cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ವರದರಾಜ ಹುಯಿಲಗೋಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರದರಾಜರು ಸಾಂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲಿಂಗ್ಡನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರು ಸೇರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ ವರುಣಕುಂಜ’ ದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೂನಿಯರ್ ಬಿ.ಏ. ದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನವರು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಇ.ಭಾಸ್ಕರರಾವ್ ದತ್ತಿ ನಿಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸ್ಥಾನ’ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ನಾಟಕಗಳನ್ನು,ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು,ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು, ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು, ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದು ಇವರು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ “ದುರ್ಗಸಿಂಹನ ಪಂಚತಂತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ” ; ಎರಡನೆಯದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಕಾಣಿಕೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥ. ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಗೆಝಟಿಯರದ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಶ್ರೀ ಹುಯಿಲಗೋಳರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಪಂಡಿತರನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ
ಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಘಿಕ ಚಟುವಟಿಕಗಳಲ್ಲೂ ಹುಯಿಲಗೋಳರದು ಮಹತ್ವದ ಪರಿಶ್ರಮ. ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕತೆಗಾರರ ಹಾಗು ಪ್ರಬಂಧಕಾರರ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ-ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹುತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಹುಯಿಲಗೋಳರಿಗಿದೆ. ೧೯೬೫-೬೯ ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು:
ಕಾದಂಬರಿ:
ನಾಟಕಗಳು :
ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ:
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ:
ಅನುವಾದಿತ ಕಾದಂಬರಿ:
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ (ಜುಲೈ ೪, ೧೯೦೪ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪, ೧೯೭೩) ಗಾಂಧಿ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಾಗಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ, ವಾಗ್ಮಿಗಳಾಗಿ, ಲೇಖಕರಾಗಿ, ಸಹಕಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೦೪ರ ಜುಲೈ  ೪ರಂದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಿದ್ಧವನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ರಂಗಾಚಾರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಶೇಷಮ್ಮನವರು. ತಂದೆಯ ತಾತಂದಿರು ಮೈಸೂರು ಪರಕಾಲ ಮಠದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರ ಅಣ್ಣಂದಿರು ಪರಕಾಲಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕಾಂಡ ಪಂಡಿತರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಬ್ರಹ್ಮತಂತ್ರ ಪರಕಾಲ ಯತೀಂದ್ರರು. ಇವರು ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ರಾಜಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದವರು. ಇಂತಹ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರಿಗೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ವತ್‌, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದವು.
ಭಾಷಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ
ಭಾಷಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ತಾವಾಡುವ ಭಾಷೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು, ಆಯಾ ಭಾಷಿಕರು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಹೇಗೆ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು "ಸಫೀರ್-ವೂರ್ಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ",ಅಥವಾ ''whorfianism" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾಷಾ ತತ್ವಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (೧)ಬಲವಾದ ಭಾಷಾ ವಿಭಾಗಳು, ಭಾಷೆಯ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಿತಿ ಮತ್ತ್ತು ಅರಿವಿನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.(೨)ದುರ್ಬಲ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಭಾಷಾ ವಿಭಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲದ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. "sapir-whorf"ನ ಸಿದ್ದಾಂತ ಇದರ ತಪ್ಪು  ಹೆಸರು.  ಏಕೆಂದರೆ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಪೀರ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲೀ ವೂರ್ಚ್ ಎಂದು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಿನ್ನತೆಯೆಂದರೆ ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವಿಷಯದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾತ್ಯಾಸವು ಕಲ್ಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನತೆ. ಮೊದಲು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪದಿಸಿದವನು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಚಿಂತಕ ವಿಲ್ಹೆಲೆಮ್ ವೋನ್ ಹಂಬೋಲ್ಟ್ (wilhelm von humboldt ), ಅವನು ರಾಷ್ತ್ರದ ಆತ್ಮದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕಂಡಿದ್ದಾನೆ. ೨೦ನೆ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ಼್ನರಾದ ಪ್ರಾಂಜ್ ಬೋವಾಸ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಫೀರ್, ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಒಂದುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಫೀರನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರವಾಗಿ  ಭಾಷಾ ನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಬರೆದನು. ಸಪೀರನ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲೀ ವೂರ್ಫ್, ಇವನು ಭಾಷಾವ್ಯಾತ್ಸಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಸಂವೇದನೆ ಹಾಗೂ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು. "ಸಫೀರ್ ವೂರ್ಫ್ ಸಿದ್ದಾಂತ"ವನ್ನು, ಅವನ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಹ್ಯಾರಿ ಹೋಯರ್(Harry Hoijer), ಈ ಪದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಹಾ ಆ ಎರಡು ವಿಧ್ವಾಂಸರು ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಲ್ಲ. ಸಾಪೆಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಬಲವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯು, ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ವಿಜ಼್ನಾನಿ, ಲಿಯೋ ವಿಸ್ಗರ್ಬರ್(Leo Weisgerber) ಅಭಿವ್ರುದ್ದಿಗೊಳಿಸಿದನು. ವೂರ್ಫನ ಭಾಷಾ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ರೋಜರ್ ಬ್ರೋನ್ (Roger Brown) ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಲೆನ್ಬರ್ಗ್(Eric Lenneberg) ರವರು ಮರು ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಬಣ್ಣಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾಷೆಗಳು ಆಯಾ ಭಾಷಿಕರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಭಾಷಾ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷ ತಜ಼್ನರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮನೊಭಾವ ಉಂಟಾಯಿತು. ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಂಟ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಕೆ (Brent and Paul Kay) ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಡೊಮೇನ್ ಭಾಷಾ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಂಬದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೂ ಸಹಾ ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಷಾಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ವಿಧ್ವಾಂಸರು ಭಾಷಾ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಕಲ್ಪಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವಾದವಲ್ಲದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲ ಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ಭಾಷಾಸಾಪೆಕ್ಷತೆಯ ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಸೆಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾಷಸಾಪೇಕ್ಷ್ತೆಯು ಒಂದು ಸಮತೋಲನೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಭಾಷತಜ಼್ನರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷಾಸಾಪೆಕ್ಷತೆಯು ಅರಿವಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೆಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಮೂಲತಹವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಭಾಷೆಯು ಯೋಚನಾ ಲಹರಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಾಷಸಾಪೆಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಣೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಬಣ್ಣದ ಕ್ರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ ಸ್ತ್ರಕ್ತೆಡ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಕವಾಗಿವೆ.
ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತೌ ಚರ್ಚೆಗಳು
ಭಾಷಾಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೂ, ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಗಿದಿಡಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ. ಇವುಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಭಷೆಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಮೂಲತಹವಾಗಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲೀ ವೂರ್ಫ್ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವನು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆದನು. ಮತ್ತು ಅವನ ಆಪ್ತ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಫೀರ್ ಸ್ವಂತ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೂರ್ಫ್ ನ ಬರಹಗಳು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಶೋದನಾ ಎಳೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಫೀರ್ ವೂರ್ಫ್ ನ ಕಲ್ಪನೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೂರ್ಫಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಲವರು ತಪ್ಪೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಫೀರ್ ಮತ್ತು ವೂರ್ಫ್ ಪ್ರಯೋಗ ಸಂಶೋಧನೆಗೆಂದು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಗೆ ಭಾಷೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೂ ಯೋಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ವೂರ್ಫ್ ನನ್ನು ಭಾಷಾಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ತತ್ವದ ಜನಕನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದೇನೆಂದರೆ ಸಫೀರ್ ಮತ್ತು ವೂರ್ಪ್ ಇವರು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು.
ಭಾಷಾ ನಿರ್ಣಾಯಕತೆ
ಭಾಷಾ ಸಾಪೇಕ್ಸ್ಷತೆ, ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಲ ರೂಪವೆಂದರೆ ಭಾಷಾನಿರ್ಣಯಕತೆ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೂಪವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲೀ ವೂರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಿಟ್ಗೈನ್ಸ್ತೈನ್(Ludwig Wittgenstein) ರವರುಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾಷಾನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಬಲವಾದ ಸಫೀರ್- ವೂರ್ಫ್ ಕಲ್ಪನೆ" ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ "ದುರ್ಬಲ ಸಫೀರ್ ವೂರ್ಫ್ ಕಲ್ಪನೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾದ, ವೂರ್ಪ್ ರವರ ಭಾಷಾನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಚೇಸ್ ಒಬ್ಬ. ಸಫೀರ್ ಅಥವಾ, ವೂರ್ಫ್ ಆಗಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾದ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೆ ವ್ಯತ್ಸಾಸ ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಭಾಷಾನಿರ್ಣಾಯಕತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗಲು ಸಹಾ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧಕರು ದುರ್ಬಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ, ಚರ್ಚೆಗಳ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ. ವಿಜ಼್ನಾನ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಮಡುತ್ತದೆ. ಚರ್ಚೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಮಾನವನ ಮಾನಸಿಕ ಭೋಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಲಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ತಳಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ವಮೋಕ್ಷವಾದಿ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರು ಮೂಲತಹವಾಗಿ ಒಂದೆ ಅಭಿರುಚಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಬಿಪ್ರಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವೈಜ಼್ನಾನಿಕ ಸಂರಚನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರು ಒಂದೆ ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿರುವ ಸ್ತಾನವನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಆದ್ಧರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಆದರ್ಶವಾದ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಚರ್ಚೆಯೆಂದರೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ಼್ನರು ಮತ್ತು ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ಼್ನರು ಮೂಲತಹವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಕಿತ್ತಳೆ
ಕಿತ್ತಳೆಯು ಸಿಟ್ರಸ್ ಪಂಗಡದ ಸಿಟ್ರಸ್ ×ಸಿನೇನ್ಸಿಸ್ (ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಆರೇಂಟಿಯಂ) ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಣ್ಣು. ಕಿತ್ತಳೆಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಲಾದ ಮೂಲದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರತಳಿ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪಾಮಲೋ (ಸಿಟ್ರಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ) ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಜರೀನ್ (ಸಿಟ್ರಸ್ ರೆಟಿಕ್ಯೂಲೇಟಾ) ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರತಳಿ. ಅದು ಸುಮಾರು ೧೦ ಮಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕಚ್ಚುಳ್ಳ ಅಂಚುಗಳಿರುವ ೪-೧೦ ಸೆ.ಮಿ. ಉದ್ದದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೂಬಿಡುವ ಮರ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ರೂಟೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಜಾತಿಯ ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು (ಆರಿಂಜ್). ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಆರಿಂಜ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಎಂದೂ ಇದರ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಂಜರಿನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಆರಿಂಜ್ ಪದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಯ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ (ಚೀನ ಅಥವಾ ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಆರಿಂಜ್) ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾಂಶಿಯಮ್ (ಸೌರ್ ಆರಿಂಜ್) ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸೈನೆನ್ಸಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಮೋಸಂಬಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣನ್ನು ಬಹು ರುಚಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮಾನವನಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಿತ್ತಳೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. (ಸಹ "ಉದ್ದ" ಕಿತ್ತಳೆ "ಬಿಳಿ", "ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ", "ಹೊಂಬಣ್ಣದ" ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಈ ಬೆಳೆ ಬಹುತೇಕ ರಸ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ
ಏಷ್ಯಖಂಡದ ಉಷ್ಣವಲಯ ಅದರಲ್ಲೂ ಮಲಯ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಗಳು ಕಿತ್ತಳೆಯ ತವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ವಾಯುಗುಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಕಿತ್ತಳೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯೂರೋಪಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಬೇಸಾಯ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಿತ್ತಳೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರೂಟೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ನಿಂಬೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಡನೆ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ತನ್ನ ಮೂಲವಾಸಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹರಡಿತೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲ. ಕಿತ್ತಳೆ ತನ್ನ ತವರಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅನಂತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಟಾಲ್ಕಾವ್‍ಸ್ಕಿ ಎಂಬಾತ ಸಿಟ್ರಸ್ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆಯ ಬೇಸಾಯವಿತ್ತೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು. ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಪರ್ಯಟನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಕಿತ್ತಳೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಕಿತ್ತಳೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸಿತು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಕಿತ್ತಳೆಸಸ್ಯ ಸುಮಾರು 20' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಣ್ಣಮರ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ವೃಂತಪರ್ಣಗಳಿಲ್ಲ. ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯಿದೆ. ಎಲೆಗಳ ಆಕಾರ ಅಂಡದಂತೆ; ತುದಿ ಮೊನಚು. ಎಲೆಗಳು ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯ ಕಾರಿಂಬ್ ಎಂಬ ಬಗೆಯದು. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು; ಆರೀಯಸಮಾಂಗತೆಯುಳ್ಳವು. ಒಂದೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ 3-5 ಹಾಲೆಗಳುಳ್ಳ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯೂ 4-8 ದಪ್ಪವಾದ ದಳಗಳೂ ಹೇರಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಸರಗಳೂ ಹಲವು ಕಾರ್ಪೆಲ್‍ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯವೂ ಇವೆ. ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೂ ಕೇಸರದಂಡಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ತಟ್ಟೆಯಿದೆ. ಅಂಡಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದು ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ದ್ವಿಲಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಡಕಗಳಿವೆ; ಅಂಡಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರತಿಕೋಣೆಗೆ 4-8. ಫಲ ಗುಂಡಗಿನ ಆಕಾರದ ಬೆರಿಮಾದರಿಯದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಮಿಲವಾದ ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಎಪಿಕಾರ್ಪ್) ತೆಳುವಾದ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಡುಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಮೀಸೋಕಾರ್ಪ್) ತೆಳುವಾದ ಒಳಸಿಪ್ಪೆಯೂ (ಎಂಡೋಕಾರ್ಪ್) ಇವೆ. ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿ ತೈಲಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ. ಈ ತೈಲವೇ ಹಣ್ಣಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಸನೆಗೆ ಕಾರಣ. ಹೊರಸಿಪ್ಪೆಯೂ ನಡುಸಿಪ್ಪೆಯೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಲವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಳಸಿಪ್ಪೆ ಫಲದ ಕೋಣೆಗಳೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಒಳಸಿಪ್ಪೆಯ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ರಸಭರಿತವಾದ ಏಕಕೋಶಿ ರೋಮಗಳು ಹೊರಟು ಅಂಡಾಶಯದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿವೆ. ಈ ರೋಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೃದುವಾದ ಹಾಗೂ ರಸಭರಿತವಾದ ಭಾಗವೇ ನಾವು ತಿನ್ನುವ ತಿರುಳು. ಕೋಣೆಗಳೇ ಕಿತ್ತಳೆ ತೊಳೆಗಳು (ಸೋಳೆಗಳು). ಕಿತ್ತಳೆಹಣ್ಣಿನಸಿಪ್ಪೆ ತಿರುಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದೆ ಸಡಿಲವಾಗಿರುವುದು ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಹೆಸ್ಪೆರಿಡಿಯಮ್ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿದೆ.
ಕಿತ್ತಳೆಯ ಬಗೆಗಳು
ಕಿತ್ತಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಜಾಫ, ಶಮೂಟಿ, ಬೆಲ್ಲಾಡಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಫ್ಲಾರಿಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಡ್ಯಾನ್ಸಿ ಟ್ಯಾಂಜರಿನ್, ದಿ ಟೆಂಪಲ್, ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಮೂಲವಾಸಿಯಾದ ಸಾಟ್ಸುಮ, ಭಾರತದ ನಾಗಪುರಿ, ಕೊಡಗು, ಉನ್ಷು ಮತ್ತು ಕುನ್ಷು ಬಗೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಶಮೂಟಿ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳಿಲ್ಲ. ಸಾಟ್ಸುಮ ಬಗೆ ಬೇರಾವ ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಭಾರತದ ನಾಗಪುರಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಕೊಡಗಿನ ಬಗೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಉನ್ಷು ಮತ್ತ ಕುನ್ಷು ಬಗೆಗೆಳು ಪರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಮಿಶ್ರ ಜಾತಿಯವು; ಕಿತ್ತಳೆರಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಬೀಜಗಳಿಲ್ಲ.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮೈಕೇಲ್ “ಕ್ರಿಸ್ “ ಬೆನ್ವಾ  (ಮೇ ೨೧, ೧೯೬೭ – c.
ಇವರು ಕೆನಡಾದ ವೃತ್ತಿಪರ ವ್ಕುಸ್ತಿಪಟು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅನೇಕ ಕಾನ್ಸೆಜೋ ಮಂಡಿಯಾ ಡಿ ಲುಚಾ ಲೈಬ್ರೆ (CMLL), ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (ECW), ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೋ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (NJPW), ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (WCW)  ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ((WWE)  ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಬೆನೈಟ್  ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ  ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ,  ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ WWE ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು: ಒಂದು ಬಾರಿ WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು  ಒಂದು ಬಾರಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್,  ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ  ಬಿಗ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಬೆಲ್ಟ್  ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ಇದರಿಂದಾಗಿ  ಬೆಲ್ಟ್‌ನ್ನು  ಪಡೆದ  ಬುಕರ್‍ ಟಿ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ ಇವರುಗಳೊಂದಿಗೆ  ಬೆನೈಟ್ ಇವರು ಮೂರನೆಯವಲ್ಲೊಬ್ಬರು  ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಬಾರಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಈ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಶಾನ್ ಮೈಕೇಲ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ   2004 ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು  ಇಬ್ಬರೂ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ  ಇವರೊಬ್ಬ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ  ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. WWE ಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, “ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕ್ರೀಡಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿರುವ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಬೆನೈಟ್ ಅವರೊಬ್ಬರು  ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು  ಸ್ವಾಭಾವಿಕ  ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ  ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂರು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ೨೪, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದು ಅನಂತರ ತಾವು ನೇಣುಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಕೂಡ, ಅವರ ಸಾವಿಗೆ, ಮೆದುಳಿನ ಆಘಾತ, ಸ್ಟಿರಾಯಿಡ್ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ವೈಫಲ್ಯತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಯಿತು.
ಅವರ ಮರಣದ ಕೊನೆಯ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ WWE' ಯ ಪೇ ಪರ್ ವ್ಯೂನECW ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ Vengeance: Night of Champions ತನ್ನ ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬುಕ್‌ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಸ್ಟಾಂಪೆಡೆ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(೧೯೭೬–೧೯೮೪)
ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದ ತರುಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್  ಮತ್ತು ಡೈನಮೈಟ್ ಕಿಡ್ ಎಂದು  ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು (ಟಾಮ್ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್,  ನಂತರ  WWF  ಟ್ಯಾಗ್‌ ಟೀಮ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ನ ಒಂದೂವರೆಯಷ್ಟು  ಪಾಲಿನ ಜನರು ಇವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.) ಜಪಾನ್‌ನ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಡೈನಮೈಟ್‌ನು, ಟೈಗರ್ ಮಾಸ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಕಲಿ ಟೇಪ್‌ಗಳಿಂದ  ಅಸಂಖ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ  ನಂತರ, ಬೆನೈಟ್ ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ  ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರಿಗೆ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಾಗುವಾಗ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ತನ್ನ ಬಾಗಿದ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಡೈನಮೈಟ್‌ನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ತಾನೂ ಕೂಡ ಅವರಂತೆಯೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ರಿಸ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಮೈಕೇಲ್ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ತೂಕ ವೃದ್ಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ತರಬೇತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಅವರನ್ನು  ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರವಿರುವ  ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿಯಾದ "ಡಂಜಿಯಾನ್‌"ನ ಹಾರ್ಟ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗೆ  ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರೂಸ್ ಹಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ಟುಹಾರ್ಟ್‌ರವರಲ್ಲಿ  ವರ್ಷಗಟ್ಟಳೆಯ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್‌ರವರು  ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಹಾರ್ಟ್ ಅವರು  ಆ ವರ್ಷ ತನ್ನ  ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ್ನು  ಸ್ಟು ಹಾರ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ  ಮುಗಿಸಿದುದರಿಂದ ಸ್ಟಾಂಪೇಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌‌ಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಯುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್‌ರವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರಲ್ಲದೇ, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ “ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆನೈಟ್, ಬ್ರೆಟ್  ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಪೂಜನೀಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ  ನೋಡಿದರಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ, ಬೆನೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯು  ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟ‌ನ್‌ನವರ ಡೈವಿಂಗ್ ಹೆಡ್‌ಬಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಪ್ ಸಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಟದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ;  ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು “ಡೈನಮೈಟ್” ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೈಟ್ ಎಂಬ ಆದರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲು  ಹೇಗೆ ಡೈವಿಂಗ್ ಹೆಡ್‌ಬಟ್ ಮಾಡುವುದು  ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಗಾಳಿಯು ಅವರನ್ನು ಆಚೆ ತಳ್ಳಿತು; ಮತ್ತೆಂದೂ ಅವರು ಆ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂವ್ ಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಪಂದ್ಯವು  ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಆಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ,  ಅದು ನವೆಂಬರ್ ೨೨, ೧೯೮೫ರಂದು  ಒಬ್ಬ “ಪ್ರಖ್ಯಾತ”  ಎನಿಸುವ ರಿಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್ ಎನ್ನುವವರಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ಕ್ಯಾಲ್‌ಗೆರಿಯ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ,  ಎನ್ನುವವರೊಂದಿಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅವರು   ಬುಚ್ ಮೊಫತ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ಹ್ಯಾಮರ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯಗಳಿಸಿದಂತಹ  ಕುಸ್ತಿಪಟು ಆಗಿದ್ದು, ಆ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ  ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಆಡಬೇಕಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಬೆನೈಟ್  ಅವರ ತಂಡವು  ಮೊಫತ್ ಅವರನ್ನು  ಸನ್ ಸೆಟ್ ಫ್ಲಿಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಪಿನ್ಡ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಆ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಜಯ ಗಳಿಸಿದರು.
ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೆಂದರೆ, ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಗಾಮಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ  ಗೆದ್ದಸ್ಟಾಂಪೇಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಮಿಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾಂಪೇಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಟೈಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೇ  ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಟೈಟಲ್ ಪಡೆದ  ಅದೇ ವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಜಾನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಎಂಬವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೯೮೯ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಂಪೇಡ್‍ನಲ್ಲಿ  ಪಂದ್ಯದ ಆಯೋಜನೆ ಮುಗಿಯಿತಲ್ಲದೇ,  ಬ್ಯಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಲೆನ್ ರವರ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಮೇರೆಗೆ  ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು.
ವರದರಾಜ ಹುಯಿಲಗೋಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ
ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ:
ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ:
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ
ಜೀವನ
ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಆಂಗ್ಲೋಏರ್ನಾಕ್ಯುಲರ್ ಶಾಲೆಗೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರಾದ ಗರಣಿ ರಂಗಾಚಾರ್ಯರು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಹನುಮಂತರಾಯರೆಂಬ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರು ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ರಾಮಶ್ವಮೇಧ, ಆನಂದ ರಾಮಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲದೆ ದೈವಶಿಖಾಮಣಿ ಅಳಸಿಂಗಾಚಾರ್ಯರ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಿ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಒಮ್ಮೆ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಷನ್‌ಗಾಗಿ ಬಂದ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಇವರಿಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಬಹುಮಾನ ರೂಪವಾಗಿ ಬಿ. ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ ‘ವಂಗವಿಜೇತ’, ‘ವಿಷವೃಕ್ಷ’ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರಂತೆ. ಹೀಗೆ ದೊರೆತ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಹೀಗೆ ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಹೊರತಂದ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆ ‘ವಾಣಿವಿಲಾಸ’. ಒಂದೆರಡು ಸಂಚಿಕೆಯ ನಂತರ ನಿಂತುಹೋದ್ದರಿಂದ, ಮೈಸೂರಿನ ‘ಮಧುರವಾಣಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೆಲ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ.
ಮೊದಲ ಬಿ.ಎ. ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಕಾಲೇಜು ತೊರೆದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು.
೧೯೨೦-೨೧ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಪಂಡಿತ ತಾರಾನಾಥರ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ‘ಪ್ರೇಮಾಯತನ’ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಹುಡುಗ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೆದರಿದ ಮನೆಯವರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಮದುವೆಯಾದದ್ದು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಸಬ್‌ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರರ ಪುತ್ರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ತೆರಳಿ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್‌ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಆಗ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನೂ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಕನ್ನಡವನ್ನೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಪಕರೆನಿಸಿದರು.
ಕನ್ನಡದ ಕೆಲಸ
ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರೂ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ, ಕನ್ನಡ ಸಂಘಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆಯಾಯ ಭಾಷೆಯ ಜನ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶರ್ಮರು ಕೈಗೊಂಡರು. ಖಾದಿ ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಭಾತ್‌ ಫೇರಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಾಡುವುದು, ಸಾಮೂಹಿಕಗಾನ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು  ಗಮನಿಸಿದ ನಿಜಾಮ್‌ ಸರಕಾರ ಶರ್ಮರನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದಿನಿಂದ ಗಡಿಪಾರುಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಶರ್ಮರು ಕನ್ನಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆ, ಗೋಕಾಕ್‌, ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮುಂತಾದವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜೊತೆ
೧೯೪೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅಹಮದಾಬಾದಿಗೆ ತೆರಳಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲವಿದ್ದು, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ದಿನಚರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ‘ವಾರ್ಧಾಯಾತ್ರೆ’ ಮತ್ತು ‘ಪರ್ಣಕುಟಿ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ಇವೆರಡೂ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗದ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆನಿಸಿವೆ.
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ
1942ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಶರ್ಮರು ತಿ.ತಾ.ಶರ್ಮರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಹಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಯನ್ನೂ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವವನ್ನೂ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಅವರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಭೂದಾನ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ವಿಶ್ವಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಹಸಂಪಾದಕರಾದಾಗ, ಸಂಪಾದಕರಾದ ತಿ.ತಾ. ಶರ್ಮರ ಲೇಖನ ಯಾವುದು, ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರ ಲೇಖನ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದ ಏಕರೂಪದ ಬರವಣಿಗೆ ಈ ಈರ್ವರದಾಗಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹರಿತವಾದ ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗ, ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚೆಬ್ಬಿಸುವ ಪದ ಪ್ರಯೋಗ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುವ ದಿಟ್ಟತನದ ಬರವಣಿಗೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ‘ಮಾತಿನ ಮಂಟಪ’, ‘ಚಿಂತನ-ಮಂಥನ’ ಅಂಕಣಗಳು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲದೆ ವಾಹಿನಿ, ಜಯಕರ್ನಾಟಕ, ನವೋದಯ, ಭೂದಾನ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ
ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರು ಹಲವಾರು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೂ ಕಾರಣರಾದರು. ಗಾಂಧಿಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಉಳಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಭಂಡಾರವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಸಾಹಿತ್ಯಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಶ್ರೀರಾಮ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌, ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಜುಕೇಷನ ‌ಸೊಸೈಟಿ, ಗಣೇಶನಗರ ನಿವೇಶನದಾರರ ಸಂಘ, ಮೈಸೂರಿನ ವಿದ್ಯೋದಯಸಭಾ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಂದಿರ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ, ಪ್ರಭಾತ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲದೆ ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲೂ ಕೆಲ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಕೃತಿಗಳು
ಅನುವಾದ ಶರ್ಮರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಷಿಯವರ ‘ಕೃಷ್ಣಾವತಾರ’, ನೆಹರುರವರ ‘ಗ್ಲಿಂಪ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’, ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆಯವರ ‘ಗೀತಾ ಪ್ರವಚನ’ ಮುಂತಾದ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ,  ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಭಾಷಣಗಳನ್ನೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದ ತರ್ಜುಮೆಗೆ ಇವರನ್ನೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿನೋಬಾರವರು ಭೂದಾನ ಯಜ್ಞ ಪ್ರಚಾರ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಅವರೊಡನಿದ್ದು ಅನುವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಾಂಧಿಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿನೋಬಾ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸರ್ವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಚತ್ರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶರ್ಮರು ರಚಿಸಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಸುಮಾರು ೧೪೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು.
‘ಜಗತ್ಕಥಾವಲ್ಲರಿ’ಯು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯಾಗಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ನೆಹರು ರವರ ‘ಗ್ಲಿಂಪ್ಸ್‌ಸ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’ಯನ್ನು ತಿ.ತ. ಶರ್ಮರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರ ಭಾಗ ಯಾವುದು, ತಿ.ತಾ. ಶರ್ಮರ ಭಾಗ ಯಾವುದು ಎಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗದಂತಹ ಅನುವಾದವಿದ್ದು, ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಪತ್ರಗಳನ್ನು  ಅನುವಾದಿಸಿದ ಏಕರೂಪದ ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಶರ್ಮರ ಇತರ ಅನುವಾದಗಳೆಂದರೆ – ಸಹಕಾರ, ಸರ್ವೋದಯ, ಭೂದಾನದ ಕತೆ,  ವಿನೋಬಾ, ಭೂದಾನಯಜ್ಞ, ವಿನೋಬಾ ವಿಚಾರ ಲಹರಿ ಮುಂತಾದ ವಿನೋಬಾರವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.
ಯತಿರಾಜ ರಾಮಾನುಜ, ದೀಪಮಾಲೆ, ಕುಲದೀಪಕರು, ಕನ್ನಡದ ಕಿಡಿಗಳು, ಸರದಾರ್ ವಲ್ಲಬಾಯ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಜಮನ್‌ಲಾಲಾ‌ಬಜಾಜ್‌, ಸತಿ ಕಸ್ತೂರಿಬಾ, ನೆನಪಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದವು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು.
ಸಹಕಾರ-ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಮಾತಿನ ಮಂಟಪ, ನಮ್ಮ ಊರು,ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಮುಂತಾದವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ  ಕೃತಿಗಳು.
ಸಂವಾದಮಾಲೆ, ಪ್ರಸಾರ ದೀಕ್ಷೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆತ್ಮಕಥೆ, ಮಂಗಳ ಪ್ರಭಾತ, ರಾಜಕೀಯ ಪತ್ರಗಳು, ಗೀತಾಮಾತೆ ಮೊದಲಾದವು  ಗಾಂಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.
ಸರ್ವೋದಯ ಯಾತ್ರೆ, ಸರ್ವೋದಯ ಒಂದು ದರ್ಶನ, ಸರ್ವೋದಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಧಾರ ಮೊದಲಾದವು ಸರ್ವೋದಯ ಕೃತಿಗಳು – ಹೀಗೆ ಸುಮಾರು ನೂರಾರು  ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ ಬಹುಪಾಲು ಕೃತಿಗಳು ಗಾಂಧಿವಿಚಾರಧಾರೆ, ವಿನೋಬರವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು,  ಸತ್ಯ, ನಿಷ್ಠೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥಜೀವನದ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವದ, ಸಹಕಾರದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು  ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಲು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಗೆಳೆಯರು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಗೌರವ  ಗ್ರಂಥ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತ (೧೯೭೩).
ವಿದಾಯ
ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಬರಹಗಾರ, ಮೋಡಿ ಮಾಡುವ ಮಾತಿನ ಚತುರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಮಲಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಲೂ ಆಗದ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ, ವಿನೋಬ ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ ಬಿತ್ತಿದ ಶರ್ಮರು ನಿಧನರಾದದ್ದು  ೧೯೭೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ರಂದು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಥಿ
ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಗಳಿಂದ ವೃದ್ಥಿ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ
ಜನ್ಮಶತಾಬ್ದಿ
೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಶರ್ಮರ ಜನ್ಮಶತಾಬ್ದಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ನಾಡು-ನುಡಿ, ದೇಶಸೇವೆಯನ್ನು  ನೆನಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪ್ರೊ. ಮಲ್ಲೇಪುರಂ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋದಯ ಸಂಪುಟ, ನಾಡು-ನುಡಿ ಸಂಪುಟ, ಮತ್ತು ರಾಮಾವತಾರ ಸಂಪುಟ ಎಂಬ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಪುಟಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಲಿಂಗರೀತಿ
ಕಿತ್ತಳೆಗಿಡದಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಬೀಜಗಳಾಗುವುದರಿಂದ ಲಿಂಗರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ ಸಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಸಸಿಗಳಂತೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು. ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಒಂದೇ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಬಹು ಭ್ರೂಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಒಟ್ಲುಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯಿಸಿ, ಬಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಲುಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. (i) ನೆಲದ ಮೇಲೆ : ಪಾತಿ ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣುನ್ನು 2-3 ಬಾರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಗೆದು. ಕಳೆ ತಗೆದು, ಹೆಂಟೆಯನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಕಿ, 20' ಉದ್ದ 3' ಅಗಲ ಮತ್ತು 9" ಎತ್ತರದ ಪಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾತಿಗಳ, ಮೇಲೆ 3" ಎತ್ತರ ಮರಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದ ಪಾತಿಯನ್ನು 1/8 ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1" ಅಂತರಗಳನ್ನು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಇರುವೆಗಳು ಹಾವಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಹೆಪ್ಪಕ್ಲೋರ್ ಅಥವಾ ಗೆಮಾಕ್ಸಿನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ಪಾತಿಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಮುಕಿಸಬೇಕು. (ii) ಚಪ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಲುಪಾತಿ: ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಚಪ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಲುಪಾತಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾದರೂ ಕೂಡ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ
ಕೃಪೆ
ಕಣಜ
ಕಿತ್ತಳೆ
ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿ
ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಯರ್ ಮಾಡುವುದು. ಗೂಟ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕಸಿ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿದ್ದರೂ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿಕೆಯ ಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದು ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭ. ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಕಿತ್ತಳೆ ತಳಿಗಳು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಇಂಥ ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ಇಳುವರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೇರು ಸಸಿಯಾಗಿ (ರೂಟ್ಸ್‍ಸ್ಟಾಕ್) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ಕಣ್ಣು ಸಸಿ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯಂತೆ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬೇರು ಸಸಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೋಟಗಾರನಿಗೆ ಯಾವ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಕಾಂಡ ಸಸ್ಯದ ಕಣ್ಣುಹಾಕಿದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಇರಬೇಕು. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಸಿಹಿನಿಂಬೆಯ ತಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲು ಮತ್ತು ಚೆಟ್ಟಳ್ಳಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಗಜನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಟ್ರೈಫೋಲಿಯೇಟ್ ತಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿದ್ಧವನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ
ಕೃಪೆ
ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ: ಗಾಂಧೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ: ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ: ಸಂಘಟನೆ ವರ್ಗ: ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಚಳುವಳಿ
ಕಿತ್ತಳೆ
ಬೇರು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು
ಬೇಕಾದ ತಳಿಗಳಿಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬೂದಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ತತ್‍ಕ್ಷಣ ಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಲೇಸು, ಹೆಚ್ಚು ದಿವಸ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತದೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅವುಗಳ ಮೊಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಪಡೆದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಸದಿದ್ದರೆ ಅನಂತರ ಮೊಳೆಯುವ ಸೇಕಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಬಿತ್ತಿದ 20 ದಿವಸಗಳ ಅನಂತರ ಮೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ 1 ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳು ಸುಮಾರು 1'ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಗೆ ಹಾಕುವುದು ಉತ್ತಮ. ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯ ಅಳತೆ 10' ಉದ್ದ 3' ಅಗಲ ಇರುವುದು ಸೂಕ್ತ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡುವಾಗ ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ 1' ಸಸಿಯಿಂದ ಸಸಿಗೆ 11/2' ಅಂತರ ಕೊಡಬೇಕು. ಎರಡನೆಯ ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೀರು ಕೊಟ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪೂದೆಯಂತೆ ಬೆಳೆಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಕಸಿಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಣ್ಣನ್ನು ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಫಲ ಕೊಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಆರಿಸಬೇಕು ಆರಿಸಿದ ಕಣ್ಣು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತಿರಬೇಕು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊರ ಊರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ತೇವ ಸಾಗಿಸಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟನ್ನು ಕಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು.
ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವುದು
ನವಂಬರ್‍ನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಕಣ್ಣು ಹಾಕಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಕಾಂಡ ಸುಮಾರು 1/4"-1/2" ದಪ್ಪವಿರಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವಾಗ ಬೇರು ಸಸಿಯ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6"-9" ಎತ್ತರದಿಂದ ಖಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕುವಿಂದ ಮೇಲು ಭಾಗದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಚಾಕುವಿನ ಮೊನಚಾದ ತುದಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿರುವ ತೊಗಟೆಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಕಣ್ಣಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿತಿನ್ ಅಥವಾ ನೆನೆಸಿದ ಬಾಳೆಯ ನಾರಿನಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿದ 4 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಹಸಿರಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದಿರುವ ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟು ಉದುರಿ ಹೋದರೆ ಕಣ್ಣು ಬೇರು ಸಸಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ 8" ಕಾಂಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಮಿಕ್ಕದ್ದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಕಣ್ಣು ಚಿಗುರಿ 3" ಬೆಳೆದ ಅನಂತರ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲಿನ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಅನಂತರ ಕಣ್ಣು ಸಸಿಯನ್ನು ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ
ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಆರಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಡಿಗೆ 20'25' ಅಂತರವಿರುವಂತೆ 2 /1/2 ಉದ್ದ, 2/1/2' ಅಗಲ, 2/1/2'ಆಳದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಮೇ-ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಬೇಕು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಮೇಲು ಭಾಗದ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಾಕಬೇಕು. ಅನಂತರ ಮೇಲುಭಾಗದ ಮಣ್ಣಿಗೆ 25 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, 1 ಕೆಜಿ ಮೂಳೆಪುಡಿ ಮತ್ತು 2 ಕೆಜಿ ಒಲೆ ಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಬೇಕು. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡವುದಕ್ಕೆ 1 ವಾರ ಮೊದಲು ನೀರು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣು ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್-ಜುಲೈ)ನೆಡುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಸಸಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವಿಕೆ
ಒಳ್ಳೆಯ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಆರಿಸದಿದ್ದರೆ ಬೇಸಾಯ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವಾಗ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. (i) ಸಸಿಗೆ 3-5 ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. (ii) ಕಣ್ಣಿನ ಕೂಡಿಕೆ (ಬಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್) ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. (iii) ಕಾಂಡದಿಂದ ಹೊರಟ ತಾಯಿ ಬೇರು ಸುಮಾರು 10" ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದರೆ ಲೇಸು.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಚಾರ (೧೯೮೬–೧೯೯೪)
ಡೋಜೋ ತರಬೇತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಿಂಗ್‍ಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವ ಮೊದಲಿನ ಪುಶ್ ಅಪ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರ್ ಸ್ವೀಪಿಂಗ್‍ನಂತಹ  ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಜ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಜಪಾನೀಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ  ಅವರು ಮಾಸ್ಕ್  ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರಲ್ಲದೇ  ದಿ ಪೆಗಸಸ್ ಕಿಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅನೇಕ ಸಲ ಅವರು ಮೂಲತಃ ತಮ್ಮ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ಕ್ರಮೇಣ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. NJPW ನಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಅವರು  ತನ್ನ   ಜೂನಿಯರ್ ಹೆವಿ ವೈಟ್  ವಿಭಾಗದ  ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಜಶೀನ್ ಲೈಗರ್, ಶಿಂಜಿರೋ ಒಟಾನಿ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಟೈಗರ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಮುರಾಯ್  ಅವರೊಂದಿಗೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ  ಸೆಣಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ನೆಡುವಿಕೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಸಸಿಯನ್ನು ನೆಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಡಬೇಕು ಕಣ್ಣುಕೂಡಿಕೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 9" ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ನೆಟ್ಟ ಅನಂತರ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ ಸಸ್ಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಣಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ತರಗನ್ನು ಹೊದಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಊರುಗೋಲು ಕೊಡಬೇಕು.
ನೀರಾವರಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 50"-100" ಮಳೆ ಬಿದ್ದು 400-600 ಫ್ಯಾ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು ಸಸಿಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಆವಶ್ಯಕವಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡಗಳು 4-5 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗಿಡಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳವಿರುವುದರಿಂದ ಆಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುವ ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ ತರಕಾರಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಉಪಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಉಪಬೆಳೆಯ ಲಾಭಬರುವುದಲ್ಲದೆ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗೆ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಚಾರ (೧೯೮೬–೧೯೯೪)
೧೯೯೦ರ ಆಗಸ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು  ಜಶಿನ್ ಲೀಗರ್ ವಿರುದ್ಧ  IWGP ಜೂನಿಯರ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್‍ನಲ್ಲಿ  ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು
ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಿ, ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿ, ಉತ್ತಮ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಸಸ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ 23 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಫಸಲು ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅನಂತರ ಮರಕ್ಕೆ 46-92 ಕೆಜಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕೊಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ಕೊಡುವ ಗೊಬ್ಬರ ಯಾವುದೇ ಆಗಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುವ ಇತರ ಬಗೆಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಪಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ. ಕೈಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಕೆದಕಿ ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಬೇಕು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರವಲ್ಲದೆ ಸೀಮೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ, ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮರದ ಬುಡದಿಂದ 18" ದೂರದಲ್ಲಿ ಬುಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಾಕಿ. ಮುಳ್ಳುಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹಾಕಲಾಗುವ ಸೀಮೆ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಅಮೋನಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್. ಸಿಂಗಲ್ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಚಾರ (೧೯೮೬–೧೯೯೪)
ಕ್ರಮೇಣ ೧೯೯೦  ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿನ್ ಲೀಗರ್‍ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲುವುದರ ಮೂಲಕ  ಅವರು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಕಳೆದುಕೊಂಡರು (ಮತ್ತು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು  ತಮ್ಮ ಮಾಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು) ಮತ್ತೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ವೈಲ್ಡ್ ಪೆಗಾಸಸ್ ಎಂದು ಮರುಬದಲಿಸಿದರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಬೇಸಾಯ
ನೀರು ಹಾಯಿಸುವುದು. ಮಳೆ ಬೀಳುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ತುಳಿತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲುಭಾಗ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದು ಕಿತ್ತಳೆ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲುಭಾಗವನ್ನು ಅಗೆದು. ಕಳೆ ತೆಗೆದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿಡುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಚಾರ (೧೯೮೬–೧೯೯೪)
ನಂತರ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ (1993 ಮತ್ತು  1995)  ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೂಪರ್ ಜೂನಿಯರ್ಸ್  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಗೆದ್ದ ನಂತರದ  ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರು ೧೯೯೪ರ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ  ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಟೈಗರ್, ಗೆಡೋ, ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಸಸೂಕೆ  ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಸೂಪರ್ ಜೆ ಕಪ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‍ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಹೋದರು.
ಹಾಗೆಯೇ, ಬೆನೈಟ್ ನ್ಯೂಜಪಾನ್‍ನ ಹೊರಗಡೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ,  WWF ಲೈಟ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್‍ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿಲ್ಲಾನೋ IIIರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಲವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅಧಿಕ ಸಮಯದವರೆಗೆ  ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಸವರುವುದು
ಸಸಿ ನೆಟ್ಟ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಜಡೆಯಂತೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಲೇಸು. ಸಸಿ ನೆಟ್ಟ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹುಸಿ ಕೊಂಬೆಗಳು ಬಂದು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ಫಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹುಸಿ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಫಲ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅನಂತರ ಸವರುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ. ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಳೆಯ ಹಿತದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಗಿಡಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಟ್ಟು, ಒಂದೇ ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(೧೯೯೭–೨೦೦೦)
ಬೆನೈಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ  ೧೯೯೨ರ ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿ NWA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ  ತನ್ನ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರಾದ ಕೆನಡಿಯನ್ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಬಿಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‍ನೊಂದಿಗೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ  ಭಾಗವಹಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ XIXನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಜಶಿನ್ ಲೈಗರ್‌ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಅವರು ೧೯೯೩ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ  ಕ್ಲಾಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ XXII   ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ ಆರ್ಮ್‍ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಅವರನ್ನು  ಸೋಲಿಸುವವರೆಗೆ  WCW ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ಸೂಪರ್‌ಬ್ರಾಲ್ III ರಲ್ಲಿ ಅವರು ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ಮೂರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿನ್ಡ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ  2 ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊಗೆ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ  ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಇಳುವರಿ
ಕಣ್ಣುಹಾಕಿದ ಸಸ್ಯ ನೆಟ್ಟ 4 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಫಲ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳು 9 ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಫಲಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಿಡದಿಂದ 1,000 ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಒಂದು ಕಿತ್ತಳೆ ಗಿಡದಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವು ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಗಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಯ್ಯಬೇಕು. ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಎಳೆಯವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೊಯ್ದರೆ ಅನಂತರ ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಿಡದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಾಗಲು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೀಳುವಾಗ ಅವು ಒಡೆಯದಂತೆ, ಸಿಪ್ಪೆ ತರಚಿಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅವು ಒಡೆದ ಕಡೆ ಬೂಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಹಣ್ಣು ಹಾಳಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಕೊಯ್ಯುವಾಗ ಕೈಗೆ ಗವಸು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೊಯ್ಯುವುದೇ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮ.
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(೧೯೯೪–೧೯೯೫)
ನವೆಂಬರ್ 2 ರಿಮೆಂಬರ್ ರಂದು ಬೆನೈಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ  ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ  ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಬೂರವರ  ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಸಬು ಅವರು ಫೇಸ್ ಫಸ್ಟ್  “ಪ್ಯಾನ್ಕೇಕ್”  ಬಂಪ್,  ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ  ಗಾಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ, ಸಬು ಅವರು  ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಮಿಡ್ ಏರ್‍ಗೆ ತಿರುಗಿದರಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಕ್ ಡ್ರಾಪ್ ಬಂಪ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಾಗಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಬೆನೈಟ್ ಲಾಕರ್ ಕೋಣೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರಲ್ಲದೇ, ತಾನು ಒಬ್ಬನನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರೀಯಗೊಳಿಸಿದೆನೆಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದರಲ್ಲದೇ,  ಅವರು ಸಬು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ,  ECW ನಲ್ಲಿನ  ಹೆಡ್ ಬುಕರ್  ಆದ  ಪಾಲ್ ಹೇಮನ್  ಅವರು  ಬೆನೈಟ್ ಅವರಿಗೆ “ಕ್ರಿಪ್ಲರ್” ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಕಿತ್ತಳೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ತೋಟಗಾರಿಕ ಬೆಳೆಗಳು
ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನ್ವಾ
ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(೧೯೯೪–೧೯೯೫)
೧೯೯೫ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್  ಮತ್ತು ಡೀನ್ ಮಾಲೆಂಕೋ  ಅವರು ಸಬು ಮತ್ತು ದಿ ತಾಝಾಮಾನಿಯಾಕ್  ಅವರಿಂದ  ECW ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಇದು ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟೈಟಲ್ ಆಗಿತ್ತು.
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದನಂತರ, ಅವರು ಶೇನ್ ಡಗ್ಲಾಸ್ ನಾಯಕತ್ವದ  ECW  ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ನ ಟ್ರಿಪಲ್ ಥ್ರೆಟ್ ನತ್ತ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿರವಾದ  ಹಾದಿಯತ್ತ ಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಡಗ್ಲಾಸ್ ಅವರು ಫೋರ್ ಹಾರ್ಸ್‍ಮೆನ್ ಈ ಮೂವರೂ ಕೂಡ  ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೂರೂ ECW ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು (ಮಾಲೆಂಕೋ ಕೂಡ ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ  ECW ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು).
ಆದರೆ ತಂಡವು ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ  ECWನ ತ್ರೀ ವೇ ಡಾನ್ಸ್  ನಲ್ಲಿನ  ದಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸೋತಿತು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರು  ದಿ ಸ್ಟೈನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ  ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕಾರುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಸಮಯ ECW ನಲ್ಲಯೇ ಕಳೆದರಲ್ಲದೇ, ೨ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ‍ದೊಂದಿಗೂ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಕಿಡಿ ಕಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿನ ವೀಸಾದ ಅವಧಿಯು ಮುಗಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ECW ವನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಯಿತು; ಹೇಮ್ಯಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅವರು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗಾಗಿ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೌಕರಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ  ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.
WCW ಕರೆಯುವವರೆಗೂ ಅವರು ಜಪಾನ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು.
ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(೧೯೯೭–೨೦೦೦)
ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (WCW) ಗಳು ಒಂದು ಕಾರ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವರ “ಕೌಶಲ್ಯ ವಿನಿಮಯ” ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ, ೧೯೯೫ರ ಕೊನೆಗೆ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು  ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ  ಕೌಶಲ್ಯ ಕಲೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು  WCW ವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು.
ಈ WCW ಎಕ್ಸ್‍ಚೇಂಜ್  ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಅನೇಕರಂತೆ ಇವರೂ ಕೂಡ  ಕ್ರೂಸರ್‍ವೈಟ್ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ  ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಜಪಾನ್‍ನ  ಅವರ ಅನೇಕ  ಎದುರಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಡಿದರು.
೧೯೯೫ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಸೂಪರ್ ಜೆ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡನೇ ಹಂತದ, “ ಕೌಶಲ್ಯ ವಿನಿಮಯ” ವಿಭಾಗದ  ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್  ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್  ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಜಪಾನ್‍ಗೆ ವಾಪಸ್ ಹೋದರು; ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ    ಲಯನ್‍ಹಾರ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ (ಅವರು ೧೯೯೪ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೯೫ ರ ತನ್ನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಬೈ ಯನ್ನು ಪಡೆದರು),   ಮತ್ತು ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ  ಗೆಡೋ ಅವರಿಗೆ ಸೋತರು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್  ಮತ್ತು  WCW ದ ಬುಕಿಂಗ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ  ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಫೋರ್ ಹಾರ್ಸ್‍ಮೆನ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಲು ರಿಕ್ ಫ್ಲೇಯರ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಆರ್ನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು  ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪಿಲ್‍ಮ್ಯಾನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು; ಅವರು ಪಿಲ್‍ಮ್ಯಾನ್‍ನಿಂದ  ಒರಟ,  ಅಸಂಬದ್ಧ ECWವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಂತೆ  ದಿ ಕ್ರಿಪ್ಲರ್  ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಅವರನ್ನು ಆå‍ಂಡರ್‍ಸನ್ ಮತು ಫ್ಲೇಯರ್ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಲ್ಕ್ ಹೋಗನ್ ಮತ್ತು ರಾಂಡಿ ಸ್ಯಾವೇಜ್  ಅವರ ಹಲ್ಕಾಮಾನಿಯಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು, ಇವರು ಹಾರ್ಸ್‍ಮನ್ ತಂಡವನ್ನು ದಂಡನೆಯ ಬಂದೀಖಾನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿತು, ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಬಂದೀಖಾನೆಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು WCW  ಬೂಕರ್‍, ಕೆವಿನ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್  ಇವರ ಪಿಲ್ಲಿಮ್ಯಾನ್‍ನೊಂದಿಗಿನ  ದ್ವೇಷದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದ  ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
ಪಿಲ್ಲಿಮ್ಯಾನ್ ಅವರು ಯಾವಾಗ WWF ಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಠಾತ್ತನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದರೋ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ದ್ವೇಷವನ್ನು  ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.
ಇದು ಎರಡು ಟ್ಯಾಗ್ ತಂಡದ ಪಂದ್ಯದ ನಡುವಿನ ಮನಸ್ತಾಪದಿಂದಾಗಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ದಿ ಪಬ್ಲಿಲ್ಕ್ ಎನಿಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿಮುಖವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸಾಫಲ್ಯಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಮೇಲೆ  ಸ್ಲಾಂಬೋರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಅವರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.
ಇದು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ  ಕೂಡ  ಪೇ–ಪರ್–ವ್ಯೂವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಸುಲ್ಲಿವಾನ್‍ನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಗೂ ಆನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ನ್ಯಾನ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ (ಅವರನ್ನು ಹೆಂಡತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆನೈಟ್‍ ಅವರು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಅವರು ಬೆನೈಟ್ ಮೇಲೆ  ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬೆನೈಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನ್ಸಿಯವರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವು ನಿಜವಾಗಿರುವುದನ್ನು  ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಯಕಳೆಯುವಂತೆ ಅವರೆ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತು, (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕೈಹಿಡಿದು ಓಡಾಡುವುದು, ಹೋಟೆಲ್ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ)
ಇದು ಬಾಷ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೀಚ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ವೇಷ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು; ಇದನ್ನು ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಅವರು ತೆರೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ,ಅವರು ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೆಲಸವಾದ ಬುಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದತ್ತ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಬೂಕರ್ ಟಿ ಎಂಬವರೊಂದಿಗೆ  ದೀರ್ಘ ಸಮಯದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬೂಕರ್ ತನ್ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಫಿಟ್ ಫಿನ್ಲೇಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸಿದರು. ಬೂಕರ್ ಅವರು “ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೆವೆನ್” ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರಲ್ಲದೇ, ಇದು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು  ಒಬ್ಬ ನಂಬರ್ ವನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಯೆಂದು  ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ನಡೆದಿತ್ತು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರು, ಮಾಂಡೆ ನಿಟ್ರೋ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೭ನೇ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಲು ಬೂಕರ್‍ನ ಒತ್ತಾಯದಿಂದಾಗಿ  ೩ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ  ೧ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅವರು ಬೆನೈಟ್ ಪರವಾಗಿ  ತಾವೇ ಮಧ್ಯೆಪ್ರವೇಶಿಸಿ  ಬೆನೈಟ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಹೇಳಿದರು.
ಆದರೆ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ರೆಫ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದಲ್ಲದೇ, ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಂಡರು. ಬೂಕರ್ ಅವರು ಜಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಾಶ್‍ನ ಎಂಟನೆಯ  ರಾತ್ರಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ ಫಿನ್ಲೇಯೊಂದಿಗೆ  ಯಾರು ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ಅದನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಬೂಕರ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಪಿನ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಈ ದಾಯಾದಿತನ ಇಬ್ಬರೂ ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೂ  ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹ ತುಂಬಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ  ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.
೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಡೀನ್ ಮಾಲೆಂಕೊ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕರ್ಟ್ ಹೆನ್ನಿಂಗ್‌ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ವಿಂಡ್‍ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ಇದು ಪೋರ್ ಹಾರ್ಸ್‍ಮೆನ್ ನವರೊಂದಿಗಿನ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಗಳಾದ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್ “ಮೋಂಗೋ” ಮೆಕ್‍ಮೈಕೆಲ್ ಇವರುಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ನಡೆದ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ  ರಾವೆನ್ ಮತ್ತು ಪೆರ್ರಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಲಿ ಕಿಡ್‍ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ರೇ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋ ಜೂನಿಯರ್ ಇಂತಹ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಯಾದಿತನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಲೆಂಕೊ ಪೆರ್ರಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಶೇನ್ ಡಗ್ಲಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದಿ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ ಮೈಕಲ್ ‍ನೊಂದಿಗೆ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ ಬೆನೈಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಂಕೊ ಹಾರ್ಸ್‍ಮ್ಯಾನ್ ‍ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು WCW United States ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್‍ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ರೆವೆಲ್ಯೂಷನ್ ಅವರು ಯುವ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವರು  ಸ್ಟಾರ್‍  ಪಟುಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು  WCW ಮಂಡಳಿಯು  ನಂಬಿತ್ತಲ್ಲದೇ,  ಅವರು ಹಿರಿಯ ಆಟಗಾರರನ್ನು  ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಅವರ ಸಮಾನರಾದ ಸಮರ್ಥ ಅರ್ಹ ಪಟುಗಳಿಗೆ  ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿತು.
ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ WCW ವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಬೆನೈಟ್ ಮತ್ತು ನಾಯಕ ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ನಡುವೆ ಕೆಲವೊಂದು ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಅವರು ಬೆನೈಟ್ ಅವರ ಹೃದಯವು ಗುಂಪಿನ ಜನರಲ್ಲಡಗಿದೆ, ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಗುಂಪನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ತಾರೆಯರ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮಯುದ್ಧ ಸಾರಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ, ಜೆಫ್ ಜ್ಯಾರೆಟ್ ಅವರಿಂದ ಲ್ಯಾಡರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಶಸಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದರು.
೧೯೯೯ ರ ಮೇ ಯಲ್ಲಿ  ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಕನ್ಸಾಸ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಿಟ್ರೋ‍ ದಲ್ಲಿ  ಬೆನೈಟ್ ಅವರು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ  ಸಾಧನವೊಂದರ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕೆಲಸದ ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ ಓವೆನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಬ್ರೆಟ್ ಹಾರ್ಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ  ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಆಡಿದರು.
ಹಾರ್ಟ್ ಬೆನೈಟ್ ಅವರನ್ನು ಶರಣಾಗತಿಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಸ್ಥಾಯೀ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ, ಅತಿಥಿ  ರಿಂಗ್ ಉದ್ಘೋಷಕರಾದ   ಹಾರ್ಲೆ ರೇಸ್ ಅವರಿಂದ ಅಪ್ಪುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
WCW ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ  ಹೊರತಾಗಿ, ಬೆನೈಟ್  ಅವರು ನೇಪಥ್ಯದ ಹಿಂದೆ  ಕಂಪನಿಯ  ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಭವ ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಕಂಪನಿಯ  ಉನ್ನತ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
೨೦೦೦ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ  ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವು ಅವರನ್ನು  WCW ದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು,  WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೆಯ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍‍ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ  ಸಿದ್ ವೀಶಿಯಸ್ ಅವರನ್ನು  ಸೋಲ್ಡ್ ಔಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ  ಮೂಲಕ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬುವಂತಾದರು.
ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗಿನ  ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣ  ಮತ್ತು  ಕೆವಿನ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಬುಕರ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದುದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು  ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ  ಬೆನೈಟ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ  ಎಡ್ಡಿ ಗೆರೆರೋ, ಡೀನ್ ಮಾಲೆಂಕೊ, ಮತ್ತು ಪೆರ್ರಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ಅವರು WWF  ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ  ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.
ದಿ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್ (೨೦೦೦–೨೦೦೧)
ಗೆರೆರೋ, ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಂಕೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆನೈಟ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ WWF ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರಲ್ಲದೇ  ನಂತರ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿನ “ಟ್ರೈ ಔಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು” ಸೋತ ನಂತರ, ರಾಡಿಕಲ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ  WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‍ನೊಂದಿಗೆ Triple H ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೀಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಷನ್ ಆದರು. ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ೨೦೦೦ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟ್ರಿಪಲ್ ಥ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತೀ ಬೇಗನೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ WWF ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೋ ಅವರನ್ನು ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ,  ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್  ಇಂಟರ್‍ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ತನ್ನ ಮೊದಲ WWF  ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು  ಪೇ ಪರ್ ವ್ಯೂ (ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹಣ ನೀಡಿ ನೋಡುವುದು) ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರಲ್ಲದೇ,  ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಫುಲ್ಲೀ ಲೋಡೆಡ್ ನಲ್ಲಿ ದಿ ರಾಕ್  ಅವರಿಗೆ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಿದರಲ್ಲದೇ, ಮತ್ತು  ದುರಾದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ   ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು  ಕ್ಷಮಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಎರಡೂ ಬಾರಿ ಕೂಡ, ಬೆನೈಟ್ WWF ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದರಾದರೂ,  WWF  ಕಮಿಷನರ್ ಮಿಕ್ ಫೋಲೆಅವರು ಬೆನೈಟ್‍ಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ನಂತರ ಫಲಿತಾಂಶವು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಜೆರಿಕೋ ಅವರು ಇಂಟರ್‍ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಗೆತನ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕೂಡ  ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುಬಾರಿ PPV  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜೆರಿಕೋ ಅವರು ಬೆನೈಟ್ ಅವರನ್ನು  ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್‍ನಲ್ಲಿ  ನಡೆದ ಲ್ಯಾಡರ್ ‍ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ  ಸೋಲಿಸಿದರು.
ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ಜನವರಿ  ೨೦೦೧ರ ನಡುವೆ  ಮೂರು ಬಾರಿ  ಇಂಟರ್‍ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು  ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೋ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಟೀಮಿಂಗ್ (೨೦೦೧)
೨೦೦೧ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸ್ಟೇಬಲ್‍ಮೇಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಕಾರಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ನಂತರ  ವ್ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಎಕ್ಸ್ – ಸೆವೆನ್‌ನಲ್ಲಿ  ಸೆಣಸಿದ  ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್‌ರವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಕಾರಿದ  ನಂತರ  ರಾಡಿಕಲ್ಸ್‌ನಿಂದ  ಬೇರೆಯಾದರಲ್ಲದೇ (ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದರು)ಅವರು ಬೇಬಿಫೇಸ್‍ನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದರು.
ಬೆನೈಟ್ ಅವರು ಏಂಜೇಲ್‍ರವರು ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್‍ನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರಿಬ್ಬರ ದ್ವೇಷವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇದು ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಂಜೆಲ್ ಅವರು  ಎಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ  ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ವೇಷ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಏರಿತು.