cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜಲಂಧರ್
ಇತಿಹಾಸ
ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೈನೀಸ್ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಹಾಗು ಯಾತ್ರಿ ಹುಯನ್ಸಾಂಗ್‌ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಜಲಂಧರ ಅಥವಾ ತ್ರಿಗರ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರಾಜ ಉತಿತೋನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು (ಈತನನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಟೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ ರಜಪೂತ್ ರಾಜ ಅತ್ತರ್ ಚಂದ್ ಜೊತೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ). ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೧೬೭ ಮೈಲಿಗಳು (೨೬೯ ಕೀ.) ಹಾಗು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೧೩೩ ಮೈಲಿ (೨೧೪ ಕೀ.) ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಚಂಬಾ, ಮಂಡಿ ಹಾಗು ಸುಕೆತ್ (ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ) ಹಾಗು ಸತದ್ರು ಅಥವಾ ಸಿರ್ಹಿಂದ್ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹುಯನ್‌ಸಾಂಗ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಜಲಂಧರ್ ಮೂಲ ನಗರವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ರಜಪೂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜ ಉತಿತೋ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಒಬ್ಬ ಅಧೀನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಡೆತಡೆಗಳುಂಟಾದರೂ, ರಜಪೂತ ರಾಜರುಗಳು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ಜಲಂಧರ್ ಆಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ನೆಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ೩೯೯ ಹಾಗು ೪೧೧ C.E.ಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚೈನೀಸ್ ಯಾತ್ರಿ ಫಾ ಹಿಯೆನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ವಿಹಾರಗಳಿದ್ದವು. ಜಲಂಧರ್ ಡೋಅಬ್(ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ)ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ೫೦ರಷ್ಟು ವಿಹಾರಗಳಿದ್ದವು. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಹಾಗು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಆರು ಬೌದ್ಧ ಮತೀಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಬೌದ್ಧ ಮತೀಯ ಸಭೆಯು ಮೊದಲ ಶತಮಾನ ADಯಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಕನಿಷ್ಕನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತೀಯ ಸಭೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.
ಎಂಟನೆ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನ ADಯವರೆಗೆ ನಡೆದ ನಾಥ್ ಚಳವಳಿಗೆ ಜಲಂಧರ್ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂತರೆನಿಸಿದ್ದ ಜಲಂಧರ್ ನಾಥ್ ರ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳವು ನಂತರ ಹದಿನೈದನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಇಮಾಮ್ ನಸೀರ್-ಉದ್-ದಿನ್-ಚಿಸ್ತಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿತು.
ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ೧೦೧೯ ADಯವರೆಗೂ, ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ನ ಶಾಹಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಜಲಂಧರ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೧೧೮೮ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಗರವು ಗ್ಹೊರ್‌ನ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಶಾಹ್‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಮುಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇಸವಿ ೧೭೫೮ರಲ್ಲಿ ಕಟೋಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾರಾಜ ಘಮಂಡ್ ಚಂದ್‌ನನ್ನು ದುರಾನಿಗಳು ನಿಜಾಮ್ ಆಫ್ ಜಲಂಧರ್ ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು (ನಿಜಾಮ್ ಆದ ಮೊದಲ ರಜಪೂತ) ಇಸವಿ ೧೯೪೭ರ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಹಲವು ರಜಪೂತರು ಜಲಂಧರ್ ಹಾಗು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಹಲವು ಮಂಜ್ ಹಾಗು ರಾವಲ್ ರಜಪೂತರು ಪಂಜಾಬ್ ನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದರೆ ಕೆಲವರು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.
ಜಲಂಧರ್‌ ಅನ್ನು ೧೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಜೊತೆಗೆ ೧೭೬೬ರಲ್ಲಿ ಫೈಜುಲ್ಲಹ್ ಪುರಿಯ ಕೂಟವು ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ೧೮೧೧ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಜೊತೆಗೆ ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗ ಹಾಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೬೭,೫೩೫ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೪,೭೧೫ ಹಿಂದೂಗಳು, ೪೦,೦೮೧ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ೯೦೧ ಸಿಖ್ಖರು, ಹಾಗು ೧,೫೪೩ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದವರಿದ್ದರು. ಇಸವಿ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರೆ ಹಿಂದೂಗಳು ಹಾಗು ಸಿಖ್ಖರು ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
ಹವಾಮಾನ
ನಗರವು ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲ ಹಾಗು ಬಿಸಿಲಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಆರ್ದ್ರ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಾಗಿದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿಯವರೆಗೂ ಚಳಿಗಾಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ೪೮ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ಗರಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಸುಮಾರು ೨೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಗರಿಷ್ಠ ೧೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು -೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹವಾಮಾನವು ಶುಷ್ಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು ೭೦ ಸೆಂ.ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
thumbnail|left|ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆthumbnail|left|ಜಲಂಧರ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ
ಜಲಂಧರ್ ಚರ್ಮದ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಣ್ಣ ಚೀಲಗಳ ಹಾಗು ಏಪ್ರನ್‌ಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಜಲಂಧರ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದಲೇ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಲಂಧರ್ ೬೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಸ್ಯ ತಳಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ Dr. ದಿಲ್ಬಾಗ್ ಸಿಂಗ್ ಅತ್ವಾಲ್, ಭಾರತ ಮೊದಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯ ಗೋದಿ ತಳಿಯಾದ ಕಲ್ಯಾಣ್‌ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಗೋದಿ ತಳಿಗೆ ಜಲಂಧರ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ತವರು ಗ್ರಾಮವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಪುರದ 6 miಹೆಸರನ್ನು ಅವರು ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ Dr. ಅತ್ವಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೈಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. Dr. ಅತ್ವಾಲ್ ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕಲ್ಯಾಣಪುರ್ ಗ್ರಾಮ (ಇದೀಗ ಜಲಂಧರ್ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗ) ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ Dr. ರಘಬೀರ್ ಸಿಂಗ್, Dr. ರಾಜ್ಬೀರ್ ಕೌರ್, Dr. ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅತ್ವಾಲ್‌ರಿಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿದ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಜಲಂಧರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಖನೆಗಳಾದ ಹೇಜಲ್ ಇಂಡಿಯ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಸ್ವಿಚ್ ಗೇರ್ಸ್ ಹಾಗು ಅಪೆಕ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್, ಜಲಂಧರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಜಲಂಧರ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಾದ BAS ವ್ಯಾಂಪೈರ್, ಭಾಸೀನ್ ರ ಬಾಸ್ಪೋ, JJ ಜೋನೆಕ್ಸ್, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು, ವಿಶ್ವದ ಈ ಭಾಗದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ಜಲಂಧರ್ Uk ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಸ್ಸಿ D's! ಇದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
ನಗರದ ಹಲವು ಜನರ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ ಪಂಜಾಬಿಯಾಗಿದೆ. ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಂಜಾಬಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯು ತನ್ನ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಭಾಷಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪಂಜಾಬಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮುಕ್ತದ ಒಂದು ದೇಶೀಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಜಲಂಧರ್‌ನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೊದಲನೇ ತರಗತಿಯಿಂದಲೇ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಿನಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯೂ ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿದೆ. .
ಕಳೆದ ೧೯೯೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಲಂಧರ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (೫೪.೫೪%) ಹಾಗು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ(೪೫.೪೬%). ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು ೨.೧೭%ನಷ್ಟಿದೆ. ನಗರವು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಡಯೊಸಿಸ್ ಆಫ್ ಜುಲ್ಲುಂದುರ್(ಬಿಷಪ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶ)ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಮಾಧ್ಯಮ
ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗು ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ ನಗರವು ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
DAV ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಜಲಂಧರ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. DAV ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಲಾಹೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೪೭ರ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಕಾಲೇಜು ಲಾಹೋರ್‌ನಿಂದ ಇಂದಿನ ಜಲಂಧರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರೋಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಈ ಕಾಲೇಜು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಕಾಲೇಜಿನ ಲಾಹೋರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ J.P. ಸಾಂಡರ್ಸ್‌ರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಹತ್ಯೆಗೈದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.
ಎನ್‌ಐಟಿ, ಜಲಂಧರ್
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಜಲಂಧರ್ (ಹಿಂದಿನ ರೀಜನಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್) ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹದಿನೆಂಟನೆ ಎನ್‌ಐಟಿಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್(ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ)ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
DAVIET ಜಲಂಧರ್
DAV ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (DAVIET) ಜಲಂಧರ್ ಕಳೆದ ೨೦೦೧ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ,ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ DAV ಕಾಲೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಹಾಗು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ವತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜು ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು B.ಟೆಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೆಂದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ & ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಗು ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ M.ಟೆಕ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ MBA ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.
ಲಯಲ್‌ಪುರ್ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜ್
thumb|ಲಯಲ್‌ಪುರ್ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜ್ಲಯಲಪುರ್ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜ್-ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕಾಲೇಜು-೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಲಯಲಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಕಂದಾಯ ಮಂತ್ರಿ ಹಾಗು ಕಪುರ್ತಲ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. ಜನನ ಜುಲ್ಲಂಧರ್, ನಿಧನ. ಲಾಹೋರ್‌ ಬಸ್ತಿ ದನಿಶ್ಮಂಧನ್ ಜುಲ್ಲಂಧರ್. ಹಫೀಜ್ ಜುಲ್ಲಂಧರಿ, ಕವಿ, ಇವರು ಪ್ರಸಕ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು
ಜಲಂಧರ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಸಂಸಾರ್ಪುರ್, ಶಾಕೋಟ್ ಹಾಗು ಮಾಲ್ಸಿಯನ್ ಅಕಾ ಮಾಲಾ, ಕಾಲ ಬಾಕ್ರ (ಉಪನಗರ), ಶೆಖೆಯ್ ಪಿಂಡ್, ಖುಸ್ರೋಪುರ್, ಚಿತ್ತಿ, ತಲಹನ್, ಸಲೇಂಪುರ್ ಮಸಂಡ, ಪರಸ್ರಾಮ್ ಪುರ್, ಸೋಫಿ ಪಿಂಡ್, ಮಿಥಾಪುರ್, ವಡಾಲ, ಧಲಿವಾಲ್, ಸುಚಿ ಪಿಂಡ್, ಕಪೂರ್ ಪಿಂಡ್, ಲಾಮ್ಬ್ರ, ಲಾಧೆವಾಲಿ, ನೌಗಜ್ಜ, ನಾಗ್ರ, ಮಕ್ಸೂದನ್, ಕರ್ತಾರ್ಪುರ್, ತಲ್ವಂಡಿ ಸಲೇಂ, ಉಗ್ಹಿ, ಕಾಂಗ್ ಸಾಹ್ಬು, ವಿಲೇಜ್ ಗಿಲ್, ಸಫಿಪುರ್, ಚಾಮಿಯರ, ಗಖಾಲ್, ಮಂಡ್, ಸಂಗಲ್-ಸೋಹಲ್, ತಾಜ್ಪುರ್, ಚಾಹೇರು, ಮಾಹೇರು, ಪರಾಗಪುರ್, ನಂದನ್ ಪುರ್, ಬಿಧಿಪುರ್, ಜಮ್ಷೆರ್, ಜಂಡಿಯಾಲಾ, ದಿವಲಿ, ಕಂಗ್ನಿವಾಲ್, ಸಮರೈ-ಖಾಸ್, ಸರ್ಹಲಿ, ಹಾಗು ಬಿಯಾಸ್ ಪಿಂಡ್
ಖೇರಾ, ಧಿನ, ಜನ್ಡಿಯಾಲ, ಚನನಪುರ್ ರಂಧಾವ ಮಸಂದನ್
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಂಧರ್ ವರ್ಗ:ಜಲಂಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಹಾಗು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಪೆಂಡ್ಯಾಲ ಹರಿಕೃಷ್ಣ
ಪೆಂಡ್ಯಾಲಾ ಹರಿಕೃಷ್ಣ (పెండ్యాల హరికృష్ణ; ೧೯೮೬ಮೇ ೧೦ರಂದು ಜನನ) ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೆಸ್(ಚದುರಂಗ) ಆಟಗಾರ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ೨೦೦೪ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು, ವಿಶ್ವ ಜೂನಿಯರ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ೨೦೦೬ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಚೆಸ್ ೯೬೦ (ಫಿಷರ್ ರಾಂಡಮ್)ಜೂನಿಯರ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಕಾಡಿಜ್ ನಾಯ್‌ಡಿಸ್ಚ್ ಅವರನ್ನು ೪ .೫ -೩.೫ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ವಿಜೇತರಾದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1986ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಚೆಸ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರುಗಳು ವರ್ಗ:ಚೆಸ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚೆಸ್ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಯುವ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳು ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಜನರು ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಕಿರಿಯ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರು ವರ್ಗ:ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಊಟಿ
ಊಟಿ ಯು, ( உதகமண்டலம் ) ಊಟಕಮಂಡ್‌ ‌ಗಿರುವ  ಸಣ್ಣ ಹೆಸರು, (ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದಗಮಂಡಲಂ  (உதகமண்டலம்) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಉಧಗೈ  ತಮಿಳು: உதகை ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಒಂದು ನಗರ, ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಊಟಕಮಂಡ್‌ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಉದಗಮಂಡಲಂ ಎಂಬುದು ಈ ನಗರಕ್ಕಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ತಮಿಳು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಊಟಿಯು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 7,500 ಅಡಿ (2, 286 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ
ತೋಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ಒತ್ತೆಕಲ್ ಮಂದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ತೋಡ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹಾಡಿ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗೆ "ಮಂಡ್" ಅಥವಾ "ಮಂದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಂಡ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಹಲವಾರು ತೋಡ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ತೊಡ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವುದು ಪೂರ್ವದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ. ಆ ಹೆಸರಿನ ("ಊಟಕ") ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತಹುದೇ ಮೂಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲಿ "ಓತ-ಕಲ್" ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಒಂದು ಕಲ್ಲು" ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಟೋಡ ಜನರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಲಿಗಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದು. ಮೊದಲು ಇದು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಯಿತು. ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉದಕಮಂಡಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಉದಗಮಂಡಲ>ಉದಗೈ ಎಂದು ಬರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಊಟಿ ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಊಟಿಯು ನೀಲ ಬೆಟ್ಟಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿರುವ ನೀಲಗಿರಿ ಮರಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೀಲಿ ಹೊಗೆಯಂಥ ಮುಸುಕಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೇ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅರಳುವ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕುರುಂಜಿ ಹೂಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಂದಿರಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಂತಿಲ್ಲದೆ, ಊಟಿಯು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಅಥವಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲು ಯಾವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಹೆಯಂಥ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಟೋಡ ಜನರು ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ವಿಶೇಷ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಡಗ ಗಳು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಟೋಡ ಜನರು ನೀರು ಕೋಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಪ್ರೈಸ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ 'ಊಟಕಮಂಡ್‌, ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಈಗ 'ಹಳೆ ಊಟಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಟೋಡ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಟೋಡ ಜನರು ನಂತರ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ಆಗಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜಾನ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್‌ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಆ ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಚಹಾ, ಚಿಂಕೋನ ಮತ್ತು ತೇಗ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು. ಇತರ ವಸಾಹತುಗಾರರಂತೆ ಸುಲ್ಲಿವನ್ ಕೂಡ ಆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ನಂತರ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದವು ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು ಸ್ವಂತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಊಟಿ ನಗರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದರು. ಊಟಿಯು ಹಿಂದೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಂದು ಇದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯದ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಆಗಿದೆ. ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಪಾಯಿಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ (ಆಗಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್(ಪಡೆ)ನ ನೆಲೆ) ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಊಟಿಯನ್ನು ವಕ್ರವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ 1908ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜಟಿಲವಾದ ಹಲ್ಲುಕಂಬಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಊಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 2,286 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಅದ್ಭುತ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಹಸಿರು ಆಳ ಕಣಿವೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ "ಗಿರಿಧಾಮಗಳ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ
2001ರ ಭಾರತ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉದಗಮಂಡಲಂ ಸುಮಾರು 93,921 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50%ನಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 50%ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. ಉದಗಮಂಡಲಂನ ಸರಾಸರಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಪ್ರಮಾಣವು 80%ರಷ್ಟಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಪ್ರಮಾಣ 59.5%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: ಗಂಡಸರ ಅಕ್ಷರತೆ 84%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಹೆಂಗಸರ ಅಕ್ಷರತೆ 75%ರಷ್ಟಿದೆ. ಉದಗಮಂಡಲಂನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ 6 ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯು ಉದಗಮಂಡಲಂನ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬಡಗ ಮತ್ತು ಪನಿಯ ಮೊದಲಾದ ನೀಲಗಿರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅನುಕ್ರಮ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನರೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದುದರಿಂದ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ
ಊಟಿಯು ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಊಟಕಮಂಡ್‌ ಚುನಾವಣಾಕ್ಷೇತ್ರವು ನೀಲಗಿರಿಯ (ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣಾಕ್ಷೇತ್ರ) ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಊಟಿಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈಗಲೂ ಒಂದು ಪೂರೈಕೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಊಟಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೃಷಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರಕಾರಿಗಳು" ಮತ್ತು "ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಣ್ಣು"ಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ತರಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಕ್ಯಾಬೇಜ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಫ್ಲವರ್ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳೆಂದರೆ ಪೀಚ್ ಹಣ್ಣು, ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣು, ಪೇರು ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ದಿನದಿತ್ಯದ ಸಾರಾಸಗಟಿನ ಹರಾಜು ಊಟಿ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನೆ ತೆಗೆದ ಹಾಲಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಡೈರಿಯಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಸಂಶೋಧಾ ಕೇಂದ್ರ. ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಯ ವಲಯವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೂಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಣಬೆ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಫೋಟೊ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಸಹ ಊಟಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಹೊರವಲಯ ಇಂದು ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾನವನ ರೇಬೀಸ್ ರೋಗ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಪುದುಮಂಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಊಟಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಕೆಟ್ಟಿ (ಸೂಜಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ); ಅರುವಂಕಾಡು (ಕಾರ್ಡೈಟು ಕೈಗಾರಿಕೆ) ಮತ್ತು ಕೂನೂರು (ರೇಬೀಸ್ ರೋಗ ಲಸಿಕೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ) ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಚಾಕೊಲೇಟ್, ಉಪ್ಪಿನ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾಕೊಲೇಟ್‌ಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವು ಚಹಾ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರೂ, ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಹಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೂನೂರು ಮತ್ತು ಕೋಟಗಿರಿ ನಗರಗಳು ಚಹಾ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದೊಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಕಣಿವೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಬೆಟ್ಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಬೇಕು.
ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ
ಊಟಿಯು ಉತ್ತಮವಾದ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಚೈನ್ನೈಯಿಂದ (ಸೇಲಂನ ಮೂಲಕ) 535 ಕಿಮೀ, ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನಿಂದ 78 ಕಿಮೀ, ಕೂನೂರಿನಿಂದ 18 ಕಿಮೀ, ಮೈಸೂರಿನಿಂದ (ಗುಡಲೂರಿನ ಮೂಲಕ) 155 ಕಿಮೀ, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ನಿಂದ 187 ಕಿಮೀ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 290 ಕಿಮೀ, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ (ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ಮೂಲಕ) 281 ಕಿಮೀ, ಕೊಡೈ‌ಕೆನಾಲ್‌ನಿಂದ (ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಪಳನಿಯ ಮೂಲಕ) 236 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಊಟಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 67ರಲ್ಲಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ನೀಲಗಿರಿ ಘಾಟಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಊಟಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಊಟಿಗೆ ಕೋಟಗಿರಿಯ ಮೂಲಕ ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ‌ನಿಂದಲೂ (ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ) ಒಂದು ರಸ್ತೆಯಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಯು ಕೂನೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಊಟಿಯು ಕೂನೂರು, ಕೋಟಗಿರಿ ಮತ್ತು ಗುಡಲೂರು ಮೊದಲಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ನಗರಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೂಲಕ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ ಮತ್ತು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅನೇಕ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹಲವಾರು ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ನೇರ ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ತಿರುಪುರ್, ಈರೋಡ್, ಸೇಲಂ, ಸತ್ಯಮಂಗಲಂ, ಕಾರೂರು, ದಿಂಡಿಗಲ್, ಚೈನ್ನೈ, ತಿರುಚಿರಪಲ್ಲಿ, ಮುಧರೈ, ತಂಜಾವೂರು ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ. ಹತ್ತಿರದ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿಕೋಡ್ (ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ) ನಗರಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳಾದ ಹಲವಾರು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಊಟಿಗೆ ನೇರ ಬಸ್‌ಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ, ಕೇರಳಾದ ಪಾಲ್ಘಾಟ್, ನೀಲಾಂಬುರ್ ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬ್ಯಾಥೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿವೆ. ಈ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು (ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ) ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪುದುಚೇರಿಯೂ (ಪಾಂಡಿಚೇರಿ) ಕೂಡ ಊಟಿಗೆ ನೇರ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಊಟಿಯು ರಾತ್ರಿಯ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ 'ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್' NMR ಮೀಟರ್‌ಗೇಜು ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಗೇಜು ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಮೌಂಟೇನ್ ರೈಲ್ವೆಯು (NMR) ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. NMRಅನ್ನು 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ UNESCO ಪ್ರಪಂಚದ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಸಾರಿತು. ಇದು ಊಟಕಮಂಡ್‌ಅನ್ನು ಮೆಟ್ಟುಪಾಳಯಂ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಹಲ್ಲುಕಂಬಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಬ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ವಿಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಊಟಿಯು ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಬಯಿ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್, ಚೈನ್ನೈ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಕೊಚ್ಚಿನ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಜಮ್ಮು, ಪುಣೆ, ನವ ದೆಹಲಿ, ಕ್ವಾಲ ಲುಂಪುರ್, ಶಾರ್ಜ, ಅಬುಧಾಬಿ, ಕೊಲಂಬೊ, ದುಬೈ, ಕುವೈತ್, ಮಸ್ಕತ್, ದೋಹಾ, ಮಸ್ಕತ್ ಮತ್ತು ದೋಹಾ. ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿರ ರೆಕ್ಕೆಯ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಊಟಿಗೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಷಟಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದ ಪವನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಮಾನದೊಂದಿಗೆ J.B. ಏವಿಯೇಶನ್‌ನಿಂದ ವಿಕ್ರಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಬೆಲ್ 407ರ ಮೂಲಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಿನದಿಂದ ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್-ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಯ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈಗಲೂ ದಿನದ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಊಟಿಯ ಹತ್ತಿರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್-ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ:
ಊಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ನೀಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಊಟಿಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಊಟಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೇರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಪರ್ವತಗಳು, ವ್ಯಾಪಕ ಸರೋವರಗಳು, ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಇರುವ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಮರಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಗಿರಿಧಾಮವು ಚಿತ್ರಸದೃಶ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವಸಾಹತಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಗರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 2,286 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗಿರಿಧಾಮವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಇತರ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಊಟಿಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಊಟಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ/ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಂತಿವೆ.
ಊಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಊಟಿಯು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಮುದ್ರೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡವಾಗ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೋಡಲು ಬಿಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಡಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಊಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅತಿರೇಕದ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಊಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಊಟಿಯ OSM ನಕ್ಷೆ
OSM ನಕ್ಷೆ
ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಪರತೆ
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಕೇವಲ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. . ಆದರೆ ನೀಲಗಿರಿಯನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಇಲ್ಲದ ವಲಯವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಇದುವರೆಗೂ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು ವರ್ಗ:ಉದಕಮಂಡಲ ವರ್ಗ:ಊಟಿ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಪಾರ್ಸಿಕರು
thumb|right|250px|'ಪಾರ್ಸಿ ಹುಡುಗಿ' ನವ್ ಸಾರಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ ಗೂ, ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಸಿಗಳಿಗೂ, ಒಂದು ಅಪೂರ್ವಸಂಬಂಧ. ಆಗ ಮುಂಬಯಿನ ೭ ದ್ವೀಪಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಅಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ದೊರಾಬ್ಜಿ ನಾನಾಭಾಯ್ ಎನ್ನುವ ಪಾರ್ಸಿ ಗೃಹಸ್ತ ೧೬೪೦ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದ ಪ್ರಥಮ ಪಾರ್ಸಿ. ಮುಂಬಯಿ, ೧೬೬೧ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುಂಬಯಿನ ಪಾರ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ದಖ್ಮಾ ಅಥವಾ Tower of Silence, ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಲೊವ್ಜಿ ನುಝರ್ವಾನ್ಜಿ ವಾಡಿಯ, ಸೂರತ್ ಬಂದರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಮನ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ, ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಸಿಉದ್ಯೋಗಪತಿ, ಕವಾಸ್ ಜಿ ನಾನಾಭಾಯ್ ದಾವರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಪ್ರಥಮ ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ ಮಿಲ್, The Bombay Textile Mills,  ೧೮೫೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ (೧೮೭೦) ರಲ್ಲಿ ೧೩ ಮಿಲ್ ಇತ್ತು. (೧೮೯೫) ನಲ್ಲಿ  ೭೦, (೧೯೧೫)  ರಲ್ಲಿ  ೮೩, ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದಾಗಿ, ೫೩  ಮಿಲ್ ಮಾತ್ರ. ೧೮೬೦ ಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಲಳು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಪತಿಯಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಊಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರವಲ್ಲ. ಸ್ವತಂತ್ರಸಮರದಲ್ಲಿ, ಮೆಡಮ್ ಕಾಮಾ, ಸರ್ ಫಿರೋಜ್ ಶಾ ಮೆಹ್ತ  ಮುಂತಾದವರು ದುಡಿದರು. ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಮುಂಬಯಿನ ರಸ್ತೆಗಳು,  ಕೊಲಾಬಾದ ಕಾಸ್ ವೇ  ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು. thumb|right|250px|'ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ'
'ಇರಾನ್' ದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆಬಂದರು
'ಇರಾನ್' ದೇಶದಿಂದ ತಲೆಮರಸಿಕೊಂಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಪಾರ್ಸಿಗಳು, ಭಾರತೀಯರ ಜೊತೆಸೇರಿ, ತಾವೂ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ, ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ. ಮತಾಂತರದ ಭೀತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ನಾಡು, 'ಇರಾನ್' ನಿಂದ ಓಡಿಬಂದ ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಗುಜರಾತ್ ದೊರೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಭಾರತದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸಿಗಳ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಭಾರತದಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತನುಮನಧನಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಿ ದುಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಬ್ರಿತಿಷ್ ಸತ್ತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ನಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದ, 'ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ', 'ಲೊಕಮಾನ್ಯ ತಿಳಕ್', 'ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ' ಮುಂತಾದವರ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಪಾರಹಣಸಹಾಯವನ್ನು 'ಸರ್ ರತನ್ ಟಾಟಾ' ರವರು ಮಾಡಿದ್ದರು. 'ಟಾಟ ಟ್ರಸ್ಟ್' ನಿಂದ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ದೀನರ, ಆರ್ತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ, ಟಾಟ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರೆಲ್ಲಾ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಹೆಸರಾಂತ ಪಾರ್ಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನವನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧನಸಹಾಯಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾಲಯಗಳು, ದೇಶದಾದ್ಯಂತ 'ಟಾಟ' ರವರ ಮೂಲಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.
ಆರ್ತರಿಗೆ ಬಡವರಿಗೆ, ಟಾಟ ಸಂಸ್ಥೆ ಸದಾ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ
'ಪಾರ್ಸಿಗಳು' ವಿಶೇಷತಃ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರು, ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿದ್ಧರಾಗುವರು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಮುಂದಾಳುಗಳು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಮಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಥಮ ಬಟ್ಟೆಗಿರಣಿಯನ್ನು ೧೮೫೪ ರಲ್ಲೇ, ಕವಾಸ್ ಜಿ ದಾವರ್ ಎಂಬ ಪಾರ್ಸಿ ಉದ್ಯೋಗಪತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಥಮ ಹೋಟೆಲ್ ತಾಜ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ನುಝರ್ವಾನ್ ಜಿ ಟಾಟಾ ರವರದು. ಜೆ. ಆರ್. ಡಿ ಟಾಟಾರವರು, ವಾಯುಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶುರುಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮರು. ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಮುಂದಾಳತ್ವದಿಂದ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖಪಾರಸಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ : ಸೋರಾಬ್ ಜಿ, ಮೋದಿ, ಕಾಮ,  ವಾಡಿಯ,  ಜೀಜಿಭಾಯ್, ರೆಡಿಮನಿ,  ಡ್ಯಾಡಿ ಸೇಠ್,  ಪೆಟಿಟ್,  ಪಟೇಲ್, ಮೆಹ್ತಾ,  ಆಲ್ ಬ್ಲೆಸ್, ಬಿ. ಪಿ. ವಾಡಿಯ, ಟಾಟಾ,  ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿ, ಸರ್ ಮೋದಿ,  ಅರ್ದೇಶಿರ್ ದಲಾಲ್,  ಗೋದ್ರೆಜ್,  ನಾನಿ ಪಾಲ್ಖಿವಾಲ, ಜನರಲ್. ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ, ನಾರಿ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್, ಪಾಲಿ ಉಮ್ರೀಗರ್, ಝುಬಿನ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಡಾ. ದಾರುವಾಲ,  ಸೋಲಿ ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಜಿ,  ಆರ್. ಡಿ ಮರ್ಝ್ಬಾನ್,  ರಾನಿ ಸ್ಕ್ರೂ ವಾಲ,  ಬೇಝಾನ್ ದಾರುವಾಲ,  ಪರ್ಸಿಸ್ ಖಂಬಾಟ, ಫರೂಕ್ ಎಂಜಿನೀರ್, ಮೆಹರ್ ಜೆಸ್ಸಿಯ, ಡಾ. ಭಾಭಾ,  ಮುಂತಾದವರು. ಇಂತಹ ಪಾರ್ಸಿಗಳ ಪೂರ್ವ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.
ಸೈರಸ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್, ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪಕನ ಆಳ್ವಿಕೆ, ನಂತರ ಡೇರಿಯಸ್ ನ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ :
ಪರ್ಶಿಯದ ಮೂಲದವರಾದ ಪಾರ್ಸಿಗಳು, ಒಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಿಗಳಾಗಿ ಬದುಕಿ-ಬಾಳಿದವರು. ಪರ್ಸೆಪೋಲಿಸ್ ನ ವಿಶಾಲ ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಬಗಳಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಛಾವಣಿಯಮೇಲಿರುವ ಸೌಧದ ಶಿಥಿಲವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ರಾಜಗೃಹದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ತುಣುಕು. ಇವು ಡೇರಿಯಸ್ ಮಹಾರಾಜ, ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅರಮನೆಯ ಭಾಗಗಳೆಂದು ಚರಿತ್ರಾಕಾರರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ ನಂತರ ಬಂದವರೆಲ್ಲಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಲ್ ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೇರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಇಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇ ಸರಿ. ೨೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಿಯ ಕಟ್ಟೆಯಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿರುವ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಸಾಮಂತರು ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಇಜಿಪ್ಟ್ ನಿಂದ ಸಿಂಧು ದೇಶದವರೆಗೆ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಡೇರಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, " ನಾನು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧ. ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲಾ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರಬೇಕೆಂಬುದೆ ನನ್ನ ಆಸೆ. 'ಪರ್ಸೆ ಪೋಲಿಸ್' ನ ಮಹಲ್ ನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹಾರಾಜನೊಬ್ಬನು ದುಷ್ಟನೋರ್ವನನ್ನು ದಂಡಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಸೈರಸ್ ಮಹಾರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿವರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಣ್ಣಿನ ಶಾಸನ, ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ಇಲಾಖೆಯವರ ಶೋಧನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಿತು.
'ಸೈರಸ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ'ಯ 'ಗೋರಿ'ಯಮೇಲೆ ಬರೆದ ಮಾತುಗಳು
ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿ, ಸೈರಸ್ ಮಹಾಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಶಿಥಿಲವಾದ ಗೋರಿಯಮೇಲೆ, ಬರೆದ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗಿವೆ. " ನಾನು ಪರ್ಶಿಯದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪಕ, ಈ ಹುದಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇಹ ಆಡಗಿದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಹಗೆಯಿಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಡಿ. ೨೦೦ ವರ್ಷದ ನಂತರ,  ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯನ್ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸೈರಸ್ ನನ್ನು,  ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಭೂಪತಿ, ಸೋಲಿಸಿ, ಹೊಡೆಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ೭ ನೆ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಿದಿಗೆಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಯ ಲಾಂಛನ ದ ವಂಶದವರು, ಪರ್ಶಿಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಇದ್ದ ಆಯ್ಕೆ ಎರಡು.  ಒಂದು ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಷ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಓಡಿಹೋಗುವುದು ; ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಲವು ಸಾಹಸಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಡಲಮೇಲೆ ದೀರ್ಘ ಯಾನಮಾಡಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು.  ಹಾಗೆ ಬಂದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ, ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಳಊರಿದ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ, ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡದೆ, ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಕಳಿಸಿ ದಣಿವಾರಿದ ಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿದ ರಾಜನಿಗೆ, 'ಝೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್' ಪ್ರಮುಖ ಭರವಸೆಯ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾಲಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದು ಚೆಲ್ಲದಂತೆ ಜಾಗ್ರತೆವಹಿಸಿದ ಆತ,  ನಾವು ಈ ಹಾಲಿನತರಹ, ನಿಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ  ಬೆರೆತು,  ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇವೆ, ನಂಬಿ," ಯೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಹಾಗೆ ಅವರ ಪ್ರವೇಶ ಮುಂದುವರೆದು, ಹಲವಾರು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯ' 'ಗುಜರಾತ್' ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ತಲುಪಿತು.
’ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯ ಪ್ರಭುತ್ವ,’ ದ ವಿವರಗಳು :
ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಇವರು. ’ಏಜಿಯನ್ ದ ಬ್ಲಾಕ್’, ”ದ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್’, ’ದ ಇಂಡಿಯನ್’, ”ದಿ ಪರ್ಶಿಯನ”, ಮತ್ತು ’ಕೆಂಪುಸಮುದ್ರ’, ”ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ’ ದ ವರೆಗೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿಭಾರಿ ನದಿಗಳು ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ’ಇಫ್ರೇಟಸ್ ಮತ್ತು, ಟೈಗ್ರಿಸ”,  ’ಜ್ಯಾಕ್ಸಾಕಟಸ”,  ’ಓಕ್ಸಸ್,  ಹಾಗೂ”ನೈಲ್ ನದಿ’. ”ಸೈರಸ್,’ ಚಿಕ್ಕ ಸುಬೇದಾರನಾಗಿದ್ದವನು,  ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಾ ಸ್ಥಾಪಕನದನು. ಈ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಸೇರಿದವು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ ಸಾ ವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜ್ಯೂ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಗೆ ಹೋಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ upAph ಸೈರುಸ್, ಗ್ರೀಕ ಬರಹಗಾರ xenophon, ಕ್ರಿ. ಪೂ. (೪೩೦-೩೫೫] ಹೇಳುವಂತೆ, ಡೇರಿಯಸ್ ಆತನ ನಂತರ ಬಂದ. ಸರಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ.  ಏಶ್ಯಾಮೈನರ್, ಗ್ರೀಸ್ ನಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಆರ್ಮೇನಿಯ, ಅಝರ್ ಬೈಝಾನ್, ಸಿರಿಯ,  ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್, ಇಜಿಪ್ಟ್,  ಉತ್ತರ.  ಅರೇಬಿಯ,  ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ, ಪರ್ಶಿಯ, ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್, ತುರ್ಕ್ ಮೆನಿಸ್ಥಾನ್, ಥ್ರೇಸ್,  ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಆಡಳಿತನಡೆಸಿದ.  ಪ್ರಥಮ ಆ. ರ್‍ಅ. ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ, ಆಡಂಬರದ ಜೀವನ,  ಬೇರೆ ಕೆಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯಾ  ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ  ಕ್ರಿ. ಪೂ. [೫೫೯-೩೩೦ ] ಇದೊಂದು ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.  ದಕ್ಷಿಣ. ಪಶ್ಚಿಮ, ಇರಾನ್ ನ ಟ್ರೈಬಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನ.  ಸೈರಸ್ ಮತ್ತು ಡೇರಿಯಸ್ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರರು.  ಪರಮತ ಸಹಿಷ್ಣುಗಳು.  ಸೈರಸ್ ಬೇಬಿಲೋನಿಯವನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಒಂದು ಪ್ರಣಾಳಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದನು.  ಆತನ ಧ್ಯೇಯ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಥಮ ಮನುಷ್ಯಜನಾಂಗದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿವರಣೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.  ಇದರ ಪ್ರತಿ, ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ  ಯು.ಎನ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲಪ್ರತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್  ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಕೆಮೇನಿಯನ್ನರು, ಸಂತ ಝರತುಷ್ಟ್ರ,  ಕ್ರಿ. ಪೂ [೬೨೮-೫೫೧ ] ರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು, ಅಗ್ನಿದೇವತೆಯ ಉಪಾಸಕರು.
ಝರತುರ್ಷ್ಟ್ರ, ಹಾಗೂ ಅಹಿರ ಮಝ್ದ
ಪಾರ್ಸಿಗಳ ಮತಸ್ಥಾಪಕ, ಝರತುಷ್ಟ್ರ, ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ೧೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ  ಹಿಂದೆ,  ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು ಅದೇ ಕೆಟ್ಟದರಮೇಲೆ ಜಯಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಅಭಿಮತ. ಅವರ ಮೊದಲ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಅಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಗೆದಾಗ ದೊರೆಯಿತು. ೨ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಕೆಮೇನಿಯನ್ ಸಂತತಿ,  ಸೈರಸ್ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ,  ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕಿತ್ತು ಬಿಸಾಡಿದ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂತತಿಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡವು. ೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ  ಅವರ ದೇಶದ ನೆಲದಮೇಲೆ ಹಾರಾಡಿತು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ರಿಗೆಇದ್ದ ಆಯ್ಕೆಎಂದರೆ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆಹೋದರೆ,  ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲು ತಯಾರಾಗಬೇಕು. ಕೆಲವು ಯೋಧರು ಹತ್ತಿರದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಚಿಕ್ಕ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ  ಅಗ್ನಿದೇವತೆಯ ಪೂಜಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸಮುದ್ರಯಾನಮಾಡಿ,  ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ  ದಡ, ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ಬಂದಿಳಿದರು. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ದೋಣಿತುಂಬಿದ ಯಾತ್ರಿಗಳು ವಲಸೆಬಂದರು. ಈ ಪರದೇಶಿ ಅತಿಥೇಯ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ, ತಾವು ಭಾರತೀಯಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗೊಂದಲವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮಾತಿನಮೇರೆಗೆ, ಪ್ರಮಾಣಮಾಡಿದಮೇಲೆ ದೊರೆಯ ಅಪ್ಪಣೆದೊರೆಯಿತು. ಆ ಮಾತನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನವ್ ಸಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಹೊಸ ಪರಿಸರ, ಪರ್ಶಿಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರಿ, ಎಂಬ ಜಾಗದ ನೆನಪು ತರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸಜಾಗವನ್ನು ಅವರು ನವ್ ಸಾರಿ, ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಯುವ ಪಾರ್ಸಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆತ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಅರ್ಚಕವೃತ್ತಿ. ಹಾಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ. ಜೆ. ಎನ್. ಟಾಟಾರವರೂ ಒಬ್ಬರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿನಬಳಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಬೃಹತ್ ಸಹಾಯಕ, ಇಂಥನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಮುಂತಾದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದೇಶಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಪಾರ್ಸಿಪ್ರಮುಖ, ಶ್ರೀ.ಜಮ್ ಶೆಟ್ ಜಿ ಟಾಟಾರವರದು.
ಜಮ್ ಶೆಟ್ ಜಿ ಟಾಟಾ
ಜಮ್ ಶೆಟ್ ಜಿ ಟಾಟಾ ರವರ ದೂರಾಲೋಚನೆ, ಅಪಾರದೇಶಪ್ರೇಮ, ಹಾಗೂ ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಯವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ  ಸ್ಟೀಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಪ್ರಪ್ರಥಮ,  ಹೈಡ್ರೊ ಎಕೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. ೧೯೧೨ ರಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ನೆರವಿನಿಂದ ಒಂದು ಉಚ್ಚಸ್ತರದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕನಸು ಅವರದು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲೂ ಬರಬಹುದಾದ ವಿನೂತನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಸರಿಯಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವುದು ಅತಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೆಂದು ಟಾಟರವರು ಎಂದೋ ಮನವರಿಕೆ, ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿದ್ದರು. ೧೯೦೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುತ್ತಾಡಿ,  ವಿದೇಶಿ ತಜ್ಞರನ್ನು (ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ) ಭೇಟಿಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ನಮ್ಮದೇಶಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಿಹಾರದ ಜಂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜೆ.ಎನ್ ಟಾಟಾರವರು. ಒಂದು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನೀಲನಕ್ಷೆ, ಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಸಾಕಾರವಾಗುವ ಮೊದಲೆ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಆರ್. ಡಿ ಟಾಟಾ ರವರಿಗೆ ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ದುಡಿದು ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮನವಿಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ವಲಸೆಬಂದ ಪಾರ್ಸಿ ಜನಾಂಗದವರು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ, ನೀಡಿರುವ ಸಹಕಾರ ಅನನ್ಯ.=='ಮುಂಬೈನಗರದ ಪಾರ್ಸಿಗಳು'== thumb|right|250px|'ಮುಂಬೈನ, ಮಾಟುಂಗಾ ಪಾರ್ಸಿಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿರ' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ 'ಪಾರ್ಸಿ ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯ'ರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ 'ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ'ದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ 'ಮುಂಬಯಿ|'ಮುಂಬೈನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಸಿಗಳ ಹೊಸವರ್ಷ ವನ್ನು 'ನವರೋಜ್' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದಿನ ಪಾರ್ಸಿ ಸಮಾಜದವರು ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು, ಹೊಸ ವರ್ಷದ ತಯ್ಯಾರಿನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸನ್, ೨೦೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯ ರಂದು ನವರೋಜ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ 'ರಂಗೋಲಿ' ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. 'ಶ್ರೀಗಂಧದ ತುಂಡು'ಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ಅಡುಗೆ ಯಾಗಿ 'ಸಜ್ಜಿಗೆಹಲ್ವಾ' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ರಾವೋ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಲು 'ಫಾಲೂಡಾ' ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಪೈರ್ ಟೆಂಪಲ್ 'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ 'ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸು' ಮತ್ತು 'ಸಂಮೃದ್ಧಿಯ ಜೀವನದ ಕಾಮನೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ'ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಮುಂದೆ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಕನ್ನಡಿ, ಅಗರ್ ಬತ್ತಿ', 'ಫಲ-ಪುಷ್ಪಗಳು', 'ಸಕ್ಕರೆ', 'ನಾಣ್ಯ'ಗಳನ್ನೂ ಇಡುತ್ತಾರೆ. 'ನವರೋಜ್ ಹಬ್ಬ'ವನ್ನು 'ಫಾರಸ್ ರಾಜಾ', ' ಜಮ್ ಶೆಡ್ ಜೀ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ' ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈತನೇ 'ಫಾರಸಿ ಶಾಹ' 'ಜೆಮ್ ಶೇಡ್ ಜಿ' 'ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚಿಸಿದ್ದ' ೧,೩೦೦ ವ ರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, 'ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪಾರಸಿಗಳು', (ಪಾರ್ಸಿ), 'ಸೂರ್ಯ,' ಮತ್ತು 'ಅಗ್ನಿ'ಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಬಯಲುಸೀಮೆ
ಬಯಲುಸೀಮೆ (ಬಯಲು ಸೀಮೆ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಬಯಲುಸೀಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದನದಂತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಜೋಳ ಹಾಗು ರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಯಲುಸೀಮೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ಎಚ್.ಎನ್.ಹೂಗಾರ
ಎಚ್.ಎನ್.ಹೂಗಾರರು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಗದಗಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಡಿವೆ. ಇವರ ನಾಟಕಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಇವರು ‘ಜ್ಯುಬಿಲೀ ಕವಿ’ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳು: ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ಎಚ್.ಆರ್.ಭಸ್ಮೆ
ಎಚ್.ಆರ್.ಭಸ್ಮೆ ಇವರು   ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರರು. ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿವೆ.
ನಾಟಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂಬುದು ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳ ಆಟ. ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಂಗಡದ ಆಟವೆಂದೂ ಹಾಗೂ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರವಿದೆ.೧೮ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ದೇಶಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಂದು ಆಟಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ೧೦೪ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಆಟದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ.
ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಂಥಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ICC ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿಯೂ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರು ಇರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡ ಔಟ್ ಆಗದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನ ಚದುರಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಯಾವಾಗ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡ ತನಗೆ ಲಬ್ಯವಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆದ ನಂತರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಟುವುದು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಗಡದ ಸರದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಭಾಗಕ್ಕೂ ೨೦ ಒವರುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ೫ ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ನ್ನಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಟ ಗೆದ್ದಿದೆಯೊ, ಸೋತಿದೆಯೊ, ಸಮನಾಗಿದೆಯೊ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೊ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ದೇಶಗಳು
right|thumb|250px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಪಂಗಡದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರಿರುವಂತೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳ (ಅಥವಾ ಬದಿಗಳ) ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೈದಾನವು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೈದಾನದ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕಟಾವು ಮಾಡುವ, ರೋಲಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈದಾನದ ಡಯಾಮೀಟರ್‌ಗಳು140 - 160 yd ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆಮೈದಾನದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಬದಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕವೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕವೂ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈದಾನವು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲೂ, ಚೌಕಾಕಾರದಲೂ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲು ಇರಬಹುದು-ದಿ ಒವೆಲ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿಧ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಗಡದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಾಗಿದೆಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವು ಸಂಪೂಣ೯ವಾಗಿ ಔಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಮಾನಗೋಳಿಸಲಾಗುವುದು.
ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಎರಡೂ ತಂಡದ ನಾಯಕರು ಕೂಡಿ ಯಾವ ತಂಡ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಾಸ್ ಮಾಡುವರು.ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ನಾಯಕನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೈದಾನದ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಚತುರ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಅರಂಭವಾಗುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 22 ydಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೌಲಿಂಗ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅಲಿಯಾಸ್ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಗುರಿಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಲ್ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಬೌಲಿಂಗ್ ತಂಡ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಸರದಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫ ಜನರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೈದಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು, ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಎನ್ನುವರು. ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಒವರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಗುವುದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಆಟಗಾರರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬೌಲರ್, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹಾಗು ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ (ಅಥವಾ ಕೀಪರ್) ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅದರೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಕರೆಯಬಹುದು.
ಪಿಚ್, ವಿಕೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು
right|thumb|500px|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಿಚ್‌ಗಳ ಪರಿಮಾಣ ಪಿಚ್, ಎರಡೂ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನಂತೆ ೨೨ ಅಡಿಯಷ್ಟು (ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ) ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೧೦ ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್‌ಮೈಯ್ಯನ್ನು ಹೋದಿಂದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಆಟ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಅವು ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತವೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಪಂದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಚಾತುರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೇಟ್ ಮೂರು ಮರದ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲೆ ಬೇಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದ28.5 in ಇದ್ದರೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಅಗಲ9 in ಇರುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ "ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ"ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೌಲರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪಿಚ್ ಮೇಲೆ ವಿಕೇಟ್‍ನ ಸುತ್ತಲು ಬಣ್ಣದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು "ಪಾಪಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್) ಕ್ರೀಸ್, "ಬೌಲಿಂಗ್" ಕ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು "ರಿಟರ್ನ್" ಕ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.
right|thumb|100px|ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬೆಯಲ್ಸ್‌ಗಳು ಇರುವಂತೆ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ವಿಕೇಟನ್ನು ಮೈದಾನದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.22 ydಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಟಂಪ್‌ನಿಂದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ 8 ftರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್ ಕೂಡ ವಿಕೇಟುಗಳ4 ft ಮುಂದೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ರಿಟ್‌ರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ಗಳು ಉಳಿದೆರಡವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವು ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಚಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು8 ft ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೌಲರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ "ಡೆಲಿವರಿ ಸ್ಟ್ರೈಡ್" ಮೇಲೆ, ಎರಡೂ ರಿಟರ್ನ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಪಾದ ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌‍ನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೌಲರ್ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಆ ಎಸೆತವನ್ನು "ನೊ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವರು. ಪಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ದಾಂಡಿಗನಿಗಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಇದು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಅಥವಾ ರನ್ ಔಟ್ (Dismissals ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಗಬಹುದಾದ ಆತನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಧಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ "ಆತನು ಪರಿಧಿಯ ಹೊರಗಡೆ" ಇರುವನು ಎಂದಾದರೆ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಪಿಚ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೌಲರ‍್ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುಟಿದೇಳಿಸಲು, ತಿರುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಳಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಡುಸಾದ ಪಿಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಆದರೆ ಸಮರೂಪದ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುವಾಗಿ ಏಳುವ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನಾನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಿನ್ನ್ನರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ತೇವವಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಪಿಚ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು ಪಿಚ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಒಳ್ಳೆಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಿತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ತರಹದ ಪಿಚ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್
ಆಟದ ಸಾರಾಂಶ ಇರುವುದು ಬೌಲರ್ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲನ್ನು ಬೀಸಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ಎಡೆಗೆ ಎಸೆದಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ. ಮೇಲೆ ಸಿಲೀಂಡರಿನಾಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ಲೇಡ್‌‌ನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಬಿಳಿ ವಿಲ್ಲೋ ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೇಡ್ 4.25 in ಅಳತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಒಟ್ಟೂ ಉದ್ದ 38 in ಅಳತೆಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು.
ಬಾಲನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊಲಿದು 9 inನ ಸುತ್ತಳತೆಗೆ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡಿನ ಕಾಠೀಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು 90 mph ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (ಮೋಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ), ಕೈಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಗವಸುಗಳು, ತಲೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಲಂಗಿಯ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ (ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಕೂಡುವ ಭಾಗವನ್ನು ರ‍ಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ) ಓಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಥಾಯ್ ಪ್ಯಾಡ್, ಆರ್ಮ್ ಪ್ಯಾಡ್, ರಿಬ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತು ಶೊಲ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಡುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲುಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ ಒಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು
ಮೈದಾನದ ಆಟ ಇಬ್ಬರು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನ ತುದಿಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಬದಿಯಿಂದ ಸ್ಕೇಯರ್ ಲೆಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦–೧೨ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆಬೌಲರ್ ಬೋಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್ ಮತ್ತು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.ಆಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಅದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.
thumb|left|ಅಂಪೈರ್ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಇರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಬ್ಬ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ICC ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಥರ್ಡ್ ಅಂಪೈರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಆಟ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಹುರುಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಂದ್ಯದ ವಿವರಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳ ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧೇಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂಪೈರ‍್ ತನ್ನ ಕೈಯ ಮುಂಬೆರಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ (ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ)ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ; ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಬಾಲನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್ಗ್‌ ಹೊಡೆದಾಗ ಅಂಪೈರ್ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನ್ಹುತಲೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸಂಜ್ಞ್ನೆಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾದ ಒವರ್‌ಗಳನ್ನು, ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಕೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಕೋರರ್‌ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇರಲೇಬೇಕು.ಪ್ರ್ಯಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ರನ್ ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ (ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ, ಎರಡು ರೂಪದಲ್ಲೂ ’s' ನಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಪದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಯಾಗಬಹುದು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ವಯಕ್ತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಅವನು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಆಡಿದ", ಮುಂತಾದವುಗಳು)
ಬೌಲರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದೆರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ವಜಾಗೊಂಡನೆಂದರೆ ಆತನನ್ನು ’ಔಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥ ಆತನು ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆತನು ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇತರ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೊ (ಅಂದರೆ ಆಲ್ ಔಟ್), ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡ ವಜಾಗೊಂಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಿಚ್‌ನ ’ಒಳಗಡೆ’ ಇರಲೇಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಜಾಗೊಳ್ಲದೇ ಉಳಿಯುವ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬನೆ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹತ್ತೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೆ ಆಗ ಇಬ್ಬರು "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು: ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೆ (ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಿರ್ಧಾರ), ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಆಟ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ.ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಒವರು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಮೈದಾನದಲ್ಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗುದೆ.
ಒವರುಗಳು
ಬೌಲರ್ ಆರು ಎಸೆತಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. (ಅಥವಾ ಬಾಲ್‌ಗಳು)ಮತ್ತು ಆ ಆರು ಬಾಲುಗಳ ಪ್ರತೀ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು ಒವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತೀರ್ಪುಗಾರ "ಒವರ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಆರು ಬಾಲುಗಳನ್ನೂ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಆಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ತಂಡ ಬೌಲಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಒವರುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡುವಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್ ಹಲವಾರು ಒವರುಗಳನ್ನು ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದೇ ತುದಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ವೇಯರ್ ಲೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಈಗ ನಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ತಂಡದ ರಚನೆ
ಒಂದು ತಂಡ ಹನ್ನೊಂದು ಜನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಆತನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕುಶಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತಂಡವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಿಣತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪರಿಣತ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಬೌಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರನನ್ನು "ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್" ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಜವಾದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಕೌಶಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಬೌಲಿಂಗ್
right|thumb|440px|ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬೌಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನರನ್-ಅಪ್‌ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಬೌಲರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ದೂರದಿಂದ ಬೌಲ್ ಮಾದುತ್ತಾರೆ.
ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗೆ ವೇಗಮಾನ ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಆತನು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘ ರನ್ ಅಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬೇಕು ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು 90 mphಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ವೇಗದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಎಸೆತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು "ತಿರುಗಿಸಲು" ಅಥವಾ "ಜೋಲಿ" ಹೊಡೆಸಲು ಬಾಲ್ ಮೇಲಿನ ಹೊಲಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಎಸೆತಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಲು ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಅಂಚನ್ನು ಸವರಿ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ "ಕಾಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ "ಆಗಬಹುದು
ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಮಾನದಂಡದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ "ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳು" ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಧಾನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಯಾವಾಗಲೂ "ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಲನ್ನು ಎಸೆಯುವ" ಮೂಲಕ (ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಮಾರ್ಗ) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಇಂಥಹ ಎಸೆತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಥಹ ಎಸೆತಗಳು ಪದೇ ಪದೇ "ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಕೊಂಡು", ತಿರುಗುತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವರ್ತಿಸದೆ ಅವನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಔಟ್ ಆಗುವಂತ "ಮೋಸದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ".