಂಥ ನಮೂನೆಯಂಥ ಈ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಭಾಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಡು ಫು ಎಂಬಾತನ ಕವಿತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಯನ್‌‌ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌‌‌ನ ಹೀಯನ್‌‌ ಕ್ಯೋ ನಗರವು (ವರ್ತಮಾನದ ಕ್ಯೊಟೊ ನಗರ) ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಚದುರಂಗದ ಫಲಕದಂಥ ಬೀದಿಯ ಆಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು ಚಾಂಗಾನ್‌ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಚಾಂಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ೧೦೮ ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು (ಒಂದೊಂದೂ ನಿಯತವಾದ ಎರಡು ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು) ಸರ್ಕಾರಿ-ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯುಳ್ಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು, ತೋಟಗಳು, ಕೊಳಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ೧೧೧ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ವಿರಕ್ತಗೃಹಗಳು, ೪೧ ದಾವೋವಾದಿ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ಮಠಗಳು, ೩೮ ಕುಟುಂಬದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ೨ ಅಧಿಕೃತ ದೇವಾಲಯಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ೭ ಚರ್ಚುಗಳು, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರಸರಣಾ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ೧೦ ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳು, ೧೨ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿಗೃಹಗಳು, ಮತ್ತು ೬ ಹೂಳುಗಾಡುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಂದು ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಪೋಲೋ ಮತ್ತು ಕುಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ಆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅದ್ದೂರಿ ಮಹಲುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಂಗಳಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು‌.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರ ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨ ದಶಲಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಧಾನಿಯು ಅತೀವವಾಗಿ ಸರ್ವರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಜಪಾನ್‌, ಕೊರಿಯಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಟಿಬೆಟ್‌, ಭಾರತ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ಜನಾಂಗೀಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಚಾಂಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗೀಯತೆಗಳ ಈ ಅತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ, ನೆಸ್ಟೋರಿಯಸ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ, ಮ್ಯಾನಿಕಿ ಸಿದ್ಧಾಂಥ (ಸೈತಾನನೂ ದೇವರಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವರ ನಿತ್ಯವೈರಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ), ಪಾರಸಿ ಧರ್ಮ, ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ. ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗವು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಚಾಂಗಾನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦ ವಿದೇಶಿಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರವಾಸಿಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೇಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ (ಇದೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಶಿಲೆ) ಮತ್ತು ಅಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸರಬರಾಜುಮಾಡುವ, ಹಾಡುವ, ಮತ್ತು ನರ್ತಿಸುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ರೀತಿಯ ಹಸಿರು-ಕಣ್ಣಿನ, ಹೊಂಬಣ್ಣದ-ಕೂದಲಿನ ಟೊಕೇರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ವಿದೇಶಿಯನು ಮದುವೆಗಾಗಿ ಓರ್ವ ಚೀನೀ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಾಯಿನಾಡಿಗೆ ತನ್ನ ವಧುವನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ವಿದೇಶಿ ಹರಿಕಾರರೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮದುವೆಗಳಾಗದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೬೨೮ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಚೀನಿಯರಿಂದ ವಿದೇಶಿಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವ ಹಲವಾರು ಕಾನೂನುಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ೭೭೯ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಜಾರಿಮಾಡಿದ ಒಂದು ರಾಜಶಾಸನವು, ಚಾಂಗಾನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿನ ಉಯ್ಘರ್‌‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗೀಯ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು, ಚೀನೀ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗದಂತೆ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಚೀನಿಯರೆಂಬಂತೆ ತಾವು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿತು.
ಚಾಂಗಾನ್‌ ನಗರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಇದು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭವ್ಯವಾದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ಟ್‌ಜಿ ನದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದ ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಗರವು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಉಪ್ಪಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಗರವು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಚೀನಾದ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು; ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ವಿದೇಶಿ ಸರಕುಗಳ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಮಧ್ಯಬಿಂದುವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಗುವಾಂಗ್‌‌ಝೌ ರೇವುಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾಂಗ್‌ಝೌ ನಗರವು ಏಷ್ಯಾದ ಉದ್ದಗಲಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟಿತು.
ಅಲ್ಲಿ ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯಕ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವೂ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವೂ ಒಲವು ತೋರಿಸಿದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೬೯೧ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾಂಗಾನ್‌ ನಗರದ ಬದಲಿಗೆ ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ ನಗರವನ್ನು ಜನಭರಿತಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಚಾಂಗಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ೧೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು (೫೦೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು) ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ ನಗರವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಲುವೋ ನದಿಗೆ ಈ ನಗರವು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಫಲವತ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯವಾದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ವ್ಯಾಪಾರ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಇದು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಸ್ಥಾನವು ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂಬಡ್ತಿಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ೭೪೩ರ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಲುವೊಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಚಾಂಗಾನ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೭೩೬ರ ವರ್ಷದಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ, ಯಾಂಗ್‌ಝೌನಿಂದ ಚಾಂಗಾನ್‌ವರೆಗಿನ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಜಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಇದು ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯ ವಿಳಂಬಗಳು, ಹಾಳಾಗುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಲಪಟಾಯಿಸುವಿಕೆಯಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ೭೪೩ರಲ್ಲಿ, ಚಾಂಗಾನ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಒಂದು ವಾಹನಾಂತರಣ ಕೊಳವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೃತಕ ಸರೋವರವೊಂದರ ಹೂಳನ್ನು ಎತ್ತಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೋಣಿಗಳ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಕುತೂಹಲಭರಿತ ಉತ್ತರದ ವಾಸಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವು ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪ-ಕಾಣಿಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯು ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಒಂದು ಸುವರ್ಣಯುಗವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೨,೨೦೦ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಲೇಖಕರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ೪೮,೯೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕವಿತೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವವರು, ಕಾವ್ಯದ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವರು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕಾವ್ಯವೂ ಸಹ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು; ಭೋಜನಕೂಟಗಳಲ್ಲಿನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣ್ಯ ಸಂತೋಷಕೂಟಗಳ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಷಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಟಿಷಿ ಸೇರಿದ್ದವು; ಲೀ ಬೈ (೭೦೧-೭೬೨) ಎಂಬ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕವಿಯು ಗುಷಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ. ವ್ಯಾಂಗ್‌ ವೆಯಿ (೭೦೧-೭೬೧) ಮತ್ತು ಕುಯಿ ಹಾವೊರಂಥ (೭೦೪-೭೫೪) ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕವಿಗಳು ಜಿಂಟಿಷಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಜಿಂಟಿಷಿ ಕಾವ್ಯ, ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯವು, ಎಂಟು-ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿಗೆ ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪದ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಇದು ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಅನುಸಾರ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದ್ವಿಪದಿಗಳು ವಿರೋಧಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕಿತ್ತು (ಆದರೂ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಾಗ ವಿರೋಧಾಲಂಕಾರವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ). ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕವಿತೆಗಳು ಚೀನಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗದಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಕಾವ್ಯದ ಈ ಮಹಾನ್‌ ಮೇಲಾಟ ಅಥವಾ ಉತ್ಸಾಹಪೂರ್ಣ ಅನುಕರಣವು ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು; ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾನ್‌ ಯು (嚴羽; ಸಕ್ರಿಯ ೧೧೯೪-೧೨೪೫) ಎಂಬಾತ, ಹೈ ಟ್ಯಾಂಗ್ (ಸುಮಾರು ೭೧೩-೭೬೬) ಯುಗದ ಕಾವ್ಯವನ್ನು "ಮಾರ್ಗಶೈಲಿಯ ಕವಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗಿನ ಅಂಗೀಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು" ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಮೊದಲಿಗೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಎಲ್ಲಾ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಡು ಫು (೭೧೨-೭೭೦) ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಯಾನ್‌ ಯು ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದ. ಅವನದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಾನಸ್ಕಂದರು ಅವನಿಗೆ ಓರ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿದ್ದರು.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಡುವಾನ್‌ ಚೆಂಗ್ಷಿ (ಮರಣ: ೮೬೩) ಎಂಬಾತನ ಮಿಸಲ್ಲೇನಿಯಸ್‌ ಮಾರ್ಸೆಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಯೌಯಾಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ಮನರಂಜಿಸುವ ಸಂಕಲನವಾಗಿದ್ದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿದೇಶಿ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ-ಸಮಾಚಾರ, ವರದಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನಾನಾಬಗೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಡುವಾನ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ತಾದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯು ನಿಖರವಾಗಿ ಯಾವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವರ್ಗ ಅಥವಾ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಈಗಲೂ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕಥೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಕೂಡಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಯುವಾನ್‌ ಝೆನ್‌‌ (೭೭೯-೮೩೧) ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಯಿಂಗ್‌ಯಿಂಗ್‌'ಸ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಯುವಾನ್‌ ರಾಜವಂಶವು (೧೨೭೯–೧೩೬೮) ಈ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಜೋಡಿಸಿತ್ತು. ಸದರಿ ಕೃತಿಯು ಚೀನೀ ಗೀತನಾಟಕ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂಲಾಧಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತಿಮೋಥಿ C. ವಾಂಗ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕಥೆಗೆ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ಥಾನಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಿಪ್ರ ಭಾವೋದ್ರೇಕ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡದಂಥ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಮ್ಯಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಅದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ವಿಷಣ್ಣತೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಇವು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ವಾಂಗ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ, ರೋಮಿಯೋ ಅಂಡ್‌ ಜೂಲಿಯೆಟ್‌‌‌‌ ನಂಥ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಮ್ಯಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರೇಮದೆಡೆಗಿನ ಅಮರವಾದ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸ್ವಯಂಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಈ ರೂಪರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಓರ್ವನ ಪರಿಸರದಿಂದ (ಮಾನವ ಸಮಾಜವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ತನ್ನತನವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆಯ ಆಧಾರಭೂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ರಮ್ಯಸಾಹಿತ್ಯದ ತಲ್ಲಣದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯು ಬೃಹತ್‌ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಯಿವೆನ್‌ ಲೀಜು ವಿಶ್ವಕೋಶವು ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ ಔಯಾಂಗ್‌ ಕ್ಸನ್‌ (೫೫೭-೬೪೧) ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಲಿಂಘು ಡೆಫೆನ್‌ (೫೮೨-೬೬೬) ಮತ್ತು ಚೆನ್‌ ಷುದಾ (ಮರಣ: ೬೩೫) ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಕೂಡಾ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೭೨೯ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೀಟೈಸ್‌ ಆನ್‌ ಅಸ್ಟ್ರಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಕೈಯುವಾನ್‌ ಎರಾ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕೋಶವು ಗೌತಮ ಸಿದ್ಧ (ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲ ೮ನೇ ಶತಮಾನ) ಎಂಬಾತನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಈತ ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಈತ ರಾಜಧಾನಿ ಚಾಂಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ.
ಜಿಯಾ ಡ್ಯಾನ್‌‌‌ನಂಥ ಚೀನೀ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ದೂರದ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳ ಕುರಿತು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ೭೮೫ ಮತ್ತು ೮೦೫ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಮುಖಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕುರಿತು ವರ್ಣಿಸಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇರಾನಿಯನ್ನರು (ಇವರನ್ನು ಆತ ಲುವೋ-ಹೆ-ಯಿಯ ಜನರು ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ) ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸ್ತಂಭಗಳು', ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವ ಸಂಭವವಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗಾಗಿ ದೀಪಗೃಹದ ಸಂಜ್ಞಾಜ್ಯೋತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು ಎಂದೂ ಸಹ ಆತ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ. ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ದೀಪಗೃಹಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಜಿಯಾ ನೀಡಿರುವ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್‌ ಬರಹಗಾರರು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಜಿಯಾ ಬರೆದ ಒಂದು ಶತಮಾನ ನಂತರ ಇದೇ ರಚನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದರು. ಅಲ್‌-ಮಸೂದಿ ಮತ್ತು ಅಲ್‌-ಮುಕದ್ದಾಸಿಯಂಥ ಬರಹಗಾರರು ಇವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ವ್ಯಾಂಗ್‌ ಕ್ಸುವಾನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಚೀನೀ ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞನು ಮಗಧ (ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ) ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ. ಇದಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಝಾಂಗ್‌ ತಿಯಾಂಝು ಗುವೊಟು (ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಅಕೌಂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತೈಜಾಂಗ್‌‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲದಿನಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ೬೩೬ ಮತ್ತು ೬೫೯ರ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶಗಳ ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಆಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಂಥ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿದ್ದವು: ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಯಾಂಗ್‌‌, ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೆನ್‌‌ , ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಕಿ , ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಝೌ , ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸೂಯಿ , ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಜಿನ್‌ , ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಡೈನಾಸ್ಟೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಡೈನಾಸ್ಟೀಸ್‌. ಅಧಿಕೃತವಾದ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫೋರ್‌ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್‌‌‌ ನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಟಾಂಗ್‌ಡಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಹುಯಾವೊ  ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ೭೧೦ರಲ್ಲಿ ಲಿಯು ಝಿಜಿ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಷಿಟಾಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ಉಪ-ಇತಿಹಾಸವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಆತನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬಿಯಾಂಜಿ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರೇಟ್‌ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ರೀಜನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದ ಕ್ಸುವಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌‌‌ನ ಪರ್ಯಟನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವರಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿತು.
ಮಾರ್ಗಶೈಲಿಯ ಗದ್ಯ ಆಂದೋಲನವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡಲು ಲಿಯು ಜಾಂಗ್‌‌ಯುವಾನ್‌ (೭೭೩-೮೧೯) ಮತ್ತು ಹಾನ್‌‌ ಯು (೭೬೮-೮೨೪) ಎಂಬ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಲೇಖಕರ ಬರಹಗಳು ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾದವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾನ್‌‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದ 'ಪಿಯಾಂಟಿವೆನ್‌' ಶೈಲಿಯ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಈ ಹೊಸ ಗದ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಾರ್ಗಶೈಲಿಯ ಗದ್ಯ ಆಂದೋಲನದ ಬರಹಗಾರರು 'ಪಿಯಾಂಟಿವೆನ್‌' ಶೈಲಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರಾದರೂ, ಈ ಶೈಲಿಯು ಅನೇಕವೇಳೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಹುರುಳು ಮತ್ತು ಆಡುಮಾತಿನ ಭಾಷೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಬರಹಗಾರರು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ಈ ಗುವೆನ್‌ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗದ್ಯ) ಶೈಲಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹಾನ್‌‌ ಯು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತು ಈ ಶೈಲಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನವ-ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಧರ್ಮ ಹಾಗು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯಮಾಡಿತು. ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನ್ಯಥಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಅಸಿರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಈಸ್ಟ್‌‌ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ನೆಸ್ಟೋರಿಯಸ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ೭೮೧ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟೋರಿಯಸ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಅ ಷಾಂಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ ವಿರಕ್ತಗೃಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಡಾಕಿನ್‌ ಪಗೋಡಾವು ಈಗಲೂ ನೆಲೆನಿಂತಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಗೋಡಾದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ-ವಿಷಯವನ್ನುಳ್ಳ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಧರ್ಮವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆದ ಮಂಗೋಲರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಮಹಿಳೆಯರು
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉದಾರ-ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೇಯುವಂಥ, ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಂಥ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಗುವಳಿ ಕಾರ್ಯದೆಡೆಗೆ ಪುರುಷರು ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದಾವೋವಾದಿ ಪೂಜಾರಿಣಿಯರಾಗಿ ವಚನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಚಾಂಗಾನ್‌ ರಾಜಧಾನಿಯ ಉತ್ತರದ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳ ಯಜಮಾನಿಯರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಉನ್ನತ-ದರ್ಜೆಯ ವೇಶ್ಯಾಂಗನೆಯರು ಜಪಾನೀ ನರ್ತಕಿಯರ (ಅಥವಾ ಜಪಾನೀ ವೇಶ್ಯೆಯರ) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವೇಶ್ಯಾಂಗನೆಯರು ಮಹಾನ್‌ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿಯರು ಮತ್ತು ಕವಯಿತ್ರಿಯರಾಗಿಯೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭೋಜನಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಔತಣಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಮದ್ಯಪಾನದ ಆಟಗಳ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾದ ಪರಮಾವಧಿಯ ಭೋಜನ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವೇಶ್ಯಾಂಗನೆಯರು ತಮ್ಮ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಡವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಣ್ಯ ಪುರುಷರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು; ಅತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತೀರಾ ಜೋರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರುಷ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕಟುವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಖಂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಟೀಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆದರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳು ಅಥವಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಜಂಭಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಒರಟು ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಭೋಜನಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿದಂಥ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರುಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಗತಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಂತೂ, ಓರ್ವ ಕುಡಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಓರ್ವ ವೇಶ್ಯಾಂಗನೆಯು ಅವನಿಗೆ ಹೊಡದಿದ್ದಳು). ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವೇಶ್ಯಾಂಗನೆಯರು ತಮ್ಮದೇ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಪುರುಷರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕವಾದ ಪದ್ಯದ ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.
ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು (ಅಥವಾ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವುದು) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫ್ಯಾಷನ್‌ಗಾರಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಾನುಸಾರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಎನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವಸಮರ್ಥನೀಯ, ಸಕ್ರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಪುರುಷರು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡರು. ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಪೋಲೋ ಎಂಬ ಕುದುರೆ-ಸವಾರಿಯ ವಿದೇಶಿ ಕ್ರೀಡೆಯು ಚೀನೀ ಗಣ್ಯರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚಾಬಟ್ಟೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಈ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪುಟ್ಟಪುತ್ಥಳಿಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವಂತೆ). "ಹಣೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭವನವು" ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ಗೊಂಡೆಮಾಡಿ ಕಟ್ಟುವ ಕೇಶಶೈಲಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಸಿರಿವಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ದುಬಾರಿಯಾದ ತಲೆಯ ಆಭರಣಗಳು, ಬಾಚಣಿಗೆಗಳು, ಮುತ್ತಿನ ಕಂಠಾಭರಣಗಳು, ಮುಖದ ಪೌಡರುಗಳು, ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ೬೭೧ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾನೂನು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮೇಲುಮುಸುಕುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪರಂಗಿ-ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು; ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಮಹಿಳೆಯರು ಟೊಪ್ಪಿಗೆಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಕುಲಾವಿಗಳನ್ನು) ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಂಗಿ-ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರ ಸವಾರಿಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಿಗಿಯಾದ-ತೋಳಿನ ಕುಪ್ಪಸಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವೂಳ ಯುಗದ ನಂತರ ಯಾಂಗ್‌ ಗುಫೀಯಂಥ (೭೧೯-೭೫೬) ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈಕೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋಚಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ತಮಿತ್ರರ ಪೈಕಿ ಅನೇಕರನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಸುವಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌‌ ನೇಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದಳು.
ಚಹಾ, ಆಹಾರ, ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು
ಮುಂಚಿನ ದಕ್ಷಿಣದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ರಾಜವಂಶಗಳ (೪೨೦-೫೮೯) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚಹಾದ (ಕ್ಯಾಮೆಲಿಯಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್‌) ಸೇವನೆಯು ದಕ್ಷಿಣದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಚಹಾವನ್ನು ಆಗ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಆಮೋದದ ಒಂದು ಪಾನೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನದ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಚಹಾ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿತ್ತು. ಲು ಟಾಂಗ್‌ (೭೯೦-೮೩೫) ಎಂಬ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕವಿಯು ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಚಹಾದೆಡೆಗೆ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ. ೮ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಲು ಯು ಎಂಬ ಲೇಖಕನು (ಈತ ಚಹಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ) ಚಹಾವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಕಲೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಟೀ (ಚಾಜಿಂಗ್‌) ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಬರೆದ. ೨ನೇ ಶತಮಾನ BCಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ಸುತ್ತುವ ಕಾಗದವನ್ನು ಮಡಿಚಿ ಹೊಲಿದ ಚಚ್ಚೌಕ ಚೀಲಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಚೀಲಗಳು ಚಹಾ ಎಲೆಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗೂ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶೌಚ ಕಾಗದದ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಕೆಯು ೫೮೯ರಲ್ಲಿ ಯಾನ್‌ ಝಿಟುಯಿ (೫೩೧-೫೯೧) ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ-ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೮೫೧ರಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಚೀನಿಯರು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಓರ್ವ ಅರಬ್‌‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ; ಶೌಚಕ್ಕೆ ಹೋದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಗದವನ್ನೇ ಬಳಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದೇ ಅವನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಐದು ಧಾನ್ಯಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಐದು ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಕುರಿತು ಚೀನಿಯರು ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಎಳ್ಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಗೋಧಿ, ಹೂಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಳು, ಮತ್ತು ಅಂಟಿನಂತಿರುವ ಕಾಳು. ಮಿಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ವಿಶ್ವಕೋಶಕರ್ತನಾದ ಸಾಂಗ್‌ ಯಿಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌‌ (೧೫೮೭–೧೬೬೬) ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಷೆನ್ನಾಂಗ್‌ (ಇವನ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ "ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಯಿಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌‌ ಬರೆದಿದ್ದ) ಎಂಬ ಆಖ್ಯಾನಕಾರ ಮತ್ತು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೀನೀ ಜ್ಞಾನಿಯ ಕಾಲದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ೨ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ BCಯವರೆಗೂ ಅಕ್ಕಿಯು ಐದು ಧಾನ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತೇವವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರವಾಗಿದ್ದ ವಾತಾವರಣದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚೀನಿಯರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹದಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈಗಾಗಲೇ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಬಾರ್ಲಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪು, ಟರ್ನಿಪ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಸೋಯಾಬೀನ್‌‌‌‌ಗಳು, ಪೇರು ಹಣ್ಣುಗಳು, ಜರದಾಳು ಹಣ್ಣುಗಳು, ಪೀಚ್‌ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಸೇಬುಗಳು, ದಾಳಿಂಬೆಗಳು, ಜೂಜೂಬು ಹಣ್ಣುಗಳು, ರೇವಲ್ಚಿನ್ನಿ, ಹೇಸಲ್‌ ಕಾಯಿಗಳು, ಪೈನ್‌ ಕಾಯಿಗಳು, ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಆಕ್ರೋಡುಗಳು, ಮುಡಿಗೆಣಸುಗಳು, ಕೆಸವು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾನಾಬಗೆಯ ಮಾಂಸಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿದ್ದವು: ಹಂದಿಮಾಂಸ, ಕೋಳಿಮರಿಯ ಮಾಂಸ, ಕುರಿಮರಿಯ ಮಾಂಸ (ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಕಡಲ ಉದ್ರ, ಕರಡಿ (ಇದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ, ಕುದಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಿನೇಡ್‌ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಊರಿಡಲಾದ ಕರಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು), ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯ ಒಂಟೆಗಳು. ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರಾಹಾರದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಾಂಸವು ಪೂರ್ವನಿಶ್ಚಿತವೆಂಬಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚೀನಿಯರು ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರ-ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಬೇಯಿಸಿದ ಲೋಳೆಮೀನುಗಳನ್ನು ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಚಕ್ಕೆ, ಸಿಚುವಾನ್‌ ಮೆಣಸಿನ ಕಾಳು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸುವುದು, ಸಿಂಪಿಗಳನ್ನು ಮದ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಹುರಿದ ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌‌ನ್ನು ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ವಿನೆಗರ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವುದು, ಲಾಳದ ಏಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಏಡಿಗಳು, ಉಂಚಾಕ, ಮತ್ತು ಬುದ್ದಲಿ-ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ಚೀನಿಯರ ಸದರಿ ಆಹಾರ-ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು; ಬುದ್ದಲಿ-ಮೀನನ್ನು ಚೀನಿಯರು 'ನದಿಯ ಮರಿಹಂದಿ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಆಹಾರಗಳಂತೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು; ಏಕೆಂದರೆ, ದನದ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನದಿರುವಂತೆ (ಏಕೆಂದರೆ ವೃಷಭವು ಒಂದು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಮತ್ತು ಭಾರ ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿತ್ತು) ಜನರನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಸ್ಥಾನವು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ೮೩೧ರಿಂದ ೮೩೩ರವರೆಗೆ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವೆನ್‌ಜಾಂಗ್‌ ದನಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದ; ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದೆಡೆಗೆ ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಾಢನಂಬಿಕೆಗಳೇ ಅವನ ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಭೂಮಾರ್ಗದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ, ಚೀನಿಯರು ಅನೇಕ ಭೂಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳು-ಒಣಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು: ಸಮರ್‌ಕಂಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಪೀಚ್‌ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಖರ್ಜೂರಗಳು, ಪಿಸ್ತಾ ಬೀಜಗಳು, ಮತ್ತು ಅಂಜೂರದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಪೈನ್‌ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಜಿನ್‌ಸೆಂಗ್‌ ಬೇರುಗಳು, ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಗಾಧ ಬೇಡಿಕೆಯಿತ್ತು; ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹರ್ಷನ (ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿ: ೬೦೬-೬೪೭) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ಭಾರತೀಯ ಹರಿಕಾರರು ಇಬ್ಬರು ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಕರನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದರು. ಇವರು ಕಬ್ಬನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚೀನಿಯರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಿಸಿದರು. ಹತ್ತಿಯೂ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದಿತಾದರೂ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರು ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಯುವಾನ್‌ ರಾಜವಂಶದ ವೇಳೆಗೆ, ಹತ್ತಿಯು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಅವು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸರಳವಾದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಬಳಸಿದರು. ಆಳವಾದ ಹಳ್ಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಕಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವಿಕೆ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪೂರಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಹಾರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಚಾಂಗಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ದೊಡ್ಡ ಮಂಜುಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಮಂಜುಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕೂಲಿಕಾರರು ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ೧೦೦೦ ತುಂಡುಗಳಷ್ಟು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ತರಬೇಕು ಎಂದು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ. ಇಂಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತುಂಡೂ ೦.೯೧ ಮೀಟರ್‌ (೩ ಅಡಿ) ಅಗಲ ೧.೦೬ ಮೀಟರ್‌ (೩½ ಅಡಿ) ಉದ್ದದಷ್ಟು ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಆನಂದಾನುಭೂತಿಗೆಂದು ಶೀತಲೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಮಧುರಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ಶೈತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಲ್ಲಂಗಡಿಯು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು.
ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೂಡಾ ಹಿಂದಿನ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಝಾಂಗ್‌ ಹೆಂಗ್‌‌‌‌‌ (೭೮-೧೩೯) ಮತ್ತು ಮಾ ಜುನ್‌‌‌ರವರ (ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲ: ೩ನೇ ಶತಮಾನ) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗೇರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಇವು ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ (೬೮೩-೭೨೭) ಎಂಬ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿ, ಆತ ೭೨೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಗಡಿಯಾರದ ರಚನೆಯ ಸಂಬಂಧಕ ಯಂತ್ರವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಖಗೋಳೀಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಖಗೋಳ ಪಂಜರಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಲೆಂದು ಇದನ್ನು ಜಲಘಟಿಕೆ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಜಲಚಕ್ರದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ ರೂಪಿಸಿದ ಸಾಧನವು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಸಾಧನವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ನಗಾರಿಯು ಪ್ರತಿ ಕಾಲು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿತ್ತು. ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ ರೂಪಿಸಿದ ಖಗೋಳೀಯ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ನೀರು-ಚಾಲಿತ ಖಗೋಳ ಪಂಜರವು ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪರಿಚಿತಗೊಂಡಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ೭೩೦ರ ವೇಳೆಗೆ, ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ಸದರಿ ಸಾಧನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಳಹರಿವಿನ ಜಲಘಟಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಸಮಯಪಾಲನಾ ಸಾಧನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೬೧೦ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸೂಯಿ-ರಾಜವಂಶದ ಗೆಂಗ್‌ ಕ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಯುವೆನ್‌ ಕೈ ಎಂಬ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ತೋಲನ ದಂಡ ತಕ್ಕಡಿಯು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿಯ ಒತ್ತಡ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಾಲೋಚಿತ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಗ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು.
ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅನೇಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ೦.೯೧ ಮೀಟರ್‌ (೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮದ್ಯ ಪರಿಚಾರಕ ಸಾಧನವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಒಂದು ಕೃತಕ ಪರ್ವತದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ಬಳಿದ-ಮರದ ಆಮೆಯ ಚೌಕಟ್ಟೊಂದರ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌-ತಲೆಯಾಕಾರದ ಲೋಹದ ಪೀಪಾಯಿ ನಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೈಫನ್‌ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌‌ ಪಂಪನ್ನು ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾಧನವು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಗ್ಗಿಸುವ ಬೋಗುಣಿಗಳನ್ನು ಮದ್ಯವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಅದ್ದುವಂತೆ ಕಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗುರುತ್ವದ ಬಲದ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವು ಹೀಗೆ ಅದ್ದಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕೃತಕ ಸರೋವರದೊಳಗೆ ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿನೋದಕೂಟಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹರಿವಾಣಗಳಾಗಿ ಪುಟಿದೇಳುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆ ಕೃತಕ ಸರೋವರವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಬೆನ್‌‌ ಎಂಬ ಚರಿತ್ರಕಾರನು ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ: "Midway up the southern side of the mountain was a dragon…the beast opened its mouth and spit brew into a goblet seated on a large [iron] lotus leaf beneath. When the cup was 80% full, the dragon ceased spewing ale, and a guest immediately seized the goblet. If he was slow in draining the cup and returning it to the leaf, the door of a pavilion at the top of the mountain opened and a mechanical wine server, dressed in a cap and gown, emerged with a wooden bat in his hand. As soon as the guest returned the goblet, the dragon refilled it, the wine server withdrew, and the doors of the pavilion closed…A pump siphoned the ale that flowed into the ale pool through a hidden hole and returned the brew to the reservoir [holding more than 16 quarts/15 liters of wine] inside the mountain."
ಮದ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಈ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಅಭಕಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಲುಗೊಂಬೆಯೊಂದರ ಬಳಕೆಯು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಲುಬೊಂಬೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಕಿನ್‌ ರಾಜವಂಶದ (೨೨೧-೨೦೭ BC) ಕಾಲದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ೩ನೇ ಶತಮಾನ ದಲ್ಲಿ ಮಾ ಜುನ್‌ ಎಂಬ ಯಂತ್ರಕುಶಲಿಯು ಒಂದು ಜಲಚಕ್ರದ ಆವರ್ತನದಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಲುಬೊಂಬೆಯ ರಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು; ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಯ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇದು ಒಂದು ಒಳಭಾಗದ ಕವಾಟ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸನ್ನೆ ಸಾಧನದೊಂದಿಗಿನ ಕರಂಡಕವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೇಲೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಯಂಚಲಿ ಸಾಧನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಜನರಲ್‌ ಯಾಂಗ್‌ ವುಲಿಯನ್‌ ರೂಪಿಸಿದ ಸನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬನ ಮರದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಯು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ; ನಾಣ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ತೂಕವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣಚೀಲದೊಳಗೆ ಸಂಚಯಿಸಲೆಂದು ಸದರಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಕಾರವು ತನ್ನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ತೂಕ-ಮತ್ತು-ಸನ್ನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಯಂತ್ರವಿನ್ಯಾಸವು ನಿಖರವಾಗಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಯ ನಾಣ್ಯದ ಸೀಳುಗುಂಡಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು. ಇತರ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಂಗ್‌ ಜು ರೂಪಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಧನವು ಸೇರಿತ್ತು. ಮೀನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಇದರ "ಮರದ ಉದ್ರ"ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಒಂದು ಸುರುಳಿ ಬೋನನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಧಾಮ್‌ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಚನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೀನೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆರಂಭಿಕ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಯಿಂಗ್‌ಷಾನ್‌‌ ಲಿಂಗ್‌‌ (ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಲಾ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಅವಶಿಷ್ಟಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಲೂ (ದಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಕೋಡ್‌) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಲೀ ಜೀ (೧೦೬೫–೧೧೦೧) ಎಂಬಾತ ೧೧೦೩ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಯಿಂಗ್‌ಜಾವೊ ಫಾಷಿ (ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌) ಎಂಬ ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕೈಪಿಡಿಯು, ಚೀನೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿಹಳೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಸುವಾನ್‌ಜಾಂಗ್‌‌‌ನ (೭೧೨-೭೫೬) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ೩೪,೮೫೦ ನೋಂದಾಯಿತ ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಗಳು ಇದ್ದರು; ಇವರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ (ಜಿಂಗ್‌‌ಜುವೊ ಜಿಯಾನ್‌‌) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಣ
ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಣವು ಪದ ಅಥವಾ ಮಾತು ಮಹತ್ತರವಾದ ವಾಚಕವೃಂದವೃಂದಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬೌದ್ಧಮತದ ಧರಣಿ ಸೂತ್ರ ಎಂಬ ಚಿಕಣಿ ಗಾತ್ರದ ಕೃತಿಯು ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಹಳೆಯ ಮುದ್ರಿತ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು ಹಾಗೂ ಇದು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ೬೫೦ರಿಂದ ೬೭೦ರವರೆಗಿನ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡೈಮಂಡ್‌ ಸೂತ್ರ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ನಿಯತವಾದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದ್ದು, ಪಠ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪುಸ್ತಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ೮೬೮ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಪಠ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ದಿನದರ್ಶಿಕೆಗಳು (ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು) ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಅತಿ ಹಿಂದಿನ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ದಿನದರ್ಶಿಕೆಗಳನ್ನು, ಯಾವ ದಿನಗಳು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಯಾವ ದಿನಗಳು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಗುರುತುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗಗಳು ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗ್ಗವಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಸಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶವು ಅವರನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ೧೧th ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಿ ಷೆಂಗ್‌‌‌ನ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಕ್ಷರ ಮುದ್ರಣವು ಅವನ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಣವು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರಣದ ಅಕ್ಷರವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌‌ನಿಂದ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರೆದ ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಳಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಇಸ್ಪೀಟು ಎಲೆಯ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯು, ಮುದ್ರಣದ ಹೊಸ ಯುಗದ ಒಂದು ಸಹಾಯಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಔಷಧಿ
ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಯುಗದ ಚೀನಿಯರೂ ಸಹ ಅತೀವವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೬೫೭ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಮೆಟೀರಿಯಾ ಮೆಡಿಕಾ ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗವೋಜಾಂಗ್‌ (ಅವಧಿ: ೬೪೯-೬೮೩) ವಹಿಸಿಕೊಂಡ; ಮೂಲಪಠ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಖನಿಜಗಳು, ಲೋಹಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಮತ್ತು ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ೮೩೩ ವಿಭಿನ್ನ ಔಷಧೀಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶದೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೃತಿ ಇದಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಔಷಧಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಪೋಷಿಸಿತು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೀಡುವ, ವೈದ್ಯರಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ, ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನಕ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅದು ಮುಂದಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಝೆನ್‌‌ ಕಿಯಾನ್‌ (ಮರಣ: ೬೪೩) ಮತ್ತು ಸನ್‌ ಸಿಮಿಯಾವೊ (೫೮೧-೬೮೨) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೈಕಿ ಝೆನ್‌‌ ಕಿಯಾನ್‌, ಮಧುಮೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬರಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಮತ್ತೋರ್ವ ಲೇಖಕನಾದ ಸನ್‌ ಸಿಮಿಯಾವೊ, ಮಧುಮೇಹಿ ರೋಗಿಗಳು ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಷ್ಟಭರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಝೆನ್‌‌ ಕಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬರೆದಿರುವಂತೆ, ಗಳಗಂಡಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೮೯೦ರ ವರ್ಷದವರೆಗೂ, ಗಳಗಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಥೈರಾಯ್ಡ್‌‌ ಸಾರಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.