cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ
ಸಿ ಜಿ ಐ ಎ ಆರ್
೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ, ಫೌ೦ಡೆಶನ್ ನ ಅಧಿಕಾರಿಳು ಪ್ರಪ೦ಚದಾದ್ಯ೦ತ ಕೃಷಿ ಸ೦ಶೋದನಾ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಪಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊ೦ಡರು,ಮುಂದೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾ೦ಕ್ ಈ ನೀತಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಮುಂದೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಿತು.ಮೇ ೧೯ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಲ್ಟಿವ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆನ್ ಇ೦ಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸ೦ಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಎಫ್ ಎ ಒ, ಐ ಎಫ್ ಎ ಡಿ, ಯು ಎನ್ ಡಿ ಪಿ, ಸಿ ಜಿ ಐ ಎ ಆರ್ ಹೀಗೆ ಮು೦ತಾದ ಹಲವಾರು ಸ೦ಶೋಧನ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಪ೦ಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊ೦ಡವು.
ತ೦ತ್ರಜ್ಞಾನ
ಗೋಧಿಯಲ್ಲಿನ ರೀತಿಯ ವೈವಿದ್ಯತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಅ೦ಶಾತ್ಮಕವಾದ೦ತಹ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಕಂಡು ಬ೦ದವು. ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬ೦ದ೦ತಹ ತ೦ತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಆದರೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲ.
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ್
'''ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ್''' (೧೯೩೪ - ೨೦೦೨) ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಚಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತರು ಪ್ರವಾಸಕಥನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಕಲೆ, ಪರಿಸರ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ, ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಕಾಮತ್ ಸಂಶೋಧಕಿ ಹಾಗು ಲೇಖಕಿ.
ಕೃತಿಗಳು
೧೯೭೬ ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಶಿಷ್ಯವೇತನ ಪಡೆದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಿರಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ, ಪ್ರಾಣಿ, ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಧನ
ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತರು ೨೦೦೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ ವರ್ಗ:೧೯೩೪ ಜನನ ವರ್ಗ:೨೦೦೨ ನಿಧನ
ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ
ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ
"ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ" ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ. ಇದು ತಾಂಜಾನಿಯಾ ದೇಶದ ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಿಬೋ, ಮವೇನ್Zಇ ಮತ್ತು ಶಿರ ಎಂಬ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಿಲಿಮಂಜಾರೋ ಸುಪ್ತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರ್ವತ ಕೂಡ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೫,೮೯೫ ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ೧೯,೩೪೧ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಇದೆ (ಕಿಬೋ ಶಿಖರ).
ಭೂಗೋಳ
ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ ಮೂರು ಅಗ್ನಿ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಕಿಬೊ - ೨೮೯೫ ಮೀ (೧೯೩೪೧ ಅಡಿ); ಮವೇನ್Zಇ ೫,೧೪೯ ಮೀ(೧೬,೮೯೩ ಅಡಿ); ಮತ್ತು ಶಿರ ೩,೯೬೨ ಮೀ(೧೩,೦೦೦ ಅಡಿ). ಕಿಬೊ ಶಿಖರದ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು 'ಉಹುರು' ತುದಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Gallery
ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು ವರ್ಗ:ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು
ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಕವಿಗಳು
'ಹಿಂದಿ', 'ಉರ್ದು' ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ-ರಚನಾಕಾರರು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ತುಂಬಾ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಾರೆ. ಕವಿಗಳು, ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಾರರು, ವಿಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಾಯಣದ ರಚೇತ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳು, ಮಹಾಭಾರತದ ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿಗಳು, ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಕರ್ತೃ, ತುಳಸೀದಾಸರು, ಕಬೀರ್ ದಾಸರು, ಸೂರ್ ದಾಸರು, ರವಿದಾಸರು ಮುಂತಾದವರು. ಇನ್ನುಳಿದ ಕವಿಗಳು, ಫಿರಾಖ್ ಗೋರಖ್ ಪುರಿ, ಮುಂತಾದವರುಗಳು.
'ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತರು'
ಕವಯತ್ರಿ, 'ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮ', 'ಖುರ್ರ ತುಲ್ಲನ್', 'ಹೈದರ್ ಆಲಿ', 'ಸರ್ದಾರ್ ಜಾಫ್ರಿ'-ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ 'ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ'ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರು
ವಿಷ್ಣು ಶರ್ಮ, ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ, ಮಲ್ಲಿಕ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜಯಾಸಿ, ಮಹಾಪಂಡಿತ್ ರಾಹುಲ್ ಸಾಂಕೃತ್ಯಾಯನ, ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮ್ ಚಂದ್, ವಿಭೂತಿ ನಾರಾಯಣ ರ‍್ಯಾ, ಭರತೇಂದು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, ಭಗವತೀ ಚರಣ್ ವರ್ಮಾ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ್ ಗುಲಾಬ್ರಯ್, ಯಶ ಪಾಲ್,ಹಜಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್, ದ್ವಿವೇದಿ, ಬಲದೇವ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ್, ವಿದ್ಯಾನಿವಾಸ್ ಮಿಶ್ರಾ, ರಾಹಿಮಸ್ಸೂಮ್ ರಾಜಾ, ವಿನೋದ್ ಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ, ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಶುಕ್ಲಾ, ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಾಂತ ಹಿಂದಿ ಲೇಖಕರು.
ಕವಿಗಳು
ಕೇದಾರ್ ನಾಥ್ ಸಿಂಗ್, ಜೈಶಂಕರ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಹರಿವಂಶರಾಇ, ಸುಮಿತ್ರಾ ನಂದನ್ ಪಂಥ್, ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ, ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್ ನೀರಜ್, ಶಿವಮಂಗಲ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಮನ್, ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ ತ್ರಿಪಾಠಿ, ಸುಭದ್ರ ಕುಮಾರಿ ಚೌಹಾಣ್, ಮುಂತಾದವರು.
ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು
ಇಬ್ನೆ ಸಫಿ, ಇಸ್ಮತ್ ಚುಕ್ತಾಯ್, ಮಿರ್ಜಾ ಹವಿರುಸ್ವಾ, ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಾದ, ಮೀರ್ ತಾಗಿ ಮೀರ್, ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್,ಮೀರ್ ಅನಿಸ್,ಮಾಲಾ ಹಲಿ, ಕೈಫಿ ಅಜ್ಮಿ, ಸಫಿ ಲಖ್ನವಿ, ದಯಾಶಂಕರ್ ಕಾಲ್ ನಾಸಿಮಾ ಮುಂತಾದವರು ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಮೋಕ್ಷ
ಮೋಕ್ಷ - ಪೀಠಿಕೆ
ಮೋಕ್ಷವೆಂದರೆ, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಜನನ-ಮರಣದ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಜೀವಚರಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಮುಕ್ತಿ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಪರಮೋಚ್ಚ ಗುರಿ ಇದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚತುರ್ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು-ಮೋಕ್ಷ ಕೊನೆಯದು. ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಉಳಿದ ಮೂರು.ಮನುಷ್ಯನ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ದೇಹದೊಳಗಿನ ಆತ್ಮ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯದೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯ ಹೊಂದುವುದು. ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು ಅದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಮರು ಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ಥಿತಿ ಅನಂತಕಾಲ ಅನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ.ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ; ಒಂದೊಂದು ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ ಹೇಳಿದೆ. (ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮ); ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವು ಒಂದು ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ
ಮೋಕ್ಷವೆಂದರೆ ಬಿಡುಗಡೆ; ಜನ್ಮಾಂತರ ಚಕ್ರದ ಅಂತ್ಯ.ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಆನಂದ ಮಯ ಸ್ಥಿತಿ. ಭಾರತೀಯ ತಾತ್ವಿಕ -ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ. ಅದು ಪರಮ (ಅಂತಿಮ) ಪುರುಷಾರ್ಥ.
ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ
ಚಾರ್ವಾಕರು ಮೋಕ್ಷವೆನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವೇ ಬಿಡುಗಡೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬುಗೆ ಇಲ್ಲ. ಜೈನರು ದೇವರು ಅಥವಾ ಮೂಲಚೈತನ್ಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೋಕ್ಷದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಜೈನರು ಕರ್ಮ ಕ್ಷಯವೇ ಮೋಕ್ಷವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮ ಒಂದು ಭೌತವಸ್ತು -ಪುದ್ಗಲ. ರಾಗ, ದ್ವೇಷ, ಅಜ್ಞಾನ, 'ಆಶ್ರವ' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಕೊಳವೆ ನೀರಿನಂತೆ ) ಜೀವನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು. 'ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ', 'ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ', 'ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ'ದಿಂದ ಈ ಕರ್ಮದ ಆಸ್ರವ ನಿಂತು (ನೀರು ತುಂಬುವುದು ನಿಂತಂತೆ.) 'ಸಂವರ' ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪುವುದು. ನಂತರ 'ನಿರ್ಜರಾ'ದಿಂದ -ಕಾಯ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ, ಒಳಗಿರುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ಕರ್ಮ ಕ್ಷಯವಾದ ಮೇಲೆ ಮುಕ್ತಿ. ಈ ಮುಕ್ತ ಜೀವವು ಲೋಕಾಕಾಶದಲ್ಲಿ 'ಶಿದ್ಧಶಿಲೆ' ಯೆಂಬ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ 'ಅನಂತ ಜ್ಞಾನ', 'ಅನಂತ ದರ್ಶನ', 'ಅನಂತ ವೀರ್ಯ(ಶಕ್ತಿ)', ಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಜೀವವು, ಅನಂತ ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬೌದ್ಧರು ಜೈನರಂತೆ ದೇವರು ಅಥವಾ ಮೂಲಚೈತನ್ಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೋಕ್ಷದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯೂ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಬೌದ್ಧರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು 'ನಿರ್ವಾಣ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ವಾಣ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಾರ್ಥ -ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದು / ನಂದಿಹೋಗುವುದು. ಆರ್ಯಸತ್ಯ ಗಳಲ್ಲಿ 'ಅಜ್ಞಾನ'ವೇ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ದುಃಖ, ದುಃಖಮೂಲ, ದುಃಖ ನಿವಾರಣಾ ಮಾರ್ಗ, ದುಃಖ ನಿವಾರಣ- 'ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನು' ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು -'ಆರ್ಯ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗ'ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ, ವಾಸನೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಳಿದು ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತ ಪಡೆದವನು ಅರ್ಹತ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ವೈಬಾಷಿಕರು ಅರ್ಹತನು ಆಸ್ರವ ಕ್ಷಯ ನಂತರ ಜೀವಿಸಿದ್ದರೆ ಅದು 'ಸೋಪಧಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿ'; ಮರಣಾನಂತರದ್ದು 'ನಿರುಪಧಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿ'. ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಗೆ 'ಮೋಕ್ಷ' ವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನವಾದಿಗಳು 'ಕ್ಲೇಷಾವರಣ', 'ಜ್ಞೇಯಾವರಣ', ನಾಶವೇ ಮೋಕ್ಷ ವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ; ಮಾದ್ಯಮಿಕರು 'ಶೂನ್ಯತಾ ಪ್ರಾಪ್ತಿ'ಯೇ ಮೋಕ್ಷವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಷಡ್ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ
ಸಾಂಖ್ಯದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಪುರುಷನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಳೆದು ಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮೋಕ್ಷ. ಪ್ರಕೃತಿಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬದ್ಧತೆ ಯಾಗುತ್ತದೆ ; ಕರ್ತೃತ್ವ ಭೋರ್ಕ್ತೃತ್ವ ದಿಂದ ದುಃಖ ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂಬ ಅರಿವೇ ಅಪವರ್ಗ ಅಥವಾ ಕೈವಲ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ. ಕೈವಲ್ಯ ಪುರುಷನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ಥಿತಿ. ದುಃಖದ ಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ. ಅಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂಇಲ್ಲ ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ. ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ವಿದೇಹ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಮುಕ್ತಿ ಇದೆ. ಯೋಗ ದರ್ಶನವೂ ಸಾಂಖ್ಯ ಮತವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದರೆ -ಅದು ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿ -ಅದೇ ಕೈವಲ್ಯ. ವಿಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವು ತಾನೇತಾನಾಗಿರುವುದು -ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಕೈವಲ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ಯೋಗದ ಗುರಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಮ, ನಿಯಮಾದಿಗಳು ಸಾಧನೆಯ ದಾರಿ. ನ್ಯಾಯದರ್ಶನವೂ ಯೋಗ ದರ್ಶನದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿದೆ; ದುಃಖದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು -ಅಪವರ್ಗ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವೆನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದು-ಮೋಕ್ಷ, ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಮುಕ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗೂಣಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಅತೀತವಾಗಿದ್ದು -ಆತ್ಮನ ವಿಶುದ್ಧ ರೂಪ. ಆನಂದವೂ ಇಲ್ಲ -ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ. ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯವುಂಟಾಗುವುದು ಶರೀರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮಾತ್ರಾ. ವೈಶೇಷಿಕ ದರ್ಶನವೂ ಮೋಕ್ಷ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನದ ಮತವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ್ದರಿಂದ ನಂತರದ ವೈಶೇಷಿಕರು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರತಿಶಯ ಸುಖವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ಮವಾದಿಗಳಾದ ಪೂರ್ವ ಮೀಮಾಂಸಕರ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನೊಡನೆ, ಆತ್ಮ ಸಂಬಂಧ ನಾಶವೇ ಮೋಕ್ಷ. ಭೋಗಾಯತ ನವಾದ ಶರೀರ, ಭೋಗ ಸಾಧನವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಭೋಗ ವಿಷಯಗಳಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಈ ಮೂರೂ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಿಲುಕಿಸಿವೆ, ಇವುಗಳಾತ್ಯಂತಿಕ ನಾಶವೇ ಮೋಕ್ಷ. ಪ್ರಭಾಕರ ಮುಂತಾದವರು ನಿಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಯೇ ಮೋಕ್ಷವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಎಂದರೆ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾಡುವುದು, -ಕರ್ತವ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷ. ಆನಂದಾನುಭವದ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನದಂತೆ ಚೈತನ್ಯವು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಎರಡೂ ಅವಶ್ಯ. ಇದು ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಸಮುಚ್ಚಯ ವಾದ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೀಮಾಂಸಕರು ಸ್ವರ್ಗವೇ ಕೊನೆಯ ಹಂತವೆನ್ನುವರು. ನಂತರದವರು ಮೋಕ್ಷ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಅದ್ವೈತದ ಪ್ರಕಾರ ಮೋಕ್ಷವು, ಸತ್-ಚಿತ್-ಆನಂದದ ಸ್ಥಿತಿ/ ಸ್ವರೂಪಿ. ಅವಿದ್ಯೆಯ (ಮಾಯೆಯ) ಕಾರಣ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಬಂಧನವಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ ಅವನು ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಿಥ್ಯಾಭಾಸದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಜ್ಞಾನ ಉದಯವಾದಾಗ ಮುಕ್ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವಾರಣೆಯು ದೇಹವಿದ್ದಾಗಲೂ, ಬಿಡುವಾಗಲೂ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಆಗಬಹುದು. 'ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ' ಯೂ ಉಂಟು, 'ವಿದೇಹಮುಕ್ತಿ'ಯೂ ಉಂಟು. ಕರ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ -ಚಿತ್ತ ಶುದ್ದಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು (ಹೋಮ, ಹವನ, ಯೋಗ, ಪ್ರಾಣಯಾಮ, ಜಪ,ತಪ, ಪಾರಾಯಣ, ಭಕ್ತಿ-ಭಜನೆ, ಪೂಜೆ, ಯಾತ್ರೆ. ಸೇವೆ-ದಾನ-ಧರ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು; ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ತಾನೇ ಆತ್ಮನೆಂಬ -ಬ್ರಹ್ಮವೆಂಬ ಅರಿವು-ಅನುಭವ; ಆತ್ಮವು ಮೂಲ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗುವುದು. (ಮೋಕ್ಷದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯು ಉಳಿದ ದರ್ಶನಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ)
ಭಕ್ತಿಪಂಥದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ
ವಿಶಿಷಾದ್ವೈತದ ಪ್ರಕಾರ ವೈಕುಂಠವೆಂಬ ಅಪ್ರಾಕೃತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸಮನಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಮುಕ್ತಿ. ಜೀವನು ದೇವಯಾನವೆಂಬ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆನಂದಮಯವಾದ ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಸಂಬಂಧದಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಅಪ್ರಾಕೃತ (ದಿವ್ಯ) ದೇಹ ಪಡೆದು 'ಸಾಲೋಕ್ಯ; ಸಾಮೀಪ್ಯ; ಸಾರೂಪ್ಯ; ಸಾಯುಜಯ'ಗಳೆಂಬ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರತ್ವ, ಜಗತ್ಕೃತ್ವ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಈಶ್ವರನ-ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸೇರಲಾರ; ಅವನ ಕೈಂಕರ್ಯದಿಂದ ಆನಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಭಕ್ತಿ, ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಭಕ್ತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹವೂ ಬೇಕು. ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ; ಇದು ರಾಮಾನುಜರ ಸಿದ್ಧಾಂತ.
ಮಾಧ್ವಮತ-ದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮೋಕ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಮೋಕ್ಷವು ನಿರತಿಶಯ ಆನಂದ ಧಾಮ.'ಕರ್ಮದ ಕ್ಷಯ', 'ಉತ್ಕ್ರಾಂತಿ', 'ಮಾರ್ಗ' ಮತ್ತು 'ಭೋಗ' ಇವು ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವಗಳು. ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮಗಳು ಕ್ಷಯವಾದ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ, ಬಹಿರ್ನಿರ್ಗಮನವಾಗುವುದು -ಉತ್ಕ್ರಾಂತಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅರ್ಚಿರಾದಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಗಮನ(ಹೋಗುವುದು) -ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು. ಸತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅನಂತರ ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಸೇರುವನು. ಮೋಕ್ಷಭೋಗವೂ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸಾಲೋಕ್ಯ ಮೊದಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಯುಜ್ಯವೆಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆನಂದನನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.(ಅವನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವುದಲ್ಲ) ಆದರೆ ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ನಿತ್ಯ ನಾರಕಿಗಳಿಗೆ (ತಮೋಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ) ಭಗವಂತನ ನಿಗ್ರಹದಿಂದ ನಿತ್ಯ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಅವರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ದುಃಖ; ನಿತ್ಯ ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಾನುಭವ ಉಂಟು. ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ 'ತಾರತಮ್ಯ' ಉಂಟು. ಇದು ಮಧ್ವರ ಮತ. ನಿಂಬಾರ್ಕರ ಮತದಲ್ಲಿ ಜೀವನು ಭಗವಂತನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದಾಗ ಅವನ- ಎಂದರೆ ಭಗವಂತನ ಸ್ವಭಾವ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮ ಸ್ವರೂಪ ಲಾಭವಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಬೇಧ ನಿತ್ಯ. ಮುಕ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು. ಗುಣದಿಂದ ಅಬೇಧವಾಗಿರುವುದು. ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುವದೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮದಂತೆ ಆಗುವುದು (ಸದೃಶ). ಬೇಧವಿರುವಾಗಲೂ ಸಮಾನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಆತ್ಮವು ಅಣು ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದಂತೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವತಂತ್ರನೂ ಅಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಧೀನ. ಆದರೂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಿ. ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರ ಶುದ್ಧಾದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ಜೀವನ ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಅಂತಃಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆನಂದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು; ಇದಕ್ಕೆ, 'ಸ್ವರೂಪಾಪತ್ತಿ' ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಆನಂದ ಮಯವಾದ ರೂಪ; ಇದೇ ಮುಕ್ತಿ. 'ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿಯೇ ಸಾಧನ' - ಗೋಪಿಕೆಯರ ಮಾದರಿ; ಸದಾ ಭಜನೆ, ನೃತ್ಯ, ಚಿಂತನೆ. ಚೈತನ್ಯರ ಅಚಿಂತ್ಯ-ಬೇಧಾಬೇಧದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಕ್ತಿ ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. ಭಗವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇಮದಿಂದ, ಸೇವಿಸುವುದೇ ಮುಕ್ತಿ. ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೃಂದಾವನ ಅಥವಾ ನವದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ (ಕೃಷ್ಣನ ಧಾಮಗಳು-ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು), ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶುದ್ಧಸತ್ವವನ್ನು (ಆನಂದವನ್ನು) ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಧರ್ಮ
ಓಂ ತತ್ಸತ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್
ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್ (Тоҷикистон) ಅಥವಾ  ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ್  ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (ҷумҳурии Тоҷикистон) ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭೂಆವೃತ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ರಾಷ್ಟ್ರ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಚೀನಿ ಜನ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಿವೆ. ತಜಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ತಜಿಕ್ ಮೂಲದ ಜನರು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು. ಸಮಾನಿದ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ ಇದು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.
ಭೌತಿಕ ಭೂವಿವರಣೆ
ತಾಜಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪರ್ವತಗಳ ನಾಡು. ಅದರ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ 10,000 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ (ಪಾಮಿರ್‍ಗಳು) ಕೂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳುಂಟು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ - ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಜರಾಫ್ ಷಾನ್ಸ್‍ಕಿ, ಗಿಸಾರ್‍ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಮಿರ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಾಪೆರ್ವೋಗೋ. ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಲೈ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಲಿಚುಸ್ರ್ಕಿ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿರುವ ಸಾರಿಕೋಲ್ಸ್‍ಕಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ. ಪಾಮಿರ್‍ಗಳ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಶಿಖರದ ಎತ್ತರ 24,590 ಅಡಿ (7,495 ಮೀ.) ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಾಲಿನಾ ಶಿಖರವೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಲೆನಿನ್ ಶಿಖರ ಎತ್ತರ 23,405ಅಡಿ. ಇದೂ ಪಾಮಿರ್‍ಗಳ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ ಶಿಖರ (22,067ಅಡಿ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಶಿಖರಗಳು.
ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಶಿಖರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಂಡೀಯ ಹಿಮ ನದಿ ಲೆಡ್ನಿಕ್ ಫೆಡ್ ಚೆಂಕೋ (50 ಮೈ.) ಇದೆ. ಫರ್ಗಾನ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಿರ್- ದಾರ್ಯ ನದಿಯನ್ನೂ ಬಖಾರ ಬಳಿ ಉಜ್ ಬೆಕ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿಹೋಗುವ ಜೆರಾಫ್ ಷಾನ್ ನದಿಯನ್ನೂ ಸಿಂಕಿಯಾಂಗ್‍ಗೆ ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಕಾನ್ಸೂ ನದಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲ ಹಿಮಪೋಷಿತ ನದಿಗಳೂ ಅಮೂದಾರ್ಯ (ಆಕ್ಸಸ್) ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಅಮೂದಾರ್ಯ ನದಿ ಆಘ್ಘನ್ ಭಾಗದ ಹಿಂದೂ ಕುಷ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅಫ್‍ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ತಾಜಿûಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಬಹುಭಾಗದ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ. ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ರಾಕ್ಷ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ತಾಜಿಕ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುಗುಣದ ಮೂರು ಪ್ರರೂಪಗಳಿವೆ. ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಣ ಹವೆ ; ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚು. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 10",ಉಷ್ಣತೆ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 31o ಅ (88oಈ) ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 3oಅ (38oಈ). ತಪ್ಪಲು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು ; ಆ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ.  10,000 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅವಪತನ ಕೇವಲ 3" ; ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ, ನೀರು ಗಡ್ಡೆಕಟ್ಟುವ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಾಯುವ್ಯದ ತಗ್ಗಿನ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶÀಗಳು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಅನುಕ್ರವಾಗಿ ಕುರುಚಲು, ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮತ್ತು ಶಂಕುಧಾರಿ ಕಾಡು, ಅಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ವೈವಿಧ್ಯವುಂಟು. ದಕ್ಷಿಣದ ತಗ್ಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಜಿಂಕೆ, ಹಲವು ಬಗೆಯ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಉಂಟು. ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲಿಗಳೂ ಇವೆ. ಪಾಮಿರ್‍ಗÀಳಲ್ಲಿ ಕರಡಿಗಳೂ ಕಾಡುಕುರಿಗಳೂ ಇವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ತಾಜಿಕ್ ಹಿಂದೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೂ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯದ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೂ ಸೇರಿತ್ತು. 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬರು ಅಮೂ-ದಾರ್ಯ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ತಾಜಿಕದಿಂದ ಸೋಗ್ಡಿಯಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅದನ್ನು ಮವೇರ ಅನ್ ನಹರ್ (ನದಿಯಾಚೆಯ ನಾಡು)ಎಂದು ಕರೆದರು. ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ತರುವಾಯ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ತುರ್ಕಿ ಜನರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ತುರ್ಕರೂ ತಾಜಿಕರೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರಾದ್ದರಿಂದ ತಾಜಿಕರು ತುರ್ಕಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸತೊಡಗಿದರು.
ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ (1917) ತರುವಾಯ, 1918ರಲ್ಲಿ  ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ತುರ್ಕಿಸ್ಥಾನ್ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಸೋಮಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಭಾಗ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. 1920 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23 ರಂದು ಬುಖಾರಖಾನ್ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಆ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ತಾಜಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಸೇರಿತ್ತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ ಬೆಕ್ ಸೋಮಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿ ತಾಜಿಕ್ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಸಮಾಜವಾದಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1929ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸೋಮಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಅಂಗರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಗಳಿಸಿತು.
ಜನತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ
ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಿಕತೆಗಳ (ನ್ಯಾಷನಾಲಿಟೀಸ್) ರಾಜ್ಯ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ತಾಜಿಕರು. ಭಾಷೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅನೇಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ತಾಜಿಕರ ಅನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ತುರ್ಕಿಕ್ ಜನರು. ಉಜೆ ಬೆಕರು, ತಾತಾರರು, ಕಿರ್ಗಿಜರು, ಕಾಜಾಕರು, ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಡು ರಷ್ಯನರು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನರದು. ಇಲ್ಲಿ ಅಸೀಟರೂ ಆರ್ಮೀನಿಯನರೂ ಯೆಹೂದ್ಯರೂ ಜಿಪ್ಸಿಗಳೂ ಅರಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಮಧ್ಯೆ ಏಷ್ಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ತಾಜಿಕಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಯ ದರ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಸೋವಿಯೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಬಹಳ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇ. 54 ಮಂದಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೃಷಿಕರು, 31% ಕಾರ್ಮಿಕರು, 16% ಕಚೇರಿ ನೌಕರರು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಚೇರಿ ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಸೇ 40 ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು.
ತಾಜಿಕರರು ಇರಾನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಅವರ ಭಾಷೆ ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೆ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 1940ರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಿರಿಲಿಕ್ (ರಷ್ಯನ್) ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ತುರ್ಕಿಕ್ ಮೂಲದ ಜನರು ಇರಾನೀಕರಣವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋವಿಯೆತ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕರು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ರುದಾಕಿ ಮತ್ತು ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್, ಸಾದಿ, ಹಾಫೀಜ್, ಜಾಮಿ ಇವರೂ ತಾಜಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 3,50,000 ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು. ಕಿಂಡರ್‍ಗಾರ್ಟನ್ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 16,000 ಮಕ್ಕಳಿದ್ದವು. 1941ರಲ್ಲಿ ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. 1951ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಪಾಮಿರ್‍ನಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಮತ್ತು ಪವನಸಂಶೋಧನಾಲಯವಿದೆ. ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ದೂಷಾನ್‍ಬಿ	(3,74,000) 	(1970). ಲೆನಿನಾಬಾದ್ (1,03,000), ಉರ-ಟುಬೇ (2,69,397). ಕುಲ್ಯಾಬ್ (33,000) ಮತ್ತು ಕುರ್ಗಾನ್-ಟುಬೇ (31,000) (1967).
ಆಡಳಿತ
ತಾಜಿಕ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ 1937ರ ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಇವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಲಾಂಛನವೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯೂ ಇವೆ. ತಾಜಿಕ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ಪರಮೋನ್ನತ ಅಂಗ ಪರಮೋಚ್ಛ ಸೋವಿಯತ್. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ 300ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರು. ಪರಮೋನ್ನತ ಆಡಳಿತಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗವೆಂದರೆ ತಾಜಿಕ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರ. ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಂಡಲಿ ತಾಜಿಕ್ ಪರಮೋನ್ನತ ಸೋವಿಯೆತ್‍ಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಿಲ್ಲಾ, ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಸೋವಿಯತ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರ್ಯಭಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಇದು 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಇವೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜಕೀಯಪಕ್ಷ ತಾಜಿಕ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಮ್ಯೂನಿಷ್ಟ್ ಪಕ್ಷ. ಇದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 90,000 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ಕಮ್ಯೂನಿಷ್ಟ್ ಲೀಗ್ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದರ ಸದಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಸು.2,00,000. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸದಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆ 5,00,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.
ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಕೆಲಸ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮುಪ್ಪಿನ ಹಾಗೂ ಆಶಕ್ತಿಯ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮೆ-ಈ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳುಂಟು.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಹತ್ತಿ, ಗೋದಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಸೆಣಬು, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್, ಬತ್ತ ಮತ್ತು ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ. ಹಣ್ಣಿನ ಕೃಷಿ ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕುರಿಸಾಕಣೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ನೀರಾವರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹತ್ತಿ ಜವಳಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆ. ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲುವ ಹಾಗೂ ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಗಿರಣಿಗಳಿವೆ. ಹಣ್ಣುಗಳ ಡಬ್ಬೀಕರಣವೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಸೊಗಸಾದ ತುರ್ಕಿ ಜಮಖಾನೆಗಳಿಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳು ದೂಷಾನ್‍ಬಿ, ಲೆನಿನಾಬಾದ್, ಕುರ್ಗಾನ್-ಟ್ಯುಬೇ, ಉರ-ಟ್ಯುಬೇ, ಕನಿಬಾದಾನ್.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ತವರ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಕಟ್ಟಡಗಲ್ಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸು. 400 ಮೈ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು. ಟರ್ಮೆಜ್‍ನಿಂದ ಅರ್ಜಾನಿಕಿಡ್‍ಜಾಬಾದ್ ವರೆಗಿರುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಿಂದ ವಾಕ್ಷ್ ಕಣಿವೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಲ್ಯಾಬ್‍ಗೂ ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವುಂಟು. ದೂಷಾನ್‍ಬಿ-ಕರೋಗ್, ಕರೋಗ್-ಆಷ್, ದೂಷಾನ್‍ಬಿ-ಉರ-ಟ್ಯುಬೇ ಕುರ್ಗಾನ್-ಟ್ಯುಬೇ-ಕುಲ್ಯಾಬ್ ರಸ್ತೆಗಳು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು. ಫೈಜಾಬಾದ್, ಕಾಲದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಆಮೂ-ದಾರ್ಯನದಿ ನೌಕಾಯಾನ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವುಂಟು. ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಿಂದ ಮಾಸ್ಕೋ, ತಾಷ್‍ಕೆಂಟ್, ಬಾಕು ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಹೋಗಿಬರುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನಂದ ತೀರ್ಥ
ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನಂದ ತೀರ್ಥರು ವಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೦೩ ಜುಲೈ ೨೬ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.ಇವರ ತಂದೆ ಭವಾನರಾಯ ಬೇಡಗಿ. ರಾಮಾನಂದ ತೀರ್ಥರ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ವೆಂಕಟೇಶ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಂತದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಇವರು ದೇವಳ ಗಾಣಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಕ ಗಂಗಾಬಾಯಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಬಳಿಕ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ನಾರ್ಥಕೋಟ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹಾಗು ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು.
ತಿಲಕ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಮ್.ಏ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಧುರೀಣ ಎನ್.ಎಮ್.ಜೋಶಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ದಿಲ್ಲಿಯ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಬಳಲಿದ ವೆಂಕಟೇಶ ಅವರು ಹವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೆಂದು ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಪ್ಪರಗಾಕ್ಕೆ ಬಂದರು.ಅಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ ನಿಜಾಮನ ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಜಾಮ ಆಡಳಿತ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ರಾಮಾನಂದರು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಹೈದರಾಬಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಕಟ್ಟಿದರು.ಅತ್ಯಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು. ನಿಜಾಮ ಸರಕಾರ ರಾಮಾನಂದರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಚಂಚಲಗುಡ್ಡಾ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಕಳಿಯಿಸಿತು.
೧೯೪೮ ಸಪ್ಟಂಬರ ೧೧ ರಿಂದ ಸಪ್ಟಂಬರ ೧೭ ರವರೆಗೆ ಜರುಗಿದ ಹೈದರಾಬಾದ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ‍ಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಇವರು ವಹಿಸಿದರು. ಇವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಸೇರದೆ, ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನಂದ ತೀರ್ಥರು ಆನಂತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು.
ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾನಂದ ತೀರ್ಥರು ೧೯೭೨ ಜನೆವರಿ ೨೨ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು
ಭಾರತ ಮಾತಾ (ಚಿತ್ರಕಲೆ)
ಭಾರತ ಮಾತಾ ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಅಬನೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ರಚಿಸಿದರು. ಕೃತಿಯು ಕೇಸರಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಧ್ವಿಯಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ಪುಸ್ತಕ, ಭತ್ತದ ತೆನೆಯ ಕಟ್ಟು, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಾಲೆ (ಮಾಲಾ) ಹಿಡಿದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಕಲೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೊದಲ ಸಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಆದರ್ಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ, ಅಬನೀಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಕುಟುಂಬದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಒಲವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು.
ಟಾಗೋರ್ ಅವರು ೧೮೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಕಲೆಯ ಕಲಿಕೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ೧೮೮೬ ಅಥವಾ ೧೮೮೭ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಆರ್ಮೋರಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತದಂತೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟಾಗೋರ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿ ಜ್ಞಾನದಾನಂದಿನಿ ದೇವಿ ಅವರು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದ ಇ.ಬಿ. ಹ್ಯಾವೆಲ್ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಭೆಯು ಹ್ಯಾವೆಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ನಡುವೆ ಸರಣಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾವೆಲ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾ ಸಹಯೋಗಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಟಾಗೋರ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದ 'ವಿಜ್ಞಾನ'ದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹ್ಯಾವೆಲ್ ಅವರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ ಕಲಾಶಾಲೆಯ ಉಪಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಟಾಗೋರ್ ಅವರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹ್ಯಾವೆಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಕ್ಕಾವನ್ನು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಯದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಟ್ಯಾಗೋರ್‌ರ ಅನೇಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.
ವಿಷಯ
ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ, ಭತ್ತದ ತೆನೆ, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು ಮತ್ತು ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಕೇಸರಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ದೈವಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಭಾರತ ಮಾತಾ ಅಥವಾ "ಭಾರತ ಮಾತೆಯ" ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆ
ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಗೆ (1905) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಬಂಗಾಳದ ಬಹುಪಾಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು.
ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುಸ್ತಕ, ಭತ್ತದ ತೆನೆಯ ಕಟ್ಟು, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡು ಮತ್ತು ಹಾರ. ಮೇಲಾಗಿ, ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆಕೃತಿಯು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು, ಬಹು ಕೈಗಳಿರುವ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಹಿಂದೂ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾದ ಜಯಂತ ಸೇನ್‌ಗುಪ್ತ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರಕಲೆಯು "ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ಮಾನವೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಪುತ್ರರ ಮೂಲಕ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ" ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ
ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ
1905 ರಿಂದ, ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ಅನೇಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಮೂಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಯಿತು.
ಬೆಂಗಾಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸಹೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ, ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೀಗೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು:
ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ, ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೇದಾರ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಕೊಮೊರಿನ್ ನಡುವೆ, ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರವು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರದಿರುವ ರೈತರ ಕಾಟೇಜ್ ಅಥವಾ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಗುಡಿಸಲಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಪದೇ, ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ, ಚಿತ್ರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲೆ ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಬಸವ ಜಯ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ
ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಸಮಾಜದ 2ಎ ಮೀಸಲಾತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಬಿಸಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಗಾಗಿ ಅವರು ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ....
ವರ್ಗ:ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು ವರ್ಗ:ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು
ವ್ಯಂಗ್ಯ
ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವು (ಕುಹಕ) ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಾಧನ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ತಂತ್ರ, ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆಯೊ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವ ಘಟನೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: ಶಾಬ್ದಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ನಾಟಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಶಾಬ್ದಿಕ, ನಾಟಕೀಯ, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಸತ್ಯದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತುಕೊಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಉಪಮೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ರೂಪ, ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯೋಕ್ತಿಯ ಕೆಲವು ರೂಪಗಳು, ಸತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧವನ್ನು ಹೇಳುವ, ಸತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ, ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಹೇಳುವ ಭಾಷೆಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಪ್ರಕಟ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಕ್ತೃವು ಉದ್ದೇಶಿಸುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾತು-ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಭಿನ್ನ, ಮತ್ತು ಹಲವುವೇಳೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ತಂತ್ರಗಳು
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್
thumb|ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ जगजीत सिंह جگجیت سنگھ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೮,೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಜನನ; ಅಕ್ಟೋಬರ್,೧೦,೨೦೧೧ ಮರಣ )
'ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್,' ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಗಝಲ್ ಗಾಯಕ, ಸಂಯೋಜನೆಕಾರ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ. ಗಝಲ್ ರಾಜ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪತ್ನಿ  ಚಿತ್ರಾಸಿಂಗ್  ರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಾ ಸಿಂಗ್ ರೂ, ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ಗಝಲ್ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಯಶಸ್ವಿ ಜೋಡಿ(ಪತಿ-ಪತ್ನಿ)ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಗಝಲ್ ಗಾಯನದ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚದ ಹೊರಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗಾಯನದ ಕಲಾವಿದರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ, ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು, ಬಂಗಾಳಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಸಿಂಧಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಗಝಲ್ ಗಾಯನದ ಸವಿಯುಂಡ ರಾಜಕೀಯ ಮುತ್ಸದ್ಧಿಗಳು
ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಭವನದಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ರ ಮೇ ೧೦ರಂದು ನಡೆದ ಮಹತ್ವದ ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೊನೆಯ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಹ್ ಜಫಾರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಝಲ್ ಲಗ್ತಾ ನಹೀನ್ ಹೈ ದಿಲ್ ಮೇರಾ  ಗಾಯನವನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ(೧೮೫೭ )ದ ೧೫೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಇದನ್ನು ಅವರು ಹಾಡಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಬೈರೋನ್ ಸಿಂಗ್ ಶೆಖಾವತ್, ಲೋಕಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೋಮನಾಥ್ ಚಟರ್ಜಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು, ವಿದೇಶಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಕಮೀಷನರ್‌ಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
ಹಾಡಿನ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳು ಕೆಸೆಟ್ ಗಳು
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಚಿತ್ರಾ ಸಿಂಗ್ ಜತೆಯಲ್ಲಿ (ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿತ) ಆಲ್ಬಂ ಬಿಯಾಂಡ್ ಟೈಮ್‌ ಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಲ್ಟಿ-ಟ್ರಾಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿತಾರ್ ದಂತಕಥೆ ರವಿ ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯರೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಾಜಕೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ಅನುಭವಿಸುವ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ`ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಮುಂಬೈನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಬಾಂಬೆ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, CRY, ಸೇವ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಮತ್ತು ALMA.ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಜನೋಪಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಜನನ,ಬಾಲ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಶ್ರೀ ಗಂಗಾನಗರ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ದಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದಿಮಾನ್ ಎಂಬುವವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬಿನ ದಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಅವರ ತಾಯಿ ಸಮ್ರಾಲಾದ ಒಟ್ಟಾಲನ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಚ್ಚನ್ ಕೌರ್. ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಿದ್ದು, ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ 'ಜೀತ್' ಎಂದೇ ಜಗಜಿತ್ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಶ್ರೀ ಗಂಗಾನಗರದ ಖಾಲ್ಸಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು,ಶ್ರೀ ಗಂಗಾನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಲಂಧರ್DAV ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಹರ್ಯಾಣದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.'ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್' ಅವರು ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತದ ನಂಟು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಂಡಿತ್ ಚಗನ್‌ಲಾಲ್ ಶರ್ಮಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 'ಗಂಗಾನಗರ'ದಲ್ಲಿ ಎರಡುವರ್ಷ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ನಂತರ ಅವರು ಖಯಾಲ್, ತುಮ್ರಿ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದ್ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು  ಸಾಯ್ನಿಯ ಘರಾನಾ ಶಾಲೆಯ ಉಸ್ತಾದ್ ಜಮಾಲ್ ಖಾನ್ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟರು.
ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಸೂರಜ್ ಬನ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಜಗಜಿತ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಗಾಯಕರಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಮುಂಬೈಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಹೋರಾಟವು ಅವರೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಠಿಣವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ವಿಷಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಣ ತೆರುವ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ(ಪೇಯಿಂಗ್ ಗೆಸ್ಟ್) ವಾಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಾಸಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿವಾಹಗಳು ಅಥವಾ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧರತಿ ನಾ ಚೋರು ವನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಅಮೀನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಸುರೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಅವರು ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ "ಜೋಲಿ ವಾಲೆ ಬಾಬಾ" ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಹೋದ ಕಡೆಯೆಲ್ಲ ಹೆಗಲಿಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುರೇಶ್ ಅಮಿನ್ ಬರೋಡ-ಗುಜರಾತ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕಾಡ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೈ. ಲಿ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸುರೇಶ್ ಅಮಿನ್ ಅವರು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ, ಬರೋಡದ ಸ್ಕಾಡ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ಸ್ ೧೯೯೮ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್(ಸ್ನೇಹಿತರು ಮಹಾರಾಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು) ಸುರೇಶ್ ಅಮಿನ್ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಹಾಗು ಸ್ಕಾಡ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ಸ್ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ "ಚಿಟ್ಟಿ ನ ಕೋಯಿ ಸಂದೇಶ್" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುರೇಶ್ ಅಮಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಸುರೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಾವಿನ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಗೀತೆಯು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯತ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆ
೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಝಲ್ ಹಾಡುವ ಕಲೆಯು ನೂರ್ ಜೆಹಾನ್, ಮಲಿಕಾ ಪುಕ್‌ರಾಜ್, ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್, ತಲಾತ್ ಮಹ್ಮೂದ್ ಮೆಹದಿ ಹಸನ್ ಮುಂತಾದ ಸುಭದ್ರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಗಜಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಲ್ಬಂ, ದಿ ಅನ್‌ಫರ್ಗಟೇಬಲ್ಸ್ (HMV LP ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ)ಸಂಗೀತದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಗಝಲ್ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದ್ದ ಅದು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಜಗಜಿತ್ ಅವರ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಯು ಗಝಲ್ ಗಾಯನದ ಮುಂಚಿನ ಶೈಲಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಶೈಲಿಯು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳಿಗೆ ಈ ಗೀತೆಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿದ್ದವು. ಮಡಿವಂತರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಶ್ರೋತೃಗಳ ನಡುವೆ ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಂ ಹೊಸ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.
೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಜಗಜಿತ್ ಗಾಯಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಯದ ನಂತರ ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು(೧೯೬೯ ). ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರ ಗಾಯಕ ತಂಡವೆಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಡಿಮೂಡಿಸಿದರು. ಜಗಜಿತ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಗಝಲ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಿಪುಲ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಇವರಿಬ್ಬರ ಯಶಸ್ವಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಕ್‌ಸ್ಟಸೀಸ್, ಎ ಸೌಂಡ್ ಅಫೇರ್  ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಷನ್ಸ್  ಸೇರಿವೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಿಯಾಂಡ್ ಟೈಮ್ ಶಬ್ದಗಳ ಜತೆ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಆಚೆಗಿನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಯ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ವಿವೇಕ್(೨೧ ) ೧೯೯೦ರ ಜುಲೈ ೨೮ರಂದು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣವಪ್ಪಿದಾಗ,ಅವರು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು. ಅವರ ತರುವಾಯದ ಆಲ್ಬಂ 'ಸಮ್‌ವನ್ ಸಮ್ವೇರ್' ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗಝಲ್ ಹಾಡಿರುವ ಕೊನೆಯ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂ ಆತ್ಮ, ಅಲೌಕಿಕ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗಝಲ್‌ಗಳು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಳವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದವು. ಇದಾದ ನಂತರ ಚಿತ್ರಾ ಸಿಂಗ್ ಗಾಯನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ನಂತರದ ಆಲ್ಬಂಗಳಾದ ಹೋಪ್, ಇನ್ ಸರ್ಚ್ , ಇನ್‌ಸೈಟ್ , ಮಿರೇಜ್ , ವಿಷನ್ಸ್ , ಕಹಕಶನ್ (ಅರ್ಥ "ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ"), ಲವ್ ಈಸ್ ಬ್ಲೈಂಡ್ , ಚಿರಾಗ್  (ಅರ್ಥ"ದೀಪ"/"ಜ್ಯೋತಿ")ಕೂಡ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿತು. ಸಾಜ್ಡಾ (ಒಂದು ಉರ್ದು ಪದ ಅರ್ಥ "ಶರಣಾಗತಿ"),ಜಗಜಿತ್ ಮತ್ತು ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಗಝಲ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಅದ್ಬುತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಝಲ್ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಅವರ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಒಟ್ಟು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಗಝಲ್ ಗಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಬಯಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪಂಜಾಬಿ ಆಲ್ಬಂಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಉತ್ಸಾಹಪೂರಿತ, ಹುರುಪಿನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸದ ಅವರ ಪಂಜಾಬಿ ಹಾಡುಗಳು ಸಂತೋಷಕರ ಮತ್ತು ಖುಷಿ ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೋಡಿಹಾಕುವ ಗಝಲ್ ಗೀತೆಗಳು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಆ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್, ಫಿರಕ್ ಗೋರಕ್‌ಪುರಿ, ಖತೀಲ್ ಶಿಫಾಯಿ, ಶಾಹಿದ್ ಕಬೀರ್, ಅಮೀರ್ ಮೀನಾಯ್, ಕಫೀಲ್ ಅಜರ್, ಸುದರ್ಶನ್ ಫಕೀರ್ ಮತ್ತುನಿದಾ ಫಜ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಲೇಖಕರಾದ ಜಾಕಾ ಸಿದ್ದಿಖಿ, ನಜೀರ್ ಬಕ್ರಿ, ಫಾಯಿಜ್ ರತ್ಲಾಮಿಮತ್ತು ರಾಜೇಶ್ ರೆಡ್ಡಿಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ಜಗಜಿತ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಕೂಡ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ್, ಸಾತ್ ಸಾತ್ , ಮ್ತತುಪ್ರೇಮ್‌ಗೀತ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. (ಎಲ್ಲವೂ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಚಿತ್ರಗಳು). ಈ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪ್ರೇಮ್‌ಗೀತ್‌ ನ ಎಲ್ಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಜಗಜಿತ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. TV ಧಾರಾವಾಹಿ(ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್ (ಮಿರ್ಜಾ ಗಾಲಿಬ್ ಕವಿಯ ಜೀವನ ಆಧಾರಿತ)ಗೆ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಗಝಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಗಾಲಿಬ್ ಕವಿತೆಯ ವಿಶೇಷ ಅಂಶವನ್ನು ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಗಾಲಿಬ್ ಗಝಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾವಪೂರ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬಂನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೇರುಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಗಝಲ್‌(೭೦ ಮತ್ತು ೮೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಗಝಲ್‌ಗಳು)ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವರ ನಂತರದ ಗಝಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮರಾಸಿಮ್, ಫೇಸ್ ಟು ಫೇಸ್ , ಆಯೀನಾ , ಕ್ರೈ ಫಾರ್ ಕ್ರೈ ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲಿ ರೊಮಾನ್ಸ್(ಭಾವಾತಿರೇಕದ ಪ್ರೇಮ)ಹಿಂಭಾಗದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ!. ಆತ್ಮದತ್ತ ಪಯಣವು ಭಾವಪ್ರಧಾನ ವಿರಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿಲ್ ಕಹಿನ್ ಹೋಶ್ ಕಹಿನ್. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ದುಶ್ಮನ್, ಸರ್ಫರೋಶ್ , ತುಮ್ ಬಿನ್ ಮತ್ತು  ತರ್ಕೀಬ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಗಝಲ್‌ಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಮುಂಚಿನ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ನಂತರ ಇವುಗಳಿಗೆ ಉರ್ದು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಹರ್ (ಅರ್ಥ "ಮುಂಜಾವು"/"ಬೆಳಿಗ್ಗೆ"), ಮುಂತಜಿರ್ (ಅರ್ಥ "ಕಾಯುವಿಕೆ"),ಮರಸಿಂ(ಅರ್ಥ "ನಂಟು"/"ಸಂಬಂಧ"/"ಬಂಧುತ್ವ")ಮತ್ತು "ಸೋಜ್"(ಅರ್ಥ ಕರುಣರಸ) ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವವಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಯ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಾಯನವು ಅತ್ಯುಚ್ಛ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.
ಗಝಲ್‌ಗಳಲ್ಲದೇ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಭಜನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗುರ್ಬಾನಿ(ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಿಂದು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು) ಮಾ, ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ , ಹೇ ರಾಂ.. ಹೇ ರಾಂ , ಇಚ್ಚಾಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮನ್ ಜೀತೈ ಜಗಜೀತ್   ಮುಂತಾದವು ಅವರನ್ನು ಮುಖೇಶ್, ಹರಿ ಓಂ ಶರಣ್, ಯೇಸುದಾಸ್, ಅನುಪ್ ಜಲೋಟಾಮತ್ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ದಾಸ್ ಜಲೋಟಾ ಮುಂತಾದ ಭಜನ್ ಗಾಯಕರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿತು. ಕ್ಷೋಬೆಗೊಂಡ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಜಗಜೀತ್ ಧ್ವನಿಯ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ ಪರಿಣಾಮವು ಮೆಟ್ರೊಗಳಲ್ಲಿನ(ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡನಗರಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒತ್ತಡ ಉಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಆಲಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಭಾವ
ಜಗಜೀತ್ ಅವರು ಮುಂಚೆ ಗಣ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಗಝಲ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರತ್ತ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು(ತಬಲಾ,ಧೋಲಕ್, ಬೋಂಗೊಗಳು, ಸಿತಾರ್, ಸರೋದ್, ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೊನಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳು)ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಧ್ವನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಿಸಿದ ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದು ಅವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಗಝಲ್‌ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಉಪನಾಮ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸ್ಥಾನದ ಗಾಯಕ ಕುಮಾರ್ ಸಾನು ಅವರನ್ನು ಬೆಳಕಿದ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ತಮಗೆ ಗಾಯನದ ಪ್ರಥಮ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಸಾನು ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಭಾರತದ ಹಾಡುಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದಾಗ, ಜಗಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಲಾವಿದರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.
ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜತೆಗೆ, ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಹೊಸ ಗಾಯಕರಾದ ಅಭಿಜೀತ್, ತಾಲತ್ ಅಜೀಜ್,ಘನಶ್ಯಾಂ ವಾಸ್ವಾನಿ, ಅಶೋಕ್ ಖೋಸ್ಲಾ, ಸಿಜಾ ರಾಯ್, ವಿಕ್ರಂ ಸಿಂಗ್,ಮತ್ತು ವಿನೋದ್ ಸೆಹಗಾಲ್ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮುಂಬೈನ  ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ`ಸ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಬಾಂಬೆ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, CRYಮತ್ತು ALMA (ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆ)ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪರೋಪಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
'ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್' ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕಿ 'ಚಿತ್ರಾ ಸಿಂಗ್' ಅವರನ್ನು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ, 'ವಿವೇಕ್' ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ್ದ. ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗರು, 'ಮುಂಬೈನ ಬ್ರೀಚ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ'ಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಸಿಂಗ್ ಬೀದಿ(ಅವರ ಪುತ್ರನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟ ರಸ್ತೆ)ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೯೮ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ರಕ್ತಪೂರೈಕೆ ಕೊರತೆಯ ಹೃದಯಾಘಾತ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ೨೦೦೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ,ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಝರ್ಝರಿತರಾಗಿದ್ದ ೭೦ ರ ಪ್ರಾಯದ  'ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್', ೨೦೧೧ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೧೦ ರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ, 'ಮುಂಬೈನ ಲೀಲಾವತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ   ಅಸುನೀಗಿದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
'ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್' ರವರಿಗೆ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಝಲ್‌ಗಳು
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಅನೇಕ ಯಶಸ್ವಿ ಗಝಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಗೀತೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ:-
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
...ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದವು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1941ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಝಲ್ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಿಖ್ಖರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಗಂಗಾನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನತೆ ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯
- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೭೨ನೇ ದಿನ(ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೭೩ನೇ ದಿನ). ಈ ದಿನದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೯೩ ದಿನಗಳು ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ನ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್
ಮಾತಾಡ್ ಮಾತಾಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಉಲೂಚಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ತುಕಾರಾಂ ಓಂಬ್ಳೆ
ತುಕಾರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ಒಂಬ್ಳೆ (ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ) ಮುಂಬಯಿ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪೋಲಿಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ.
ಜನನ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯ
ತುಕಾರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ಓಂಬ್ಳೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರೈತರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಇದ್ದ ಮೂರುಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವರು, ಓಂಬ್ಳೆಯವರಿಗೆ  ಒಬ್ಬ ಸೋದರಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸನ್, ೨೦೦೮ ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಸಹಾಯಕ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್' (ASI), ತುಕಾರಾಂ ಓಂಬ್ಳೆ ಮುಂಬಯಿ ಪೋಲೀಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಿದ ನಂತರ ’ಮುಂಬಯಿ ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆ’ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 'ಮಧ್ಯ ಮುಂಬಯಿನ, ವೊರ್ಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್' ನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ನಂಬರ್, ೭, ತುಕಾರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ಓಂಬ್ಳೆಯವರಿಗೆ ಹಂಚಿದ ವಾಸಸ್ಥಳ, ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಹಳದಿಬಣ್ಣದ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಪರಿವಾರ
ತುಕಾರಾಂರವರಿಗೆ, ೪ ಜನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಅವರಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ’ಮುಂಬಯಿನ ಉಪನಗರ’ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ನಿ, ತಾರಾಬಾಯಿ  ಹಾಗೂ  ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದ್ದರು. ೪೮, ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಓಂಬ್ಳೆ,  ೨೦೦೮ ರ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. (ASI) ತುಕಾರಾಂ, ' ಮುಂಬಯಿನಗರದ ’ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್’ ನ ಬಳಿ, ಚಕಮಕಿಯಾದಾಗ, ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೭ ರಂದು, ಸರಿಯಾಗಿ ೧೨-೩೦ ಕ್ಕೆ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ 'ದೂರಧ್ವನಿ'ಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಅವರ ಡ್ಯೂಟಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮನೆಯವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಸೀನಿಯರ್ ಆಫೀಸರ್ ಮೆರೀನ್, ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ’ಡ್ಯೂಟಿ’ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಬುಧವಾರದ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುದ್ದಿಗಳು ಗೊತ್ತಾದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕವಾದಿಗಳು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳು.
ಆತಂಕವಾದಿಗಳು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳು
ನವೆಂಬರ್, ೨೭ ರ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ಸುಮಾರು, ೧೨.೩೦ ಕ್ಕೆ,, ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯ ಜ್ವಾಲೆ ಶುರುವಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಆತಂಕವಾದಿಗಳು ದಾಳಿಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತುಕಾರಾಮ್ ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಬಳಿ ಸರಿಯಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಗಿರ್ಗಾಂ ಚೌಪಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರು, ಉಗ್ರರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಅಸುನೀಗಿದರು.
ಅಶೋಕ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸನ್ ೨೦೦೯ ರ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ನೀಡಿ ಓಂಬ್ಳೆಯವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅವರು, ಒಬ್ಬ ನರಹಂತಕನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಕಾರ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಎ.ಕೆ-೪೭ ರೈಫಲ್, ಗಿರ್ಗಾಂ ಚೌಪಾಟಿಯ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀವಸಹಿತ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದುಕುಳಿದವನೇ, ’ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಬ್’. ಕಸಬ್ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ,  'ಪುಲಿಸ್ ಆಫೀಸರ್' ಗಳಿಗೆ  ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಈ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ತುಕಾರಾಂ ಓಂಬ್ಳೆಯವರು ಕಸಬ್ನ ಗುಂಡಿನೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ತುಕಾರಾಂರವರ ತಮ್ಮ, ಏಕನಾಥ್ ಓಂಬ್ಳೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿ, ನಾಮ್ದಾ, ' ಬಿ.ಇ.ಎಸ್.ಟಿ.'ಯಲ್ಲಿ ಬಸ್-ಚಾಲಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶವ-ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಳಿಕ, ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ದೇಹವನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ತಂದರು. 'ನವೆಂಬರ್ ೨೬' ರ, ರಾತ್ರಿ, ಮರೆಯಲಾರದ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಂಬಯಿ ನಗರ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ತಕ್ಷಣವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರೂ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನಾಮ್ದಾ ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಅವರು ಆಗಲೇ ಅಸುನೀಗಿದ್ದರು. ಪರಿವಾರದವರಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಕೊಡಲು ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮಾರನೆಯದಿನ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತೆಂದು, ತುಕಾರಾಂ ರವರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸಗಾರ, ಸಂಜಯ್ ಗೋವಿಲ್ಕರ್  ಹೇಳಿದರು. ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ’ಡಿ.ಬಿ ನಗರ್ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್’ ಬಳಿ. ಮುಂಬಯಿನ ೨೬/೧೧ ದಿನದ ಆತಂಕವಾದಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹಿಡಿದು ತನಿಖೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ ಶ್ರೇಯ, ಅವರದು. 'ಲಶ್ಕರ್ ತೊಯಿಬ ಸಂಘಟನೆ' ಯ ಸದಸ್ಯ', ’ಮೊಹಮ್ಮೆದ್ ಅಜ್ಮಲ್ ಆಮಿರ್ ಕಸಬ್’, ಜೀವಂತವಾಗಿ ’ಗಿರ್ಗಾಂ ಚೌಪಾಟಿ’ಯ ಬಳಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಓಂಬ್ಳೆಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ
೩೪ ವರ್ಷಗಳ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸದ ಓಂಬ್ಳೆಯವರ, ಧೈರ್ಯ, ಕಾರ್ಯತ್ಪಪರತೆ, ನಿಸ್ಪ್ರುಹತೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಗಳನ್ನು ಸಹವರ್ತಿಗಳು ೨೨ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಲ್ಲರು. ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ರಜ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಮಗಳು ವೈಶಾಲಿ, ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ತಂದೆ, ’ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ’ಯದಿನ ಡ್ಯೂಟಿಗೆ ಸೇರಲು ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ 'ನಾಗ್ಪಾಡ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್’ ಅವರ ಡ್ಯೂಟಿಯ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟಾರ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಲೆಮಿಂಗ್ಟನ್ ರಸ್ತೆ’ಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಟಿ ಇತ್ತು. ಆದಿನ, ಕಳ್ಳನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪೋಲೀಸ್ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು, ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಸಾಕು ನಾಯಿಯನ್ನು ಛೂಬಿಟ್ಟು ತಾವೂ ಓಡಿ, ಕಳ್ಳನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಟ್ಟ  ಪ್ರಸಂಗ ಅವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ತಂದಿತು. "ಅವರ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವಾಗ ಕರೆದರೂ, ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳದ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆ ನನ್ನ ಬಾಬಾರವರದು", ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವೈಶಾಲಿ.
ಸನ್, ೨೦೦೮ ರ, ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಂದು
ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಆದೇಶ ಬಂದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು, ಮೆರಿನ್ ಡ್ರೈವ್ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಟಿಗೆ ಹೋದರು. ಬುಧವಾರ ರಾತ್ರಿ, ಲಿಯೊಪೋಲ್ಡ್ ಕೆಫೆಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಯ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ, ಸುಮಾರು ೧೨-೪೫ ಆಗಿತ್ತು, ಮಧ್ಯ ರಾತ್ರಿ 'ವಾಕಿಟಾಕಿ’ಯಲ್ಲಿ ದಿಢೀರ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು ಬಂದವು. "ಇಬ್ಬರು ಉಗ್ರರು ಒಂದು ಸ್ಕೋಡಾ ಕಾರನ್ನು 'ಹೈಜಾಕ್' ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು, 'ಗಿರ್ಗಾಂ ಚೌಪಾಟಿ'ಯ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ.. ಎಚ್ಚರಿಕೆ". ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ’ಡಿ.ಬಿ.ನಗರ್, ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್’, ಪೋಲೀಸ್ ದಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮಾಡಿ ಆತಂಕಕೋರರನ್ನು  ತಡೆಯಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿದರು. ’ಚೌಪಾಟಿ ಸಿಗ್ನಲ್’ ಬಳಿ ಕಾರು ಬಂದಾಗ, ಪೋಲೀಸರ ಮೇಲೆ, ಉಗ್ರರು ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವೇಗದ ತಡೆಯಿದ್ದದ್ದು (ಸ್ಪೀಡ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್) ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಓಂಬ್ಳೆ ತಮ್ಮ ಬೈಕನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಸ್ಕೋಡಾ ಕಾರಿನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಕಾರನ್ನು ಬಲಗಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಇದು ಆತಂಕಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಸಿವಿಸಿಯಾಯಿತು. ಕಸಬ್ನ ಧ್ಯಾನವೆಲ್ಲಾ ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪೋಲೀಸ್ ಪೇದೆಗಳು,  ಇನ್ನೊಬ್ಬ ’ಕಟ್ಟರ್ ಉಗ್ರ ಇಸ್ಮೇಲ್’ ನನ್ನೂ  ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಂದರು.
'ವಾಕಿ-ಟಾಕಿ'ಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಆದೇಶಗಳು
ರಾತ್ರಿ ೧೨-೪೫ ರಹೊತ್ತಿಗೆ,’ವಾಕಿ-ಟಾಕಿ’ಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹುಷಾರಾಗಿರಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಇಬ್ಬರು ಆತಂಕಿಗಳು ಸ್ಕೋಡ ಕಾರುನ್ನು ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು. ಅವರು ಮುಂದೆ ’ಗಿರ್ಗಾಂ ಚೌಪಾಟಿ'ಯ ಕಡೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅವರ ಮುಂದೆ, ಒಂದು 'ಸ್ಕೋಡಾ ಕಾರ್,' ' ರುಯ್ಯನೆ' ಹಾದು ಹೋಯಿತು. ತಕ್ಷಣ, ತುಕಾರಾಂರವರು ತಮ್ಮ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೇ ಹಾರಿ,  ಕಾರ್ ನ್ನು 'ಛೇಸ್' ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ’ಡೀಬಿ ಮಾರ್ಗ್ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್’ ನಲ್ಲಿ ಆತಂಕಿಗಳ ಕಾರನ್ನು ತಡೆಯಲು, ದೊಡ್ಡ ತಡೆ ಒಡ್ಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಚೌಪಾಟಿ ಸಿಗ್ನಲ್ ಬಳಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆ, ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಾರ್, ಸಿಗ್ನಲ್ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತಂಕಿಗಳು ಪೋಲೀಸರ ಮೇಲೆ, ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು.
'ಇಸ್ಮೈಲ್' ಹಾಗೂ 'ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಬ್' ಜೊತೆ ಸಮರ
ಮುಂಬಯಿ ಪೋಲೀಸರು, ಸ್ಕೋಡ ದ ಮುಂದೆ ಅಡ್ಡ ನಿಂತರು. ’ಡ್ರೈವರ್’ ನನ್ನು ಬಲಗಡೆ ಓಡಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿದಾಗ, ಆತಂಕಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಸಿವಿಸಿಯಾಯಿತು. ತುಕಾರಾಂ, ಅಜ್ಮಲ್ ಕಡೆ ಧಾವಿಸಿ, ಎ.ಕೆ.೪೭ ಗನ್ ನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲೂ ಹಿಡಿದರು. ಕಸಬ್ ಟ್ರಿಗರ್ ನಿಂದ ತುಕಾರಾಂ ಓಂಬ್ಳೆಯವರ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಗುದ್ದಿದನು. ಆಗ ಓಂಬ್ಳೆಯವರು ನೋವಿನಿಂದ ನರಳಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಗನ್ ಮಾತ್ರ ಬಿಡದೇ ಹಾಗೆಯೇ ಭದ್ರವಾಗಿ, ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸ್ಮೃತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಅವರ ಮುಷ್ಟಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಹಾಯಕ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ ತುಕಾರಾಂ ಕೈನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಾಠಿಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾವ ಅಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇರದಿದ್ದರೂ, ಆದರೂ ಹೋರಾಡಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ಕಸಬ್ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆ ಬೇರೆ ಇತರ ಆತಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೊಂದರು. ಇಸ್ಮೈಲ್ ಮತ್ತು ಕಸಬ್ ರನ್ನು ಹಿಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕಸಬ್, 'ಬೋರಿಬಂದರ್' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೀನವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದನು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
‍<References />
ವರ್ಗ:ಜನ
ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್-೧,೨
ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್ ೧ ಮತ್ತು ೨ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡಿರುವ ಕೃತಿಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಎಂಬ ಯುವಕನು ಅಮಾಯಕನಾದರು ಭೂಗತ ಜಗತ್ತಿನ್ ನಂಟಿನಿಂದ ಕೊಲೆ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತು ಜೈಲು ವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ವೆನುಜುವೆಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ರೋಚಕ ಕಥಾನಕ ಇದಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦ - ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೨೦ನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೫೧ನೇ ದಿನ. ಈ ದಿನದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೧೪ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೧೫) ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಫೆಬ್ರುವರಿ
ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive=""> ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಈ ಬಂಧನ
'''ಈ ಬಂಧನ ಚಿತ್ರವು ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಿಂಗ್ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೈಜಗದೀಶ್ರವರು ನಿರ್ಮಾಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ವಿಳಾಸ
ವಿಳಾಸವು, ಬಹುತೇಕ ಮಿಶ್ರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ, ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ, ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್, ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಥವಾ ಜಮೀನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಮನೆ ಅಥವಾ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಗುರುತುಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. ಕೆಲವು ವಿಳಾಸಗಳು ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ಭಾಂಗಿಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಝಿಪ್ ಕೋಡ್ ಅಥವಾ ಪಿನ್‌ಕೋಡ್‌ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು, ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ವಿಳಾಸಗಳ ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು.
ವರ್ಗ:ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ನಮ್ಮೆಜಮಾನ್ರು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ರುವಾಂಡ
ರುವಾಂಡ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಉಗಾಂಡ, ಬುರುಂಡಿ, ಕಾಂಗೊ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಟಾಂಜೇನಿಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದೇಶ. ೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಈ ದೇಶ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಖಂಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶ. ಹಸಿರಾಗಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿರುವ ಈ ದೇಶವನ್ನು "ಸಾವಿರ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಾಡು" (Pays des Mille Collines, Igihugu cy'Imisozi Igihumbi) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೯೪ರ ರುವಾಂಡ ನರಹತ್ಯೆಕಾಂಡವು ಈ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಸಂಕ್ಷೇಪಣ
ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ವೆಂದರೆ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನ ಪದ ಬ್ರೆವಿಸ್, ಚಿಕ್ಕದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ) ಒಂದು ಪದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ. ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು, ಪದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಚದಿಂದ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ವತಃ abbreviation ಪದವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯಬಹುದು: abbr., abbrv. ಅಥವಾ  abbrev.
ಖಚಿತವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಕ್ಷೇಪಣವನ್ನುಹ್ರಸ್ವತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಾರದು(ಆದ್ಯಕ್ಷರ ಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವು ಕೆಲವು ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಹಾಗು ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ರೂಢಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ "abbreviation"(ಸಂಕ್ಷೇಪಣ) ಎಂದೇ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪದವನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನದಿಂದಲಾದರೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಣ; ಒಂದು ಪದಸಂಕೋಚನವೆಂದರೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪದದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವುದು. ಒಂದು ಪದದ ಸಂಕೋಚನವು ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳು ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಕಡೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಣವು, ಪದದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಆ ಭಾಗವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು. ಒಂದು ಪದಸಂಕೋಚನವು ಒಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಣವಾಗಬಹುದು ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಣವು ಒಂದು ಪದಸಂಕೋಚನವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಡಿಟರ್ಸ್ ನೀಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು).
ಇತಿಹಾಸ
ಉಚ್ಚಾರಿತ ಧ್ವನಿಯ ಅಕ್ಷರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಮುಂಚಿನ ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪದದ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಗ್ರೀಸ್ ಹಾಗು ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ, ಪದಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಸಂಕೋಚನಗೊಳಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ಉಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು.