cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ರಣವಿಕ್ರಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕಥಾವಸ್ತು
ವಿಕ್ರಮ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಕ್ರಮತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಜನರನ್ನು ಪಾಟೀಲ್ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ನಂತರ ಪಾಟೀಲ ಮತ್ತು ಆತನ ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಥಳಿಸಿ ಪಾಟೀಲನನ್ನು ಕೋಮಾ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಪಾಟೀಲ್ ಸಹೋದರ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಶಾಸಕ, ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಗಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ, ವಿಕ್ರಮ್ ಅವರನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಲಕರ್ಣಿಗೆ ಗೊತ್ತಾದಾಗ, ಇದನ್ನು ಯಾರೇ ಮಾಡಿದರೂ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕ್ರಮ್ ನಂತರ ಜನರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕುಲಕರ್ಣಿಯ ಕೆಲವು ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ರಮ್ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಕೆವಿ ಆನಂದ್ ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹಳೆಗನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು, ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು  ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರು ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಲ್ಲಿದ್ದು  ವಿಕ್ರಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಮಧ್ಯೆ, ವಿಕ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಜನರು ವಿಕ್ರಮತೀರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ  ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ರಾವ್ ವಿಕ್ರಂಗೆ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರವು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಕ್ರಮ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು, ರಾವ್ ಅವರು ಬರುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸತ್ತ ಕಮಾಂಡರ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ಜಾನ್ಸನ್ (ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಗ್ ), ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಮರಳು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕುಲಕರ್ಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರು £ 10 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕುಲಕರ್ಣಿಗೆ ₹ 100 ಕೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ರಾವ್ ಅವರು ವಿಕ್ರಮನ ಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮತೀರ್ಥ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕುಲಕರ್ಣಿ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಕುಲಕರ್ಣಿ ಜಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ವಿಕ್ರಮನ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ದಿನ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ರಾವ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಕ್ರಮತೀರ್ಥರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಅಜ್ಜಿ ಗೌರಿ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು 1947 ಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಜಾನ್ಸನ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ  ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿ  ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಕ್ರಮತೀರ್ಥವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳು ಗೌರಿ (ಅಂಜಲಿ) ಗ್ರಾಮದ ನಾಯಕ ರಾಣಾ ವಿಕ್ರಮ (ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್) ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬಹಳ ಆಡಂಬರದಿಂದ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ಯಾಟನ್ (ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಗ್) ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅವರು ಲಾಭ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಹಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟನ್ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು, ಕೊಲ್ಲಲು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಶತ್ರುಗಳ ಬಂದೂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಕ್ರಮನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಗೌರಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಲು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯಿಂದ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವನನ್ನು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಆ ದುಷ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷನ ಗಂಟಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಜಾನ್ಸನ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ. ಯುರೇನಿಯಂ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಕೈಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಜಾನ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ವಿಕ್ರಮ್ ರಾವ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ರಮ್ ವಿಶೇಷ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಜಾನ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಜಾನ್ಸನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ರಮ್ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ ವಿಕ್ರಮ್  ಅವನನ್ನು  ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಜಗಳದ ನಂತರ, ಜಾನ್ಸನ್ ವಿಕ್ರಮ್ ನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಇರಿದಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ವಿಕ್ರಮ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ವಿಕ್ರಮ್ ನನ್ನು ಎಸಿಪಿ ಆಗಿ ಸಚಿವ ರಾವ್ ಬಡ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಅಜ್ಜಿ, ಅಮ್ಮ, ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಾರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಚಿತ್ರದ ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಶೂಟಿಂಗ್ 9 ಜೂನ್ 2014 ರಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಹೊರಾಂಗಣ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಟ ಯಶ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುನೀತ್ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪರಿಚಯದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಎಂಜಿ ರೋಡ್ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಮೂಲಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನ  ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಹೊಸಪೇಟೆ, ಸಂಡೂರು ಮತ್ತು ದೋಣಿಮಲೈ ಬಳಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು ತಮಿಳು ಲಿಂಗಾ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಜಿಂದಾಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ 18 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1.25 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೈ-ಆಕ್ಟೇನ್ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ 10 ಪಡೆದರು. ಕೆಜಿ ಗನ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಣವಿಕ್ರಮನ 16 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಟನಿಗೆ ಶೀತ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನಟ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಅನ್ನು 9 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ನಟಿ ಅಂಜಲಿ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಗೀತ
ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿರುವ ಚಿತ್ರ, ಇದು ಅವರ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಎಂಟನೇ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪವನ್, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 4 ಹಾಡುಗಳಿದ್ದು, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಪುನೀತ್ ಹಾಡಿರುವ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಣವಿಕ್ರಮ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 10 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಪವನ್ ತಮ್ಮ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಆಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ಕೇಳುಗರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್
ಚಿತ್ರದ ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಅನ್ನು 17 ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಂದು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಟೀಸರ್ 54 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಗಿದು ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ವಿಕ್ರಮ ರಣವಿಕ್ರಮ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಜೀನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೈಲರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು
ಚಿತ್ರದ ಎರಡನೇ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಲಿಂಗಾ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು 45 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಟೀಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ರೈಫಲ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಚಿತ್ರದ ಮೂರನೇ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 17 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ 40 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು 40 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವೀಡಿಯೊವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದು ಅವರ ಪಾತ್ರದ ವಿಕ್ರಮ್ IPS ಎಂದು ವದಂತಿಗಳಿವೆ, ಹಲವಾರು ಹೈ-ಆಕ್ಟೇನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಅಜ್ಜನಕಟ್ಟಿ
ಅಜ್ಜನ್ಕಟ್ಟಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಕಡಲತೀರ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> thumb| ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಕಡಲತೀರ ಬಳಿ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಸ್ಟಾಲ್ ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಕಡಲತೀರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸುರತ್ಕಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ಅನ್ನು ಸುರತ್ಕಲ್ ಕಡಲತೀರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಖಾಸಗಿ ಕಡಲತೀರ ಆಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿರದ  ಎನ್ಐಟಿಕೆ (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಕರ್ನಾಟಕ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. thumb|278x278px| [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] 1972 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೀಪಸ್ತಂಭವು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.
ಅಜ್ಜನಕಟ್ಟಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಕಡಲತೀರ
ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ
ದೂರ:
ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು:
ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ:
ಹವಾಮಾನ
ಮಂಗಳೂರು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಶಾಖೆಯ ನೇರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅಪಘಾತಗಳು
ಈ ಬೀಚ್ 2000 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಮುಳುಗುವ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ
ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್
thumb|ನ್ಯೂನ್ ಹಾಮ್ ಕಾಲೇಜು thumb|ಫ್ರೆಡ್ನಾಂಡ್ ಶೊವ್ =ಪರಿಚಯ= ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್ ಅವರು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಸಣ್ಣ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಕಾಲ ೧೮೮೯-೧೯೪೯. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರಿ ಎರಡು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳ ಕವಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್ ಅವರು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ ಮೈಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಯೆಟಾ ಫಿಶರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಅವಳು ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ರಾಲ್ಫ್ ವಾಘನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಪತ್ನಿಯ ಸಹೋದರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ತಾಯಿಯ ಎರಡನೆಯ ವಿವಾಹ ಆದುದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ವಿಸ್ತೃತ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ತಂದಿತು. ೧೯೧೦-೧೩ರರ ವರೆಗೆ ನ್ಯೂನ್ಹಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೊಗುತಿದ್ದರು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ವಾಘನ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಅವರ ಜೊತೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತಿದ್ದರು. ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಷೊವ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹರಾದರು. ಅವನು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು, ೧೯೧೬-೧೭ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಸಮೀಪದ ಗಾರ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ "ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ... ನಾನು ಬೆರೆಫ್ನ ಕಾಟೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾರ್ಟಾನ್ನಂತೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್ ಅವರ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿದೆ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಲೇಡಿ ಒಟ್ಟೋಲಿನ್ ಮೊರೆಲ್ ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ಅನ್ನು "ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮತ್ತು ಮೋಡುಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ" ಊಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
=ಕೃತಿಗಳು= ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಪ್ರಕಾಶಕ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಲ್, ಅವಳ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲವಾದ, "ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜರ್ನೀಸ್"ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದೊಂದು ಹಲವಾರು ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಕಲನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ "ಫಾರ್ಮರ್ ೧೯೧೭",ಯುದ್ಧದ ದುಃಖದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು "ದಿ ಪಾಥ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋರಿ" (೧೯೧೯) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕವನ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ೧೯೨೫), ಟ್ವೆಂಟಿಯೆತ್ ಸೆಂಚುರಿ ವರ್ಸ್ (ಟೊರೊಂಟೊ ೧೯೪೫), ಮೆನ್ ಹು ಮಾರ್ಚ್ (ಲಂಡನ್ ೧೯೬೫) ಮತ್ತು ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ವಾರ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ ೧ ಪೊಯೆಟ್ರಿ (೨೦೦೬) ನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಕಲನವಾದ "ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಸ್ (ಬೋಸ್ಟನ್, ೧೯೧೯) ನಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಾಫೆಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಿನೋಸ್-ಅಸೆನ್ಸ್, ಹಿಸ್ಪಾನೊ-ಅಮೆರಿಕನ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್ನ ಎರಡನೇ ಸಂಗ್ರಹ, "ಡೇಬ್ರೇಕ್" ಅನ್ನು ವೊಲ್ಫ್ಸ್ ಅವರ ಹೊಗರ್ತ್ ಪ್ರೆಸ್ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ 23 ಪದ್ಯಗಳು ಅದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಹರೋಲ್ಡ್ ಮನ್ರೋ ಅವರು "ಅವಳ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಅವಳ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನೀರೂಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯು ಅವಳ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ. ಬೈರಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅವಳ ಆಧುನಿಕ ಕೃತಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಈ ಗುಣಕ್ಕಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು" ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತಕಾರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಶೊವ್ ಅವರ ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ರೊಸ್ಸೆಟ್ಟಿ (ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ೧೯೩೧) ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿತ್ತು. ಅದಾಗಿಯೂ, ಅವರು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಜಾರ್ಜ್ ಕವಿತೆಯ ಹಲವಾರು ಸಹವರ್ತಿಗಳಾದ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ಕೆಲೆಸ್ ಅಬೆರ್ಕ್ರೋಮ್ಬಿ ಎಂಬಾತ, ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವನಗಳ ಹೊಸ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಅವರು ಬರೆದ ಅಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡು ಬೊಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಅವಳನ್ನು  ಕೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಗದ್ಯ ಅನುವಾದಗಳು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನ ಅಸೆನ್ಷನ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಬ್ಯುರಿಯಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ ಎರ್ಮೆಂಗಾರ್ಡ್ ಮೈಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ (೧೮೮೭-೧೯೬೮) ಅವಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕೆಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅವಳು ಕವಯಿತ್ರಿಯಾದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಾಗು ಅವಳ ವಿವಾಹ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂಕ್ಶಿಪ್ತವಾಗಿ ಫ್ರೆಡ್ಗಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಶೊವ್ವ್ (೧೯೫೨) ಎಂಬ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ, "ಎಲ್ಲೆಡೆ: ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಕಾಗದದ ತುಣುಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಬೀರುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾರದರು ಎವುಗಳನ್ನು ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ- ಅಕ್ಷರಶಃ ನೂರಾರು ಕವನಗಳು ".
=ಇತರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು= ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗವಾದ ೩೨ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಾದನಂತರ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿ ಹೋದವು. ಆದ್ಯತಾ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿಯಾದ ಎರ್ಮೆಂಗಾರ್ಡೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಅವಳು 'ಸರ್ವಶಕ್ತನ ಆಶ್ರಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮರದಂತೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಅವಳು ಈ 'ದ್ವಿತೀಯ ಜಗತ್ತನ್ನು' ನೋಡಿದಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ಭಯ ಶುರುವಾಯಿತು. 'ಒಬ್ಬ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ನಾನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಇತರರು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದಿರುವ ಮಸುಕಾದ ಪರಂಪರೆಗೆ.' ಅವರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ ' ಕಂದು ಶರತ್ಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು, ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಾದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ಅನುಭವಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಘಟನೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೭-೧೮
ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಹತ್ತು ದೇಶಗಳು
ಕ್ರ.ಸಂ.೪:
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 1750 ರಿಂದ 1900 ರವರೆಗಿನ ಯುಎನ್ ವರದಿ "ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಟ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಬಿಲಿಯನ್". ಆದರೆ 1950 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶವು ಯುಎನ್ ಡಾಟಾ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಅಜ್ಜನ್ಕಟ್ಟಿ, ಗೋಕಾಕ್
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಲೊಡ್ಡೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಲೊಡ್ಡೆ ಎಂಬುದು 2015 ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಎಸ್‌ವಿ ಸುರೇಶ್ ರಾಜ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು  ಶ್ರೀನಾಥ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಮಲ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷಾ ಪುರಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಂಜುನಾಥ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿನ್ನಿ ಚರಣ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಚರಣ್ ಬಂಜೊ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ನಾಯಕ ನಟಿ ಆಕಾಂಕ್ಷಾ ಪುರಿ ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಬಿಡುಗಡೆ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಜುಲೈ 31, 2015 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುಖ್ಯ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರವು 31 ಜುಲೈ 2015 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಫ್ಯಾಷನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಫ್ಯಾಷನ್- ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಿಯಾವುಲ್ಲಾ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2015 ರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಣಯ ಕತೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ  ಗಗನ್ ನಿಮೇಶ್ ಮತ್ತು ಅತಿಶ್ರೀ ಸರ್ಕಾರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಮೀರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಉಳವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ
ಸಮೀರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಸುಲ್ತಾನ್
ಸುಲ್ತಾನ್ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರ್ಥಗಳಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ. ಮೂಲತಃ, ಇದು "ಶಕ್ತಿ", "ಅಧಿಕಾರ", "ಆಳ್ವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಒಂದು ಅರಬ್ಬೀ ಅಮೂರ್ತ ನಾಮಪದವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು (ಅಂದರೆ ಯಾವ ಉನ್ನತ ಅರಸನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು) ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಲೀಫ಼ಗಿರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕೆಲವು ದೊರೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಸೂಚಕ ನಾಮವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಖಲೀಫನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬಲ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಸುಲ್ತಾನನ ವಂಶ ಮತ್ತು ಅವನು ಆಳುವ ನಾಡನ್ನು ಸಲ್ತನತ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪದವು ಅರಸ ಪದದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಒಬ್ಬ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. "ಸುಲ್ತಾನ್" ಪದದ ಬಳಕೆಯು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅರಸ/ರಾಜ ಪದವು ಹೆಚ್ಚು ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿದ್ದು, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ದೇಶಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಗಳು
ಗ್ರಾಂಟ್ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್
ಗ್ರಾಂಟ್ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸೇವಾ ಜಾಲ(professional service network) ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆ,ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಖಾಸಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಂಟ್ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಲಂಡನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಗ್ರಾಂಟ್ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 130 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಯೋಜಿತ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯದ ಅಮೇರಿಕಾದ $4.6 ಶತಕೋಟಿ. 2,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು 42,000 ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿವ್ರಹಿತ್ತಿವೆ.*
ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ
ಥಾರ್ನ್ಟನ್, ವೆಬ್ & ಕಂ. ಯು.ಕೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1904 ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ದಿನಾಂಕ, ಆರಂಭಿಕ ಮೂಲ. ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದು ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1959 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಬೇಕರ್ ರೂಪಿಸಲು, 1868 ರ ಆರಂಭದ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಯುಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೇಕರ್ & ಕಂ, ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. 1975 ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಬೇಕರ್ ಕಿಡ್ ಸಟ್ಸೊನ್, ಜಾಕ್ಸನ್, ಮ್ಯಕ್ ಬೆನ್,1844 ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು  ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ವೇಜೈನ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಕ್ ಕೊವನ್ ಮೂಲಕ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾಗಣಕರ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ೧೮೫೩ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಕರಾದರು.*
ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೂಲಕ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇವೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಲಸ ನೀಡಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 40 ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವರದಿ, ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು 40 ಆರ್ಥಿಕ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ 11,500 ಮೇಲೆ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಗ್ರಾಂಟ್ ಥಾರ್ನ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯ ತಿಳಿದು ಬ೦ದಿದೆ.
ಅಜೂರ್
ಅಜೂರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಅನೆಕಟ್ಟೆ
ಅನೆಕಟ್ಟೆ(Anekatte) ತುಮಕೂರುಜಿಲ್ಲೆಯಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ
ಅನೆಕಟ್ಟೆ ತುಮಕೂರುಜಿಲ್ಲೆಯಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ೧೯೮.೪ ಹೆಕ್ಟೇರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೬೯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೧೯ ಇವೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ೧೦.೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೩೨೧ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೨೯೮ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೧ ಇದ್ದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೫೧ ಇವೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಜನಗಣತಿ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ದೇಶನ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೧೦೧೯೮ ಆಗಿದೆ.
ಕುಡಿಯುವ ನೀರು
ಮುಚ್ಚಳಹಾಕಲ್ಪಡದ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೈ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳಿಂದ / ಬೋರ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ನೈರ್ಮಲ್ಯ
ತೆರೆದ ಚರಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಚರಂಡಿ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಲಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುವದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಚ್ಚತಾ ಆಂದೋಲನದಡಿ ಒಳಪಡದ ಕ್ಷೇತ್ರ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಸಮಗ್ರ ಬಾಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (ಪೌಷ್ಟಿಕಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರ) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರ (ಪೌಷ್ಟಿಕಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರ) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಪೂರೈಕೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಜನನ, ಮರಣ, ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯಿದೆ. ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್
೧೨ ತಾಸುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಬೇಸಿಗೆಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ) ಪ್ರತಿದಿನ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ೧೨ ತಾಸುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ-ಮಾರ್ಚ) ಪ್ರತಿದಿನ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ
ನೀರಾವರಿಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ (ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಕ್ಟೇರಗಳಲ್ಲಿ)
ಉತ್ಪಾದನೆ
ಅನೆಕಟ್ಟೆಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ (ಮಹತ್ವಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಳಿಕೆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ): ರಾಗಿ,ಹುರುಳಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತುಮಕೂರು ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಲಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಗ:ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸವೆಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅಷ್ಟು ಸಮಯವೂ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು 670 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿರುವ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಇದು ಮುಂದಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್‌ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 1989ರ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಅವಧಿಯ ಘೋಷಿತ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚವು ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 300 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು (EU ಮತ್ತು US ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು) ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.
ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಬೃಹತ್‌‌ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯದ ಗಾತ್ರವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (2004ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿದ್ದರೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಐದು ಹಂತಗಳಿದ್ದವು). ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 'ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ'ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಚುನಾವಣೆ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಯಶಸ್ವೀ ಉಮೇದುವಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಹಂತ-ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಯು ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಗಾಗಿ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು (ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯ → ವಿಧಾನಸಭೆ ಹಾಗೂ ನಾಮಕರಣಗಳು → ರಾಜ್ಯಸಭೆ)
ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಯ (ವಿಧಾನಸಭೆ) ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 12 ಸದಸ್ಯರು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರಿಂದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು: http://rajyasabha.nic.in/rsnew/about_parliament/rajya_sabha_introduction.asp
ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು (ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಸಭೆ → ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)
ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು 5 ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗಳೆರಡರ ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯರು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ (ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ) ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಾಗಿರುವ ಎರಡು ಸದನಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯು ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಇವರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡು ಸದನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸದನವು (ಲೋಕಸಭೆ ) 545 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 543 ಸದಸ್ಯರು ಏಕ-ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು (ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರೂಪಿಸಿರುವಂತೆ, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 545ರಷ್ಟಿದ್ದು ಅವರ ಪೈಕಿ 543 ಮಂದಿ 5-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲೆಂದು ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬಹುಮತದ ('ಬಹುಶಃ ಪೂರ್ಣಮತದಿಂದಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದ') ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 550 ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿಯು (ರಾಜ್ಯಸಭೆ ) 245 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರ ಪೈಕಿ 233 ಸದಸ್ಯರು ಆರು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು (ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ) ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸಕರಿಂದ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ದಾಮಾಷಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ (ಪ್ರಪೋಷನಲ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್‌) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ ವರ್ಗಾವಣಾಭಿಮತದ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಹನ್ನೆರಡು ಸದಸ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರು (ನಟ-ನಟಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಒಂದು ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯು 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಇಂಡಿಯನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-INC) ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ 245 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಲೋಕಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗಳ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ...
ಲೋಕಸಭೆಯು ಜನತಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ನೇರ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ರೂಪಿಸಿರುವಂತೆ ಸದನದ ಗರಿಷ್ಟ ಬಲವು 552 ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೈಕಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 530 ಸದಸ್ಯರು, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 20ರವರೆಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಿಬರುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವು ಸದನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದರೆ, ಆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
1ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1952)
ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾದ ನಂತರ, 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶವು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ-ಪ್ರವೇಶದ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ 364 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (INC) ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಹಾಕಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳ ಪೈಕಿ 45 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದ 44.87 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲದಿಂದ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಂಡಿತ್‌ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಚಲಾವಣೆಯಾದ ಮತಗಳ ಪೈಕಿ 75.99%ನಷ್ಟನ್ನು (47,665,951) ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಪಕ್ಷವು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು. 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಲೋಕಸಭೆಯು, 1957ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, INCಯ ಪರಮಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಎಸೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೆಹರೂರವರ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪುಟದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1951ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು ಜನಸಂಘವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು) ದಲಿತ ನಾಯಕ B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಿಸಾನ್‌ ಮಜ್ದೂರ್‌ ಪ್ರಜಾ ಪರಿಷದ್‌, ರಾಂ ಮನೋಹರ್‌ ಲೋಹಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಯ್‌ಪ್ರಕಾಶ್‌ ನಾರಾಯಣ್‌ರವರಂಥ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಮುತ್ಸದ್ದಿಗಳ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಂಥ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈಡೇರುವ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು.
489 ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು 26 ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಎರಡು-ಸ್ಥಾನಗಳ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಮೂರು-ಸ್ಥಾನಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ-ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಶ್ರೀ G.V. ಮಾವಲಂಕರ್‌ರವರು ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯು 677 ಅಧಿವೇಶನಗಳಿಗೂ (3,784 ಗಂಟೆಗಳು) ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು; ಇದು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಲೋಕಸಭೆಯು 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಿಂದ 1957ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.
2ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1957)
1952ರಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು 1957ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಟ್ಟು 490 ಉಮೇದುವಾರರ ಪೈಕಿ 371 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ INC ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57,579,589 ಮತಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಷವು 47.78 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಬಹುಮತವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಪಂಡಿತ್‌ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. 1957ರ ಮೇ 11ರಂದು, ಹೊಸ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪಿಕರ್ ಆಗಿ M. ಅನಂತಶಯನಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ರವರು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೆಹರೂರವರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ್‌ ಸಿನ್ಹಾರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸದಸ್ಯ ಫಿರೋಜ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ (PM ನೆಹರೂರವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾರನ್ನು ಇವರು ಮದುವೆಯಾದರು) ರಾಜಕೀಯ ಉನ್ನತಿಗೂ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಎದುರಾಳಿ ನಂದಕಿಶೋರ್‌ರವರನ್ನು 29,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ಫಿರೋಜ್‌ ಗಾಂಧಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್‌ಬರೇಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
3ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1962)
1957 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಹುಮತದ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂರವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಜಯದೆಡೆಗೆ ಒಯ್ದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೊಸ ನೋಟವನ್ನೂ ಸಹ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಜೀವನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ದೇಶವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಬಯಸಿದ್ದ ನಾನಾಬಗೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ, ಸಂವಹನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಭವಿಷ್ಯವಾದದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯು, ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿ ನೋಡುವಂಥ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
1962ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ನಿರುತ್ಸಾಹಕರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಯುದ್ಧವು ಶುರುವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ 'ಸ್ನೇಹಶೀಲ' ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪರಿಭಾಷೆಯು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಮಾಡಿದವು. ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಕ್ಸಾಯ್‌ ಚೀನಾದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1956-57ರಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಸೇನಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇ 1962ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಘರ್ಷಣೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 1962ರ ಬೇಸಿಯಲ್ಲಿ ಚಕಮಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಯುದ್ಧವು 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮೂರು ರಂಗಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಳೆಯಿತು. ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಚೀನಿಯರ ಸೇನೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.
ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಅಸಮರ್ಪಕ ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದ ನೆಹರೂ, ಅಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್‌ರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, U.S. ಸೇನಾ ನೆರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನೆಹರೂರವರ ಆರೋಗ್ಯ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೂ 1963ರ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಲವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. 1964ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ನೆಹರೂ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಪೀಡಿತರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೂ ಈಡಾಗಿ 1964ರ ಮೇ 27ರಂದು ಮರಣಿಸಿದರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ದೇಶವು ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂರವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಹಿಗೊಳಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಪರಿಣಿತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಅನುಭವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕ ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್‌ ನಂದಾ, ನೆಹರೂರವರ ಮರಣದಿಂದ ನಂತರ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓರ್ವ ಹೊಸ ನಾಯಕರಾಗಿ ಲಾಲ್‌ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಚುನಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರು ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರದು ಒಂದು ಅಸಂಭವ ಆಯ್ಕೆ ಎನಿಸಿತ್ತು; ಅವರು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ, 1965ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯವನ್ನು ಹೊಂದುವೆಡೆಗೆ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿನೀತ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ ಅಯೂಬ್‌ ಖಾನ್‌, 1966ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾವು ಸಾಧಿಸಿದ ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಬಹಳ ದಿನ ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಮರಣದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ನಾಯಕ-ರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನಂದಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು; ಈ ಬಾರಿಯೂ ಅವರದು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಇವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೆಹರೂರವರ ಮಗಳಾದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಖಾತೆಯ ಸಚಿವೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1966ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಿರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಂದಿರಾರವರನ್ನು ಏರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ K. ಕಾಮರಾಜ್‌ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅನುಭವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕರಾದ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪಟ್ಟುಬಿಡದ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ, 1966ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವು ಆ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಷವು ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಸ್ವತಃ ದೇಶವೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತ್ತು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭಾವನೆಯು ತಗ್ಗಿತ್ತು. ಮಿಜೋ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ದಂಗೆಗಳು, ಕ್ಷಾಮ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೋಭೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಡಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದುರವಸ್ಥೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಇತರ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾಷಾಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಕುರಿತಂತೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಭಾರೀ ತಳಮಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
4ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1967)
1967ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಚುನಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಯಲುಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ದೇಶವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಅದುವರೆಗೂ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ 73 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆದ್ದಿರದಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಯು ಕಾದಿತ್ತು.
1967 ಚುನಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚುವಂತಿತ್ತು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಕ್ಷವು ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 60 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು ಹಾಗೂ 283 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗೆಲ್ಲಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1967ರವಗಿನ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಭರ್ಜರಿ ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷವು 60 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಿಹಾರ, ಕೇರಳ, ಒಡಿಶಾ, ಮದ್ರಾಸ್‌, ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ, ರಾಯ್‌ಬರೇಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾರ್ಚ್‌ 13ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ನಿರುಪಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ಆಕೆ ಭಾರತದ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು; ನೆಹರೂರವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅವರ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದಾಗ ಇದೇ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರೇ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.
ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆ ಹಠವಾದಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯು ಅವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಹೈಕಮಾಂಡ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. 1969ರ ನವೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು "ಅಶಿಸ್ತಿನ" ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿತು, ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು: 'ಸಂಘಟನೆ' (ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌) ಎಂಬುದರ ಸೂಚಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (O) ಬಣಕ್ಕೆ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರ ನೇತೃತ್ವ ದೊರೆತರೆ, 'ಇಂದಿರಾ' ಎಂಬುದರ ಸೂಚಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಬಣಕ್ಕೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವ ದೊರೆಯಿತು. CPI(M) ವತಿಯಿಂದ ದೊರೆತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಅಲ್ಪಮತದ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು 1970ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೂ ಇಂದಿರಾ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಪಮತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ತೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಯಸದ ಆಕೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು; ಇದು ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಾಗಿತ್ತು.
5ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1971)
1971ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ವಿಜಯದೆಡೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮನ್ನಡೆಸಿದರು."ಗರೀಬಿ ಹಟಾವೊ" (ಬಡತನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ 352 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಆಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮರಳಿದರು; ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 283 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗಳಿಸಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು, ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು.
1971ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ದಿಟ್ಟ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1971ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ವಿಜಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರೂ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇ ಈ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಬಣದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರಾವುದೇ ದೇಶವೂ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಲ್ಲಾಗಲೇ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತ-ಪಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಅಗಾಧವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ, ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕುಸಿತ ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ದಾರಿದ್ರ್ಯಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು 1977ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1977ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಮೋರ್ಚಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರಿಂದ ಆಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎನ್ನಬೇಕು.
6ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1977)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು 1977 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 1975ರ ಜೂನ್‌ 25ರಿಂದ 1977ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 21ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು ರದ್ದುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಗಾಧವಾದ ಅಧಿಕಾರ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಈ ತೀರ್ಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನವರಿ 23ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು. ನಾಲ್ಕು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳಾದ ಸಂಸ್ಥಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಜನಸಂಘ, ಭಾರತೀಯ ಲೋಕದಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದು ಏಕಪಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು; ಈ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಜನತಾಪಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಹರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಸೆರೆವಾಸದಂಥ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಮತದಾರರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿತು. ಭಾರತವು ಹೊಂದಲಿರುವುದು "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನೋ" ಎಂಬುದನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಭಯಗ್ರಸ್ತವಾದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು: ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬು ಜಗಜೀವನ್‌ ರಾಂ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಪಕ್ಷ ಬಿಟ್ಟ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.
ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರ ಮನವೊಲಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಲೆಯು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಷ್ಟೇ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರು 298 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 24ರಂದು ದೇಸಾಯಿಯವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಸರಿಸುಮಾರು 200 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು. 1966ರಿಂದಲೂ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಸಂಜಯ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.
7ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1980)
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೋಪ ಹಾಗೂ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂಥ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತಾದರೂ, ಅದರ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು 270 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತೀಯ ಲೋಕದಳದ ನಾಯಕ ಚರಣ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ ಜಗಜೀವನ್‌ ರಾಂರವರುಗಳು ಜನತಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಾಳ-ಮೇಳ ಹೊಂದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರರ ಮಾತನ್ನೊಪ್ಪದೆ ವಾದಮಾಡುವುದೇ ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದುರುಪಯೋಗಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಲಿಗಳು ಪ್ರತೀಕಾರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ 'ಮಾಟಗಾತಿ-ಬೇಟೆ'ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬತ್ತುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದವು; ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಓರ್ವ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದ ಜನತಾಪಕ್ಷವು 1979ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಿತು; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ (BJS) ನಾಯಕರಾದ A.B. ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು L.K. ಅಡ್ವಾನಿಯವರು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು BJS ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಮತವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸೋತ ದೇಸಾಯಿಯವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಜನತಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದಷ್ಟು ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚರಣ್‌ಸಿಂಗ್‌, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 1979ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನೀಡಿತಾದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯಿತು. 1980ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಎದುರಿಸದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನತಾಪಕ್ಷ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಕಂಡುಬಂದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಂಥ ಅಂಶಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದವು; ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಬಲವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತದಾರರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿತು.
ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಒಡೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತಾದರೂ, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತನ್ನು ಅದು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು: ಅದೊಂದು ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತ್ತು.
8ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1984-85)
1984ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 31ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಅನುಕಂಪದ-ಅಲೆಯ ಮತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಂದಿರಾರವರ ಮರಣಾನಂತರ ಲೋಕಸಭೆಯು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
1984ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ರಾಜೀವ್‌ ಜನರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಸುಧಾರಕನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ವಿಜಯವೊಂದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ದಾಖಲಿಸಿತು. 409 ಲೋಕಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 50 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತವನ್ನು ಇದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು; ಇದು ಪಕ್ಷದ ಅದುವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ತೆಲುಗುದೇಶಂ ಪಕ್ಷವು 30 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷವು ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.
9ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1989)
9ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾಯಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಕಾಲವಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗುವ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ 1984-85ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, 1989ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುವಕ ರಾಜೀವ್‌ರವರು ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಹಲವಾರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರನ್ನು ಸಂಪುಟದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳಿಗೆ ಆಮೇಲೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಅರುಣ್‌ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಅರಿಫ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಖಾನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವರು ಜನಮೋರ್ಚಾವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಮರು-ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಜನಮೋರ್ಚಾ, ಜನತಾಪಕ್ಷ, ಲೋಕದಳ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (S) ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ, 1988ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11ರಂದು ಜನತಾದಳವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ DMK, TDP, ಮತ್ತು AGPಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜನತಾದಳದ ಸುತ್ತ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ-ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ (CPI-M) ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ (CPI), ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ (BJP) ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ ನಂತರ, 1989ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣಾ ಕಣಕ್ಕೆ ಐದು-ಪಕ್ಷಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಧುಮುಕಿತು.
ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ 525 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು: 1989ರ ನವೆಂಬರ್‌ 22 ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಳ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎಡರಂಗ ಮತ್ತು BJPಯ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದ ಜನತಾದಳವು 143 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, CPI-M ಮತ್ತು CPIಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 33 ಮತ್ತು 12 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣದಾದ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು 59 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, 197 MPಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಆಗಲೂ ಸಹ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. BJPಯು ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಪಕ್ಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, 1984ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಗಳಿಸಿದ್ದ BJPಯು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಗೆಲ್ಲಂಕವನ್ನು 85 MPಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಿಂಗ್‌ ಭಾರತದ 10ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರೆ, ದೇವಿಲಾಲ್‌ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1989ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2ರಿಂದ 1990ರ ನವೆಂಬರ್‌ 10ರವರೆಗೆ ಸಿಂಗ್‌‌ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ-ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ವಿವಾದದ ಕುರಿತಾಗಿ BJP ನಾಯಕ L.K. ಅಡ್ವಾನಿಯವರು ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಾಲು ಯಾದವ್‌ರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, VP ಸಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು BJP ಪಕ್ಷವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಂಗ್‌ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
64 MPಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ ಜನತಾದಳದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಜನತಾಪಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಗೂಢಚಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಆಪಾದಿಸಿದ ನಂತರ, 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
10ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1991)
ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಸಭೆಯು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಕೇವಲ 16 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, 10ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಒಂದು ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಚುನಾವಣೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಒಂದು ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಂಡ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮಂಡಲ್‌ ಆಯೋಗದ ಉಪ-ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ-ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ವಿವಾದದಂಥ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇವು 'ಮಂಡಲ್‌-ಮಂದಿರ್‌' ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎಂದೂ ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
VP ಸಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಡಲ್‌ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ (OBCಗಳು) 27 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚುನಾವಣಾ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅಯೋಧ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಿತ ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಗಲಭೆಯನ್ನು 'ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು.
ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೊಂಬಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಂದಿರ ವಿವಾದವು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಧೋರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವು ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ತುಳಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತನ್ನ ಪುನರಾಗಮನದ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು.
1991ರ ಮೇ 20, ಜೂನ್‌ 12 ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, BJP ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗ-ಜನತಾದಳ (S)-ಎಡರಂಗ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು.
ಮೇ 20ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನದ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶ್ರೀಪೆರಂಬುದೂರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಟೈಗರ್‌ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಂ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರಿಂದ ಹತರಾದರು. ಜೂನ್‌-ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಉಳಿದ ಚುನಾವಣಾ ದಿನಗಳು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಜೂನ್‌ 12 ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತದಾನವು ನಡೆಯಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಿತು; ಕೇವಲ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು 232 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೆ, 120 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ BJP ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸದರಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ (ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ) ಕಾರಣವಾದವು. ಕೇವಲ 59 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಜನತಾದಳ ದೂರದ ಒಂದು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.
ಜೂನ್‌ 21ರಂದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ P.V. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರದೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಲ್ಲಿ ರಾವ್‌ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರದೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಲ್ಲಿ ಲಾಲ್‌ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.
11ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1996)
11ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಒಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು ಹಾಗೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೂ ಇವು ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ಅಸ್ಥಿರ-ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ದೇಶವು ಮೂವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ P.V. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ರವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಸರ್ಕಾರವು
1995ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಾದ ಅರ್ಜುನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ್‌ ದತ್‌ ತಿವಾರಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹರ್ಷದ್‌ ಮೆಹ್ತಾ ಹಗರಣ, ರಾಜಕಾರಣದ ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ವೋರಾ ವರದಿ, ಜೈನ್‌ ಹವಾಲಾ ಹಗರಣ ಮತ್ತು 'ತಂದೂರ್‌ ಕೊಲೆ' ಪ್ರಕರಣ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ರಾವ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದವು.
BJP ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಎಡರಂಗ ಮತ್ತು ಜನತಾದಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಸಂಯುಕ್ತರಂಗ ಇವುಗಳು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಮೂರು-ವಾರಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಾವು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಾವ್‌ ಮತದಾರರನ್ನು ಪುಸಲಾಯಿಸಿದರೆ, ಮತದಾರರ ಮನವೊಲಿಸಲು BJPಯು ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು.
ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಮನವೊಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತದಾರರು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. BJPಯು 161 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು 140 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು; ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅರೆಮಟ್ಟದ-ಗುರುತು 271 ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು.
BJP ನಾಯಕ A.B. ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.
ಮೇ 16ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವಾಜಪೇಯಿಯವರು, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಫಲಗೊಂಡರು ಮತ್ತು 13 ದಿನಗಳ ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
ಜನತಾದಳದ ನಾಯಕರಾದ ದೇವೇಗೌಡರು ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಸಂಯುಕ್ತರಂಗದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು 18 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.