cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಲಾಬಾವಿ
ಕಲಾಬಾವಿ: ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಪಗಾಂವ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಬೈಲಹೊಂಗಲದಿಂದ ೧೮ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಮ್ಮುದವಾಡ ಎಂದು ಪಿs್ಲೕಟರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಸದಿ ಆದಿನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರನದು. ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟಡ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆದಿನಾಥನ ಮೂರ್ತಿ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ೮೧೪ರ ಗಂಗರ  ಕಾಲದ ಶಾಸನವೊಂದು ಗಂಗರ ಶಿವಮಾರನುಒಂದನೆಯ ಅಮೋಘವರ್ಷನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾದರವಳ್ಳಿ-೩೦ರಲ್ಲಿರುವ ಕುಮ್ಮುದವಾಡ ಜಿನಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ - ದತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ರಾಮಲಿಂಗ, ಕಲ್ಮೇಶ್ವರ, ದ್ಯಾಮವ್ವ, ಮಾರುತಿ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿನ ಇತರದೇವಾಲಯಗಳು. ರಾಮಲಿಂಗ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನ ೩೦೦ ಕಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುಮ್ಮುದವಾಡದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ವಿಚಾರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಕಲ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದ್ದು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮತಿಮಾಳಪಂಡಿತ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯ ತೇಜೋರಸಿ   ಪಂಡಿತ, ನಾಗೇಶ್ವರ ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಿಗೇರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವುದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಎದುರು ೪ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳಿವೆ. (ಆರ್.ಐ.) ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು
ಮಾರ್ಷಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್
ಈ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಷಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್ ರವರಿಗೆ ಜನವರಿ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯು ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆಯ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯು ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಪಂಚತಾರಾ ಶ್ರೇಣಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪಂಚತಾರಾ ಶ್ರೇಣಿ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಲೀಟ್ ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು
ಕ್ಲೋರಿನ್
ಕ್ಲೋರಿನ್ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತು ಅನಿಲ. ಪ್ರಬಲ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ, ತೆಳುಹಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿದೆ. ಸೋಡಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪು ಆಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಡನ್ ದೇಶದ ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಮ್ ಶೀಲೆ ಎಂಬವರಿಂದ ಈ ಮೂಲಧಾತು ೧೭೭೪ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದ ಏಳನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಿ ಉಪಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಲೋಜನ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಧಾತು. ಇದರ ಸಂಕೇತ Cl, ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭, ಪರಮಾಣು ತೂಕ ೩೫.೪೫೭, ಸಾಂದ್ರತೆ: ಅನಿಲ ೩.೨೧೪ ಗ್ರಾಂ. / ಲೀಟರ್ (೦° ಸೆಂ., ೭೬೦ ಮಿಮೀ. ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ); ದ್ರವ ೧.೪೬೮ ಗ್ರಾಂ / ಲೀ. (೦° ಸೆಂ. ಸಂಧಿಸ್ಥ) ಸಾಂದ್ರತೆ ೫೭೩ ಗ್ರಾಂ. /ಲೀ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ- 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5.
ಮಹಾಯುದ್ಢದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಿಷಗಾಳಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ವಾಯುವಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದ ಅನಿಲ ಕ್ಲೋರಿನ್. ಇದಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ಛಾಯೆ ಇದೆ ಹಾಗು ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭಾರವಾದ ಅನಿಲವಾದುದರಿಂದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಕ್ಲೋರಿನ್ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸ್ವತಂತ್ರರೂಪವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹವೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತರ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಲವಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಹದು.
ಷೇಲೆ (೧೭೪೨-೮೬) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ ನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಡನೆ ಕಾಯಿಸಿ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ (೧೭೭೪). ದ್ರವ ರೂಪದ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಿದವನು- ನಾರ್ತ್ ಮೋರ್ (೧೮೦೫). ತಿಳಿ ಹಸಿರು ಎಂಬ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಕ್ಲೋರೋಸ್ ಆಧಾರದಿಂದ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ವಿಧಾನ
ಸಾರ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಗಳಾದ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಪರ್ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡಿನಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಪೊಟ್ಯಸಿಯಮ್ ಪರ್ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಧಾನ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು.
ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನ
ಇದರಲ್ಲಿ ೩ ಮುಖ್ಯ ರೀತಿಗಳುಂಟು.
ಅನಿಲಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದು ಭಿನ್ನ ಆಸವನದಿಂದ (ಫ್ರಾಕ್ಷನಲ್ ಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲೇಷನ್) ಕ್ಲೋರಿನ್ನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ಲೋರಿನ್ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅನಿಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರಿನ್ನನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಾದರೆ ಕೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ ಒಯ್ಯಬಹುದು. ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದರೆ ಇದು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
ದ್ರವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಾನ
ವಿದ್ಯುದ್ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಧನಧ್ರುವದ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಶೀತಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ ಸಲ್ಫೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೋಶದ ಮೂಲಕ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಅದು ಶುಷ್ಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ೧೫ ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ ಜೋಡಿ ಭಿತ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಣಿಯಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ದ್ರವ ಆವಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದು ಕ್ಲೊರಿನಿನಿಂದ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಲೋರಿನ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಣಿದು ದ್ರವವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವಿತ ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ೫೦ ಅಥವಾ ೧೦೦ ಪೌಂಡು ಉಕ್ಕಿನ ಸಿಲಿಂಡರುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ರಫ್ತುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೌತ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಹಸಿರು ಛಾಯೆಯ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಅನಿಲ. ೨೪೦°- ೧೨೦೦° ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತಾ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಆವಿ ಸಾಂದ್ರತೆ Cl2 ಅಣುಗಳಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ೧೨೦೦° ಸೆಂ. ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅಣುಗಳು ಭಾಗಶಃ ವಿಭಜಿಸಿ ಪರಮಾಣು ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಅದರ ಗಾತ್ರದ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಅನಿಲವನ್ನು ವಿಲೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಅನಿಲದ ಬಣ್ಣ, ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಘನೀಭವಿಸಿದ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಈಥರಿನ ಶೈತ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೋರಿನಿನ್ನ ದ್ರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವಿತ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಣಿಸಿದರೆ ತಿಳಿಹಳದಿ ಘನವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ೦° ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಗೆ ತಣಿಸಿದಾಗ ಹರಳುರೂಪದ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಣು ಸೂತ್ರ Cl2.6H2 O ಅಥವಾ Cl2.8H2O ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಫ್ಲೂರಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನಂತೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಸಹಾ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಯಾದ ಧಾತು. ಇದು ಅನೇಕ ಧಾತುಗಳೊಡನೆ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ನಿನೊಡನೆ ಕಲೆತು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಬ್ಬು ಬೆಳೆಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಫೋಟನೆಯೊಡನೆಯೂ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ನಿನ ಧಾರೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ನಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉರಿಯುವುದು ಕ್ಲೋರಿನಿನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಂಯೋಗಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ನಿದರ್ಶನ. ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಹೊರತು ಉಳಿದ ಲೋಹಗಳು ಕ್ಲೋರಿನ್ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಆಯಾ ಕ್ಲೋರೈಡುಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲೀಯ ಸ್ವಭಾವ ಉಂಟು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು ವರ್ಗ:ಅನಿಲಗಳು
ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್
'''ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್''' (ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೧೯೨೯ - ಜುಲೈ ೧೩, ೧೯೯೩)' ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬರಹಗಾರರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಕಸ್ತೂರಿ
ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಕವಿ, ಚಿಂತಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಜನಪದ ತಜ್ಞ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞ, ಭಾಷಾಂತರಕಾರ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಮಹೋನ್ನತ ಸಂಗಮರಾದ ಅತ್ತಿಪಟ್ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೬, ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ   ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಕಸ್ತೂರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಪಸರಿಸುವ ಮನೋಜ್ಞ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯವ ಮಾಡುವರು’ ವಚನದ ಕನ್ನಡದ ಭಾಷಾಂತರ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಷಾಂತರ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: “The rich will make temples for siva. what shall I, a poor man do? My legs are pillars, the body the shrine, the head a cupola of gold, Listen, O Lord of the meeting reivers, things standing shall fall, but the moving ever shall stay.”
ವಿದ್ಯಾ ಸಾಧನೆ
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎ.ಮತ್ತು ಎಂ.ಎ.ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, 1958ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ  ಪುಣೆಯ ಡೆಕ್ಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ‘ಥಿಯೇಟ್ರಿಕಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್’ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ರಾಮಾನುಜನ್ 1963ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಇಂಡಿಯಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.
ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ
೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದ ರಾಮಾನುಜನ್ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗುವತನಕದ ತಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ವಿಸ್ಕಾಸಿನ್, ಬರ್ಕಲಿ, ಮಿಚಿಗನ್ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ..
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ
ಪ್ರಸಿದ್ದ ನವ್ಯ ಕವಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಸಿದ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಮೂರು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಹೊಕ್ಕುಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿಲ್ಲ’ (೧೯೬೯) ಇವರ ಪ್ರಥಮ ಸಂಕಲನ. ಪದ್ಯ ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ, ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಬಳಕೆ- ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವರ ನವ್ಯ ಕವನಗಳಿಗೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಸ್ಥಾನ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. . ‘ಹೊಕ್ಕುಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವಿತೆಗಳು’ ಅಲ್ಲದೆ  ‘ಕುಂಟೋ ಬಿಲ್ಲೆ’, ‘ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ’ ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳು. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆ ಹೊರತಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಮೂರು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು, ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಕತೆಗಳು, ಎರಡು ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕಗಳು, ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಿರು ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡಿವೆ. ‘ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲೂ, ‘ಸಾಕ್ಷಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಕವನಗಳೂ, ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಅವರ ‘ಕೊರವಂಜಿ’ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಲವು ನಗೆ ಬರಹಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಷಾಂತರಗಳು
ರಾಮಾನುಜನ್ ಕೇವಲ ಕವಿಗಳಾಗಿರದೆ ಉತ್ತಮ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರೂ ಹೌದು. ಕನ್ನಡ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನ ‘ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಶಿವ, (೧೯೭೩). ‘ದಿ ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪ್’ (೧೯೭೦) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಆರಿಸಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಂ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಯವರೊಡನೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ಅರ್ಥ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಪೊಯಂ’ (೧೯೬೮). ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ವನ್ನು ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಿಂದಲೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಹಳದಿಮೀನು’ (ಮೂಲ:ಶೌರಿ) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೧೯೫೫ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ‘ಗಾದೆಗಳು’ ಎಂಬ ಕಿರು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಇವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಗಾದೆಯ ರೂಪರಚನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡದೆ ಇದ್ದಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಕಾಳಜಿ, ಶ್ರದ್ದೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಅಮೆರಿಕ ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ‘ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಲಿಟರೇಚರ್ - ಸೌತ್ ಅಂಡ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ’ (೧೯೭೫) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಲೇಖಕರನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಇವರು ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳಿವೆ.
ವಿದಾಯ
ಡಾ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಜುಲೈ 13, 1993ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನ್ ಕವಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ವಾಂಸ ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ಣ ಗೌರವಗಳು.
ಕೃತಿಗಳು
AK Ramanujan navaru sangith priya
ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು
...ಮತ್ತು ಇತರ ಕವಿತೆಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಆಧಾರ: -httpp://english.emory.edu/Bahri/Ramanujan.html, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಣಜ ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ: www.kamat.com) ಎ.ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ, 'ಕತೆಗಾರ', 'ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ'ಹಾಗೂ 'ಜಾನಪದ ಸಂಪತ್ತಿನ-ತಜ್ಞ', 'ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿ, ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು'.
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರಿನ ಬರಹಗಾರರು
ಮುಂಬೈ ನ ಬೊಹ್ರಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರು
'ಬೊಹ್ರಾ', ಗಳು, ' ಶಿಯ'  ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಮನೆಯಮಾತು, ಗುಜರಾತಿ. ೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ನ ಹಲವಾರು ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರೆಲ್ಲಾ ಬೊಹ್ರಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರಾದರು. ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು, ವ್ಯಾಪರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಬೊಹ್ರಾ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮುದಾಯ' ದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂಬಯಿ ನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ " ಬೋರಿಬಂದರ್ ", ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದು, ಬೊಹ್ರಾಮುಸಲ್ಮಾನರ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದದ್ದರಿಂದ
'ಬೊಹ್ರಾ,' ಗಳು ಇರುವ ಜಾಗ, ಈಗಲೂ 'ಬೋರಾ ಬಝಾರ್' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬಾಯಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಹುಕಾರರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ, 'ತ್ಯಾಬ್ಜಿಗಳು', ಹಾಗೂ ,ನೂರುದ್ದೀನ್,' ಪಂಗಡಗಳು. ನೂರುದ್ದೀನ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಜನ ,'ಚೈನ ವ್ಯಾಪಾರ,' ದಿಂದ ಭಾರಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಾದ ಹಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, 'ಹೊಸ ಬಿಝಿನೆಸ್' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಾರ್ಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮಾಡಿದರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತಾವೂ ಮುಂದುವರೆದರು. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 'ಬದ್ರುದ್ದೀನ್ ತ್ಯಾಬ್ ಜಿ', ಯವರು, ,'ಬಾಂಬೆಹೈ ಕೋರ್ಟ್,' ಜಡ್ಜ್  ಆಗಿದ್ದರು.
ಕೆಲವು, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಬೊಹ್ರಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ
ಜೇಮ್ಸ್ ಹಾನ್ಸನ್
'''ಜೇಮ್ಸ್ ಇ. ಹಾನ್ಸನ್''' (ಜನನ ಮಾರ್ಚ್ ೨೯, ೧೯೪೧) ಗ್ರೀನ್‍ಬೆಲ್ಟ್, ಮೇರಿಲಂಡ್‍ನ ಗಾಡರ್ಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡ್ಡಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಸಾದ ಗಾಡರ್ಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ೧೯೮೧ರಿಂದ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಮಣಿಪಾಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
ಮಣಿಪಾಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಣಿಪಾಲ ಇದು ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ.೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ೧೬ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು
ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ನಾಡೋಜ ಎಂಬ ಪದವು ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ 'ದೇಶಿಕೋತ್ತಮ' ಪದವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿವಿ ನಾಡೋಜ ಪದವಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ನಾಡೋಜ ಗೌರವ ಪದವಿಯು ಶಾಲು, ಸರಸ್ವತಿ ವಿಗ್ರಹ, ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಗುಂದ್ರುಕ್
thumb|ಗುಂದ್ರುಕ್ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಗುಂದ್ರುಕ್ ಹುಳಿ ಹಿಡಿಸಿದ ಹಸಿರು ಎಲೆ ತರಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನೇಪಾಳವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಗೊರ್ಖಾಲಿ ಅಥವಾ ನೇಪಾಳಿ ವಲಸಿಗ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಗುಂದ್ರುಕ್‍ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ೨,೦೦೦ ಟನ್‍ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮನೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂದ್ರುಕ್‍ನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಊಟದೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಕಖಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ಷುದಾವರ್ಧಕವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂದ್ರುಕ್ ಖನಿಜಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪಿಷ್ಟಯುತ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಆಗಿರುವ ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಅಡಿಪೋಮಾಸ್ಟಿಯಾ
ಅಡಿಪೋಮಾಸ್ಟಿಯಾ ಅಥವಾ ಲಿಪೋಮಾಸ್ಟಿಯಾ, ಇದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸ್ತನಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಸ್ತನ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಅಂಗಾಂಶವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಡಿಪೋಸ್ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?
ಕೊಬ್ಬಿನ ಸ್ತನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯಿರುವ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರೀ ತೂಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವೆಂದರೆ ಸೂಡೋಜೆನೆನೊಮಾಸ್ಟಿಯಾ.
ಕಾರಣ
ಸೂಡೋಜೆನೆಕೊಮಾಸ್ಟಿಯಾಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಮಟ್ಟ, ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ. ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಎದೆಯ ದೇಹ ಕೊಬ್ಬು ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಗಳ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಅಂಶವಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಡಿಪೋಸ್ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲೇಖನ
ಕಲ್ಲುಹೂವು (ಲೈಕನ್‌ಗಳು)
thumb|225px|"ಲೈಕನ್ಸ್" ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೇಕಲ್ಸ್ ಆರ್ಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್, 1904 thumb|225px|ಕಲ್ಲುಹೂವು-ಆವರಿಸಿದ ಮರ : ಕಾಂಡದ ಮೇಲಿನ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಯಾಕಾರದ ಪರ್ಮೊಟ್ರೆಮ ಪೆರ್‌‌ಲಟಮ್; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತುಟ್ಟತುದಿಯ ಬಲಭಾಘದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ-ಹಸಿರು ಫ್ಲೇವೊಪರ್ಮಿಲಿಯ ಕಪೆರಟ; ಮತ್ತು ಫ್ರುಟಿಕೋಸ್ ರಮಲಿನ ಫರಿನೇಸಿಯ. ಟ್ರೆಸ್ಕೊ, ಐಸ್‌ಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಲಿಸಿ, ಯುಕೆ.ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು   (, ಎಂದರೆ    ) ಒಂದು  ಶಿಲೀಂಧ್ರ (ಫಂಗಸ್)  ( ಮೈಕೋಬಿಯಂಟ್) ಇನ್ನೊಂದು   ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಜೊತೆಗಾರದೊಂದಿಗೆ (ಫೋಟೋಬಿಯಂಟ್ ಅಥವಾ ಪೈಕೊಬಯಂಟ್) ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಹಜೀವನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀವಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿಯು ಹಸಿರು ಪಾಚಿ(ಆಲ್ಗ)  (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟ್ರೆಬೌಕ್ಸಿಯ   ) ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಂ  (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೊಸ್ಟಾಕ್ )ಇರುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನ, ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಎಲ್ಲವೂ  ಶಿಲೀಂಧ್ರ  ಮತ್ತು ಪಾಚಿಗಳು  ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ಭಿನ್ನವಿದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಅತಿರೇಕದ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಟಂಡ್ರಾ , ಅತಿಉಷ್ಣತೆಯ ಮರುಭೂಮಿಗಳು, ಬಂಡೆಗಲ್ಲ ಕರಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಪೂರಿತ ಗಸಿ/ಚರಟದ ರಾಶಿ (ಸ್ಲ್ಯಾಗ್ ಹೀಪ್‌) ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ,  ಮಳೆ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಪೈಟ್ ಗಳ ಹಾಗೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ   ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ   ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋರಿಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಖಾಲಿ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ   (ಉದಾ: ಕೊಲೆಮ ), ಮತ್ತೆ  ಮೆಸಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪರಿಸರದ ಅಡಚಣೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ,  ಓಜೋನ್ ಪದರ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಲೋಹ ಕಶ್ಮಲ/ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುಬಹುದು. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ದೇಹವು (ಥ್ಯಾಲಸ್) ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಅಥವಾ ಪಾಚಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಿರುತ್ತವೆ. ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಯೆಂಬಷ್ಟು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಪಾಚಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವೇಳೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಅಂಗಾಶಗಳೊಳಗೆ ಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು   ಪಾಚಿಯ ಕೋಶದ ಗೋಡೆಯ ಒಳತೂರಿಕೊಂಡು, ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಉಂಟು ಮಾಡುವಂತಹ ಅಸ್ತೂರಿಯಾ  ರಚನೆಯನ್ನು  ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ (ಪೊಯ್ಕಿಲೊಹೈಡ್ರಿಕ್)  ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಅಂದರೆ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಒಳಪೊರೆಗಳು ಪುನಾ-ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಲು ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಂಟ್ ಮತ್ತು ಪೈಕೋಬಿಯಂಟ್, ಎರಡರಿಂದಲೂ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ "ದ್ರವ(ಸೂಪ್‌)"ವು ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಸೆಲರ್ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಚಿ ಎರಡೂ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಎಪಿಪೈಟಿಕ್ ಜೀವಿಗಳು ಕೂಡ ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಭರಿತ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನಿಂದ ಲಾಭಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವು ತನ್ನ ಮೂಲ ಪೈಕೊಬಯಂಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೊಬಯಂಟ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿಕಾಸಹೊಂದಿ, ಜಲ ಪರಿಸರದಿಂದ ಶುಷ್ಕ ಭೂಮಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪಾಚಿ ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಜೀವಕೋಶಗಳು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ  ಕೋಶಗಳು, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಅವು ವಾತಾವರಣದ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ (ಕಾರ್ಬನ್ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್)ವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲದ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಎರಡೂ ಸಿಂಬಯಾಂಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಸಹಜೀವನದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸಹಜೀವಿಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಖನಿಜವನ್ನು ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಮಳೆ ಮತ್ತು ದೂಳಿನ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಧ್ರ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿಯು ಖನಿಜ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರದ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪಾಚಿಯು ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದು, ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಅಂದರೆ ಆಧಾರಸ್ತರ ದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ  ಖನಿಜಗಳನ್ನು  ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೂರುಸಹಜೀವಿ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಹಸಿರು ಪಾಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಹಜೀವಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿಮ್‌ಬಯಂಟ್ ಆಗಿ ಒಂದು ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಇದ್ದರೆ, ಅವು ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹಸಿರು ಪಾಚಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬಲ್ಲದು.
ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಧ್ರದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಹೂವು, ಸಹಜೀವನದ ಜೊತೆಗಾರಜೀವವಿಲ್ಲದೇ ಬೆಳೆಯಲಾರದು ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾರದು. ನಿಜವೆಂದರೆ, ಹಲವಾರು, ಸಯನೋ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ತಳಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ತಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ರೀತಿಯದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಎರಡೂ ಜೊತೆಗಾರರ ಪಾರಿಸರಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರೊಪಗ್ಯುಲಸ್ (ಡಯಾಡ್ಪೊರ್‌‌‌ಗಳು ) ಎರಡೂ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 'ಹೊರಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆವರಿಸುವ' ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಘಟಕವು ಪಾಚಿ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 'ಕೇಂದ್ರ ಜೀವಿ'ಗಳಿಂದ ಚದುರಿರುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗುಂಪನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆ, ಸಹಜೀವಿತ್ವ ಅಥವಾ  ಪರೋಪಜೀವಿ/ಪರಾವಲಂಬಿ   ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು, ಕಲ್ಲುಹೂಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವು ಒಂದೇ ಇದ್ದಾಗ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲವು. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿದ ಚರ್ಮದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿವ ಚರ್ಮದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಂಗಾಂಶದೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾಕ್ಸನ್ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದಿಂದ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ಸದ್ಯದ ಅರಿವನ್ನು ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|180px|right|ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ದ್ವಂದ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು 1867ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಸಿಮನ್ ಶವೆಂಡನರ್. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಹುಸಮಯದವರೆಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೂ, 1867ರವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸಿಮನ್ ಶವೆಂಡನರ್   ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ದ್ವಂದ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವವರೆಗೂ ಇವುಗಳ ಲಕ್ಷಣದ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ನಂತರವೇ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಸಮೂಹದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೊತ್ತಾಗತೊಡಗಿದವು. ಶವೆಂಡನರ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದು, ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಅಂಗರಚನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುರಿತು ಹಗುರು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ರೊಂಬಿ ಮತ್ತು ನೈಲ್ಯಾಂಡರ್, ಅವರಂತಹ ಆ ಸಮಯದ ಹಲವಾರು ಜನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಲುಹೂವುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಶವೆಂಡರನರ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಎಲ್ಲ ಸಜೀವಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಮ್ಮತವಿತ್ತು. ಹೆನ್ರಿಕ್ ಆಂಟನ್ ಡೆ ಬರಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ , ಮತ್ತು ಹೆರ್ಮನ್‌ ಹೆಲ್‌ರೀಗೆಲ್  ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಶವೆಂಡನರ್‌ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಧ್ಯಯನದ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್, ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು. ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು  ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆತಿಥೇಯ ಜೀವಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ - ಸಮಗ್ರ ಜೀವಿಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯುತ್ತ- ಶವೆಂಡನರ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಯೂಜೆನ್ ಥಾಮಸ್ ಪುನಾ-ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು 1939ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ದ್ವಂದ್ವ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತವು.
ಸಹಜೀವಿಗಳು/ಕೂಡುಜೀವಿಗಳು
ಕಲ್ಲುಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಹಜೀವಿಯ ಹಾಗೆ ಬದುಕುವುದು ಶಿಲೀಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಸ್ಕೊಮೈಕೊಟ  ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಜೀವಿಗಳು ಇಂತಹ ಸಹಜೀವಿ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ರೂಪದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇವು ಸ್ಯಪ್ರೊಟ್ರೊಫ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಸಸ್ಯ ಪರಾವಲಂಬಿ ಗಳ ಹಾಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಿಯೊಟಿಯಲ್ಸ್, ಡೊತಿಡಿಯಲ್ಸ್ , ಮತ್ತು ಪೆಜಿಜೇಲ್ಸ್ )ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಐದು  ಪ್ರಕಾರ/ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. (ಪ್ರಕಾರ/ವರ್ಗಗಳು ಗ್ರಾಫಿಡೇಲ್ಸ್ , ಗಿಲೆಕ್ಟೇಲ್ಸ್  , ಪೆಲ್ಟಿಜಿರಾಲ್ಸ್  , ಪೆರ್ಟುಸರಿಯಲ್ಸ್  , ಮತ್ತು ಟೆಲಿಯೊಶಿಸ್ಟೇಲ್ಸ್  ). ಕಲ್ಲುಹೂವು ರೂಪದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಹೂವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದ ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಶೇ. 98ರಷ್ಟು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಅಸ್ಕೊಮೈಸೆಟಸ್  ಮೈಕೊಬಯಂಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಸ್ಕೊಮೈಕೊಟದ ನಂತರ, ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ  ಕಲ್ಲುಹೂವು ರೂಪದ  ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಅಪೂರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬೆಸಿಡೊಮೈಸೆಟ್ಸ್  ಕಲ್ಲುಹೂವು ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವು ಲೈಚೆನೋಂಫಲಿಯಾ , ಕ್ಲವರಿಯಾಡ್  ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಇಂತಹ  ಅಗರಿಕ್ಸ್ ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳು,   ಮಲ್ಟಿಕ್ಲೆವುಲ  , ಮತ್ತು ಕೊರ್ಟಿಸಿಯಾಡ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳು, ಡಿಕ್ಟಿಯೊನೆಮ  ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ವಯಂಪೋಷಣೆಯ ಸಹಜೀವನವು ಸರಳವಿದ್ದು, ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ  ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ   ಪಾಚಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಜೀವನಗಳು  ಪ್ರೊಕ್ಯಾರೋಟಿಕ್   ಮತ್ತು ಯುಕ್ಯಾರೊಟಿಕ್   ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿಯ 40 ವರ್ಗದ ೧೦೦ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಭಿನ್ನ/ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವರ್ಗಗಳು   (ಪ್ರೊಕ್ಯಾರೋಟಿಕ್  : ಸಯನ್‌ಪಿಸೆಯಿ  ; ಯುಕ್ಯಾರೋಟಿಕ್  : ಟ್ರಿಬೊಫಿಸೆಯಿ , ಪಾಪಿಸೆಯಿ  , ಕ್ಲೋರೋಪಿಸೆಯಿ  , ಮತ್ತು ಪ್ಲುರೊಸ್ಟ್ರೊಪಿಸೆಯಿ  )  ಕಲ್ಲುಹೂವು-ರೂಪಿಸುವ  ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರೊಕ್ಯಾರೋಟ್‌‌ಗಳು ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೀಲಿಹಸಿರು   ಪಾಚಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೀಲಿಹಸಿರು ಪಾಚಿಯು ಶೇ. 8ರಷ್ಟು ಗೊತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ತುಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕುಲ ಎಂದರೆ ನೋಸ್ಟೊಕ್ . ಬಹುತೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಯುಕ್ಯಾರೋಟಿಕ್ ಆಟೋಟ್ರೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು  ಕ್ಲೋರೋಫೈಟ   (ಹಸಿರು ಪಾಚಿ) ಅಥವಾ ಕ್ಸಾಂತೋಫೈಟ  (ಹಳದಿಹಸಿರು  ಪಾಚಿ)ಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಶೇ, 90ರಷ್ಟು ಗೊತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಒಂದು ಹಸಿರು  ಪಾಚಿಯನ್ನು ಸಹಜೀವಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ  ಟ್ರೆಬಾಕ್ಸಿಯಾ    ತುಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಲವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎರಡನೇ ರೀತಿಯ  ಹಸಿರು ಪಾಚಿ ಕುಲ ಎಂದರೆ  ಟ್ರೆಂಟೊಪೊಹ್ಲಿಯ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು 100 ಜಾತಿಗಳು ಆಟೋಟ್ರೋಪ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿ  ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪಾಚಿಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೊಂದಿವೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿ ಒಂದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾಚಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದು  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಚನೆ
thumb|right|230px|ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕ್ರಸ್ಟೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು
ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಎಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ  (ಫೊಲಿಯೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು); ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವು  ಆಧಾರಸ್ತರ  ದ ಮೇಲೆ ವಲ್ಕ ಅಥವಾ ತೊಗಟೆಯ ಹಾಗೆ   (ಕ್ರಸ್ಟೋಸ್   ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು) (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ   )ಇರುತ್ತವೆ, ರಮಲಿನ   ಕುಲದ ಹಾಗೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪೊದೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತವೆ     (ಫ್ರಟಿಕೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು), ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೊಲೆಮ  ಕುಲದ ಹಾಗೆ  ಜಿಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಹಾಗೆ ಇರುವ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿವೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಆಕಾರವು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಜೊತೆಗಾರ ಜೀವಿಯ ವಂಶವಾಹಿ ಅಂಶದಿಂದ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಫೋಟೋಬಯಂಟ್ ಜೊತೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆ ಆಕಾರ ಬೆಳಣಿಗೆಯಾಗಲು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫೋಟೊಬಯಂಟ್ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಸಿದಾಗ  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯ   ಶಿಲೀಂಧ್ರಜಾಲದ ಎಳೆಯ ಹಾಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಜೊತೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದಾಗ. ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರವು ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿ (ಮಾರ್ಫೊಜೆನಿಸಸ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ, (ಬ್ರೊಡೊ, ಶರ್ನಾಫ್ & ಶರ್ನಾಫ್, 2001). ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಹಸಿರು  ಪಾಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಲ್ ಸಹಜೀವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಎರಡು ತೀರಾ ಭಿನ್ನ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಬಹುದು. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ, ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಆಕಾರಗಳು ಮೊದಲು ಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಗಮನಿಸುವವರೆಗೂ ಭಿನ್ನವೆಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಒಂದು ಮಾದರಿ ಪೊಲಿಯೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವನ್ನು ಮಸೂರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಥ್ಯಾಲಸ್  ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಎಳೆಗಳ ನಾಲ್ಕು ಪದರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಜಾಲದ ಎಳೆಗಳು ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಸಮೂಹಗೊಂಡು ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊರಪದರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಮೇಲಿನ ಪದರ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ದಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು μm ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಎಪಿಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೆಲವು ಪರ್ಮಿಲಿಯೆಸಿಯೆದಲ್ಲಿ  0.6-1μm  ದಪ್ಪ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳು ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ವತಃ ಕೋಶೀಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು  ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಸಹಜೀವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ,   ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯವು ಮೇಲಿನ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಕ್ಕೆ ಸೆಫಲೋಡಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಚಿಕ್ಕ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಕೆಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಎಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪಾಚಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಪಾಚಿಯ ಒಂದು ಪದರವಿರುತ್ತದೆ. ಪೋಟೋಬಯಂಟ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಕೋಶಗಳ ಗುಂಪು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತೂರಿಯಂ ಇದರ ಒಳಗೆ ತೂರಿದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಚಿ ಪದರದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಮೂರನೇ ಪದರವಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರಜಾಲದ ಎಳೆಗಳ ಒಂದು ಪದರವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ  ಪಾಚಿಯ ಕೋಶಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪದರವನ್ನು ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಡ್ಯುಲದ ಕೆಳಗೆ, ತಳಭಾಗದ ಮೇಲ್ಮೈ/ಪದರವು ಮೇಲಿನ ಪದರವನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರಜಾಲದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರಿನ ರೀತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ರೈಜಿನ್ಸ್  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಬೆಳೆಯುವ ಆಧಾರಸ್ತರಕ್ಕೆ ಥ್ಯಾಲಸ್‌ಗಳು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು   ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ  ಕ್ರಸ್ಟೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಥ್ಯಾಲಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಜಾತೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ,   ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಘಟಕಗಳು ಆ ಜಾತಿಯ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಂಶವಾಹಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಪುರಾವೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಜಾತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಇದು ನಿಜವೆಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ವರೂಪ
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುವುದು:
ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ/ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣೆ
thumb|230px|ಫೋಲಿಯೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಥ್ಯಾಲೈ ಮತ್ತು ಅಪೊತೆಸಿಯ thumb|230px|ಕ್ಸಾಂತೋಪರ್ಮೆಲಿಯಾ ಎಸ್‌ಪಿ
ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸರಣದ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯಕ ರೀತಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಥವಾ  ಪಾಚಿಯ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ  ಡಯಾಸ್ಪೋರ್ಗಳ ಪ್ರಸರಣದ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೊರೆಡಿಯಾ a  (ಒಂದೇ  ಸೊರೆಡಿಯಂ  )ಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ  ಎಳೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪಾಚಿಯ ಕೋಶಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು  ಸೊರಲಿಯಾ   ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಸೊರೆಡಿಯಾಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಡಯಸ್ಪೋರ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಇಸಿಡಿಯ  ಗಳು. ಇವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಸರಣದ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಪರ್ಸಲ್) ಮೂಲಕ ಥ್ಯಾಲಸ್‌ನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆದ ರಚನೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರುಟಿಕೋಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ಥ್ಯಾಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಡಯಾಸ್ಪೋರ್ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಕ ರೀತಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಧ್ಯದ ಗೆರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಒಣಗಿದ್ದಾಗ ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮುರಿಯಬಲ್ಲವು. ಆಗ ಅವು ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಸರಣಗೊಂಡು, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮರಳಿದಾಗ ಪುನಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.
ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅವು ಲೈಂಗಿಕ ಮಿಲನ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಮಿಯೋಸಿಸ್ ನ ಫಲವಾಗಿ ಸ್ಪೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸರಣದ ನಂತರ,   ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ರಚನೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅಂತಹ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ  ಸ್ಪೋರ್‌‌ಗಳು ಸೂಕ್ತ  ಪಾಚಿ ಜೊತೆಗಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಸಿಡಿಯೊ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯ  ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರುಟ್‌‌ಬಾಡಿಗಳು ಅವುಗಳ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಕೊಲಿಚಿನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅಸ್ಕೊ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೋರ್‌ ಗಳು ಸ್ಪೋರ್‌-ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪೋರ್ ಅಂಗದ ರೀತಿಯದು ಎಂದರೆ  ಅಪೊತೆಶಿಯ   /1}, ಪೆರಿತೆಶೀಯ    ಮತ್ತು   ಪಿಸ್ನಿಡಿಯ'''. '''
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ, ಕಲ್ಲುಹೂವು ಇಸಿಡಿಯ, ಸೊರೆಡಿಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿ ವಿಘಟಿತಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ರಚನೆಗಳು ಕೂಡ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಜಾಲದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. (ಐಚೊರ್ನ, ಎವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾವೆನ್, 2005). ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ರಚನೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ  (ಮೈಕೊಬಯಂಟ್ ಮತ್ತು ಪೋಟೋಬಯಂಟ್) ಮತ್ತು ಅವು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಸಿಡಿಯಾಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಚಿಕ್ಕ ಹೊರಶಾಖೆಗಳು. ಸೊರೆಡಿಯ ಎಂದರೆ ಥ್ಯಾಲಸ್‌ನ ಮೇಲಿನಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಪುಡಿಯ ಹಾಗಿರುವ ಕಣಗಳು. ಕಲ್ಲುಹೂವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು, ಸೊರೆಡಿಯ ಕಣಗಳು  ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಮತ್ತು  ಮೈಕೊಬಯಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲೇಬೇಕು.
ಲೈಕೆನೋಮೆಟ್ರಿ
ಲೈಕೆನೋಮೆಟ್ರಿ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಥ್ಯಾಲಸ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೆಶಲ್‌ ಇದನ್ನು 1950ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು, ಈ ತಂತ್ರವು ಅನೇಕ ಅನ್ಬಯಿಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಲಭ್ಯಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಿಧಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವು ಎತ್ತರದ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಕಷ್ಟವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಯೂರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅತಿರೇಕದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಸಸ್ಯಗುಂಪು ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಮಗಟ್ಟಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾರಿಸರಿಕ-ಶಾರೀರಿಕ ಅನುಕೂಲತೆ ಎಂದರೆ ಅವು ಪೊಯಿಕಿಲೊಹೈಡ್ರಿಕ್ (ಪೊಯಿಕಿಲೊ - ಬದಲಾಗುವ, ಹೈಡ್ರಿಕ್ - ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ), ಅಂದರೆ ಅವು ತಮ್ಮ ಜಲಸಂಚಯದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವು ತೀವ್ರ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಅನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು ಎಂದರ್ಥ. ಕೆಲವು   ಶೈವಲ/ಹಾವಸೆ  ಗಳು, , ಲಿವರ್‌ವರ್ಟ್‌ ಗಳು, ಜರೀಗಿಡ (ಫೆರ್ನ್‌)ಗಳು   ಮತ್ತು ಕೆಲವು  "ಒದ್ದೆಮಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯ (ರೆಸರಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್)  ಗಳ" ಹಾಗೆ, ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ನಂತರ , ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಗಿತದ ಅಥವಾ ಸ್ಟಯಸಿಸ್  (ಕ್ರಿಪ್ಟೊಬಯಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆಗ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಸಹಜೀವಿಗಳ ಕೋಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಿರ್ಜಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಪ್ಟೊಬಯಟಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ,  ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ತೀವ್ರ ಉಷ್ಣತೆ, ಬರಗಾಲದಂತಹ ಅವು ಸದಾ ಇರುವ ಕಠಿಣ ವಾತಾವರಣದ ಅತಿರೇಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ  ಬದುಕುಳಿಯಬಲ್ಲವು.
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾಡುವಂತೆ ನೀರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯ ಇವಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಬಂಡೆಗಲ್ಲು, ಶುಷ್ಕ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಮರಳು,ಗೋಡೆಗಳು, ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಂತಹ ಕೃತಕ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಎಪಿಫೈಟ್ ಗಳ ಹಾಗೆಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. (ಎಪಿ - ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ, ಪೈಟ್ - ಸಸ್ಯ) ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವಾಗ, ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು  ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಹಾಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಸ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಿಷಪೂರಿತಗೊಳಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು, ಉದಾ; ಉಪಕುಲವಾದ ಕ್ಲಾಡಿನ  ದ ಸದಸ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು (ರೀನ್‌ಡೀರ್ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು, ಆಕ್‌ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಕಲ್ಲುಹೂಗಳು ), ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಸಸ್ಯದ ಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಎಳೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಆಧಾರಸ್ತರ (ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್)ದ ಸ್ಥಿರತೆ (ಅಂದರೆ ಅವುಗಳ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವು) ಕಲ್ಲುಹೂವು ನೆಲೆಗಳ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಮರದ ಬೊಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರಳಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. . ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಎರಡನೇ ವಿಧದ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮರುಭೂಮಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ  ವ್ಯಸ್ಕ್ಯುಲರ್ (ಉನ್ನತ) ಸಸ್ಯ  ದ ಬೀಜಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗುಡ್ಡಯು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡು, ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೊರತು ಬೇರೆಡೆ ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
thumb|left|400px| ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಆವರಿಸಿರುವ ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯ
ಖನಿಜಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವಾಗ, ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಧಾರಸ್ತರವನ್ನು (ಅಂದರೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಹಬ್ಬಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಮೇಲ್ಮೈ)ನಿಧಾನವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಘಟನೆ ಮಾಡುತ್ತ ವಿಭಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕು ಕ್ರಮೇಣ ಮಣ್ಣಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹವಾ ಪರಿಣಾಮ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕು ಸವೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಕೃತಕ ಕಲ್ಲು ನಿರ್ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೌಂಟ್ ರಶ್‌ಮೋರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್  ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾಕಾರರು ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಆಗಾಗ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಹಿಮಸಾರಂಗ (ರೀನ್‌ಡೀರ್)ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದು. ಲೆಪಿಡೊಪ್ಟೆರಾ ಜಾತಿಯ ಹಲವಾರು ಲಾರ್ವಾಗಳು  ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನೇ ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಕಾಮನ್ ಫುಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಬಲ್ಡ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ, ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ ಅಂಶ ಅಧಿಕವಿರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಆಹಾರವಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳು (ನಾರ್ದನ್‌ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ವಿರಲ್) ಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು, ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ
ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಜಾತಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾತಾವರಣದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯು ಮೈಕೊಬಯಂಟದ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ   ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಮೇಲೆ ಮೈಕೊಬಯಂಟ್‌‌ನ ಅವಲಂಬನೆ ಬಲವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಕಲ್ಲುಹೂವು   ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೋಶೀಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ದುರಸ್ತಿಗೆ ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ   ಮೈಕೊಬಯಂಟ್‌ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಚಯಾಪಚಯ ಶಕ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಟೋಬಯಂಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೊಬಯಂಟ್ ಮಧ್ಯೆ ಈ ಸಮತೋಲನದ ಬದಲಾಣೆಯು ಕೂಡುಜೀವನದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮುರಿದುಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುವುದು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಚಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಸಹಜೀವಿಯು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನೂ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಕೊಮೈಕೊಟ ವಿಭಾಗ(ಫೈಲಮ್)ಗಳ ವಿಕಾಸವು ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಸ್ಕೊಮೈಸಿಟಿಸ್‌ಗಳ ಹದಿನೈದು ಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ,      ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸದೃಶ ವಿಕಾಸದ ಮೂಲಕ ವಿಕಾಸವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಾಗಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗಿವೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವು ಆಗುವುದು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಅತಿರೇಕದ ಪರಿಸರವಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಲ್ಲ. ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಎರಡೂ ಸಹಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪುನಾಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಎಂದರೆ 400 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ, ಆರಂಭಿಕ ಡೆವೊಯಿನ್  ರೈನಿ ಚೆರ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿರು ಸ್ಪಾಂಜಿಯೊಫೈಟನ್  ಅನ್ನು ಕೂಡ  ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಐಸೋಟೋಪಿಕ್ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಐಸೋಟೋಪಿಕ್ ನೆಲೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ದುರ್ಬಲವಾದ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ನೆಮಟೋಥ್ಯಾಲಸ್  ಕೂಡ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಿನ್ನೂ ರುಜುವಾತುಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಎಡಿಯಕರನ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು  ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ; ಆದರೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಊಹೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಯ ಲೇಖಕರು ಇದನ್ನು ವಾಪಸು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಹಾಗಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕೊಕೊಯಿಡ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ನಾರು ಅಥವಾ ತಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಡೊಶಂತೌ ಫಾರ್ಮೇಶನ್‌ ನ ಸಮುದ್ರದ  ಪಾಸ್ಪರೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಸುಮಾರು 551 ರಿಂದ 635 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನದು (ನಿಯೊಪ್ರೊಟೆರೊಜೋಯಿಕ್   ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು) ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಶೋಧವು      ನಾಳಸಸ್ಯಗಳ (ವ್ಯಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್) ವಿಕಾಸಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಫೋಟೋಆಟೋಟ್ರೋಪ್ಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುಜೀವನದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಿನ್‌‌ಫ್ರೆನಶಿಯ , ಒಂದು ಆರಂಭದ ಝೈಗೋಮೈಸೆಟಸ್ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಕೂಡುಜೀವನದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪರಾವಲಂಬಿತನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಆರಂಭದ ಡೆವೊನಿಯನ್ ಕಾಲಕ್ಕೆ  ಸೇರಿದೆ. ಆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಳಿತವಾಗಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗೊಂಡ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗೊಂಡ ಆಂಜಿಯಾ ವು ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಬರ್‌ನ ಚೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 40 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದಿನದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗೊಂಡ ಲೊಬರಿಯ ವು ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಆರಂಭಿಕದಿಂದ ಮಧ್ಯದ  ಮಿಯೊಸಿನ್ ಕಾಲದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
1995ರಲ್ಲಿ, ಗಾರ್ಗಸ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವಾಗುವಿಕೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಸ್ವಂತಂತ್ರ ಮೂಲಗಳಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು; ಬೆಸಿಯೋಮೈಸಿಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಕೊಮೈಸಿಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಬಗೆ ಎಂದು. ಆದರೆ ಲ್ಯುಟ್ಜೊನಿ ಮತ್ತು ಇತರರು  (2000)ಕಲ್ಲುಹೂವಾಗುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲೇ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಹುವಿಧದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಷ್ಟಗಳು ಆದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವು-ಆಗದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ   ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗುಂಪು ಆಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲ್ಲುಹೂವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಅಂದಾಜು ಕಾಲಮಾನ  400 Ma ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ (2009) ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಸ್ಕೊಮೈಸೊಟದ ಪುರಾತನ ಪಾರಿಸರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು    ಸಪ್ರೊಬಿಸಮ್  ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಲ್ಲುಹೂವಾಗುವಿಕೆ ಘಟನೆಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಘಟಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ತಂತುಗಳ ಹಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಜಿಲಾಟಿನ್ ಹಾಗಿರುವ   ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರದೇಹೋಗಬಹುದು. ಕಲ್ಲುಹೂವು ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಕೊಮೈಕೊಟ ದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಬೆಸಿಡೋಮೈಕೋಟ ದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಸ್ಕೋ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗಳಿಂದ ಇವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬೆಸಿಯೊ ಕಲ್ಲುಹೂವು (ಬೆಸಿಡಿಯೊಲೈಕನ್ಸ್) ಗಳು  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು, ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವು ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು   ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ಮೈಕೊಪೈಕೋಪೈಟ  ದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂರೆ ಆ ಘಟಕಗಳು ಬೆರೆಯದೇ ಆದ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅಸ್ಕೊ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಸಿಡೋ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಆಯಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ  ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಫೈಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನೋಫೈಲೆಟಿಕ್ (ಏಕವಿಭಾಗ) ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಫೈಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ  ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ    ಕಲ್ಲುಹೂವು-ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಸಿಡೋ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವುದು ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಜಿಯೊಸಿಫನ್ ಪೈರಿಫೋಮ್      ಶಿಲೀಂಧ್ರ, ಇದು ಗ್ಲೊಮೆರ್‌ಮೈಕೊಟ  ದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಸಹಜೀವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಜಿಯೊಸಿಫನ್  ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ  ಒಂದು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕೂಡುಜೀವನವನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕುಲವು ಎಂಟೋಮೈಕೊರಿಜಲ್‌  ಜಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಕಲ್ಲುಹೂವು-ಆಗುವ ಜಾತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು  ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು
thumb|250px|ಇವಟಕೆ (ಉಂಬಿಲಿಕರಿಯಾ ಎಸ್ಕ್ಯುಲೆಂಟ) ಹಿರೊಶಿಗೆ  II  ಅವರಿಂದ ಕ್ಯುಮೊನೊ     ಕಿಶಯು
ಆಹಾರ
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ರುಚಿಗಾಗಿಯೂ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಎರಡು ಅಡ್ಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ: ಅವೆಂದರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವೇಳೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ವಿಷಪೂರಿತ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಆಗ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಲ್ಪಿನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ  ಯುಸ್ನಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ವಿಷಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಮಯ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಹಳದಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಹಿಂದೆ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೋಸ್  (ಸೆಟ್ರರಿತ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿಕಾ) )ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬ್ರೆಡ್, ಗಂಜಿ, ಪಡ್ಡಿಂಗ್, ಸೂಪ್ ಅಥವಾ ಸಲಾಡ್‌ ಹಾಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.    ವಿಲಾ  (ಬ್ರಿಯೋರಿಯ  ಫ್ರೆಮೊಂಟಿ   ) ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿಟ್‌ಕುಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಂದರೆ ಒಲೆಯ ಒಳಗಿಟ್ಟು ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.      ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮತ್ತು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಯ ಜನರು ಭಾಗಶಃ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ   ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ   ರೈನ್‌ಡೀರ್ ಕಲ್ಲುಹೂವು   (ಕ್ಲಾಡಿನಾ    ಎಸ್‌ಪಿಪಿ  .) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪರಿಪಾಠ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಮೊದಲು  ಕ್ಯರಿಬೌ  ಅಥವಾ ರೈನ್‌ಡೀರ್‌ನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ ರೂಮೆನ್ (ಮೊದಲ ಜಠರ) ವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.  ರಾಕ್ ಟ್ರೈಪ್  (ಉಂಬ್ಲಿಕಾರಿಯಾ   ಎಸ್‌ಪಿಪಿ. ಮತ್ತು ಲಸಲಿಯ  ಎಸ್‌ಪಿಪಿ.) ಒಂದು  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಆಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ತುರ್ತು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಉಂಬ್ಲಿಕಾರಿಯ ಎಸುಲೆಂಟ  ವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತರೆ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಸೆಕೆಂಡರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು  ಹೆರ್ಬಿವೊರಿ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಷಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡ್‌ಬೀರ್ನಂತಹ ಬಣ್ಣಗಳು ಅಥವಾ ಮೂಲ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳ    ಹಾಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಇವೆ. ಆರ್ಚೆಲ್ಲಾ ಕಳೆ ಅಥವಾ ಆರ್ಚಿಲ್ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ರೊಸೆಲ್ಲೇಸಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಆರ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಬಣ್ಣಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ  ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ (ಸಂಶ್ಲೇಷಕ) ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಿಎಚ್‌ (pH) ಸೂಚಕ  ಲಿಟ್ಮಸ್   ಒಂದು ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು  ಕಲ್ಲುಹೂವು ಕುಲ ರೊಸೆಲ್ಲಾ ಟಿಂಕ್ಟೊರಿಯ    ವನ್ನು ಕುದಿಸಿ, ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ಉಸ್ನೆಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೈಕನ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗಮ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಸೂಚಕ ಜೀವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಸಹಜೀವನ ವರ್ಗ:ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಜೀವ
ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)
ಇತಿಹಾಸ
ಸಕಲ ದೇವಮಾನವಾದಿಗಳೆಲ್ಲರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ್ದರಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅನ್ವರ್ಥವಾಗಿದೆ (ನಿರುಕ್ತ 7.14). ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕನೂ ವಿಶ್ವಧಾರಕನೂ ಸಕಲದೇವತಾತ್ಮನೂ ಅಮರನೂ ಆದ ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ವೈಶ್ವಾನರಾದಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ. ಸಕಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನೇತೃವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವೈಶ್ವಾನರ, ಧನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿದಾತನಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರವಿಣೋದಾಃ, ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸಕಲವನ್ನೂ ಅರಿತಿರುವುದರಿಂದ ಜಾತವೇದಸ್, ನರರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನರಾಶಂಸ, ಉದಕಗಳಿಂದ ಓಷಧಿಗಳೂ ಓಷಧಿಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಪಾಂನಪಾತ್, ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದರಿಂದ ತನೂನಪಾತ್, ಅಂಗಾರದಿಂದ (ಕೆಂಡ) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂಗಿರಾ-ಹೀಗೆ ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದೆ.
ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ವರೂಪ
ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆರಡು ವಿಧ. ಒಂದು ನಿತ್ಯ-ನಿಣ್ಯ ಗುಹ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿತವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ದೃಷ್ಟಿ ಗೆ ಗೋಚರವಾಗದ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳದ್ದು. ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನ-ಲೌಕಿಕಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳದ್ದಾದರೂ ಅಸಾಧಾರಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಈ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿಂದಲೂ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಆಧಿಪತ್ಯ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಥಮತಃ ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯಾತ್ಮನಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನನಾದ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತವೇದೋರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಈತ ದ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಿರಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರಧಾನ. ಪೃಥಿವಿಗೆ ನಾಭಿ ರೂಪದ ಸಂರಕ್ಷಕ. ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅಧಿಪತಿ. ದಿವ್ಯಾಗ್ನಿ ರಾತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ರೂಪದಿಂದಲೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಸೂರ್ಯರೂಪದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಲೋಕರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಕಲರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಪ್ಸು. ಇವನೇ ಚಂದ್ರ, ಇವನೇ ವರುಣ, ಮಿತ್ರಾದಿ ಸಕಲದೇವತೆಗಳೂ ಇವನೇ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದರಿಂದ ತ್ರಿತ. ಆದಿತ್ಯಾದಿ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ತ್ರಯಃಕೇಶಿನಃ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತ್ರಿಮೂರ್ಥಾ ತ್ರಿಧಾತು ತ್ರಿಪಾಜಸ್ಯ ತ್ರ್ಯನೀಕ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಮೂರುಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಸಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ದೇವತೆಗಳೂ
ಇವನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮುಟ್ಟಿಸುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಬೇಕಾದವನು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಪಾರ್ಥಿವಾಗ್ನಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅನೇಕ ವಿಧ. ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಶುಷ್ಕವೂ ರಸರಹಿತವೂ, ನಿರ್ಜೀವಿಯೂ ಆದ ಅರಣಿಗಳಿಂದ ಚೈತನ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ನೀನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದೊಡನೆ ಯಜಮಾನರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಈ ಶಿಶು ಉತ್ಪನ್ನನಾದೊಡನೆ ತನ್ನ ಅಲೌಕಿಕವಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನೆ ನುಂಗುವ ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಉತ್ಪನ್ನನಾದೊಡನೆ ನುಲುಚಿಕೊಂಡು ಏದುವ ಸರ್ಪದಂತೆ ತೀವ್ರ ಗಮನವುಳ್ಳವನಾಗಿ ಮಾನವನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. `ಸ್ವರೂಪತಃ ಅಗ್ನಿ ಸುವರ್ಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಪೂರಿತ. ಆದರೆ, ಅವನ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣವುಳ್ಳದ್ದು. ವನವನ್ನೆಲ್ಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ದಹಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣವುಳ್ಳದ್ದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.` ಅವನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತದೆ. ಗುಡುಗಿನಂತೆಯೂ ಸಿಂಹದಂತೆಯೂ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ರಥ ಪ್ರಭಾಯುತವೂ ಸುವರ್ಣನಿರ್ಮಿತವೂ ಆಕರ್ಷಕವೂ ಆಗಿದೆ. ರಥದ ಅಶ್ವಗಳು ಇನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಅವು ಘೃತಪೃಷ್ಠವುಳ್ಳವಾಗಿಯೂ ವಾಯುಪ್ರೇರಿತವಾಗಿಯೂ ಹೊಂಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿಯೂ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಯೂ ನಾನಾ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೆ ರಥಕ್ಕೆ ಯೋಜಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ದ್ಯುಲೋಕದ ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ಪಕ್ಷಿಯಾದ ಅಗ್ನಿ ದಿವ್ಯರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಭಾವಗಳೂ
ಇಂಥ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಭೃಗು, ಅಂಗೀರಸ, ಅಥರ್ವ, ಇತ್ಯಾದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿಗೆ ಕರೆತಂದರು, ದೇವಮಾನವಾದಿಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರಾರ್ಥಿತನಾದ ಅಗ್ನಿ ಸಕಲ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸಮಸ್ತ ಋತ್ವಿಕ್ಕುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಶಕ್ತ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವ. ಕವಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪಿ. ಯಜ್ಞಸಾಧಕ, ಯಜ್ಞರಕ್ಷಕ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೃಹದಲ್ಲೂ ಪ್ರಭಾವಯುತನಾದ ಅತಿಥಿ. ಸಕಲರಿಗೂ ಕ್ಷೇಮಕಾರಿ.ಸಕಲ ಮಾನವರಿಗೂ ಪ್ರಭವೂ ಪಾಲಕನು ಆದ ಎಲೈ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನೀನು ಯಾಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸ್ವತಃ ತೇಜೋಮಯನಾಗಿದ್ದು ಸಕಲ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹರಡುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ದ್ಯುಲೋಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಮಾನವರಿಗೆ ಪ್ರಭುವಾಗಿರುವಂತೆ ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನೀನು ಪ್ರಭು. ದ್ವಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳು ವಿಸ್ತøತವಾಗಿ ಪ್ರಸರಿಸಲು ನೀನೇ ಕಾರಣ. ಅವು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.ಔಷನ್ಯೋಗ್ನಿ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತ ಉದಕಕ್ಕೆ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾದ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಜಲ ಸಂಘಾತವನ್ನು ಪ್ರವಾಹರೂಪದಿಂದ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವೃಷ್ಟಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸಕಲ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.` `ಸಕಲ ಚರಾಚರಾತ್ಮಕವಾದ ಜಗತ್ತಿಗೂ ನಾಭಿಭೂತವಾದ ಅಗ್ನಿಯ ವಯಶ್ವಾನರ ಸಮಜ್ಞಕವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸೋಣ`.(ಬಿ.ಎನ್.ಸಿ.)
ಉಪಯೋಗ
ಅಗ್ನಿಯ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಮಾನವಸಮಾಜ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನುಪಯೋಗಿಸದ ಜನರಿಲ್ಲ. ಅನೂಹ್ಯವಾದ ಅದರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪವಿತ್ರತೆಯ ದೇವಪಟ್ಟ ಲಭಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯರಂತೆ ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೀಕರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಮೂಲನಗರದಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರೋಮನರಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆಯ ದೇವತೆಯಾದ ವೆಸ್ಟಳ ಪಂಥ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಂಕಿ ತಂದ ಪ್ರೊಮಿತ್ಯೂಸನ ಕಥೆ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಅಗ್ನಿ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಗ್ರೀಕ್‍ತತ್ತ್ವ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಮತ.(ಎನ್.ಎಸ್.ಎ.)
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಬೆಂಕಿ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು
ನಿನ್ನಿಂದಲೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಹಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್
ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದ್ವೀಪಗಳ ದೇಶ. ೭,೧೦೭ ದ್ವೀಪಗಳ ಈ ದೇಶ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೩೦೦,೦೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ
ಕಸ್ತೂರಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು
'ಕಸ್ತೂರಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಮಣಿಪಾಲ ಇದು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ೧೯೯೩ರಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.
ವಂಡ್ಸೆ ನಾರಾಯಣ ಗಾಣಿಗ
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ವಂಡ್ಸೆ ನಾರಾಯಣ ಗಾಣಿಗ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲ್ಲೂರಿನ 	ವಂಡ್ಸೆ ಗ್ರಾಮದವರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಕವಲಾಹಾರ
ಕವಲಾಹಾರ : ಕವಲ (ಕವಳ) ಎಂದರೆ ತುತ್ತು. ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳವಾಗ ಒಂದು ಊಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು, ಕವಲಗಳಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. ಕವಾಲಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯುಂಟು_ಆಧಿಹರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಧಿಹರ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಜೀವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಾದ ನೋವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಖಹೇತುವಾದುದು ಆಧಿಹರ. ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗುವ ನೋವನ್ನು ತೆಗೆದು ಆ ಮೂಲಕ ಸುಖಕಾರಿಯಾಗುವುದು ವ್ಯಾಧಿಹರ. ಒಬ್ಬ ಜೀವಿ ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಜೀವಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬಾಳಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಕವಲಾಹಾರ ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಆ+ಹ್ರಿಯತೆ ಇತಿ ಆಹಾರಃ ; ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದೇಹಗಳಿಂದ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಯಾವುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವನೋ ಅದು. ಇದು ಹಿತಕರವೂ ಕೇವಲ ಪ್ರಿಯಕರವೂ ಆಗಬಹುದು. ಹಿತಕರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತೆಯೂ ಬೇರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತೆಯೂ ಎರಡೂ ಬಗೆಯಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮುನಿಯಾಗಿ ಅಂದರೆ ಮನನಶೀಲನಾಗಿ ಬಾಳುವವನಿಗೆ ಅವನ ನಿಸರ್ಗದ ತಾತ್ತ್ವಕವಾದ ಒಳಗುಟ್ಟನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲು ಸಪ್ತಧಾತುಮಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿದೋಷಮಯ ತ್ರಿನಾಡೀಮಯವಾದ ಈ ದೇಹ ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯವಾದ ಮನನಕಾರ್ಯ ಸಾಗೀತು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ತೆರದಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತವಾದ ಕ್ಲುಪ್ತಾಹಾರ, ವಿಹಾರಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವುದು.