cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸರ್ರಿಯಲಿಸಮ್ (ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಚಳವಳಿ)
ಬ್ರೆಟನ್-ನಂತರದ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ
೧೯೮೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಐರನ್ ಕರ್ಟೇನ್(ಕಠಿಣ ಪರದೆ) ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಓರೆಂಜ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ (ಕಿತ್ತಳೆಯ ಪರ್ಯಾಯ)ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿರೋಧದ ಚಳುವಳಿಯ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆರೆಂಜ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಇದು ವ್ರೋಕ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಫಿಡ್ರಿಕ್ (ಅಲಿಯಾಸ್ ’ಮೇಜರ್’)ನಿಂದ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಂಕೇತವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಜಾರುಜೆಲ್‌ಸ್ಕಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ-ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಗೀರುಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಮೇಜರ್ ಸ್ವತಃ "ಮೆನಿಫೆಸ್ಟೊ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸುರೀಲಿಸಮ್" (ಸಾಮಜಿಕ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ)ನ ಬರಹಗಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸಮಾಜವಾದಿ (ಸಮತಾವಾದಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತುಂಬಾ ನವ್ಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿದೆ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕಲಾಚಿತ್ರಗಳು ಪೋಷಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜೊತೆಗೂ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಗುಗ್ಗನ್‌ಹೈಮ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಟು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಐಸ್, ಮತ್ತು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಟೇಟ್ ಮೊಡರ್ನ್ ೧೭೦,೦೦೦ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ ಡಿಸೈರ್ ಅನ್‌ಬೌಂಡ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಸೆಂಟರ್ ಜೊರ್ಜ್ಸ್ ಪಾಂಪಿಡುನಲ್ಲಿ ಲಾ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಸುರೀಲಿ ಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪರಿಣಾಮ
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಯೋಜನೆಗಳು ಹೆಗೋ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅದರ ವಕೀಲರ ಪ್ರಕಾರ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಮೀಮಾಂಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅಶ್ಟನ್ ಸ್ಮಿತ್, ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ ಸಮರ್ಸ್, ಹೊರೆಸ್ ವಾಲ್‌ಪೋಲ್, ಫಾಂಟೊಮಸ್, ದ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್, ಬಗ್ಸ್ ಬನ್ನಿ, ಕೊಮಿಕ್ ಸ್ಟಿಪ್ಸ್, ಮಂಕಾದ ಕವಿ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಹೊಬೊ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮರಿಸ್ಟ್ ಟಿ-ಬೋನ್ ಸ್ಲಿಮ್‌ರಂತೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರೂ ಕೂಡ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫ್ರೀ ಜಾಜ್ (ಡೊನ್ ಚೆರ್ರಿ, ಸನ್ ರಾ, ಸೆಸಿಲ್ ಟೇಲರ್ ಇತ್ಯಾದಿ)ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಮಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಂತವುಗಳಲ್ಲಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಎಳೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಮಾಜದ ವಿರುದ್ಧ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಂಡಾಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತೆ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ರಸವಿದ್ಯಾ ತಜ್ಞ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಡಾಂಟೆ, ಹಯೋರಾನಮಸ್ ಬಾಷ್, ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ದೇ ಸಾದೆ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫೋರಿಯರ್, ಕೊಮ್ಟ್ ದೇ ಲೊಟ್ರೆಯಾಮೌಂಟ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಥರ್ ರಿಂಬೌಡ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಅಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೂ ಕೂಡ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಒಂದು ಮುಂದುವರೆದ ಮೂಲವನ್ನು ದೊರಕಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ನಂಬಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ಸಾಧನವಾದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಅಮೂಲಾಗ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ - ಹೇಗೆಂದರೆ ಕೆಲವು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು, ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರುವುದು ಅಥವಾ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದುವುದು - ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ - ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹಿತ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ನ್ಯೂ ಲೆಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೇ 1968 ರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ "ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲದರ ಶಕ್ತಿ" ಘೋಷಣೆಯು ಫ್ರೆಂಚರ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು.
೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥ್ವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯು ನವಕಾಲೀನನಂತರದ ಕಾಲಮಾನ (ಪೋಸ್ಟ್‌ಮೊಡರ್ನ್ ಇರಾ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಅಲ್ಲಿ ನವಕಾಲೀನಕಾಲಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಲೆಖದ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗೀಕಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಹಲವಾರು ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ನವಕಾಲೀನನಂತರದ ಕಾಲಮಾನವು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ ನವಕಾಲೀನ ಕಾಲಮಾನದೊಳಗಿನ ಬರಹಗಾರರು, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಜೊತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದ್ದವರು ಥಿಯೇಟರ್ ಆಫ್ ದ ಅಬ್ಸರ್ಡ್(ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯ ರಂಗಭೂಮಿ)ನಾಟಕದ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವು ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಈ ನಾಟಕಬರಹಗಳು ಕೆಲವು ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಸಮಾನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈ ಸಮಾನತೆಗಳು ಬಹುಶಃ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹುಡುಕಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಏಜೆನ್ ಯುನೆಸ್ಕೋ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ತುಂಬಾ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದನು, ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು, ಬ್ರೆಟನ್‌ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಲೋಚನೆಕಾರ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಲ್ ಬೆಕೆಟ್‌ನೂ ಕೂಡ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ತುರ್ಜುಮೆ (ಅನುವಾದ) ಕೂಡ ಮಾಡಿದನು; ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಬೆಕೆಟ್‌ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ ಜೇಮ್ಸ್ ಜೊಯ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ನಿಕಟ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಬೀಟ್ ಜನರೇಷನ್ (ತಲೆಮಾರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ)ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯ ಜೊತೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತವಾದ ಹಲವರು ಬರಹಗಾರರು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಫಿಲಿಪ್ ಲಮೆಂಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇವರುಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸೆದೆಬಡಿಯುವ ಮತ್ತು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎರಡರ ಬರಹಗಾರರಾಗಿಯೂ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಇತರ ಸೆದೆಬಡಿಯುವ ಬರಹಗಾರರು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬೊಬ್ ಕೊಫ್‌ಮೆನ್, ಗ್ರೆಗೊರಿ ಕೊರ್ಸೊ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೆನ್ ಜಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಬೊಬ್ ಡೈಲಾನ್‌ನ ಜಾಗೃತಿಯ ಕಾಲುವೆಯ (stream of consciousness) ಹಲವು ಕವಿತಾ ಬರಹಗಳು, ಸಿ ೧೯೬೦ ರ ಮತ್ತು ಡೈಲಾನ್‌ನ ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, (ಸಿ. ೧೯೮೦ ರ ಮತ್ತು ೨೦೦೬ ರ ನಡುವೆ)ಅವುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಂದ್ರಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದ ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್‌ನ ಹಲವರು ಕವಿತೆ ಬರಹಗಳು ೧೯೬೦ ರ ಮಧ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೋಭ್ರಾಮಕಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ, ಇದು ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಾರ್ಧದ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವಿನ ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಕನಸಿನ-ತರಹದ ತನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥತೆಯ ಜೊತೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸುವ್ಯಕ್ತ ಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಲಾಕಾರರ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ರಿಡಾ ಕಹ್ಲೊ) ಮೇಲೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಭಾವವು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು.
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರೆ ಬ್ರೆಟನ್‌ನ ಮರಣದ ನಂತರ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮೂಲ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಗುಂಪು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ಜೀನ್ ಶ್ಯುಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ದಾಂತದ ರಂಗಭೂಮಿಯು ಅಜಾಗೃತ ಅನುಭವ, ಲಹರಿಯ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಸಂಧಿ ತಪ್ಪಿದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಅಂಟೋನಿನ್ ಅರ್ತೋಡ್‌ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯದ ಅಡ್ಡ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು, ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ರಂಗಭೂಮಿಯು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮೋಡಿಯಂತಹ ಅನುಭವವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದನು. "ಅಸತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆ"ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ತರ್ಕಸಮ್ಮತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದನು, ಅದು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುವುದು, ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮತ್ತು ನೋಡುಗರ ಅಜಾಗೃತ ಮನಸುಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವುದು, ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ನಡವಳಿಕೆ. ಅರ್ಟೌಡ್‌ನು ಥಿಯೇಟರ್ ಆಫ್ ಕ್ರೂಯೆಲ್ಟಿ (ನಿಷ್ಕರುಣೆ ಅಥವಾ ಕ್ರೌರ್ಯದ ರಂಗಭೂಮಿ)ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಭಾವಪರವಶತೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು, ಮತ್ತು ತತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಗಳು ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಒಂದು ತತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ, ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿ, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದವು.
ಈ ಭಾವಾತಿರೇಕಗಳು ಥಿಯೇಟರ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ಡ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾದವು, ಇದರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯು, ಭಾಗಶಃ, ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂಚಿನ ಶಬ್ದಸಹಿತ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿನ (ಲೌರೆಲ್ ಎಂಡ ಹಾರ್ಡಿ, ಡಬ್ಲು.ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್ಸ್, ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್) ಮೌಖಿಕ ಅಸಂಗತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದವು.
ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್‌ನ ಏಕೈಕ ನಾಟಕ ಫ್ರೆಷ್‌ವಾಟರ್ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.
ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದಿ
ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದಿಗಳು ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಈ ಹಿಂದೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಪ್ರತಿಪದಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಪ್ರಶಂಸಾ ಮಹಿಳಾ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳ (ಲಿಯೋನೊರಾ ಕ್ಯಾರಿಂಗ್‌ಟನ್, ಲಿಯೋನೊರಾ ಫಿನಿ, ಕೇ ಸೇಜ್, ಡೊರೊಥಿಯಾ ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೆಮೆಡಿಯೋಸ್ ವರೋ‌ರಂತಹ)ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದು ಗಂಡಸರ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಗಂಡಸರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದಿ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಡೆಗೆ ಪುರಾತನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಮತ್ತು ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಗೂಡಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದಿಗಳ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಗೌಥಿಯರ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಅವಳ ಬರಹ ಸುರೀಲಿಸಮ್ ಎಟ್ ಸೆಕ್ಸುವಲೈಟ್‌ ನ (೧೯೭೧) "ದ ಅವಂತ್ ಗಾರ್ಡೆ" ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಹತ್ವವಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.
ಫ್ರಾಯ್ಡಿಯನ್
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸೈಕೋಅನಲಿಟಿಕಲ್ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಅವನ ಟೀಕೆಯ ಜೊತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು ಅವರ ಅಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವರ ಜಾಗೃತಿ. ಅವನ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಅಹಂನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಅಜಾಗೃತಿಯ ವಿಮೋಚನೆಯಂತೆ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರಿಂದ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಅನೈಚ್ಛಿಕತೆಯ ಜೊತೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿನ ಕನಸಿನ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಂತಹ ಸನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಯಾವಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಹಂನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾರ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಅಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮಾದ. ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಜಾಗೃತಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಜಾಗೃತಿ ಮನಸ್ಸಿನದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ಅಜಾಗೃತಿಯ ಜೊತೆ ತಾವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ವಂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸರಿಯಾದ ಸೈಕೋಅನಲಿಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಜಾಗೃತಿಯು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸೈಕೋಅನಲಿಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹೊದಿಕೆ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಅವಕಾಶವಾದಿ
ಯಾವಾಗ ಅವಕಾಶವಾದಿ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಂಜ್‌ಗಳ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಚಳುವಳಿಯ ತೊಂಬಾ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ೧೯೫೦ ರ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ನಂತರದ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಅವಕಾಶವಾದಿ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯತೆಯು ಆದ್ದರಿಂದ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಂಗೀಕೃತ ಪದ್ಧತಿಯ ಒಂದು ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ನಿರಂತರತೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ಆ‍ಯ್‌0ದ್ರೆ ಬ್ರೆಟಾನ್
ಇತರ ಮೂಲಗಳು
ಸರೆಯಾಲಿಸ್ಟ್ ಕವಿತೆ
ವರ್ಗ:ನವ್ಯಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಚಳುವಳಿ ವರ್ಗ:ಆರ್ಟ್ ಮೂವೆಮೆಂಟ್ (ಕಲಾಂದೋಲನ)
ಚಂದ್ರಪ್ರಭ
ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ಈ ಯುಗದ(ಅವಸರ್ಪಿನಿ) ೮ ನೇಯ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ. ಜೈನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಇವರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನೆಲ್ಲ ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದಾರೆ. ಚಂದ್ರಪ್ರಭ (ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಪ್ರಭು ಸ್ವಾಮಿ) ಚಂದ್ರಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಮಹಸೇನ ರಾಜ ಹಾಗು ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೇವಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರ ಹುಟ್ಟಿದು ಕೃಷ್ಣ ಮಾಸದ ೧೨ನೇಯ ದಿನದ್ದಂದು.
ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ
ಭಾಗವನ್ ಚಂದ್ರಪ್ರಭರವರು ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಧತಕಿಖಂಡದ ಮಂಗಳವತಿಯಾ ರಾಜ ಪದ್ಮ ನಗಿದ್ದರು, ಇಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ತೀರ್ಥಂಕರ ನಮ ಗೋತ್ರ ಕರ್ಮ ದಕ್ಕಿತು. ಒಂದು ಜನ್ಮ ದೇವರಾಗಿ ಅನುತ್ತರ ವಿಜಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿದು ನಂತರ ರಾಜ ಮಹಸೇನನ ಹೆಂಡತಿ ರಾಣಿಯ ಗರ್ಬಕಿಲಿದರು.
ತಿರ್ಥಂಕರರಾಗಿ ಜೀವನ
ರಾಣಿ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನ ತೆಜಸನ್ನು ನೋಡುತ ನಿಂತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದಂತೆ ಅವಳಿಗೆ ಚಂದ್ರನು ಬೀರುವ ತಂಪುಕಾಂತಿಯ ಕಿರಣವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಇಚ್ಚೆಯಾಯಿತು. ರಾಜ ಈಕೆಯ ಬಸರಿ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಚಾನಕ್ಯದಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಪೌಷ ಮಾಸದ ೧೩ನೇಯ ದಿನದಂದು ರಾಣಿಯು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಜನ್ಮಕೊಟಳು, ಮೊಗುವು ಚಂದ್ರನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ ಯಾಗಿತ್ತು. ಇವನಿಗೆ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ(ಚಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ) ಯಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾನಿಗೆ ಲೌಕಿಕ ಅನಂದಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ ವೈಭವಗಳಲಾಗಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲ್ಲಿಲ. ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದರು ಇವರ ಶಾಸನ ಅಲ್ಪಕಳದಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಯವ್ವನದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ಮುನಿದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿದಲೇ ಸರ್ವಜ್ಞ್ಯರಾದರು. ನಂತರ ದೀರ್ಗಕಾಲ ಜಗತಿನಲ್ಲಿ ನಿಜಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಅಂತ್ಯಕಾಲ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಇವರು ಸಮ್ಮೇದಶಿಖರಜಿ ಹೊರಟರು, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ನಿರ್ವಾಣಹೊಂದ್ದಿದರು.
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ತೀರ್ಥಂಕರ
ಸ್ವರಾಜ್ (ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ)
ಸ್ವರಾಜ್  ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ರಾತ್ರಿ 9 ಗಂಟೆಗೆ ಡಿಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಮುಂದಿನವಾರ ಶನಿವಾರ ಇದರ ಅನುವಾದಿತ ಪ್ರಸಂಗವು ರಾತ್ರಿ 8 ಗಂಟೆಗೆ ಡಿಡಿ ಚಂದನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 550 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಟಿಲೋ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
ಮಂಗಟ್ಟೆ
ಮಂಗಟ್ಟೆಯು ಬುಸೆರೊಟಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಉಷ್ಣ ವಲಯ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯ ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ. ಅವುಗಳ ಕೊಕ್ಕು ಉದ್ದವಾಗಿ ಕೆಳ ಬಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಜ್ವಲ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕ್ಕಿನ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀಸಕ ಇರುತ್ತದೆ.
External links
ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವೂ ಹಾಗೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನುದಾನವು ಮೂರು ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರ,ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.ಭಾರತದ ಹಳೆಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ತಕ್ಷಶಿಲ.ಇಂದಿಗೂ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವೆಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆ /ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ವಿವಾದಗಳಿವೆ.ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವೆಂದರೆ ನಳಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಜವಬ್ದಾರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾದರೆ ಇನ್ನುಳಿದವು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ.ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿವಿಧ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ/ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.೭೫ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ.ಭಾರತದ ಸುಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ.ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.೬-೧೪  ವರ್ಷದೊಳಗಿನ  ಶೇ. ೯೫.೬ ರಷ್ಟು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವರದಿಯು(ASER)ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ೪ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಶೇ.೯೬ ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಭಾರತವು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ  ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ೨೦೧೩ರ AICTE ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ೩೫೨೪ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಿಪ್ಲೋಮ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಡಿಪ್ಲೋಮ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.ಇದೇ ವರದಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೩೪೯೫ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ನೀಡುವ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಯುಜಿಸಿಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ವಿಜ್ಯಾನ,ಕೃಷಿ, ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನ ದಾಖಲಾತಿಯು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ೬.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
"ದ ಹಿಂದು ಟೈಮ್ಸ್" ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚರುಸುದನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಎಂಬುವರು,೨೦೦೧ರಿಂದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ,ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶೇ.೫೦ ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯು ಈ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಮೀಸಲಾತಿಯು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶವು ಶೇ.೮೩.೩೩ ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡವಾರು ಮೀಸಲಾತಿ.
ಇತಿಹಾಸ
ಹಿಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಮಠ,ಬೌದ್ದ ಮಂದಿರಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.ಈ ಸಂಸ್ತೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಂದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದವು.ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ನಗರ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ತಕ್ಷಶಿಲೆ ಮತ್ತು ನಳಂದ(ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿದೆ).ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ವೇದ,ಬೌದ್ದಸಾಹಿತ್ಯ,ತರ್ಕ,ವ್ಯಾಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅದ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಕರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ತಕ್ಷಶಿಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ‌ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದ ಚಾಣುಕ್ಯನು ಒಬ್ಬ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಲೋಕನ
ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು.ಹೇಗೇಂದರೆ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತ,ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತ, ಮಾದ್ಯಮಿಕ ಹಂತ,ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ,ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಂತ,ಸ್ನಾತಕ ಹಂತ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಂತ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ NCERT(NATIONAL COUNCIL OF EDUCATIONAL RESEARCH AND TRAINING)ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆ. NCERT ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಾಗ ಅವುಗಳ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತದ ಮಕ್ಕಳು ಇದರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತಾರೆ
೧೦+೨+೩ ಮಾದರಿ
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕರಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ೧೦+೨+೩ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.ಈ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ೩ ವರ್ಶದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ೨ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ವರ್ಶದ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ.ಹತ್ತು ವರ್ಶದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೃಹತ್ತಾದ ಕಂದಕದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದೆ.ಆ ಕಂದಕ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಗರಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅನುಪಾತ ,ಆರ್ತಿಕ ವ್ಯವಸ್ತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಭೇತಿ.ಈ ಕಂದಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ.ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೫೮೧೬೬೭೩ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರಿದ್ದಾರೆಂದು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಖಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಕಾರ ೬-೧೪ ವರ್ಶದೊಳಗಿನವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು.ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜೀವತುಂಬಲು ಮತ್ತು ಪುನರ್ ರಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಡಿ.ಇ.ರ್.ಪಿ.(DISTRICT EDUCATION REVITALIZATION PROGRAMME)ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಶೃ.೮೫ ರಷ್ಟು ಅನುದಾನ ನೀಡಿದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಶೇ.೧೫ ರಷ್ಟು ಅನುದಾನವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ೮೪೦೦೦ ಪರ್ಯಾಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟು ೧೬೦೦೦೦ ಹೊಸ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯು.ನಿ.ಸಿ.ಇ.ಎಫ್. ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.ಕೆಲವೊಂದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೯೩ರಿಂದ ೯೫ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನ .ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ.ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ತಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತೇ ಹೊರತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಖಾಸಗೀ ಶಿಕ್ಷಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಶಾಲೆಗಳು "ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು"ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಪ್ರಾಂಕ್ ಆಂಥೋನಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ.ಮದ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಈ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾಧ್ಯಮ ಇಂಗ್ಲೀಷ್.ಆದರೆ ಹಿಂದಿ /ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ.೮೦ರಷ್ಟು ಶಾಲೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು .ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಫಲವಾಗಿ ಶೇ.೨೭ರಷ್ಟು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ತಿಗಳು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.ಶೇ.೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರೆ ,ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ.೨೦ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ತಿಗಳು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಉನ್ನತ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.ಕೆಲವರು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ; ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಜನರು ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಉದಾ:ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ,ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ,ಕ್ರೀಡೆ ,ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ ಇತ್ಯಾದಿ.ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ತಿ-ಶಿಕ್ಷಕರ ಅನುಪಾತವು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೆಚ್ಚು.ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ಡಿ.ಐ.ಎಸ್.ಇ. ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಭೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.೫೪.೯೧ ಆದರೆ ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.೪೪.೮೮.ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.೪೩.೪೪ ರಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸೇವಾ ನಿರತ ತರಭೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಕೇವಲ ಶೇ.೨.೩೨ ರಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಕರು ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವಾನಿರತ ತರಭೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ದೆಯು ತೀರ್ವವಾಗಿದೆ.ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಲಾಭಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿವೆ.ಏನೇ ಆಗಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ.ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಶೇ.೧೦೦ ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾಲು ಕೇವಲ ಶೇ.೦೭.
ಗೃಹ ಶಿಕ್ಷಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಶಿಕ್ಷಣ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ.ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಪಟ್ಟಂತೆ,ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಧಿಸಬಹುದೆಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳಿದೆ.ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್,ಎಚ್,ಆರ್.ಡಿ. ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಹೇಳಿರುವ‍ಂತೆ,ಪೋಷಕರೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ,ಗೃಹ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರೆ,ಆರ್.ಟಿ.ಇ.ಖಾಯ್ದೆ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರವು ಮದ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ೧೯೮೬,ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಅವೆಂದರೆ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ,ವಿಙ್ನಾನ,ತಂತ್ರಜ್ಙಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ,ಮತ್ತು ಯೋಗದಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಚಯ.ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ೧೪-೧೮ ವರಷ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಸಮಾಜದ ಸೌಲಭ್ಯರಹಿತ ವರಗಕ್ಕೆ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದು.ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಕರೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಭೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ವೃತ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಭೇತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು.ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಂಉಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಯಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಅದುವೇ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಫಾರ್ ಢಿಸ್ಏಬಲ್ಢ್ ಚಿಲ್ಡರ್ನ್.ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೇಂದ್ರಿಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಯೋಜನೆ.ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಒಂದೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ
ವಿವಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ, ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ಅರ್ದದಷ್ಟು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ದಾಖಲಾತಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನ ಮಾಪನವಾಗಿಸಿದರೆ ಶೇ,೯೦ರಷ್ಟು ನಮ್ಮ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ದದಷ್ಟು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ನೇಮಕಾತಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗವನ್ನು ನೇಮಕಾತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರದಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮನ್ಮೊಹನ್ ಸಿಂಗ್ ರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಚಾರದ ದೂರುಗಳಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು : > INDIAN INSTITUTE OF MANAGEMENT COLCUTTA, KOLKATTA. > INDIAN INSTITUTE OF MANAGEMENT, AHMEDABAD. > ENGINEERING COLLEGE UNDER MUMBAI UNIVERSITY > UNIVERSTY OF COLCUTTA (ಸಮಜ ವಿಜ್ಜಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹರಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಭಾಗಗಳು)
ದ್ವಿತೀಯ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಲೆ,ವಿಜ್ೞಾನ,ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಿಯಾದ ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ರುತ್ತಿಪರ ಪದವಿಗಳಾದ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್,ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಗೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತಾವು ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಆಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮೊದಲೆರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಗನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ತೃತಿಯ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಂಗವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯ್ಯೋಗ(UGC),ಇದು ತನ್ನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿದಿಸುತ್ತದೆ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡರ ನಡುವೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯುಂಟು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ೧೨ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಂದಾಗಲಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಸೌಕರ್ಯ ಅಥಾವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯವದಿಗಳು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತಿದ್ದಾರೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಲ್ಲದೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇವಲ ೨ ರಿಂದ ೬% ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದರು ಅ ನಂತರ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಸಾಕ್ಷ್ರರತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಂತೆ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ೧೫.೩%, ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ೨೮.೫% ಮತ್ತು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೫೦% ಆಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆಗೆ  "ಸಾಕ್ಷರ ಭಾರತ ಮಿಷಿನ್"ನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಮಿಷಿನ್ ಈಗಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಅನಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸೀತಾ ಅನಂತ ರಾಮನ್ ರವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ್ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾಜರಾತಿ ಕಾಪಾಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಧ್ಯಾನ್ಹ್ದ ಊಟ, ಉಚಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಹಚ್ಚಳದಿಂದ ೧೯೫೧ ರಿಂದ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಲು "ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು" ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದು ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು. ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ನೀತಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಠ್ಯ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧನ ಸಹಾಯ, ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ನೀತಿಯ ಪ್ರಗತಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫ್ರೌಡ, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು.ಬಡತನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾಜರಾತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರಲು ಕಾರಣ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಮಿಷಿನ್ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂತರ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.ಹಾಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಲು ಕನಿಷ್ಟ ೧೮ ವರ್ಷ ತುಂಬಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ್ಳಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ಜನರ ಜೀವನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆಯಿಂದ, ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಅವರ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚದೆ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಮರಣ ಧರ ಕದಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಶು ಮರಣ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಕೊರತೆ, ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವ್ಯೆತಿರಿಕ್ತ  ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಧರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟವು ಶಿಶು ಮರಣ ಧರವನ್ನ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಲಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗಿಯ ನಡುವೆ ನಿಕತ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೮೬% ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇದ್ದರೆ, ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೫೫ರಿಂದ ೬೦% ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇದೆ. ಈ ಮೇಲಿನ ಶೇಕಡವಾರು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಧ ಹೊಂದಿದೆ.ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಶಿಶು ಮರಣ ದರ ಇದ್ದು, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ೨೪ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ೬ ರಾಜ್ಯಗಳು ಶೇಕಡ ೬೦% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರ ಶೇಕಡ ೧೨% ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರಾ ನಂತರ ಭಾರತ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತರಲು ಶಿಕ್ಷಣವು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಗುಂಪು ಮಾಡಿಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬ್ಲಾಕ್ನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ.೧೦೦ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ ೧೫೦ ಮೈಲಿ (೩೯೦km2) ಮೈಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ  ಬ್ಲಾಕ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಹೇಳುವಂತೆ ೭೦,೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ರಾಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಥಾವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಧಾರ, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರ,ಅಥಾವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಕಣೆ, ಸಹಕಾರ,ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ,ಗ್ರಾಮೀಣ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್,ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ,ಕುಟುಂಬದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ,ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಯುವಜನತೆಯ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟನೆ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರು,ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
೧೯೫೦ರ ನಂತರದ ಕೆಲವು ಹಿನ್ನೆಡೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಗ್ರಾಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ್ದಲ್ಲಿ ೫,೨೦೦ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಯಸ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಗ್ರಾಮಿಣ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ ಇದ್ದರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮತೋಲನಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಡಿಮೆ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಬಡತನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಐಡಿಯಾಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ.ಕಡಿಮೆ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಸಿಬಂಧಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೂಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅದರಲ್ಲಿಯೂ "ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ"ಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗ್ರಾಮಿಣ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೌಲ್ಯವು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯತೆ ಇದೆ,ಶೇಕಡ ೧೮% ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಫ್ರೌಡಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಡಿಪ್ಲಮೊವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊಲಿಸಿದಂತೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಕೇವಲ ೧೦% ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮಟ್ಟವನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು, ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನಾಗಿಸಲು ಹಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದೆ.ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪದವಿಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ೪ ರಿಂದ ೩ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದೆ.ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ ಅದರ್ಂತೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಹಲವು ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆ:ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥಾವ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೆಲಸಗಾರರ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ-ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೨೫% ಭೋದಕರನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇ೧೫% ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩೦% ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ೩೦೦೦ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಮುಖ್ಯೋಪಧ್ಯಾಯರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಗೈರು ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಾದರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಟಿ ನೀಡಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನೆಡೆಸಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಭೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಕುರುಡು ಪಾಠ ಅಥಾವ ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. "ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್"ನ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯೆವಸ್ಥೆ ಸೋಮಾರಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದೆ. ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನ ಓದುವುದು ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದವಾದ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ.ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕೇವಲ ಕಂಠಪಾಠಕ್ಕೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು states ಶೇಕಡ ೯೯% ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಿಲ್ಲ.
ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಲೋಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ (ಶ್ರೇಣಿ ೯ ಮತ್ತು ೧೦), ದಾಖಲಾತಿ ದರ ಶೇಕಡ೫೨% ಹಿರಿಯ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ (೧೧ ಮತ್ತು೧೨) ಇದು ಶೇಕಡ೨೮% ಮತ್ತು ನರ್ಸರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೧೮% ಶೇ ೪೮% ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವಾದ ಜನವರಿ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ states ಹಲವು ೪೪ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ್ಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. "ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಗ್ರಾಂಟ್ ಕಮಿಷನ್" ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೩೯ ನಕಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕಂದು ಹಿಡಿದಿದೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೧೦% ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸೇವಾ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೨೦% ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸೇವಾ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರ ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸೇವಾ ಮಂದಿರ್ ಇಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ರಾಜಸಮಂಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಮದರಸಾ ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ NGO ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.ಚಿತ್ತೂರ್ನಲ್ಲಿನ ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆ, ಈ ಶಾಲೆ 'ಪಾಠಶಾಲ' ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಈಗ ೭೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಒಟ್ಟಾರೆ ೨೨.೫% ಇದ್ದಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರು ೧೭% ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ೭.೫% ಇದ್ದಾರೆ. ಮೇಲಿನ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ದಲಿತರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯು ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶವನ್ನು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ "ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದವರು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಹಲವು ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರಿಗೆ ೧೫% ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ೭.೫% ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ೬೮ ಬಾಲ ಭವನ ಮತ್ತು ೧೦ ಬಾಲ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಭವನ್ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒಳಗೊಡಂತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು  ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧೯೯೨ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಂತೆ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ' ಅನ್ವಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಎಂದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದವರು'ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.
'ಸ್ಕೀಮ್ ಆಫ್ ಏರಿಯಾ ಇನ್ ಟೆನ್ ಸ್ವಿ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯ ಅಥಾವ ಮದರಸಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉಳಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (೧೯೯೨) ಈ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯ ಮಾದರಿ ಕಾಯಿದೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೮ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ ಭಾಷೆ, ಇವರಿಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವು ಇಲ್ಲ) ಸರ್ಕಾರ ಇ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಸಿಂಧಿಗಳು ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯ ಶಾಲೆಗಳಿಲ್ಲ ಅಥಾವ ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯು ಅ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐಚ್ಚಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧಿಗಳು ೧೦ ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದರೂ ೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭೋದಕರಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡಿದಿದೆ.ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇವಲ ಕಥೆಯಷ್ಟೆ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೇಶ್ ತದನಿ ಅವರು ಸಿಂಧಿ ಭಾಷಾ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರನ್ನೇ ಮೊದಲ ಗೌರ್ನರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚ
೨೦೧೧-೧೨ ನೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ರೂ.೩೮೯೫೭ಕೋಟಿಯನ್ನು ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು.ಈ ವಿಭಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗ.ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಈ ಹಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅಂದರೆ ರೂ.೨೧೦೦೦ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು  ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ೨೦೧೧-೧೨ ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ್ರತವಾಗಿ  ನೇಮಕವಾದ ಅನಿಲ್ ಬಾರ್ಢಿಯ ಸಮಿತಿಯು ರೂ೩೫೬೫೯ ಕೋಟಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತ್ತು.ಈ ಸಮಿತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ೨೧೦೦೦ಕೋಟಿ ಹಣ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಹಣ.ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.ಏಕೆಂದರೆ ಇತ್ತಿಚಿನ ಕಾನೂನಾದ  ಮಕ್ಕಳ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಖಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಖಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು/ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಂತಹ ಪ್ರಮಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಎನ್.ಸಿ.ಎಮ್.ಪಿ. ಯೋಜನೆ ಕೂಡ ಒಂದು.(National common minimum programme).ಇನ್ನುಳಿದ  ಹೇಳಿಕೆಗಳೆಂದರೆ
ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ರಚನೆ ೪೫ನೇ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಮೂಲತಃ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ. ೧೪ ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ವಿವರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನವು ನೀಡಿದ  ನಿರ್ದೇಶನಗಳ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳು ನ್ಯಾಯ ರಕ್ಷಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇಶದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಲಯ ೧೯೯೦ರ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ೯೩ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಲಹೆಯಂತೆ ೩ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ
.ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ೨೧ನೇ ಆರ್ಟಿಕಲ್ನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಂತೆ ೬ ರಿಂದ ೧೪ ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕಾನೂನು ಧೃಡಿಕರಿಸಿದೆ. ೨೮ ನವಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅ ನಂತರ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ೧೪ ಮೇ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಅಯಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ರವರಿಂದ ಸಹಿಯಾಯಿತು. ೮೬ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಬಿಲ್ಸ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ೬ ರಿಂದ ೧೪ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ್ವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ೪೬ನೇ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಇತರ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದೆ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ೩೩೦,೩೩೨,೩೩೫,೩೩೮,೩೪೨ ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟಕ್ಕೆ ೬ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಸ್ ಸಹ ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ
ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪಟ್ಟಿ
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ ಅಂತಿಮ ಸರಕುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ ಸೇವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯಗಳೆರಡರ ಮೊತ್ತವು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು (ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ.) ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮಾನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳು ತಯಾರಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.(2007 ರ ತನಕ)
{|
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ
ಗುಲ್ಶನ್ ದೇವಯ್ಯ
ಗುಲ್ಶನ್ ದೇವಯ್ಯನವರು (ಜನನ: ಮೇ ೨೮, ೧೯೭೮) ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಟರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನವರಾದ ಇವರು ಕನ್ನಡಿಗರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೊಡವ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದು, ಕಂಬೆಯಂಡ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.
ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಗುಲ್ಶನ್ ಅವರು ಶ್ರೀ ದೇವಯ್ಯನವರು ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪುಷ್ಪಲತಾ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿ ಇ ಎಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ದೇವಯ್ಯ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (ಬಿ ಇ ಎಲ್)ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದು ನಿವೃತ್ತರಾದವರು. ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಲಘು ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಾಟಕ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, ಗುಲ್ಶನ್‌ನಲ್ಲೂ ಇದ್ದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.
ಉದ್ಯೋಗ
ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗುಲ್ಶನ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಗಾನ್ ಅಂಡ್ ಲೈ ಕಾಲೆಜಲ್ಲಿಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.
ನಾಟಕರಂಗ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ನಾಟಕ-ಪ್ರಹನಗಳಲ್ಲೇ ಬಾಲಕ ಗುಲ್ಶನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲೆಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಫ್ಯಾಶನ್ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಲವಾರು ಆಂಗ್ಲ ಥಿಯೇಟರ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಯನತಾರಾ ರಾಯ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ "ಮ್ಯಾಡ್ನೆಸ್", ರಂಜನ್ ಗೋಶಾಲ್‌ರವರ ನಾಟಕ,"ಬಂಚರಾಮ್'ಸ್ ಆರ್ಚರ್ಡ್ಸ್" ‘ಮರೀಚ’ ಥಿಯೇಟರ್‌ನ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳು; ಇವಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಂಗ್ಲ ನಾಟಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಾಮಿ ಥಿಯೇಟರ್’ಸ್‌ನ "ಬಟರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಶ್ಡ್ ಬನಾನ" ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದಲೂ ಪ್ರಶಂಸೆಗೊಳಗಾದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಭಿನಯದ ನಾಟಕವೆಂದರೆ ಕುವೆಂಪು ವಿರಚಿತ ನಾಟಕ, "ಸ್ಮಶಾನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ".
ಸಿನಿಮಾರಂಗ
ಗುಲ್ಶನ್‌ರವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಅನುರಾಗ್ ಕಶ್ಯಪ್ ನಿರ್ದೇಶನದ "ದ ಗರ್ಲ್ ಇನ್ ಯೆಲ್ಲೊ ಬೂಟ್ಸ್". ಇದರಲ್ಲಿ ಇವರ ಚಿಟ್ಟಿಯಪ್ಪ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಗೌಡ ಎನ್ನುವ ಕನ್ನಡಿಗ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್‌ನ ಪಾತ್ರ ನೋಡುಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ. ಕಲ್ಕಿ ಕೇಕ್ಲಾನ್ (Koechlin) ಮತ್ತು ನಾಸಿರುದ್ದಿನ್ ಶಾ ಇವರ ಸಹನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಟೊರನ್ಟೊ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮತ್ತು ವೆನಿಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.
ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದು ಬೆಜೊಯ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ "ಶೈತಾನ್" ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ. ಕರಣ್ ಕೆ ಸಿ ಚೌಧರಿಯ ನೆಗೆಟಿವ್ ಪಾತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಿನಿಮಾರಂಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ (ಬೆಸ್ಟ್ ಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂ) ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನೆಂದು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗುಲ್ಶನ್ ದೇವಯ್ಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದರು.
ಶೈತಾನ್ ಚಿತ್ರದ ಬಳಿಕ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ರೋಹನ್ ಸಿಪ್ಪಿ ನಿರ್ದೇಶನದ "ದಮ್ ಮಾರೋ ದಮ್" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗೋವಾದ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ಸಾಗಾಟಗಾರನ ಪಾತ್ರ. ಸಣ್ಣದಾದರೂ, ನಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿ ಕಪ್ಪು ದಂಧೆಯೊಳಕ್ಕೆ ತರುಣರನ್ನು ಬಲೆ ಬೀಸಿ ಹಿಡಿಯುವ ಚಾಣಾಕ್ಷನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಅಭಿಷೇಕ್ ಬಚ್ಚನ್, ಬಿಪಾಶಾ ಬಸು ಮತ್ತಿ ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದರು.
ನಂತರ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡ ವಿವೇಕ್ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಯವರ "ಹೇಟ್ ಸ್ಟೋರಿ"ಯಲ್ಲಿನ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಧೂರ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಧನರಾಜಗಿರ್. ಚಿತ್ರ ವಿವಾದ-ಕುತೂಹಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಗುಲ್ಶನ್ನರ ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಭಿನಯ ಎಲ್ಲರ ಮನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರ ವಾಸನ್ ಬಾಲಾರವರ "ಪೆಡ್ಲರ್ಸ್" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್ ಡಿ’ಸೋಜನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗುಲ್ಶನ್ ಪ್ರಶಂಸಾಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ಗುಲ್ಶನ್ ಸ್ನೇಹಪ್ರಿಯರು. ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದ ಕಲಿರೊಯ್ ಜಿಯಫೆಟ (Kallirroi Tziafeta) ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ ವರ್ಗ:ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡಿಗರು ವರ್ಗ:ಕೊಡವರು
ಶೇನ್‌ ಬಾಂಡ್‌
ಶೇನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಬಾಂಡ್, (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ 1975ರ ಜೂನ್‌ 7ರಂದು ಜನನ) ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಓರ್ವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು, "ಸರ್‌‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಡ್ಲೀಯ ನಂತರದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌‌ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಟೆಸ್ಟ್‌‌, ODI ಹಾಗೂ ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌‌ಬರಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ವಿಕ್‌ಷೈರ್‌‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಂಡ್‌ ಓರ್ವ ಬಲಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌‌ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮರುಕಳಿಸುವ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ಥಿಭಂಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಡ್‌ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಆಗಾಗ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ. ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಯವಾಗದಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಗಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅವನು 2004ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾದನಾದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಭಾಗಶಃ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಬೆನ್ನಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮೊಣಕಾಲು ಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಹರಿತದಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದಾನೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆತ ತಡವಾಗಿ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅವನ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. 2001/02ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ರಂಗಪ್ರವೇಶವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಆತನಿಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪರವಾಗಿ ಕೇವಲ 18 ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ 34ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ.
2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 'ಬಂಡಾಯ'ದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಡೆಲ್ಲಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಡ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಸರಣಿಭಂಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಮಂಡಳಿಯು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, 2009ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಡ್‌ ತನ್ನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಳ್ಳಲು ತಾನು ಲಭ್ಯವಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ. 2010ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಕೋಲ್ಕತಾ ನೈಟ್‌ ರೈಡರ್ಸ್‌‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ 3ನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಬಾಂಡ್‌ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 13ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಆತ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌‌ ಲೀಗ್‌ನ 4ನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಆಡುವ ಶೈಲಿ
ಬಾಂಡ್‌ ಓರ್ವ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌‌ ಆಗಿದ್ದು, ಗಂಟೆಗೆ 145 ಕಿ.ಮೀ.ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾಗಿ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 2001/02ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 150 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುರಿದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇತರ ಕೆಲವೊಂದು ಅಪ್ಪಟ ವೇಗದ ಬೌಲರುಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗತಿಯನ್ನು ಬಾಂಡ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಟದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣುವಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶಗಳು ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ.
ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 1000 ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ODIಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಡೆತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (27.5) ದಾಖಲಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು (19.32) ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 2000 ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಹೊಡೆತದ ಪ್ರಮಾಣವು (38.9) ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸರಾಸರಿಯು (22.39) ಸದ್ಯದ ಆಟಗಾರರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 2000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿರುವ ಸದ್ಯದ ಆಟಗಾರರ ಪೈಕಿ, ಮುತ್ತಯ್ಯ ಮುರಳೀಥರನ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಂಡ್‌ನ ಟೆಸ್ಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯ ಹಾಗೂ ODI ಪಂದ್ಯಗಳ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಯು ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಡೇಲ್‌ ಸ್ಟೆಯ್ನ್‌‌‌ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ತಂಡಗಳ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತೀರಾ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ಒಂಬತ್ತು ಅಥವಾ ನಂತರದ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಮಾಡುತ್ತಾನಾದರೂ, ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌‌ವೊಂದರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಹೊಡೆದು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ವದೇಶಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
1997ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು, ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ಸ್‌ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌‌ಬರಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಬಾಂಡ್‌ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಆತ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಆಗ ಅವನಿಗೆ 21 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು 7 ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ ಕೆಲವೊಂದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದ; ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌‌ಬರಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಕೇವಲ 12 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಆಡಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮಜಬೂತಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವು ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 1999ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್‌ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ; ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಸಮಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‌‌ಬರಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು 2000/01ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಆಟಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಆಟದಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಆತ ಯಥೋಚಿತವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದ. 2001/02ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಬದ್ಧತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌‌ಬರಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡಲು ಅಲಭ್ಯನಾದ ಮತ್ತು ಏಳು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಯ ಕೇವಲ ಎಂಟು ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಫಲಕದ ಹತ್ತು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಆವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ.
2002ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಯ ಮೂರು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ವಿಕ್‌ಷೈರ್‌‌ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿತಮಿತವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. 2008 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅವನು ಸಹಿಹಾಕಿದ್ದಾನೆ.
ತನ್ನ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಲೀಗ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಲೀಗ್‌ನ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಏಳು ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ 86.50ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ರನ್‌ ನೀಡಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಿಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಪಡೆಯಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
2002ರ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ
ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ನಂತರ ಪಾದಕ್ಕೆ ಆದ ಒಂದು ಗಾಯದಿಂದ ಅವನು ಬಳಲಿದ; ಇದು ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಹಾಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಅನೇಕ ಗಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಸಹ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ತಂಡವು 2002ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆಗೆ ಅವನು ಗಾಯದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಆಡಲು ಸಮರ್ಥನಾದ. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಗಳಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟ-ಮೊದಲ ಸರಣಿ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕೆಟ್ಟು ಪಡೆದವ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ.
2006ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್
ತನ್ನ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಬಾಂಡ್‌, 2003ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ತಂಡದ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.
ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಒತ್ತಡದ ಅಸ್ಥಿಭಂಗದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 2004ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕು ಎಂದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಯೋಜಿಸಿದ್ದನಾದರೂ, 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ವರೆಗೂ ಅವನು ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.
ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರಾಗಮನ
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಾಂಡ್‌ನ ಮರುರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಶೈಲಿಯು ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಶೈಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾರಕವಾಗೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ: ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಮರಳಿ ಆಡಿದ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಓಟಗಳಿಗೆ ಆರು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆತ ಗಳಿಸಿದ.
ICLಗೆ ಮಾಡಿದ ಪಕ್ಷಾಂತರ
2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗಾಯವೊಂದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅನಧಿಕೃತವಾದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಲೀಗ್‌ ಪರವಾಗಿ ಆಡಲು ಬಾಂಡ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದ್ದ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅವನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡದಂತೆ ಆಯ್ಕೆದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು‌. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದು, ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು ICLನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ಮಂಡಳಿಯು (ICC) (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌) ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಡ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿತು.
ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌‌
2008ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 22ರಂದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸ್ವದೇಶಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ ತಂಡವಾದ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌‌ ಪರವಾಗಿ ಆಡಲು ಬಾಂಡ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದ. ಸದರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ಬಾಂಡ್‌, 19.21ರಷ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 19 ವಿಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಸೆಕ್ಸ್‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ 7/66ರ ಸಾಧನೆಯು ಅವನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಸದರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಾಂಡ್ ಪಡೆದ ಎರಡು ಬಾರಿಯ ಐದು ವಿಕೆಟ್ಟು ಗಳಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಷೈರ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ-Aಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದ ಬಾಂಡ್‌, 17.00ಯಷ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 3 ವಿಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು 3-11ರ ಸಾಧನೆಯು ಅವನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.