cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನೆವಾಡಾ
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೊಸ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೂಲದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವು "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕರಣ"ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಕ್ ಮೂಲದ ಜನಾಂಗದವರೂ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಶಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲಿ (ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನ)ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದು ಸುಮಾರು 200,000 ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಬ್ಬರಿಗೇ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಜರ್ಮನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ವಾಸ್ಹೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಮೂಲದವರು ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಪೋಲ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮೊದಲಾದ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ತವರು ನಗರವೆನಿಸಿದೆ.
ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನಲ್ಲಿ (ದಿ ಮೆಡೋಸ್) ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಭಾಗಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ರೆನೋವನ್ನು ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆವಾಡನ್ನರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, 1950ರಿಂದಲೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
1850ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಗಣಿ ಅಗೆಯುವವರು, ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಏಷಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನೆಲೆ ನಿಂತರು. ಅವರ ಹಿಂದೆಯೇ ವಲಸೆ ಬಂದಂಥ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಜಪಾನೀ ಬೇಸಾಯಗಾರರಿಗೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು, ಜಪಾನೀಯರು, ಕೊರಿಯನ್ನರು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸಿನವರು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ನವರು ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಇವತ್ತು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏಷಿಯನ್ನರು, ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದವರು ವಾಸವಾಗಿರುವ ನಗರ ಇದಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ, ಚೀನಾದವರು ಮತ್ತು ತೈವಾನಿನವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಬೌಲ್ವಾರ್ಡ್ ಹತ್ತಿರದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಚೈನಾಟೌನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ I-೧೫ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ/ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಬೌಲ್ವಾರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಏಷಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯನ್ನೇ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಫಿಲಿಪಿನೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರದು ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಂಗಡವಾಗಿದ್ದು, 113,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 56.5%ರಷ್ಟು ಜನ ಏಷಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.3%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೇರಿಕಾದ 2000ದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೆವಾಡಾದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ, 5 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ 16.19% ಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡುವವರು; 1.59% ರಷ್ಟು ಜನ ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ ಬಳಸುವವರು; ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವವರು 1%; ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲದವರು ಮಧ್ಯ ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.
ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನವರು 6.8%; 18 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನವರು 26.3% ಮತ್ತು 65 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು 13.6%. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50.7ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರ ಪೈಕಿ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾ ಈ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಂಬಲ ಹೊತ್ತು ಬರುತ್ತಿದ್ದವರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರು. ಇದು 1990 ಮತ್ತು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮೂಲ ಆಧಾರದ ಉದ್ಯೋಗವೆಂದರೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು.
1940 ಮತ್ತು 2000ದ ನಡುವೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾವಾರು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ ನೆವಾಡಾ ಆಗಿದ್ದಿತು. 1990 ಮತ್ತು 2000ದ ನಡುವೆ, ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 66.3%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದ ಹೆಚ್ಚಳ ಸುಮಾರು 13.1%ರಷ್ಟು. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
2010ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ವಲಸಿಗರೇ ಸುಮಾರು 8.8%ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇದು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.
ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನತೆ
2008ರ ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಪ್ರಾಚೀನತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಜನವಸತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಧಾರ್ಮಿಕತೆ
ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಣಗಳೆಂದರೆ:
ಆರ್ಥಿಕತೆ
thumb|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿರುವ, ನೆವಾಡಾದ ತಹೊಯೇ ಸರೋವರ ನೆವಾಡಾದ "ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಆನ್ವೇಷಿಕ ತಳಹದಿಯೆಂದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಧಾರವೆಂದರೆ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದ ವಾಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಸಂಪಾದನೆ, ಸುಲಭ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೂಜುಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುನ್ನಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ".
ದಿ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯು 2006ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು $225.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ರೆನೋ, ತಾಹೋ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಲಾಫ್ಲಿನ್ ಮೊದಲಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಧಾಮಗಳು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. FY08 ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 266 ಜೂಜುಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಂದ್ಯಾಟದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭ ಸುಮಾರು 12 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯೇತರ ಲಾಭ ಸುಮಾರು 13 ಬಿಲಿಯನ್ನುಗಳಷ್ಟು. ನೆವಾಡಾದ ಜೂಜಿನ ಪಂದ್ಯಾಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
2007ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು $39,853 ಆಗಿದ್ದಿತು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 16ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಆಗಸ್ಟ್ 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ಶೇಕಡಾ 14.4%ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ಇಲ್ಲಿಂದ ರಫ್ತಾಗುವ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ, ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಈರುಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಯಂತ್ರಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು.
ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಹೊರಗೆ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ. ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಅದೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಗೆಯಲ್ಪಡುವ ಅದಿರಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ, ಸುಮಾರು $2.84 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ 6.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಔನ್ಸುಗಳಷ್ಟು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಅಗೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಚಿನ್ನೋತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ 8.7% ಚಿನ್ನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಗೆಯಳಗುತ್ತದೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನೆವಾಡದ್ದು. (ಗಮನಿಸಿ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ) 2004ರಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು $69 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, 10.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಔನ್ಸ್ ಅಗೆತದಿಂದಾಗಿ, ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ. (ಗಮನಿಸಿ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ) ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಅದಿರನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳೆಂದರೆ, ತಾಮ್ರ, ಜಿಪ್ಸಂ, ಡಯಟೋಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಲೀಥಿಯಂ. ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದ್ದರೂ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ, ವಿಶ್ವದ ಅದಿರುಬೆಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯವಾರು ಕನಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆಯು 6.85% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಎಲ್ಕೋ, ಎಸ್ಮೆರಾಲ್ಡಾ, ಯುರೇಕಾ, ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರೆಲ್ಲ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರಹದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡೆರಡು ರಾಜ್ಯ/ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯು 8.1%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದೇ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೇ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಕಾರ್ಸನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೆರಿಗೆಯು 7.475%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ವಾಶೋನಲ್ಲಿ 7.725%ರಷ್ಟಿದೆ. ನೆವಾಡಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆಯು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜೂನ್ 1, 2009ರಂದು.
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸತಿ ಕೋಣೆ(ಹೋಟೆಲು)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೋಟೆಲು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೆವಾಡಾವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ, 584 ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ, 187,301 ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದುವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. (15 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಣೆಗಳು) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಗಿದ್ದರೂ, ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರತಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೋಟೆಲು ಇದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಸತಿ 67 ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೋಟೆಲಿರುವುದು ಇದರ ಎದಿರು ಕಡಿಮೆಯೇ.
ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದೇ ನಡೆಸಲಾಗುವ, ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, 400,000 ರಷ್ಟು ಜನವಸತಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಂತಹ ಕಸುಬೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 300 ಜನ ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ನೆವಾಡಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಭಾಗವೇನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಿಣುಕಾಟ, ಹೊಡೆದಾಟಗಳು ಇದ್ದೇ ಇವೆ. ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ 14 ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ, 8ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನಗಳೆಂದು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು (ರೆನೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ರೆನೋ-ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸ್ಟೋರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
thumb|upright|ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಫಲಕ ಆಮ್ಟ್ರಾಕ್ ನ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಜೆಫಿರ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲ ಅಂತರ್ಖಂಡ ರೈಲುಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಚಿಕಾಗೋ ದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಮೆರಿವಿಲ್ಲೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಎಲ್ಕೋ, ರೆನೋ, ವಿನ್ನೆಮುಚ್ಚಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಟ್ರಾಕ್ ನೇರಮಾರ್ಗ ಮೋಟಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನೀಡಲ್ಸ್ ಗೆ, ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸಿಗೆ, ಮತ್ತು ಬೆಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಸ್ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ; ಇತ್ತ, ನೆವಾಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈನ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಕ್ರಾಮೆಂಟೋ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೆಹೌಂಡ್ ಲೈನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗವು ಕೆಲವು ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. thumb|ಯು.ಎಸ್. ರೂಟ್ 50, ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕದ "ಪರಮ ಒಬ್ಬಂಟಿ ರಸ್ತೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಸಹ ಇದೆ. ಅಂತರರಾಜ್ಯ 15 ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. I-215 ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ ರೂಟ್ I-515 ಮಾರ್ಗಗಳು ಕೂಡಾ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಜ್ಯ 80 ನೆವಾಡಾದ ಉತ್ತರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಯ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ ಉತಾಹಿನ ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ನದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ರೆನೋವಿನ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹ ಸ್ಪರ್ ರೂಟ್ I-580ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ: ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ 6, ಯುಎಸ್ 50, ಯುಎಸ್ 93, ಯುಎಸ್ 95, ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ 395 ಪ್ರಮುಖವಾದವು. 189 ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಸಹ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡ ಒಂದು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೊರಳಬೇಕೆಂಬ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಎಷ್ಟೋ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೂ ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಸೆಮಿ-ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ರೈಲುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ತ್ರಿ-ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಕೂಡ ಹಾದುಹೋಗಬಲ್ಲಂತಹ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಸು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಪಾಯಗಳು ತೊಂದರೆಗಳು ಎದಿರಾಗದಿರಲಿ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವು ಹಾಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ.
ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಏರಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ (CAT) ಎಂಬುದು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿ-ಮಹಡಿ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರೆನೋ-ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಮಹಾನಗರದ ತುಂಬಾ ಆರ್ ಟಿ ಸಿ ರೈಡ್ (RTC RIDE) ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಸಂಚಾರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರದ JAC. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇತರ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಮೈಲಿ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವ ಮೊನೋರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮೊನೋರೈಲ್ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸಮುದಾಯ ಭವನವನ್ನೂ ಹಾದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ, ಮುಂದೆ ಬಹುತೇಕ ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾರ್ರನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ತಕನ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಹೋಟೆಲುಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮವೇ ಆದ ಮೊನೋರೈಲ್ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.
ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾರ್ರನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನೆವಾಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ರೆನೋ-ತಾಹೋ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಮೊದಲು ರೆನೋ ಕ್ಯಾನನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿದ್ದ) ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.
ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
ಜಿಮ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೆವಾಡಾದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಚುನಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ನೆವಾಡಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಗವರ್ನರ್ ನಾಲು ವರ್ಷಗಳ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ (ಆಜೀವ ಮಿತಿಯ) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇಬ್ಬರು ಸೆನೆಟ್ ಸಂಸದರಿರುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್ (ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟ್) ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎನ್ಸೈನ್ (ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್). ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅವಧಿಯ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲ. ನೆವಾಡಾದ ಮೂವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದರೆ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಡೀನ್ ಹೆಲ್ಲರ್, ಮತ್ತು ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟ್ಸಗಳಾದ ಶೆಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಡಿನಾ ಟಿಟಸ್.
ಶಾಸಕಾಂಗ
thumb|right|upright|ನೆವಾಡಾದ ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕ ಭವನದ ಒಂದು ನೋಟ.
ನೆವಾಡಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಸೆನೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲ್ಮನೆ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕೆಳಮನೆ ಎಂಬೆರಡು ಉಭಯಸದನಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇನೇಟಿನ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ನೆವಾಡಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವ ಅವಧಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರ, ಸದನದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ, ಪ್ರತಿ ಸದನದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. (ಇಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆಯು ನೇರ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯು ಅಜೀವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಸಂವಿಧಾನದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೆವಾಡಾ ಉಚ್ಛನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯ (7-0) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಂತೆ ನಿಯಮಗಳು 2010ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಲಾಪವು ಪ್ರತಿ ಬೆಸ ವರ್ಷದ 120 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ರವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಮೇಲ್ಮನೆ (12ರಿಂದ 9ರ ತನಕ ಬಹುಮತದ) ಮತ್ತು ಕೆಳಮನೆಗಳು (28ರಿಂದ 14ರ ತನಕ ಬಹುಮತದ) ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ
ನೆವಾಡಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರುಗಳು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದಾವೆ ಹೂಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬರ್ಥದ ಲೇಖನಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಸ್ವತಃ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. (ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.)
ಮೂಲ ನ್ಯ್ಯಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ)ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೆಂದು (ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳೆರಡರ ಕೆಳಗೂ ಬರುವ) ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳು
thumb|right|ನೆವಾಡಾದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನ ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್. 1900ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಾಸಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಮರುಭೂಮಿಯಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಅದಿರಿನ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ಬಂದು ನೆಲೆಸುವವರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಫ್ರೀಡ್ಮನ್ ಮುಂದೇನಾಯಿತೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ:
ನೆವಾಡಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯು ಕಾನೂನಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. (ಅನುಮತಿಸಿದ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಆದರೂ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸನ್ನೂ, ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ, ರೆನೋವನ್ನೂ, ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.
ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳು
ನೆವಾಡಾದ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 6.85ರಷ್ಟಿದೆ. ಆಯಾಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವೋಟರ್ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ 6.85ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 8.1ರ ತನಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಯು ಪ್ರವಾಹ ವಿಕೋಪಗಳಿಗಿದ್ದರೆ, ಸಮೂಹ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಇರುವ ತೆರಿಗೆ 0.50ರಷ್ಟು. ಹಾಗೆಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ಜಲ ಮಂಡಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ರೆನೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 7.725ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ReTRAC ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನೆ, ಸಮೂಹ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ದರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
ವಸತಿ ತೆರಿಗೆಯು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿಲೀನವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ನ ತೆರಿಗೆ ದರವು 12%ರಷ್ಟಿದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಂಡರ್ಸನ್ ಮಹಾನಗರಗಳ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ತೆರಿಗೆ ದರ 13%ರಷ್ಟು.
ಪೌರಾಡಳಿತ ಕಾನೂನುಗಳು
ನೆವಾಡಾವು ಪುರಸಭೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಾರ್ದಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕೆಲ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕುಳಗಳು ತಮ್ಮ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉದಾರತೆ ತೋರಿದೆ. ನೆವಾಡಾ ವಿಗ್ರಹದ ಹೆಸರು ಹೇಳಿಯೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ. ನೆವಾಡಾ ಪುರಸಭೆಯು ತನ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಂತಹ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದಾಗಲೂ ಅವರುಗಳು ಅವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ ರೀತಿ ಆ ಯೋಜನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರ ರಾಜ್ಯದವರೂ ಅವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆಗಳವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ತೆರಿಗೆ ಹಾವಳಿಯಿಲ್ಲ.
ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುವವರು ಸೀಮಿತ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಾಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಭವನಗಳು ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಡ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಿವೆ. ನೆವಾಡಾ (ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ) ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ದರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು.
ಮಾದಕ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾನೂನುಗಳು
ಮುಕ್ತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅಮದ್ಯವ್ಯಸನದ ಕಾನೂನುಗಳು ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾದಕ ವ್ಯಸನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನುಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಮೀರಿದವರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಮಾರಿಜುವಾನಾಬಳಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ ನೆವಾಡಾ ಆಗಿದೆ.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ, ಇದೀಗ 21 ವರ್ಷದವರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಒಂದು ಔನ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಿಜುವಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ನೆವಾಡಾ ಮತದಾರರು ಆ ಒಂದು ಔನ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಮಾರಿಜುವಾನವನ್ನು (ಖಾಸಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ) ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಮತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಸಿ, ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕೂಡಾ. ಅಂಥವರನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಾರರೆಂದೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಆಗ್ರಹ. (ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವರು 55% ರಷ್ಟು ಜನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವರು 45%ರಷ್ಟು ಜನ) ಇದರ ಜೊತೆಗೇ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವೂ ಒಂದು. (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.)
ಮದ್ಯಪಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ತುಂಬಾ ಸಡಿಲ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲವೂ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು "ಕೊನೆಯ ಬೇಡಿಕೆ" ಎಂಬುವ ಯಾವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಾರಾಯಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟುಗಳು ಕೂಡ ದಿನದ 24 ತಾಸುಗಳೂ, ಬೀರ್, ವೈನ್, ಮತ್ತು ಮದ್ಯವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಧೂಮಪಾನ
ನೆವಾಡಾದ ಮತದಾರರು (ದಿ ನೆವಾಡಾ ಕ್ಲೀನ್ ಇಂದೋರ್ ಆಕ್ಟ್) ಎನ್ನುವ ವಿನೂತನ ಧೂಮಪಾನ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯೊಂದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಅದು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅದು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾರುಗಳ ಒಳಾಂಗಣಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪೂರೈಸದ ಸಮಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಸಿನೋಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೇಲು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಂಬಾಕು ಮಾರುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧೂಮಪಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಸರಕಾರವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ, ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಲ್ಬೋ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 2008ರ ಆ ಖಟ್ಲೆಯು ಇನ್ನೂತನಕ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ.
ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯ
ನೆವಾಡಾ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಿರುಕು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಾಜಕೀಯದ ಚುರುಕು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೂಡ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರಯುತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೂ ಒಂದು ರೀತಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಕನಿದ್ದಂತೆ. 1994ರಲ್ಲಿ, ನೆವಾಡಾ ಮತದಾರರೇ ಅವಧಿ ಪರಿಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುನಿಸನ್ನೂ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಕಬಳಿಸಿ ಕೂತಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನತೆಗೆ ಈ ದ್ವೇಷದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದೇ ಇಲ್ಲ.
ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋಗಳಿಗೆ ತಾಯ್ನಾಡುಗಳಾಗಿರುವ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ, ನೆವಾಡಾದ ಶೇಕಡಾ 87ರಷ್ಟು ಮತಗಳು ಅದೇ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಒಂದೋ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ರೆನೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾನೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣ
1912ರಿಂದಲೂ ನೆವಾಡಾವು ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಗೆಲುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೇ ಮತ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಕೇವಲ 1976ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ರಿಗೆ ಅದು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಯು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.
2008ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 43.8%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು, ಶೇಕಡಾ 36.1%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 20.1%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 1992ರ ಮತ್ತು 1996ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ, ನೆವಾಡಾವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. 2000 ಮತ್ತು 2004ರ ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲೂ ಬುಶ್ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಅಮೇರಿಕ ಸೇನೇಟಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾಗಿ ಸೇನೇಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕ, ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೆನೆಟೋರಿಯಲ್ ಕಮಿಟಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎನ್ಸೈನ್. ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರೆನೋವಿನ ಗಣತಂತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಜಿಮ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ರವರೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ
ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು:
ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ
ಸಿಟಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ನಗರಗಳು ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಂರೂಲ್ (ಗೃಹಾಡಳಿತ) ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದು ಆಯೋಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಸಡಿಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳದ ನಗರಗಳೆಂದರೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಯಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಮಿಷನ್ ಗಳಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಗರ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ (TAB) ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ (CAC) ಅಥವಾ ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕಮಿಷನ್ ಅಥವಾ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಿರುವ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಮಂಡಳಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧ ಮಂಡಳಿಯು ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳಲ್ಲೇ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಗರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿಗಮಗಳು ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹಣವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳೆದಿರು, ಆಯಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಬೋರ್ಡ್ ನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿವೆ. ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಗರ ಮ್ಯಾನೆಜರರೊಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವು ನಿಗಮದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು
thumb|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ thumb|ರೆನೋ thumb|ಎಲ್ಕೋ thumb|ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರ
ಪ್ಯಾರಡೈಸ್, ಸನ್ರೈಸ್ ಮೇನರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಲೀ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
''ಸೂಚನೆ: 2004ರ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಮತ್ತು 2000ದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೋಷ್ಟಕ. ''
ನೆವಾಡಾದ ಹತ್ತು ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ
ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ತಂಗುದಾಣಗಳು
thumb|right|ಫೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಣಿವೆ
ಉತ್ತರ ನೆವಾಡಾ
right|thumb|ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್
ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ
right|thumb|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಪರ್ವತ
ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 68 ಕಾದಿಟ್ಟ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಮತ್ತು ಭೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದವರಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ ಪೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಗಮನಿಸಿ: ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
ಕ್ರೀಡೆ
ನೆವಾಡಾವು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೆನೋವಿನ ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ವೊಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಮೌಂಟೇನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ರೀಡಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ UNLV ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ.
UNLV ತನ್ನ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾಟಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಜೆರ್ರಿ ಟಾರ್ಕಾನಿಯನ್ ರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೆಲ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ, ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗದ ಡಿವಿಜನ್ I ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 103–73 ಅಂತರದಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅದು ಆ ತಂಡ ತಲುಪಿದ ಗರಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಲೂ ಕೂಡ ಆ ತಂಡ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. 1991ರಲ್ಲಿ, UNLV ತನ್ನ ಆ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಲ್ಯಾರಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ನೈಸ್ಮಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟಾದರೂ UNLV ಅಂತಿಮ ನಾಲ್ಕರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಡೆಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿರುದ್ಧ 79-77 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ. NCAA ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಸೋಲು ಇದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೆಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಪ್ರಿ-ಸೀಸನ್ನಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಬ್ಯಾಕ್ ಟು ಬ್ಯಾಕ್ #1ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. (1989–90, 1990–91) ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.(2007–08, 2008–09) ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಆಂಡ್ರೆ ಅಗಾಸ್ಸಿಯ ತವರು ರಾಜ್ಯ ಕೂಡ ನೆವಾಡಾ ಎಂಬುದೊಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ.
ನೆವಾಡಾದ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿ ವೃತ್ತಿಪರ
ಕಾಲೇಜು
ರಾಜ್ಯವು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಪೀಡ್ ವೆ ಮತ್ತು ನಾಸ್ಕರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೋಡಿಯೋ ದ ತವರು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.
ಮಿಲಿಟರಿ (ಸೇನೆ)
ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹಲವಾರು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ಯುಎಸ್ಎಸ್ ನೆವಾಡಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
ನೆವಾಡಾವು ಅಮೇರಿಕ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನೆಲ್ಲಿಸ್ ವಾಯುಸೇನಾ ನೆಲೆಯ ತವರು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ನೆಲ್ಲಿಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯ ತಾಣವಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರದ ಏರಿಯಾ 51ರ ನೆಲೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಏರಿಯಾ 51 ತಾಣವು ಗ್ರೂಂ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಲವಣ ಸರೋವರದ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ, ಗ್ರೂಂ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನುಕೂಲವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ USAF ಧೃಢಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕ್ರೀಚ್ ವಾಯುಸೇನಾ ನೆಲೆಯು ನೆವಾಡಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ನೆಲೆಯಾದ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಫಾಲನ್, ಫಾಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಹಾತೋರ್ನ್ ಆರ್ಮಿ ಡಿಪೋ ಹಾತೋರ್ನ್ ನಲ್ಲಿದೆ; ಟೋನೋಫ್ ಸರಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವು ಟೋನೋಫ್ ಬಳಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ನೌಕಾ ನೆಲೆಗಳು ಹಲವಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ ಮ್ಯಾನಡ್ ಏರಿಯಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, ದಿ ನೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಎಂಡ್ ಏರ್ ವಾರ್ಫೆರ್ ಸೆಂಟರ್, ನೆವಾಡಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ರೇಂಜ್, ರೆಡ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್, ದಿ ಯುಎಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಥಂಡರ್ ಬರ್ಡ್ಸ್, ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ವಾರ್ಫೆರ್ ಸೆಂಟರ್, ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಮತ್ತು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇವಿ ಫೈಟರ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.
ಭವಿತವ್ಯದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯಗಳು
ನೆವಾಡಾ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು, ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಜನತೆ ಹಿತವಾದ ಚಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನಗರದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆ, ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಗಿಜಿಗುಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಾಂಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಇದೆ. (2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 314,000 ಇದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗ್ರೇಡ್ ಕೆ-12 ಆಗಿದ್ದಿತು). ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೂ, ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಗರವಾದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದೆ. (ರಾಜ್ಯದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೆವಾಡಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಹಣದಲ್ಲಿ $1 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಣದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದಿತು). ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದ ಜಲಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2020ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ತಲೆದೋರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹರಿಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡಾ ಒಂದು.
ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನ ವಿಮೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಜನಸಮುದಾಯವಿದೆ.
ವೆಂಡೋವರ್ ಉತಾಹ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಲವು ನಿವಾಸಿಗಳು ನೆವಾಡಾದೊಂದಿಗೆ ತಾವಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ವೆಂಡೋವರ್ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದು, ಇದರೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀಡಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಎನ್ನುವ ಪ್ರದೇಶವೂ ಕೂಡ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಧ್ವನಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆವಾಡಾ ಮತ್ತು ಉತಾಹ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
2008ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲಿಟ್ಟರ್ ಸ್ಕೋರ್ ಕಾರ್ಡ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಂಘದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೊಳಚೆ ಮತ್ತು ಕಸ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನಾ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಾಯ್ಡ್ ಗೇಮಿಂಗ್ ಸುಮಾರು 4.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸ್ಟಾರ್ಡಸ್ಟ್ ಹೋಟೆಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿನೋವಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕಿದ್ದ ಎಷೆಲಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, ಹಣದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲವಾಗಿತ್ತು.
ಕೊಯೋಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಕೂಡ ಸುಮಾರು 240,000 ಜನರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಲಿಂಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ನೆವಾಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾ ನಗರವು ಹಾರ್ವೆ ವ್ಹಿಟ್ಮೋರ್ ಎಂಬುವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತಾರತಮ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನಗಳು
thumb|upright|ನೆವಾಡಾದ[129] ಪ್ಲಾಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ
ವರ್ಗ:ನೆವಾಡಾ ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌‌ ವಸಾಹತುಗಳು ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಪಂಢರಪುರ
ಪಂಢರಪುರ (ಮರಾಠಿ: पंढरपूर) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನ. ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ನದಿಯು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಅರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಠ್ಠಲನ ದೇವಾಲಯ ಆಶಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಪಂಢರಪುರ - ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ವಿಟ್ಠಲ ಅಥವಾ ಪಾಂಡುರಂಗ ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿದೇವತೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು 64 ಕಿ.ಮೀ. ಕುರ್ಡವಾಡಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 52 ಕಿ.ಮೀ. ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮೀರಜ್-ಕುರ್ಡವಾಡಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಡರಪೂರ, ಫಂಡರಿ, ಪಾಂಡುರಂಗಪುರ, ಪಂಢರೀಪುರ, ಫಾಗನೀಪುರ, ಪಂಡರಂಗೆ, ಪಂಡರಗೆ, ಪಾಂಡೊರಂಗಪಲ್ಲಿ, ಪಂಡರಂಗಪಲ್ಲಿ, ಪಂಡರಾದ್ರಿ, ಪಾಂಡರೀಕಕ್ಷೇತ್ರ ಮುಂತಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಿವೆ. ಪಂಡರಂಗೆ ಎಂಬುದೇ ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದವೆಂದು ಕೆಲವರ ಮತ. ಆದರೆ ಪಂಡರಾದ್ರಿ ರಂಗ ಪಾಂಡುರಾದ್ರೀರಂಗ ಎಂಬುದು ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗ ಎಂಬುದರ ಸಂಸ್ಕøತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಆ ಶಬ್ದ ಆಕುಂಚನಗೊಂಡು ಪಾಂಡುರಂಗ ಆಯಿತೆಂದು ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪಾಂಡುರಂಗನಪುರವೇ ಫಂಡರಪುರ ಎಂದಾಯಿತು ಎಂದು ಆರ್.ಜಿ. ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಈ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪಂಢರಪುರ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿ ಮಹದೇವಗಿರಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಭೀಮಾನದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಭಿವರಾ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನದಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಿರುವುದರಿಂದ ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ನದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಉಪನದಿಗಳು ಬಂದು ಸೇರಿ ಕೆಲವು ಸಂಗಮಗಳಾಗಿವೆ. ಪಂಢರಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮ್ಯೆ ಪಂಢರೀಮಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಎಂದು ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣಾಂತರ್ಗತವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಭೀಮಾತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌಂಡರೀಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಅಧಿದೇವತೆ ಪಾಂಡುರಂಗನೆಂಬ ದೇವತೋತ್ತಮ. ಆ ನಗರ ಅರ್ಧಯೋಜನ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಕಾಲುಯೋಜನ ಅಗಲ ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ದ್ವಾರಗಳು
ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳು : ಭೀಮಾ ಹಾಗೂ ಶಿಶುಮಾಲಾನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ್ವಾರ; ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾವಳಿ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ; ಮಾನಸೂರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರ; ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಭೀಮಾ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಪವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ್ವಾರ; ಅಲ್ಲಿ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಾನ. ಭೀಮಾ ಹಾಗೂ ಭರಣೀ ನದಿಯ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ್ವಾರ; ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು :
ವಿಟ್ಠಲ ಮಂದಿರ
ಊರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಮಹಾದ್ವಾರ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. 350 ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು 170 ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ. ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ನಾಮದೇವದ್ವಾರವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಮದೇವ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು. ನಾಮದೇವನ ಪಾದಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ವಟವೃಕ್ಷ ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತುಮೂರು ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳ ಮಂದಿರ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಮುಕ್ತಿಮಂಟಪ. ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಂಟಪ; ಕಮಾನುಗಳಿವೆ. ಮಂಟಪದ ಹತ್ತಿರ ಗಣಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಕೆಲವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಠಲನ ಮೂರ್ತಿ ಈ ಗಣಪತಿಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಸದ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ನಗಾರಖಾನೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿಗೆಯ ಮಂಟಪ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಸಂತ ಪ್ರಹ್ಲಾದಬುವಾ ಬಡವೆ ಹಾಗೂ ಕಾನೋಬಾ ಇವರ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೀಪಮಾಲೆ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಸಂತರಾಮದಾಸರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾರುತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ 16 ಕಂಬದ ಮಂಟಪ; ಇದಕ್ಕೆ ಮೂರುಬಾಗಿಲುಗಳು; ಮಧ್ಯದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆಯನ್ನೂ ದಶಾವತಾರದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಮನೀಯವಾಗಿ ಕೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರೇಕನ್ನು ಕುಂದಣಿಸಿದ ಕಂಬವೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗರುಡಕಂಬವೆಂದೂ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕಂಬವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿದ ಅನಂತರವೇ ವಿಟ್ಠಲನ ದರ್ಶನ. ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲೇ ಪಾಂಡುರಂಗ ಬಾದಶಹನಿಗೆ ದಾಮಾಜಿಪಂತನ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಹಾರ್‍ನ (ಚಂಡಾಲ) ವೇಷದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನವಿತ್ತ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಎರಡು ಪಾದುಕೆಗಳಿವೆ.
ಮಂಟಪ
ತರುವಾಯ ಒಂದು ಚೌಖಂಬಾ ಮಂಟಪ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಿದ್ವಾರ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಾನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಮಂಟಪದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುರಂಗಶಯ್ಯಾಗೃಹ. ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೀಲಿಸಿಕಟ್ಟಿದ ಮಂಚವಿದೆ. ಚೌಖಂಬಾ ಮಂಟಪದ ತರುವಾಯ ಒಂದು ಕಮಾನು. ಅದಕ್ಕೆ ಆತುಕೊಂಡು ಗರ್ಭಗೃಹ. ಇಲ್ಲಿನ ಭಿತ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಾಗಿಲನ್ನೂ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರೇಕಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿದ ಕೂಡಲೆ ಇಟ್ಟಗಿಯ ಮೇಲ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ವಿಠೋಭ. ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಣಾಪಥದ ಬಸಾಲ್ವ್ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದೆ. ಮೂರ್ತಿ ಬಹು ಸುಂದರ, ಆಕರ್ಷಣೀಯ. ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಬಂಧಗಳು ಇದಕ್ಕಿಲ್ಲ. 1884ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೆಜೆಟಿಯರಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್‍ಲಾಲ್ ಇಂದ್ರಾಜಿ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರ್ತಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಟೊಂಕಕ್ಕೆ ಆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಹಾಗೂ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ನಾಳಸಮೇತ ಪದ್ಮ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಸಾಯುಜ್ಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆಂದು, ಹಿಂದೆ ಭಕ್ತರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಂದು, ಅರ್ಚಕರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಕ್ತಾಬಾಯಿ (ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನ ಸೋದರಿ) ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಟ್ಠಲನ ಮೂರ್ತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಿರಿದು ಎಂದು ಶರಣು ಹೋದಳಂತೆ. ಮೂರ್ತಿಯಂತೆ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವೂ ನಾಗರಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿದೆ.
ವಿಠ್ಠಲನ ಮುಂದಿನ 16 ಕಂಬದ ಮಂಟಪವನ್ನು ದಾಟಿದ ಕೂಡಲೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಬಾಯಿ, ನಾರದ, ಪರಶುರಾಮ, ಬಲಸೊಂಡೆ ಹಾಗೂ ಎಡಸೊಂಡೆಯ ಗಣಪತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವೆಂಕಟೇಶನ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಮಂದಿರದ ಆಚೆ ಬಾಜಿರಾಯನ ಓವರಿಯಿದೆ. ಇದರ ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮಂದಿರ, ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಗಣಪತಿ, ಖಂಡೋಬ (ಮೈಲಾರ) ಮತ್ತು ನಾಗರಾಜ- ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ.
ಮಂದಿರಗಳು
ರುಕ್ಮಿಣೀ ಮಂದಿರ : ಗರ್ಭಗೃಹ, ಮಧ್ಯಗೃಹ, ಮುಖ್ಯಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಸಭಾಮಂಟಪ — ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರದಲ್ಲೆ ಸತ್ಯಭಾಮೆಗೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವನಾಥ, ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಕಾಲಭೈರವ, ರಾಮೇಶ್ವರಲಿಂಗ, ದತ್ತ ಮತ್ತು ನರಸೋಬಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ 16 ಕಂಬದ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೆ 84 ಲಕ್ಷ ಯೋನಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲಾಲೇಖವಿದೆ. ಜನರ ಹಸ್ತ ಸ್ಪರ್ಶನದಿಂದ ಕಲ್ಲುಸವೆದು ನುಣಪಾಗಿದೆ; ಶಾಸನಸ್ಥ ವಿಷಯ ಅಳಿಸಿ ಮಾಯವಾಗಿಹೋಗಿದೆ.
ವಿಟ್ಠಲ ಹಾಗು ರುಕ್ಮಿಣೀ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ನೈಮ್ತಿತ್ತಿಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪೂಜಾವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ನವರಾತ್ರಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಯುಗಾದಿಯ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಭರಣಗಳ ಅಲಂಕಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಪುಂಡಲೀಕ ಮಂದಿರ : ಇಲ್ಲಿ ಪುಂಡಲೀಕ, ತುಕಾರಾಮನ ವಂಶಜ ಬಾಹುಸಾಹೆಬ್ ದೇಹೂಕರ್, ಗೋವಿಂದ ಬುವಾ ಅಮಳನೇರ್‍ಕರ್, ಗೋವಿದಂಬುವಾ ಚೋಪಡೇಕರ್, ಭಾನುದಾಸ ಮಹಾರಾಜ ವೇಲಾಪುರಕರ್ ಮೊದಲಾದವರ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಪುಂಡಲೀಕನ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಘಾಟ್‍ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಂಡಲೀಕನ ಮಂದಿರದ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ಸಮಾಧಿಯಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಕಿಂಚಿತ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ವಸಂಪ್ರದಾಯದವರ ಮಠವಿದೆ.
ವಿಷ್ಣು ಪದ : ಪುಂಡಲೀಕಮಂದಿರದಿಂದ ಸುಮಾರು 1ಮೈಲಿಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪುಂಡಲೀಕನ ಜೊತೆ ಬಂದಿದ್ದು ಭೋಜನ ಮಾಡಿದುದಾಗಿಯೂ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಿದುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಗೋಪಾಲಪುರ : ಇಲ್ಲೊಂದು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವೇಣುಗೊಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿ ಬಹುಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯ ಪುಷ್ಪವತೀ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರ್ತೀಕಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಮಕರಾಜನ ದೇವಗೃಹ ಹಾಗೂ ಜನಾಬಾಯಿಯ ಗುಹೆಗಳಿರುವುದು.
ಪದ್ಮತೀರ್ಥ : ಪದ್ಮಾವತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಾಮದೇವ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೆಂದು ವದಂತಿ. ಪಾಂಡುರಂಗ ಅವರಿಬ್ಬರ ಕೈಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿದುದಾಗಿ ಒಂದು ಅಭಂಗವಿದೆ.
ದಿಂಡೀರವನ : ಪಾಂಡುರಂಗ ಹಾಗೂ ರುಕ್ಮಿಣಿಯರ ಪ್ರೇಮಕಲಹ ಹಾಗೂ ಸಂಗಮಗಳ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜನಾಬಾಯಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ್ದಳೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಾಸನಾರಾಯಣನ ಮಂದಿರ : ದಿಂಡೀರವನದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಈ ಮಂದಿರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಯೋತಿಪಂತ ದಾದಾ ಮಹಾಭಾಗವತ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗವತ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.
ವಾರಕಾರಿ
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಂಢರಪುರದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ವಾರಕಾರಿ ಎಂಬ ಭಕ್ತ ಜನಾಂಗ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಜಾತ್ರೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಷಾಢ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಗಳ ಭಕ್ತಜನ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೆ ಇದೊಂದು ಸಮನ್ವಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಟ್ಠಲನ ಭಕ್ತರಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯವರಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠೀ ಕನ್ನಡ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ಭಕ್ತರ ಸಂಗಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ, ನಿವೃತ್ತಿನಾಥ, ತುಕಾರಾಮ, ನಾಮದೇವ, ರಾಮದಾಸ ಮುಂತಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂತರು ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು, ವ್ಯಾಸರಾಯರು, ವಾದಿರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಪುರಂದರದಾಸರು, ವಿಜಯದಾಸರು, ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಮುಂತಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಕ್ತಶಿರೋಮಣಿಗಳೂ ಚೌಂಡರಸ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲ ಕವಿಗಳೂ ವಿಟ್ಠಲನ ಉಪಾಸಕರು. ಚಾಂಡರದ ತನ್ನೆರಡೂ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಅಭಿನವ ದಶಕುಮಾರ ಚರಿತೆ, ನಳಚಂಪೂ) ಅಭಂಗವಿಟ್ಠಲನನ್ನು ಆರಾಧ್ಯದೈವವೆಂದು ಸ್ತುತಿಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಮದಭಂಗವಿಟ್ಠಲ ಪದಾಂಭೋಜ ಮತ್ತಮಧುಕರ ಎಂದೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಸೆಲೆ ಈ ಅಭಂಗವಿಟ್ಠಲ.
ಭಕ್ತಿಸಂಪ್ರದಾಯ
ಪಂಢರಪುರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆದ್ಯಪೀಠವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾನಪುರದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅರಸು ಮನೆತನದ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಿಧೇಯನ ಪಾಂಡುರಂಗಪಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವಸುಧಾಧಿಪತಿ ರಙ್ಗ ಎಂಬ ಆರಂಭದ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಕ್ಯ 15ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಜಯದ್ವಿಟ್ಠ, 19ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಪಾಂಡೊರಂಗಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 29ನೆಯ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಪಂಡರಾದ್ರೀಶೇನ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ. 1189ರ ಶಿಲಾಲೇಖವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪೀಡೆ ಕೊಡುವವರಿಗೆ ಹಾಗೆ ಕೊಡದಂತೆ ವಿಟ್ಠಲನ ಆಣೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.
1236ರ ಹೊಯ್ಸಳ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಭೀಮರಥೀ ನದೀತೀರ ಸಂನಿವಿಷ್ಟ ಪಂಡರಗೆ ನಾಮಾನಂ ಮಹಾಗ್ರಾಮ ಮಧಿವಸತೇ ಪುಂಡರೀಕ ಮನಃಕುಮುದ ವಿಕಸ ಸುಧಾಕರಾಯ ಭಗವತೇ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದೇವಾಲಯ ಹಿರಿಯಗರಂಜ ಸಂಜ್ಞಕ ಮಹಾಗ್ರಹಾರವನ್ನು ದತ್ತಿಬಿಟ್ಟುದಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ. ಈ ಶಾಸನ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕತ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. 1273ರ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತನೂ ಆತನ ಕರಣಾಧಿಪ ಹೇಮಾದ್ರಿಪಂಡಿತನೂ ದೇವರ ದರ್ಶನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿದುದಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ. ವಿಟ್ಠಲ ಮಂದಿರದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚೋಖಾಮೇಳನ ಸಮಾಧಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ 1311ರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪಂಢರೀಪುರ, ವಿಟ್ಠಲ ಹಾಗೂ ವಿಠಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ, ವ್ಮರಾಠಾ, ಮುಸಲ್ಮಾನ ಮೊದಲಾದ ಅರಸುಮನೆತನಗಳ ಸಂಬಂಧವೂ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಪದ ವಿಟ್ಠಲ, ವಿಠಲ ಆದುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆ. ಪಂಢರಪುರ ಭಾಗವತ ಧರ್ಮದ ಅನಾದಿಕಾಲದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವೆಂಬುದೂ ಅಷ್ಟೇ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಮಫ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಮಫ್ತಿ ೨೦೧೭ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಕ್ರೈಮ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ. ನಾರ್ಥನ್ ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿರುವ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ, ಜಯಣ್ಣ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಚಿತ್ರವು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ ಶ್ರೀಮುರುಳಿಯು ಭೂಗತ ದೊರೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲಭಿಸಿತು.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ Artificial Intelligence ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ. ಪ್ರಮುಖ AI ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು "ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಂತ್ರವು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ತನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಗುರಿಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಾದ. ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯುಂಟೆ? ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೆ? ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವುಂಟೆ? ಇದು ಒಂದು ಸವಾಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿ.
ಮಾನವರ ಕೇಂದ್ರ ಗುಣ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ - ಹೊಮೊ ಸೆಪಿಯೆನ್ ಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆ-ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. - ಅರ್ಥಾತ್ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು- ಅದೆಷ್ಟು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಯಂತ್ರವೂ ಅನುಕರಿಸಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪುರಾಣ, ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಮತ್ತು ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗರ್ವಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಾತ್ವಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹ ಆಶಾವಾದದ ವಿಷಯವಾಗಿರುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಹಿನ್ನಡೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲುದುದಾಗಿದೆ.
AI ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉನ್ನತ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ "ವಿಘಟನೆ"ಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಆಯಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಸುತ್ತ AIನ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. AIನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತರ್ಕ, ಜ್ಞಾನ, ಯೋಜನೆ, ಕಲಿಕೆ, ಸಂವಹನ, ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಅಥವಾ "ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI") ಈಗಲೂ (ಕೆಲವು) ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ..
AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸ
20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಕುರಿತ ಹೊಸ ಗಣಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಎನ್ನಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮಾನವ ಗಣಿತ ತರ್ಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಣಕದ ಆವಿಷ್ಕರಣ - ಇವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು
1956ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಜರಿದ್ದವರ ಪೈಕಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಮಾರ್ವಿನ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ, ಅಲೆನ ನೆವೆಲ್ ಅನೇಕ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ AI ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸೈಮನ್‌ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ MIT, CMU ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್‌ ನಲ್ಲಿ AI ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಲವರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಆದೇಶ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: ಗಣಕಗಳು ಬೀಜ ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ಪದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. 60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ U.S. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು:
ತಾವು ಎದುರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಲೈಟ್‌ಹಿಲ್ ರವರ ಟೀಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೇರಿದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, 1974ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಮೊದಲ AI ಶೀತಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
90ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, AI ತನ್ನ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರಗಳು, ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತರೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು: ಇಂದಿನ ಗಣಕಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಮೂರ್‌ನ ಕಾನೂನು ನೋಡಿ), ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವ AI ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಣಿತದ ದೃಢ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧಕರ ಹೊಸ ಬದ್ಧತೆ.
AIನ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಾದ, ಒಂದು ಸವಾಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯುಂಟೆ? ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೆ? ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವುಂಟೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಭಾವೀ ಉತ್ತರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:
AI ಸಂಶೋಧನೆ
AI ಸಂಶೋಧನೆಯು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಗಳು, AIನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಹಳ ತೆರನಾಗಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅನ್ವಯಗಳು - ಇವಿಷ್ಟರ ಸುತ್ತಲೂ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿವೆ.
AIನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುವ (ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ) ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮತೆಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
ನಿಗಮಾತ್ಮಕತೆ, ತರ್ಕ, ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ
ಆರಂಭದ AI ಸಂಶೋಧಕರು, ಮಾನವನು ಫಲಕದ ಆಟಗಳನ್ನಾಡುವಾಗ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಗಮನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಹಾಗೂ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಂತ-ಹಂತದ ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. 80ರ ಮತ್ತು 90ರ ದಶಕಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ AI ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಉನ್ನತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.
ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣಿಕೆಯ ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವುಂಟು - ಹಲವಕ್ಕೆ ಈ ರೀತಿಯ ಅನುಭವವಾಗುವುದು - "ಸಂಯೋಜಕ ಸ್ಫೋಟ": ಸಮಸ್ಯೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದಾಗ ಒಟ್ಟು ಸ್ಮೃತಿ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಣಕದ ಸಮಯ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸುವಂತಹ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಆದ್ಯತೆ.
ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ
ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಜ್ಞಾನ ಗಳು AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತು. ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಸ್ತೃತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಇದೆ. AI ನಿರೂಪಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ: ವಸ್ತುಗಳು, ಗುಣಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು; ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಘಟನೆಗಳು, ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯ; ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು; ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ (ಇತರರಿಗೇನು ಗೊತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೇನು ಗೊತ್ತು) ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವು, ಕಡಿಮೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. "ಏನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ" ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯು ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದು), ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಉಚ್ಚ ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರಗಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:
ಯೋಜನೆ
ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ನಿಯೋಗಿಗಳು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದಾರಿ ಬೇಕಿದೆ (ಅವು ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರನಿಧಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು) ಮತ್ತು ಲಭ್ಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತತೆ (ಅಥವಾ "ಬೆಲೆ") ಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.
ನೀಡಿದ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಬಹು ನಿಯೋಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಹಲವು ನಿಯೋಗಿಗಳ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ವಿಕಸನಶೀಲ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಈ ರೀತಿಯಂತಹ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಕಲಿಕೆ
ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು. ಉಸ್ತುವಾರಿಯಿಲ್ಲದ ಕಲಿಕೆಯು ಆದಾನ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಉಸ್ತುವಾರಿಯಡಿ ಕಲಿಕೆಯು ವರ್ಗೀಕರಣ (ವಸ್ತುಗಳ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ವಸ್ತುವೊಂದು ಯಾವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ) ಮತ್ತು ಹಿಂಚಲನೆ (ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಆದಾನ/ಪ್ರದಾನ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆದಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರದಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವುದು) ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಲವರ್ಧನಾ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಗಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ದೊರೆತರೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು. ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಯಂತಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರೀತ್ಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಗಣಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗಣಕೀಯ ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಯು ಮಾನವರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದಿ, ತಾನಾಗಿಯೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತವಾಗುವುದು ಎಂದು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಕೆಲವು ಸೀದಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಮರುಗಳಿಕೆ (ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಬಳಕೆ
thumb|200px|ASIMO ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರ AIನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಗಳ ಕುಶಲಬಳಕೆಯಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಯಂತ್ರ ಮಾನವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಧಾರ, ಜೊತೆಗೆ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ಸ್ಥಳೀಕರಣ (ನೀವೆಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು), ನಕ್ಷೆ (ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಏನಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು) ಮತ್ತು ಚಲನಾ ಯೋಜನೆ (ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು) ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದು.ಚಲನೆ ಯೋಜನೆ
ಗ್ರಹಿಕೆ
ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಯು ಸಂವೇದಿಗಳಿಂದ (ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಧ್ವನಿ ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಸೊನಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಲಕ್ಷಣತೆಗಳುಳ್ಳ ಸಂವೇದಿಗಳು) ಆದಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಗಮನ ಮಾಡುವ ಕ್ಷಮತೆಯಾಗಿದೆ. ಗಣಕ ದೃಷ್ಟಿ ದೃಶ್ಯ ಆದಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ಷಮತೆ. ಕೆಲವು ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ ವಾಕ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಮೌಖಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ
thumb|200px|ಕಿಸ್ಮೆಟ್‌ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಯಂತ್ರಮಾನವ
ಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ನಿಯೋಗಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ: