cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರ
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ '''ಪ್ರೊ. ಆರ. ಪಿ. ಹೂಗಾರ''' (ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೧೯೨೨ - ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೯೦) ಅವರು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾಣೆಯ ಮಹಾನ್ ಗಾಯಕರು. ಅವರು ಹೂಗಾರ ಮಾಸ್ತರ ಎಂದೇ ನಾದಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದವರು.
ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ
ಪ್ರೊ. ರಾಚಪ್ಪ ಪರಪ್ಪ ಹೂಗಾರರು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೋಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇಟಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೧೯೨೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಪರಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಗಿರಿಯಮ್ಮನವರು. ಇಟಗಿಯ ಹೂಗಾರ ಮನೆತನ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರಾದುದು. ರಾಚಪ್ಪನವರ ತಾತ ಪರಪ್ಪನವರ ತಂದೆ ರುದ್ರಪ್ಪನವರು ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸಿತಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿತ್ತು. ರಾಚಪ್ಪನವರ ತಂದೆ ಪರಪ್ಪನವರಂತೂ ಆ ಭಾಗದ ನಾಮಾಂಕಿತ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು. ಗಾಯನ ಕಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪಿಟೀಲು, ಸಾರಂಗಿ, ಮದ್ದಳೆ ಮತ್ತು ಸಿತಾರ ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಒಂದು ಹೆಗಲಿಗೆ ಪಿಟೀಲು, ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಗಲಿಗೆ ಸಾರಂಗಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಇವರನ್ನು ಕಂಡ ಜನ ಬಂದೂಕುಧಾರಿ ಢಕಾಯಿತನೆಂದು ಹೆದರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಇತ್ತು. ಅವರೊಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ ಜನ ಅಚ್ಚರಿಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ ಡಾ. ಸಿದ್ಧಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರ ತಂದೆ ದ್ಯಾಂಪುರದ ಪಂಡಿತ ಕಲ್ಲಿನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರಾಣ ಕೀರ್ತನಕ್ಕೆ ಪರಪ್ಪನವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಥಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಹ ಜೋಡಿ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಕಲ್ಲಿನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಪುರಾಣ ಇದ್ದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪರಪ್ಪನವರ ಸಂಗೀತ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಚಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯವರಾದ ಪರಪ್ಪನವರೇ ಪ್ರಥಮ ಗುರು. ರಾಚಪ್ಪನವರ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನಿತ್ತವರು ಹಾಲಕೇರಿಯ ಶ್ರೀ. ನಿ. ಪ್ರ. ಲಿಂ. ಅನ್ನದಾನೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಪರಪ್ಪನವರು ಹಾಗೂ ಅನ್ನದಾನೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರು ಮತ್ತು ಸಹಪಾಠಿಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರ ಮನೆತನದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬು ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪರಪ್ಪನವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೊಂದು ವರದಾನ. ಇಟಗಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿ ಮುಗಿಸಿದ ರಾಚಪ್ಪನವರು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ನರಗುಂದದ ಎ. ವಿ. ಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಶಾಲೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ವೇಳೆ ಕಳೆದರು. ನರಗುಂದದ ಪಂಡಿತ ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ ದಂಡಾಪೂರ ಹೆಸರಾಂತ ಗಾಯಕರೆನಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾಣೆಯ ಪಂಡಿತ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಬುವಾ ಇಚಲ ಕರಂಜೀಕರ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು. ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಜ್ಮಯದಲ್ಲೂ ಮಹಾನ್ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಚಪ್ಪನವರು ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ ದಂಡಾಪೂರ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಗುರುಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.
ಸಂಗೀತ ಸೇವೆ
ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರೊ. ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರ ಅವರು ವಿಜಾಪೂರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪಾಠ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಮುಂದೆ 1953ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಂದು ಅ. ಕೆ. ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ೧೯೬೪ರಿಂದ ೧೯೭೫ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಗೀತ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ 1982ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರರ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇವರಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ಧೆ ನೀಡಿತು. ಹೂಗಾರರು ೧೯೮೨ರಿಂದ ೧೯೮೫ರ ವರೆಗೆ ಮೂರುವರ್ಷ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೆಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರೊ. ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಪಂಡಿತ ಗುರುರಾಜ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಧ್ವನಿಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪಾಠವನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಪ್ರೊ. ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರರು ಅನೇಕ ಜನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ಗೀತ ಜಾವಡೇಕರ, ಜಯಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ, ಪ್ರೊ. ಭಾರತಿ ಮೇಸ್ತಾ, ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಮಠಪತಿ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರ ಡಾ. ವೀರಣ್ಣ ಹೂಗಾರ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದಾಯ
ಅಪಾರ ಸಾಧಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲೆಮರೆಯ ಕಾಯಿಯಂತಿದ್ದು ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊ. ಆರ್. ಪಿ. ಹೂಗಾರರು ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೯೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು ವರ್ಗ:ಗಾಯಕರು
ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸದ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿ
ಯಲಬುರ್ಗಾ: ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿಗಳು ಈಗ ಪಟ್ಟಣ ಸೇರಿದಂತೆ ತಾಲೂಕಿನ ಮಿಟ್ಟಿ ಮಲ್ಕಾಪುರ ಸಮುದಾಯದ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಮನಸೋತಿದ್ದರಿಂದ ಇದೀಗ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಗ್ಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹೆಣೆಯುವರ ಬದುಕು ಮಾತ್ರ ಅತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ-ಮುತ್ತಜ್ಜನ ಕಾಲದಿಂದ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ರು ಅವಾಗ ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಭಾರೀ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಇತ್ತು ಎಪ್ಪಾ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ನಾಲ್ಕು ದುಡ್ಡು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗ ಸಾಲಿ ಕಲ್ಸಿ ನಮ್ಮ ಲಗ್ನ-ಮುಹೂರ್ತ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಮೊದಲನಿಂದಲೂ ಮೂಲ ಕಸಬು ನಮ್ಮದು, ಹೀಗಾಗಿ ನಾವೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡತ್ತಾ ಬಂದಿವ್ರೀ, ಆದರೆ ಈಗ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಆಗೈತ್ರೀ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತಿನ್ನಕ ಹಣ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಆಗೈತ್ರಿ, ಇನ್ನೂ ಗಳಿಸೋದು ಎಲ್ಲಿ ದೂರದ ಮಾತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಿಟ್ಟಿ ಮಲ್ಕಾಪುರ್ ಕೊರವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೋವಿನ ದನಿಯದು.
ಪರ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ:ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳದ್ದೇ ಪಾರುಪತ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲ. ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಇಚಲು ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತ ಬಂದ ಈ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ರು. 26, ದೊಡ್ಡದಕ್ಕೆ ರು. 45 ದರ ಇದೆ. ಕಸಬರಿಕೆಯನ್ನೂ ಇವರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಪುಡಿಗಾಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊರವರ ಆಂಧ್ರದಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲ: ಮನೆಮಂದಿಯಲ್ಲ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗ್ರಾಹಕರು ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊರಗುತ್ತಾರೆ ನಮ್ಮ ಕುಲಬಂದಾವರು. ಕಚ್ಚಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಕ್ಕೆ ಇವರು ನೆರೆಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಕ್ಕ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಇಚಲ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತೇವೆ. 15 ರಿಂದ 25 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು 2 ತಿಂಗಳ ವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಗರಿಗಳನ್ನು ಕಟಾವು ಮಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರಲು ರು. 20 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ದೊಡ್ಡ ಹಂಚ್ಯಾಳಪ್ಪ ಭಜಂತ್ರಿ. ಈಚಲು ಗರಿಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಬುಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆ ಬಂದು ಗರಿಗಳು ತೋಯ್ದರೆ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ತೋಯ್ದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ, ಈಚಲು ಗರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ತೊಯ್ಯಬಾರದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶರಣವ್ವ ಭಜಂತ್ರಿ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದೆ: ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಬುಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಇಲ್ಲದೆ ಕೊರಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಪರಿಸರ ಹಾಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಎನಿಸಿದ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿರುವ ಈಚಲು ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಖರೀದಿಸಿ ಈ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬರಲು ಸರ್ಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ವೃತ್ತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಮುದಾಯದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವನ್ನು ದೊರೆಕಿಸಿಕೊಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಭಜಂತ್ರಿ ಸಮುದಾಯದವರ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ್
'''ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ್''' ಅವರು (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೧೯೨೨) ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ಗಾಯಕರೆನಿಸಿರುವ '''ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ್''' ಅವರು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಕಲಾವಿದರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೧೯೨೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೆಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಒಬ್ಬರು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡರು. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರ ತಂದೆ ಎಂ. ರಂಗರಾವ್‌ ಅವರು ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಭಿನಯ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಉಳ್ಳವರು. ಹೀಗಿದ್ದೂ ರಂಗರಾಯರಿಗೆ ಜೀವನವೆಂಬ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭದ್ರನೆಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬವೋ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಿತ್ತು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸಾರದ ಹೊರೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ತಾಯಿ ಕಾವೇರಿಬಾಯಿಯವರ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕಿನ ದೋಣಿ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳ ನಡುವೆ ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 4ನೆಯ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ  ಇತಿಶ್ರೀ ಹಾಡಿದ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ  ತಂದೆ ರಂಗರಾವ್ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ ವಿಮಲಾನಂದದಾಸ್‌ ಅವರ ಜೊತೆ ಊರಿಗೆ ಬಂದನಾಟಕ ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು
ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಹಾಡುವ ಗೀಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಂಗೀತದ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ನುಡಿಸುವುದು, ಹಾಡಾವುದು ಅವರ ಪರಿಪಾಠವಾಯಿತು. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣ ವಿಮಲಾನಂದದಾಸರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕೀರ್ತನಕಾರರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಜಗನ್ನಾಥರಾವ್‌ ಅವರು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ತಯಾರಕರು. ಈಗಲೂ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಎಂಭತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ  ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಇದೆ. ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಪಂಡರಿಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮೈನಾವತಿಯವರು ಚಿತ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಿನುಗಿದ ತಾರೆಯರು. ಹೀಗೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಕುಟುಂಬ ಇವರದು.
ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ
ಅಂದಿಂದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತದ ಮಹಾನ್ ಗಾಯಕರಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕಾಳಿಂಗರಾಯರು ನಾಟಕ  ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು  ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಕಾಳಿಂಗರಾಯರ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸ್ನೇಹ ಮುಂದೆ ಸುಗಮಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು ನಾಟಕ ಮಂಡಲಿಯ ಜೊತೆ ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ರಂಗಗೀತೆಗಳು, ದೇವರನಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು. ಹೀಗೇ ತಿರುಗೀ ತಿರುಗೀ ಬೇಸರ ಬಂದಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ಬಂದರು. ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾನ್‌ ಬಿ.ಎಸ್‌. ರಾಮಯ್ಯನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಮುಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿದ್ವಾನ್‌ ಎಲ್‌.ಎಸ್‌. ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರ ಆಸ್ತಿ ಅವರ ಸಿರಿಕಂಠ ಮತ್ತು ಭಾವಪೂರ್ಣ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ. ತಾವು ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಭಿಕರು, ಪಿಟೀಲನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಕಣ್ಣೊರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದವರನ್ನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಗೀತ ಪಾಠದ ಮೇಷ್ಟ್ರು
ಕಲಿತಿದ್ದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಧಾರೆಯೆರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿ ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಸಂಗೀತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗವಾಯಿಗಳ ಬಳಿ ಕಲಿಯಲು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಪಾಠಕ್ಕೆ ೩೦ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಎಂದಾಗ ಜೀವನವೇ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದು ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ಎನಿಸಿ ಆ ಕನಸನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ನಂತರ ತಾವೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು, ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. ಸಂಗೀತ ಪಾಠವನ್ನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಕಲಿಯುವಿಕೆಗಿಂತ ಯಾವುದೋ ಸಂಸ್ಕಾರ ನನ್ನನ್ನು ಹಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗ
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ನೂರಾರು ಜನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಯಾಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರದು. ಸುಗಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರೆಂದರೆ ಬಿ.ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರ, ಆರ್. ರಮಾದೇವಿ, ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ.. ಈ
ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದ
ಮಧುರ ಗಾನ ಪ್ರವೀಣ ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ, ಗಾಯಕರಾಗಿ ರಾಗಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಹೃದಯಿ ಮಾನವರಾಗಿ ಸುಗಮಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಪ್ರಭಾಕರ್ ರವರು ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಪುಸ್ತಕ: ಕಲಾ ಚೇತನ (ಸಂಪಾದಿತ), ಲೇಖಕರು: ರೋಹಿಣಿ ಮೋಹನ್‌, ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೂವಿಂಗಡನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ೧೯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ
ಪ್ರಾಣ್ (ನಟ)
ಪ್ರಾಣ್ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨,೧೯೨೦ - ಜುಲೈ ೧೨, ೨೦೧೩) ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾದ 'ಪ್ರಾಣ್ ಕೇವಲ್ ಕ್ರಿಶನ್ ಸಿಕಂದ್' ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರು. ಹಿಂದಿಚಲನ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕನಟರಾಗಿ, ಖಳ ನಟರಾಗಿ, ಪೋಷಕ ನಟರಾಗಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವಾದುದು. ಅವರು ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದು. ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೨ನೇ ವರ್ಷದ ಸಾಲಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ '೪೪ ನೇ ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜೀವನ
ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨, ೧೯೨೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಿಲ್ಲಿಯ ಬಡಾವಣೆಯ ಪಂಜಾಬಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಣರ ಅಂದಿನ ಹೆಸರು 'ಪ್ರಾಣ್ ಕ್ರಿಶನ್ ಸಿಕಂದ್'. ಅವರ ತಂದೆ 'ಕೇವಲ್ ಕ್ರಿಶನ್ ಸಿಕಂದರು' ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರರಾಗಿದ್ದು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು 'ರಾಮೇಶ್ವರಿ'. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೂ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳೂ ಇದ್ದರು. ಪ್ರಾಣ್, ಸನ್.೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ 'ಶುಕ್ಲಾ ಅಹ್ಲೂವಾಲಿಯ'ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರಿಗೆ, ಎರಡು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಅರವಿಂದ್, ಸುನಿಲ್, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಪಿಂಕಿ ಭಲ್ಲಾ.
ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ನಡೆದು 'ರಾಂಪುರದಲ್ಲಿನ ರಝಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿ'ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಮುಂದೆ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 'ಎ. ದಾಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಲಾವಿದನಾಗಿ. ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಸಿಮ್ಲಾಗೆ ಹೋದಾಗ ಪ್ರಾಣ್, ನಟ ಮದನ್ ಪುರಿ ಅವರು ರಾಮನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ರಾಮಲೀಲಾ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.
ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಟನಾಗಿ
ಮುಂದೆ ಪ್ರಾಣ್ ಲಾಹೋರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರ ವಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ವಲಿ ಅವರೊಡನೆ ಒದಗಿದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿ ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಟನನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಅವರು ನಟಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ೧೯೪೦ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ, ಪಂಚೋಲಿ ಅವರ ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರ ‘ಯಮ್ಲಾ ಜಾತ್’. ಮುಂದೆ ೧೯೪೧ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಚೌಧರಿ’, ‘ಖಜಾಂಚಿ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೧೯೪೨ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ‘ಖಾಂದಾನ್’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ನೂರ್ ಜೆಹಾನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣ್ ೧೯೪೯ರ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ‘ಕೈಸೆ ಕಹೂಂ’, ‘ಕಾಮೋಶ್ ನ ಗಹೇನ್’ ಮುಂತಾದ ೨೨ ಚಿತ್ರಗಳ ನಾಯಕನಟರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೧೮ಚಿತ್ರಗಳು ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೪೭ರ ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಗೆ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ವಿರಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ೧೯೪೭ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಅವರು ‘ತರಾಷ್’, ‘ಖಾನಾಬಾದೋಷ್’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ೧೯೪೮-೬೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ
ಮುಂದೆ ಅವರು ಲಾಹೋರಿನಿಂದ ಮುಂಬಯಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಾಗ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೇ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅರಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಇತರ ಕಾಯಕಗಳನ್ನೂ ಮಾಡ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆರಿನ್ ಡ್ರೈವ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಡೆಲ್ಮಾರ್ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟುತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೮ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರ ಸಾದತ್ ಹಸನ್ ಮಾಂಟೋ ಮತ್ತು ನಟ ಶ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಮೊದಲಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದ ಅವರು, ದೇವಾನಂದ್ ಮತ್ತು ಕಾಮಿನಿ ಕೌಶಲ್ ನಟಿಸಿದ ‘ಜಿದ್ದಿ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಇದು ದೇವಾನಂದ್ ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ೧೯೫೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅವರು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಖಳಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ‘ಜಿದ್ದಿ’ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ಸಾದ ಒಂದು ವಾರದ ಒಳಗೆ ಅವರು ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಎಮ್ ಯೂಸುಫ್ ಅವರ ‘ಗೃಹಸ್ಥಿ’ ವಜ್ರಮಹೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿತು. ಪ್ರಭಾತ್ ಫಿಲಂಸ್ನ ಅಪರಾಧಿ ಮತ್ತು ವಾಲೀ ಮೊಹಮದ್ ಅವರ ಪುತ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ಚಿತ್ರಗಳು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿದ್ದ ಮಹಮದ್ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೫೦ರ ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ೧೯೫೫ರ ಜಶಾನ್, ೧೯೫೮ರ ಅದಾಲತ್ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು.
ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ‘ಆಜಾದ್’, ‘ಮಧುಮತಿ’, ‘ದೇವದಾಸ್’, ‘ದಿಲ್ ದಿಯಾ ದರ್ದ್ ಲಿಯಾ’, ‘ರಾಮ್ ಔರ್ ಶ್ಯಾಮ್’ ಮತ್ತು ‘ಆದ್ಮಿ’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ‘ಜಿದ್ದಿ’, ‘ಮುನಿಮ್ಜಿ’, ‘ಅಮರ್ ದೀಪ್’, ‘ಜಬ್ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಸೀಸೆ ಹೋತಾ ಹೈ’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ  ಸಹ ಪಾತ್ರಗಳು; ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಜೊತೆಗಿನ ‘ಆನ್’, ‘ಚೋರಿ ಚೋರಿ’, ‘ಜಾಗತೇ ರಹೋ’, ‘ಚಾಲಿಯ’, ‘ಜಿಸ್ ದೇಶ್ ಮೇ ಗಂಗಾ ಬೆಹ್ತೀ ಹೈ’, ‘ದಿಲ್ ಹಿ ತೋಹ್  ಹೈ’ ಮುಂತಾದವು ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಪಿಲ್ ಪಿಲಿ ಸಾಹೇಬ್’, ‘ಹಲಾಕು’ ಸಹಾ ಭರ್ಜರಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದವು. ೧೯೫೨ರ ‘ಸಿಂದಾಬಾದ್ ದಿ ಸೈಲರ್’ ಮತ್ತು ೧೯೫೮ರ ‘ಡಾಟರ್ ಆಫ್  ಸಿಂದಾಬಾದ್’ ಚಿತ್ರದ ಕಳ್ಳನ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ  ೧೯೫೫ರ ‘ಆಜಾದ್’;  ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ೧೯೫೨ರ ‘ಆನ್’, ೧೯೫೮ರ ‘ರಾಜ್ ತಿಲಕ್’; ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ೧೯೫೫ರ ‘ಬರದಾರಿ’; ಪ್ರೇಮ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ೧೯೫೫ ರ ‘ಮುನಿಮ್ಜಿ’ ಮತ್ತು ೧೯೫೭ರ ‘ಆಶಾ’ ಮುಂತಾದ  ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯವಂತೂ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪುಟವನ್ನಿಟ್ಟಹಾಗಿದ್ದವು.
೧೯೫೦-೭೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅಂದರೆ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಖಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೬೪ರ ‘ಪೂಜಾ ಕೆ ಫೂಲ್’, ‘ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಕಿ ಕಲಿ’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ಖಳ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿನ ನಗೆಲೇಪನ ಸಹಾ ಜೊತೆಗೂಡತೊಡಗಿತು. ೧೯೭೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಹೀರೋಗಳಾದ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ರಾಜ್ ಕಫೂರ್ ಅಂತಹವರು ದಪ್ಪಗಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ  ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಳಿದು ಹೋಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನವರಾದ ಶಮ್ಮಿ ಕಫೂರ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೂಡಾ ೧೯೭೩ರ ವೇಳೆಗೆ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದ ಚಿರಯೌವನಿಗರಂತಿದ್ದ ದೇವಾನಂದ್, ಪ್ರಾಣ್  ಒಡನಾಟ ಮಾತ್ರ ೧೯೭೦ – ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಜಾನಿ ಮೇರಾ ನಾಮ್, ಯೇಹ್ ಗುಲಿಸ್ತಾನ್ ಹಮಾರ, ಜೋಶಿಲಾ, ವಾರಂಟ್, ದೇಶ್ ಪರದೇಶ್ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆಹಮೂದ್ ಅವರುಗಳ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರಗಳು ದೊರೆತವು. ‘ಚಂ ಚಮಾ ಚಂ’, ‘ಪೆಹ್ಲಿ ಝಲಕ್’, ‘ನಯಾ ಅಂದಾಜ್’, ‘ಆಶಾ’, ‘ಬೇವಫಾ’, ‘ಏಕ್ ರಾಜ್’, ‘ಜಾಲ್ ಸಾಜ್’, ‘ಹಾಲ್ಫ್ ಟಿಕೆಟ್’, ‘ಮನ್-ಮೌಜಿ’, ‘ಸಾಧು ಔರ್ ಸೈತಾನ್’, ‘ಲಾಕೊನ್ ಕೆ ಏಕ್’ ಹೀಗೆ ಇವರ ಒಟ್ಟುಗಾರಿಕೆ ಬಹುಕಾಲವಿತ್ತು.
ಚಿತ್ರರಂಗದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ೧೯೬೭-೧೯೯೦ರ ಅವಧಿ
೧೯೬೭ರ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಉಪಕಾರ್’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಲಂಗ್ ಚಾಚಾ’ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ  ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ ದೊರಕಿದುದರ ಜೊತೆ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಜಿ ಆನಂದಜಿ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆ ‘ಕಸ್ಮೆ ವಾದೇ ಪ್ಯಾರ್ ವಫಾ’ದಂತಹ ಹಾಡಿನ ಅಭಿನಯ ಕೂಡಾ ಮೂಡಿಬಂತು. ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಇನ್ನಿತರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಶಹೀದ್, ಪೂರಬ್ ಔರ್ ಪಶ್ಚಿಮ್, ಬೇ-ಇಮಾನ್, ಸನ್ಯಾಸಿ, ದಸ್ ನಂಬರಿ, ಪತ್ತರ್ ಕೆ ಸನಮ್ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಿದ್ದವು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಂಗಾಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.
೧೯೬೭ರಿಂದ ೧೯೯೭ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ‘ಹಂಜೋಲಿ’, ‘ಪರಿಚಯ್’, ‘ಅಂಕೋಂ ಅಂಕೋಂ ಮೇ’, ‘ಜೀಲ್ ಕೆ ಉಸ್ ಪಾರ್’, ‘ಜಿಂದಾ ದಿಲ್ ಜ್ಹೆಹ್ರಿಲಾ ಇನ್ಸಾನ್’, ‘ಹತ್ಯಾರಾ’, ‘ಚೋರ್ ಹೋ ತೋ ಐಸಾ’, ‘ದಾನ್ ದೌಲತ್’, ‘ಜಾನ್ವಾರ್’, ‘ರಾಜ್’, ‘ತಿಲಕ್’, ‘ಬೆವಫಾಯಿ’, ‘ಇಮಾನ್ದಾರ್’, ‘ಸನಮ್ ಬೇವಫಾ’, ‘1942-ಎ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ’, ‘ತೇರೇ ಮೇರೇ ಸಪ್ನೆ’, ‘ಲವ್ ಕುಶ್’ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ  ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಶಶಿಕಫೂರ್ ಅವರೊಡನೆ ಏಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ‘ಬಿರದಾರಿ’, ‘ಚೋರಿ ಮೇರಾ ಕಾಮ್’, ‘ಪ್ಹಾನ್ಸಿ’, ‘ಶಂಕರ್ ದಾದ’. ‘ಚಕ್ಕರ್ ಪೆ ಚಕ್ಕರ್’, ‘ರಾಹು ಕೇತು’, ‘ಮಾನ ಗಯೇ ಉಸ್ತಾದ್’ ಮತ್ತು ಎರಡು ಸೋತ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ‘ಅಪ್ನಾ ಖೂನ್’ ಮತ್ತು ‘ದೋ ಮುಸಾಫಿರ್’ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು.
೧೯೬೯ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ‘ನನ್ಹಾ ಫ್ಹರಿಶ್ತಾ’, ‘ಧರ್ಮ’, ‘ಏಕ್ ಕುನ್ವರಿ ಏಕ್ ಕುನ್ವರ’, ‘ಜಂಗಲ್ ಮೇ ಮಂಗಲ್’, ‘ರಾಹು ಕೇತು’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳು ದೊರೆತವು. ೧೯೫೧ರ ವರ್ಷದ ‘ಆಫ್ಸಾನಾ’ದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಡಗೂಡಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿಯೋ ಇಲ್ಲವೇ ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ನಟಿಸಿದ್ದರೆಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಈರ್ವರೂ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ  ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ೨೭ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಅಂತದ್ದೇ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಾ ಪ್ರಾಣ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಣಗೊಂಡ ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಮಹೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳೆಲ್ಲಾ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡವು.
೧೯೬೯-೮೨ರ ಕಾಲ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಜೀವನದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಟರುಗಳಾಗಿದ್ದ ವಿನೋದ್ ಖನ್ನ, ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್, ಶತ್ರುಗನ್ ಸಿನ್ಹಾ, ನವೀನ್ ನಿಶ್ಚಲ್, ರಣಧೀರ್ ಕಫೂರ್ ಮತ್ತು ರಿಷಿ ಕಫೂರ್ ಇವರುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಏಕ ಮಾತ್ರ ನಟನೆಂದರೆ ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಮಾತ್ರ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಂಡವಾಳ ಮಿತಿಮೀರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಈರ್ವರೂ  ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳೇ  ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂಡ ಔರತ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರೆ, ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಈರ್ವರೂ ‘ಜಾನ್ವಾರ್’, ‘ಔರತ್’, ‘ಮರ್ಯಾದಾ’, ‘ಸೌತೆನ್’, ‘ಬೇವಫಾಯಿ’ ಮತ್ತು ‘ದುರ್ಗಾ’ ಎಂಬ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.
ಮುಂಬಂದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರು ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ  ನಿಗಾ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ ‘ಜಂಜೀರ್’ ಚಿತ್ರದ ವಿಜಯ್ ಪಾತ್ರ ದೊರಕುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದವರು ಪ್ರಾಣ್. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೇವಾನಂದ್ ಮತ್ತು ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಈ ಈರ್ವರೂ ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಪ್ರಾಣ್ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾಬ್ ಒಟ್ಟು ೧೪ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ‘ಮಜಬೂರ್’, ‘ಜಂಜೀರ್’, ‘ಕಸೌತಿ’, ‘ಡಾನ್’ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿತಾಬರಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಣ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಉಳಿದ ೯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಅಮರ್ ಅಕ್ಬರ್ ಆಂತೋನಿ, ನಾಸ್ತಿಕ್, ದೋಸ್ತಾನ, ನಸೀಬ್, ಕಾಲಿಯಾ, ಶರಾಬಿ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗಿದ್ದದ್ದು ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಭಾವನೆಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ್ ಇಬ್ಬರು ಮಾತ್ರವೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಳಿಮುಖವಿಲ್ಲದಂತಹ ಬೇಡಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಲಾವಿದರು. ಎಪ್ಪತ್ತು, ಎಂಭತ್ತು ಮತ್ತು ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಖಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ೯೦ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಹೊಸ ರಾಗ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ೯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ‘ಏಕ್ ಕುನ್ವರಿ ಏಕ್ ಕುನ್ವರ’, ‘ಜಂಜೀರ್’, ‘ಆನ್ ಬಾನ್’, ‘ಖಲೀಫಾ’, ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’, ‘ಶರಾಭಿ’, ‘ಮುಖದ್ದರ್ ಕಾ ಸಿಖಂದರ್’, ‘ಮೊಹಬ್ಬತ್ ಕೆ ದುಷ್ಮನ್’, ‘ಜಾದುಗರ್’ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಅವರನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಮನಮೋಹನ್ ದೇಸಾಯಿ ಅವರಿಗಂತೂ ಪ್ರಾಣ್ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣ. ಅವರ ‘ಚಾಲಿಯಾ’, ‘ಬ್ಲಫ್ ಮಾಸ್ಟರ್’, ‘ಧರಂ ವೀರ್’, ‘ನಸೀಬ್’, ‘ಅಮರ್ ಅಕ್ಬರ್ ಆಂತೋನಿ’ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ್ ಇದ್ದರು. ಸುಭಾಷ್ ಘೈ ಅವರ ‘ವಿಶ್ವನಾಥ್’, ‘ಕರ್ಜ್’, ‘ಕ್ರೋಧಿ’ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ  ಪ್ರಾಣ್ ಇದ್ದರು.
ಪ್ರಾಣ್ ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪ
ಮಕ್ಕಳು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡಿದರೆ 'ಪ್ರಾಣ್ ಬಂದ್ರು' ಎಂದು ಪೋಷಕರು ಹೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆ ಒಂದು ರೀತಿಯದ್ದಾದರೆ, ಇಡೀ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಣ್ ಸಾಹೇಬ್’ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಪ್ರಾಣ್ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ 'ಬರ್ಕ್ಹುರ್ದಾರ್', ಎನ್ನುವ ಡಯಲಾಗ್, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ.ಪ್ರಾಣ್ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗತ್ತು ಇತ್ತು. ಅವರ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿಯನ್ನು ನಾವು,'ಜಂಜೀರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು : "ಈಸ್ ಇಲಾಖೆ ಮೇ ನಯೇ ಆಯೆ ಹೊ ಸಾಹೇಬ್; ವರ್ನಾ ಶೇರ್ ಖಾನ್ ಕೊ ಕೌನ್ ನಹಿ ಜಾನ್ತಾ" ಹಾಗೂ 'ಜಿಸ್ ದೇಸ್ ಮೇ ಗಂಗಾ ಬೆಹ್ತಿ ಹೈ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, "ತುಮ್ಹಾರ ಬಾಪ್ ರಾಕಾ",
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಪ್ರಾಣ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವಗಳು ಅನೇಕವಾದವು.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ
ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಯಾದ,ಸಿನಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚುಸಮಯ ಕಳೆದರೂ, ಇತರ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರಥಮಬಾರಿ, ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ
thumb|right|300px|'ಪ್ರಾಣ್ ಜೊತೆ ಅವರ ಪರಿವಾರ' ಸನ್.೧೯೯೭ ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರಿಗೆ ಮೊಣಕಾಲು ಚಿಪ್ಪಿನ ನೋವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಅದರ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ವೀಲ್ ಛೇರ್' ನಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸಂದಿರುವ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌರವವಾದ ‘ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ಸನ್. ೨೦೧೩ ರ, ಮೇ ತಿಂಗಳ ೩ ರಂದು ;ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನೂರನೆಯ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭ;ದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, 'ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ'ಯವರ ಹಸ್ತದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ೨೦೧೩ ರ, ಮೇ, ೧೦, ಶುಕ್ರವಾರ, ದೆಹಲಿಯಿಂದ 'ವಾರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಖಾತೆಯ ಮಂತ್ರಿ, ಮನೀಷ್ ತಿವಾರಿ, ಸಚಿವ ಉದಯಕುಮಾರ್ ವರ್ಮಾ ಹಾಗೂ ಸಚಿವಾಲಯದ ಫಿಲ್ಮೋತ್ಸವದ  ಡೆಲಿಗೇಶನ್ ಜೊತೆ, ನವದೆಹಲಿಯಿಂದ ಮುಂಬಯಿನ 'ಪ್ರಾಣ್ ರವರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಘೋಶಿಸಿರುವ 'ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುತ್ರಿ, 'ಪಿಂಕಿ ಭಲ್ಲಾ' ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡಿರುವುದು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. 'ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ', 'ಸ್ಮೃತಿ ಫಲಕ', 'ಶಾಲು', ಹಾಗೂ '೧೦ ಲಕ್ಷ ರೂಗಳ ನಕದು ಬಹುಮಾನ'ವೂ ಇದರ ಜೊತೆ ಸೇರಿದೆ.
ವಿದಾಯ
ಸನ್. ೨೦೧೩ ರ, ಜುಲೈ ೧೨, ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮುಂಬಯಿನ ಲೀಲಾವತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು ದಿನಗಳಿಂದ  ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ  ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಖಳನಾಯಕ  ಪ್ರಾಣ್, ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಅವರ ಅಂತ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ, ಮುಂಬಯಿನ ಶಿವಾಜಿಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನ, ಅಪಾರ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಬಂಧುವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಹಿತೈಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ೨೦೧೩ ರ ಜುಲೈ, ೧೩, ಶನಿವಾರ, ಮಧ್ಯಾನ್ಹ  ಜರುಗಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:೧೯೨೦ ಜನನ
ಕುರುದೊಡ್ಡಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ
ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೂವಿಂಗಡನೆ ಪ್ರಕಾರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಸಹಾರ ಮರುಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಬಿರುಕಿನ ಕಣಿವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇರುವ ೯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು:
*
ಆರ್ಯಸತ್ಯ
ಸಂಸಾರಬಂಧದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವವರು ಅವಶ್ಯ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದನ್ನು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದುಃಖ, ಸಮುದಯ, ನಿರೋಧ, ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ನಾಲ್ಕುವಿಧ. ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವಾತ ಮೊದಲು ದುಃಖದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೇ ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನೂ ನಿವೃತ್ತ್ಯುಪಾಯವನ್ನೂ ಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನೇ ಚತುರಾರ್ಯಸತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವರು ಕುಟುಂಬ. ಬುದ್ಧನೇ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ (ಪ್ರಮಾಣವಾರ್ತಿಕ ಇತ್ಯಾದಿ). ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅರಿತವರನ್ನೂ ಆರ್ಯಸತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಮಹಾವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆರ್ಯಶೂರ
ಸು. ೪ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತಕಮಾಲೆಯನ್ನು ಬರೆದವ. ಅಶ್ವಘೋಷನೇ ಈತನೆಂದು ಟಿಬೆಟನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆದ ತಾರಾನಾಥ ಲಾಮಾ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಇವು ಬೋಧಿಸತ್ತ್ವನ ಪಾರಮಿತಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ[ಕಥೆಗಳು. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಚರಿಯಾಪಿಟಕದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಆರ್ಯಶೂರ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಾರಸ್ವತ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಹೊಸರೂಪ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರವಚನಕಾರರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಣೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಥೆ ಹಳತಾದರೂ ಶೈಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಗದ್ಯ ಪದ್ಯ ಸೇರಿದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಕಾವ್ಯರಸಭೂಯಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾತ್ರಿಕನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಇತ್ಸಿಂಗ್ ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಶೂರನ ಗ್ರಂಥ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತವೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಹೊಗಳಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ೬ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಜಂತ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಲವು ಆರ್ಯಶೂರನ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆರ್ಯಶೂರನ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಆ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಬೆಟನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯಶೂರ ಜಾತಕಮಾಲೆಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಐದು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಉರ್
ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ
ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಉಬಾಯ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕುರುಹುಗಳು. ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ನಾಗರಿಕತೆ ಇರಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಉಬಾಯ್ಡ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನಂತರ ಸುಮೇರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೇರೂರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಈ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಉರುಕ್ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಲೂ ಜಂಡೆಟ್ನಾಸ್ರ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರ.ಶ.ಪು.4400-3000 ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಚ್ಛ್ರಾಯ
ಅನಂತರ ಈ ನಗರದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮೆಸ್-ಅನ್ನಿ ಪದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಂಶದ ಅನೇಕ ರಾಜರುಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿ ಸುಮೇರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶ ಬೇರೂರಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ರಾಜತ್ವದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಧರ್ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದವು. ಇದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹವೊಂದು ರಚಿತವಾಯಿತು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿ, ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದುವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸುಭದ್ರ ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಗಳ ಜೀವನ ಸುಖಮಯವಾಗುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜವಂಶದ ಗೋರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಗೋರಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾ ಗಿದ್ದು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಭರಣ ಗಳು, ಮಂಚ, ಕುರ್ಚಿ, ಮಡಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಆಳುಕಾಳುಗಳ ಗೋರಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ ಈ ನಗರ ಇತರ ನಗರಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಮೂರನೆಯ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಅರ್ನಮ್ಮು ಎಂಬ ರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂತು. ಈತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ (2100) ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಇದು ಸು.70ಮೀ ಉದ್ದ, ಸು.42ಮೀ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಸು.17ಮೀ ಎತ್ತರವಿರುವ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಭವ್ಯಸೌಧ. ಎಲ್ಲ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ಗಳಂತೆ ಇದೂ ಚೌಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡ. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತ ಬಂದು ಕೊನೆಗೆ ಎತ್ತರದ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ದೇವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಅರ್ನಮ್ಮುವಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಜಿಗ್ಗುರಾಟ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಾಕಾರಗಳ ಗೋಡೆಯ ಒಳಭಾಗಗಳು ಶಿಲ್ಪಫಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಫಲಕಗಳು ಉರ್ ನಗರದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಇರಾನ್
ರಜಸ್
ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಂಖ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ, ರಜಸ್ ಅಥವಾ ರಜೋಗುಣ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ರಜಸ್ ಚಲನೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಇತರ ಎರಡು ಗುಣಗಳಾದ ಸತ್ವ ಮತ್ತು ತಮಸ್‍ನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಜಸ್ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಶಕ್ತಿ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
ಗೂಂಡಾಗುರು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಆರ್ಯಾವರ್ತ (ಪತ್ರಿಕೆ)
ಬಿಹಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೇಪಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ, ಪ್ರಗತಿಪರ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ. ೧೯೪೦ರಿಂದ ಪಾಟ್ನದ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇಷನ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಗುಂಪಿನ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರವಾಸಿಗಳ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗರ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತ ಹಿಂದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಭಾವೀ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದೆನಿಸಿದೆ. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಘಟಕ
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ವಿಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಾವು ವಾಸಿಸುವ ವೈಖರಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೂಲ ಜ್ಞಾನ ಮನುಷ್ಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ವಭಾವ ರಚಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಈನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು 1981 ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
ಕೆಳಗಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ: ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(KSCST) ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಾರಾಲಯ(JNP) ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕ (KSDMC) ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (KRVP) ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಮಂಗಳೂರು ಪಿಲಿಕುಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ
ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ
ದ ಲಂಚ್‍ಬಾಕ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಇರ್ಫ಼ಾನ್ ಖಾನ್‍ರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಿಂದಿ ಮೀಡಿಯಂ ಚಿತ್ರವು (೨೦೧೭) ಇದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ೨೦೧೫ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ದ ಲಂಚ್‍ಬಾಕ್ಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಂಗ್ಲಿಷೇತರ ವರ್ಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ವಿಧುರನಾದ ಸಾಜನ್ ಫ಼ರ್ನಾಂಡಿಸ್ (ಇರ್ಫ಼ಾನ್ ಖಾನ್) ಲೆಕ್ಕಿಗನ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತನಾಗುವವನಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಲಾ (ನಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್) ತನ್ನ ಗಂಡನ (ನಕುಲ್ ವೆಯ್ದ್) ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಹಾಕಲು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಯುವ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವನಿಗಾಗಿ ರುಚಿಯಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಹಾಕುವುದು ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಬೈಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಬ್ಬಾವಾಲಾಗಳ (ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳಿಂದ ಊಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಒದಗಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಅಪರೂಪದ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ, ಈಲಾ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಯು ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಜನ್‍ಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಈಲಾಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮಂಟನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಆಂಟಿಯ (ಭಾರತಿ ಆಚ್ರೇಕರ್ - ಧ್ವನಿ ಮಾತ್ರ) ಸಲಹೆಯ ಮೇಲೆ ಮರುದಿನ ಸಾಜನ್‍ಗೆ ತಪ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು (ತನ್ನ ಗಂಡನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಊಟದೊಂದಿಗೆ) ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾಳೆ.
ಊಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಕಳಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳ ವಿನಿಮಯವು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಗಳ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಸಾಜನ್‍ಗೆ ತನ್ನ ಬದಲಿ ಕೆಲಸಗಾರನಾದ ಅನಾಥ ಶೇಖ್‍ನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮೃತಳಾದಾಗಿನಿಂದ ಆಗಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸಾಜನ್‍ಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅದಕ್ಷತೆ ಸಿಟ್ಟುಬರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸಾಜನ್ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಾಜನ್ ವೇತನಾದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಶೇಖ್‍ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಶೇಖ್‍ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೆಹ್ರುನ್ನೀಸಾಳ (ಶ್ರುತಿ ಬಾಪ್ನಾ) ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಳಿಯನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಗಂಡನು ಪ್ರಣಯ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಈಲಾಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿ ತನ್ನ ದಾಂಪತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಯ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಭೂತಾನ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸಾಜನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಈಲಾ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಾಜನ್ ಹಾಜರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಖಾಲಿ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಖಿನ್ನಳಾದ ಈಲಾಗೆ ಸಾಜನ್ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಬರೆದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತಾನು ಬಂದಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ದೂರದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದೆ ಆದರೆ ಸಮೀಪಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಯುವ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವಳಿಗಾಗಿ ತಾನು ಬಹಳ ವಯಸ್ಸಾದವನು ಎಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಿ ಅವಳಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಈಲಾಳ ತಂದೆ ಅವಳ ತಾಯಿಯ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ತಾಯಿ (ಲಿಲೆಟ್ ಡುಬೆ) ತನ್ನ ಮದುವೆ ಎಷ್ಟು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಈಲಾ ಸಾಜನ್‍ಗಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಆಗಲೇ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ ನಾಸಿಕ್‍ಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆಂದು ಶೇಖ್‍ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ತಾನು ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗಳ ಜೊತೆ ಭೂತಾನ್‍ಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಾಜನ್‍ಗೆ ಕೊನೆಯ ವಿದಾಯದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ನಡುವೆ, ನಾಸಿಕ್‍ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಜನ್ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಮರಳಿ, ಕೊನೆಯದಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗಳು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮರಳಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕಂಡ ಈಲಾಳ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಾಮಸೂಚಕ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಡಬ್ಬಾವಾಲಾ ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ರಿತೇಶ್ ಬಾತ್ರಾ, ತಮ್ಮ ದಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಬ್ಬಿ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಡಬ್ಬಾವಾಲಾಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಬಾತ್ರಾರಿಗೆ ಅನೇಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳು ಗೊತ್ತಾದವು. ಈ ವಿಚಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅನೇಕ ನಿರ್ಮಾಣಶಾಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಜಂಟಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಮ್ಯಾಚ್ ಫ಼್ಯಾಕ್ಟರಿ ಇದರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಟ ಏಜೆಂಟ್ ಆಯಿತು.
ಬರವಣಿಗೆ
ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಕರಡನ್ನು ಬಾತ್ರಾ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಋತ್ವಿಕ್ ಓಜ಼ಾ ಸಹಾಯವಾದರು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಆರು ತಿಂಗಳು ಮೊದಲು, ನಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್ ವಹಿಸಿದ ಈಲಾಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನವಾಜ಼ುದ್ದೀನ್ ಸಿದ್ದೀಕಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಧಾರಣ
ಇರ್ಫ಼ಾನ್ ಖಾನ್‍ಗೆ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಮಾತಾಡದ ಆದರೆ ಚೀಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತಾಡುವ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಭೇಟಿಗಳ ನಂತರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದರು. ಮುಖ್ಯ ನಟಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಶಾರೀರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ನಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೆಲವು ಡಬ್ಬಾವಾಲಾಗಳ ಸ್ನೇಹಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅವರಿಗೂ ಕಿರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದರು.
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಚಿತ್ರವನ್ನು ₹220 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಪಾತ್ರವರ್ಗವು ಆರು ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿತು. ಇದನ್ನು ಆರಿ ಅಲೆಕ್ಸಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಟ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ರೈಲುಡಬ್ಬಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಬೇಕಾದಾಗ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಪ್ರದಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ೨೯ ದಿನಗಳು ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ತುಣುಕನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಬ್ಬಾವಾಲಾಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ನಿಜವಾದ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಾಲ್ಕು ಸದಸ್ಯರ ಚಿತ್ರ ತಂಡವು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳು
೨೦೧೩ರ ಕಾನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರ ವಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಯಘೋಷ ಹಾಗೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ನಂತರ, ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಸರ್ವ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ದ ಲಂಚ್‍ಬಾಕ್ಸ್ $4.23 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೧೪ರ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ವಿದೇಶಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೀವಮಾನದ ಓಟದಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿತ್ರದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಣಗಳಿಕೆ 100.85 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಾಗಿತ್ತು (US$17.24 ಮಿಲಿಯನ್). ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಗಳಿಕೆ ವಿದೇಶದಿಂದ ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೨೦೧೩ರ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಆಸ್ಕರ್ ಆಯ್ಕೆಯ ವಿವಾದ
ಅನೇಕ ಜನರು ವರ್ಶದಾದ್ಯಂತ ದ ಲಂಚ್‍ಬಾಕ್ಸ್ನ್ನು ೮೬ನೇ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಖಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅದನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಹೊಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಧರ್ಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಯೆಡಿಯೂರು
ಯೆಡಿಯೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಊರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೯೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಯೆಡಿಯೂರಿನಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವರ ಪ್ರಮುಖ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಶ್ರೀ ತೊಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗರವರ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಶಿವಯೋಗ ಸಮಾಧಿ (ಗದ್ದಿಗೆ), ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಡಿಯೂರು, ಎಡೆಯೂರು ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುವರು. ಇಲ್ಲಿ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಜನಮನವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಂಬಿರುವ ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಯತೀಶ್ವರರ ಗದ್ದುಗೆ ಇದ್ದು, ಈಗ ಈ ಸ್ಥಳವು ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ರಾವೀಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮೇಣ (೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಲ್ಲುಮಠದಿಂದ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಾಜಗೋಪುರದವರೆಗೆ) ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡ ಸುಂದರ ವಿಶಾಲ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಾದಿ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಶ್ರೀ ಯಡಿಯೂರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಕರ್ತವ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ
ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ( ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ) ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರಂಗನಾಥನ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಮಾರ್ತ -ಬಾಬೂರ್ಕಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದೇವತೆಯನ್ನು ಆದಿ ರಂಗ ( "ಮೊದಲ ರಂಗ") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಪಟ್ಟಣವು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್‌‍ಐ) ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಕ್ರಿ.ಶ.೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಸಾಮಂತನಾದ ತಿರುಮಲಯ್ಯ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ವೈಷ್ಣವ ಸಂತ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿ (ಕಲಿಕೆಯ ಸ್ಥಳ) ನೀಡಿದರು. ಮಹಾನ್ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ II (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೧೦) ನ ಶಾಸನವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜರು ಸಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಟಿಪ್ಪು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಕೆ.ವಿ.ಸೌಂದರರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೯ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಕೋವಿಲಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪ್ಪಕ್ಕುಡತಾನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಾಲಯ, ತಿರುಕೋಷ್ಟಿಯೂರಿನ ಸೌಮ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಾಲಯ, ವೀರರಾಘವ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಾಲಯ. ತಿರುಎವ್ವುಲ್ ಮತ್ತು ಮನ್ನಾರ್ಗುಡಿಯ ರಾಜಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉಪ ದೇವತೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. .
ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ
ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಭವ್ಯವಾದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ಗೋಪುರ ) ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಯತಾಕಾರದ ಆವರಣಗಳನ್ನು ( ಪ್ರಕಾರ ) ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ( ಗರ್ಭಗೃಹ ) ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಬಹು ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ಸಭಾಂಗಣಗಳ ಮೂಲಕ ( ಮಂಟಪ ) ಇದೆ. ಮುಖಮಂಟಪ ( ಸುಖನಾಸಿ), ಸಭಾಂಗಣ (ನವರಂಗ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಮಂಟಪ ) ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಸಭಾಂಗಣ ( ಮುಖಮಂಟಪ ) ದೇವಾಲಯದ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಖಮಂಟಪದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳ "ಹಾರ"ದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ (" ಕುಡು " ಮತ್ತು "ಸಾಲ" ಶಿಖರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅದರ ಗೂಡುಗಳು ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರವು ಹಾವಿನ ಏಳು ಹುಡೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮೇಲಾವರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾವಿನ ಆದಿಶೇಷನ ಸುರುಳಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವು ಹಿಂದೂ ಪಂಥಾಹ್ವಾನದ ಇತರ ದೇವತೆಗಳು; ಶ್ರೀದೇವಿ, ಭೂದೇವಿ (ಭೂಮಿಯ ದೇವತೆ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ). ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ ನರಸಿಂಹ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ), ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ), ಹನುಮಾನ್, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಆಳ್ವಾರ್ ಸಂತರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಇತರ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸ್ಮಾರ್ತ-ಬಾಬೂರ್ಕಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥಗಳ ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಆದಿ ಶಂಕರ ಮತ್ತು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ವೈಭವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಳಗಿನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ರಂಗನಾಥ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರ ( ಪಂಚ -"ಐದು", ರಂಗ -"ರಂಗನಾಥ", ಕ್ಷೇತ್ರ -"ಸ್ಥಳಗಳು") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ
ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರೇ ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದವರೂ ಇದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಸರ್ಕಾರಗಳು ಇದರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಾಗೂ ಉದ್ದಿಮೆಗಾರರ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಹ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ತ್ರಿಪಕ್ಷ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ. ಆದಕಾರಣ 1905ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಬಾಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆಯೆನ್ನಬಹುದು.
ಉದ್ದೇಶಗಳು
ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾಕಾದಷ್ಟು ವೇತನ ನೀಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಯನಿಮಿತ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬರಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒದಗಬಹುದಾದ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಸಾಧಿಸುವುದು, ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು-ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು.
ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ
ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ 1919ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. 1921-1939 ರವರೆಗೂ ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು 1940ರಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಮಾತ್ರ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರವೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಪ್ರವೃತ್ತಿ 1949-1954ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮಂಡಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಲಿಗಳನ್ನೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಂಗದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಸಂಘಟನೆಗಳು ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು
ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು
ಅಮಾನವೀಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಮಾನವರನ್ನು ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪರಂಪರಾಗತ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವಾತಾವರಣದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು. ಕಾನೂನು, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ವೇದಾಂತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ನೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.
ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ಅನೇಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ರ್ಯಾಚೆಲ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂ ದಿವಸ ದಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು: ಲಿನ್ ವೈಟರ "ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳು" (ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೭) ಹಾಗೂ ಗಾರ್ನೆಟ್ ಹಾರ್ಡಿನ್ಸ್ ರ "ಸಾಮಾನ್ಯರ ದುರಂತ" (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೮). ಗಾರ್ನೆಟ್ ಹಾರ್ಡಿನ್ಸ್ ರ ನತರದ ಪ್ರಬಂಧ "ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಶೋಧನ" ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದದ್ದು, ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣಗಳು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವೆಂದು (೧೯೪೯) ಲಿಯೊ ಫೊಲ್ಡ್ ನ "ಭೂ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 'ಎ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಕೌಂಟಿ ಆಲ್ಮನಕ್ ' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಡೊ ಲಿಯೊಫೊಲ್ಡ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.
೧೯೭೦ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಯು ಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಪತ್ರಿಕೆ 'ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟಲ್ ಎಥಿಕ್ಸ್'  ಹಾಗೂ ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರಿಕೆಯುThe Trumpeter: Journal of Ecosophy ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಾರಿತ ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಎನ್ವಿರೋನ್ಎಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್, ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಮಾರ್ಷಲ್ ರ ಪರಿಸರದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳು
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಿದ್ದಾರೆ. ಪೀಟರ್ ವರ್ಡಿ ಯವರು ತಮ್ಮ "ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಒಗಟುಗಳು" ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಅಲನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಹಾಗೂ ಮೈಖೇಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ರವರು ಇದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮಾರ್ಷಲ್ಲರಿಗೆ, ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅನುಸಂಧಾನಗಳು ಹೊರಬದಿವೆ. ಮಾರ್ಷಲ್ಲರು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳು.
(ಆರ್ಷಲ್ಲರ ಪರಿಸರದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ: ಎ. ಮಾರ್ಷಲ್, ೨೦೦೨, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಐಕ್ಯತೆ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್: ಲಂಡನ್).
ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಮಾರಷಲ್ಲರ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಒಂದು ಪುರಜನರ ಅನಿರ್ಭಂಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. (ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟುಪಾಡು). ಪರಿಸರವಾದಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಡೆತನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಆ-ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದೆಂದು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಆಂಡ್ರೂ ಬ್ರೆನ್ನನ್ ರ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾನವತ್ವದ (ಪರಿಸರ ಮಾನವೀಯತೆ) ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಸಜೀವ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜೀವವಾದ, ಎಲ್ಲಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳು, ಎಬ ಚರ್ಚೆಯು, ಅವು ಇರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. "ಆಳವಾದ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಾಗ್ಯೂ, ಆರ್ನೆ ನೆಸ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸೆಷೆನ್ಸ್ ರ ಕೆಲಸವು ಸಹ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಡಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ - ಅದು ಸ್ವತಃ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅವರ ವಾಗ್ವಾದವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎರಡರಡಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೀಟರ್ ಸಿಂಗರ್ ರವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾರ್ಷಲ್ಲರ 'ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಡಿ' ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಅವರು "ನೈತಿಕ ಬೆಲೆಯ ವಿಸ್ತರಣಾವೃತ್ತ"ವು ಅ-ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ವರ್ಗೀಕರಣದ ದೋಷವಾಗುವುದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದರು. ಆ-ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ "ಇಂದ್ರೀಯ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ" (ಅರಿವಿಲ್ಲದ) ಸಹಜ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಂಗರ್ ಅದನ್ನು ಕಷ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿದರು, ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಬೆಲೆಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳ ಬಾರದೆದು "ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ" ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯಾಂಶವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹಾಗಾದರೆ, ಜೈವಿಕ-ಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳದ್ದು. ಆದರೂ, "ಕಾರ್ಯರೂಪದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ" ನೆಸ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೆಷನ್ಸ್ ರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮನಗಾಣದೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳ ತೋರಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದದ್ದೆಂದು ಸಿಂಗರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸಿಂಗರ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ೊಂದು ನೀತಿ ನಿಯಮವನ್ನು ವಾದಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾವು ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ.
ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಸ್ತಾರ
ಜೇಮ್ಸ್ ಲವ್ ಲಾಕ್ ರವರ ಗೈಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಈ ವರ್ಗವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸಾವಯುವ ಹಾಗೂ ಅ-ಸಾವಯುವ ವಸ್ತುವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಅಖಂಡತೆಯ ಭರವಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಭೂ ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಭೂ-ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಮೇಯವೂ ಸೇರಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಇಲ್ಲದ ಮಾನವ ಜಾತಿಯ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಪಾವನವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವೆಂದು ಈ ಗ್ರಹವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು
ಮಾನವನಲ್ಲದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವೇ ಮಾರ್ಷಲ್ಲರ 'ಪಾಲನೆಯ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ' ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಿಗೆ ಅದರ ಉಪಯೋಗ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಯೋಜನಕರದ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕೇವಲ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು 'ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ' ಭಾವನೆಗಳ ಒಳಗಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ 'ಆಳವಲ್ಲದ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೆಂದು - ಅದು ಹೊರಗಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸನ್ನಿವೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಮಾನವ ಕುಲ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಸಹಿತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಟೊ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ರಿಯೊದಲ್ಲಿ ತಲುಪಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಚರ್ಚೆಗಳು ರಚಿಸಿದ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.
ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರಮೇಯಗಳು
ಜೈವಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ-ಶುದ್ಧತೆಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೈಖೇಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮುಂದುವರಿದು ಇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನದಂತಹ, ನೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬೆಲೆಗೆ ಒರೆಗಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಂತಹ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಶಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಸವಿಡುವಂತಹ ಅರಿಸ್ಟೋಟಲ್ ನಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯದ ತದ್ರೂಪವಾದ ಒಂದು ಕ್ರಮಾನುಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಸಿಂಗರ್ ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ತೋಟದ ಕಳೆಯಂತಹ ಒಂದು ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನ ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇದು ಪೀಟರ್ ರವರ ಪರಿಹಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಅವು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದರಿಂದ 'ಕೊರತೆಯ ಮೌಲ್ಯ' ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶವಾಗದ ಭಾಗಗಳು, 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ' ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಸಿಂಗರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ನಾವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ವತ್ತು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಗ ಅವರು ಹಾಳಾಗದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಭೂ ರಮ್ಯ ನೋಟವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಉದ್ಭವಿಸಲು ಶತಮಾನಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಬಹಳ ವಿಶೇಷತೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ವಾಯುಗುಣದ ತುಟ್ಟತುದಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಯ ಕಾಡು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರಾತಾಣದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಕಾಡನ್ನು ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡುವುದು ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಒಮ್ಮೆ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾಗಲು ಸಾವಿರಾರು ವರುಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೇದಾಂತ ವಿದ್ಯೆ
ಕ್ರೈಸ್ತರ ವಿಶ್ವಾವಲೋಕನವು ಜಗತ್ತು ದೇವರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜಾತಿಯು ತನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಬೆಲೆಬಾಳುವುದೆಂಬ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾರ್ಥಪರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕಶೂನ್ಯಪರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ತೋರಿಸುವ ಪಾಪದ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೋಗದ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತನು ಹತೋಟಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರೀತಿ, (೨ ಕೊರಿಂಥಿಯಾನ್ಸ್ ೫.೧೪f) ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ವಿಷಯಾಂಶಗಳು, ಉದಾ: ಪರಿಸರದ ಆರೋಗ್ಯ (ಡ್ಯುಟೆರೊನೊಮಿ ೨೨.೮; ೨೩.೧೨-೧೪) ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ - ಜನಗಳಿಗೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ (ಮ್ಯಾಥ್ಯು ೨೫) ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ವಂದನಾರ್ಪಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ಬಿ,ಟಿ, ಅಡೆನೆ : ಪಾದರಿಯ ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂಯದ ಹೊಸ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಜಗದ್ವಾಪಿ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು ೧೯೯೫ ಲೆಸೆಸ್ಟರ್)
ಮಾನವಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ವಿಜ್ಞಾನ
ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಈ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಾನವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಡುತ್ತದೆ; ಮಾನವ ಜಾತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂಬಲವಾಗಿರಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ನಮ್ಮ ತಳಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ತಳಿತನಕ್ಕೆ ವಚನಬದ್ಧರಾಗುವಂತೆ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳೂ ಮಾನವರಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ಗೊತ್ತಾದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ, ಒಂದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಚಿಕೆಯು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಮಾನವರ ಸಮ್ಮತಿಯ ಅಳಿವಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸಿದೆ. ಲೇಖಕರುಗಳು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮತಗೆ ಒಂದು ಕರೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂದೂ ಒಂದು ಆಲೋಚನಾ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.