cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗ
ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಇತಿಹಾಸವು ೧೦೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು. ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗರ್ ಬಾನಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗುಹೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಗುಹೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ೧೦೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ನವಶಿಲಾಯುಗದ
ನವಶಿಲಾಯುಗವು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐವಿಎಸ್ ಪೂರ್ವದ ಹಂತಗಳು ಭಿರಾನಾ, ಸಿಸ್ವಾಲ್, ರಾಖಿಗರ್ಹಿ, ಕುನಾಲ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ವೇದಕಾಲ
ವೈದಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ೧೫೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ೬ ನೇ ಶತಮಾನ ಯಿಂದ ಜನಪದವು ಇತ್ತು. ಇದು ೬ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ನಿಂದ ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲಿನವರೆಗೆ ಮಹಾಜನಪದಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಜನಪದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುರು ಜನಪದವು ಹರಿಯಾಣದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ಸಯ ಜನಪದ (೭೦೦-೩೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) ಹರಿಯಾಣದ ಮೇವಾಟ್ (ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಲ್ವಾರ್ ) ಮತ್ತು ಸುರಸೇನ ಜನಪದವು ಬರ್ಸಾನಾ ಬಳಿ ಹರಿಯಾಣದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುನ್ಹಾನ ಮತ್ತು ಹೊಡಲ್ ). ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದ ನಂತರ, ಕುರು ಜನಪದವು ಇತರ ಜನಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾಜನಪದವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಹರಿಯಾಣ-ರಾಜಸ್ಥಾನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಮರಳು ಬಗರ್ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಥಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಜಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿಸರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಕುರು ಮಹಾಜನಪದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೌತವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ್ (ವ್ಯಾಸ್ ಪುರಿ) ಮತ್ತು ಕಪಾಲ್ ಮೋಚನ್ ಋಷಿ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಣಗಳು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ್, ಧೋಸಿ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಶ್ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆದ ಋಷಿ ವೇದವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಋಷಿ ಚ್ಯವನ ಆಶ್ರಮವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶ್ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು ಆಯುರ್ವೇದ ಪಠ್ಯ ಚರಕ ಸಂಹಿತಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಡಿಗಳು (ಕುರು ಜನಪದ ಪ್ರದೇಶ, ಆಧುನಿಕ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ) ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. ತೈತ್ತಿರೀಯ ಅರಣ್ಯಕ ೫.೧.೧ ಪ್ರಕಾರ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ತುರ್ಘ್ನಾ ( ಸೃಘ್ನಾ/ಸುಗ್ ) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥ ಅರಣ್ಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ( ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮೇವಾತ್ ಪ್ರದೇಶ), ಮಾರು ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ (ಮರುಸ್ಥಲ್ ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ) ಮತ್ತು ಪಾರಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ೪೮ ಕೋಸ್ ಪರಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವದ ಹಿಂದೂ-ಬೌದ್ಧ ಅವಧಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Maharaja_Hemu_Bhargava_-_Victor_of_Twenty_Two_Pitched_Battles%2C_1910s.jpg/220px-Maharaja_Hemu_Bhargava_-_Victor_of_Twenty_Two_Pitched_Battles%2C_1910s.jpg|thumb| ಸಿ. ಹೇಮು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ೧೯೧೦ ರ ಚಿತ್ರಣ ಹೂಣರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ, ರಾಜ ಹರ್ಷವರ್ಧನನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ೭ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಳಿ ಥಾನೇಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ಕುಲದವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಪ್ರತಿಹಾರರು ಹರ್ಷನ ದತ್ತು ಪಡೆದ ರಾಜಧಾನಿ ಕನೌಜ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಥಾನೇಸರ್ ಕನ್ನೌಜ್‌ನಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚೌಹಾಣ್ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾರೋರಿ ಮತ್ತು ಹಂಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲ
ಮುಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ ಎರಡನೇ ತರೈನ್ ಕದನದ ನಂತರ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿತು. ದೆಹಲಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೨೮ ರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ 'ಹರಿಯಾನ'ದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಫಿರುಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ೧೩೫೪ ರಲ್ಲಿ ಹಿಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಪರ್ಷಿಯನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕಾಲುವೆಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜವಾಹಾಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/The_defeat_of_Hemu%2C_Akbarnama.jpg/220px-The_defeat_of_Hemu%2C_Akbarnama.jpg|thumb| [[ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹೇಮುವಿನ ಸೋಲು, ಸಿ. ೧೫೫೬, ಅಕ್ಬರ್ನಾಮಾ]] ಪಾಣಿಪತ್‌ನ ಮೂರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳು ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಪಾಣಿಪತ್‌ನ ಬಳಿ ನಡೆದವು. ಮೊದಲ ಯುದ್ಧವು ೧೫೨೬ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಬೂಲ್ನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಬಾಬರ್ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ (೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೫೬), ಅಕ್ಬರನ ಸೇನಾಪತಿ ಬೈರಾಮ್ ಖಾನ್ ರೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಹೇಮುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಹರಿಯಾಣದ ರೇವಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೇಮು ಅವರು ಉದ್ಯಮಿಯಿಂದ ಅಫ್ಘಾನ್ ರಾಜರ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಅವರು ೧೫೫೩ ಮತ್ತು ೧೫೫೬ ರ ನಡುವೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಿಂದ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ಆಫ್ಘನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ೨೨ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಗೆದ್ದರು. ಹೇಮು ದೆಹಲಿ- ೧೫೫೬ ಕದನದಲ್ಲಿ ತುಘಲಕಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವೈದಿಕ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ ತನ್ನನ್ನು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫೫೬ ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಾದನು. ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹೇಮು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ.
ಮರಾಠರ ಅವಧಿ (೧೭೫೬–೧೮೦೧)
ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನವು ೧೭೬೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ಅಬ್ದಾಲಿ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ಸದಾಶಿವರಾವ್ ಭಾವು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಿತು. ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ೧೩ ಜನವರಿ ೧೭೬೧ ರಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದರು.
೧೮೫೭ ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ
೧೮೫೭ ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯು ಮೊದಲು ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ೮ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು, ೫ ನೇ ಭಾರತೀಯ ಪದಾತಿ ದಳ ಮತ್ತು ೬೦ ನೇ ಭಾರತೀಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ಸೈನಿಕರು ದಂಗೆ ಎದ್ದರು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ೫ ನೇ ಮತ್ತು ೬೦ ನೇ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಉಂಬಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ (ಅಂಬಾಲಾ) ಬಂಡಾಯವೆದ್ದವು. ನವೆಂಬರ್ ೧೬, ೧೮೫೭ ರಂದು ನಾಸಿಬ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾರ್ನಾಲ್ ಕದನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ೭೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಾದ ಕರ್ನಲ್ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೪೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕ್ರೇಜ್, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕೆನಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಿಸಾರ್, ಹಂಸಿ, ಸಿರ್ಸಾ, ರೋಹ್ಟಕ್, ಝಜ್ಜರ್, ಬಹದ್ದೂರ್ಗಢ, ಫರುಖ್‌ನಗರ, ಬಲ್ಲಭಗಢ್, ರೇವಾರಿ, ಅಂಬಾಲಾ, ಪಾಣಿಪತ್ ಮತ್ತು ಥಾನೇಸರ್. "ದೆಹಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಝಜ್ಜರ್, ಫರುಖ್‌ನಗರ, ಬಲ್ಲಭಗಢ, ಲೋಹರು, ಪಟೌಡಿ ಮತ್ತು ದುಜಾನಾ ಎಂಬ ಏಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಜಪೂತ ಅರಸರು ಕೂಡ ದಂಗೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು.
ರಾಜಾ ನಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಬಲ್ಲಭಗಢದ ದೊರೆ, ರಾವ್ ತುಲಾ ರಾಮ್ ರೇವಾರಿಯ ದೊರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಗೋಪಾಲ್ ದೇವ್, ನವಾಬ್ ಅಬ್ದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಖಾನ್ ಝಜ್ಜರ್, ಫರೂಖ್‌ನಗರದ ನವಾಬ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅಲಿ, ಮೇವಾತ್‌ನ ರೈತ ನಾಯಕ ಸದ್ರುದ್ದೀನ್, ಹರ್ಸುಖ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಾ ಗೌಹರ್ಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಲ್ವಾಲ್ ಅಲಿ ಪಾಣಿಪತ್‌ನ ಬು ಅಲಿ ಶಾ ಖಲಂದರ್ ಮಸೀದಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
ಭಾರತೀಯರ ದಂಗೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ನಂತರ, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಹರ್ಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಳನಾಡಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗಡಿಯಾದ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹೆಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಈ ದಂಗೆಯು ಭಾಗಶಃ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಗಳು
ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ಹರಡುವಿಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅಂಬಾಲಾದ ಲಾಲಾ ಮುರಳೀಧರ್ ಮತ್ತು ರೇವಾರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಬಲ್ಮುಕುಂದ್ ಗುಪ್ತ್ ಅವರು ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧಿವೇಶನದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಬಿಧ್ವಾನ್‌ನ ಛೋಟು ರಾಮ್, ಪಂಡಿತ್ ನೆಕಿರಾಮ್ ಶರ್ಮಾ, ಲಾಲಾ ಉಗ್ರಸೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಮಸ್ವರೂಪ್ ಜಗ್ಲಾನ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಹರ್ಯಾಣದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ.
ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Punjabispeakers.png/220px-Punjabispeakers.png|right|thumb| ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಜಾಬಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ವಿತರಣೆಯ ನಕ್ಷೆ ೩೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೭ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿಯು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ರಾಜ್ಯ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರದ ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬಿಯನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜನರು ವಿರೋಧಿಸಿದಾಗ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಧನಗಳು, ಜೈಲುವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಟಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಯಾ ಬನ್ಸ್‌ನ ಸುಮೇರ್ ಸಿಂಗ್ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಆಂದೋಲನವು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ. ಉಳಿದ ಪಂಜಾಬಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಪಂಜಾಬಿ ಸುಬಾ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿಯು ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಯಾವ ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಗುರುಮುಖಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.
೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾತೃಭಾಷಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳಿಗೆ (ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು) ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹ ೧೦,೦೦೦ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮರು-ಸಂಘಟನೆ
೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೬ ರಂದು, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ನಿಂದ ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಂತರ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಚನೆಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಪಂಜಾಬ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಾಷಾ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು, ಸಂಸತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಹುಕಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ ಸುಬಾ (೧೯೬೬) ರ ಬೇಡಿಕೆಗಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು., ೨೩ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೫ ರಂದು. ೯೦ ಪುಟಗಳ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಿತಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ಸಹಕಾರ ಪರಿಹಾರ' ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವಾನುಮತವು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಮಿತಿಯು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜ್ಞಾಪಕ/ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಮಿತಿಯು ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರು ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಮರುಸಂಘಟನೆಯು ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮೂರನೇ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಂತರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕಾರಣಗಳು.
೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೬ ರಂದು, ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆಸಿ ಷಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಗಡಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಯೋಗವು ೩೧ ಮೇ ೧೯೬೬ ರಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಸ್ಸಾರ್, ಮಹೇಂದ್ರಗಢ, ಗುರ್ಗಾಂವ್, ರೋಹ್ಟಕ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹೊಸ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಿಂದ್ (ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಗ್ರೂರ್), ನರ್ವಾನಾ (ಸಂಗ್ರೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ) ನರೈಂಗರ್, ಅಂಬಾಲಾ ಮತ್ತು ಜಗಧಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಬಾಲಾ ತೆಹಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ತಹಸಿಲ್ ಖರಾರ್ (ಚಂಡೀಗಢ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕೂಡ ಹರಿಯಾಣದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಯೋಗ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ಬೇಸಾಯ
ರಾಖಿಗರ್ಹಿ ಕಣಜ
ನೀರಾವರಿ
ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ೮ ಕಾಲುವೆ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವು ೪೭% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ೭೦% ರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ವಿವಾದಿತ ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ?% ಪಾಲು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಸಿಂಧೂ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಟ್ಟು ೧೬೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೂರು ನದಿಗಳಿಂದ ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿಗಳನ್ನು (ಒಟ್ಟು ೨೦%) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ೯೩-೯೪% (೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ) ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಏಕೀಕೃತ ಪಾಲು ೬-೭% (೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ) ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ೮೭% ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ಪಾಲು (ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ೨೦%) ೧೦೦% ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತವು ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತವು 3 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, (ಎ) ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರವಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಶಹಪುರಕಂಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ (ಬಿ) ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಸಟ್ಲೆಜ್-ಬಿಯಾಸ್ ಲಿಂಕ್ ( ಪಂಡೋಹ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನೂ ನೋಡಿ) ಮತ್ತು ಉಜ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಉಜ್ ನದಿ (ರಾವಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿ ) ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆ.
ರೇಣುಕಾಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ರೂ೪,೫೯೬.೭೬ ಕೋಟಿಯ ೧೪೮ಮೀ ಎತ್ತರದ ರಾಕ್‌ಫಿಲ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯು ಸಿರ್ಮೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಿರಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ೧,೫೦೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೦.೪೦೪ ಎಮ್‌ಎ‌ಎಫ ನೇರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ೨೩ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ೪೦ಎಂ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪೀಕ್ ಫ್ಲೋ ಪವರ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳ (ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್) ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹರಿಯಾಣ (೪೭.೮% ನೀರಿನ ಪಾಲು), ಯುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾಖಂಡ್ (೩೩.೬೫% ಜಂಟಿ ಪಾಲು) ರಾಜಸ್ಥಾನ (೯.೩%), ದೆಹಲಿ (೬.೦೪%) ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (೩.೧೫), ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರಂದು. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೯೦% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿರಿ ನದಿ (ಬಳ್ಳಿ: ೩೦.೪೪೫೪೯ °ಎನ್ ಮತ್ತು ೭೭.೬೭೩೫೮ ° ಒ) ಯಮುನೆಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಗಂಗಾನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.
ಹರಿಯಾಣವು ೧೩೫೬ ಕಾಲುವೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೨೫೦ ಕಾಲುವೆಗಳು ೩೯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ೨೦೧೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ನಡುವೆ, ಸರ್ಕಾರವು ೧೦ ಕೆಟ್ಟ ಟೈಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರ್ನಾಲ್, ಲೋಹರು ಮತ್ತು ರೇವಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೩೯ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ನಂತರ ಕಾಲುವೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ತಲುಪಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ
ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ ತೋಷಮ್ ಬೆಟ್ಟದ ಗಣಿಗಳಿವೆ.
ಜವಳಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Dancing_Girl_of_Mohenjo-daro.jpg/220px-Dancing_Girl_of_Mohenjo-daro.jpg|thumb| [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು.]] ನೃತ್ಯ ಹುಡುಗಿಯ ಉಡುಪು.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂಗಲ್ ಸಿರೋಹಿ, ೧೩೦ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಕಿಮೀ, ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನೊಳಗೆ ಶೇಖಾವತಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹವೇಲಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಹ್ಯುನ್ ತ್ಸಾಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾನೆಟಿಕ್ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.
ಕ್ರೀಡೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Shiva_Pashupati.jpg/220px-Shiva_Pashupati.jpg|thumb| [[ಪಶುಪತಿ ಶಿವ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಯೋಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ]] ಪಶುಪತಿ ಶಿವ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಯೋಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ
ವಿಮಾನಯಾನ
೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅಂಬಾಲಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ನಂ. ೫ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ ಮತ್ತು ನಂ. ೧೪ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ ನ ಎಸ್‌ಇಪಿಸಿಎಟಿ ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ನಂ ''. ೨೧ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ''ನ ವಯಸ್ಸಾದ ಎಂ‌ಐಜಿ-೨೧ಬಿ‌ಇಎಸ್ ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
೧೯೪೭-೪೮ ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಎಫ್‌ಐಎಸ್) ರಚನೆಯಾಯಿತು.
೧೯೬೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಿರ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸಾರ್ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ೧೯೪ ಎಕರೆ(೭೯ ಹಾ), ಹಿಸಾರ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸಾರ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ (ಹೆಚ್‌ಐಸಿಎ) ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್‌ಐಸಿಎ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಘು ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾರಾಟದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಲ್ ಏರ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಲ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ೧೯೬೭ ರಿಂದ ಈ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
೧೯೭೦-೭೧ ರಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ-ಪಟಿಯಾಲ-ಹಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ೬ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
೧೯೮೦ಎಸ್ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್, ಹ್ಯಾಂಗರ್, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಯೋಗ ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೆಚ್ಚಿನ ದೇವಮಾನವ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಗುರು ಧೀರೇಂದ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಅವರು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಇಂದಿರಾ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೮೦ರ ಟೆಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು "ಇಂಡಿಯಾ ಕ್ವಿಜ್" ಮತ್ತು ಹಮ್ ಲಾಗ್ (ಜುಲೈ ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್  ೧೯೮೫ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು) ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಅವರು ಹಮ್ ಲಾಗ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮದ ಟಿವಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಶಿಫ್ಟ್‌ಗೆ ರೂ೨೫,೦೦೦ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆಗಿನ ಹರಿಯಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭಜನ್ ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸುತ್ತ ೫,೦೦೦ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು, ಒಟ್ಟು ೭೦,೦೦೦ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ, ಯೋಗ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಸ್ನಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. ಕೇಂದ್ರ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕೇಂದ್ರ, ಮನೋರಂಜನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್, ಅಕ್ವೇರಿಯಂ, ತಾರಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಥ್ರಿಲ್ಲರ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು. ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಹ್ಯಾಂಗರ್ ಇನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎರಡು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮೌಲ್ ಎಂ-೫ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗಾಗಿ ತನಿಖೆಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ೩೨ ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ (ಸಿ. ೨೦೧೪).
೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯ ಸಫ್ದರ್‌ಜಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ದೆಹಲಿ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ (ಡಿಎಫಸಿ) ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಾರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿಸಾರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.
೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು, ನಾರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏರೋ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ೫೧ ಎಕರೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಹೂಡಾ ಮತ್ತು ಏರೋ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸತೀಶ್ ಶರ್ಮಾ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಏರೋ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಇಲಾಖೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾರಾ-ಜಂಪಿಂಗ್ (ಗೋಪುರದಿಂದ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ಜಂಪ್), ಪ್ಯಾರಾಸೈಲಿಂಗ್, ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಬಲೂನಿಂಗ್, ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಏರೋ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಏರೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪವರ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್, ಸ್ಕೈ ಡೈವಿಂಗ್, ಏರೋ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ಲೈಟ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್, ರಾಜ್ಯದ ಯುವಕರನ್ನು ವಾಯುಯಾನಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಏರೋ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಅಗ್ಗದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಶಹಾಬಾದ್ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅಂಬಾಲಾ ಚಂಡೀಗಢ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇನಲ್ಲಿ ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏರ್‌ಬಸ್ ಎ೩೨೦ ನೊಳಗೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಚಮತ್ಕಾರಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ರನ್‌ವೇ ೧ ಅನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ೩ ಹೊಸ ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಛಾರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಜಜ್ಜರ್ ಜಿಲ್ಲೆ), ಜಿಂದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ರೂ೩೦ ಲಕ್ಷ (೩ ಮಿಲಿಯನ್) ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ.
೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಹರಿಯಾಣ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ಅನಿಲ್ ವಿಜ್ ಉಡಾನ್ ೩ ಯೋಜನೆ ೪೦ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಂಬಾಲಾ ನಗರದಿಂದ ಅಂಬಾಲಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ನಾಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಿಮೀ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ತಂಡವು ಈಗಾಗಲೇ ಭೂ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಉಡಾನ್೩ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ೧೩ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಲಾದ ಹೊಸ ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಪರಿಚಯ
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್  ನಾಯಕ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್‌ನ ರೋಮ ಹೆಸರು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜ ಜೀಯಸ್ ಮತ್ತು ಮರ್ತ್ಯ ಮಹಿಳೆ ಅಲ್ಕ್ಮೆನೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಜೀಯಸ್, ಆಲ್ಮೆನ ಪತಿ ಆಂಫಿಟ್ರಿಯೊನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ತನ್ನ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕ್‌ಮೆನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಳು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ನಂಬಲಾಗದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತ್ರಾಣದಿಂದ ಡೆಮಿ-ದೇವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.
ಸಿಬುವಾನೊ ಭಾಷೆ
ಸಿಬುವಾನೊ (Cebuano), ಅನೇಕರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಿಸಾಯಾ, (Bisaya) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಶ್ಯದ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ ಮಲಯ್ ಪಾಲಿನೇಶ್ಯನ್ ಶಾಖೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.1 ಕೋಟಿ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗಲೋಗ್ ಭಾಷೆಯ ನಂತರ ಇದು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಪರಿಚಯ
ಅವರು ಕುಸ್ತಿ ಸಾವು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೂಗತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಗ್ರೀಸ್‌ ನಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೋನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೂ ಅವರ ಜೀವನವು ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜೀಯಸ್‌ನ ಹೆಂಡತಿ ಹೇರಾ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ತನ್ನ ಗಂಡನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರು ಅಲ್ಕಾಯಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರ ಅರ್ಥ"ಗ್ಲೋರಿ ಆಫ್ ಹೇರಾ" ಇದು ದೇವಿಯೊಂದಿಗಿನ ತೊಂದರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಿಬುವಾನೊ ಭಾಷೆ
ಸಿಬುವಾನೋಗೆ ಸಿಬು ದ್ವೀಪದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹರಡಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಬಿಸಾಯಾ, ಪೂರ್ವ ನೆಗ್ರೋಸ್ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ, ಪೂರ್ವ ವಿಸಾಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಿಂಡ್ನಾವೊದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಸಾಯಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು " ಬಿಸಾಯಾ " ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ವಿಮಾನಯಾನ
ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಜೆಟ್‌ಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಂಗರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ೫೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ರನ್‌ವೇ ಹೊಂದುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಪಿಲ್‌ಓವರ್ ಅನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿವೆ. ನಿಗದಿತ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು" ವಿಮಾನಗಳು ದೆಹಲಿಯ ದಟ್ಟಣೆಯ ಐಜಿಐ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಭಿವಾನಿ ಮತ್ತು ನರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ. ಹಿಸಾರ್, ಭಿವಾನಿ ಮತ್ತು ನರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹಿಸಾರ್ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರ ವೇಳೆಗೆ ೧೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು.
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಪರಿಚಯ
ಡೆಮಿ- ದೇವರು, ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲನು ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಮರ್ತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ರೋನ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸೂಪರ್-ಚಾಲಿತ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನಿರಾಶೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು, ಕೆಟ್ಟ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ಕೆಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು - ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಸತ್ತರು.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ರೈಲ್ವೆ
ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆಯು ೨ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ( ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ ) ಮತ್ತು 3 ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಪರಿಚಯ
ಈ ಕಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲದೆ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನಂತಹ ನಾಯಕನಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದರೆ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿರಾಶೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ಅವರ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸಲು, "ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸೋಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ." ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಪಾತ್ರದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಅವನ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅವನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅವನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Coach_driver_Indus_01.jpg/220px-Coach_driver_Indus_01.jpg|thumb| [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೋಚ್ ಚಾಲಕ.]] ಕೋಸ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕಾರವಾನ್‌ಸೆರೈಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಟಿ ರಸ್ತೆ
ಮಿಲಿಟರಿ
ಆಧುನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಇತಿಹಾಸವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಥಾಮಸ್ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ೧೭೯೮ ರಿಂದ ೧೮೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ (೧೭೭೮ - ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೪೧) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಹಸಿ. ೧೮೦೩ ರಲ್ಲಿ ಹಂಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸಿಗಢ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ೧ ನೇ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ೩ ನೇ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಇನ್ನೂ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ೧,೩೨೨ ವೀರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ೧೩೯(>೧೦%) ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ೨% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೇನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು:
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅವನ ತಂದೆ ಆಂಫಿಟ್ರಿಯೊನ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕುಸ್ತಿ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಫೆನ್ಸಿಂಗ್, ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ರಥವನ್ನು ಹೇಗೆ ಓಡಿಸುವುದು, ಗೀತೆ ನುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದು ಕಲಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರು ಇದ್ದರು. ಹೇಗಾದರೂ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಾದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಅವನ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ ಲಿನಸ್ನನ್ನು ಲೈರ್ ನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದನು. ಅವನನ್ನು ತೊಂದರೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಿಸಲು ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಒಲವು ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ಗೆ ಇದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಥೆಬನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮಿನಿಯನ್ನರ ತಂಡವು ಸೋಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಮತ್ತು ಇದು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮಿನಿಯನ್ನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಥೀಬ್ಸ್‌ಗೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಥೆಬನ್ ಯೋಧರ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. . ಥೀಬ್ಸ್ ರಾಜ ಕ್ರೂನ್ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳು ಮೆಗರಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟನು.
ಹೇರಾ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹುಚ್ಚು
ಕಥೆಯ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಯುವ, ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕ, ವಿವಾಹಿತ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ, ಮೂರು ಬಲವಾದ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ. ಹೇರಾ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹುಚ್ಚುತನವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದನು (ಮತ್ತು, ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೆಗರಾ ಕೂಡ). ಅಥೇನಾ ಅವನನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ತನಕ ಅವನು ತನ್ನ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಳುಗಿದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು ಆದರೆ ಅವನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಥೀಸಸ್ ಅವನಿಗೆ ಹೇಡಿತನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಡೆಲ್ಫಿಯಲ್ಲಿ ಒರಾಕಲ್ ಅನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಯೂರಿಸ್ಟೀಯಸ್, ಟಿರ್ನ್ಸ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಮೈಸಿನೇಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶ್ರಮಗಳು ಮೂಲತಃ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದವು. ಡೆಲ್ಫಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಲ್ಕೀಯಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಮಿಲಿಟರಿ
ಇತರ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳು
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಐದು ಲೇಬರ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ
1. ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದ ನೆಮಿಯನ್ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು. ಅವನು ಸಿಂಹವನ್ನು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿ ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಅದನ್ನು ಚರ್ಮ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಚರ್ಮವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲಂಗಿಯಂತೆ ಧರಿಸಿದ್ದನು.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಮಹಾಜನಪದಗಳು
ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಹಾಜನಪದಗಳು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಐದು ಲೇಬರ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ
2. ಒಂಬತ್ತು ವಿಷಪೂರಿತ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹೈಡ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಅಯೋಲಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ, ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ತಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅಯೋಲಸ್ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಟಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಕಚ್ಚಿದನು. ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೈಡ್ರಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದನು; ಅದು ತುಂಬಾ ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಬೇಗನೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಯೂರಿಸ್ಟೀಯಸ್ ಅದನ್ನು ಹತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಮಹಾಜನಪದಗಳು
ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥ ಅರಣ್ಯ, ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ದೆಹಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಪಾಂಡವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಈ ಕಾಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಡಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುರು ರಾಜರ ಮೇಲೆ ನಾಗ ತಕ್ಷಕನ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಇದು ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಐದು ಲೇಬರ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ
3. ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ದೇವಿಗೆ ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದ ಸೆರಿನಿಟಿಯನ್ ಹಿಂದ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಒಂದು ವರ್ಷದಿಂದ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಕೊಂಬುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಗೊರಸಿಗೆ ಇಳಿಸಿದನು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಅವನಿಗೆ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು - ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು - ಅವಳು ಅವನ ಶ್ರಮದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ತನಕ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಲಿ.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಜನಪದಗಳು
ಹರಿಯಾಣದೊಳಗೆ ಬರುವ ಜನಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ:
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಐದು ಲೇಬರ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ
4. ಎರಿಮಾಂಥಿಯನ್ ಹಂದಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು. ಈ ದುಡಿಮೆ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನನ್ನು ಸೆಂಟೌರ್ಸ್‌ನ ಭೂಮಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು, ಮತ್ತು ಹಂದಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ವೈನ್ ಸೆಂಟೌರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವನತ್ತ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವನು ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು ಆದರೆ ಹಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯುರಿಸ್ಟೀಯಸ್‌ಗೆ ತಂದನು. ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕ ಜೇಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಅರ್ಗೋನೌಟ್ಸ್ ಜೊತೆ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ
ಮುಖ್ಯ ತಾಣಗಳು
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಐದು ಲೇಬರ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ
5. ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಆಜಿಯಸ್‌ನ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ ಗೊಳಿಸುವುದು. ಅರ್ಗೋನೌಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಈ ಅಡ್ಡ-ಸಾಹಸವು ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ನ ಕಡೆಯಿಂದ ಅನಗತ್ಯ ಐಷಾರಾಮಿ ಎಂದು ಯೂರಿಸ್ಟೀಯ ಭಾವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಮುಂದಿನ ದುಡಿಮೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ರಾಜ ಆಜಿಯಸ್ನ ಅಶ್ವಶಾಲೆ ಅಪಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂಡು ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ ಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ತಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು ಆದರೆ ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಆಜಿಯಸ್ ಹಿಂಡಿನ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಆಜಿಯಸ್ ಒಪ್ಪಿದನು, ಆದರೆ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಎರಡು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ ಗೊಳಿಸಲು ತಿರುಗಿಸಿದನು. ಆಗ ಆಗಿಯಸ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಮೋಸ ಹೋದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಯೂರಿಸ್ಟೀಯಸ್ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೂರಿಸ್ಟೀಯಸ್ ತನ್ನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವನು ಆ ಶ್ರಮವನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸ
ಬಿ.ಆರ್.ರಂಗಸ್ವಾಮಿ
ಬಿ.ಆರ್‍.ರಂಗಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೆಳ್ಳೂರು ಹೋಬಳಿಯ ಪಾಳ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ಇವರು ನವಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ವೇದಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಹಾಗೂ ಬಾರುಕೋಲುಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದುಡಿಯುವ ಜನಗಳ ಪರವಾಗಿ ಧನಿ ಎತ್ತುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಇವರು ಅವರದೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಸಹಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಜನ
ಮೀಶೋ
ಮೀಶೋ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ ಪದವೀಧರರಾದ ವಿದಿತ್ ಅತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೀವ್ ಬರ್ನ್ವಾಲ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ವಾಟ್ಸಾಪ್, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇದು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀಶೋ ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವೈ ಕಾಂಬಿನೇಟರ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೂರು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೂಗಲ್ ಲಾಂಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್ ಸಾಲ್ವ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಮೀಶೋ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಿಂದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಕಂಪನಿ ಆಯಿತು.
ಇತಿಹಾಸ
೨೦೧೫ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಟ್ರೆ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್ವಾಲ್ ಫೇಷಿಯರ್ ಎಂಬ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿತ್ತು. ೨೦೧೫ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು "ಮೈ ಶಾಪ್" ಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೆಶೋ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂಗಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಮೀಶೋ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿತರಣಾ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮರುಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಾಟ್ಸಾಪ್, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಂತರ್ಜಾಲ ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕ್ರಾಂತಿ ಗಾಂಧಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕ್ರಾಂತಿಗಾಂಧಿ - ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಕಲ್ಪನಾ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಕ್ರಾಂತಿ ಗಾಂಧಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಪೊಲೊನಿಯಮ್
ಪೊಲೊನಿಯಮ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ ಹಾಗೂ ಪಿಯರೆ ಕ್ಯೂರಿ ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಲೋಹಭ ಮೂಲಧಾತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೇರಿಯವರ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪೋಲಂಡ್ ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪೊಲೊನಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಮ್ ಅದಿರಿನೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಬಿಸ್ಮತ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಇಂದ ತಾಡಿಸಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಧಾತುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಮಾರು ೨೭ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು ವಿಕಿರಣಶೀಲವಾಗಿವೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲಧಾತುಗಳು ವರ್ಗ:ಲೋಹಗಳು
ಕಳ್ಳೆ ಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ
ಪ್ರತಿವರ್ಷದಂತೆ ವರ್ಷ, ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ಸೋಮವಾರ, ಸುಂಕೇನ ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪಾರಿಕ  ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಸವನಗುಡಿಯ ಬೃಹತ್ ದೇವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆಲ್ಲಾ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವದು. ಭಕ್ತರು, ದೇಗುಲದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲೆ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಿಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಪೆಂಡಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತೂಕಮಾಡಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆಲ್ಲಾ ಹಂಚಲಾಗುವದು. ಐ.ಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೆ, ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮನರಂಜನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಕೇವಲ ಕಡಲೆ ಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ರಾಟೆ, ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳು, ಮೇರಿಗೋರೌಂಡ್ ಆಟಿಕೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜಾತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಕೇಳಬೇಕೇ? ಕೆಲವರು ಭಕ್ತಿ-ಭಾವದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದರೆ, ಹಲವರು ಅಲ್ಲಿನ ಆಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತು ಆಡಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಬಳೆ, ಓಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಡ್ಲೆಪುರಿ, ಬೆಂಡು-ಬತ್ತಾಸು, ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆ, ಇರುತ್ತದೆ.
ಪರಿಷೆಯ ವಿಶೇಷತೆ
ಬಡವರ ಬಾದಾಮಿಯೆಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಚುಮು-ಚುಮು ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ, ಗೆಳೆಯರ ಸಹಿತ, ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವುದೇ ಈ ಪರಿಷೆಯ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬೆಳೆಗಾರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಒಂದು ಗೂಡಿಸುವುದು ಕೂಡ ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕಾಮತ್ ಬ್ಯೂಗಲ್‌ರಾಕ್ ಹೋಟೆಲ್ ತನಕ ರಸ್ತೆ ಅಂಚಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ರಾಶಿರಾಶಿ ಹಸಿದು, ಹುರದಿದ್ದು, ಎರಡು ಬೀಜ, ಮೂರು ಬೀಜ ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಬೇಯಿಸಿದ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ರುಚಿ ಸವಿ ಸವಿಯಬಹುದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಡೆಯಲು ರಸ್ತೆ ಅಂಚಲ್ಲಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ರಾಶಿ ಸುರಿದು ಗ್ರಾಹಕರ ನೀರಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿ ಬಡಾವಣೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಸುಂಕೇನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೊಸಕೆರೆ ಹಳ್ಳಿ, ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ, ಮಾವಳ್ಳಿ, ದಾಸರಹಳ್ಳಿ, ಮೊದಲಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬಸವ ಬಂದು ರೈತರು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ತಿಂದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಕಾವಲಿದ್ದ ರೈತರು ಈ ಬಸವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರು. ಆ ಬಸವ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ ಒಂದು ಗುಡ್ಡ ಏರಿ ಮಾಯವಾಯಿತು. ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದ ರೈತರು ಈ ಬಸವ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾದದ್ದನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವರು ಈ ಬಸವ ಆ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಟ್ಟರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಆ ಕಲ್ಲಿನ ಬಸವ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ. ಇದೇ ಕಲ್ಲಿನ ಬಸವ ಈಗ ಇಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬಸವಣ್ಣ. ಅಸ್ತ್ರಗಳೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದ ಜನ, ಈ ಕಲ್ಲು ಬಸವನನ್ನು ನೋಡಿ ದಂಗಾದರು. ಈಶ್ವರನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಿಯೇ ಆ ಬಸವನೆಂದು ತಿಳಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಡ್ಡ ಬಿದ್ದರು. ಈಶ್ವರನೇ ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದರು. ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಸವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಂಕ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಾವು ಬೆಳೆಯುವ ಕಡಲೇಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗೆ ಅವನೇ ಕಾವಲುಗಾರನೆಂದು ಆತನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಿರ್ಮಾತವಾದ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ದಕ್ಷಿಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈಗಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾರ್ತಿಕಮಾಸದ ಕಡೇ ಸೋಮವಾರ ತಾವು ಬೆಳೆದ ಕಡಲೇಕಾಯಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು ಮನಸೋಇಚ್ಛೆ ತಿನ್ನೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಸಹ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಬಸವಣ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಕಲ್ಲಾದ ಬಸವ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ. ಆತ ಇನ್ನು ಬೆಳೆದರೆ ಪೂಜಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಆತನ ತಲೆಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಂತಿದೆ. ಆ ಮೊಳೆ ತ್ರಿಶೂಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ವಿವಿಧೆಡೆಯಿಂದ ಕಡಲೆಕಾಯಿ
ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ, ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಮಾಗಡಿ, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ತುಮಕೂರು, ಕುಣಿಗಲ್ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ರೈತರು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನೆರೆಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ರೈತರು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕೂಡ ಪರಿಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಡಲೆಕಾಯಿಗೆ ಬೆಲೆ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಭಕ್ತರು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸೇರು ಕಡಲೆಕಾಯಿಯನ್ನಾದರೂ ಖರೀದಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
2016ರ ಪರಿಷೆ
28 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಿಂದ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಪರಿಷೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾತ್ರೆ ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮೂಲಿಕಾಪುರ
ಸು೦ದರವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಬ೦ದರು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರಿ೦ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಊರು ಉಡುಪಿ-ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ರ,೧೮ ಮೈಲುಗಳ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪುಟ್ಟ ಊರು ಮುಲ್ಕಿ, ಬಜ್ಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೧೫ ಮೈಲು ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮೂಲ್ಕಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂಲಿಕಾ ವೃಕ್ಷ ವನರಾಶಿಗಳಿಂದ ಸುಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾದುದರಿಂದ ಇದು ಮೂಲಕಾಪುರ-ಮೂಲಿಕೆ-ಮೂಲ್ಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಮೂಲ್ಕಿಯು ಪುರಾತನ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಮೂಲ್ಕಿಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.ಇಲ್ಲಿಂದ ಶಾಂಭವಿ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಹೇರಳವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ, ಕರಿಮೆಣಸು, ಚಿಪ್ಪುಮೀನು ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಲ್ಕಿ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಂತರಸರು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಒಳಲಂಕೆಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಚಿತ್ರಲೇಖ
ಚಿತ್ರಲೇಖ - ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ. ದೇವರಾಜ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರುತಿ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಹಂಸಲೇಖರವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪಾತ್ರ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್
right|thumb|300x300px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ನ ಮೂಲ ರಚನೆ thumb|308x308px|ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ (ಬಿಳಿ) ವಿತರಣೆ [[HEK 293 ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಸಿಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] alt=Peroxisome in rat neonatal cardiomyocyte staining The SelectFX Alexa Fluor 488 Peroxisome Labeling Kit directed against peroxisomal membrane protein 70 (PMP 70)|thumb| ಇಲಿ ನವಜಾತ ಕಾರ್ಡಿಯೋಮಯೊಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್  ಪೊರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತಹ ಒಂದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ( ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ )  ಆಗಿದೆ, ಇವು ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳು ಆಮ್ಲೀಯ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳಾಗಿವೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಹತಲಾಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H2O2) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಪಿಡ್ ಚಯಾಪಚಯಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಬ್ರಾಂಚ್   ಸರಣಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ, ಪಿತ್ತರಸ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ  (ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ), ಡಿ ಅಮೈನೋಆಮ್ಲಗಳ, ಪಾಲಿಅಮೈನ್  ಗಳ, ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು  ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್  ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಜೆನ್ಸ್ ಜೈವಿಕಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಈಥರ್ ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್ ಸಸ್ತನಿಗಳಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ.
ಇತರ ತಿಳಿದಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸೋಮಲ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡಿದಿರುವ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಸೈಕಲ್, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಫೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್, ಟ್ರೈಪನೊಸೊಮ್ಸ್  ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್ ರಲ್ಲಿ (ಗ್ಲೈಕೋಸೋಮ್‌ಗಳು ), ಮತ್ತು ಮೆಥನಾಲ್  ಅಥವಾ ಅಮೈನ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ.
ಇತಿಹಾಸ
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಜೆ ರೊಢಿನ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಸೈಟೊಲೊಜಿಸ್ಟ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆ ಡುವೆ ರವರು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ್ದರು .ಡುವೆ ಮತ್ತುಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H2O2) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್‌ಗಳು  ಇರುತ್ತವೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H2O2) ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ "ಮೈಕ್ರೊಬಾಡಿಗಳು" ಅನ್ನುವ ಬದಲು "ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಗಳು" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಲೂಸಿಫೆರೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.
ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ (0.1-1 µm ವ್ಯಾಸ) ಉಪಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಹರಳಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ನಿಂದಆವೃತವಾಗಿವೆ .ವಿಭಾಗೀಕರಣ, ಪೆರೋಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಕೋಶೀಯಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮೆಟಬೊಲಿಕ್ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕೋಶ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ( ಎಸ್. ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ ), ಉತ್ತಮ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನುದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಇಂಗಾಲದ ಮೂಲವಾಗಿ 20 ರಿಂದ 25 ದೊಡ್ಡಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರಚಿಸಬಹುದು.
ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಬೀಟಾ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ ವಿಭಜನೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸರಪಳಿಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರಅವುಗಳನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಯೀಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಡಿ-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ನಂತಹ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತೆ .ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊನೆಯಕಿಣ್ವವು ಇರದ ಕಾರಣ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿ ಗೌಟ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು, ಆಣ್ವಿಕಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸಾವಯವ ತಲಾಧಾರಗಳಿಂದ (ಆರ್ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾದ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H2O2) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ:
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಕಿಣ್ವವಾದ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್, ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಮೂಲಕ ಫೀನಾಲ್ಗಳು, ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ , ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಈ H2O2 ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ :
, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಂದಂಹ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (H2O2) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವರುಸೇವಿಸುವ ಕನಿಷ್ಟ ೨೫ ರಷ್ಟು ಎಥೆನಾಲ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಸೆಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ .ಯಾವಾಗ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ H2O2 ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆಯೊ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್ H2O ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ:
ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಟಿವ್ ಕಿಣ್ವಗಳಾದ ಸೂಪರ್ಆಕ್ಸೈಡ್ಡಿಸ್ಮುಟೇಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್-ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್ ಚಕ್ರದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಟೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ಹಾದಿಯ NADP- ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್(O2•−) ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಿಕ್ಆಕ್ಸೈಡ್ (•NO) ರಾಡಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ  ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ H2O2  ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. . ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (PEN2 and PEN3), ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೊಂಕು ಗ್ಲುಕೋಸಿನೊಲೇಟ್ ಅಣುವನ್ನುಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತವೆ.
ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಆಂಟಿ-ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆ
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಪಿಟಿಎಸ್ 1) ಅಥವಾ ಎನ್-ಟರ್ಮಿನಸ್   (ಪಿಟಿಎಸ್2 ) ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಒಳಗಡೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 36 ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ 13 ವಿಶಿಷ್ಟ ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳಿವೆ. ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ಅಥವಾ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪೆಕ್ಸೊಫಾಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಸಂವಹನ
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್), ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ, ಲಿಪಿಡ್ ಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಸೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಪಿಡ್ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನೇಕ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ β- ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕಪ್ರಭೇದಗಳೊಂದಿಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂಅಂಗಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತುಆರ್ಗನೆಲ್ ವಿದಳನ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ (ಇಆರ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈಥರ್ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಲೋಜೆನ್) ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ). ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳಿಂದಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನುಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಪೊರೆಗಳನ್ನುದೈಹಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,  ಇದು ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನುಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪೊರೆಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನರಮಂಡಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕಅಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ ಅಡ್ರಿನೊಲುಕೋಡಿಸ್ಟ್ರೋಫಿ ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ಬಯೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು.
ಜೀನ್‌ಗಳು
ಪಿಇಎಕ್ಸ್ (PEX) ಜೀನ್‌ಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ("ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ಗಳು") ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು (ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್/PEX 3, 16, ಮತ್ತು 19) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ (ಲುಮೆನ್) ಕಿಣ್ವಗಳ ಆಮದು ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಂಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಪೆಕ್ಸ್ 11 ಪಿ (Pex11p) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರಾಕ್ಸಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: PEX1, PEX2 (PXMP3),PEX3 ,PEX5 ,PEX6 ,PEX7 ,PEX9, PEX10 ,PEX11A ,PEX11B ,PEX11G ,PEX12 ,PEX13 PEX14 ,PEX16 ,PEX19 ,PEX26 ,PEX28 ,PEX30 , ಮತ್ತು PEX31. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪಿಎಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ
ದೆಹಲಿ ಹರಿಯಾಣ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಕಾಯ್ದೆ-೧೮೯೭ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಿ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್
ವಿಕಸನೀಯ ಮೂಲಗಳು
ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಪ್ರೋಟಿಯೋಮ್‌ನ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಕಸನೀಯವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮಲ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ನಲ್ಲಿನ ಇಆರ್ಎಡಿ (ERAD) ಮಾರ್ಗದ ನಡುವೆ ಹೋಮೋಲಜೀಸ್ ಅನ್ನುಕಂಡುಕೊಂಡವು, ಜೊತೆಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳು  ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,ಪೆರಾಕ್ಸಿಸೋಮ್ ಆಕ್ಟಿನೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದುಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲ್ ಗಳು
ಇವುಗಳು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುದೇಹದ ಆರ್ಗನೆಲ್ಲೆ ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತುಗಳುಳ್ಳಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಸೋಮ್ಸ, ಕೈನೆಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್ಸ ಗಳ ಗ್ಲೈಕೊಸೊಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವೋರೋನಿನ್ ದೇಹಗಳು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
alt=|thumb|293x293px| ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಜಾಗೃತಿ ಪೋಸ್ಟರ್
ನಿರೋಧಕ ಕ್ರಮಗಳು
ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾದ ವುಹಾನ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಚೀನಾದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಉಷ್ಣ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಲು ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.
ಮಾರ್ಚ್ ಆರಂಭದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪರ್ಕತಡೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಏಳು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ, ರಕ್ಷಣಾ, ರೈಲ್ವೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಧಾರಕ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಚ್ ೧೫ ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕರೋನವೈರಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮೂರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷೆ
ನವದೆಹಲಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ತಂಡವು ಸಚಿವಾಲಯದ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಘಟಕ, ಕೇಂದ್ರ ಕಣ್ಗಾವಲು ಘಟಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಸಿಡಿಸಿ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕರೋನವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಭಾಗ ಅವು. ಪುಣೆಯ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವೈರಾಲಜಿ (ಎನ್‌ಐವಿ) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೧೫ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ವೈರಸ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮಾರ್ಚ್ ೧೪ ರಂದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವೈರಾಲಜಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಕರೋನವೈರಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಭಾರತವು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಂತರ ವೈರಸ್‌ನ ಶುದ್ಧ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಐದನೇ ದೇಶವಾಯಿತು.
ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು
ಮಾರ್ಚ್ ೩, ೨೦೨೦ ರಂದು, ಇಟಲಿ, ಇರಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ವೀಸಾ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೨೦೨೦ ರಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವ ಡಾ.ಹರ್ಷ್ ವರ್ಧನ್ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ೫,೮೯,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ನೇಪಾಳದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಅಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨೭,೦೦೦ ಜನರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮುದಾಯ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಈಗ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.