cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌
ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ & ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು
ICE ಎಂಟರ್‌‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ನ ಡಚ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಘಟಕಗಳನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ SAP ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ICE ಕಂಪನಿಯು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ SAP ಸೇವೆಗಳ ಒಂದು ಪಾಲುದಾರ, ಸರ್ವೋಪಯೋಗಿ ಪಾಲುದಾರ, ಮತ್ತು BW/SEM ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು SAP ಪಾಲುದಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಸರ್ವ್‌ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ICE ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ICE ಕಂಪನಿಯು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಸಮಾಲೋಚಕ ಪಾಲುದಾರರ (ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ದಸ್ತಾವೇಜು ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ICE ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ಆದಾಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದವರು) ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಸಮಾಲೋಚಕ ಪಾಲುದಾರರ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಮುಂಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಅದರ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ (ಸದರಿ ವಿದ್ಯಮಾನವು ನಡೆದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು), ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳೊಳಗಾಗಿ ಸಮಾಲೋಚಕ ಪಾಲುದಾರರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 50%ನಷ್ಟು ಜನರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದರು.
ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೋಲಿಷ್‌ ನಗರವಾದ ಲಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತೆರೆಯಿತು.
ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
2008ರಲ್ಲಿ, ಮೊರಾಕೊವಿನ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಗರವಾದ ರಬಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿತು. 2009ರಲ್ಲಿ, ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಬ್ರೂಯರೀಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (SAB) ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೋಹಾನ್ನೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇವೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜೆನ್‌ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಜಿಯಾನ್‌ಬೈಟ್‌ (...ನಲ್ಲಿ) ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಡೇಲಿಯಾನ್‌, ಚಾಂಗ್‌ಚುನ್‌ ಹಾಗೂ ಷಾಂಘೈಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ, ಡೇಲಿಯಾನ್‌ನ ಡೇಲಿಯಾನ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 3,000 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ
ಕೆಣಕು ಮಾತು
"ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದೆನಿಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಆದರೆ ಮುಖ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಥದ್ದೆಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಹೊರಗೆ ಗ್ರಾಹಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಹೇಳಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಿಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ಕೊಟ್ಟು ಹಾನಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ... ಕೆಣಕು ಮಾತು ಒಬ್ಬರ ಸಂವಾದಕರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸುಶಿಷ್ಟತೆಯ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ", ಎಂದು ಬೌಸ್‍ಫ಼ೀಲ್ಡ್ ಕೆಣಕು ಮಾತನ್ನು ಲಘು ವಿನೋದದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಣಕು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
"ಕೆಣಕು ಮಾತು ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನದ ನಡುವೆ ಬಹಳ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಕೆಣಕುಮಾತನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿಡಂಬನದ ಅತ್ಯಂತ ಒರಟು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರೂಪವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೈಮನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಲೋಚೊ
ಲೋಚೊವನ್ನು ಸೂರತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಫ಼ರ್ಸಾಣ್ ಸೂರ್ತಿ ಲೋಚೊ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನವಸಾರಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್‍ನಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವ್ ಖಮನಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ (ಸಿಂಹನಾರಿ)
thumb|250px|right|ಗೀಜಾದ ಮಹಾ ಸಿಂಹನಾರಿ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಫ್ರೆಯ ಪಿರಮಿಡ್‌. thumb|right|250px|ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ಸಿಂಹನಾರಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಹೆಟೆಫೆರೆಸ್‌ II (ಕೈರೋ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ) thumb|right|250px|ಲಕ್ಸರ್‌ನ ಕರ್ನಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿರುವ ಟಗರಿನ ತಲೆಯಿರುವ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳು thumb|175px|ಸೂಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಡಾರಿಯಸ್‌ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ಸಿಂಹನಾರಿ (480 BC).
ಲೋಚೊ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ (ಸಿಂಹನಾರಿ)
ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್ (ಸಿಂಹನಾರಿ) (ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌: Σφίγξ / Sphinx, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Φίξ /Phix ) ಎಂಬುದು ಒಂದು  ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಿಂಹದ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ತಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರತಿಮೆ. ಹಳೆಯ ರಾಜ್ಯ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕರು 'ದಮನಕಾರಿ ಗಂಡು ದೈತ್ಯ, ಗ್ರೀಕ್‌ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಪುರಾತನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹದ್ದೇ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಯುರೋಪೀಯ ಶೃಂಗಾರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹನಾರಿಯು ನವೋದಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಂಡಿತು. ಆನಂತರ, ಮೂಲ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಹಲವು ಇತರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ರಫ್ತುಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೂಲದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವರಣೆಗಳ ಅನುವಾದ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಕಸನಗಳ ಕಾರಣ, ಈ ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಾವಲಿರುವುದು ಸಿಂಹನಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜರುಗಳ ಗೋರಿಗಳು ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳಂತಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಿಂಹನಾರಿ ತುರ್ಕಿ ದೇಶದ ಗೊಬೆಕ್ಲಿ ಟೆಪೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 9,500 B.C. ಕಾಲಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ರಾಜಪರಂಪರೆಯ ಹೆಟೆಫೆರೆಸ್‌ IIನನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಸಿಂಹನಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು 2723 ರಿಂದ 2563 BC ತನಕ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸಿಂಹನಾರಿಯೆಂದರೆ ಗೀಜಾದ ಮಹಾ ಸಿಂಹನಾರಿ (ಅರಬಿಕ್ ಭಾಷೆ:: أبو الهول,). ಇದು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ದೇಶದ ನೈಲ್‌ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೀಜಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸಿಂಹನಾರಿಯೂ ಸಹ ಇದೇ ರಾಜಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ದಿನಾಂಕ ಕುರಿತು ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಹಾ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಶಿರವು ಫೇರೋ ಖಫ್ರಾನ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಏನು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆದರೂ ತಿಳಿಯದು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಮಹಾ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಥುಟ್ಮೋಸ್‌ IV 1400 BCEನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಆ ಯುಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ: ಖೆಪೆರಾ - ರೇ - ಆಟುಮ್‌  ಗೋರಿ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ಬಹುಬೇಗನೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲ ದೈವ ಸೆಖ್ಮೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಹಲವು ಫೇರೋಗಳು ತಮ್ಮ ಗೋರಿಗಳ ಕಾವಲುಗಾರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಶಿರಭಾಗವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಇತರೆ ಖ್ಯಾತ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಫೇರೋ ಹಟ್ಷೆಪ್ಷುಟ್‌ನ ಶಿರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವುದು ಸಹ ಸೇರಿದೆ. ಈಕೆಯ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಬೆಣಚುಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಮೆಂಫಿಸ್‌ನ ಹಾಲುಗಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹನಾರಿಯನ್ನು ಈಗ ಬಯಲು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಗೋರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳತ್ತ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಗಾರ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಬಹಳ ವೈಭವೋಪೇತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಜೋಡಿಸಲು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಮೊನ್‌ನನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂಬೈನೂರು ಟಗರು ಶಿರವುಳ್ಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಪಂಥವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಥಿಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಗ್ರೀಕ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು
ಕಂಚಿನ ಯುಗದಿಂದಲೂ, ಹೆಲೀನರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಅಲೆಕ್ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷಾ 'ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್ '‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರೀಸ್‌ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆದರು. ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟಗರು-ಶಿರವುಳ್ಳ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಕ್ರಿಯೊಸ್ಫಿಂಕ್ಸಸ್ ‌ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಯ ಶಿರವುಳ್ಳ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೀರೊಕೊಸ್ಫಿಂಕ್ಸಸ್ ‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಗ್ರೀಕ್‌ Σφίγξ, ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿಯಾಪದ σφίγγω (sphíngō (ಸ್ಫಿಂಗೊ) ), ಅರ್ಥಾತ್‌ "ದಮನ ಮಾಡುವುದು". ಸಿಂಹಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಬೇಟೆಯ ಕತ್ತನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿ ಹಿಸುಕಿ, ಬೇಟೆಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಯು ಉಸಿರು ಕಟ್ಟಿ ಸಾಯುವ ತನಕ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರವು ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವಾಗಿರಬಹುದು. ಸ್ಫಿಂಕ್ಟರ್ (ಗುದನಾಳ) ‌ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ಸಹ ಇದೇ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತಿಹಾಸಕಾರಿಣಿ ಸೂಸಾನ್‌ ವೈಸ್‌ ಬಾರ್‌ ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, 'ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಭಾಷಾ ಹೆಸರಾದ 'ಷೆಸೆಪಂಖ್‌' (ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆ) ನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಶಿಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೃಗದ ಬದಲಿಗೆ, ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿಮೆ ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌ನ್ನು 'ಲಿವಿಂಗ್ ರಾಕ್‌‌'ನಿಂದ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. (ಇದು ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಬಂಡೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಒಯ್ದು ತಂದ ಬಂಡೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ).
ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಇತ್ತು. ಅದು ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ದುರದೃಷ್ಟದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಸಿಯೋಡ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಇಕಿಡ್ನಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಥ್ರಸ್‌ರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇತರರ ಪ್ರಕಾರ, ಈಕೆ ಇಕಿಡ್ನಾ ಮತ್ತು ಟೈಫಾನ್‌ರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಒಲಿಂಪಿಯನ್ನರು ಗ್ರೀಕ್‌ ದೇವತಾಗಣವನ್ನು ಆಳುವ ಮುಂಚೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣಗಳ ಆರಂಭ ಕಾಲದ ಕ್ತಾನಿಕ್‌ (ತಾನಿಕ್‌) ರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪಿಯರ್‌ ಗ್ರಿಮಾಲ್‌ರ ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಮಿತಾಲಜಿ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಪಿಂಕ್ಸ್‌ನ ಸರಿಯಾದ ಹೆಸರು Phix (Φίξ) (ಫಿಕ್ಸ್‌). ಆದರೂ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ಥಿಯೊಗೊನಿಯ 326ನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಸಿಯೊಡ್‌ ಸಹ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಫಿಕ್ಸ್‌ (Φίξ) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ (ಸಿಂಹನಾರಿ) ಎಂಬ ವಿಕಾರರೂಪಿ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿರ, ಸಿಂಹದ ಶರೀರ, ಹದ್ದಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾವಿನಂತಿರುವ ಬಾಲ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪುರಾತನ ನಗರ-ರಾಜ್ಯ ಚಿಯೊಸ್‌ನ ಲಾಂಛನವಾಗಿತ್ತು. ಆರನೆಯ ಶತಮಾನ BCಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನ ADಯ ವರೆಗೆ ಈ ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಮುದ್ರೆಗಳು ಹಾಗು ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಥೆನಾ ಪಾರ್ಥೆನೊಸ್‌ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಿತ್ತು.
right|thumb|300px|ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಆಕ್ರೊಪೊಲಿಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ 540 B.C. ಕಾಲದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌
ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಒಗಟು
ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಗ್ರೀಕ್‌ ನಗರವಾದ ಥೀಬ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು, ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಆಕೆಯ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು. ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಕೇಳಿದ ಒಗಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಯುಗದ ತನಕ, ಕೆಳಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಕಥೆಯಂತೆ ಇನ್ಯಾವುದನ್ನೂ ಪ್ರಮಾಣಿಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಹೆರಾ ಅಥವಾ ಅರೆಸ್‌ ಸಿಂಹನಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಇಥ್ಯೋಪಿಯಾ ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ಗ್ರೀಸ್‌ ದೇಶದ ಥೀಬ್ಸ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. (ಗ್ರೀಕರು ಸಿಂಹನಾರಿಯ ವಿದೀಶೀ ಮೂಲವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು). ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಥೀಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದಾರಿಹೋಕರನ್ನೂ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಒಗಟನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು: 'ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು, ಸಂಜೆ ಮೂರು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಷ್ಟೂ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ?' ಈ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗದವರನ್ನು ಆಕೆ ಹಿಸುಕಿ ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಳು. 'ಮಾನವನು ಶಿಶುವಿನ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡಿ, ವಯಸ್ಕನಾಗಿ ತನ್ನೆರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದು, ನಂತರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಊರುಗೋಲು ಹಿಡಿದು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಈಡಿಪಸ್‌ ಈ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ. ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದ ಇನ್ನೊಂದು ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 'ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ: ಒಬ್ಬಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಮೊದಲನೆಯಾಕೆಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವಳು' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಒಗಟಿತ್ತು. 'ಹಗಲು ಹಾಗೂ ಇರುಳು' ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. (ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪದಗಳು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗದ್ದಾಗಿವೆ).
ಸೋಲನ್ನೆದುರಿಸಿದ ಸಿಂಹನಾರಿ ಎತ್ತರದ ಬಂಡೆಯಿಂದ ಜಿಗಿದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಭಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಳಂತೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಈಡಿಪಸ್‌ನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕನಿಷ್ಠ ನರ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ, ಹಳೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ, ಹೊಸ, ಒಲಿಂಪಿಯನ್‌ ದೇವತೆಗಳ ಉದ್ಭವದತ್ತ ಸಂಕ್ರಮಣದ ವೇಗವರ್ಧಕನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಿ ಇನ್ಫರ್ನಲ್‌ ಮೆಷಿನ್‌ ಎಂಬ ಈಡಿಪಸ್‌ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಜೀನ್‌ ಕೋಕ್ಟೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಿಂಹನಾರಿಯು ಈಡಿಪಸ್‌‌ಗೆ ಈ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇನ್ಯಾರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಳಲ್ಲದೆ, ಈಡಿಪಸ್‌ನ ಹೃದಯ ಗೆಲ್ಲಲೆಂದು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಸಿಂಹನಾರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸದೆ ಈಡಿಪಸ್‌ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿಂಹನಾರಿ ಹಾಗೂ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾದವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಉಪದ್ಥಿತ ಅನುಬಿಸ್‌ರ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳು
thumb|225px|ಭಾರತದ ತ್ರಿಭುವನದ ಶ್ರೀ ವರದರಾಜ ಪೆರುಮಾಳ್‌ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ಪುರುಷಮೃಗ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌.
ಮಾನವನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಶರೀರ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಶೈಲಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷಮೃಗ (ಸಂಸ್ಕೃತ, "ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ"), ಪುರುಷಮಿರುಕಂ  (ತಮಿಳ್‌, "ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ"), ನರವಿಡಾಲ  (ಸಂಸ್ಕೃತ, "ಮಾನವ-ಬೆಕ್ಕು") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ನರ-ಸಿಂಹ (ಪಾಲಿ: 'ಮಾನವ-ಸಿಂಹ'); ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನುಸಿಹಾ  ಅಥವಾ ಮನುಥಿಹಾ  (ಪಾಲಿ: "ಮಾನವ-ಸಿಂಹ"); ಹಾಗೂ ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೋರಾ ನಾಯರ್‌  ಅಥವಾ ಥೆಪ್ನೊರಾಸಿಂಗ್‌  ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಿಕತೆಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು, ಪರಂಪರೆಗಳು ಕಳುವಾದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌, ಮೆಸೊಪೊಟಾಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್‌ ದೇಶಗಳ ಸಿಂಹನಾರಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಏಷ್ಯನ್‌ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಉಪಖಂಡದ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳ ಆರಂಭಕಾಲಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಹೆಲೀನ್‌ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯು ಹೆಲೀನ್‌ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇವು ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ, ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನ BCಯಿಂದ ಮೊದಲ ಶತಮಾನ AD ಕಾಲದ ಮಥುರಾ, ಕೌಶಾಂಬಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಚಿಯ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳು ಹೆಲೀನೇತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿಯ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂತು, ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. .
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, 'ಸಿಂಹನಾರಿ'ಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷಮೃಗ ಹಾಗೂ ತಮಿಳ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷಮಿರುಕಮ್ ‌ (ಅರ್ಥಾತ್‌ ಮಾನವ-ಮೃಗ) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದುರದೃಷ್ಟ ನಿವಾರಕಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಯಾವುದೇ ದುರದೃಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಗೋಪುರ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯದ ದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಳಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶಿವನ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ 75 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಕ್ರಮಿಸುವರು. ಸಿಂಹನಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತ ದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ ಭೀಮ ಮತ್ತು ಸಿಂಹನಾರಿಯ ನಡುವಿನ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರಲು ಈ ಶಿವ ಓಟಮ್‌ (ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಓಟ)ವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ಗ್ರೀಕ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸನಿಹವಾಗಿದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನು, ಸಿಂಹ, ಮಾನವ ಹಾಗು ಹಕ್ಕಿಯ ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ಶರಭ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು.
ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹನಾರಿಯು ನಿಕೊಲೊನಿಯಾ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅರ್ಧ ಮಾನವ, ಅರ್ಧ ಹದ್ದಿನ ಆಕಾರ ತಾಳಿ, ಬಿಕೊಲ್‌ ವಲಯದೊಳಗೆ ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ತಿರುಕರಿಗೆ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುಂಟು. ಈ ಒಗಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗದವರನ್ನು ಮೆಯಾನ್‌ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗೆ ಒಯ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದೇವತೆ ಗೆವ್ರಾನ ಕೋಪವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾರಿಗೆ ನರಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಮಾನವ-ಸಿಂಹ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹನಾರಿಯಾಗಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಂಹದ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಶಿರವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅವತಾರವಾದ ನರಸಿಂಹನ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಈ ನರಸಿಂಹನ ಅವತಾರವು ಸಿಂಹದ ತಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಿಂಹನಾರಿ (ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌) ನರಸಿಂಹವು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಪಾಲಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪತಾಕೆಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹನಾರಿಯನ್ನು ಮನುಸಿಹಾ ಮತ್ತು ಮನುಥಿಹಾ  ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಾಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿವೆ. ರಾಜಮನೆತನದ ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ನರಭಕ್ಷಕ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬೌದ್ಧ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆಂಬುದನ್ನು ಪುರಾಣಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು 'ನೊರಾ ನಾಯರ್‌' ಮತ್ತು 'ಥೆಪ್‌ ನೊರಾಸಿಂಘ್' ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.‌ ಇವುಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶರೀರದ ಕೆಳಭಾಗ ಸಿಂಹದ್ದೋ ಅಥವಾ ಜಿಂಕೆಯದೋ ಆಗಿದ್ದು, ಶರೀರದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಮಾನವನದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಜೋಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲೂ ಸಹ, ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಕಾವಲಿನ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪವಿತ್ರವಾದ ಹಿಮಪನ್‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸಹ ಒಂದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.
thumb|right|250px|ಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಜಾ, ಸ್ಪೇನ್‌, 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ thumb|250px|right|ಫರ್ನಂಡ್ ಖ್ನಾಪ್‌ರ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆವೃತ್ತಿ
ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ
ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಪಡೆದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮ್ಯಾನರಿಸ್ಟ್ ‌ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕುಲಾವಿ ಧರಿಸಿರುವ ಆಕೆಯ ತಲೆಯು ನೆಟ್ಟಗಿದ್ದು ಅದರ ಕುಚಗಳು ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳ ವಕ್ಷಗಳಂತಿವೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆಕೆ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಡವೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದುಂಟು. ಆಕೆಯ ಶರೀರವು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಾಚಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹದಂತಿದೆ. ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀರೊನ ಗ್ರೊಟೆಸ್ಚೆ ಅಥವಾ ಗ್ರೋಟೆಸ್ಕ್‌ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹೌಸ್‌  (ಡಾಮಸ್‌ ಅರಿಯಾ ) ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಾಗ ಇಂತಹ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳಿಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನಾರು ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅರಾಬೀ ಶೈಲಿಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1515-20ರರಲ್ಲಿ ರಫೇಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ಅರಮನೆಯ ಲಾಗಿಯಾ ವನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಲು ಸಿಂಹನಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.
ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದದ್ದು 1520 ಹಾಗೂ 1530ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್ ಫೌಂಟೇನ್‌ಬ್ಲೂದಲ್ಲಿ. ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರೇಜೆನ್ಸ್‌ನ ಲೇಟ್‌ ಬಾರೋಕ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.
ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಅಭಿಯಾನವು ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಪ್ಪರ್‌ ಬೆಲ್ವೆಡರ್‌, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ಸೋಸಿ ಪಾರ್ಕ್‌, ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಜಾ, ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾನಿಕಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ - ಇಂತಹ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅರಮನೆಯ ತೋಟಗಳು; ಅಥವಾ, 1760ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಕ್ಯೂಲುಜ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಆಧಾರಿತ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರಳ ನೆರಿಗೆ, ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊದಿಕೆಯುಂಟು.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಭಾತೃ ಸಂಘದಲ್ಲಿನ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳು
thumb|248px|right|ಮೇಸನಿಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸಿಂಹನಾರಿ
ಸಿಂಹನಾರಿಯ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಮೇಸನಿಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾವಲುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸಿಂಹನಾರಿಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದವರಿಗೆ ಇದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಅವರು (ದೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದದವರು)ಅದೀಕ್ಷಿತರಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬೇಕಾದುದು ಸಹ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಎಂಬುದು ಹೆಬ್ರೂ ಪದ TSaPHaN ಅರ್ಥಾತ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವುದು. ಚಾಂಪೊಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವತೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಯಿತಂತೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಜನರಿಂದ ಮರೆಮಾಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು; ಸುಭದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು-ಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ದೀಕ್ಷಿತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಅರ್ಚಕರು ಕಲ್ಪನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಸನಿಕ್‌ ಚಿಹ್ನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹನಾರಿಯು ತನ್ನ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್‌ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೇಸನಿಕ್‌ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮುಂದೆ ಕೆತ್ತಲಾದ ಅಲಂಕಾರದ ರೂಪವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಮೇಸನಿಕ್‌ ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಇದು ಪುರಾತನ, ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಚಿಹ್ನೆಯೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಇದರ ಪರಿಚಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ದಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಮತತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಲಂಕಾರವಷ್ಟೆ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಐತಿಹ್ಯ ಸೃಷ್ಟವಸ್ತುಗಳು ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಐತಿಹ್ಯ ಸೃಷ್ಟವಸ್ತುಗಳು ವರ್ಗ:ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಕರಗಳು ವರ್ಗ:ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನಕೃತಿಗಳ ವಿಧಗಳು ವರ್ಗ:ಒಗಟುಗಳು ವರ್ಗ:ಕಲ್ಪನೆಯ ಸೃಷ್ಟವಸ್ತುಗಳು ವರ್ಗ:ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಕುರುಹುಗಳು
Sfinx
ಜಕುಝಿ
ಜಕುಝಿ ಎಂಬುದು ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳು (ಅಥವಾ ಆವರ್ತದ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಲುಮೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂಗಮರ್ದನ ಮಾಡುವ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ (ಮಸಾಜಿಂಗ್‌ ಜೆಟ್ಸ್‌) ಒಂದು ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯು ಇದರ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಕುಝಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯು ನೀರಿನ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಾನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ "ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳು ಜಕುಝಿಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದವರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕೇವಲ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
1900ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಜಕುಝಿ (ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಯಹ್‌-KOOT-ಝೀ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಏಳುಮಂದಿ ಸೋದರರು ಇಟಲಿಯಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬರ್ಕೆಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಬಳಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಿಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾದ ರಾಕೆಲಿ (ಈ ಹೆಸರನ್ನು "ರಾಹ್‌-KEH-ಲೆಹ್‌" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಪನಾಮಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಷನ್‌‌ನಲ್ಲಿ 1915ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಮಾನ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು ಕಂಡು, ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ವಿಮಾನದ ನೋದಕ ದಂಡ‌‌‌ಗಳನ್ನು (ಪ್ರೊಪೆಲರ್‌ಗಳನ್ನು) ತಯಾರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. "ಜಕುಝಿ ಟೂತ್‌ಪಿಕ್‌" ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೊಪೆಲರ್‌ನ್ನು ಈ ಸೋದರರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. "ಜಕುಝಿ ಬ್ರದರ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದನ್ನು ಬರ್ಕೆಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಕೆಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋದರರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಈ ಸೋದರರ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಬದಲಾಯಿತಾದರೂ, ಈ ಕಂಪನಿಯು 1976ರವರೆಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕಕೋಣೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಏಕಫಲಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದು ಕಂಪನಿಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಯೊಸೆಮೈಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು U.S. ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿತು.
ಯೊಸೆಮೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1921ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವರ ವಿಮಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ಡಿಕ್ಕಿಯಾಗಿ, ಜಿಯೋಕಾಂಡೊ ಎಂಬ ಸೋದರನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಕಾರಣವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ, 1925ರಲ್ಲಿ ಜಕುಝಿ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ವಿಮಾನದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ-ಕುಶಲತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ-ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಳದ ಬಾವಿಯ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧದ ಕೃಷಿಯ ಪಂಪಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೆಡೆಗೆ ರಾಕೆಲಿ ತಿರುಗಿಸಿದ. ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಹೊಸ ಪಂಪ್‌‌ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1930ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಈ ಸೋದರರು ಬಂಗಾರದ ಪದಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
1948ರಲ್ಲಿ, ಸೋದರ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೊ ತನ್ನ ಮಗ ಕೆನ್ನೆತ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಬ್‌ಮರ್ಸಿಬಲ್‌ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಯ ಪಂಪ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲೆಂದು ಪಂಪುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಕೆನ್ನೆತ್‌ 1943ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 15ನೇ ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿವಾತ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವಿನಿಂದ ಆತ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ಹುಡುಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾದ ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನಾದರೂ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ನಡುವಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮಗನ ನರಳಾಟವನ್ನು ಕ್ಯಾಂಡಿಡೊಗೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಅಥವಾ ಆವರ್ತದ ಹಿತವಾದ ಉಪಶಾಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ ಕೃಷಿಯ ನೀರಿನ ಪಂಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಅವನು ಅರಿವಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆನ್ನೆತ್‌ ಜಕುಝಿಯು ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ.
1955ರಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಪಂಪಿಗೆ "J-300" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲು, ಬಚ್ಚಲುಮನೆಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅವನ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, TVಯ ಕ್ವೀನ್‌ ಫಾರ್‌ ಎ ಡೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಜಕುಝಿಗಳು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸೋತು ಸುಸ್ತಾಗಿರುವ ಗೃಹಿಣಿಯರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಉಪಶಾಮಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾಯಿತು. ಸೋತು ಸೊರಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದೇ ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಂಡಾಲ್ಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಜೇನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌ರಂಥ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರು ಈ ಉತ್ಪನ್ನದ ಕುರಿತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಹಾಪೂರವನ್ನೇ ಹರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಜಕುಝಿ ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಯು ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜ್ಯಾಕ್‌ ಬೆನ್ನಿಯನ್ನು ಜಕುಝಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
J-300 ಪಂಪು ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಒಂದು ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಬಚ್ಚಲಮನೆಯ ಯಾವುದೇ ಅವರಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯವು ತಾನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಜಲ-ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಶಾರೀರಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮತ್ತು ಮೂಳೆತಜ್ಞರು, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಿದರು.
1968ರಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಯ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಿಗೆ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಡಿಡೊ ಜಕುಝಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು. "ರೋಮನ್ನರ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳು, ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ 50-50 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ/ನೀರನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಕುಝಿಯು ವೈಭವದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಳಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸದರಿ ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಜಕುಝಿ ಸಾಧನಗಳು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು.
ಆದರೂ, ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜಕುಝಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಉಪಸರಕಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಜಕುಝಿ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಆದಾಯವು ನೀರಿನ ಪಂಪುಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಅಥವಾ ನೌಕಾ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಈಜುಕೊಳದ ಉಪಕರಣಗಳ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.
1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಂತನಿರ್ಮಿತ ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸೋಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬೃಹತ್‌ ಗಾತ್ರದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಲುಮೆ ಉದ್ಯಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿರುವ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಕುಝಿ ಹೆಸರನ್ನು ಇದು ದೃಢವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿ ನೆಲೆಗಾಣಿಸಿತು. ಅಂದು ಓರ್ವ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಸುಝೇನ್‌ ಸೋಮರ್ಸ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಕುಝಿಯ ಮೊದಲ ಕೆಲವೊಂದು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಂಘಟಿತ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸುಲಭವಾದ ಅಳವಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಯ್ಯಲಾಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಮನೆಮಾಲೀಕರು ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿತು. ಬಿಸಿನೀರಿನ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳು, ನೀರಿನ ಸುಳಿಯ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳು, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರುವ ಉಪಕರಣಗಳಂಥ ಬಹು-ಬಳಕೆಯ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಾದರಿಗಳು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಈ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಣಗಳು ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು, ಜಕುಝಿ ಬ್ರಾಂಡಿನ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಗಳು, ಬಚ್ಚಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವೃಷ್ಟಿಸ್ನಾನದ ಸಾಧನಗಳು (ಷವರ್‌ಗಳು), ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಬಚ್ಚಲತೊಟ್ಟಿಗಳು (ಸಿಂಕ್‌ಗಳು), ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಕರಗಳು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಮನೆಗಳು, ಹೊಟೇಲುಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಹಾರ ನೌಕಾಯಾನದ ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಈಗ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಸ್ಪಾಸ್‌ ಇಂಕ್‌. ಕಂಪನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಜಕುಝಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸುಮಾರು 60 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.
ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಚಿನೋದಲ್ಲಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಸ್ಪಾಸ್‌ನ ಘಟಕವು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಘಟಕವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ISO 9001 ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಿಸಿನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಕರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 300 ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಲುಮೆಗಳಷ್ಟರವರೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಘಟಕವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಘಟಕದ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಅನೇಕ ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕು (ಪೇಟೆಂಟ್‌) ಪಡೆದಿರುವ ಧಾರೆಮೂತಿಗಳು, ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನಂಥ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡುವ ಜಲಪಾತಗಳು, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ (ಕೃತಕ) ಬಿಸಿಲು-ನಿರೋಧಕ ಹೊದಿಕೆ ಪದಾರ್ಥ, ಸ್ಟೀರಿಯೋಗಳು, ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೂರು-ಪದರಗಳುಳ್ಳ ಲೋಹಗಟ್ಟುಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಫೋಮ್‌ ರಬ್ಬರಿನ ನಿರೋಧನ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಘನರೂಪದ A.B.S. ಶೌಚದ ಬೋಗುಣಿಯ ತಳಭಾಗ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು.
2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಪೊಲೊ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 990 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಜಕುಝಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹತೋಟಿ ಕ್ರಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.
2008ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಚಿನೋ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಷೋಪ್ಸ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.
ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
US ನೌಕಾದಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗೂ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ದೋಣಿಯಾದ ರಿವರ್‌, ಜಕುಝಿ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪಂಪು-ಧಾರೆಮೂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು 220 hp (164 kW) ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಜೋಡಿ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ ಡೀಸೆಲ್‌ ಎಂಜಿನುಗಳಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಸದರಿ ದೋಣಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಳೆಗಳು ಅಥವಾ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವ ನೋದಕ ದಂಡ‌ಗಳ (ಪ್ರೊಪೆಲರ್‌ಗಳ) ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇವು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದವು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಿಕೆ ವರ್ಗ:ಅಂಗಮರ್ದನ ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಬೆರ್ನಾರ್ಡಿನೋ ಪ್ರಾಂತ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಪೊಲೊ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫಘಾನ್‌ ಯುದ್ಧ
ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಪಘಾನ್‌ ಯುದ್ಧ ವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಮತ್ತು ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ೧೮೩೯ ರಿಂದ ೧೮೪೨ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್‌ನ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿನ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ರಾಜ್‌ನ್ನು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಘಟನೆಯಾಯಿತು.
ಕಾರಣಗಳು
೧೮೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, 1837ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದರು. ರಷ್ಯಾದ ರಾಜರು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಖೈಬರ್‌ ಮತ್ತು ಬೊಲಾನ್‌ ಪಾಸ್‌ಗಳಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ರಷ್ಯಾವು ಅಫಘಾನಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಅಫಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ರಷ್ಯಾದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಫಘಾನಿಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಬಾಂದವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾಬುಲ್‌ಗೆ ದೂತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ದೋಸ್ತ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಬಾಂದವ್ಯಕ್ಕೇನೋ ಸಮ್ಮತಿಸಿದನು, ಆದರೆ ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪೇಷಾವರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದನು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ದೋಸ್ತ್‌ ಮೆಹಮೂದನು ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಕೂಡ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ದೂತನನ್ನು ಕಾಬೂಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. ಇದು ದೋಸ್ತ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ವಿರೋಧಿಯೆಂದು ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಆದ ಲಾರ್ಡ್‌ ಔಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆಯೋ ಎಂದು ಭಯವಾಗಿ ಅಫಘಾನ್‌ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಸಂಬಂದಗಳು ಹಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರ್ಶಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕ ಸಮುದಾಯವು ರಷ್ಯಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಪಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ಹೆರಾತ್‌ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಪ್ರಾಭಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಹೆರಾತ್‌ ಗಡಿ ತಕರಾರನ್ನು ಹೊಂದಿರುಪ ಪರ್ಶಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಬಾಂದವ್ಯಗನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೆರಾತ್‌ ಭಾಗವನ್ನು ಅಪಘಾನ್‌ ೧೭೫೦ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟೀಷರು ಅಫಘಾನಿಸ್ಥಾನಲ್ಲಿ ಈಗ ಆಳುತ್ತಿರು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ವಿರೋಧಿ ರಾಜನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪರವಾಗಿರುವವರನ್ನು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಹೊಂಚುಹಾಕಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಪಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ನೂತನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶುಜಾ ಶಾ ದುರಾನಿಯವರನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.
ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಔಕಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರವರು ಶಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಪಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ತಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ಇದೆ ಎಂದರು. ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ರಕ್ಞಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ಪಶ್ವಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಂದವ್ಯ ಬೆಳೆಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಕಛೇರಿಯ ಬಾತ್ಮಿಯು ನಾವು ಸಣ್ಣ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶಾ ಸುಜಾನ್ನು ಅವನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಹಾಯ ನಿಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪರವಾಗಿನ ದೊರೆಯನ್ನು ಅಪಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಫಘಾನ್‌ನದ ಕಾಬುಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾ ಶುಜಾರವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ತುಕಡಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಶುಜಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತವು ಬಂಡಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಾವೇ ಅಪಘಾನಿಸ್ರಾನದ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ ಶುಜಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ವಿದೇಶಿಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ರಪಡಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರ್ಶಿಯಾ ರಷ್ಯಾದ ಪರವಾಗಿದುದರಿಂದ ’ಬ್ರಿಟನ್‌ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿರುವವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಕಾರಣ ದಂಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಆಕ್ರಮಣ
೨೧೦೦೦ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯು ಸರ್‍ ಜಾನ್‌ ಕೈನೇ(ಸರ್‌ ವಿಲ್ಲೋಬಿ ಕಾಟನ್‌ರವರ ಬದಲಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಎಲ್ಪಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಇವರ ಬದಲಾಗಿ)ಯವರ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೮೩೮ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನಿಂದ ಹೊರಟು ಸನ್ನದ್ಧವಾಯಿತು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಹೇ ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌ರವರು ಇದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಕಾಬುಲ್‌ಗೆ ತೆರಳುವವರ ಮುಖ್ಯ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ೧೮೩೯ ಮಾರ್ಚ್‌ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ತುಕಡಿಯು ಕ್ವೆಟ್ಟಾವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಬೊಲಾನ್‌ ಪಾಸ್‌ನ್ನು ದಾಟಿ ಕಾಬೂಲ್‌ ಕಡೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದವು. ಅವು ಅಂತ್ಯತ ಕಠಿಣವಾದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ೪೦೦೦ ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತವನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವು. ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಸವನ್ನು ಮೆತೆದು ಎಪ್ರಿಲ್‌ ೨೫,೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ಕಂದಹಾರ್‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಜುಲೈ ೨೨ರಂದು ಮಿಂಚಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಅಜೇಯವಾಗಿದ್ದ ಘಜನಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಇದು ಉತ್ತರ ಪಶ್ವಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಲ್ಲಿರುವವರ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿಯಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪಡೆಗಳು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಹರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರೊಂದಿಗೆ ೨೦೦ಜನ ಸೈನಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು. ಆದರೆ ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ಜನರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.೧,೬೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗಾಯಾಳುಗಳಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಘಜನಿಯಲ್ಲಾದ ಗೆಲುವು ಮುಂದಿನ ನಡಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದವು.
ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪಡೆಗಳು ದೊಸ್ತ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್ದನ ಒಬ್ಬ ಮಗನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ  ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು. ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ದೊಸ್ತ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ದನು ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಆತ್ಮೀಯರೊಡಗೂಡಿ ಮೊದಲು ಬಾಮಿಯಾನ್‌ಗೂ ನಂತರ ಬುಕಾರಾಗೂ ಓಡಿಹೋದನು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ೩೦ವರ್ಷದ ನಂತರ ಶುಜಾ ಮತ್ತೆ ಕಾಬುಲ್‌ನ ದೊರೆಯಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದನು.
ಆಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದವು(ಕೇವಲ ೮೦೦೦ ಸೈನಿಕರು ಅಪಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು), ಆದರೆ ಬಹುಬೇಗನೆ ಶುಜಾನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬಿತಾಯತು. ಅಪಘಾನ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಷಾ ಶುಜಾನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮದಾನಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಪಘಾನಿಸ್ರಾನದಲ್ಲಿನ ವಾಸವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ವಿಲಿಯಂ ಹೇ ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅಪಘಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೇಸರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯು ಅಪಘಾನಿನಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಆದ ನಂತರ ದೊಸ್ತ್‌ ಮೆಹಮೂದನು ಅಪಘಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಗತುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಸೋತನು ಮತ್ತು ೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪಡೆಯು ಬಾಲಾ ಹಿಸ್ಸಾರ್‌ದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡಿ ಕಾಬುಲ್‌ನ ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳವು ಸುತ್ತಲೂ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವರಿಸ್ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳವು ಇದ್ದ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಗಿಂತ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೇಕರಿಸಿಡುವ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯ ಸೈನಿಕ ಶಿಬಿರದಿಂದ ೩೦೦ ಯಾರ್ಡ ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು.
೧೮೪೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ವೇಳೆಗೆ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಬಾಮಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೋಸ್ತ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್ದನ ಮಗನಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್‌ ಇವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡತೊಡಗಿದವು. ೧೮೪೧ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಸರ್‌ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಶೆಕುಂದಾರ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಕಾಬುಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪಡೆಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಂಗೆಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ದೊರೆತಂತಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ ೯ರಂದು ಕಾಬುಲ್‌ಗೆ ಅಪಘಾನಿಗಳು ಸರಬರಾಜನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಬೀಸಿದಂತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗತೊಡಗಿದರು. ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಕ್ಬರ್‌ ಖಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಾಂದವ್ಯ ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌‌ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಅಪಘಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಗೊಟ್ಟರೆ ಅಕ್ಬರ್‌ ಖಾನ್‌ನನ್ನು ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಮಿಷವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದನು, ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಹಣವನ್ನೂ ನೀಡುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೩ರಂದು ಅಕ್ಬರ್‌ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌‌ರ ನಡುವಿನ ನೇರ ಸಂಧಾನ ಮಾತುಕತೆಗಾಗಿ ಭೇಟಿಯು ನಡೆಯಿತು. ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌ ಮತ್ತು ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಮೂವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಕ್ಬರ್‌ಖಾನ್‌ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ನಾಟೆನ್‌‌ರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಶಹರದಲ್ಲಿ ಎಳೆದೊಯ್ದು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಪಿಸ್ಟೊನ್‌ ಇವರು ಆಗಲೇ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು ತನ್ನ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಸೇನೆಯ ನಾಶ
ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸೈನ ಹಿಮಾಚ್ಛಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಘಿಲ್ಝಾಯಿ ಸೈನಿಕರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಭಾರೀ ಪ್ರತಾಪ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕಾಬೂಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಕ್‌ನ ನಡುವೆಯಿರುವ ಕಾಬೂಲ್ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಆದರೆ, ಜಲಾಲಾಬಾದ್ ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಗ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ 30 mi ಸೈನಿಕರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆಯಿತು. ಒಂದೇಡೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ, ಇನ್ನೊಂದಡೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿಯಷ್ಟು ದಪ್ಪದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಹಿಮದಿಂದಾಗಿ ಕಾಲ್ದಳದ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ೪೦ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. ನೆಲವು ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮಲಗಲು ಒಂದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೆಲ ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ. ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನಿನಷ್ಟು ಮದ್ದು ತುಂಬಿಸಿದ್ದ ಕೋವಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಲಿ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂಖ್ಯೆ ಖಡ್ಗ ಇತ್ತು. ಕಾಲ್ದಳದ ದಳಪತಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಸೌಟರ್, ಸೆರ್ಜೆಂಟ್ ಫೈರ್, ಬಂಧಿಯಾದ ಏಳು ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ೪೪ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಜಲಾಲಾಬಾದ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದವ ಡಾ.ವಿಲ್ಸನ್ ಬ್ರೈಡನ್ ಮಾತ್ರ.
ಪ್ರತಿಕಾರಗಳು
ಬ್ರಿಟನಿನ ಸರಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಯಾದ ಕಾರಣ ಗೌವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಔಕ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಲಾರ್ಡ್ ಎಲ್ಲೆನ್‌ಬೋರೋ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲೆನ್ಬೊರೌಹ್‌ನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಆದೇಶದಂತೆ ಹಿಂತೆಗೆತ ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ತುಕುಡಿಗಳು ಕಂದಹಾರ್ ಮತ್ತು ಜಲಲಾಬಾದ್‌ನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಆತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ.
೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ನೋಟ್ಟ್ ಕಂದಹಾರ್‌ನಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಘಝ್ನಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಅಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ-ಕೊತ್ತಲೆಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಜನರಲ್ ಪೊಲೆಕ್ ಜಲಾಲಾಬಾದ್‌ನ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಮಿಸಿ ಅಕ್ಬರ್‌ಖಾನ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಜಂಟಿ ಪಡೆಗಳು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಬೂಲನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕಾಬೂಲ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಖೈಬರ್‌ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ದೊಸ್ಟ್ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಆತ ಕಬುಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ೧೯೬೩ರ ಜೂನ್ ೯ರಂದು ಆತ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ.
ಪರಂಪರೆ
ಪ್ರಥಮ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಮೂರು ದಶಕದ ನಂತರ ರಶ್ಯನ್ನರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ರಶ್ಯನ್ನರು ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಝಾರ್ ಸೇನಾ ಹೊರ ಠಾಣೆಯನ್ನು ಅಮು ದರ್ಯಾದ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೮೬೫ ರಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಮರ್‌ಖಂಡ್ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮಂಗ್ಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಮೀರ್ ಅಲಿಮ್ ಖಾನ್ ಜೊತೆ ೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಬುಖಾರನಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆತನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಸಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅಮು ದರ್ಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ನರು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸ ತೊಡಗಿದರು.
೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಎರಡನೆ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಏಕೈಕ ಸೈನಿಕ, ಆತ ಜಲಾಲಾಬಾದ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಿನ ಸಮಯದ, ಕುರಿತ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರ ಲೇಡಿ ಬಟ್ಲರ್” ಡಾ.ವಿಲಿಯಮ್ ಬ್ರೈಡನ್‌ರರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೈನಿಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುವ ಘಟನೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ನೇನೆಯ ಧರ್ಮ ಬೋಧಕ ರೆವರೆಂಡ್ ಜಿ.ಎಚ್.ಗ್ಲೈಗ್ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಘಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಅವಘಡದ ಕುರಿತು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಈ ರೀತಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. "ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಆಕ್ರೋಶದೊಂದಿಗೆ, ಆವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾವು ನೋವು, ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ ಸರಕಾರಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಿದ ಸೈನಕ್ಕಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭವನ್ನು ಇದು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿಗಾಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಲಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ.  ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಿಶಸ್ತ್ರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿತು”.
ಯುದ್ಧ ಗೌರವ
೧೮೩೯ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೯ರ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಗಜೆಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬೊಲನ್ ಪಾಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಎಲ್ಲ ಆಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸೇನೆಗಳ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಗೌರವ ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೧೮೩೯” ನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೧೬ರ ಗಜೆಟಿನ ಪ್ರಕಾರ "ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌" ಅಕ್ಷರವನ್ನು ’Affghanistan’ ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಿನಾಂಕವನ್ನು ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀಡಿದ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಅಸಂಗತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪ್ರದಾನಿಸಿದ ಯುದ್ಧ ಗೌರವಗಳು ಇವು:
ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆ
ಪ್ರಥಮ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥನಕ ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಲ್ಡ್ ಫ್ರಸೆರ್‌ನ ಪ್ಲಾ‌ಷ್‌ಮ್ಯಾನ್. ಇದು ಫ್ರಸೆರ್ ಪ್ರಥಮ ಕಾದಂಬರಿ. ಡಾ.ಬ್ರೈಡನ್‌ರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ.ಜಾನ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌ನ ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆತನ ಗಾಯವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಎಮ್ಮ ಡ್ರುಮ್ಮಂಡ್‌ರ ’ಬಿಯಾಂಡ್ ಅಲ್ ಪ್ರಂಟಿಯರ್‍ಸ್’ (೧೯೮೩) ಕಾದಂಬರಿಗೂ ಈ ಘಟನೆಗಳೇ ಮೂಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫ್ಘನ್‌ ಯುದ್ಧ ವರ್ಗ:ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫ್ಘನ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದವರು ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಭಾರತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಯುದ್ಧಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ) ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಬಾಂಬೆ ಸಾಫರ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಬೆಂಗಾಲ್ ಸಾಫರ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌ದಲ್ಲಿ 1839 ವರ್ಗ:ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ‌ ವರ್ಗ:ಖೈಬರ್ ಪಕ್ತುಂಕ್ವಾದ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಶ್ರೀಕಾಳಹಸ್ತಿ
ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಮುಖಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶೈವ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೈಲಾಸವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೈಲಾಸಗಿರಿಯೆಂದು ಹೆಸರು.
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿಯ ಕಾಳಹಸ್ತೀಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸನ್ನಾಂಬಿಕೆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಾಚೀನವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ವಾಯುಲಿಂಗ. ಸಹಸ್ರಾರು ಭಕ್ತರು ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಲ್ಲವ, ಚೋಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು.
ಐತಿಹ್ಯ
ಕಾಳಹಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳಪುರಾಣದಲ್ಲೂ ಹಲವು ಶೈವಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಳಹಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು. ಅಲೌಕಿಕ ಘಟನೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗಳೇ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಳಹಸ್ತಿಯ ಶಿವಲಿಂಗ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚು ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಪೆರಿಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಕಾಳಹಸ್ತೀಶ್ವರನ ಪರಮಭಕ್ತ. ತಾನು ಕೊಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಸಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿ ತಂದು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತದ್ದ. ಶಿವಗೋಚರನೆಂಬ ಪೂಜಾರಿ ಒಮ್ಮೆ ಲಿಂಗದ ಮುಂದೆ ಮಾಂಸದ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ತಲ್ಲಣಿಸಿ, ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಲಿಂಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮರುದಿನವೂ ಮಾಂಸದ ಚೂರುಗಳಿದ್ದವು. ಈ ದೃಷ್ಕøತ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪೂಜಾರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೂ ಕಣ್ಣಪ್ಪನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಾಯಿತು. ಪೂಜಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ದೇವರ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ತನ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನೇ ಕಿತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸಹ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಸಂಪ್ರೀತನಾದ ಶಿವ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದ ಪೂಜಾರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡಿದನೆಂದು ಪೆರಿಯ ಪುರಾಣ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಅರುವತ್ತುಮೂರು ಶೈವ ಪುರಾತನರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ವಿಗ್ರಹವೊಂದಿದೆ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಕಾಳಹಸ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವೂ ತೆಲುಗು ಕವಿ ಧೂರ್ಜಟಿಯ ಶ್ರೀಕಾಳಹಸ್ತಿ ಶತಕಗಳೂ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಮಿಳು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸಂಬಂಧರ್, ಅಪ್ಪರ್, ಸುಂದರಮೂರ್ತಿ ಮುಂತಾದವರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಕವಿ ನಕ್ಕೀರರ್ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ತಮ್ಮ (ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಮಗ) ಗೋವಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ಯಾದವಪ್ರಕಾಶರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಬಳಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತೆಂದೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಆತ ಕಾಳಹಸ್ತಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲಸಿದನೆಂದೂ ಮುಂದೆ ರಾಮಾನುಜರು ಸಂನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕಾರಮಾಡಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಶಿವನ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸೋದರಮಾವ ಶ್ರೀಶೈಲಪೂರ್ಣರೊಂದಿಗೆ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ರಾಮಾನುಜರನ್ನು ಸೇರಿದನೆಂದೂ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವುಂಟು.
ಇತಿಹಾಸ
ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಪ್ರದೇಶ ಸಾತವಾಹನ, ಪಲ್ಲವ, ಚೋಳ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಾತವಾಹನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಕಾಳಹಸ್ತಿ ತೊಂಡಮಂಡಲದ ಪಲ್ಲವರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಶಿಲೆಯಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಪಂಚಮುಖ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಶಿವ ಮತ್ತಿತರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಮಹಾಬಲಿಪುರಂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.
ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದನೆಯ ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಶಿವಾಲಯ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಧನಿಕರಾದ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟುದಲ್ಲದೆ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ ವಸತಿಗಳ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದರು. ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾದವರಾಯ ನರಸಿಂಹದೇವ ಕಾಳಹಸ್ತಿಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಳಹಸ್ತಿಯ ದೇವಾಲಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈತ ದೇವಾಲಯದ ಭವ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಗಾಳಿ ಗೋಪುರವನ್ನೂ ನೂರ್ಕಾಲು ಮಂಟಪವನ್ನೂ 1516ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅವನ ಅನಂತರ ಆಳಿದ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ಹೆಸರಿನ ಮಂಟಪವೊಂದನ್ನು ಅವನೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
References
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ
ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಅದೆಷ್ಟೋ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರತೀ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪುರಾಣದ ತಿರುಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಹುದಿಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಕಂಬಗಳೂ ಕೂಡಾ ನಮಗೆ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೇ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ತುಂಬುವ ಆಲಯಗಳಾಗಿ, ಶಕ್ತಿ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿ, ಗತಕಾಲದ ವೈಭವದ ಎಳೆಎಳೆಯನ್ನೂ ಸಾರವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ ನಮ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳು.
ಇನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ, ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಗ ಜಲಪಾತ ಒಂದು ಕಡೆ ಆದರೆ ಕಳೆದು ಹೋದ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕೆಳದಿ, ಇಕ್ಕೇರಿ ಒಂದುಕಡೆ, ಹೀಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೊಬಗು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುವ ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರು ಇಂತಹ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿರುವ ದೇವಾಲಯವೇ ಹಂಸಗಾರಿನ ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ. <mapframe latitude="14.2145" longitude="74.9206" zoom="12" width="400" height="300" align="right">
{ "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 74.9061155319214,         14.196809004496654        ]      }    }  ] }
ಹಂಸಗಾರು
ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 372 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನಿಂದ ಕೇವಲ 16 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಹಂಸಗಾರಿನ ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಆ ಗ್ರಾಮದ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು ನಂಬಿ ಬಂದ ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ನೆರವೇರಿಸಿ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾಮದೇನುವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಹಂಸ ಮಹರ್ಷಿ ಎಂಬ ಋಷಿಯೊಬ್ಬ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಂಸಗಾರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಂಸ ಪಕ್ಷಿಯ ಆಕೃತಿಯಂತೆ ಕಂಡದ್ದರಿಂದಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನ
ಇನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ಹೃದಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ನಾರಾಯಣನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಸಕಲ ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕನಾದ ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕನನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಬಂದದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಆತನ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಇದು ನಮ್ಮನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಆ ಕರಾಳ ದಿನಗಳತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರುವ ಪದ್ದತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯವದು. ಹಂಸಗಾರು ಹೊಸಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಊರಿನಿಂದ ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ದೂರದ ಹೊನ್ನಾವರದ ಸಂತೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೆರಡು ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಂತೆ ಪೇಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡು 20-30 ಗಾಡಿಗಳನ್ನು ತಾವು ಬೆಳೆದ ಮೆಣಸು, ಏಲಕ್ಕಿ,ಅಡಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೇ ವರುಷಗಳು ಉರುಳಿರಲು ಒಂದು ದಿನ ಮಾರ್ಗ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ತಂಗಿದ್ದ ಸಮಯ. ಸುಮಾರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಇಂತದ್ದೊಂದು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎಂದು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿ ಮರುದಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿವರಿಸಲು ಊರ ಮಂದಿ ಸೇರಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳ ಅರಸಿ ಹೋಗಲು ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿ ಕಾದಿತ್ತು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಾಣಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ಮೂರ್ತಿ ತರಗೆಲೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಊರ ಜನರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದ ಮೇಲೆ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹೇಗೆ? ಅದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ತರುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಬಳಿ ಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಗಾಡಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗಾಡಿಯ ತಪಾಸಣೆಗೆಂದು ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೋವಿನಿಂದ ನರಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಾಸವಾಗಿತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೂಡಾ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಇದ್ದಾನೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸದೇ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು ಕಳಿಸಿದರಂತೆ. ಇದು ದೇವರ ಪವಾಡ ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ. ಆದರೆ ಆ ಕಾಡಿನ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹ ಬಂದದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದೇ ಚಿಂತಕರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಹೀಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಹಂಸಗಾರು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದದ್ದು. ಇನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅವತಾರಿಯಾದ ಸದ್ಗುರು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಜಯ-ವಿಜಯರೇ ಕಾವಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಈ ಊರಿನಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಹೊಸಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಂಜನೇಯನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆಂಜನೇಯ ಪ್ರತೀ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನೆಲೆನಿಂತ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಇಂದಿಗೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಆ ಕುರಿತು ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವಾಸಮಾಡಿದ್ದು ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ. ಗಣಪತಿ ಹಂಸಗಾರಿನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ದೇವತೆ. ಆತನಿಗೆ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಯಣನ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಯಣ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ನಂತರವೇ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಿದ್ದಿವಿನಾಯಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಯಿತು!
ಇನ್ನು ವಿಶಾಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯ ಉದ್ದನೆಯ ಚಂದ್ರಸಾಲೆ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಮಂಟಪ, ಘಂಟಾಮಂಟಪ, ನಿತ್ಯ ದೇವರ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬಾವಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಬತ್ತಿಹೋಗಿ, ಗಿಡ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಮರಿಚಿಕೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವಜಸ್ಥಂಭವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದ್ವಜಸ್ಥಂಭ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ರೋಚಕ ಕಥೆ ಇದೆ. ಈ ದ್ವಜಸ್ಥಂಭ ಇಲ್ಲಿನವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು. ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ಎಂಬ ಊರಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬವಾದ ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರೂ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಸರಿಸಲು ಆಗದಿದ್ದಾಗ ಆನೆಯೊಂದನ್ನು ತಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಅ ಕಂಬ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕದಲುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹಂಸಗಾರಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ಸನ್ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಕಂಬ ಜಾಗ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತಂತೆ, ಅಂದು ಕಲ್ಲಾಗಿ ನೆಲಕಂಟಿದ್ದ ಆ ಕಂಬ ಇಂದು ಹಂಸಗಾರು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಜಸ್ಥಂಭವಾಗಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನೆಡೆಯಬೇಕಲ್ಲವೇ?
ಉತ್ಸವಗಳು
ಇನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 3 ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೇಯದು ಆಯನೋತ್ಸವ ಇದು ಸುಮಾರು ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಯುಗಾದಿ ಸಂತರ್ಪಣೆ, ಇದು  ಯುಗಾದಿ ದಿನದಿಂದ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ವಿಷೇಶ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮೂರನೇಯದಾಗಿ ಆಷಾಡ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಹವನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯುಗಾದಿ ಮತ್ತು ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಉತ್ಸವಗಳು ಕೇವಲ ಊರಿನವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ. ಆಯನೋತ್ಸವ ಸುತ್ತ ಹತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರೂ ಸೇರಿ ನಡೆಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗದವರೂ ನಿಂತು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಾಂಗಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಚಪ್ಪರ ಹಾಕಲು ಒಂದು ಜನಾಂಗ, ದೀಪ ಹಿಡಿಯುವವರು ಒಂದು ಜನಾಂಗ, ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿವೆ.