ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳು
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಲವು ವಿಜ್ಞಾನಗಳೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫ಼ಿ), ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ (ಎಕನಾಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಯ್ಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಎನರ್ಜಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್), ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಿತ, ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಕಾನೂನಿಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ. ಅದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು, ಯಾವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಫಲದಾಯಕವೆಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಏನಾಗಿರುತ್ತವೆಂದು ಮುನ್ನುಡಿಯಲು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ರಾನಲ್ಡ್ ಕೋಸ್‌ರ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲೇಖನವು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಯಾವ ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಬೇಕುಗಳು, ಅಥವಾ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದೆ ಎಂಬಂತಹ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರವು ಗುರಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂದು ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಇತರರು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಭಾವವು, ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗೆ ಆಧಾರವಾದಂಥ, ಅವರು ಒಪ್ಪಬಹುದಾದಂಥ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪದಿರುವಂಥ, ತಾತ್ವಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿರಾಕಿ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳದಿರುವಿಕೆ ದಿನ "ಬಾಯ್ ನಥಿಂಗ್ ಡೇ" ನೋಡಿ.) ಕೆಲವು ಚಿಂತಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೈತಿಕತಾ ವಾದದ (ಮಾರಲ್ ರೀಸ಼ನಿಂಗ್) ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಹ ಆಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸರಿಕ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ನೈತಿಕ ಗಿರಾಕಿ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಯ (ಎಥಿಕಲ್ ಕನ್ಸೂಮರಿಸ಼ಮ್) ಆಧಾರವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪರಿಮಿತವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಂಗಡಣೆ ಸಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತತೆ, ಪರಿಸರ, ನ್ಯಾಯ, ಅಥವಾ ಆಪತ್ತು ನೆರವುಗಳಂಥ ಧ್ಯೇಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡದಿರುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕೆಲವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಕಡಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಾಧೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸದಿರುವುದು ಅನೈತಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಸಂಘೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯೂ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಕ್ತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು, ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಭೌತವಸ್ತು, ಶಕ್ತಿ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತಾ ಮಾನ (ಎಂಟ್ರಪಿ), ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡನೆಯ ಸೂತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಫಲದಾಯಕತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜೀವರಾಶಿ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳಂಥ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ವತಃ ನಿರಂತರತೆ (ಸಸ್ಟೇಯ್ನಬಿಲಿಟಿ) ಹಾಗೂ ಚಿರಸ್ಥಾಯೀ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ (ಸಸ್ಟೇಯ್ನಬಲ್ ಡಿವೆಲಪ್‌ಮಂಟ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾರ್ಜೆಸ್ಕು-ರೋಜೆನ್ ಉಷ್ಣಗತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತಾ ಮಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದರು (ನ್ಯೂಟನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲತತ್ವದಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ) ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಕಾಸವಾದಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ವ್ಯಾಸಂಗವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜೀವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಬಾಯೋಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾನದ (ಎಕ್ಸರ್ಜಿ) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ (ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಕಾಲಜಿ) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾನ ಪದವು ಜ಼ಾರಾನ್ ರ‍್ಯಾಂಟ್‌ರಿಂದ ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜೇ. ವಿಲರ್ಡ್ ಗಿಬ್ಸ್‌ರಿಂದ ವಿಕಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾನದ ಉಪಯೋಗ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊರಗಡೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಂಡಲ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ (ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಕಾಲಜಿ), ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ (ಎನರ್ಜೆಟಿಕ್ಸ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.