ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ_ಇಂಟರ್_ನ್ಯಾಶನಲ್_(ರಾಜದ್ರೋಹದ_ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ_ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ_ಸಂಸ್ಥೆ)
1990ರ ದಶಕ
ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂತರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ 1990 ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ವೇಗದ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು,ಸುಮಾರು 150 ದೇಶ,ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 2.2 ದಶಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರಾದರು.ಸೆನೆಗಲೀಸ್ ಸಚಿವ ಪೆರೆ ಸಾನೆ ಅವರು ಈ ಪ್ರಗತಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗುಂಪು 1992 ರಲ್ಲಿ ಪೆರೆ ಸಾನೆಯವರ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಆತಿಥೇಯನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ವರ್ಣದ್ವೇಷ,ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.ಅಫ್ರಿಕನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅದು ಮನವಿ ಮಾಡಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಅದು ಆಗ್ರಹಿಸಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂಸಾಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಾದ,ನಿರಾಶ್ರಿತರು,/ಮಹಿಳೆಯರು/ಜನಾಂಗೀಯ/ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಅದರ ದುರಾಕ್ರಮಣ ತಡೆಯಲು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ತನ್ನ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು.ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲವೆ ಈ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ತನ್ನ ಕಳಕಳಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಮರಣದಂಡನೆಯ ವರದಿಯು ಯಾವಾಗ ಆ ರಾಜ್ಯ ಹತ್ಯೆಗೆ ಬಳಸಿತೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು, (ISBN 0-691-10261-9)ಮತ್ತು 'ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳು'ಎಂಬ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವು ಸಂಘಟನೆಯ ಆಯ್ದ ಕ್ರಿಯೆ ಎನಿಸಿತ್ತು.ನಂತರದ ಎರಡು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅದು ತೆರೆ ಎಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ 1990 ರಲ್ಲಿ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಕಾಳಗದ ಕಾರಣ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಅಂಗೊಲಾ,ಪೂರ್ವ ತೈಮೊರ್ ,ದಿ ಪರ್ಸಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ,ರವಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚ್ಯುತಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ,ಇಂತಹ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕಾಳಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕೋ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬ ದಿಗಿಲಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಸೈನ್ಯಪಡೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಿಲ್ಲ(ನಿರಾಕರಿಸಲೂ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ)ಅದಲ್ಲದೇ ಮಾರಕ ಸೈನ್ಯ ಬಲದ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೂ ಅದು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ.ಅಥವಾ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆಯೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಬಾಹ್ಯ ಪಡೆಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಅರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.ಆದರೆ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದುರಂತಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ತಾನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅದು ವಾದಿಸಿತು.ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಹಾಗು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆತೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವು 'ಗೆಟ್ ಅಪ್ ,ಸೈನ್ ಅಪ್ (ಎದ್ದೇಳಿ,ನಿಮ್ಮನ್ನು ಋಜುವಾತುಗೊಳಿಸಿ) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು UDHR ನ 50 ನೆಯ ವರ್ಷದ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಸಹಿಗಳು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು.ಅದಲ್ಲದೇ ಡೆಸೆಲ1 ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಟಿಯು 1998 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಅಂದರೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆಂತರಿಕ ಸರ್ಕಾರೀ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಗೆ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಲೋಚಿಸಿತು.ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮೀಶನರ್ ಫಾರ್ ಹುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ರಚನೆಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.(ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು).ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.(ಇದು 2002 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು) ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ 1998 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಚಿಲಿಯನ್ ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆನೆಟರ್ ಪಿನೊಚೆಟ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಕಾನೂನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ಕುರಿತಂತೆ ಚಿಲಿಯನ್ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸ್ಪೇನ್ ಗೆ ಗಡಿಪಾರಾಗುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಹಾಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಇದು UK ಕಾನೂನಿನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಸೆನೆಟರ್ ಪಿನೊಚೆಟ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಿ.ಜಾಕ್ ಸ್ಟ್ರಾವ್ ಅವರು ಇವರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು,ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಸೆನೆಟರ್ ಪಿನೊಚೆ ಬಿಡುಗಡೆ ರದ್ದತಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದವು. ಆಗ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೈ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.ಸೆನೆಟರ್ ಪಿನೊಚೆಟ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಚಿಲಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಈ ಕಾನೂನು ಸಮರವು ಒಂದು ನೂತನ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆ ಕೂಡಲೇ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಕಠಿಣ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.ಆದರೆ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಕಾನೂನು ಪರಿಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಎಡವಿದ್ದಾರೆಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಸಕಾರಣವಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಮೂಡತೊಡಗಿದವು.