cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ನಿರ್ದೇಶನದ ತಂತ್ರಗಳು
೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಹೀಗೆಂದಿದ್ದರು, "ನೀವು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು ... ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಸರಿಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲವೂ ಜ್ವಾಜಲ್ಯಮಾನವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ನೀವು ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ... ನಾನು ಹಸಿವಿನಿಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನೆಂದೂ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ  ... ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಸಕ್ರಿಯವಾದ, ನಂಬಲರ್ಹವಾದ, ಗಾಢಾನುರಕ್ತವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿದ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ  ... ನಾನೀಗ ನನ್ನ ಉತ್ತಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ."
ಭವಿಷ್ಯದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂಗಾಣ್ಕೆ
ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅದೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಂದಿನ ಅಲೆಯೆಂದು ತಾವು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು, "ಹ್ಞಾ, ಒಮ್ಮೆ ಆಸ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆವು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ದಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗೆ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದೊಂದು ಕೌತುಕಕರ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು: ಭಾರತೀಯ ಹುಡುಗಿಯರು ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಉಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕೊರಿಯಾಗಳ ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಬಂದಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ ಈ ತರಹದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಬಹಳಷ್ಟು  ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳನ್ನು  ನೀವು ಕಾಣಲಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ, ನಾನು ಯಹೂದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಐರಿಷ್‌ ಜನರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೆ ಏಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ಬೇರೇನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."
ಮರಣ
ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ೮೬ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಯ ಅರ್ಬುದದಿಂದಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ  ಏಪ್ರಿಲ್‌‌  ೯, ೨೦೧೧ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಹೇಗೆ "ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋಗಬೇಕೆಂದಿದ್ದೀರಿ" ಎಂದು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದ್ದರು, "ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸಿ ಅದರ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಟ್ಜ್‌ಸ್‌ ಡೆಲಿಕೇಟೆಸ್ಸೆನ್‌ ಸಿದ್ಧಭಕ್ಷ್ಯದಂಗಡಿಯ ಸುತ್ತ ಹರಡಿ."
ಅವರ ಮರಣಾನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಹಲವು ಸ್ಮರಣಾರ್ಹ ಚಿತ್ರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಂತಹಾ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕೃತಿಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌  ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಾದ ವುಡೀ ಅಲ್ಲೆನ್‌  ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕಾರ್ಸೆಸ್ಸೆರವರುಗಳಿಬ್ಬರೂ  ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲೆನ್‌ರು ಅವರನ್ನು "ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾತೃ " ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಸ್ಕಾರ್ಸೆಸ್ಸೆರವರು "ಸರ್ಪಿಕೋ  , ಡಾಗ್‌ ಡೇ ಆಫ್ಟರ್‌ನೂನ್‌‌  ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸಿಟಿ ಯಂತಹಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಮಹಾನಗರದ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ನೋಟವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿ ಹಾಗೂ ಗಹನವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದರು." ನಮ್ಮ ಮಹಾನಗರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚರಿತ್ರೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮಹಾಪೌರ ಮೈಕೆಲ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ರಿಂದಲೂ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು".
ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರನ್ನು "ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಗಳ ನೀತಿಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಟರುಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ" ಅವರ  ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ನಡೆಸಿದ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು  "ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೈತಿಕವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರು " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು."
ಮೆಂತೆ
200px|thumb|ಮೆಂತೆ ಸೊಪ್ಪು ಮೆಂತೆಯು (ಟ್ರೈಗೋನೆಲಾ ಫೇನಮ್-ಗ್ರೇಕಮ್) ಫ್ಯಾಬೇಸೀಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊನೇಸೀ ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಸ್ಯ. ಮೆಂತೆಯನ್ನು ಸೊಪ್ಪಾಗಿ (ಎಲೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ (ಬೀಜ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಪರಂಪರೆ
ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಬೌಲ್ಸ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಓರ್ವ ಮುಂಚೂಣಿಯ ರೂಪಕ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣ " ಅವರ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಮಾನದಂಡವು[ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಾಗ] ತನ್ನ  ಕಥಾನಾಯಕ/ಕಿಯರ ಕೃತ್ಯಗಳು ಸರಿಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಕೃತ್ಯಗಳು ಯಥಾರ್ಥ/ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು." ಈ ಕೃತ್ಯಗಳು ಓರ್ವನ ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವುದಾದರೆ, ಅದು ಆತನ ನಾಯಕರುಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಡಗಳು, ದೂಷಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರರ ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ". ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆತನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು  ಸತತವಾಗಿ "ಸಮಾನಸ್ಕಂಧರ ಗುಂಪುಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸ್ವಂತ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ  ನಾಯಕನನ್ನು " ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ."
ಮೆಂತೆ
ಮೆಡಿಟರೀನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೂರ್ವಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಇಥಿಯೋಪಿಯ ಇದರ ತವರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಹಲವಾರೆಡೆ ಇದನ್ನು ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಮೆಡಿಟರೀನಿಯನ್ ದೇಶಗಳು, ರಷ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ, ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ಭಾರತ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಮೇವಿಗಾಗಿಯೂ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಔಷಧಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಪರಂಪರೆ
ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಮೂವೀಸ್‌   (೧೯೯೬)ನಲ್ಲಿ  "ಅವರು ಬಹಳವೇ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲೆಯ ತಮ್ಮ ಹುಮ್ಮಸ್ಸನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ," ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬೌಲ್ಸ್‌ರು " ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಛಾಯೆ ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗೆ ಎದ್ದುತೋರುವಷ್ಟು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ  ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರ ಛಾಪು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ   ನಟವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಇತ್ತು  — ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಸಾಧಾರಣವೆನಿಸುವಂತಹಾ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬಹುತೇಕ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದಂತಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಹೊರತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು" ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ  ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌   ಲೇಖಕ ಜೇಕ್‌ ಕಾಯ್ಲೆ  ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ: "ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರೇ ಹಲವು  ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಟವರ್ಗದವರೆಲ್ಲರೂ ಸತತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಮರಣಾಹ ಅಭಿನಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌ ಹೆಪ್‌ಬರ್ನ್‌ರಿಂದ  ಫಾಯೆ ಡನ್‌ಅವೇವರೆಗೆ, ಹೆನ್ರಿ ಫಾಂಡಾರಿಂದ  ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ವರೆಗೆ, ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಓರ್ವ ನಟರ  ನಿರ್ದೇಶಕ ," ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ  ಹಾಗೂ  ಅಲಿ ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾರಂತಹಾ ಕೆಲವರ ಪಾಲಿಗೆ, ಅವರು "ಪ್ರತಿ ನಟನ ಕನಸು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."
ಮೆಂತೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಅಸ್ಸಾಮ್, ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಂತಿವೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಂಜಾಬಿನ ಕೆಲವು ಕಡೆ, ಗಂಗಾಬಯಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಂತ್ಯ ಕಾಡುಸಸ್ಯವಾಗಿ ಕೂಡ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದರ ಕೃಷಿ ಉಂಟು.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಪರಂಪರೆ
ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಮೋಷನ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ  ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಪಿಯೆರ್ಸನ್‌ ಹೀಗೆಂದಿದ್ದರು, "ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು  ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರ  ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ವೀಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆಯೇ ಒಂದು ಅಳಿಸಲಾರದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿವೆ." ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌‌ ನ ಲೇಖಕ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ವರ್ನೀಯೆರ್‌ರು ಸೂಚಿಸಿದ ಹಾಗೆ  "ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಎಷ್ಟು ತಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನು ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿರುವಂತಹಾ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ, ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ  ಅಮೇರಿಕನ್‌ ರೂಪಕಗಳ ನಿಪುಣರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು."
ಮೆಂತೆ
ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ
ಮೆಂತ್ಯ ಸುಮಾರು 30-60 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಎಲೆಗಳು ಮೂರು ಪರ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು. ಬಿಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ನಸುಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು. ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ (ರೇಸಿಮೋಸ್) ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಕಾಯಿಗಳು 3-15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಇವೆ. ಒಳಗೆ 10-20 ಬೀಜಗಳುಂಟು. ಬೀಜಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣದವು. ಅವುಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಒಂದು ಉದ್ದ ಗೆರೆಯುಂಟು. ಮೆಂತ್ಯದ ಪೈರಿಗೆ ರೋಗರುಜಿನಗಳ, ಕೀಟಪಿಡುಗುಗಳ ಕಾಟ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಸರ್ಕೊಸ್ಪೊರ ಟ್ರಾವರ್ಸಿಯಾನ ಬೂಷ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಎಲೆಮಚ್ಚೆರೋಗ, ಪೆರನಾಸ್ಪೊರ ಟ್ರಿಗೊನೆಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತುಪ್ಪುಳರೋಗ, ಎರಿಸೈಫೆ ಪಾಲಿಗೋನೈ, ಆಯ್ಡಿಯಮ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಮೂಡುವ ಬೂದಿರೋಗ, ಯೂರೊಮೈಸಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಡಿಗೆ ರೋಗ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಬೋರ್ಡೊ ಮಿಶ್ರಣದ ಸಿಂಪಡಿಕೆಯಿಂದ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಟ ಪಿಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದವು ಟೆಟ್ರನೈಕಸ್ ಎಂಬ ಉಣ್ಣೆ, ಏಫಿಸ್ ಕಾಕ್ಸಿವೊರ ಎಂಬ ಏಫಿಡ್ ಕೀಟ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಪರಂಪರೆ
ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರ "ಗಮನ ಕೆರಳಿಸುವ ಕಥನಗಳು ಹಾಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಅವರ ಪ್ರಬಲವಾದ ಛಾಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ," ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ  ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪೀಲ್‌ಬರ್ಗ್‌, "ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಒಬ್ಬರು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು." ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರ ಮರಣದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿದ ಅಲ್‌ ಪಸೀ/ಕೀನೋರು , ತಮ್ಮ  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು, "ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸನಿಹವಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿರುವವರಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ" ಎಂದಿದ್ದರು."
ಮೆಂತೆ
ಕೃಷಿ
ಮೆಂತ್ಯ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಬೆಳೆ. ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲ್ಲವೆ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದರ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತಮ. ಇದು ಎಂಥ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಾದರೂ ಬೆಳೆಯುವುದಾದರೂ ಗೋಡು ಇಲ್ಲವೆ ಜೇಡಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಎರೆಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಬೆಳೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹೆಸರು, ಎಳ್ಳು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಕಡಿ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದಿದೆ. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 20-35 ಕೆಜಿ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೇಕಾದರೆ ಬಿತ್ತನೆಯಾದ 20 ದಿವಸಗಳ ಅನಂತರ ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಸು. 6-8 ವಾರಗಳ ತರುವಾಯ ಹೂ ಅರಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಬೀಜ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸು. 15-20 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಬೀಜ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಪರಂಪರೆ
ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೇನೂ ಗಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದು  ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು  ೧೦ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡು, ೪ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ನಂತಹಾ ತಮ್ಮ  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ   ೧೪ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು "ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರು, ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಭಾಪೂರ್ಣ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು." ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌ರು ಹೀಗೆಂದಿದ್ದರು, "ನಾನು ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ, ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಲಿ, ನಾನು ಒಂದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತ್ತು." ಅದೇನೇ ಇರಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಪೈಕ್‌ ಲೀ ಹೀಗೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು  "ಅವರ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದು ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯದ್ದು. ಅಲ್ಲವೇ?"
ಮೆಂತೆ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಮೆಂತ್ಯ ಸಂಬಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಔಷಧಿಯಾಗಿಯೂ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 26.2 ಪ್ರೋಟೀನು, 5.8 ಕೊಬ್ಬು, 7.2 ನಾರು, 44.1 ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟು ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನಿಕೊಟಿನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ವಿಟಮಿನ್ `ಸಿ' ಗಣನೀಯ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿವೆ. ಸೊಪ್ಪು ಸಹ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಗರ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ
ಮೆಂತೆ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು ಹಸಿಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಾರವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು. ಮೆಂತ್ಯದಿಂದ ಚಟ್ನಿಮಾಡುವುದು, ದೋಸೆ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಡ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೋದಿ ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಮೆಂತ್ಯದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್‌ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಗಿಣ್ಣುವಿಗೆ (ಚೀಸ್) ವಾಸನೆಕಟ್ಟಲು ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಕಾಳುಗಳು ಜೀರ್ಣಕಾರಿ, ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು ಕುಟ್ಟಿ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಮೆಂತ್ಯಸೊಪ್ಪು ದನಗಳಿಗೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೀಟವಿಕರ್ಷಕ ಗುಣವೂ ಇದೆಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಮೆಂತೆ
ಮೆಂತ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಂತ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಾದ ಕಸ್ತೂರಿ ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು (ಕಸೂರಿ ಮೇಥಿ) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೆಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಕೊಂಚ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟು. ಕಸ್ತೂರಿ ಮೆಂತ್ಯದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ದರ ಕಡಿಮೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು ಕಿತ್ತಳೆ-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಮಳ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಿಡ್ನಿ ಲ್ಯೂಮೆಟ್‌
ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್‌ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ವೆನಿಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:1924ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:2011ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದವರು ವರ್ಗ:20ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ನಟರು ವರ್ಗ:21ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ನಟರು ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಯೆಹೂದಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಿತ್ರಕಥಾ ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರಂಗಮಂದಿರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅರ್ಬುದದಿಂದುಂಟಾದ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ ವರ್ಗ:ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಯ ಅರ್ಬುದದಿಂದುಂಟಾದ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ನಟರು ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಮೂಲದ ಜನಗಳು ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರ ಮೂಲದ ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಯಿಡಿಷ್‌ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಟವರ್ಗದವರು ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹತ್ತಿ ಸಮಿತಿ
ಭಾರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು, ಹತ್ತಿಬೆಳೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದೇರೀತಿ ಸೆಣಬಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 'ಬ್ರೈಸ್ ಬ್ರೈಟ್' ರವರು, ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಯೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೆಣಬಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ
ಸೈನಿಕ
thumb|200px thumb|200px|ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನೆಯ ಸೈನಿಕರು ಸೈನಿಕ ಭೂಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳಗ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯರು. جندي (رتبة عسكرية) Militaire
'ಸೈನಿಕ
ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಭೂಮಿ ಮೂಲದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ 'ಸೈನಿಕ'  ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ  ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ವನ್ನು, ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ವೃತ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಶೇಷ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಸೈನಿಕ ಅಂದರೆ ಸೃಜನ್
ಅದುದರಿಂದ ನ್ವೊಇಫ಼ೊಫ಼ೊಉಜೊಹ್ ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ
ಕನ್ಯಾಪು ಕುಣಿತ
ನಡೆಯುವ ಸಮಯ
ಮಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ  ಸುಗ್ಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ತನಕ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್)  ಈ ಕುಣಿತವನ್ನು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ  ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವರು. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರವ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಮದುಮಗ ಮತ್ತು ಮದುವಣಗಿತ್ತಿ ಆಶಯವಿರುವ (ಮದ್ಮಯೆ-ಮದ್ಮಲ್ ಕುಣಿತ) ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಣ್ಣ-ಗಂಡು ವೇಷವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ವೇಷ ಬಂದಾಗ ಜನರು ಅಕ್ಕಿ, ಬಟ್ಟೆ ಕೊಡುವರು.
ಉಡುಗೆ
ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾರ ಅತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಖ ತುಂಬಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದುಕೊಂಡು ಸೀರೆ ಉಟ್ಟ ಮದುವಣಗಿತ್ತಿ ವೇಷವಾದರೆ, ಗಂಡು ಮದುವಣಗನಂತೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ತೆಂಬರೆ (ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ) ಎಂಬ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದು. 'ಪರವ'-ರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ 'ಮದ್ಮಯೆ-ಮದ್ಮಲ್ ಕುಣಿತ'-ದ ಹಾಡಿಗೂ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗದವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂತರವಿರುವುದು.
ನಂಬಿಕೆ
ಈ ಕುಣಿತದ ಮುಖ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೇನಂದರೆ 'ಕನ್ಯಾಪು' ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಅಥವಾ ತಿರುಗಾಟದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಳೆ ಹುಲುಸಾಗುವುದೆಂದು ಜನ ಭಾವಿಸಿರುವರು. ಕಲಾವಿದರು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವಕ್ಕೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವರು. ಕುಣಿತವೆಲ್ಲ ಆದಬಳಿಕ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ 'ಗುರು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ'-ಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ನೀಡುವು ಕ್ರಮವಿರುವುದು. ಕಂಚಿನ ಕಲಶಕ್ಕೆ ಕರಿಮಣಿ ಸರ ಹಾಕಿ ಗದ್ದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿ ಗುರು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸೇಸೆ ಹಾಕುವರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಕೊಯಿದು ಎಡೆ ನೀಡಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು. ಅದೇ ದಿನ ಕೋಳಿ ಸಾರು, ನೀರುದೋಸೆ ತಯಾರಿಸಿ ಸತ್ತಂತಹ ಹಿರಿಯರಿಗಗೂ 'ಅಗೆಲು' (ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನೈವೇದ್ಯ) ನೀಡುವರು. ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಾಲ 'ಕನ್ಯಾಪು' ನೃತ್ಯ/ಕುಣಿತ ಮಾಡಿದರೆ ಸುಮಾರು ಐದು-ಆರು ಮುಡಿ ಭತ್ತ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು. ಈ ಕುಣಿತದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಆದಾಯವಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಯಾಪು' ಕುಣಿತವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ
ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಅದಿರಿನಿಂದ ಲೋಹವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಶಾಖೆ.ಇದರಲ್ಲಿ 'ಸಂಸ್ಕರಣ ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ 'ಮತ್ತು 'ಭೌತಿಕ' ಅಥವಾ 'ಮಿಶ್ರಲೋಹ' ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ ವೆಂದು ಎರಡು ವಿಧಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದಿವೆ.ಸಂಸ್ಕರಣ ಲೋಹ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅದಿರಿನಿಂದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶುದ್ದೀಕರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
Pandhé
ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ
ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಟ್ಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ'-ವನ್ನು 'ಕೋಪಾಲ' ಜನಾಂಗದವರು ನಡೆಸಿಕೊಡುವರು. 'ಚೆನ್ನು' ಎಂಬಾಕೆಯ ಕುರಿತು ಹಾಡುವರು. ಈ ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲ ಸ್ತ್ರೀ 'ಚೆನ್ನು' ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವರು. ಮಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿವಸ (ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳು) ನಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೋಪಾಳ ಜನಾಂಗದವರು ಆರಾಧಿಸುವರು. ಕೋಪಾಳ ಜನವರ್ಗದ ಹೆಂಗಸರು (ಎಂಟು-ಹತ್ತು ಜನ) ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ  ಎಕ್ಕ ಮಲೆ ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ತೆಂಬರೆ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವರು,  ಆ ಬಳಿಕ ಭತ್ತ, ಅಕ್ಕಿ-ಪಡಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ  ದಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವರು. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇರ ಜನವರ್ಗದವರು 'ಚೆನ್ನು' ಕುಣಿತವನ್ನು ದುಡಿ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನುಡಿಸುವರು. ವೇಷದ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಡಕೆ ಹಾಳೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ, ಈ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಸಿಂಬೆಯನ್ನು ಮಗುವಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವಳು,  ಚೆನ್ನು -ವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವೇಷ ಭೂಷಣವಿಲ್ಲದೆ ಕುಣಿಯುವ ಹೆಂಗಸರು, ಗಂಡಸರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ನಡುವೆ ಚೆನ್ನು ವೇಷದಾರಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಐದಾರು ಮಂದಿ 'ದುಡಿ' (ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ) ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವರು. ಕೆಲವೆಡೆ ಚೆನ್ನು ವೇಷದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಗ ವೇಷವೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಚೆನ್ನು ನಲಿಕೆ ಹಾಡು
ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೆ ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೆ ಚೆನ್ನುನ ದಟ್ಟಿಗೆಡ್ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೆರ್ ಬೈದೆರ್ ಬಿನ್ನೇರೇರ್ಗಲೆ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೇರೇರ್ಗಲೆ ಅಪ್ಪೆಲಮ್ಮೆಲ ದೆತ್ತಿ ಅಪ್ಪೆಲಮ್ಮೇಲ.. ಓ ಲಮ್ಮನ ಪುದರ್ ಪನ್ ಚೆನ್ನು ಅಪೆನ ಪುದರ್ ಪನ್.. ಓ ಲಮ್ಮನ ಪುದರ್ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಕೋಟೆದ ಬಬ್ಬುಂದ್.. ಓ ಅಪ್ಪೆ ಪುದರ್ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಪೊವಂಬಲಕ್ಕಂಬಲೆ.. ಓ ಲೇಲೇಲೆ ಚೆನ್ನು ಲೇಲೇಲೆ.. ಚೆನ್ನುನ ದಟ್ಟಿಗೆಡ್ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೆರ್ ಬೈದೆರ್.. ಓ ಬಂಜಿಗ್ ದಾಲದ್ದಿಂದ್ ಚೆನ್ನು ಬೈತ್ತಡಿಯೊಕ್ಕುಬಲ್.. ಒರ ತೂನಗಸ ದೆತ್ತಿ ಕೈತ್ತಡಿ ಒಕ್ಕುಬಲ್.. ಓ ಗಂಜಿಗ್‌ ದಾಲದ್ದಿಂದ್‌ ಚೆನ್ನು ಬಂಜಿಗ್ ನೋತೋಂಡಲ್‌.. ಓ ಗಂಜಿಗ್‌ ದಾಲದ್ದಿಂದ್‌ ಚೆನ್ನು ಬಂಜಿಗ್ ನೋತೋಂಡಲ್‌.. ಓ ಲೇಲೇಲೆ ಚೆನ್ನು ಲೇಲೇಲೆ.. ಓ ಬಾಲೆ ಬುಲಿಪುಂಡುಯೇ ದೆತ್ತಿ ಪಕ್ಕಿದಲೆಕ್ಕೊನೇ.. ಓ ಉಲಯಿ ಪೋಲಯ ಚೆನ್ನು ಬಾಲೆನೊಚ್ಚಿಲೇ.. ಓ ಲೇಲೆಲೇ.. ಪಿದಯಿ ಬಲೆಯೇ ದೆತ್ತಿ ಚೆನ್ನು ನಲಿಕೆ ತೊಲೆ.. ಓ ಬಾಲೆದ ಪುದರ್ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಕೈಲ ಕಾನೆಂದೋ.. ಓ ಪುಚ್ಚೆದ ಕುತ್ತಾಂಡ ದೆತ್ತಿ ಪೇರ‍್ಡೆ ಪೋವಡ್.. ಓ ನಾಯಿದ ಕುತ್ತಾಂಡ ದೆತ್ತಿ ಕಡಲ್ ಪಾಯಡ್.. ಓ ಮಾಯಿದ ತಿಂಗೊಳುಡು ಚೆನ್ನು ಮಾಯೊನು ಪೋಪಳ್.. ಓ ಸುಗ್ಗಿದ ತಿಂಗೊಳುಡು ಚೆನ್ನು ನಟ್ಟ್‌ಬರ್ಪಳ್‌ಯಾ.. ದೂರ ಒಚ್ಚೊನು ಚೆನ್ನು ಗಿಟ್ಟ ಮಾನವೊನು.. ಬಾಲೆದಲೇರುಂಡು ಚೆನ್ನು ಬಾಲೆದಲೇರುಂಡು.. ಓ ಕಂಟ ಪುಚ್ಚೆಲುಂಡು ದೆತ್ತಿ ಕರಿಯ ನಾಯಿಲುಂಡು.. ಓ ನಾಯಿಲ ತುಚ್ಚಿಡಂದೋಸ ಚೆನ್ನು ಪುಚ್ಚೆ ಪರಂಕ್ದಂದೋ.. ಓ ಪುಚ್ಚೇಗ್ ಬಾಸೆಲುಂಡು ದೆತ್ತಿ ನಾಯಿಗ್ ಬುದ್ದಿಲುಂಡು.. ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೆ ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೆ
ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಕಣೇ.. ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಕಣೇ.. ಚೆನ್ನುನ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ನೆಂಟರು ಯಾರು ಕಣೇ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಯಾರು ಕಣೇ ತಂದೆ ತಾಯಂದಿರು ಒಡತಿ ತಂದೆ ತಾಯಂದಿರು ಓ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಹೇಳು ಚೆನ್ನು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಹೇಳು ಓ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಕೋಟೆದ ಬಬ್ಬು ಅಂತ ಓ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಪೊವಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಮ್ಮಲೆ ಓ ಲೇಲೇಲೆ ಚೆನ್ನು ಲೇಲೇಲೆ.. ಚೆನ್ನುನ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಓ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಏನಿಲ್ಲೆಂದು ಚೆನ್ನು ಬೈಹುಲ್ಲು ಕೆದಕುವಳು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವಾಗ ಒಡತಿ ಕೈ ಕೆದಕುವಳು ಓ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಏನಿಲ್ಲೆಂದು ಚೆನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊಡಕೊಂಡಳು ಓ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಏನಿಲ್ಲೆಂದು ಚೆನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ಹಡಕೊಂಡಳು ಓ ಲೇಲೇಲೆ ಚೆನ್ನು ಲೇಲೇಲೆ.. ಓ ಮಗು ಅಳುತ್ತದೆ ಒಡತಿ ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾಗೇನೇ.. ಓ ಒಳಗೆ ಹೋಗು ಚೆನ್ನು ಮಗುವನ್ನು ತೂಗಿಕೊಳ್ಳು ಓ ಲೇಲೇಲೆ.. ಹೊರಗೆ ಬನ್ನಿ ಒಡತಿ ಚೆನ್ನು ಕುಣಿತ ನೋಡಿ ಓ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಕೈಲ ಕಾನೆ ಅಂತ ಓ ಬೆಕ್ಕಿನ ಕುತ್ತಾದರೆ ಒಡತಿ ಹಾಲಲ್ಲಿ ಹೋಗಲಿ ನಾಯಿಯ ಕುತ್ತಾದರೆ ಒಡತಿ ಕಡಲು ಸೇರಲಿ ಓ ಮಾಯಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಾಳೆ ಓ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನು ಬೇಡಿ ಬರುವಳು ದೂರಕ್ಕೆ ತೂಗಿಕೊಳ್ಳು ಚೆನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಬಾಮಿಸು ಮಗುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಚೆನು ಮಗುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಗಡವ ಬೆಕ್ಕು ಇದೆ ಒಡತಿ ಕರಿಯ ನಾಯಿ ಇದೆ ಓ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದೇ ಚೆನ್ನು ಬೆಕ್ಕು ಪರಚದೇ? ಓ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಭಾಷೆಯಿದೆ ಒಡತಿ ನಾಯಿಗೆ ಬುದ್ದಿಯಿದೆ ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಕಣೇ.. ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನು ಕಣೇ.. (ಮಾಹಿತಿದಾರರು – ಕುಂಬೆ, ಪೆರ್ನಡ್ಕ, ೬೭, ಕಾಸರಗೋಡು)
ಪಠ್ಯೊ ೨
ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೇ ಚೆನ್ನು ಪೋಕರೆಟ್ಟಿಗಲೇ.. ಚೆನ್ನುನ ದಟ್ಟಿಗೆಡ್ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೆರ್ ಬೈದೆರ್.. ಓ ಬಿನ್ನೇರೇರ್ಗಲೆ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೇರೇರ್ಗಲೇ.. ಓ ಅಪ್ಪೆಲ ಬೈದಿಂಡ್ ದೆತ್ತಿ ಅಮ್ಮೆಲ ಬೈದ್‌ಂಡ್‌.. ಓ ಬಾಲೆ ಪುದರ್ ಪನ್ ಚೆನ್ನು ಬಾಲೆ ಪುದರ್ ಪನ್. ಓ ಬಾಲೆದ ಪುದರ್‌ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಪೂವಮ್ಮ ಲಕ್ಕಮ್ಮಲೆ.. ಓ ದೂರಗೊಚ್ಚೊನು ಚೆನ್ನು ಗಿಟ್ಟಗ್ ಮಾನವೊನು.. ಓ ಬಾಲೆದಲೇರುಂಡು ಚೆನ್ನು ಬಾಲೆದಲೇರುಂಡು.. ಓ ಕಂಟ ಪುಚ್ಚೆಲುಂಡು ದತ್ತಿ ಕರಿಯ ನಾಯಿಲುಂಡು.. ಓ ಚಣ್ಣನ ನೋತಂಡಲ್ ಚೆನ್ನು ಚಂಞಣ ನಟ್ಟೊಂಡಲ್. ಓ ಚರೆಕ್ಕ್ ನೋತಂಡಲ್ ಚೆನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ನಟ್ಟೊಂಡಲೇ.. ಓ ಪುಚ್ಚೆ ಪರಂಕ್ಡಂದೋ ಚೆನ್ನು ನಾಯಿ ತುಚ್ಚಂದೋ.. ಓ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಬಾಸೆಲುಂಡು ದೆತ್ತಿ ನಾಯಿಗ್ ಬುದ್ದಿಲುಂಡು.. ಓ ಲಮ್ಮಪುದರ್ ಪನ್ ಚೆನ್ನು ಅಪ್ಪೆ ಪುದರ್ ಪನ್.. ಓ ಅಪ್ಪೆನ್ ಪುದರ್ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಅರಂಬೋಲಿರಂಬೋಲು.. ಓ ಅಮ್ಮೆ ಪುದರ್ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಅಮ್ಮೆ ಪುದರ್ ಯೇ.. ಓ ಅಮ್ಮೆ ಪುದರ್‌ಯೇ ದೆತ್ತಿ ಕೋಟೆದ ಬಬ್ಬುಂದ್.. ಓ ಎಡತ್ತರಿಪ್ಪಂಡ ಚೆನ್ನು ಎಡತ್ತ ಮಿರೆಕೊರು.. ಓ ಬಲತ್ತರಿಪುಂಡ ಚೆನ್ನು ಎಡತ್ತ ಮಿರೆಕೊಡು.. ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೇ ಚೆನ್ನು ಪೋಕರೆಟ್ಟಿಗಲೇ.. ಚೆನ್ನುನ ದಟ್ಟಿಗೆಡ್ ಚೆನ್ನು ಬಿನ್ನೆರ್ ಬೈದೆರ್..
ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೇ ಚೆನ್ನು ಪೋಕರೆಟ್ಟಿಗಲೇ.. ಚೆನ್ನುನ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ನೆಂಟರು ಯಾರು ಕಣೇ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಯಾರು ಕಣೇ ತಂದೆಯು ಇದ್ದಾರೆ ಒಡತಿ ತಾಯಿಯು ಇದ್ದಾರೆ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರೇನು ಚೆನ್ನು ಮಗುವಿನ ಹೆಸರೇನು ಓ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಪೂವಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಮ್ಮಲೆ ದೂರಕ್ಕೆ ತೂಗಿಕೊಳ್ಳು ಚೆನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಬಾಮಿಸು ಮಗುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಚೆನ್ನು ಮಗುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ..? ಓ ಗಡವ ಬೆಕ್ಕು ಇದೆ ಒಡತಿ ಕರಿಯ ನಾಯಿಯಿದೆ.. ಓ ಚಣ್ಣನ ಹೊಡಕೊಂಡಳು ಚೆನ್ನು ಅನ್ನ ಪಡಕೊಂಡಳು ಓ ತಲೆಗೆ ಹೊಡಕೊಂಡಳು ಚೆನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಪಡಕೊಂಡಳು ಓ ನಾಯಿ ಕಚ್ಚದೇ ಚೆನ್ನು ಬೆಕ್ಕು ಪರಚದ? ಓ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಭಾಷೆಯಿದೆ ಒಡತಿ ನಾಯಿಗೆ ಬುದ್ದಿಯಿದೆ ಓ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಹೇಳು ಚೆನ್ನು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಹೇಳು ಓ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಅರಂಬೋಲಿರಂಬೋಲು ಓ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಓ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಒಡತಿ ಕೋಟೆದ ಬಬ್ಬು ಅಂತ ಓ ಎಡದ ಜಿನುಗಿದರೆ ಚೆನ್ನು ಬಲದ ಮೊಲೆ ಉಳಿಸು ಓ ಬಲದ ಜಿನುಗಿದರೆ ಚೆನ್ನು ಎರಡ ಮೊಲೆ ಉಣಿಸು ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಲೇ ಚೆನ್ನು ಪೋಕರೆಟ್ಟಿಗಲೇ.. ಚೆನ್ನುನ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಚೆನ್ನು ನೆಂಟರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಮಾಹಿತಿದಾರರು: ಮಯ್ಯ (೬೫) ಪೆರ್ನಡ್ಕ, ಕಾಸರಗೋಡು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು
thumb|300px|ಇಸ್ರೇಲ್ ನ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಬಾಟ್ಶೆವಾ ಡಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು  ಎಂದರೆ ಒಂದು ಜನರ ಸಮೂಹವೆನಿಸಿದೆ.ಇವರು ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಕಲಾ ಕೃತಿ,ಸಾಹಿತ್ಯ(ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು"ಓದುಗ"ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ)ರಂಗಮಂದಿರ,ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿನ ಹಲವರು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ವಿವಿಧ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ:ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಆವ್ಹಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದವರು ಕೇವಲ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸ್ವೀಕರಣೆ ಮಾಡುವ ವರ್ಗವಿರುತ್ತದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಪ್ರತಿಭಾವಂತಿಕೆಯ ಮೂಲಕ 'ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ' ವರ್ಗದ ಒಳನೋಟದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಳನೋಟಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವಿವಿಧ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ
thumb|ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಕ್ ಲಿನ್ ಬುಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು. ಕೆಲವು ಮುಂದುವರೆದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಂಗಮಂಚದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸರಿಸುತ್ತದೆ.(ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲಿರುವವರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೋಡೆ) ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಮೂಕಾಭಿನಯದ ನಾಟಕಗಳು,ನಿಂತುಕೊಂಡು-ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನಗಳಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ಲು ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರುಪ್ ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಅಂಗಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರ ದಿ ರಾಕಿ ಹಾರರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಶೊ ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಾಂತರದ ದಿ ರಾಕಿ ಹಾರರ್ ಶೊ  ಎನ್ನಬಹುದು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಚಿತ್ರದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ.ಆಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗೆಗೆ DVD ಆಯ್ಕೆ ಸಹ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದಿದೆ.ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಕಿ ಹಾರರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಶೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು "ತೀವ್ರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪರದೆಯೆಡೆಗೆ ಕೂಗು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಸಂಖ್ಯೆ ರಂಗಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ(ಪ್ರೊಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ). ಈ ರಂಗಪರಿಕರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ: !"
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
right|thumb|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಲೆ ರಹಸ್ಯ ನಿರೂಪಿಸುವ ರಂಗರೂಪಕವೆಂದರೆ "ದಿ ಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಡ್ರೂಡ್ ",ಬ್ರಾಡ್ ವೆ ಸಂಗೀತ ಆಧಾರಿತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕೆನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಅಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ನಿರೂಪಿತವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕೊಲೆಗಾರ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಊಹೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನಿಜ ಪತ್ತೆದಾರ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಈ ಜೋಡಿಯು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆಗ ೧೯೮೪ರ ಸಮ್ಮರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ನ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ತೂರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಘೋಷಕನು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.ಆಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ,ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಟೊನಿ ಅಂಡ್ ಟೀನಾಸ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಬಗೆಯು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮದುವೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಥಾನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು "ಅತಿಥಿಗಳು"ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಗೇಮ್ QI ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಆಗಾಗ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ,ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಜಾದೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಕ್ಷಿಣಿಗಾರ ಡೆರ್ರೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಜಾದೂ ಪ್ರದರ್ಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶಿಷ್ಟ(ನೈಜ) ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು
ಇನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಗ್ಮಿಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗೆ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗದಿಂದ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು ಮನವೊಲಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರನ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಯಾ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ "ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಯುಕ್ತ" ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗವಾಗಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು
ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ತತ್ ಕ್ಷಣದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು,ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರುಗಳು ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಅದು ಭಾಷಣಕಾರನ ಪಠ್ಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪಠ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಾಷಣಗಳನ್ನುಟೆಲಿವಿಜನ್ ಮೂಲಕ,ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮುಖಾಂತರ ಬರುವುವನ್ನು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವಾಗ್ಮಿಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೂಲಕ ಬರುವ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಟೆಲೆವಿಜನ್,ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಗಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.ಈ ವಾಗ್ಮಿಕಲೆಯ ಪಠ್ಯ ಅಥವಾ ಭಾಷಣದ ಮೂಲವನ್ನು ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತಗಣನೆ ಮತ್ತು ದರ ನಿಗದಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ.ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೀಕಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.
ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ (ಸ್ವಯಂ-ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ)
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬೋಧಕ ಭಾಷಣಕಾರನು ಗಹನವಾದ ವಿಷಯ ಪರಿಗಣಿಸಿ,ಯಾವಾಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರಾಂಶದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಸ್ವಯಂ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆಂದೂ ಆಗ ಅವರೇ ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿಷಯ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರರು ತಮ್ಮ ನಿಗದಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಚೇಮ್ ಪೆರೆಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಒಲ್ಬ್ರೇಕ್ಟ್ಸ್ ಟಿಟಿಕಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ದಿ ನಿವ್ ರಿಟೊರಿಕ: ಎ ಟ್ರೀಟೈಜ್ ಆನ್ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ } ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕವು ವಾಗ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನದೇ "ಆದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.ಬೋಧಕನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾದ ಸರಣಿ ಇರುತ್ತದೆ.ಅಂತಹವುಗಳು ಯಾರೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ." ಈ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಎಲ್ಲಾ ವಾಗ್ಮಿಗಳ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯದ ಸೇವೆ ಮಾಡದೇ ಅಥವಾ ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆ ವಾಗ್ಮಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಯಂ-ಸಹಾಯಕರಂತೆ ವರ್ತಿಸದೇ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒಂದು ವಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗವು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಭಾಷಣದ ಸಾರದ ಲಭ್ಯತೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವರ್ಗ ತನ್ನ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟದ ಒಂದು ಅವಕಾಶವೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಭಾಷಣಕಾರರ ಅರ್ಥಗಳ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಿಯಾಯತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು
ಈ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರದು ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ.ಇವರು ವಾಗ್ಮಿಕಾರರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ವಾದ ಮಂಡಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭವು ಭಾಷಣಕಾರನಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗುಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಈ ವರ್ಗವು ವಿಭಿನ್ನ ಹಿನ್ನಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.ತಾವು ಮಾಡುವ ಭಾಷಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅರಿವು ಅಥವಾ ಈ ಭಾಷಣದ ಅಂಶವು ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವೇ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಪೆರ್ಲೆಮನ್ ಮತ್ತು ಒಲ್ಬ್ರೆಕ್ಟ್ಸ್-ಟಿಟೆಕಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣವು "ಓದುಗನಿಗೆ ಮಂಡಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಅಲ್ಲಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ವಿಷಯವಸ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಪುರಾವೆಯಂತೆ ಅಲ್ಲದೇ ಅದು ಖಚಿತ ಹಾಗು ಕಾಲಗಣನೆಗೂ ಮೀರಿದ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ." ಈ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಕೇವಲ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದು ಕೆಲವು ನಿಗದಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಇದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಭಾಷಣಕಾರನಿಗೆ ಇದೊಂದು ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಓದುಗನಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ಇದೊಂದು ಟೀಕೆಯ ಸರಕೂ ಆಗಿದೆ.
ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು
ಆದರ್ಶ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ವರ್ಗದವರು ವಾಗ್ಮಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕೇಳುಗರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಭಾಷಣದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವುದು-ಒಂದು ವಾಗ್ಮಿಯ ಉದ್ದೇಶಿತ ನಿಗದಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ಈ ಭಾಷಣದ ಇಲ್ಲವೆ ಪಠ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ,ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಂದನಾಶೀಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭವಿಷ್ಯತ್ ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವಾಗ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷಣ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಇದೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಆದರ್ಶದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ವಾಗ್ಮಿಯು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಾಹಕಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಊಹೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಗಾತ್ರ,ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಆಂತರಿಕ ನಂಬುಗೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು
ಈ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು,ಇವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ ಅಥವಾ ಓದುಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಲ್ಲದೇ ಇವರು ಪಠ್ಯದ ರಾಚನಿಕ ಸಂರಚಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ರಹಸ್ಯ ಅಥವಾ ತೆರೆಮರೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ನಾವು ಓದುವುದರ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕ-ಸಂಹನಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಡ್ವಿನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ,ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಪರ್ಸೊನಾ ದಲ್ಲಿ ಈ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಹಸ್ಯ ವಾಗ್ಮಿ (ಅಂದರೆ ಭಾಷಣಕಾರನ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದು)ಹಾಗು ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಹಸ್ಯ ಅಥವಾ ಅಡಗಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು(ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಭಾಷಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ವರ್ಗವಿರುತ್ತದೆ.)ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಓರ್ವ ವಿಮರ್ಶಕ ಕೂಡ ಪಠ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಏನು ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ;ಅಥವಾ ಏನಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಭಾಷಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಮಾಧ್ಯಮದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವರ್ಗ:ನಾಟಕ/ರಂಗಕ್ಷೇತ್ರ
ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಧಾರವಾಡ
ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಧಾರವಾಡ (೧೯೧೭) ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು ಬಿ.ಎ, ಬಿ.ಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಸ್‌ಸಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಬಸವಣ್ಣನವರ-ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಂದೋಲನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾವ್ಯ. ಹಾಡಿದರೆ ಹಾಡಾಗುವ, ಓದಿದರೆ ಗದ್ಯವಾಗುವ ಕನ್ನಡದ ವಿಶೇಷ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮನೋಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಗಾತಿಯಾಯಿತು.ವಚನ ಎಂದರೆ 'ಪ್ರಮಾಣ', 'ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು' ಎಂದರ್ಥ.
ಇತಿಹಾಸ
೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಧರ್ಮ ಪ್ರೇರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವಾದ ವಚನವು, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮೆರೆವ ವಚನಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ವಿಜೃಂಭಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು, ವಚನಗುರು ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ ನವರ ಆದಿಯಾಗಿ ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಶರಣರು ನೀಡಿದರು.
ವಚನಗುರು ಮಾದಾರ ಚನ್ನಯ್ಯ ರವರು ೧೦ ರಿಂದ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವ ಪೂರ್ವ ಯುಗ ದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಳಿಗಾವಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ೧೦ ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾದಾರ ಚನ್ನಯ್ಯ ನವರು ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿಗರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪರಿಣಾಮ
ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯವರೂ ವಚನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಚಳವಳಿಯೂ ಆಯಿತು. ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಚನ ಒಂದು ಚಳವಳಿಯ.ಮುಖವಾಣಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಅಪಾರವಾದುದೆಂಬುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬಾರದೆ ಇರದು. ವಚನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ದೇಸಿಯ ಸೊಗಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಹಲವಾರು ಕವಿಗಳು, ಮಠಾಧೀಶರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದರೂ, ಇಡೀ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಅದು ಸ್ಥಾವರ ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಜಂಗಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಂಬಿದ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ. ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜೋತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಮಪಾಲು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಈ ಚಳವಳಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.
ಪ್ರಮುಖ ವಚನಕಾರರು
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ನೂರಾರು ಜನ ಶರಣರು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಂಕಿತನಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ 'ರಾಮನಾಥ' ಎಂದು ಬಳಸಿದರೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯು 'ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ' ಹಾಗೂ ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವ' ಮತ್ತು ಎಂದು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತಿತರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನಕಾರರೆಂದರೆ: ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಸೂಳೆ ಸಂಕವ್ವೆ, ಏಕಾಂತ ರಾಮಯ್ಯ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ, ಒಕ್ಕಲು ಮಾದಯ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ,ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ, ಹೆಂಡದ ಮಾರಯ್ಯ, ಅಂಗಸೋಂಕಿನ ಲಿಂಗತಂದೆ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಕ್ಕಮ್ಮ, ಅಖಂಡ ಮಂಡಲೇಶ್ವರ, ಅಗ್ಘವಣಿ ಹಂಪಯ್ಯ, ಅಗ್ಘವಣಿ ಹೊನ್ನಯ್ಯ, ಅಜಗಣ್ಣ ತಂದೆ, ಅರಿವಿನ ಮಾರಿತಂದೆ, ಅನುಗಲೇಶ್ವರ, ಅನಾಮಿಕ ನಾಚಯ್ಯ, ಅಪ್ರಮಾಣ ಗುಹೇಶ್ವರ, ಅಪ್ಪಿದೇವಯ್ಯ, ಅವಸರದ ರೇಕಣ್ಣ, ಅಮರಗುಂಡದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ತಂದೆ, ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ, ಅಮುಗಿದೇವಯ್ಯ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುದೇವರು,ಅಶ್ವಥರಾಮ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಮಾರಯ್ಯ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ, ಆದಯ್ಯ, ಆನಂದ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ಆನಂದಯ್ಯ, ಇಮ್ಮಡಿ ಮುರಿಘಾ ಗುರುಸಿದ್ಧ / ಗುರುಸಿದ್ಧಸ್ವಾಮಿ, ಈಶ್ವರೀಯ ವರದ ಚೆನ್ನರಾಮ, ಉಗ್ಘಡಿಸುವ ಗಬ್ಬಿದೇವಯ್ಯ, ಉರಿಲಿಂಗದೇವ, ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ, ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕಾಳವ್ವೆ,  ಉಪ್ಪರಗುಡಿಯ ಸೋಮಿದೇವಯ್ಯ, ಉಳಿಯುಮೇಶ್ವರ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕಾಯಕದ ಮುಕ್ತನಾಥಯ್ಯ, ಎಡೆಮಠದ ನಾಗಿದೇವಯ್ಯಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಮಸಣಮ್ಮ, ಎಲೆಗಾರ ಕಾಮಣ್ಣ, ಏಕಾಂತ ವೀರಸೊಡ್ಡಳ, ಏಕಾಂತರಾಮಿತಂದೆ, ಏಕೋರಾಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ, ಏಲೇಶ್ವರ ಕೇತಯ್ಯ, ಒಕ್ಕಲಿಗ ಮುದ್ದಣ್ಣ, ಕಂಬದ ಮಾರಿತಂದೆ, ಕರಸ್ಥಲದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನೊಡೆಯ, ಕರುಳ ಕೇತಯ್ಯ, ಕದಿರಕಾಯಕದ ಕಾಳವ್ವೆ, ಕದಿರರೆಮ್ಮವ್ವೆ ಕನ್ನಡಿಕಾಯಕದ ಅಮ್ಮಿದೇವಯ್ಯ, ಕನ್ನಡಿಕಾಯಕದ ರೇಮಮ್ಮ, ಕನ್ನಡ ಮಾರಿತಂದೆ, ಕಲಕೇತಯ್ಯ, ಕಲ್ಲಯ್ಯದೇವರು, ಕುರಂಗಲಿಂಗ, ಕುರಂಗಲಿಂಗ, ಕುರಂಗೇಶ್ವರಲಿಂಗ, ಕುಷ್ಟಗಿ ಕರಿಬಸವೇಶ್ವರ, ಕೂಗಿನ ಮಾರಯ್ಯ, ಕೂಡಲಸಂಗಮೇಶ್ವರ, ಕಾಟಕೂಟಯ್ಯಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ರೇಚವ್ವೆ, ಕಾಡಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ಕಾಮಾಟದ ಭೀಮಣ್ಣ, ಕಾಲಕಣ್ಣಿಯ ಕಾಮಮ್ಮ, ಕೊಂಡೆಮಂಚಣ್ಣಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ, ಕೊಟ್ಟಣದ ಸೋಮಮ್ಮ, ಕೊಟಾರದ ಸೋಮಣ್ಣ, ಕೋಲ ಶಾಂತಯ್ಯ, ಕಿನ್ನರಿ ಬ್ರಹ್ಮಯ್ಯ, ಕೀಲಾರದ ಭೀಮಣ್ಣ, ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ, ಗಜೇಶ ಮಸಣಯ್ಯ, ಗಜೇಶಮಸಣಯ್ಯದ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ, ಗಣದಾಸಿ ವೀರಣ್ಣ, ಗುಂಡಯ್ಯಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕೇತಲದೇವಿ, ಗುರು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಾ, ಗುರುಪುರದ ಮಲ್ಲಯ್ಯ, ಗುರುಬಸವೇಶ್ವರ, ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ,
ವಚನಗಳು
ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭುಗಳ ವಚನದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತುಣುಕು ಹೀಗಿದೆ: ಹೊನ್ನು ಮಾಯೆ ಎಂಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಾಯೆ ಎಂಬರು ಮಣ್ಣು ಮಾಯೆ ಎಂಬರು ಹೊನ್ನು ಮಾಯೆಯಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಾಯೆಯಲ್ಲ ಮಣ್ಣು ಮಾಯೆಯಲ್ಲ ಮನದ ಮುಂದಣ ಆಶೆಯೇ ಮಾಯೆ ಕಾಣ ಗುಹೇಶ್ವರ ||
ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಾಳಿದ ಮಹಾಯೋಗಿಯಾದ ಪ್ರಭುಗಳ ಅನುಭವದ ತೀವ್ರತೆಯು ತಮ್ಮ ಈ ಸಣ್ಣ ವಚನ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸಾವನ್ನಕ್ಕ ಸರಸ ಮಾಡಿದರೆ ಇನ್ನುಕಾಣದುವ ದಿನವಾವುದು? ಬಾಳುವನ್ನಕ್ಕರ ಭಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ತಾನಹ ದಿನವಾವುದು? ಅರ್ಥವುಳ್ಳನ್ನಕ್ಕರ ಅರಿವುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಿಜವನೈದುವ್ ದಿನವಾವುದು? ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕಾರ್ಯ ಕೈಸಾರಿದ ಬಳಿಕ ಇನ್ನು ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದ ಹಂಗೇಕೆ?
ಕರೀಷಕ
ಕರೀಷಕ: ಕರೂಷ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು. ಇಂದ್ರ ವೃತ್ತನನ್ನು ಕೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಗುರಿಯಾದಾಗ ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಇಂದ್ರನ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾತಕವನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದರು. ಆ ಪಾತಕ ಬಿದ್ದ ಭೂಮಿಗೆ ಕರೀಷಕ ಅಥವಾ ಕರೂಷ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇದು ಈಗಿನ ಬಿಹಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಷಹಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುರ್ವ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪಾಂಡವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಂತವಕ್ರ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಮಹಾಭಾರತದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ಸರ್. ಬ್ರೈಸ್ ಚಾಡ್ಲೆ ಬರ್ಟ್
ಸರ್.ಬ್ರೈಸ್ ಚಾಡ್ಲೆ ಬರ್ಟ್,ರವರು,ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹತ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹತ್ತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಕ್ಷಮವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂತಹ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸಂಧಾನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ 'ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹತ್ತಿ ಸಮಿತಿ ಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹತ್ತಿಸಮಿತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟೊರಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹತ್ತಿಸಮಿತಿಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ'ಯಾಗಿದ್ದ ಸರ್ ಬ್ರೈಸ್ ಚಾಡ್ಲೆ ಬರ್ಟ್ ರು, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 'ಸರ್ ಬ್ರೈಸ್ ಬರ್ಟ್' ರವರ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಗರದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೊಂಬಾಯಿನ ಸುಮಾರು ೮೦ ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿಗಳ ಯಂತ್ರಗಳು ಹಬೆ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಬಲದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ದಿನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದವು. ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಸರ್.ಬ್ರೈಸ್ ಬರ್ಟ್' ರವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ದಾದರ್ ಮಾಟುಂಗಾ ಜಿಲ್ಲೆ'ಯ 'ಪಾರ್ಸಿ ಕಾಲೋನಿ'ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ 'ಲ್ಯಾಬೋರೇಟೊರಿ'ಯನ್ನು ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬೊಂಬಾಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ರಸ್ತೆ, ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಕಾಟನ್ ಕಮಿಟಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ, ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟೊರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೆಶಿನ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವು. ಕೇವಲ ೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ಬ್ರೈಸ್ ಚಾಡ್ಲೆ ಬರ್ಟ್' 'ನ್ಯೂವಾರ್ಕ್ ಆನ್ ಟ್ರೆಂಟ್' ನಲ್ಲಿ ೧೮೮೧ ರ ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೯ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ 'ಐಸಾಕ್ ಬರ್ಟ್', ಚರ್ಚ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಗ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಶೈರ್ ನ ವಾಸಿ. ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ, ಪ್ರಾರಂಬಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ 'ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ನ ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿ'ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಲಂಡನ್ ನ, ಕೌಂಟಿ ಕೌಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ ಹೋದರು. ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ (ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಹೊಂದಿದರು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ 'ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್' ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಪಲಬ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಮುಂದೆ 'ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಡನನ್' ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಮಾಡಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರೆ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಿ. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ ಬ್ರೌನ್ ರ ಬಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ, 'The vapour pressures of Sulphuric acid solutions, and the molecular condition of sulphuric acid in concentrated solution'(J; 1904, 85, 1339) ಬರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಅವರ ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.
ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ
೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ೩ ವರ್ಷ ದುಡಿದರು. ಆದರೆ 'ಹಳದಿ ಜ್ವರದ ಬಾಧೆ'ಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ದಿಂದ ಬಂದ ಕರೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ, 'ಇಂಡಿಯನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೇವೆ'(ICCC Services) ಗೆ ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ, 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್' ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಉಪ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. 'ಡಬ್ಲ್ಯು ಎಚ್. ಮೋರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್'; ಐ.ಸಿ.ಎಸ್. ರವರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಬ್ಬಿನ ತಳಿ, ಸುಧಾರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಮೃದ್ಧ ಸೆಣಬಿನ ತಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ 'ಅಲಹಾಬಾದ್' ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಕೃಷಿ ಮೇಳ'ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅದುವರೆಗೂ ಕಂಡರಿಯದ ನಾಗರಿಕರು, ಈ ಮೇಳವನ್ನು ಕಂಡು ಹರ್ಷಗೊಂಡರು. ಬರ್ಟ್, ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಕಾಟನ್ ಕಮಿಟಿ'ಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರ ಪ್ರಥಮ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ'ಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವೆಂದು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ' ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಚಿಕ್ಕ ತಂತುಗಳ ಹತ್ತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಬರ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯವಾದದ್ದು.
ಬೊಂಬಾಯಿನ ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟೊರಿ
ಎ.ಜೆ.ಟರ್ನರ್, ಲ್ಯಾಬೊರೇಟೊರಿಯ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮತ್ತು 'ರಾಲ್ಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್', 'ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಮಾಸ್ಟರ್' ಆಗಿ, ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು 'ಬೊಂಬಾಯಿನ ಟೆಕ್ನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟೊರಿ'ಗೆ ತಂದು 'ಹತ್ತಿಯ ಗುಣಗಳ ಮೂಲ್ಯಾಂಕನ' ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳ್ಳೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಹತ್ತಿಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಮಾತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 'ಸರ್. ಬ್ರೈಸ್ ಬರ್ಟ್', ಹೀಗೆ 'ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಸಿ. ಸೇವೆ'ಯಲ್ಲಿ ೭ ವರ್ಷ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ 'ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ನಿರ್ದೇಶಕ'ರಾಗಿ ವರ್ಗವಾಯಿತು. 'ರಾಯಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್', 'ಲಾರ್ಡ್ ಲಿನ್ ಲಿತ್ ಗೊ' ರವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಲಂಡನ್ ನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚ್ರಲ್ ಕಮಿಟಿ'ಗೆ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. 'ಇಂಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಾಟನ್', ಮತ್ತು ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಸಿ ಯ ವತಿಯಿಂದ ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ 'ಒಟ್ಟಾವ'ದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಸಮಾವೇಷಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೂ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ 'ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ವೈಸ್ ಚೇರ್ಮನ್' ೧೯೩೯ ರ ವರೆಗೆ ಆದರು.
ಲಂಡನ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು
ಬ್ರೈಸ್ ಬರ್ಟ್, ಲಂಡನ್ ಗೆ ಹೋಗಿ 'ಅನಿಮಲ್ ಫೀಡಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್' (Incharge of Animal feeding stuffs division of Ministry of Food) ಆಗಿ ೧೯೪೨ ರ ವರೆಗೆ ದುಡಿದರು. ಬರ್ಟ್ ರವರ ಆರೋಗ್ಯ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ, ೧೯೪೩ ರ ಜನವರಿ ೨ ರಂದು ವಿಧಿವಶರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ : ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಸಿ. ಸೆಕ್ರೆಟರಿಗಳು
ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್
ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ (ಜನನ: ಜನವರಿ ೧೭, ೧೭೦೬ - ಮರಣ: ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭, ೧೭೯೦) ಇವರು ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರು ಲೇಖಕರು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಯು, ರಾಜ್ಯನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮುದ್ರಕರು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಜನನ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಳೆ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಲೇಖನ ಬರೆಯುವವರೆಗೂ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೭೫೨ರಲ್ಲಿ ಗುಡುಗು,ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಹಾರಿಸುವಾಗ, ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.ಈ ಘಟನೆ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ಗೆ ಮಿಂಚುವಾಹಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯಾಯಿತು.ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮಿಂಚುವಾಹಕಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಸ್ಟೌವ್,ಕನ್ನಡಕ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ವಾತಾಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಬಹು ಬೇಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಇವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ೧೭೫೩ರ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಿಂಚುವಾಹಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ,ಎಡ್ ಸ್ಟೋನ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್,ಇಟಲಿಯ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಪುಡಿ ಭಂಡಾರ,ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಉಗ್ರಾಣ ಮುಂತಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರು ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಠಾಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್
ಗಾಯತ್ರಿ
ಗಾಯತ್ರಿ ಮೂಲತಃ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾದ ಗಾಯತ್ರ ಪದದ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ರೂಪ. ಈ ಪದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಂತಮ್ ತ್ರಾಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ಇತಿ ಗಾಯತ್ರಾ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರೆ ಯಾವುದರ ಉಚ್ಚಾರದಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟ ತೀರುವುದೊ ಅದೆ ಗಾಯತ್ರ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳ ವಚನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೂರು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ವೇದದ ಪ್ರಖಾರ ದೇವಿ ಸನ್ಯಾರ ಅವತಾರ. ವಟುಗಳನ್ನು ಸಲಹುವಳು.
ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸು
ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಲಿಗೆ ೮ ಅಕ್ಷರದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೨೪ ಅಕ್ಷರಗಳಿರುವ ತ್ರಿಪದಿ. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಕೂಡ ಇದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧/೪ ಭಾಗದಷ್ಟು ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಂತೆ ಗಾಯತ್ರಿಯೂ ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಸ್ವರಿತಳೆಂಬ ಸ್ವರಗಳೊಡನೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೀಗೆ: ೩ ಪಾದಗಳು: ಪಾದಕ್ಕೆ ೮ ಅಕ್ಷರಗಳು: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾದವನ್ನು ೪ ಅಕ್ಷರಗಳ ೨ ಗಣಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ 2ನೆಯ ಗಣದಲ್ಲಿ ೨ ಬಾರಿ ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಾಕ್ಷರಗಳ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ವಿನ್ಯಾsಸ (ೃ-,ೃ-) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಬರುತ್ತದೆ.
ಗಾಯತ್ರಿ ಸಂಬಂಧವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೆಂದರೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾದಗಳನ್ನು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಜಗತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಾದಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿಸಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ
ಮಂತ್ರ
(ಪೀಠಿಕೆ) ಓಂ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ
(ಋಗ್ವೇದದದ ೩.೬೨.೧೦ ರಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಮಂತ್ರ)
ತತ್ ಸವಿತುರ್ ವರೇಣ್ಯಂ(ತತ್ಸವಿತುರ್ :೪ ಅಕ್ಷರ +ವರೇಣ್ಯಂ :೩ ಅಕ್ಷರ?=ವರೇಣಿಯಂ:೪=೮)
ಭರ್ಗೋ ದೇವಸ್ಯ ಧೀಮಹಿ(೨+೩+೩=೮)
ಧಿಯೊ ಯೊ ನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್(೨+೧+೧+೪=೮ :ತ್ ಹಿಂದಿನಯಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ೧ ಅಕ್ಷರ:ತಿದ್ದುಪಡಿ:ಧೀಯೋχ 'ಧಿಯೋ')
ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಂತರ
ಹಲವರು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಹೀಗೆ ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನಾವರಿಸಿದ ತೇಜೋಮಯನಾದ, ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಪೂಜಿಪನಾದ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮ(ಸವಿತೃ ಅಥವ ಸೂರ್ಯ)ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ವಿವೇಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿನೆಡೆ(ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆ)ಗೆ ಪ್ರೇರಿಸಲಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ಮೊದಲನೆ ವೇದವಾದ ಋಗ್ವೇದದ ಅಂಶಗಳು ಉಳಿದ ಮೂರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಕಾರಣ, ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು  ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ  ಕೂಡ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ
ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರದೊಡನೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ತಿಲಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವಪಾತಕಗಳೂ ನಶಿಸುತ್ತವೆ. ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಆಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ದಧಿಯಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಮಿತ್ತಿನಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಗ್ರಹಪೀಡೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿಕರ ಮಂತ್ರ. ಇದನ್ನು ಜಪಿಸಿದವರಿಗೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಭಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಪಾಡ್ಯದ ದಿವಸ ಮಿಥ್ಯಾಧೀತ (ದೋಷ) ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪ ಅಥವಾ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಗಾಯತ್ರೀ ದೇವಿ
ಗಾಯತ್ರೀ ದೇವಿ (ಸಾವಿತ್ರಿ) ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ವೇದ ಮಾತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಾಯತ್ರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಐದು ಮುಖ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳವಳು, ಕಮಲಾಸೀನಳು ಮತ್ತು ಹಂಸವಾಹಿನಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವತೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಗಾಯತ್ರೀ ದೇವಿಯ ಅರ್ಚನೆ ಅವೈದಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯತ್ರೀ ದೇವಿಯಯನ್ನು ಎಲ್ಲರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾಗದೀಕ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹೇಳಿಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಒಡನಾಡಿಯರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆ ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರದೆ ಮುಹೂರ್ತ ಮಿಂಚುತ್ತ ಬರಲು ಕುಪಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಬೇರೆ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆತರುವಂತೆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ಕೂಡಲೇ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲು ಆಕೆಗೆ ಗಾಯತ್ರೀ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಗಾಂಧರ್ವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆಂದು ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆ ಇದೆ.
ಕೆಂಪು ಬಿಳುಪು ಹಳದಿ ನೀಲ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವವಳೂ ಉಜ್ವಲವಾದ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳೂ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವಳೂ ವರದಾಭಯ ಹಸ್ತಗಳನ್ನುಳ್ಳವಳೂ ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಣಿಯೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ಅಂಕುಶ ಜಪಮಾಲೆ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವಳೂ ಕುಮಾರಿಯೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ವೀರಶೈವ ಪಂಥದ ಕೆರೆಯ ಪದ್ಮರಸನ ದೀಕ್ಷಾಬೋಧೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ
"ಇನ್ನು ಕೇಳು ಗಾಯತ್ರಿಯ ನಿಜಮಂ ಸನ್ನುತ ಭೂತಿರುದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳಿರಮಂ ನಿಟಿಲ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಾಂಕಿತಯುಕ್ತಾಂಗಿಯ ಜಟೆರುದ್ರಾಕ್ಷಭಸಿತ ಸರ್ವಾಂಗಿಯ ಅಕ್ಷಮಾಲೆ ಜಪಕರದ ಕಮಂಡಲ ನಿಕ್ಷೇಪಿನಿಸಿದಾಗಮಹೃನ್ಮಂಡಲ ಋಗ್ಯಜುಸ್ಸಾಮಂ ನಿಜಮೂರುತಿಯ ಭರ್ಗಭಕ್ತಿಯ ನಿಷ್ಠೆಯ ಮನದರ್ಥಿಯ ಇದು ಗಾಯತ್ರಿಯ ನಿಜದಾಕಾರಂ" - ಎಂದು ಗಾಯತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಗಾಯತ್ರೀಯ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದೊಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರುವುದನ್ನು ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿ 24 ಶ್ಲೋಕಗಳುಳ್ಳ ಈ ಗ್ರಂಥ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಗಾಯತ್ರೀರಾಮಾಯಣ ಎಂದು ಅಂಕಿತ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ವಪಾಪಗಳೂ ನಶಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮಂತ್ರಗಳು
ಶ್ರದ್ಧಾತ್ರಯವಿಭಾಗಯೋಗಃ
ಸಪ್ತದಶೋಧ್ಯಾಯಃ ।
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ।
ಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಯಜನ್ತೇ ಶ್ರದ್ಧಯಾನ್ವಿತಾಃ ।
ತೇಷಾಂ ನಿಷ್ಠಾ ತು ಕಾ ಕೃಷ್ಣ ಸತ್ತ್ವಮಾಹೋ ರಜಸ್ತಮಃ	॥೧॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ ।
ತ್ರಿವಿಧಾ ಭವತಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ದೇಹಿನಾಂ ಸಾ ಸ್ವಭಾವಜಾ ।
ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ರಾಜಸೀ ಚೈವ ತಾಮಸೀ ಚೇತಿ ತಾಂ ಶೃಣು	॥೨॥
ಸತ್ತ್ವಾನುರೂಪಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭವತಿ ಭಾರತ ।
ಶ್ರದ್ಧಾಮಯೋಯಂ ಪುರುಷೋ ಯೋ ಯಚ್ಛ್ರದ್ಧಃ ಸ ಏವ ಸಃ ॥೩॥
ಯಜನ್ತೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾ ದೇವಾನ್ಯಕ್ಷರಕ್ಷಾಂಸಿ ರಾಜಸಾಃ ।
ಪ್ರೇತಾನ್ಭೂತಗಣಾಂಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಯಜನ್ತೇ ತಾಮಸಾ ಜನಾಃ	॥೪॥
ಅಶಾಸ್ತ್ರವಿಹಿತಂ ಘೋರಂ ತಪ್ಯನ್ತೇ ಯೇ ತಪೋ ಜನಾಃ	।
ದಮ್ಭಾಹಂಕಾರಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಕಾಮರಾಗಬಲಾನ್ವಿತಾಃ	॥೫॥
ಕರ್ಷಯನ್ತಃ ಶರೀರಸ್ಥಂ ಭೂತಗ್ರಾಮಮಚೇತಸಃ ।
ಮಾಂ ಚೈವಾನ್ತಃಶರೀರಸ್ಥಂ ತಾನ್ವಿದ್ಧ್ಯಾಸುರನಿಶ್ಚಯಾನ್	॥೬॥
ಆಹಾರಸ್ತ್ವಪಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ತ್ರಿವಿಧೋ ಭವತಿ ಪ್ರಿಯಃ ।
ಯಜ್ಞಸ್ತಪಸ್ತಥಾ ದಾನಂ ತೇಷಾಂ ಭೇದಮಿಮಂ ಶೃಣು	॥೭॥
ಆಯುಃಸತ್ತ್ವಬಲಾರೋಗ್ಯಸುಖಪ್ರೀತಿವಿವರ್ಧನಾಃ ।
ರಸ್ಯಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಸ್ಥಿರಾ ಹೃದ್ಯಾ ಆಹಾರಾಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಪ್ರಿಯಾಃ	॥೮॥
ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಾತ್ಯುಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣರೂಕ್ಷವಿದಾಹಿನಃ ।
ಅಫಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷಿಭಿರ್ಯಜ್ಞೋ ವಿಧಿದೃಷ್ಟೋ ಯ ಇಜ್ಯತೇ ।
ಯಷ್ಟವ್ಯಮೇವೇತಿ ಮನಃ ಸಮಾಧಾಯ ಸ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ	॥೧೧॥
ಅಭಿಸಂಧಾಯ ತು ಫಲಂ ದಮ್ಭಾರ್ಥಮಪಿ ಚೈವ ಯತ್	।
ಇಜ್ಯತೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂ ಯಜ್ಞಂ ವಿದ್ಧಿ ರಾಜಸಮ್ ॥೧೨॥
ವಿಧಿಹೀನಮಸೃಷ್ಟಾನ್ನಂ ಮನ್ತ್ರಹೀನಮದಕ್ಷಿಣಮ್।
ದೇವದ್ವಿಜಗುರುಪ್ರಾಜ್ಞಪೂಜನಂ ಶೌಚಮಾರ್ಜವಮ್ ।
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮಹಿಂಸಾ ಚ ಶಾರೀರಂ ತಪ ಉಚ್ಯತೇ ॥೧೪॥
ಅನುದ್ವೇಗಕರಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಹಿತಂ ಚ ಯತ್ ।
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಾಭ್ಯಸನಂ ಚೈವ ವಾಙ್ಮಯಂ ತಪ ಉಚ್ಯತೇ	॥೧೫॥
ಮನಃ ಪ್ರಸಾದಃ ಸೌಮ್ಯತ್ವಂ ಮೌನಮಾತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ ।
ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿರಿತ್ಯೇತತ್ತಪೋ ಮಾನಸಮುಚ್ಯತೇ ॥೧೬॥
ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪರಯಾ ತಪ್ತಂ ತಪಸ್ತತ್ತ್ರಿವಿಧಂ ನರೈಃ ।
ಅಫಲಾಕಾಙ್ಕ್ಷಿಭಿರ್ಯುಕ್ತೈಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ ॥೧೭॥
ಸತ್ಕಾರಮಾನಪೂಜಾರ್ಥಂ ತಪೋ ದಮ್ಭೇನ ಚೈವ ಯತ್ ।
ಕ್ರಿಯತೇ ತದಿಹ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ರಾಜಸಂ ಚಲಮಧ್ರುವಮ್ ॥೧೮॥
ಮೂಢಗ್ರಾಹೇಣಾತ್ಮನೋ ಯತ್ಪೀಡಯಾ ಕ್ರಿಯತೇ ತಪಃ	।
ಪರಸ್ಯೋತ್ಸಾದನಾರ್ಥಂ ವಾ ತತ್ತಾಮಸಮುದಾಹೃತಮ್	॥೧೯॥
ದಾತವ್ಯಮಿತಿ ಯದ್ದಾನಂ ದೀಯತೇನುಪಕಾರಿಣೇ ।
ದೇಶೇ ಕಾಲೇ ಚ ಪಾತ್ರೇ ಚ ತದ್ದಾನಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥೨೦॥
ಯತ್ತು ಪ್ರತ್ತ್ಯುಪಕಾರಾರ್ಥಂ ಫಲಮುದ್ದಿಶ್ಯ ವಾ ಪುನಃ ।
ದೀಯತೇ ಚ ಪರಿಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ತದ್ದಾನಂ ರಾಜಸಂ ಸ್ಮೃತಮ್	॥೨೧॥
ಅದೇಶಕಾಲೇ ಯದ್ದಾನಮಪಾತ್ರೇಭ್ಯಶ್ಚ ದೀಯತೇ ।
ಅಸತ್ಕೃತಮವಜ್ಞಾತಂ ತತ್ತಾಮಸಮುದಾಹೃತಮ್ ॥೨೨॥
ಓಂ ತತ್ಸದಿತಿ ನಿರ್ದೇಶೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತ್ರಿವಿಧಃ ಸ್ಮೃತಃ ।
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತೇನ ವೇದಾಶ್ಚ ಯಜ್ಞಾಶ್ಚ ವಿಹಿತಾಃ ಪುರಾ ॥೨೩॥
ತಸ್ಮಾದೋಮಿತ್ಯುದಾಹೃತ್ಯ ಯಜ್ಞದಾನತಪಃಕ್ರಿಯಾಃ ।
ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ವಿಧಾನೋಕ್ತಾಃ ಸತತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಾಮ್	॥೨೪॥
ತದಿತ್ಯನಭಿಸಂಧಾಯ ಫಲಂ ಯಜ್ಞತಪಃಕ್ರಿಯಾಃ ।
ದಾನಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಃ ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಮೋಕ್ಷಕಾಙ್ಕ್ಷಿಭಿಃ ॥೨೫॥
ಸದ್ಭಾವೇ ಸಾಧುಭಾವೇ ಚ ಸದಿತ್ಯೇತತ್ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ।
ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಕರ್ಮಣಿ ತಥಾ ಸಚ್ಛಬ್ದಃ ಪಾರ್ಥ ಯುಜ್ಯತೇ	॥೨೬॥
ಯಜ್ಞೇ ತಪಸಿ ದಾನೇ ಚ ಸ್ಥಿತಿಃ ಸದಿತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ ।
ಕರ್ಮ ಚೈವ ತದರ್ಥೀಯಂ ಸದಿತ್ಯೇವಾಭಿಧೀಯತೇ ॥೨೭॥
ಅಶ್ರದ್ಧಯಾ ಹುತಂ ದತ್ತಂ ತಪಸ್ತಪ್ತಂ ಕೃತಂ ಚ ಯತ್ ।
ಅಸದಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಪಾರ್ಥ ನ ಚ ತತ್ಪ್ರೇಪ್ಯ ನೋ ಇಹ ॥೨೮॥
ಸಪ್ತದಶೋಧ್ಯಾಯಃ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸ
ನಿಮ್ನಪುರಾ ಶಿಲಾಯುಗ
ಉತ್ತರ_ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಬಯಲೂ ಅದರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಿಲಾಪದರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲೂ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ (1883) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವ ಕಾಕ್ ಬರ್ನ್. 1949ರಲ್ಲಿ eóÁಯಿನರ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿಂಗ್ರಾಲಿ ನದೀಕಣಿವೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ನೂತನ (ಪ್ಲಿಸ್ಟೋಸೀನ್) ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಪದರಗಳು ರಿಹಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಬೀಚಿನಾಲ ನದೀತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದುವು. ಕಂಕರ್ ಇಲ್ಲವೆ ಸುಣ್ಣ ಕಲ್ಲು ಪದರಗಳಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒರಟು ಉಂಡೆಕಲ್ಲು ಕೈಕೊಡಲಿಗಳೂ ಚಕ್ಕೆಕಲ್ಲುಗಳ ಸುಧಾರಿತ ಕೈಕೊಡಲಿಗಳೂ ಮೊಂಡು ಹಿಡಿಯ ಉದ್ದಲಗಿನ ಚೂರಿಗಳೂ (ಕ್ಲೀವರ್) ಕೈಕೊಡಲಿಗಳೂ ಮಚ್ಚುಗತ್ತಿಗಳೂ ಚಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲಿನಾಯುಧಗಳೂ ಇವೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಯುಧಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನದನ್ನು ಮಿಶ್ರಸಂಸ್ಕøತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪೂರ್ವಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅವಶೇಷಗಳು ಈಚೆಗೆ ಬಂಡ, ಝಾನ್ಸಿ, ಡೆಹರಾಡೂನ್, ಅಲಹಾಬಾದ್, ಮಿeóರ್Áಪುರ, ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಝಾನ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಲಿತಪುರ ಮತ್ತು ದೇವಗಢ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಯುಧಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಯಮುನಾ ತೀರದ ಬಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರಿಯಾರಿಯಲ್ಲೂ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೈಕೊಡಲಿಗಳೂ ಮೊಂಡು ಹಿಡಿಯ ಉದ್ದಲಗಿನ ಚೂರಿಗಳೂ ನಿಮ್ನಪುರಾ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ (ಕ್ಲಾಕ್ಟೋನಿಯನ್) ರೀತಿಯ ಕಲ್ಲುಚಕ್ಕೆಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರಕಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಪೂರ್ವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ನದೀಪದರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಹಾಗೂ ಅಂತ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಯುಧಗಳು ನಾನಾ ಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕøತಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನರಿಯಲು ಸಹಾಯಕ. ಡೆಹರಾಡೂನ್, ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಉತ್ತರಾಂಚಲ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.
ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಶೇಷಗಳು ಬರಿಯಾರಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲೂ ಬಂಡಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಲಹಾಬಾದ್, ಝಾನ್ಸಿ, ಮಿರ್ಜಾಪುರ ಮತ್ತು ವಾರಾಣಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ದೊರಕಿವೆ. ಆದರೂ ಈ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.