cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಿದ್ದರೂ, ಮ‌ೂರು ವಿಧದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಅಲ್ಪಕಾಲದ, ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ.
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ನಿದ್ರೆ
ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ನಿದ್ರೆಯು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಕಾರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಹಂತ 4 ಅಥವಾ ಡೆಲ್ಟ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ ತಲುಪದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇದು ಬರುತ್ತದೆ. ಮಿದುಳಿನ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಂತ 4ರ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಉಸಿರಾಟ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿದ್ರೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಉಸಿರಾಟದ ನಾಳದ ಕೆಲವು ಭಾಗವು ಸ್ನಾಯುವಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುವ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಡಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ತೂಕಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವ ಪ್ರೇರಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ನರಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ, ರಕ್ತಸಂಚಯದಿಂದಾಗುವ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಹೈಪೊಥಲಾಮಿಕ್-ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ-ಅಡ್ರೀನಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯುಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕೋರ್ಟಿಸೋಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮ‌ೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದು ನಿದ್ರೆಗೆ ಭಂಗತರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ರೋಗ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ 7 ಗಂಟೆ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವವರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವಿನ ಸಂಭವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ 6 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ 8 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಸಂಭವವು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ ನಡೆಸಿದ 1.1 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ 8.5 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿದ್ರಿಸುವುದು ಸಾವಿನ ಸಂಭವವನ್ನು 15%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯೂ - ಮಹಿಳೆಯರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು 4.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ನಿದ್ರಿಸುವುದು - ಸಹ ಸಾವಿನ ಸಂಭವವನ್ನು 15%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ತೀವ್ರ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನ ಸಂಭವವು ಕೋಮರ್ಬಿಡ್‌ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ನಿದ್ರಾವಧಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾದ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ನಂತರ ನಿದ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ನಿದ್ರಾಮಾತ್ರೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾವಿನ ಸಂಭವವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯೇ ಸ್ವತಃ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಅಹಿತಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಕಾರಣಗಳು
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಿರುವವರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟಿಸೋಲ್‌ ಮತ್ತು ಅಡ್ರೀನೊಕೋರ್ಟಿಕೊಟ್ರೋಪಿಕ್‌ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪರಿಚಲನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಾಲಿಸೋಮ್ನೊಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ ನಿದ್ರೆಬಗೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ನಿದ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಿದ್ದೆಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚಯಾಪಚಯ (ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ)ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎರಡೂ ಹೊತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್ ಎಮಿಶನ್ ಟೋಮೊಗ್ರಫಿ (PET) ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಮಿದುಳಿನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ-ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಕಾರಣಗಳೊ ಅಥವಾ ಪರಿಣಾಮಗಳೊ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿದೆ.
ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ನಿದ್ರೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆ ಇದೆ. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿದ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ನಿದ್ದೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಹೊರಳಾಡಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರುವ ನಿದ್ದೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ರೋಗನಿರ್ಣಯ
ನಿದ್ರೆ ಬರಲು ತೊಂದರೆ ಇರುವ ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನಿದ್ದೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗಾಗಲು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಏರುಪೇರು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯು ಬೇರೊಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ, ಔಷಧಗಳ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅತಿಅವಶ್ಯಕ. ನಿದ್ರೆಗೆಡಿಸುವ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಕೊಡುವುದು ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಔಷಧವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
ಔಷಧೀರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ನಿದ್ದೆ-ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ಔಷಧೀಯವಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬಿಕೆಯ‌ೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧೀಯವಲ್ಲದ ವಿಧಾನಗಳು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸದುಪಯೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವನ್ನು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿಧಾನಗಳೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ - ನಿದ್ರೆಗೆಡಿಸುವ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆವಹಿಸುವುದು, ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅಡೆತಡೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ, ನಿದ್ರೆ-ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ, ಸಹಜವಲ್ಲದ ಭಾವನೆ, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ.
EEG ಜೈವಿಕ ಪುನರಾಧಾನವು (ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ)ನಿದ್ರೆಯ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರಿಂದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಹೋಗುವ, ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವ, ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಾವೇ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದಲುಬದಲಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರೆಗೆಡಿಸುವ ಕಾರಣಗಳ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸರ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಓದಲು ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶನ ನೋಡುವಂತಹ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸದೆ ನಿದ್ರೆ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು; ವಾರದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಏಳುವುದು; ನಿದ್ದೆಯ ಮಂಪರಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಬರುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಲಗಲು ಹೋಗುವುದು; ನಿದ್ರಿಸಲು ಹೋದ ನಂತರ ಸೂಚಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ~20 ನಿಮಿಷಗಳು) ನಿದ್ದೆ ಆವರಿಸದಿದ್ದರೆ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕಾರ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು; ನಿದ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು; ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಒಡ್ಡದೆ ಇರುವುದು ಹಾಗೂ ಹಗಲುಹೊತ್ತು ನಸುನಿದ್ದೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು.
'ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'ಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವುದು, ಇದೊಂದು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸಮಯವನ್ನು ನಿದ್ರಿಸಲು ಕಳೆದ ನಿಜವಾದ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿದ್ದೆಯ ಅಭಾವ ಉಂಟುಮಾಡಲು ದಿನದ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಿಸುವ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿದ್ರೆಮಾಡುವ-ಏಳುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪಾಲಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಈ ವಿಧಾನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಒಬ್ಬರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ನಿದ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೆ (ಅಂದರೆ ನಿದ್ರಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಸುಧಾರಿಸಿದಾಗ) ಬೇಗ ಮಲಗುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ದೇಹದೊಳಗಿನ ನಿದ್ರಿಸುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಶರೀರವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ (~15 ನಿಮಿಷಗಳು) ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎಚ್ಚರವಾಗುವವರಿಗೆ ಅವರ ಸಹಜ ನಿದ್ರಾ ಆವರ್ತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ 'ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'ಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 'ನಿದ್ರೆ-ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'ಯೊಂದಿಗೂ ಹೊಸ ಏಳುವ-ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ದೃಢತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಇದು ಪ್ರೇರಕವಾಗಿರುವ-ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. 'ಸಹಜವಲ್ಲದ ಭಾವನೆ'ಯು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಪುನಃರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡದೆ ನಿದ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯತೆಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ ಕ್ರಿಯೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಈ ವಿಧಾನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ನಿದ್ರಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದು ತಡವಾಗುವುದೆಂಬ ಮಾನಸಿಕ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದನ್ನು (ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಿರುವವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣ) ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನಿದ್ರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಸುಧಾರಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ನಿದ್ದೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿರುದ್ಧ-ಪರಿಣಾಮಕ ಊಹೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ: (1) ವಾಸ್ತವಿಕವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು (ಉದಾ. ನಾನು ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿಗೆ 8 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಬೇಕು), (2) ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಕಾರಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಗಳು (ಉದಾ. ನನಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸಮತೋಲನವಿರುವುದರಿಂದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ), (3) ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು (ಉದಾ. ರಾತ್ರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ) ಮತ್ತು (4) ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆಗಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಆತಂಕ ಹೊಂದುವುದು. ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಬರುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವರದಿಮಾಡಿವೆ. ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೂ ತುಂಬಾ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು CBT ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಇದು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. CBTಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಅನುಕೂಲಗಳು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದವುಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಜೋಲ್ಪಿಡೆಮ್ (ಆಂಬೈನ್)ನಂತಹ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೂ CBT ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ CBTಅನ್ನು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಔಷಧಗಳು
ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅವಲೋಕನವು, ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳಲ್ಲದವುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಉಪಶಾಮಕ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಔಷಧ ಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವವರು ಔಷಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ತೀವ್ರ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವವರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರು ನಿದ್ರಾಜನಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಿರುವವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ(ಆಗಾಗ್ಗೆ) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳಲ್ಲದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಲೋಕನವು, ಈ ಔಷಧಗಳು ಅವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಅಪಾಯಗಳೆಂದರೆ - ಅವಲಂಬನೆ, ಆಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು. ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ನಿದ್ರೆ ಹಾಳುಮಾಡದೆ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಬೇಕಲ್ಲದೇ ವಯಸ್ಸಾದವರು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿರಬೇಕು.
ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ನಿದ್ರಾಜನಕ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು GABAA ವಾಹಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಔಷಧಗಳೆಂದರೆ - ಡಯಾಜೆಪಮ್, ಆಲ್ಪ್ರಜೊಲಮ್, ಕ್ಲೋನಜೆಪಮ್, ಟೆಮಜೆಪಮ್, ಫ್ಲೂನಿಟ್ರಜೆಪಮ್, ಟ್ರಿಯಾಜೊಲಮ್, ಫ್ಲೂರಜೆಪಮ್, ಮಿಡಜೊಲಮ್, ನೈಟ್ರಾಜೆಪಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಜೆಪಮ್. ಈ ಔಷಧಗಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್ ನಿವರ್ತನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಾಗ REM ನಿದ್ರೆಯಂತೆ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ನಸುನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳು ನಿಜಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಕೆಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ತೊಂದರೆ ಎಂದರೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಆತಂಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಇವು ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಸುನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಇರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಸುವುದು ಸಮಂಜವಾದುದಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಲಹೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದೆ.
ಮದ್ಯಪಾನ
ಮದ್ಯಸಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಸ್ವಂತ-ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ, ನಿದ್ರೆಬರಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಮದ್ಯಸಾರವು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ NREM ಹಂತ 3 ಮತ್ತು 4ರ ನಿದ್ರೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ REM ನಿದ್ರೆಯು ತಡೆಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಬೆವರುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಿದ್ರೆಯ ಹಂತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಅಡಚಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕನಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯಪಾನ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ REM ನಿದ್ರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಅತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಓಪಿಯಾಡ್‌ಗಳು
ಓಪಿಯಾಡ್‌ಗಳ ನೋವುಶಾಮಕ ಗುಣಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಉಪಶಾಮಕ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು
ಆಮಿಟ್ರಿಪ್ಟಿಲೈನ್, ಡಾಕ್ಸೆಪಿನ್, ಮಿರ್ಟಾಜಪೈನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಜೊಡೋನ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಉಪಶಾಮಕ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ನಿದ್ರಾಜನಕ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವನ್ನು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ ಔಷಧವಾಗಿ ಸಲಹೆ-ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂನತೆ ಎಂದರೆ ಅವು ಹಲವಾರು ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ರೋಧಕ, ಕೋಲೀನ್-ರೋಧಕ ಮತ್ತು ಅಡ್ರೀನಲ್ ಸ್ರವಿಕೆ-ನಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ನಿದ್ರೆಯ ರೀತಿಯನ್ನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಂಜೊಡಿಯಜೆಪೈನ್‌ಗಳಂತೆ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉಪಶಾಮಕ-ನಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ನಿವರ್ತನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಮರುಕಳಿಸುವ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಮಿರ್ಟಾಜಪೈನ್‌ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಿಂದ ನರಳುವವರಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ನಿದ್ದೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ತಡವಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮೆಲಟೋನಿನ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲಟೋನಿನ್‌-ಸಂಘರ್ಷಕಗಳು
ಹಾರ್ಮೋನು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಮೆಲಟೋನಿನ್‌ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಮೆಲಟೋನಿನ್‌ ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ/ಎಚ್ಚರದ ಆವರ್ತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಜನಕ-ಗುಳಿಗೆ ಜೋಪಿಕ್ಲೋನ್‌‌ನಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮೆಲಟೋನಿನ್‌‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಇದು ಅನೇಕ ನಿದ್ರಾಜನಕ-ಗುಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ನಿದ್ರಾ ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸದೆ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಯೋಗವೆಂದರೆ ಇದು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡುವುದಿಲ್ಲ.
ರ‌್ಯಾಮೆಲ್ಟಿಯಾನ್ (ರೋಜೆರೆಮ್) ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಸಿಮೆಲ್ಟಿಯಾನ್ ಮೊದಲಾದ ಮೆಲಟೋನಿನ್‌ ಸಂಘರ್ಷಕಗಳು ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಔಷಧಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೆಟ್ ಲ್ಯಾಗ್‌‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಗಳು ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಇವು ಕಡಿಮೆ ಭರವಸೆ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ.
5-HTP ಮತ್ತು L-ಟ್ರಿಪ್ಟೋಫನ್‌ನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳು ಸಿರೊಟೋನಿನ್‌-ಮೆಲಟೋನಿನ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯನ್ನು ಪುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ನಿದ್ರಾರೋಗಗಳಿರುವವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. .
ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು
ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಡೈಫೆನ್‌ಹೈಡ್ರಮೈನ್ಅನ್ನು ಟೈಲೆನಾಲ್ PMನಂತಹ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಸ್ಟಮಿನ್-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಡಾಕ್ಸಿಲಮೈನ್ಅನ್ನು ಯ‌ೂನಿಸಮ್ (USA) ಮತ್ತು ಯ‌ೂನಿಸಮ್ 2 (ಕೆನಡಾ) ಮೊದಲಾದ ಸೂಚಿಸದ ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೆಸ್ಟಾವಿಟ್ ಮತ್ತು ಡೋಜಿಲೆ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮುಕ್ತಮಾರಾಟದ ನಿದ್ರಾಜನಕವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಕೆಲವು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಎರಡು ಔಷಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರವು ಸಮಯ ಹೋದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳ ಮುಂದಿನ-ದಿನದ ನಿದ್ರೆಯ ಸಂಭವವು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಹೊಸ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಳಿಸದವು
ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್, ಒಲಾಂಜಪೈನ್ ಮತ್ತು ರಿಸ್ಪೆರಿಡಾನ್‌ನಂತಹ ಅಸಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಳಿಸದವುಗಳು. ನಿದ್ರಾಜನಕ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಔಷಧಗಳಿಂದ ನರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಮಯ ಹೋದಂತೆ ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್ ಅದರ ನಿದ್ರಾಜನಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕ್ವೆಟಿಯಪೈನ್‌ನ ನಿದ್ರೆಬರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (300 ಮಿಗ್ರಾಂ - 900 ಮಿಗ್ರಾಂ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಳಿಸದ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ (25 ಮಿಗ್ರಾಂ - 200 ಮಿಗ್ರಾಂ) ನಿದ್ರೆ ಬರಿಸುವ ಔಷಧವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ. ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯು 300 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಔಷಧದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಳಿಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವು 100 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ 300 ಮಿಗ್ರಾಂ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ರೆ ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮ‌ೂಲತಃ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಜನಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಎಪ್ಲಿವಾನ್ಸೆರಿನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಔಷಧ, ಇದು ಈ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗೊಳಿಸದವುಗಳಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಆದರೆ ಬಹುಶಃ ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.
ಇತರ ಅಂಶಗಳು
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವ ಕೆಲವರು ವೆಲೆರಿಯನ್(ಕಾಡು ಜಟಾಮಾಂಸಿಯ ಬೇರು), ಕ್ಯಾಮಮೈಲು, ಲ್ಯಾವಿಂಡರ್, ಹಾಪ್ ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರದ ಹೂವು ಮೊದಲಾದ ಮ‌ೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವೆಲೆರಿಯನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನಬಿಸ್ಅನ್ನೂ ಸಹ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮ‌ೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದಾಗುವ ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದು; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲಸ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಇರುವುದರ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೆ ಇದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್‌ಅನ್ನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸೇವಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರವೇ ನಿದ್ರೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ
ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಲೀಪ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2002ರ ಸ್ಲೀಪ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವು; U.S.ನ 58%ನಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರು ವಾರದ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 55ರಿಂದ 84 ವಯಸ್ಸಿನವರ 2003ರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯು ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ (48%) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ನಿದ್ರಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಇವರು ಕಿರಿಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ (45% vs. 62%) ಹಾಗೂ ಅವರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ನಿದ್ರಾರೋಗಗಳು
Schlafsucht
ಭಾವಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧತೆ
ಶತಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆ
ಶುದ್ಧ ಭಾವಗೀತೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವಕಾಶ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪ ಶತಕ.ಭಕ್ತಿಯ ಸಾಧನೆ ಬೊಧನೆಗಳ ನಿವ೯ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವಚನಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ಶತಕಗಳು ವಹಿಸಿವೆ.ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದೋ,ಯಾವುದಾದರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೊಧಿಸುವುದೋ ಶತಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳು.ಕವಿ ತ್ನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿವಿಧ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಾವ್ಯಮಯವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಶತಕದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರುವ ಕೀತಿ೯ ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಅವನ ಶತಕಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಿದೆ.ಅದು ಅವನ ತುದಿನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ,ಅದು ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮದ ವಾಣಿ. ಈ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಗಳು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ನೋವು ,ನಲಿವುಗಳ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಭಾವಗೀತೆಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ.
ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರ
ರಗಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ರಗಳೆಯ ಛಂಧಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿವ೯ಹಿಸಿದ ಕವಿ ಹಂಪೆಯ ಹರಿಹರ.ಅನೇಕ ಶಿವಶರಣರ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಹರಿಹರನ ಪ್ರಮುಕವಾದ ಶಕ್ತಿ ಭಕ್ತಿ. ಈ ಸಹಜ ಕವಿಯ ಹೃದಯ ನೂರಾರು ಭಕ್ತರ ಜೀವನದ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪುನರನುಭವವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪಡೆದಿದೆ.ಇವನ ಒಂದೊಂದು ರಗಳೆಯೂ ಭಾವದೀಪ್ತವಾದ ಒಂದೊಂದು ಕಥನ ಕವನ ರೂಪವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.'ಪುಷ್ಪಾರಗಳೆ' ಅವನ ಜೀವನದ ಭಕ್ತಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ರಸಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಜಾನಪದ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ತನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಸಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಹೃದಯಗಳ ಅನುಭವವಾಗಿ,ಸಹಸ್ರಾರು ಕಂಠಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಂದುರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ.ಸತ್ಯದ ಸಾಧನೆ,ಸೌಂದಯ೯ದ ಅನುಭೂತಿ.ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಷ್ಟಿಯ ಸತ್ಯ ,ಸೌಂದಯ೯ಗಳನ್ನು ,ಹಾಗೇಯೇ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನದ ದೈನಂದಿನ ಅನುಭವಗಳು ನುಡಿಯ ಪರಿಪೂಣ೯ತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಯೋ ಮುಟ್ಟದಯೋ ಇರಬಹುದಾದ ಕಲೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ನಡುವೆ ಕಾವ್ಯರೂಪವನ್ನು ತಳೆದು ಉಳಿದಿದೆ.ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಭಾವಗೀತೆಗಳು
ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯತನವನ್ನು ಕಿತ್ತೂಗೆಯಲು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾವ್ಯ-ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಬಿ.ಎಂ ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು.ಅವರ "ಇಂಗೀಷ್ ಗೀತಗಳು" ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗವ ಸತ್ವವನ್ನು ತೆಳೆದಿರುವ ಕೃತಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References / >
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಅಂತೂರಿಯಮ್
ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಏರೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯ. ಈ ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸುಂದರವಾದ ಎಲೆ, ಹೂಗೊಂಚಲ ಕವಚ (ಸ್ಪೇತ್) ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮನೆಯ ಕೈತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳನ್ನು ಮೇಜಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸು. 500 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು 1-2 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುವ ಮೂಲಿಕೆ ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು. ತಾಳು ಮೆದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಬಹುಕಾಲ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಅಡರು ಬಳ್ಳಿಗಳಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಎಲೆ ಸರಳ ರೀತಿಯದು. ಹೃದಯಾಕಾರ, ಅಂಬಿನಾಕಾರ ಮತ್ತು ಈಟಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಸಿರು. ಅಲಂಕಾರ ಜಾತಿಯ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆತೊಟ್ಟು ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಮೋಟು; ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವುಂಟು. ಬೇರು ಗಡ್ಡೆರೂಪದ್ದು ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್್ಸ ಮಾದರಿಯದು. ಇವುಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೂಗೊಂಚಲ ಕವಚಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಉಪಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ತೊಟ್ಟಿಲ್ಲದೆ ದಿಂಡಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದ್ವಿಲಿಂಗಪುಷ್ಟಗಳಾದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 5 ದಳಗಳೂ 5 ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿವೆ. 5 ಕೇಸರಗಳೂ 5 ವಿಭಾಗವಾದ ಅಂಡಕೋಶವೂ ಇವೆ.
ಪ್ರಬೇಧಗಳು
ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಆ್ಯಂಡ್ರಸಿನಮ್: ಈ ಪ್ರಭೇದ ಕೊಲಂಬಿಯ ದೇಶದ್ದು. ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು 1876 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಆ್ಯಂಡ್ರೆ ಎಂಬುವನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಕಾಂಡ ಕುಳ್ಳಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟುಗಳು ತೆಳುವಾಗಿ ಎಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದೀರ್ಘಚತುರಸ್ರಾಕಾರದ ಈ ಎಲೆಗಳು ಕರಣೆಯಾಕಾರ ಅಥವಾ ಹೃದಯಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಬಣ್ಣ ಹಸಿರು. ಕಿತ್ತಳೆಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗೊಂಚಲ, ಕವಚ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದ್ದು ದಪ್ಪನಾಗಿ ಹೃದಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್್ಸ ಮಾದರಿಯದು. ಸು. 152 ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲೈನಮ್ ಎಂಬುದು ಈ ಜಾತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದ. ಇದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಕೊಲಂಬಿಯ ಅಥವಾ ಪೆರು. ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಮೃದುವಾದ ಎಲೆಯ ಬುಡದ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂದರಮೇಲೊಂದು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲ ಕವಚ ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಕಾರ ನೀಳಚತುರಸ್ರ. ತುದಿ ಮೊನಚು. ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯದು. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಮೆಗಸ್ಪಿಕಮ್ ಎಂಬುದು ಈ ಜಾತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭೇದ. ಇದು ಕೂಡ ಕೊಲಂಬಿಯ ಮೂಲದ್ದು. ಇದರ ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಚತುರ್ಮುಖಿ ಎಲೆಗಳು ಹೃದಯಾಕಾರ ಅಥವಾ ಕರಣೆಯಾಕಾರವಾಗಿ 0.5-1ಮೀ. ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಿಳಿಯ ನಾಳಗಳು ಪರಮುಖವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಸಿರುಬಣ್ಣದ ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯದು. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ವಾರೊಕ್ಯೂಯೆನಮ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದ ಮೂಲತಃ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದೇಶದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ವಾರೊಕ್ಯೂ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಬೇಸಾಯಗಾರನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳ ತೊಟ್ಟುಗಳು ಗುಂಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆ 1.2 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಾಗಿ ನೀಳಾಕಾರ, ದೀರ್ಘಚತುರಸ್ರಾಕಾರ ಅಥವಾ ಹೃದಯಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಲಂಬಾಗ್ರ ತುದಿಯುಳ್ಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲುಭಾಗ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಎರಡುಪಕ್ಕದ ನಾಳಗಳು ಅಂಚಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯನಾಳದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಪೇಡಿಕ್್ಸ ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲು 0.3ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂಗೊಂಚಲಕವಚ ಗೊಂಚಲ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ವಿಚ್ಚೈ ಈ ಜಾತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಚ್್ಚ ಎಂಬ ಸಸ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರನ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಕೊಲಂಬಿಯ. ಈ ಬಗೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂಥದ್ದು. ಇದರ ಕಾಂಡ ಸು. 1 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟು ಕೋನಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಕೋಲುಕೋಲಾಗಿ ದೀರ್ಘಚತುರಸ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ 1.2 ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ತುದಿ ಮೊನಚಾಗಿದ್ದು ಲೋಹದ ಹಸುರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿಯನಾಳಗಳು ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯದು; 0.75 ಮೀ. ತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಸ್ಕರ್ಜೆರಿಯಾನಮ್ ಎಂಬುದು ಈ ಜಾತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭೇದ. ಇದು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲದ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇದರ ಕಾಂಡ ಕುಳ್ಳು. ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟುಗಳು ಎಲೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆ ದೀರ್ಘಚತುರಸ್ರಾಕಾರ, ಕರಣೆಯಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಹೃದಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣ ಹಸಿರು. ಹೂಗೊಂಚಲಿಗೆ ಕವಚವೂ ಉದ್ದವಾದ ತೊಟ್ಟೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೂಗೊಂಚಲು ಅತಿ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಸುರುಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ವ್ಯವಸಾಯ
ಬೀಜಗಳಿಂದ ಗಿಡ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಪೀಳಿಗೆ ಅನೇಕಸಾರಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಸಸ್ಯದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೋಲುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯ ವೃದ್ಧಿಕಾರ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತೂರಿಯಮ್ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರು ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿಯೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿಯೂ ವೃದ್ಧಿಮಾಡ ಬಹುದು. ಅಂಥ ಬೇರಿನ ತುಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಸುಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಅಗತ್ಯ. ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಕಂದಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಹಾವಳಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವುಸಾರಿ ಹೂಗೊಂಚಲು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳೆತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೋರ್ಡೊ ದ್ರಾವಣ, ಬ್ಲೈಟೆಕ್ಸ್ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ನುಸಿ, ಹೇನು, ಥ್ರಿಪ್ಸ್, ಮಿಡತೆ ಮುಂತಾದ ಕೀಟಗಳು ಈ ಕುಲದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಫಾಲಿಡಾಲ್, ಬಿ. ಎಚ್. ಸಿ., ಥೈಯಮೇಟ್ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದ ತಡೆಯಬಹುದು.
ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Ranganatha.jpg/220px-Ranganatha.jpg|thumb| ರಂಗನಾಥ. ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪಂಚರಂಗಗಳು ("ಐದು ರಂಗಗಳು ಅಥವಾ ರಂಗನಾಥಗಳು") ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವಾದ ರಂಗನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಐದು ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸತತ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿವೆ: ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವು ಆದಿ ರಂಗಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ; ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಂ ( ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪ) ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗಂ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯ ರಂಗಂ (ಕೊನೆಯ ದೇವಾಲಯ), ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಪ್ಪರ್‌ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋವಿಲಾಡಿ   ಅಥವಾ ಅಪ್ಪಲರಂಗ, ಮೈಲಾಡುತುರೈ ಅಥವ ಮಯುರಂನ ತಿರುಯಿಂಡಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಮಳ ರಂಗನಾಥ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿರ್ಕಾಜಿ ಬಳಿಯ ಶ್ರೀ ರೆಂಗನಾಥ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವದರೆಂಗಂ, ತಮಿಳುನಾಡು, ೬೦೯೧೦೮.
ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಂಗಪಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ವತರಂಗದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Gopura_and_prakara_of_Sri_Ranganathaswamy_temple_on_the_island_of_Srirangapatna_near_Mysore_in_India.jpg/220px-Gopura_and_prakara_of_Sri_Ranganathaswamy_temple_on_the_island_of_Srirangapatna_near_Mysore_in_India.jpg|thumb| ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥನ ದೇವಾಲಯ ಆದಿರಂಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಕಾವೇರಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ೮೯೪ ಸಿ‍ಇ ಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ತಿರುಮಲಯ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರಿಂದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾದ ರಂಗನಾಥನನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದನು.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆಳಿದ ನಾಯಕ ದೊರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಅವನ ವಂಶಸ್ಥರು ೧೪೯೫ ರವರೆಗೆ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಆಳಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ: ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಗೋಪುರವನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಂಗನಾಥನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹವು ಐದು ತಲೆಯ ಸರ್ಪದ ಮೇಲೆ ಒರಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ೩೬೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ದೇವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ತಂದೆಯಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ರಥವಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ರಂಗನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಇದೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ ೧೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆಯು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೌಷಾ (ಡಿಸೆಂಬರ್/ಜನವರಿ) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಶ್ರೀರಂಗಂ)
೧೯೮೭ ರ ಪೂರ್ವ     ೧೯೮೭ ರ ನಂತರ    ರಾಜಗೋಪುರ (ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರ)    ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀರಂಗಂ (ಅಂತ್ಯ ರಂಗ) ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಶಂಖದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ರಂಗನಾಥನು ಒರಗಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ರಂಗನಾಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು (ಧ್ಯಾನ) ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು, ಆಗ ರಂಗನಾಥನು ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ನಿವಾಸವಾದ ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ರಾಜ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ವಂಶಸ್ಥ ರಾಮನಿಗೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ನಾಯಕನಿಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಮನು ಅದನ್ನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಲಂಕಾದ ರಾಕ್ಷಸ-ರಾಜ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣನ ಅಣ್ಣ ರಾವಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಭೀಷಣನು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಲಂಕೆಗೆ (ಇಂದಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ) ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಕಾವೇರಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ದೇವತೆಯು ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಲು ಬಯಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ. ವಿಭೀಷಣನು ಭಗವಂತನ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಬಹಳ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ರಂಗನಾಥನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದೇವತೆ ರಂಗನಾಥನನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯು ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೈಷ್ಣವ ಸಂತ (ವಿಪ್ರ ನಾರಾಯಣರ್)ನಿಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದೆ. ಅವರು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಮಂಡಂಗುಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀರ್ನಾಗಂನ ಭಗವಾನ್ ರಂಗನಾಥನ ಕಟ್ಟಾ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಶ್ರೀರಂಗಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಬಂದರು ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ದೇವದಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಭಗವಾನ್ ರಂಗನಾಥನು ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ತೊಂಡರಡಿಪ್ಪೋಡಿ ಆಳ್ವಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. (ಅಂದರೆ: "ಭಗವಂತನ ಪಾದದಲ್ಲಿರುವ ಧೂಳು"). ಅದರ ನಂತರ, ಅವರು ಭಗವಂತನ ಸ್ತುತಿಗಾಗಿ ೫೪ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅದು ನಲಾಯಿರಪ್ರಬಂಧದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ೪೦೦೦ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು).
ದೇವಾಲಯವು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಡಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಇದನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಮತ್ತೆ ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ಮೈಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೀರ್ತಿಯು ೧೪೧೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಪರರಾಜ ಸೇಕರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಉದಯನ್ ಸೇತುಪತಿಯ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಟಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೭ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ೩೫ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ೩೫೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದೇಗುಲದೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ೭.೬ಮೀ ಎತ್ತರದ ಏಳು ಹಂತದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯು ಸುಮಾರು ೧೧ ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಗೋಪುರಗಳಲಿದ್ದು (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ಣ), ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ  ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಸಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨೪ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ೧೩-ಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಜಗೋಪುರ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರವನ್ನು, ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಅಹೋಬಿಲ ಮಠದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿತು. ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ ಅನೇಕ ಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅಯಿರಂ ಕಾಲ ಮಂಟಪ (ಕೆತ್ತನೆಯ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೧೦೦೦ ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಂಗಣ) ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳು (ಯಾತ್ರಿಕರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು ಅಗ್ನಿ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕೋಡಿ ತೀರ್ಥ) ಒಳಗೆ ಇವೆ. ಕಾರಿಡಾರ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬೃಹದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಮೀ. ಉದ್ದ, ೫.೨-೬.೪ ಮೀ. ಅಗಲ ಮತ್ತು ನೆಲದಿಂದ ಚಾವಣಿಯವರೆಗೆ ೯.೧ ಮೀ. ಎತ್ತರವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ೨೬೪ ಮೀ.‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‌‍‌‌x೨೦೦ ಮೀ.. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬೂದು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ಸೈನೈಟ್ ಅನ್ನು ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಕೆತ್ತಿದ ಗ್ರಿಫಿನ್‌ಗಳು, ದೇವರುಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ( ಹುಲಿಗಳು ) ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಜಾಗವು ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಂಗಂನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ಉತ್ಸವವು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಏಕಾದಶಿ ದೇವತೆಯ ಸೋಲಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಕ್ಕೆ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಪರಾಶರ ಬಟ್ಟರು, ಶ್ರೀರಂಗಂ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ತುಳಸಿ ( ತುಳಸಿ ) ಮಾಲೆ,ಕೌಸ್ತುಭ, ವೈಜಯಂತಿ ಹರ (ಒಂದು ಹಾರ) ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ದೈವಿಕ ಆಭರಣಗಳಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ  ರಂಗನಾಥನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಅಪ್ಪಕ್ಕುಡತಾನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Koviladi1.jpg/150px-Koviladi1.jpg|right|thumb|200x200px| ಕೋವಿಲಾಡಿ ಅಪ್ಪಲ ರಂಗನಾಥರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ಅಪ್ಪಕ್ಕುಡತಾನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿರುಪ್ಪರ್ ನಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಡಂನಿಂದ ೩ ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ೧೦೮ ದಿವ್ಯ ದೇಶಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸಾರಂಗಪಾಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Gopuras_in_Kumbakonam_-_India.JPG/220px-Gopuras_in_Kumbakonam_-_India.JPG|thumb| ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳು ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಂಗಪಾಣಿ ದೇವಾಲಯವು ದಿವ್ಯ ದೇಶಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಐದು ಪಂಚರಂಗಂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಸಾರಂಗಪಾಣಿ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂತ ಹೇಮಾ ಋಷಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವು ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಎಳೆಯುವ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು (ದೇವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕೋಣೆ) ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಥವು ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮವು ದೇವಾಲಯದ ಪೊಟ್ರಮರೈ ತೊಟ್ಟಿಯಾಯಿತು.
ಪರಿಮಳಾ ರಂಗನಾಥ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ
ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾದಸ್ವರವನ್ನು (ಗಾಳಿ ವಾದ್ಯ) ನುಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಆಧಾರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ೨ ರಿಂದ ೮ ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಒಂದು ರಕ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಂತರ ಪರಿಮಳಾ ರಂಗನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಇದು ನಾದಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯಾಯಿತು. ತಿರುವಿಝಂದೂರಿನ ಪರಿಮಳಾ ರಂಗನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದ ರಕ್ತಿ (ಸಾಹಿತ್ಯ) ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಹೆಸರಾಂತ ರಕ್ತಿ ವಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ತಿರುವಿಝಂದೂರ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ಕುರೈನಾಡು ನಟೇಶ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೆಯವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾದ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಶ್ರೀ ರೆಂಗನಾಥ ಪೆರುಮಾಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಡರೆಂಗಂ
ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಳವು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ವದರಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ವದ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ) ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲದ (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಾತ) ಮರಗಳ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ವಟ ರಂಗಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲದ ಮರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮರವು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಂನಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಡಂನ ಪ್ರವಾಹದ ಕೋಪದಿಂದ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿವೆ. ನದಿಯು ಒಮ್ಮೆ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ ನಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಬಳಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು (ಉತ್ತರವೌಹಿನಿ). ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವತರಂಗಂ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಕುಂಭಕೋಣಂನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಪಂಚರಂಗ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸತ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುನ್ನಗವನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದೂ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿವನಂ ಎಂದೂ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಗುಲಾರಣ್ಯ ಎಂದೂ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವತಾರಣ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರಂಗನಾಥನ ಮೂಲವರ್ ವಿಗ್ರಹವು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಾಲರಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಂಬುನಾಥರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ಚೆನ್ನೈ-ಚಿದಂಬರಂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ಕೊಲೆರೂನ್ ಮತ್ತು ಸಿರ್ಕಾಜಿ ಮೂಲಕ ಹಾದು ನಂತರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದು ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ಇದು ಸಿರ್ಕಾಜಿ ಮತ್ತು ವೈತೀಶ್ವರನಕೋಯಿಲ್ ನಡುವೆ ಇದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ
ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ. ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಹಿನ್ನಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳು ಘಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಇವೆ. ಸಕಲೇಶಪುರದ ಪುರಾಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವಾಲಯ.
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಕಲೇಶಪುರದ ಗುಪ್ತರತ್ನ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಒಂದು ದೇವಾಸ್ಥಾನ ನೆಲೆಸಿರುವುದೇ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವೇ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೆಕ್ಕನ ಗದ್ದೆ ಬಳಿ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಬೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ. ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಈ ಆಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರಾವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ, ದೀಪದಕಲ್ಲು, ಎತ್ತಿನಭುಜ ಮುಂತಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನೇ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಭೂ ದ್ರಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಮಲಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವು ದಪ್ಪ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಳಪುರಾಣ
ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ https://www.mekanagadde.com/places-to-visit/pandavar-gudda/ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಂಡವರು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರುಬ್ಬುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ನಿತ್ತು ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭೈರವೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಭಿಷೇಕವು ಜರಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಭಗವಂತನ ಆರ್ಶೀವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವು ಇದೆ.
ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್
ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದದಿಂದ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿರುವ ಪುರಾತನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೦ನೆ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ) ಫಿಲಿಸ್ತೀನ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ಲಿನ ನಾಡೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪ ಹರಿಯುವ ಭೂಮಿಯೆಂದು ಉಕ್ತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಕ್ಯನಾನ್ ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫಿಲಿಸ್ತೀನ್ ಜನರಿಂದ ಇದರ ಹೆಸರು ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.
ಸಿರಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲಿಸ್ತೀನ್‍ಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲೆಬನಾನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸೆನಾಯ್ ಮರುಭೂಮಿ ಇದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ದೇಶವಾಗಿ 1923 ರಿಂದ 1928 ರ ವರೆಗೆ ಆದೇಶಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಈಗ ಇಸ್ರೇಲ್, [ಫ್ರಾನ್ಸ್]], ಜೋರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 5860 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 23,85,615 (2005) ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ ಗಾಜಸ್ಟ್ರಿಪ್‍ನ ವಿಸ್ತಾರ 360 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 13,76,289 (2005).
ಆಗಸ್ಟ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಗಾಜಸ್ಟ್ರಿಪ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರ್ಕಾರವೇ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಕೇಳಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅರಬ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್ ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯೆಯ ಶಾಂತಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಇದೊಂದು ಕ್ರಮವೆಂದು ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯ ದೇಶಗಳು ಭಾವಿಸಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಉ.ಅ. 310-330 ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ. 340-370 ನಡುವೆ ಪ್ರಸರಿಸಿದೆ. ಏಷ್ಯ, ಯೂರೊಪ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್. ಇದು ನೈಲ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಯಮಳ ನದಿಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಾಯುಗುಣ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ. ಪುಟ್ಟ ದೇಶವಾದರೂ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳೂ ವಾಯುಗುಣಗಳೂ ಇವೆ. ಪರ್ವತಗಳು, ಮೈದಾನ, ಮರುಭೂಮಿ, ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಮನೋಹರವಾದ ಕಣಿವೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಇವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್‍ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. 1. ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ ಇಲ್ಲಿ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್, ಹೈಫ, ಮತ್ತು ಜಾಫ ರೇವು ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. 2. ಗೆಲಿಲಿ ಮತ್ತು ಜುಡಿಯಾಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜೆರೂಸಲೆಮ್ ನಗರವಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜಾಫ ಕಿತ್ತಲೆಹಣ್ಣು ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಬನಾನ ಇವು ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳು. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದೊಡನೆಯೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯದೊಡನೆಯೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಲಿಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ನೆಲೆ, ಹಲವಾರು ಸೈನಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು 2 ನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನ ದಳಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್
ಯು ಎಸ್ ಮಲ್ಯ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ
ಯು ಎಸ್ ಮಲ್ಯ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಭಾರತದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಯು.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮಲ್ಯ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮಾಲೀಕರು ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ Infobox
ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ
ಪೀಠಿಕೆ
ತುಳುನಾಡ ವೀರಪುರುಷರಾದ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯರ ತಾಯಿ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗೆ ಪುನರ್ ಜೀವನ ನೀಡಿದ ಮನೆಯೇ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿನಂದನ ಹಿತ್ತಿಲುಮನೆ. ಅದು ಸಾಯನಬೈದ್ಯನ ಮನೆ. ನಾಟಿವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಸಾಯನ ಮನೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಕುಲಕಸುಬಾದ ಮೂರ್ತೆಗಾರಿಕೆ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಯನ ನಾಟಿವೈದ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದರು.
ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ
ಬಲ್ಲಾಳರು ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲು ಕಳುಹಿಸಿದ ದಂಡಿಗೆ ಇರಿಸಿದ ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಈಗಲೂ ಇದೆ. ಶೇಂದಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗವೆಂದು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾದರೂ, ಅದು ಸುಳ್ಳು ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಕಾಣಬರುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪವಾಡವೆಂಬಂತೆ ಒಂದರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಸರೋಳಿಮರ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಧೂಮಾವತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ
ಸರೋಳಿ ಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವದ ಗುಡಿಯಿದೆ. ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಯ ಮರಣಾನಂತರ ಆಕೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವವನ್ನು ನಂಬಿ ಈಗಲೂ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಯ ಸಮಾಧಿ
ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸುಮರು ೪೫೦ ವರುಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪಡುಮಲೆಯ ಅರಸು ಬಲ್ಲಾಳರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲೆಂದು ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಮನೆಯಿಂದ ತೆರಳಿದ್ದ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಮೂಲಕ ಬಲ್ಲಾಳರ ಜೀವ ಉಳಿಸಿದರು. ಅರಸು ಗುಣಮುಖನಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಹೆರಿಗೆನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಬಲ್ಲಾಳರೇ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹೆರಿಗೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ೧೬ನೇ ದಿನವೇ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಬೀಡಿನ ಸಮೀಪದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಅಣ್ಣ ಸಾಯನಬೈದ್ಯರು ಸಹೋದರಿಯ ಕಳೇಬರವನ್ನು ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಮನೆಗೆ ತಂದು ದಫನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಅವಳಿ ಹಸುಳೆಗಳನ್ನು ( ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯರು) ಕೂಡ ಮನೆಗೆ ತಂದು ಸಾಕಿದ್ದರು. ತಾಯಿ, ಮಾವನ ಮನೆಯಾದ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಯಲ್ಲೇ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ಮನೆ ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯೂ, ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿನಂದನ ಹಿತ್ತಿಲು ಮನೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಮಾಜವು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ ಮನೆ, ಅವಳಿಗೆ ನಾಟಿವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆ ನೀಡಿದ ಮನೆ, ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮನೆ, ಅವಳಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ದಂಡಿಗೆಯ ರಾಜ ಉಪಚಾರದ ಮರ್ಯಾದೆ ಪಡೆದ ಮನೆ, ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯರು ಆಟವಾಡಿದ ಮನೆ, ವಿದ್ಯೆಕಲಿತು ಪರಾಕ್ರಮಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಪೂಜನೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ
ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ :-
---
ಬ್ರಹ್ಮ
--- 	ಬ್ರಹ್ಮ (ಪರ ಬ್ರಹ್ಮ ) :
ಅಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ
'
ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ
-- ( ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಾಷ್ಯ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ - ಪರಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ) + ಅಪರ ಬ್ರಹ್ಮ (ಬುದ್ಧಿ) - ನಾರಾಯಣ ಚೈತನ್ಯ -ನಾರಾಯಣ ಚೇತನ. ; -ಅವ್ಯಕ್ತ, ವಿಶ್ವದ ಬುದ್ಧಿ,- ಜಡ ಪ್ರಕೃತಿ : ಮಾಯೆ, ಉಪಾದಿ, ಮಿಥ್ಯಾ ಜ್ಞಾನ, ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು,-ಅವಿದ್ಯೆ,ಆದರೆ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಎಂದರೆ, ಮಿಥ್ಯೆಯಾದರೂ ಸತ್ಯ ವೆಂದೇ ತೋರುವ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸತ್ಯ. (ಜಡ) ಪಂಚ ಕೋಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆ -ಮನೋ  ಮಯ ಕೋಶ. ಲೋಕ : ಓಂ ಜನಃ ; ಅಗ್ನಿ ತತ್ವ ಕುಂಡಲಿನೀ ಸ್ಥಾನ : ವಿಶುದ್ಧ  ಚಕ್ರ - ೧೬ ದಳ ಕಮಲ
* ಸಾಕ್ಷೀರೂಪ ಚಿತ್ತ - ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ನಾನು ನೀನೆಂಬ ಭಾವನೆ.
ಪಂಚ ಭೂತಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ,
- ಸಮಷ್ಟಿ ಯಲ್ಲಿ :   (ಜಡ) --(ನೋಡಿ  :  ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯ ದರ್ಶನ )
ಅವಸ್ಥಾ ತ್ರಯ
--
*ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ರಚನೆ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್
thumbnail|praven nayak ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ : ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ನಾಯಕ್ ತಾಯಿ : ರಾಧಾ ನಾಯಕ್
ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ ಹೆಸರು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಥಮ ಅನೌನ್ಸರ್ ಆಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭ. ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶನ. `ಜೆಡ್' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ. `ಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ ಉಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ', `ಮೀಸೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ' ಇವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು. ಶಿವಮಣಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ `ಲವ್ ಯು' ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ `ಜಾಕ್ಪಾಟ್' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚನೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ `ಶಂಕ್ರ' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್. ಶ್ರೀನಗರ ಕಿಟ್ಟಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್ (೨೦೧೪) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಶುರುವಾಗಲಿದೆ.
ಕೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ ಇಂತಿದೆ.
ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆ ಕಲಿತದ್ದು ಬಂಟವಾಳ ಬಳಿಯ ವಿಟ್ಲ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ. ಶಾಲೆಯ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು, ತಂದೆಯವರ ಶಿಸ್ತು, ಊರಿನ ವಿಶೇಷ ಜಾತ್ರೆ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು, ರುಚಿಯಾದ ಬಗೆ ಬಗೆ ತಿನಿಸುಗಳು, ಶಾಲೆಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ ಸದಾ ಶುಭ್ರ ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ತ್ಯಾಂಪಣ್ಣ ಮಾಸ್ತರರು, ಗೆಳೆಯರೊಡನಾಟ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮರೆಯಲಾಗದ್ ಸಿಹಿನೆನಪುಗಳು ಪ್ರವೀಣ್ ಪಾಲಿಗೆ. ತಂದೆ ಕೆ.ಕೆ. ನಾಯಕ್ ಸಿಂಡಿಕೇತ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿದ್ದು ಮುಂದೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು ತಿಪಟೂರಿಗೆ. ತಿಪಟೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನ ಆರಂಭ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಟಪಾಠಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರವೀಣ್ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಕೈ. ಐದನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ `ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್' ಕನ್ನಡ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಶಹಬ್ಬಾಸ್ಗಿರಿ ಸಂಪಾದನೆ. ಮುಂದೆ ವರ್ಗವಾದಾಗ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊರಟು ನಿಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಬಾಲಕ ಪ್ರವೀಣ್ರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟರಂತೆ ಶಾಲೆಯ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ತರರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಪ್ರವೀನ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಎಂ.ಟಿ.ವಿ. ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲಾಭ್ಯಾಸದ ಆರಂಭ. ಅನಂತರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಕಲಾಪರಿಷತ್ ಹಾಗೂ ಕೆನ್ ಆರ್ಟ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಕೆ. ಒಂಭತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂದಿನ ಸುಧಾ, ಪ್ರಜಾಮತ, ಮಯೂರ, ಕಸ್ತೂರಿ ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತಮಿಳಿನ `ಆನಂದ ವಿಕಟನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಪುರಸ್ಕಾರ ರಂಗಚಿತ್ರಬಳಗದಿಂದ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಎಪಿಎಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮರ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್ ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾಲೇಜು ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭ. ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪ್ರವೀಣ್ರದ್ದು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಂತರ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಪ್ರವೀಣ್. ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ ಪ್ರವೀಣ್ ನಾಯಕ್ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ಸಂಕಲನ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನದ ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮುಂದುವರೆದು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. `ಜೆಡ್' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮುಂದೆ `ಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ ಉಹ್ಞೂಂ ಅಂತೀಯಾ', `ಮೀಸೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ' ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಶಿವಮಣಿ ನಟಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ `ಲವ್ ಯು', ಧ್ಯಾನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ `ಜಾಕ್ಪಾಟ್' ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚಿಸಿದರು. ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ `ಶಂಕ್ರ' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನದ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಪ್ರವೀಣ್.
ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ, ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ದುಡಿದ ಕನ್ನಡದ ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದರ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕಲಾವಿದರ, ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದ ಮೈಸೂರುಪೇಟ ಧರಿಸಿದ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಕಂಡ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಾಪುಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್, ಸೊಸೈಟಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಇಂಗೀಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಫೋಟೋ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರವೀಣ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ `ಜೂಮ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಫೋಟೋ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೋರ್ ಟ್ರೈಟ್ ಫೋಟೋಗಳಲ್ಲದೇ ಆಡ್-ಶೂಟ್, ಮಾಡೆಲಿಂಗ್, ಪೋರ್ಟ್ ಫೋಲಿಯೋ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶೂಟ್, ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಾಣಕ್ಯ
ಕೌಟಿಲ್ಯ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಚಾಣಕ್ಯ (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೫೦ - ೨೮೩), ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು. ."ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತ" ಎಂಬುದು ಚಾಣಕ್ಯನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು. ಚಣಕನ ಮಗನಾದ್ದರಿಂದ ಚಾಣಕ್ಯನೆಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತ ತಕ್ಷಶಿಲೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು. ತಕ್ಷಶಿಲೆ ಗಾಂಧಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಗಾಂಧಾರದ ರಾಜ ಅಂಬಿ, ಯವನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ಭಾರತವನ್ನು ಯವನರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಅಚಾರ್ಯ ವಿಷ್ಣುಗುಪ್ತನು ಬಂಡೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಶಿಷ್ಯನೆ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ.