cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಶೈತ್ಯಗೋಪುರ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು
ಅದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರವಿರದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಹರಿದುಹೋಗುವ ತಂಪಾಗಿಸುವ ನೀರು  ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಮೊತ್ತದ ನೀರನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ ಸಮುದ್ರ, ಕೆರೆ ಅಥವಾ ನದಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಮರುಸರಬರಾಜು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರನ್ನು ನದಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಆ ಜಲಧಿಗಳ ತಾಪಮಾನವು ಪರಿಸರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು. ಏರಿದ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣತೆಯು ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಚರಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು. (ನೋಡಿ ಥರ್ಮಲ್ ಪಲ್ಯೂಷನ್ . ಶೈತ್ಯಗೋಪುರವು ಶಾಖವನ್ನು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಶಾಖವನ್ನು ನೀರು ಜಲಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಡಲು ಶಕ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಶಾಖವನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಉರಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣು ಸ್ಥಾವರಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಯೂ ತೀರದಾಚೆಗೆ ಬಿಡುವ ನೀರನ್ನು ಹೊರಗೆಡವುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಗಮನೀಯ ನಿರ್ಮಾಂವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು, ವಾತಾವರಣದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಹ ಬೃಹತ್ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 40,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (ದಿನಕ್ಕೆ 300,000 ಬ್ಯಾರಲ್ ಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ತೈಲಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 80,000 ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಜಗದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರವು 200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ನೀಡೆರ್ ಆಸ್ಸೆಮ್ ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ನ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ.
ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣ ವಿಧಿಗಳು
ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನವಾದ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ:
ಕ್ಲಿನ್ನ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು,ಸಾದೃಶವಾಗಿ ಒಣಹವೆಯಿದ್ದಾಗ, ಸುತ್ತಲಿನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ವಾಯು-ಒಣ-ಬಲ್ಬ್ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಬಹುದು(ನೋಡಿ: ಡ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ರೋಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್). ವ್ಯಾಪ್ತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯು ವಾಯುವು ಪೂರ್ಣಕ್ಲಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕ್ಲಿನ್ನ ಬಲ್ಬ್ ವಾಯು ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ತಾಪಮಾನವು ವ್ಯಾಪ್ತ ಒಣ ಬಲ್ಬ್ ವಾಯು ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾಪ್ತ ವಾಯುವಿನ ತೇವಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಈ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು (ಹೆಚ್ಚು ಶೀತಲತೆ) ಹೊಂದಲು ಫಿಲ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಜಲಗಳ ಚಲನೆಯ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫಿಲ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡಲು ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇರಿಸಿ, ನೀರು ಚಿಮ್ಮವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿಲ್ಮ್ ಫಿಲ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು
ಗಾಳಿಯನ್ನು ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮೂರು ವಿಧವಾದ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಿವೆ:
ಹೈಪರ್ಬೋಲಾಯ್ಡ್ (ಆಥವಾ ಹೈಪರ್ಬೋಲಿಕ್) ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು (ಚಿತ್ರ 1) ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ-ಮಾರುತ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಗೋಪುರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುವುದರ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಅದು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೈಪರ್ಬೋಲಾದ ಆಕಾರವು ವಾಯುವಿನ ಪೀನ ಊರ್ಧ್ವಚಲನೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ತಂಪಾಗಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಹಾದಿತಪ್ಪಿಸುವಂತಹುದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಇಂಭನಭರಿತ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಸಕಲ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಿವೆಯೆಂದೇನಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವು ಶಾಖ ವಿನಿಮಯಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಕೆರೆ, ನದಿ ಅಥವಾ ಸಾಗರದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ವಿರುದ್ಧಹರಿವು
ವಿರುದ್ಧಹರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಓಟವು ನೀರಿನ ಹರಿವಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಗಾಳಿಯ ಹರಿವು ಮೊದಲು ಒಂದು ತೆರವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಫಿಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಳಗೆ ಸುಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಲಂಬವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಒತ್ತಡಭರಿತ ಸೂಸುಬಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲವು ಫಿಲ್ ನ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಹರಿದು ಗಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡೂ ವಿಧಗಳಿಗೆ ಸಾಮ್ಯವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು:
ಅಡ್ಡಹರಿವು ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ಹರಿವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೆರಡೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾರುತದ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಮಾರುತದ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿವೆ.
ಹೊಗೆನಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಬಣವೆಯಾಗಿ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರ
ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಸ್ಟಾಡಿಂಜರ್ ಗ್ರಾಸ್ ಕೋಟ್ ಝೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ರಾಸ್ಟಾಕ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಗೆನಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಶೈತ್ಯಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಗೆನಳಿಗೆ ಬಣವೆಯಾಗಿ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಿಮಣಿಯಾಗಿ) ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಗೆನಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಸಂಸ್ಕರಣ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಕ್ಲಿನ್ನ ಶೀತಲೀಕರಣ ಗೋಪುರದ ವಸ್ತು ಸಮತೋಲನ
ಪ್ರಮಾಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಿನ್ನ, ಆವಿಯಾಗತಕ್ಕ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಉಳಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೊತ್ತವು ಕಾರ್ಯವಿಧಿಯ ಬದಲಾಗಬಹುದಾದ ಮೇಕ್-ಅಪ್ ಹರಿವಿನ ವೇಗ, ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾನ ನಷ್ಟಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ್ದು, ಡ್ರಾ-ಆಫ್ ಗತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವರ್ತನಗಳ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ:
ಮೇಲ್ಕಂಡ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ಬೇಸಿನ್ ನಿಂದ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಶೈತ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮತ್ತು ಕಂಡೆನ್ಸರ್ ಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು. ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ತತ್ಕಾರಣ ತಂಪು ಅಥವಾ ಘನೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ಶಾಖವನ್ನು ತಂಪಾದ ನೀರು ಹೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಖವು ಆವರ್ತಿತ ಜಲವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ(C). ಬಿಸಿನೀರು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ತುದಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಗೋಪುರದ ಒಳಗೆ, ಫಿಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿದು ಕೆಳಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೆಳಹರಿದಂತೆ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಾರುತಚಲನ ಅಥವಾ ಗೋಪುರದೊಳಗಿನ ದೊಡ್ಡ ಫ್ಯಾನ್ ಗಳ ಒತ್ತಡದ ಮಾರುತಚಲನದ, ಗೋಪುರದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾದ, ಊರ್ಧ್ವಮುಖಿ ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಈ ಸಂಪರ್ಕವು, ವಾಯುಮಾನದ (W) ಕಾರಣ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ನೀರು (E) ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಆವಿಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಶಾಖವು ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ನಂತರ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬೇಸಿನ್ ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಗ ನೀರು ಮರು ಆವರ್ತನಗೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾದ ನೀರು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ್ದ ಲವಣಗಳನ್ನು, ಆವಿಯಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು, ಆವರ್ತನವಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಲವಣ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಲವಣ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತಿರಲು ನೀರಿನ ಕೊಂಚ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಸೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ(D). ಹೊಸ ನೀರಿನ ಮೇಕ್ ಅಪ್(M)(ಸರಿತೂಗಿಸುವಿಕೆ)ಅನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿ, ವಾಯುಮಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ನಷ್ಟವಾದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಗೋಪುರದ ಬೇಸಿನ್ ಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ
ಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ನೀರಿನ ಸಮತೋಲನವು:
ಆವಿಯಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (E) ಯಾವುದೇ ಲವಣಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಧಿಯ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಸಮತೋಲನವು:
ಮತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ:
ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳ ಸುತ್ತಣ ಸರಳೀಕೃತ ಶಾಖ ಸಮತೋಲನವು:
ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಿಂದ ವಾಯುಮಾನ(ಗಾಳಿಯಿಂದ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಅಂಶ)(ಅಥವಾ ಮಾರುತಚಲನ) ನಷ್ಟವು(W), ತಯಾರಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು:
ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅವರ್ತನೆಗಳು ಮರುಆವರ್ತನಗೊಳ್ಳುವ ತಂಪಾಗಿಸುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗುವ ಕರಗಿದ ಮಿನರಲ್ ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರಾ-ಆಫ್(ಬ್ಲೋಡೌನ್) ಅನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈ ಮಿನರಲ್ ಗಳ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕಾದ (ಮೇಕಪ್) ನೀರಿನ ರಾಸಾಯನಿಕತೆಯು, ಕರಗಿದ ಮಿನರಲ್ ಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಕರಗಿದ ಮಿನರಲ್ ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕಾದ ನೀರು(ಕೆರೆಮ ನದಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳದು) ಲೋಹಗಳಿಗೆ ಉಗ್ರವಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ(ತುಕ್ಕು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ). ಸರಿದೂಗಿಸುವ ನೀರು ಭೂಮಿಯ ನೀರಿನ ತಾಣಗಳಿಂದ (ಬಾವಿಗಳಿಂದ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿನರಲ್ ಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್(ಮಿನರಲ್ ಗಳ ಶೇಖರಣೆ) ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆವರ್ತನದ ಮೂಲಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಿನರಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರು ಕೊಳವೆಗಳತ್ತ ಕಡಿಮೆ ಉಗ್ರತೆ ಹೊಂದಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿನರಲ್ ಗಳು ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.
ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವರ್ತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ನೀರು ತನ್ನಲ್ಲಿನ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಅಶಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಖನಿಜಗಳ ಕರಗುವಿಕೆಯ ಗುಣವು ಮೀರಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವುಗಳು ಘನ ಖನಿಜಗಳಾಗಿ ಘನೀಕೃತವಾಗಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಲಸಾಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶಾಖ ವರ್ಗಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಮರು ಆವರ್ತನಗೊಳ್ಳುವ ನೀರಿನ, ಕೊಳವೆಗಳ ಮತ್ತು ಶಾಖ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ತಾಪಮಾನಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ, ಖನಿಜಗಳು ಮರು ಆವರ್ತನಗೊಳ್ಳುವ ನೀರಿನಿಂದ ಘನೀಕೃತಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವೃತ್ತಿನಿರತ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ಸಲಹೆಗಾರರು ಸರಿದೂಗಿಸಬಹುದಾದ ನೀರನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರದ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವರ್ತನಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣ ರಸಾಯನಗಳ ಬಳಕೆ, ಪೂರ್ವಸಂಸ್ಕರಣಗಳಾದ ನೀರನ್ನು ಮೆದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ,pH ಸರಿಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವರ್ತನಗಳ ಮಟ್ಟ 3ರಿಂದ 7 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಬಾವಿಯ ನೀರಾಗಿದ್ದು, ಕರಗಿರುವ ಘನವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದುದರಲ್ಲೊಂದಾದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಭೂಮಟ್ಟದ ನೀರಿನ ಸರಬರಜು ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಾಂದ್ರತೆ 7ರವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರೆಗೂ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೊಲಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಟವಾಗಿಸಲು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಅವರ್ತನಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನೀರನ್ನು ಶೋಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಬಯೋಸೈಡ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ಗೇಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ನಿರಂತರ ಹರಿವಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕುಣಿಕೆ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಗೋಪುರಗಳಿಗೆ ತುಕ್ಕು ನಿವಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ನಿವಾರಕಗಳು ಕ್ರೋಮಾಟೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಸೈಕ್ರೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪಟ್ಟಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸುವಂತೆ, ಗಾಳಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಮೊತ್ತದ ಮೇಲೆಯೇ, ವ್ಯಾಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ,ಯಾವುದೇ ಗೋಪುರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಲೀಜಿಯೊನೇಯ್ರ್ಸ್ ಖಾಯಿಲೆ
ಬಯೋಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾಸಿಸ್ ಅಥವಾ ಲೀಜಿಯೋನೇಯ್ರ್ಸ್ ಖಾಯಿಲೆ  ಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನ್ಯೂಮೋಫಿಲಾ ರೋಗವನ್ನು, ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಭೇದವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ  ದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ವಿವಿಧ ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಲೀಜಿಯೋನೇಯ್ರ್ಸ್ ಖಾಯಿಲೆ ಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಖಾಯಿಲೆಯು ಹರಡುವುದು ಏರೋಸಾಲ್ ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ - ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಇಬ್ಬನಿಯ ಕಣಗಳನ್ನು ಉಸಿರಿನ ಮೂಲಕ ಎಳೆದುಕೊಂಡಾಗ. ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳೆಂದರೆ ಬಹಿರಂಗವಾದ ಮರು ಆವರ್ತನಗೊಳ್ಳುವ ಆವಿಯಾಗತಕ್ಕುದನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಶೈತ್ಯಕಾರಕ ನೀರಿನ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು, ಗೃಹಗಳ ಬಿಸಿನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಾರಂಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪಸರಿಸುವಂತಹವು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳೆಂದರೆ ಹೊಸನೀರಿನ ಕೆರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಂಟೆಗಳು.
ಪಾಸ್-ಡಿ-ಕಲಾಯಿಸ್ ಎಂಬ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೊಂದರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲುಷಿತ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರದಿಂದ 6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳವರೆಗೆ ಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ  ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ ವು ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಆ ಖಾಯಿಲೆಯ ಸೋಂಕಿನಿಂದ 86 ಜನರ ಪೈಕಿ 21 ಜನರು ಅಸುನೀಗಿದರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ-ದೃಢೀಕೃತವಾಯಿತು.
ಮಾರುತಚಲನ(ಅಥವಾ ವಾಯುಮಾನ)ವು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿಡಲಾಗುವ ಸಂಸ್ಕರಣ ಹರಿವಿನ ನೀರಿನಕಣಗಳನ್ನು ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ಅಥವಾ ವಿಂಡೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ನ ಗತಿಯನ್ನು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಆವರ್ತನ ಹರಿವಿನ ಗತಿಯ 0.001%-0.005%ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಿಡಲೆಂದು ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ಎಲಿಮಿನೇಟರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ಎಲಿಮಿನೇಟರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ಅನೇಕ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ನೀರಿನ ಕಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ಎಲಿಮಿನೇಟರ್ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಶೈತ್ಯಗೋಪುರ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಹಿವಾಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಜಿಯೋನೆಲ್ಲಾ ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಲು, ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿಯೋಸೆನ್ಸ್ ಗಳು, FS ಸೆನ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ)ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ) ಈ ಕೆಳಗೆ ಆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಆಕರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳ ಮಂಜು
ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಶೈತ್ಯಗೋಪುರದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಪ್ಲೂಮ್ ಗಳು(ಮಂಜು) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು,(ಚಿತ್ತ 1 ನೋಡಿ) ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಬೆಂಕಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಏಳುತ್ತಿರುವ ಹೊಗೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಗೋಪುರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಸಾಂದ್ರ ಗಾಳಿಯು ದ್ರವೀಕೃತ ನೀರಿ ಕಣಗಳೊಡನೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡಬಹುದು - ಇದನ್ನೇ ಮಂಜು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಣ್ಣನೆಯ, ತೇವಾಂಶಭರಿತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆಹಲವಾರು ಹವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ.
ಮಂಜುಗಟ್ಟುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಿ
ದೋಷಭರಿತವಾದ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ಬಹಳ ಥಂಡಿಯ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಗಟ್ಟಬಹುದು. ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಹಿಮಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಶೀತಕಾರಕ ಗೋಪುರಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆಯಾದ ಅಥವಾ ಗೈರಾದ ಶಾಖದ ಹೊರೆಯು ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಿಮಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು, ಹೀಗಾದರೆ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಿನ ಭಾರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಿ 40 °Fನೀರು ಗೋಪುರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿನ್ ಹೀಟರ್ ಗಳು, ಗೋಪುರ ಡ್ರೈನ್ ಡೌನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಘನೀಕರಣ ಸಂರಕ್ಷಣ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಥಂಡಿ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಕಿ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು
ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ಒಳಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಾಗುವ ನಷ್ಟವು ಬಹಳ ಉಗ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಗೋಪುರ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಪುನಃ ರಚಿಸೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಒದಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಉರಿಯುವಂತಹ ವಸ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಶೈತ್ಯಗೋಪುರಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಗ್ನಿ ಸಿಂಪಡಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಸಾರಿಸವು. ಗೋಪುರಗಳ ಒಳಗೇ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರವು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಗೋಪುರವು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ, ವಿಶೇಷತಃ ಇಂಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶವಾಗಿ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗೋಪುರಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ, ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಶೈತ್ಯಕರಣ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ವರ್ಗ:ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ವರ್ಗ:ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವರ್ಗ:ಕಾಮಗಾರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವರ್ಗ:ಬಿಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ, ವಾತಾನುಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಸಂಚಾರ ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್) ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಶಕ್ತಿಸ್ಥಾವರದ ಉಪಾಂಗಗಳು ವರ್ಗ:ಹೈಪರ್ ಬೋಲಾ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವರ್ಗ:ವಿಭಾಗೀಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಗೋಪುರಗಳು ವರ್ಗ:ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ
ಲಿಡಿಯಾ ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್
ಲಿಡಿಯಾ ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಅವರು ಅಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೂರನೇ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ (೧೯೭೫) ಮತ್ತು ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚಿಕಾನೋಸ್/ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಎಸ್ಎಸಿಎನ್ಎಎಸ್) ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ಲಿಡಿಯಾ ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಆಗಸ್ಟ್ ೭, ೧೯೪೭ ರಂದು ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಸಾಂತಾ ಫೇನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಹಿರಿಯವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಜಾನ್, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ತಾಯಿ, ಡ್ರುಸಿಲ್ಲಾ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಳು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಎಂಐಟಿ) ನಲ್ಲಿ ಅಣುಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಹಾರ್ವೆ ಲೋಡಿಶ್ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಡೇವಿಡ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧವು ಪೋಲಿಯೊವೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ ಡೇವಿಡ್ ರೆಕೋಶ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹೌಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು.
೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚಿಕಾನೋಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಿಜ್ಞಾನದ (ಎಸ್ಎಸಿಎನ್ಎಎಸ್) ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದರು.
ಅವರು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂಐಟಿ ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಫೋಟಿಸ್ ಕಫಟೋಸ್ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಮನಿಯಾಟಿಸ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಯೋಜಿತ ಡಿಎನ್‌ಎ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೊಸ ರೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನಿರಾಶೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಕಲಿಸಿದರು.
ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಈ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾದವು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ವಾಲ್ಟರ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೋ ಆದರು. ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಪ್ರೋಇನ್ಸುಲಿನ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ವರದಿಯ ಮೊದಲ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿದ್ದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಸ್ತನಿ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ (ಯುಎಮ್ಎಮ್ಎಸ್) ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಭ್ರೂಣ ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶ-α ಮತ್ತು ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಗುರವಾದ ಬೋಧನಾ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಣುಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಡಿಎನ್ಎ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಇನ್ಸುಲಿನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ವುಮೆನ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕುರಿತಾದ ಆರು ಭಾಗಗಳ ಪಿಬಿಎಸ್ ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಾಗವು ನಡೆಯಿತು.
೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂಐಟಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೈಟ್‌ಹೆಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ೨೦೦೫ ರಿಂದ, ವಿಲ್ಲಾ ಅವರು ಹಲವಾರು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು
ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ತನಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮರುಸಂಯೋಜಿತ ಡಿಎನ್ಎ ಯ ಅಂದಿನ ಹೊಸ ಅಣು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ನರ ಕೋಶಗಳ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಪ್-43 ಪ್ರೊಟೀನ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ನೇರ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ವಿಲ್ಲಾ-ಕೊಮಾರೊಫ್ ಆಲ್ಝೈಮರ್ (ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್ ಬೀಟಾ)ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅಣುವು ಮೆದುಳಿನ ಕೋಶಗಳ (ನರಕೋಶಗಳ) ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೋ ಬ್ರೂಸ್ ಯಾಂಕ್ನರ್ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕಾಗದವು ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್ ಪೂರ್ವಗಾಮಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಒಂದು ತುಣುಕು ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನೇರ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್ ಬೀಟಾವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಲ್ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ
ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್. ಇದು ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೭೪೦ ಏಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ನೆಲೆಯು ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕುಕ್ಕರಹಳ್ಳಿ ಕೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾದ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಹಾಲ್ ಕೆರೆಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಿಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ತಾಣವಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿಯೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು, ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ನನ ಗಡಿಯಾರ. 70 ಲಕ್ಷ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಹವಾಯಿ
thumb|right|ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಹವಾಯಿ ( ಅಥವಾ  ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ; ಹವಾಯನ್‌: ಮೊಕುಐನಾ ಒ ಹವಾಯಿ ) ಯು.ಎಸ್‌ನ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸದು (ಆಗಸ್ಟ್‌ 21, 1959), ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದಲೇ ಆಗಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ. ಮಧ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಭೂಖಂಡದ ಈಶಾನ್ಯ, ಜಪಾನ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಯಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನ, ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ, ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ, ಜೈವಿಕ ತಜ್ಞರ, ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಿಯತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಧ್ಯ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದಿವೆ. ಹವಾಯಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಓಆಹು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೊನೊಲುಲು ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ.
ನೂರಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಹವಾಯನ್‌ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹವನ್ನು ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತದೆ.1500 mi ಇಲ್ಲಿನ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಂಟು "ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳು" ಎಂದರೆ (ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯದವರೆಗೆ), ನಿ[ಇಹಾವ್]‌, ಕಾವಾ[12]ಇ, ಓ[13]ಅಹು, ಮೊಲೊಕ[14]ಇ, ಲಾನಾ[15]ಇ, ಕಹೊ[16]ಓಲಾವೆ, ಮಾವ್‌ಇ, ಮತ್ತು ಹವಾಯ್‌[17]ಇ. ಕೊನೆಯದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ (ದಿ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಂಶಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ ಓಷೆನಿಯಾದ ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ ಉಪವಲಯ.ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹವಾಯಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ. ಈಗೀನ ಯು.ಎಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ ಹಾವಾಯಿ ದ್ವೀಪದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶಬ್ದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಹವಾಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪದ ಹವಾಯ್‌ಇ, ಪ್ರೋಟೋ-ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ *ಸವೈಕಿ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರ ಪುನಾರಚಿತ ಅರ್ಥ "ತಾಯಿನಾಡು"; ಮಾವೊರಿ (ಹವಾಯ್‌ಕಿ ), ರ್ಯಾರೊಟೋಂಗನ್‌ (ಅವಾಯ್‌ಕಿ ), ಮತ್ತು ಸಾಮೊವನ್‌ (ಸವಾಯ್‌i ) ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. (ಹವಾಯ್‌ಕಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿ).ಪುಕುಯ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌‍ಬರ್ಟ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, [24] "ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಾಯ್‌[25]ಯಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪದದ ಅರ್ಥ ಭೂಗತ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಿಕರ ಮನೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ, ಆದರೆ ಹವಾಯ್‌[26]ಯಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ.[27]
ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ
ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ:
ಭೂಲಕ್ಷಣ
ಹವಾಯಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ:
thumb|right|ಹವಾಯಿಯ ಭೂಪಟ
ಹವಾಯಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ, ಮೊನಾ ಕಿಯಾ ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿದೆ ಆದರೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್‍‌ ಸಾಗರದ ಸಮತಟ್ಟಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇದರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಹೀಗನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಹವಾಯ್‌ಇ, ಮಾವ್‌ಇ, ಓಆಹು, ಕಹೊಓಲಾವೆ, ಲಾನಾಇ, ಮೊಲೊಕಇ, ಕಾವಾಇ ಮತ್ತು ನಿಇಹಾವ್‌) ಎಂಬ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಕಾಆಲಾ ಎನ್ನುವುದು ನಿಇಹಾವ್‌ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಆದರೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುವ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ. ವಾಯವ್ಯ ಹವಾಯಿನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು, ಕಾವಾಇಯ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಹೊವಾ ದಿಂದ ಕುರೆವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತವಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ ಶೇಷವಾದ, 9 ಸಣ್ಣ ಹಳೆಯ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಣಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲುಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ಮೂಲೊಕಿನಿಯಂತಹ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವೂ ಅಲ್ಲದ, ಸಮುದ್ರ ಪದರುಗಲ್ಲು ಅಥವಾ ಭೂಸವೆತದಿಂದಾದ ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿದೆ.
ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ
ಎಲ್ಲ ಹವಾಯಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಕೂಡ ಸಮುದ್ರದಾಳದಿಂದ ಸಿಡಿದ ಮ್ಯಾಗ್ಮಾದಿಂದ ಅಂದರೆ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದಿಂದ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಟೆಕ್ಟೊನಿಕ್‌ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲೆ ಇದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರ‍ದಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿಯ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಲೌಹಿ ಸೀಮೌಂಟ್‌ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಿಯಾಕಾಲಿಯ ಮೌಯಿಯಲ್ಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇದು ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬಹುದು. 1790ರಲ್ಲಿ ಕಿಲೌಯಿಯಾ ಆಘಾತಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಿತ್ತು (ಇದು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾದುದು) ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಪೋಟದಲ್ಲಿ ಕಿಲೌಯಿಯಾದ ಸುಮಾರು 5,405 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾದ ಭೂಸವೆತವು ಉತ್ತಮ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸುನಾಮಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1868 ಮತ್ತು 1975ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.
ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ
ಈ ದ್ವೀಪವು ಉಳಿದ ಭೂ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿ೦ತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದರಿ೦ದ, ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪಾರ೦ಭಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವರಾಶಿಗಳು ಪ್ರಾರ೦ಭಗೊ೦ಡಿದ್ದು ಗಾಳಿ (ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿರುವುದು)ಅಲೆಗಳು (ಸಾಗರರ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿದ್ದು)ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಪಕ್ಷಿಗಳು,ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ತ೦ದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳು)ಮೂಲಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪರಿಸರದಿ೦ದಾಗಿ (ಅತ್ಯ೦ತ ಎತ್ತರ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ)ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಸ್ಯ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ(ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಎ೦ಡೆಮಿಸಮ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ)ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದ್ದು,ಯು.ಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚು  ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡಿದೆ.
ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
thumb|right|alt=white rectangular memorial building with US flag flying above|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌.ಎಸ್‍ ಆರಿಜೋನಾ ಸ್ಮಾರಕ [70]ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ನ ಅಧಿನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.[70] ಹವಾಯಿಯು ಎರಡು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಲಾದ ಬಳಿ ಮೌಇನಲ್ಲಿರುವ ಹಲೇಕಾಲಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಹಲೀಕಾಲಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹವಾಯಿ ವಾಲ್ಕಾನೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕಿಲೊವಾವನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಿದಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿವೆ. ಮಲೋಕಾದ ಕಲೌಪಪಾದಲ್ಲಿನ ಕಲೌಪಪಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಹನ್ಸೆನ್ಸ್‌‍ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಕೈಲುವಾ-ಕೋನಾ ದಲ್ಲಿನ ಕಲೋಕೋ ಹೊನಕೋಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಪು ಒಹೋನುವಾ ಓ ಹೊನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ.ಇದು ಪುರಾತನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ೦ದರೆ ಅಲಾ ಕಹಕೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಹು ದಲ್ಲಿನ ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅರಿಝೋನಾ  ಸ್ಮಾರಕ.
ಪಪಾಹನುಮೋಕೋಕೀ ಮರೀನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವು 2006 ಜೂನ್ 15ರ೦ದು  ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ವಿ ಬುಶ್‌ರಿ೦ದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಮೆಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹವಳದಂಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆಳ ಸಮುದ್ರವನ್ನು50 mi ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿನ ತೀರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.140000 mi2 ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಅದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹವಾಗುಣ
thumb|ಕೋನಾದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹವಾಗುಣವು ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಗೆ ಸರಿಯಾಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವು ಪೂರ್ವದ ನಿಯಮಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ 80s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 31 °C)) ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ 70s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 24 °C)) ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 80s (ಸುಮಾರು 28 °C))ರಷ್ಟಿದ್ದು,(ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ)ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ 60s (18 °C)ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದೂ ಇದೆ. ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮ ಬೀಳದಿದ್ದರೂ4205 m ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೌನಾ ಕೀಯಾ ಮತ್ತು ಮೌನಾ ಲೋವಾ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ.   ಹಲೀಯಾಕಾಲಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ.  ಕುವಾ ದಲ್ಲಿನ ಮೌಂಟ್ ವೈ ಯಾಲೆಯಾಲೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.460 in  ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಕಾಲವಿದ್ದು, ಮೇ ದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಶುಷ್ಕಋತು(ಬೇಸಿಗೆ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗೆ  ಆರ್ದ್ರಋತು(ಮಳೆಗಾಲ)ವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಮಾನವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾಗಿ (ಕೋ ಆಲಾ ) ಮತ್ತು ಲೀವರ್ಡ್ (ಕೋನಾ) ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾದ ಭಾಗವು ಮೋಡಗಳಿ೦ದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಗಾಳಿಗೆ ಮರೆಯಾಗುವಂತಹ ಸಮುದ್ರತೀರದ ವಿಹಾರ ಧಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಕೂಡ ಒಂದು, ವೆರ್ಮೊನ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (1846), ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫ್ ಟೆಕ್ಸಸ್ (1845), ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (1846) ಉಳಿದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯು (ಟೆಕ್ಸಸ್ ಮತ್ತೊಂದು) ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾನತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಹವಾಯಿ ಆಧಿಪತ್ಯ ವು 1810ರಿಂದ 1893ವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್) ಉದ್ಯಮಿಗಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವವರೆಗೆ. ಇದು 1894 ರಿಂದ 1898ರವರೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 1959ರಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪರ್ಲ್ ಬಂದರು ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗೆ ಹವಾಯಿ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಒಹಾಯು ಮೇಲೆ  ಇತರೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು  ನೌಕಾದಳದಗಳನ್ನು [[ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಪುಟಾಣಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.
ಪೂರ್ವ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕ — ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿ (800-1778)
300 BCE ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅತಿ ಪುರಾತನ ವಸತಿ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದು ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಸ್‍ನಿಂದ ಪೊಲಿನೆಸಿಯಾ ವಸಹಾತುಗಾರರು ಮತ್ತು 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೈಯಾಟಿ ಮತ್ತು ಬೊರಾ ಬೊರಾದಿಂದ ಎರಡನೆ ತಂಡ ವಲಸೆ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. 1778ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೋಧಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್‌ನ ಸಂಪರ್ಕ ಈ ದ್ವೀಪದ ಜೊತೆ ಮೊದಲ ದಾಖಲಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿದೆ. 300 ಮತ್ತು 500 CE ರ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಪಾಲಿನೆಸಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಸೊಸೈಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು  ಮೊದಲು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣ ಚರ್ಚೆ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾತ್ರಙ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು  ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ವಸಹಾತು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಾಹಿತಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನವಸತಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪೈಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಕಾಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾನವ ಬಲಿದಾನದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹೈಯಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಈ ವಲಸೆಯನ್ನು ಪಾವೋಯ ಬಗೆಗಿನ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನದ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲ, ನಂತರದ ತಾಹಿತಿಯ ವಸಾಹತುಗಾರ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಪಾವೋವನ್ನು ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಬೇರೆ ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಾಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಲಿದಾನದ ಆಚರಣೆಯು ತಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
thumb|right|180px|ಹಡಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಪಿನ್ನೆಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕ-ಪಟಸ್ತಂಭವಿರುವ ಹಾಯಿದೋಣಿ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ. ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು  ಕಾಪು ನಾಯಕತ್ವಗಳ ಗಾತ್ರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಇಡೀ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದು Paao ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಹವಾಯಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು  ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಲೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು, ಅವರ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜನಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದರು. ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತು, ಅದು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯತೆಯ ಮೊದಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದುದಾಗಿತ್ತು.
ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯ(1778-1893)
1778 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕ ಜೆಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ,ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಕರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ತಂದುಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನರು. ಕುಕ್ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ನ ೪ನೇ ಅರ್ಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೋಂಟಗುಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೌಗೋಳತೆಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹೆಸರು ಓವೀಹಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಓವೀಹಿ ದೇಶದ, ಐದಹೊನಲ್ಲಿ ಕಪಟ ಔತಣ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹವಾಯಿ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದವು ಸಜೀವವಾಗಿದೆ. ಕುಕ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಇತ್ತರು. 1779ರ ಇವರ ಎರಡನೆಯ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ ಕಲಾನಿ ಒಪು ಯು ಇವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಡಗಿನ ದೋಣಿಯನ್ನು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಜನರಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ತಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರದಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿದರು. ಕಲಾನಿ ಒಪು ಉ ಹಾಗೂ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತೆ ಸೆಣಸಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕುಕ್ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ನೌಕಾಗಾರರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕುಕ್ ಕಡೆಯವರು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಗೆ ತೆರಳಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನೀರಿಗಿಳಿಸಿದರು. ಕುಕ್ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಹವಾಯಿನ್ ದ್ವೀಪ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು: ಅನ್ವೆಷಕರನ್ನು,ವರ್ತಕರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ದ್ವೀಪವನ್ನು ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಂದರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವಜವು, ಧ್ವಜದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಹವಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೆಲವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಈ ಏಕಾಂತ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಇದರಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೆಗಡಿ ಜ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೈರಸ್ ರೋಗ,ಸಿಡುಬು ಹಾಗೂ ದಡಾರಗಳಂಥಹ ಭೀಕರ ರೋಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. 1850ರಲ್ಲಿ, ದಡಾರದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ಐದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಕಮೇಹಮೆಹ ಭವನ
1780 ಹಾಗೂ 1790 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಸರಣಿ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ 1795ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಬಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರಲ್ಲಿ ಕವಾಐ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನೆಲೆನಿಂತ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಬ್ಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು ಅವರೇ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೇಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇವರು ಕಮೆಹಮೇಹ ರಾಜಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, 1872ರ ವರೆಗೂ ಈ ರಾಜಪರಂಪರೆಯೇ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. 1800ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ಹವಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕಮೆಹಮೇಹ II ಹಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮವಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಮೇಹಮೆಹ III ಮೊದಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜರೆನಿಸಿದರು. ಫಾದರ್ ಡೇಮಿಯನ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಮಿಶನರಿಯಾಗಿತ್ತು,ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು ಇವರು ಮೊಲಕಾ ಐ, ಐಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲೋನಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿ ಹಲವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡುವ ಮಿಶನರಿಗಳೆಂದರೆ ಹಿರಂ ಬಿಂಘಂ ಐಮತ್ತು ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್, ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್ನ ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್ ಸ್ಮಿತ್. ಅತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಮಿಶನರಿಗಳು ಯವುದೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದವರು ಅಲ್ಲಿಯ ದ್ವೀಪದ ಹಾಗೂ ಜನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾಬಂದಿತು. ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅದೃಷ್ಟದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕೂಡಾ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ "ಮಿಷನರಿ" ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಅದು ಅಪಮಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಲು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು"(ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು) ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾದ ಐದನೇ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೆಹ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಮುಂದೆ ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಲುನಾಲಿಲೊ ಮತ್ತು ಕಲಕಾವು ಮಧ್ಯೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲುನಲಿಲೊ ಕೂಡ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೂ ಕೂಡ ವಾರಸುದಾರರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ "ಜನರ ನಾಯಕ"(ಲುನಲಿಲೊ) ತಮ್ಮನ್ನು ಆರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮುಂದಿನ ನಾಯಕನನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಸೆಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 1874 ರಲ್ಲಿ ರ 1874ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅನ್ವಯ ಒಂದು ಪೈಪೋಟಿ ಚುನಾವಣೆ ಕಲಕಾವು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮಾ ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಯು.ಎಸ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಲಕಾವು ಭವನಕ್ಕೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು.
1887ರ ಸಂವಿಧಾನ
thumb|Ship's landing force on duty at the Arlington Hotel, Honolulu, at the time of the overthrow of the Hawaiian monarchy, January 1893. Lieutenant Lucien Young, USN, commanded the detachment, and is presumably the officer at right. |ಆಲ್ಟ್=ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಲು1893 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಲಿಲಿಉಕಲಾನಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನದ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 14, 1893 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಯೂರೋ-ಅಮೇರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು, ರಾಣಿಯವರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೊಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವ ಜಾನ್ ಎಲ್ ಸ್ಟೀವನ್, ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ದಳವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಈ ದಳಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ರಾಜತ್ವ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
1893ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (1894-1898)
1893 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಣಿ ಲಿಲಿ ವೂಕಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು. ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತು ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್ ಅವರ ಆಯೋಗವು,ಲಿಲಿ ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಒಂದುಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯು. ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲು ರಾಣಿ ಲಿಲಿ ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮರಳಿ ದೊರಕುವಂತೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ತಂದಿತು ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್ ಅವರ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುತ್ತ ಯು.ಎಸ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 26,1894 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಮ್ಮತವಿರುವ (7 ಜನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಿತ) ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲ ( not guilty)ಎಂಬುದನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿದ ಬಗೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳು ಮಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಗಳ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು 1893 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. 1993 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಕ್ಷಮಾ ಮಸೂದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು, ಹವಾಯಿ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿತ್ತು.
thumb|[224]ಹೊನೊಲುಲುನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಲಾನಿ ಅರಮನೆ, ಹಿಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಅರಸನ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಹವಾಯಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 4, 1894 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.
1954 ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ( 1959-ವರ್ತಮಾನ)
thumb|right|All representative districts voted at least 93% in favor of Admission acts. Ballot (inset) and referendum results for the Admission Act of 1959|ಆಲ್ಟ್= ಓಟಿನ ಚೀಟಿಯ ನಕಲಿಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ವಲಸೆ ಬಂದ ಕೂಲಿಯವರ ವಂಶಸ್ತರ ಅಹಿಂಸಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ 1950ರಲ್ಲಿ ತೋಟಗಳ ಒಡೆಯರ ಶಕ್ತಿ ಮುರಿಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಯು.ಎಸ್ ನ ನಾಗರಿಕರು. ತೋಟದ ಒಡೆಯರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹವಾಯಿಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು 40 ವರ್ಷ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ ಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರು ರಾಜ್ಯತ್ವಕಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ಹವಾಯಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್(/0) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ {0}ಡ್ವಿಟ್ ಡಿ.ಎಸೆನ್ಹೊವರ್ ಅವರು ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. (ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಹವಾಯಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪಲ್ಮೈರಾ ಎಟೊಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿತು) ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಮತ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತು ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 17 ಮತ್ತು 1 ರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದರೆ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಟೀಕೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‌‍ನ ವಸಾಹತು ವಿಮೋಚನೆಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯು ನಂತರ ಹವಾಯಿಯನ್ನುಸ್ವ-ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ರಾಜ್ಯತ್ವದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹವಾಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು. 1978ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಾಂಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘೀಕರಿಸಿವುದು ಹವಾಲಿ ಕಛೇರಿಯ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.
ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
thumb|Honolulu is the largest city and capital of Hawaii.|ಆಲ್ಟ್=ಎಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ 10-30 ಕಥೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊನಲುಲು ನಗರ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಕುಮಾರ ವಿಲಾಸ ಕಾವ್ಯಂ
ಗದದಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಪಂ.ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ.
ಹವಾಯಿ
ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
thumb|right|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ ಮನೆತನದವರು ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಮೌಯಿಗೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಹಾಯೂಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಂದು ಜನವಸತಿ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಏಕೆ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಮೆಹಮೆಹ III ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದ ಈಗೀನ ಹೊನಲುಲು ಬಂದರು ಇರುವ ಹೊನಲುಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂದರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಹಾಯು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹೊನಲುಲು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈಗ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಲಾಹೈನಾ, ಮೌಯಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ ಹಿಲೊ,ಕಾನೆಒಹಿ, ಕೈಲುಅ, ಪರ್ಲ್ ಸಿಟಿ, ವೈಪಾಹು, ಕಾಹುಲುಇ, ಕೈಲುಅ-ಕೊನ, ಕಿಹೆಇ, ಹಾಗೂ ಲಿಹುಇ.
ಕುಮಾರ ವಿಲಾಸ ಕಾವ್ಯಂ
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು
ಹವಾಯಿ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಹವಾಯಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2005ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 1,275,194ರಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷೀಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2005ರಿಂದಲೇ ಸುಮಾರು 63,657 ಅಥವಾ 5.3% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು,ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೀ ಸುಮಾರು 13,070 ಅಥವಾ 1.0% ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ 48,111ರಷ್ಟು ಜನರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು (ಅದರಲ್ಲಿ 96,028ರಷ್ಟು ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ,47,917ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು) ಹಾಗೂ ನಿಖರವಾಗಿ 16,956ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೊರ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ 30,068ರಷ್ಟು ಜನರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಬರುವುದು ಅಧಿಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದೇಶದೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಷ್ಟವನ್ನು 13,112ರಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಒಹಾಯು ಹಾಗೂ ಮೊಲೊಕೈದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವರು. ಹವಾಯಿಯು ವಾಸ್ತವ ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಹು ಒಂದು ಹೆಸರಾಂತ ದ್ವೀಪವೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಡ್ದ ಹೆಸರು "ಕೂಡಿಸುವ ಸ್ಥಳ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ (ಹಾಗೂ ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ ಒಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಡುವ ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ597 sqmi ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ 1,650 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವರು.(ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ,ಅದು 8,,717,925 ಜನಸಂಖ್ಯೆ7417 sqmi ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರತಿ 1,134 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.) ಹವಾಯಿಯ 1,275,194 ಜನರು, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 188.6 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ, ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾಕಡೆಯಲ್ಲೂ6423 mi2 ಪಸರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವರು. ಇದು ಓಹಿಯೋ ಮತ್ತು ಲಿನೊಯ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹವಾಯಿಯು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. 2000ದಿಂದ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಜನ ಸರಾಸರಿ 79.8 ವರ್ಷಗಳು (ಅದರಲ್ಲಿ 77.1 ವರ್ಷಗಳು ಪುರುಷರು, 82.5ರಷ್ಟು ಸ್ತ್ರಿಯರು) ಬೇರೆಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ದಾಟುವರು. ಅಂದಾಜು 1.3% U.S ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.
ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ನಗರದ ಧರ್ಮಿಯರು
2008ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 27.1%,ರಷ್ಟಿದ್ದು ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಬಿಳಿಯರು 24.8% ನಷ್ಟು ಇರುವರೆಂದು ಯು.ಎನ್‌. ಜನಗಣತಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (2.3% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌‍) 2.4%ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು 0.2%(0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌‍)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಏಷ್ಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 38.5%(37.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 9.0% (8.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಕೆಲವು ಒಬ್ಬಂಟಿಗರಾಗಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಬಂದವರು 1.4% (0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಬಹುಜನಾಂಗದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 21.4% (17.8% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [251]ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಹಾಗೂ ಲಾಟಿನೊಗಳು 8.7% ಇದ್ದಾರೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 175,000 ಫಿಲಿಪಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ 161,000 ದಷ್ಟು ಜಾಪಾನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 53,000 ದಷ್ಟು ಚೈನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ 40,000 ದಷ್ಟು ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಇರುವರು. ದೇಶಿಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 70,000(ಅಥವಾ 5.5%)ರಷ್ಟಿದೆ. 110,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಸ್‌ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಟಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹವಾಯಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ತವರು ಮನೆಯಂತೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರುವರು. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ 37,000;ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್ಸ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆ 35,000. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 21% ನಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಜನಾಂಗದವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಿಶ್ರ-ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪಿನವರಿಗೆ ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಎನ್ನುವರು; ಹಾವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ನವರು ಅಂದಾಜು 61,000 ದಷ್ಟು ಇರುವರು. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾದ ಜರ್ಮನ್(7.6%),ಐರೀಶ್ (5.2%), ಇಂಗ್ಲೀಷರು (4.6%), ಪೋರ್ಚಗೀಸರು (4.3%), ಹಾಗೂ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ (2.7%) ವಾಸವಾಗಿರುವರು. 82.2% ರಷ್ಟು ಹವಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಾಜು75.0% ರಷ್ಟು ಏಷೀಯದಿಂದ ಬಂದು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ-ಹುಟ್ಟಿ ನೆಲೆಸಿರುವರು. ಹವಾಯಿಯು ಒಂದು ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತದವರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾನ್-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಂದು ಬಹುಮತವನ್ನೂ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲಾ. ಹವಾಯಿಯು ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. 20ರ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಎರಡೂ ಸಹ ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು
ಹವಾಯಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅನುಪಾತವು ಈಗ ಏಷಿಯಾ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನೊಂದಿದೆ(ಅದರಲ್ಲೂ ಚೀನಿಯರು, ಜಪಾನಿಯರು ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪಿನೊ.) ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು 1850ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ 153 ಜಪಾನಿ ವಲಸೆಗಾರರು 1868ರ ಜೂನ್ 19 ರಂದು ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ "ಕಾನೂನಿನಾತ್ಮಕವಾಗಿ" ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನೇಟ್ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆಗ ಮೈಜಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಲಾಕುವಾ 1881ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಮೈಜಿ ಚಕ್ರಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಲಾಕುವಾರ ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9, 1885 ರಂದು ವಲಸೆಗಾರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತ್ತು.1899ರಿಂದ ಸುಮಾರು 13,000 ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು ಬಂದರು. ಅವರು ಸಹ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 1901ರಿಂದ 5,000 ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು ಅಥವಾ ಹವಾಯಿಯನ್-ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 55,000 ಹವಾಯಿಯನ್-ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆಗಳು
ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ 1978ರ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ. "ಹವಾಯಿಯನ್ನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಒದಗಿಸಿರುವ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೋರಬಹುದು" ಎಂದು XVನೇ ವಿಧಿಯ 4ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೆಲೊ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ’ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನೇಕ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮೂಲ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್
2000ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, 5 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 73.44% ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 2008ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಕಾರ, ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 74.6%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಷೆಗಳು
2.6% ರಷ್ಟು ರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ; 1.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; 21.0%ರಷ್ಟು ಜನರು ಏಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 0.2%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ನಂತರ, ಟಗಲಾಗ್ (ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆಯ ದ್ವಿಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ), ಜಪಾನೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಲೊಕೊನೊ ಭಾಷೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂತತಿಯವರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್, ಜರ್ಮನ್, ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್. ಟಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು 5.37% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆಯ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹ-ಅಧಿಕೃತ ಟಗಲಾಗ್-ಆಧರಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ) 4.96%ರಷ್ಟು ಜಪಾನೀಸ್ ,4.05%ರಷ್ಟು ಇಲೊಕನೊ, 1.92%ರಷ್ಟು ಚೀನಿ, 1.68%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯನ್, 1.66%ರಷ್ಟು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್, 1.61%ರಷ್ಟು ಕೊರಿಯನ್ ಮತ್ತು 1.01%ರಷ್ಟು ಸಮೊಯಾನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ
ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೋನೆಷಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಟಹಿಟಿಯನ್ನರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ವಸಾಹತು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 1000 A.D. ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್ನರು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೆ ಉಳಿದ್ದದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಜನರಾದರು. ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪವು 1820–1826ರ ಅವಧಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು. ಅವರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯು ಕ್ರಮೇಣ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಛೇರಿಯ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕೂಡ ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ನಗರಪಾಲಿಕೆ ನಿಯಾಮಾವಳಿಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರೀಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರದ ಉದ್ದವು ದೀರ್ಘಾಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ (ಕಹಕೊ ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು (ಒಕಿನಾ) ಧ್ವನಿ ಸಂಬಂಧಿ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವಾಗಿ ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಭೋದನೆ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ಏಕ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಹೋಲುವ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್-ಭಾಷೆಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು 1834–1948ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲ ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಒಕಿನಾ ಮತ್ತು ಕಹಕೊ ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಮಾತುಗಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿವೆ.
ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ
ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೊಲ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ (HCE) ಅನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ "ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. HCEಯ ಶಬ್ದ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಫಿಲಿಪಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌‌‌ನ ಹವಾಯಿಯನ್, ಚೀನಿ, ಜಪಾನಿ, ಇಲೊಕನೊ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ಹೆಚ್ಚಳವು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಪೊರ್ಚುಗಲ್‌-ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಜೊರ್ಸ್ ಅರ್ಚಿಪೆಲಾಗೊದಿಂದ ಬಂದವರು-ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರು) ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈವಿದ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಮಕ್ಕಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆರಕೆನುಡಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ಯುನಾ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಆಹಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಆಂಟಿ" ಮತ್ತು "ಅಂಕಲ್" ಪದಗಳು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಕನಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸರಳೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,"It is hot today, isn't it?" ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಇದನ್ನು HCE ಮಾತುಗಾರ ಸರಳವಾಗಿ ""stay hot, eh?" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಪದವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರದಿದ್ದಾಗ, "da kine" ಎಂಬ ಪದವು ನೀನು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಯೋಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಕಡಲ ‌ಸವಾರಿಯ ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದ, HCEಯು ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು HCE ನುಡಿಗಳಾದ brah ಮತ್ತು da kine, ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ.