cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೧೯೫೦
ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೨೬, ೧೯೪೯ರಂದು  ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು;  ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ರಂದು   ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ ಅವರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಪ್ರಸಾದರನ್ನು ಮೊದಲ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಯು  ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಭಾರತವು ಇನ್ನಿತರ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ : ಗೋವಾ (೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ) ಮತ್ತು  ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ( ಫ್ರೆಂಚರು  ೧೯೫೩-೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಮತದಾನ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. ೬೨ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ  ಭಾರತವು   ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಂತಾಯಿತು.
ಯೂರೋಪಿನವರ ರಾಜ್ಯಭಾರ
thumb|200px|left|[[ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೇಲೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಜೊತೆಗೆ]]ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಅನ್ವೇಷಕ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಬಂದರಕ್ಕೆ ೧೪೯೮ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿದರು. ೧೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ ಕ್ಲೈವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ ಸೈನ್ಯ ಬಂಗಾಲದ ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಾಂದಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1764ರಲ್ಲಿ ಬಕ್ಸಾರ್ ಕಾಳಗದ ನಂತರ, ಬಂಗಾಲ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಓರಿಸ್ಸಾಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಗೆ ಆಡಳಿತದ ಹಕ್ಕುಗಳು ದೊರೆತವು.
೧೮೫೭ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ
thumb|200px|೧೮೫೭ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆthumb|200px|ನವೆಂಬರ್ ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ೯೩ ನೇ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ ಹಾಗೂ ೪ ನೇ ಪಂಜಾಬು ತುಕಡಿ ಬಗ್ಗುಬಡಿದ ನಂತರದ ಸಿಕಂದರಾ ಬಾಗ್.೧೮೫೭ರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ (೧೮೫೭ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ) ೧೮೫೭-೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ದಂಗೆ. ಈ ದಂಗೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಮುಘಲರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪೇಶ್ವೆಗಳಂತಹ ಭಾರತೀಯ ರಾಜರುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಸಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಔಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು. ಡಾಲ್‍ಹೌಸಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈವಶ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಅನ್ಯಾಯಕಾರಿ ದತ್ತು ಮಕ್ಕಲಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಮೊಘಲರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ದೆಹಲಿ ಬಳಿಯ ಕುತ್ಬ್‍ಗೆ ಓಡಿಸುವ ಸಂಚು ಅನೇಕ ಜನಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿದವು.
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್
ನಿವೃತ್ತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಎ.ಓ.ಹ್ಯೂಮ್ ಮಾಡಿದ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ೭೩ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ಸಭೆಸೇರಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಗಣ್ಯರೂ; ಕಾನೂನು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಂಥ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಯಶಸ್ವೀ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವಮುಖೀ ಜನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶಾಸಕೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ  ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿಯೂ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಐ.ಎನ್.ಎ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯಾವದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಧ್ಯೇಯಾದರ್ಶಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ವ‍ರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಭೆ ಸೇರಿ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಲ್ಲದ ಕೋರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡುವ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ  ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಆರಂಭದ ಸಾಧನೆಗಳು ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದವು. ಇಡೀ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ನಗರಗಳ ಗಣ್ಯಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿತ್ತು.thumb|right|120px|ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ತಿಲಕ್೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿದ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ತಿಲಕರು ಸೌಮ್ಯವಲ್ಲದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೇಳಿಕೆ "ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು ; ನಾನು ಅದನ್ನು ಪಡೆದೇ ತೀರುವೆನು"  ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನಪಡಲು, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬೇಡಲು ತನ್ಮೂಲಕ ಸುಖವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಈ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಜ್ಯೋತಿಯ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಲಾಲ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಹಾಗೂ ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಸೌಮ್ಯವಾದಿಗಳಾದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಮತ್ತು ದಾದಾಭಾಯ್ ನೌರೋಜಿಗಳು ಮಾತುಕತೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ೧೯೦೭ರ ಸೂರತ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಒಡೆಯಿತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದದ ಬೆಳವಣಗೆ
೧೯೦೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸೋಲು   ಅದರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಳೆಗುಂದಿಸಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸರಕಾರೀ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರ, ಗೋಹತ್ಯೆ , ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರ ಪ್ರಚಾರಗಳು , ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಭಾರತದ ಜನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಾದಾಗ  ಅವರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು  ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಆತಂಕಗಳನ್ನು  ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಸರ್ ಸಯ್ಯದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಬಿಸಿದರು. ಅದು ೧೮೭೫ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಆಲೀಗಢದಲ್ಲಿ ಮುಹಮ್ಮದನ್ ಆಂಗ್ಲೋ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು. (ನಂತರ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಅದು ಅಲೀಗಢ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಮರುಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.) ಅದರ ಉದ್ದೇಶವು ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಂನ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ  ಒತ್ತು ಕೊಡುವ  ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು  ಶ್ರೀಮಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು   ಅಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.
ಗಾಂಧಿಯ ಉದಯ
೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಈತ ಜನಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತನಾದರೂ, ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ನವಭಾರತದ ಕನಸೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದ ಜನತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೊಂದೇ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಇನ್ನೂ ನಂಬಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೆ ಇರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಅವರನ್ನು ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅನಂತರ, ಅವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್‍ನ ಸಾಬರಮತಿ ನದೀತಟದಲ್ಲಿ ಸಾಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನೂ, ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಾದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡವರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
ದಂಡೀಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ
thumb|230px|ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ದಂಡಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮುಂಚಿನ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಸೈಮನ್ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ತಿರಸ್ಕಾರದ ನಂತರ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೇ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ವ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂರವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೯ರ ಒಳಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೯ ರ  ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲಾಹೋರ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ , ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸುವ ಕುರಿತು ಗೊತ್ತುವಳಿಯೊಂದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು.೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೩೦ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ದಿನ ಎಂದು  ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಆ ದಿನವನ್ನು ಅಭಿಮಾನ ಗೌರವಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾದರು.
ಚುನಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಲಾಹೋರ್ ಘೋಷಣೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ಛಿಛೋರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಛಿಛೋರೆ (ಅನುವಾದ: ಹುಡುಗಾಟಿಕೆಯ) ೨೦೧೯ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿತೇಶ್ ತಿವಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಫ಼ಾಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ನಾಡಿಯಾಡ್‍ವಾಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‍ಸನ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್‍ಮಂಟ್ ಲಾಂಛನದಡಿ ಸಾಜಿದ್ ನಾಡಿಯಾಡ್‍ವಾಲಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್‍ಪೂತ್ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ದಾ ಕಪೂರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಗ್ರಹಣವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಈ ಚಿತ್ರವು ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‍ಬಸ್ಟರ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹215 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ೬೫ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಭಾಷಣೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅನಿರುದ್ಧ್ "ಅನ್ನಿ" ಪಾಠಕ್ ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದ ಮಗ ರಾಘವ್‍ನೊಂದಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಹೊಂದಿರುವ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ ರಾಘವ್ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ (ಐಐಟಿ) ದಾಖಲಾಗುವ ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮುನ್ನಾ ದಿನ, ಅನಿರುದ್ಧ್ ರಾಘ‍ವ್‍ಗೆ ಷ್ಯಾಂಪೇನ್‍ನ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿ ಅವನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸೋಣ ಎಂದು ಮಾತುಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ರಾಘವ್ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವುದರ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಷ್ಯಾಂಪೇನ್‍ನ ಬಾಟಲಿಯು ತಾನು ಪಾಸಾಗದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೇವಲ ರಾಘವ್‍ನ ಚಿಂತೆಗಳಿಗೆ ಇಂಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನ, ತನ್ನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಘವ್‍ಗೆ ತಾನು ಐಐಟಿ ಜೆಇಇ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. "ಸೋತವ"ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಯದಿಂದ, ಅವನು ಬಾಲ್ಕನಿಯಿಂದ ಕೆಳ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅನಿರುದ್ಧ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅವಸವಸರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಹೆಂಡತಿ, ರಾಘವ್‍ನ ತಾಯಿ ಮಾಯಾಳನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಘ‍ವ್‍ಗೆ ಬಾಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಅವನ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹದಗೆಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯನು ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧ್‌ರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹತಾಶನಾಗಿ, ರಾಘವ್‍ನಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, ಅನಿರುದ್ಧ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮಯದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕಥೆಗಳು ನಿಜವೇ ಎಂದು ರಾಘವ್ ಸಂದೇಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಘವ್‍ನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅನಿರುದ್ಧ್ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ರಾಘವ್‍ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜ್‍ನ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು, ಅನಿರುದ್ಧ್‌ನಿಗೆ ಎಚ್4 ಹಾಸ್ಟೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್4 "ಸೋತವ"ರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಸ್ಟಲ್ ಎಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‍ಷಿಪ್‍ನಲ್ಲಿ (ಜಿಸಿ) ಪದೇ ಪದೇ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಎಚ್4 ವಿಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತೃಪ್ತನಾದ ಅನಿರುದ್ಧ್ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಟಲ್‍ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಅರ್ಜಿಯು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಗುಮಾಸ್ತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಅನಿರುದ್ಧ್ ಐವರು ಹಾಸ್ಟಲ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಇವರು ಇವನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಗೆಳೆತನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ:
ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನಿರುದ್ಧ್ ಆ ಐವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಗೆಳೆತನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾಯಾಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಿಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾದ ಎಚ್3 ಯ ಒಬ್ಬ ಸೀನಿಯರ್ ಆದ ರ್‍ಯಾಗಿ, ಅನಿರುದ್ಧ್‌ನ ಕ್ರೀಡಾಪಟುತ್ವದ ಕಾರಣ ಅನಿರುದ್ಧ್‌ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಹಾಗೂ ಸೊಗಸಾಗಿರುವ, ಎಚ್4 ಗಿಂತ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯವಾದ ಎಚ್3ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಬಯಸಿದ ಅನಿರುದ್ಧ್ ಆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ರ್‍ಯಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಅನಿರುದ್ಧ್‌ಗೆ ಸೋತವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಡೆರೆಕ್‍ಗೂ ಇಂಥದ್ದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಅವನು ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದನು ಎಂದು ರ್‍ಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸೋತವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸಿಟ್ಟಾದ ಅನಿರುದ್ಧ್ "ಸೋತವರು" ಎಂಬ ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುವುದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಟಲ್ ಬಯಕೆಯ ಜಿಸಿ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿದ ಡೆರೆಕ್‍ನ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಡೆರೆಕ್ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಟಲ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅನಿರುದ್ಧ್‌ನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ತನ್ನ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಗೆಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಬೇಗನೇ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಜಿಸಿ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವವರೆಗೆ ತಾವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಾವು ಫ಼ೈನಲ್ಸ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಸಲು ಆಗುವಂತೆ ಇತರ ಭಾಗೀದಾರರ ಚಿತ್ತ ವಿಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸಲು ಅವರಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಚ್4 ಅಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್3 ನಂತರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮುಟ್ಟಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್3ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಜಿಸಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅವರು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 4x400 ಮಿ. ರೀಲೇ ಓಟ, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಚದುರಂಗದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್3 "ಸೋತವರ" ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಸೋಲಬಹುದೆಂದು ಈಗ ಚಿಂತಿತನಾದ ರ್‍ಯಾಗಿ ಡೆರೆಕ್ ಮತ್ತು ಬೇವ್ಡಾರಿಗೆ ಹಾನಿಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮತಮ್ಮ ರೀಲೆ ಮತ್ತು ಚದುರಂಗದ ಫೈನಲ್‍ನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಫ಼ೈನಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧ್ ಒಂದು ಕೊನೆ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಚ್3 ಗೆದ್ದರೂ, ಉತ್ತಮ ಹೋರಾಟ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರ್‍ಯಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಎಚ್4 ನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮತ್ತೆ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ, ಎಚ್4 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆಂದೂ "ಸೋತವರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸೋಲುವ ಭಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಬದಲು ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಅನಿರುದ್ಧ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ರಾಘವ್‍ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಘವ್ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಜೀವನವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಅಥವಾ ಸೋತವನು ಎಂಬ ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಹೋರಾಡುವವನಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಮುಖನಾದ ರಾಘವ್ ಕಾಲೇಜ್‍ನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನ ಹೆಸರೇನು ಅಥವಾ ತನ್ನ ರ್‍ಯಾಂಕ್ ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಎಂದೂ ಕೇಳಬಾರದು ಏಕೆಂದರೆ ತನಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಜೀವಿಸಲು ಸಿಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ತಯಾರಿಕೆ
ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ ೨೦೧೮ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೧೮ರಂದು ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಸ್ಕೊ-ಸೀಜ಼ರ್ ಚಿತ್ರದ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ
ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ನಟರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೃತಕ ಅವಯವ ಕಲಾಕಾರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನ್ನು ಫ಼ಾಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ ೪, ೨೦೧೯ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.
ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೧೯ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ ೧, ೨೦೧೯ ರಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೆ ಮೇಲಿನ ವೀಡಿಯೊ ಜಾಲತಾಣವಾದ ಹಾಟ್‍ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಮ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಮಿತಾಭ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ಛಿಛೋರೆ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 182.25 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ 33.16 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 215.41 ಕೋಟಿ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ವಿಜಯನಗರದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ವಿಜಯನಗರದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಮನೆತನ. ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳಂತೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯೂ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪುನುರುಜ್ಜೀವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದ ಶೈಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಶೈಲಿ::: ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಮುಂದುವರೆದ ರೂಪ. ಚೋಳರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ ಒಂದೇ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾರದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮುದಾಯ ಈ ಕಾಲದ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಸುತ್ತ ಕೈಸಾಲೆಗಳು, ಮಂಟಪಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂಜಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಹೋತ್ಸವಗಳ ಆಚರಣೆಯು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಗನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ,
ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು
ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಕಾಣುವುದು ಇಂದಿನ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿಯೆ. ಈ ಊರು ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಹಂಪಿ ಅಥವಾ ವಿಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಆಲಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ
ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅರಮೆನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಕಮಲ ಮಹಲ್, ರಾಣಿಯ ಸ್ನಾನದ ಮನೆ ಮುಂತಾದ ರಾಜಭವನದ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡೊ-ಅರೇಬಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣವಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವಿಜಯ ವಿಠಲ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳು ಈ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಈ ಕಾಲದ ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗಟ್ಟಿಕಲ್ಲು (ಗ್ರಾನೈಟ್)ಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವಂತಹವುಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಹಝರತ್ ತವಕ್ಕಲ್ ಮಸ್ತಾನ್ ದರ್ಗಾ
ಹಝರತ್ ತವಕ್ಕಲ್ ಮಸ್ತಾನ್ ದರ್ಗಾ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಕಾಟನ್ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಇಸ್ಲಾಂನ ಸೂಫಿ ಪಂಥದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳ. ಈ ದರ್ಗಾವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೇಯ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ದರ್ಗಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಹೈದರಾಲಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೩೭ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮರು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಹೈದರಾಲಿಯು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ೧೭೬೧ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡನು. ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಳವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಎಂಬ ವಿಷಯ ಹೈದರಾಲಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆಗ ಹೈದರಾಲಿಯ ಕಿಲ್ಲೆದಾರ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಖಾನನಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಹೇಳುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುವನು. ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಖಾನನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಚಾರಿಸುವಾಗ ಕುಂಬಾರ ಪೇಟೆ ಮಸಿದಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಸೂಫಿ ಸಂತರಾದ, ಹಝರತ್ ತವಕ್ಕಲ್ ಬಾಬಾ, ಹಝರತ್ ಟಿಪ್ಪೂ ಮಸ್ತಾನ್ ಹಾಗೂ ಮಾಣಿಕ್ ಮಸ್ತಾನ್ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೈದರಾಲಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ, ಆ ಮೂವರು ಉಪ್ಪಾರ ಪೇಟೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಮೇರೆಗೆ ಹೈದರಾಲಿಯು ಮಸೀದಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಅದರಂತೆ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೭೭ ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಈ ಮಸಿದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೮೩ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಮಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೭೭ರಲ್ಲಿ ತವಕ್ಕಲ್ ಬಾಬಾ ಇಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು ಎಂದು ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಬರಹದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷತೆ
ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಕರಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರಗದಾರಿಗಳು ಮೊದಲು ಈ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಧೂಪಾರತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ನಗರದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಕರಗಧಾರಿಯಾಗುವ ವೀರ ಕುಮಾರನು ಕರಗೋತ್ಸವದ ಮೂರು ದಿನದ ಮುಂಚೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಝವೀರ್ ಅಂದರೆ ಪೂಜಾರಿಗಳೊಂದಿದೆ ಲಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ.
ಅನುರಾಗ ಸಂಗಮ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪುರಂ ಸರ್ಕಲ್
thumb|right|150px|['ಶ್ರೀ.ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯ' ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ಲಕ್ಷ್ಮೀವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ವಾಮಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದೇಗುಲವಿರುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಇಲ್ಲಿನ 'ಆಂಜನೇಯ ವಾಲ್ಮೀಕಾಶ್ರಮ,' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹರಿಕಥಾ ವಿದ್ವಾನ್ ರವರುಗಳಿಂದ ಹರಿಕಥಾ ಶ್ರವಣವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಬದಿಯಲ್ಲಿ 'ವಿ.ಬಿ.ಬೇಕ್ರಿ ,' ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಸಾಹಿತಿ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಬಹು ಆದರ್ಶ ಕವಿ, ದಿವಂಗತ 'ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾವ್,' ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಮನೆಯಿದೆ. ಆ ಮನೆಯ ಹೆಸರು, 'ಅನ್ನಪೂರ್ಣ,'-ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿ, ಶ್ರೀಮತಿ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮನವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯ' ಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪುರಂ ಸರ್ಕಲ್ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ವಿ.ವಿ. ಸರ್ಕಲ್ ಎಂದು ಕರಿಯಲಾಗಿತ್ತು.ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಗರದಲಿಯು ಆಹಾರ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕನಿಷ್ಠದ ರಸ್ತೆ ಒಂದು ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದ್ದೆ,  ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ. ತಿಂಡಿ ಬೀದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ವಿ.ವಿ. ಸರ್ಕಲ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಆಹಾರ ರಸ್ತೆ.ತಿಂಡಿ ಬೀದಿ ವಿವಿ ಸರ್ಕಲ್ನ ಹಳೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.ಇದನ್ನು ರಸ್ತೆ ತಿಂಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಲ ಎಂದು ಕರಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದ್ದೆ. ವಿ.ವಿ. ಸರ್ಕಲ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಸ್ತೆ ಸೂರ್ಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿದಾಯಕವಾದಗ ಜನರ ಪ್ರವೇಶ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಿಂಡಿ ಬೀದಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಗಡಿಯಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಮುಟ್ಟುವ ತನಕ ಜನರ ಓಡಾಟಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ತಿಂಡಿ ಬೀದಿ ಆಹಾರ ಕೈಚೀಲ ಸ್ನೇಹಿ, ತಾಜಾ ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ತಿಂಡಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವರು. ತೃಪ್ತಿ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮನ್ನೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮನ್ನೆಗೆ ತಿನ್ನಲು ಬೀದಿಯ ತಿಂಡಿ ಪಡಿದುಕೊಂಡುಹೋಗಬಹುದು.ಕುಟುಂಬ, ಗೆಳೆಯ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯ ಜೊತೆ ಹೋಗುವ ಜಾಗ.ವಿ.ಬಿ. ಬೇಕರಿ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.ಈ ಮಿಠಾಯಿಗಾರರ ಬೇಕರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರಾ ಬಿಸ್ಕೆಟ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೆ ಬೇಕು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬನ್ (ಮಸಾಲೆಯ ಬನ್, ಮಸಾಲಾ ನೆಲಗಡಲೆ) ಹನಿ ಕೇಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಮ್ ಹಲ್ಲೆಗಳು ಬೇಕರಿಯ ಪ್ರಸಿದ ತಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ತಿಂಡಿಗಳು.ವಾಸವಿ ಚಟ್ನಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಸ್ತೆಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ. ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳವದ್ದು. ಅಕ್ಕಿ ರೋಟಿ, ಪಡ್ಡು(ಸಣ್ಣ ಲಘುವಾಗಿ ಹುರಿದ ಇಡ್ಲಿ) ಮತ್ತು ದೋಸೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾದ ತಿಂಡಿಗಳು.ಇಲ್ಲಿ ೨೦ ವರ್ಷ ಕಲೆದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ನೆಚ್ಚಿನ ಹಾಲು ಬಾದಮ್ ನಂತಹ ರಿಫ್ರೆಶ್ ಹಾಲುಗಲು ಮೇಲೆ ಚೆರಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದ ಇರುವ ಅಹಾರಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದ್ದೆ, ಗುಲಾಬಿ ಹಾಲು, ಲಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ರಾಬ್ರಿ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಡಿಯುವ ರಸ್ಥೆಯಲ್ಲೆ, ಬೆಣ್ಣೆ,, ಅಮ್ಲ, ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ, ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಇಳಿಗಾಲದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಶಿವಣ್ಣನ ಗುಲ್ಗನ್ ಸ್ಟಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದ್ದೆ .ಮನೆಗೆ ಕೆಲವು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಗುಲ್ಗನ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಮರೆಯಬಾರದ್ದು.
ತಿಂಡಿ ಬೀದಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಕರ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತುಂಬಾ ಇಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಾಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ರಸ್ತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಸಜ್ಜನ್ ರಾವ್ ಸರ್ಕಲ್, ಮಿನರ್ವ ಸರ್ಕಲ್, ಆರ್.ವಿ. ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ಗಲ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್ಯಾಗಿದ್ದೆ
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು
ಚಟುವಟಿಕೆ
ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದರೆ ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಉಪಯುಕ್ತವೂ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಇತರರು, ಶಾಲೆಯ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ (ಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್). ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಂತೂ ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೇಳತೀರದು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದುದನ್ನು, ಬುದ್ದಿಗೆ ಹೊಳೆದುದನ್ನು, ಮಾಡಿನೋಡುವ ಕುತೂಹಲ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿನೋಡಿದಾಗಲೆ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿ ತಾವು ಕಲಿತ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಹೋಗಿ ಅವರವಾಗುತ್ತವೆ. ಓದುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಬಗೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಹಾರ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೇ ಬೋಧನಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದುದು ಈಚೆಗೆ. ಅಂಥ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಚಟುವಟಿಕೆ ಶಾಲೆಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪಠ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಅಭ್ಯಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯಂತೆ ಆಯಾ ವಿಷಯಗಳ ಪಾಠ ಕಲಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಿತ, ಭಾಷೆ, ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಷಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಇತಿಹಾಸ, ಭೂಗೋಳ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಪಾಠಗಳು ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರ ನಡೆಯಬಹುದು. ರೇಖಾಗಣಿತ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಯತದ ಕಲ್ಪನೆಗಾಗಿ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತ ಅದರ ಉದ್ದ, ಅಗಲಗಳನ್ನು ಅಳೆದು ನೋಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು. ಭೂಗೋಳ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಭೂಮಿತಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಶಾಲೆಯ ತೋಟ, ಸುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳೇ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಆ ಪಾಠ ನಡೆಯಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಿಧಾನವೇ ಹೆಚ್ಚಿನದು. ಕೈಕೆಲಸ, ಹೊಲಿಗೆ, ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಂತೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರವೇ ಸಾಗಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಂತೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರವೇ ಸಾಗಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನ ಭೋಧನೆಯಲ್ಲಂತೂ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳೇ ಸಮರ್ಪಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಹಪಠ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ನವಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಕೆಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯವಿಷಯಗಳೆಂತಲೇ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತಾಗಲು ಆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದೃಪ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ಅವಶ್ಯ. ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಬರುವ ಅನುಭವವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ಯಥೇಚ್ಛ. ಶಾಲೆಯೊಳಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇದು ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಡಿನ ಹಾಗೂ ಜನಾಂಗದ ಇತಿಹಾಸ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕ್ಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆ, ಮಹಾಪುರುಷರ ಜಯಂತಿ, ಭಾಷಣ, ಮನೋರಂಜನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ದರ್ಶನ ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾಡುತ್ತ ಕಲಿ; ಕಲಿಯುತ್ತ ಮಾಡು ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಸ ತತ್ವವನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಗತ ಮಾಡಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಧನ, ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ, ಚರ್ಚಾಕೂಟ, ಸೇವಾ ಸಂಘ, ಭಾಷಣ ಮಂಡಲ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಸಹಕಾರ ಅಂಗಡಿ, ಬಾಲಚಮೂ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕೈ, ಮೈ, ಮನಸ್ಸು ಪಳಗುತ್ತವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಓರೆ ಕೋರೆಗಳು ನೇರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಮರ್ಮ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಹಂತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇಂದು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಬರೀ ಪುಸ್ತಕದ ಕಲಿವು ಎಂಬ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯ ಹಾಗೂ ಫಲದಾಯಕವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಯೂಟ
ಯೂಟ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ೧೮೯೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ೪೫ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಸಿಟಿ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು ಅಮೇರಿಕದ ಮೂಲವಾಸಿ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಯೂಟ್ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಬಂದಿದೆ
ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಯೂಟ
ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಆರ್ಕ್‍ರೈಟ್
ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಆರ್ಕ್‍ರೈಟ್(23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1732–3 ಆಗಸ್ಟ್ 1792) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞ, ಯಂತ್ರ-ಸಂಶೋಧಕ. ೧೩ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈತನೇ ಕಿರಿಯವ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೌರಿಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈತನಿಗೆ ಕಲಿಸಿತಾದರೂ ತನ್ನ ೩೫ ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೊರೆದು ನೂಲುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ. ನೇಯುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು (೧೭೬೯), ಹಾರ್ ಗ್ರೀವ್ಸ್ ನ ನೇಯುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದಾರದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ನೇಯುವ ಯಂತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಆದ ಇತರ ನೇಕಾರರ ಅಸಹಕಾರ, ಮೊದಲಾದ ಗೊಂದಲಗಳಿಂದಾಗಿ, ಈತ ಲಂಕಾಶೈರ್ ತ್ಯಜಿಸಿ ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿದ. ಈತ ರಚಿಸಿದ ಈ ಯಂತ್ರದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ತಯಾರಿಕಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿಯೂ, ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ಬಾಳಿದ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧನೆ ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧಕರು
ಗಿಬ್ಬನ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್
1737-94. ಆಂಗ್ಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. ದಿ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ (ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಪತನ) ಎಂಬ ಆರು ಸಂಪುಟಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ.
ಬದುಕು
ಈತ ಜನಿಸಿದುದು 1737ರ ಮೇ 8 ರಂದು ಸರ್ರೆ ಕೌಂಟಿಯ ಪುಟ್ನಿಯಲ್ಲಿ. ಇವನ ತಂದೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್, ತಾಯಿ ಜೂಡಿತ್ ಪೋರ್ಟಿನ್. ಈತ 10 ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ತಾಯಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದಳು (1747). ಇವನನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಪೋರ್ಟಿನ್ ಸಾಕಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿದಳು. ಮುಂದೆ ತಾನು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಯಾಗಲು ಈಕೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ತನ್ನ 14ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಶಾಲಾ ಬಾಲಕನೂ ನಾಚುವಂಥ ಅಜ್ಞಾನಿ ಯಾಗಿದ್ದನೆಂದು ಇವನೇ ಹೇಳಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತ 15ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡಿನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈತ ಇದ್ದದ್ದು ಕೇವಲ 14 ತಿಂಗಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈತ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ; ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂಬಂತೆ 1753ರ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಜೂನ್ 8ರಂದು ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಒಂದು ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತನಾದ. ಆದರೆ ಇದು ಇವನ ತಂದೆಗೆ ಸರಿಬರಲಿಲ್ಲ. ಕುಪಿತನಾದ ತಂದೆ ಇವನನ್ನು ಲಾಸ್ಯಾನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ವಿನ್ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪೆವಿಲಿಯಾನ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ಇವನು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಗಣಿತ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರಕಿತು. ಪೆವಿಲಿಯಾನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ 1754ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪಂಗಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ. ಕ್ರಮೇಣ ಇವನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಇವನ ಹಿರಿಯ ಸಮಕಾಲೀನನಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ಟೇರ್ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಕಾರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಾಸ್ಯಾನ್ ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದ.
ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕನಾದಾಗ ಇವನ ತಂದೆ ಈತನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 300 ಪೌಂಡುಗಳ ಆದಾಯ ಬರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ (1758). ಇದು ಇವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸುಸೇನ್ ಚರ್ಚೋಡಳೊಂದಿಗೆ ಇವನ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಇವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈತನ ತಂದೆ ಇವರ ಮದುವೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಇವರ ಸಂಬಂಧ ಮುರಿಯಿತು. ಈ ಕಹಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಫಲವಾಗಿ ಇವನು ಮುಂದೆ ಅವಿವಾಹಿತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯು ವಂತಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮರೆಯಲೋಸುಗ ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪುನಃ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ. ಇವನ ಮೊದಲ ಪ್ರಬಂಧ 1761ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇದನ್ನೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು (1757-64). ಈ ಕದನದಲ್ಲಿ ಇವನೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ನಾಡಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ (1760-62). ಸೇನೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ 1763ರ ಅನಂತರ ಪುನಃ ಲಾಸ್ಯಾನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಇವನಿಗೆ ಜಾನ್ಬೇಕರ್ ಹಾಲ್ರಾಯ್ (ಮುಂದೆ ಲಾರ್ಡ್ ಷೆಫೀಲ್ಡ್) ಎಂಬವನ ಸ್ನೇಹ ದೊರಕಿತು. ಆತನೇ ಇವನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
1764ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪುರಾತನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ. ಅವನತಿಗೀಡಾದ ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಇವನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಿಚಯ ಪಡೆದಾಗಲೇ ಮನಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಮರುವರ್ಷವೇ ನೇಪಲ್ಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಳೆದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಇವನ ಮಿತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಜಾರ್ಜಿಸ್ ಡೇವೆರ್ಡನ್ನೊಡಗೂಡಿ ಮೆಮ್ವಾರ್್ಸ ಲಿಟರೇರಿಸ್ ದ ಲಾ ಗ್ರಾಂಡ್ ಬ್ರೆಟಾನೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ (1768-69). 1770ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಆಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಸಿಕ್ಸ್‌ತ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಏನೀಡನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.
1770ರಲ್ಲಿ ಈತ ತಂದೆಯ ನಿಧನಾನಂತರ ಲಂಡನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ. ನಗರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು ವೈಭವೋಪೇತ ಕ್ಲಬ್ಗಳ ಸದಸ್ಯನಾದ. ಜಾನ್ಸನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಸಾಹಿತಿ ಜಾನ್ಸನನ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ವೆಲನ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದ. ಇವನು 1774ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾದ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆಯಲು ತೊಡಗಿದ. ಇವನ ಆ ಗ್ರಂಥದ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟ 1776ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 16ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇದು ಇವನಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ತಂದಿತು. ಈ ಗ್ರಂಥ ಅನೇಕರ ಶ್ಲಾಘನೆಗೂ ಕಟುಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇದರ 15, 16ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಉಗಮವನ್ನು ಕುರಿತವು. ಇವನ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ.
ಲಾರ್ಡ್ ನಾರ್ತ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದಾಗ 1779 ಇವನಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಹುದ್ದೆ ದೊರಕಿತು. ಅನ್ ಮೆಮ್ವಾರ್ ಜಸ್ಟಿಫಿಕೇಟಿವ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಪತ್ರವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಮೆರಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ. 1782ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ನ ಸರ್ಕಾರ ಬಿದ್ದಾಗ ಈತನೂ ತನ್ನ ಹುದ್ದೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಈತ ಲಾಸ್ಯಾನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಇವನ ಇತಿಹಾಸದ 2, 3ನೆಯ ಸಂಪುಟಗಳು 1781ರಲ್ಲೂ 4, 5 ಮತ್ತು 6ನೆಯ ಸಂಪುಟಗಳು 1787ರಲ್ಲೂ ಬಂದುವು. ಕೊನೆಯ 6ನೆಯ ಸಂಪುಟ ಪ್ರಕಟವಾದ್ದು ಇವನ 51ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು. ಇವನ ಆಪ್ತಮಿತ್ರ ಜಾರ್ಜಿಸ್ 1789ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. ಅವನ ಅಗಲಿಕೆ ಇವನಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆಘಾತವಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಇವನು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೀಡಾಗಿ 1794 ಜನವರಿ 16ರಂದು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ.
ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅವನತಿ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಗ್ರಂಥ ಇಂದಿಗೂ ಮೇರು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ-ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಗೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇವನು ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಇವನು ನೀಡುವ ಅರ್ಥ ನಿಷ್ಠುರವಾದ್ದು. ಮಾನವ ಎಸಗಿದ ಘೋರ ಅನ್ಯಾಯಗಳ, ಪಾತಕಗಳ ದುರದೃಷ್ಟದ ವರದಿಯೇ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಅನೇಕ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿದ್ದರೂ ಇವನ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ಇವನು ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾಡಿರುವ ಅನೇಕ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಖಚಿತಗೊಂಡಿವೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರ್ಬರತೆ ಹಾಗೂ ಮತದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರ. ಶ. ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ರೋಮ್ ನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲನೆಯ ಅರ್ಧ 480ರ ವರೆಗಿನ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದರ್ಧದಲ್ಲಿ 1453ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಪತನದವರೆಗಿನ ಕಥೆ ಇದೆ. ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಮ್ ನ ನೈತಿಕ ಪತನವೇ ಆ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಳಿವಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆಂಟೊನೈನ್ ಯುಗ ರೋಮ್ ಇತಿಹಾಸದ ಸುವರ್ಣಯುಗ. ಅನಂತರ ಕಾಣುವುದು ಅದರ ಪತನ ಎಂಬುದು ಇವನ ವಾದದ ರೀತಿ. ಇವನ ಆತ್ಮಕಥೆ ಈತನ ನಿಧನಾನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಶ್ವಕಿರಣ
ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಣಗಳಾಗಿದ್ದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಬರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಶೇ.90 ಭಾಗ ಸರಳ ಪ್ರೋಟಾನ್ ಗಳು ಇದ್ದು, ಶೇ.10 ಭಾಗ ಹೀಲಿಯಂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು (ಆಲ್ಫಾ ಕಣಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಶೇ.1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗ ಭಾರ ಇರುವ ಕಣಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಸ್(ಬೀಟಾ ಕಣಗಳು), ಅಥವಾ ಗಾಮಾ ಕಿರಣದ ಫೋಟಾನ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಿರಣ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯು ತಪ್ಪು ಉಪಯೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಣಗಳು ಕಿರಣ ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರದೇ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಕಿರಣಗಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಕಣದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ "ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣದ ಕಣ"ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ ಈ ಕಣಗಳ ಮೂಲವು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲಿನ ಶಕ್ತಿಯುತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗೋಚರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ತಲುಪುವ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಘಟನೆಗಳವರೆಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು 1020 eVಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಕಣ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ 1012ರಿಂದ 1013 eV ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಅಧಿಕ. (ಒಂದು 50 J (ಜೌಲ್) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣದ ಶಕ್ತಿಯು, ಒಂದು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡನ್ನು 42 ಮೀ/ಸೆ[ಅಂದಾಜು 150 ಕಿ.ಮೀ/ಗಂಟೆ] ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಈಗ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಂಯೋಜನೆ
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಿರಣಗಳು  ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣ ಜೊತೆ ವರ್ತಿಸಿ(ಬೆರೆತು) ಆಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಸೂರ್ಯನೂ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸೌರಚಾಚಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಾನೆ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ(ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್)ಯ ಯಾವ ಭಾಗವು ಗಮನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಹೊರಗಿರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.90 ಭಾಗ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳು, ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ.9 ಭಾಗ ಹೀಲಿಯಂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು(ಆಲ್ಫಾ ಕಣಗಳು) ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಶೇ.1 ಭಾಗ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಹೀಲಿಯಂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವು( ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಪ್ರಕಾರ 28% ಹೀಲಿಯಂ) ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲ ಧಾತುಗಳ ಹೇರಳ ಅನುಪಾತ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯ ಒಟ್ಟು ಅಣುಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಆ ಧಾತುವಿಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೂ ಇರುವ ಅನುಪಾತ)ಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ(ಹೀಲಿಯಂ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ 24%).
ಉಳಿದ ಭಾಗವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಾದ ಭಾರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಭೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲದ ಇತರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉಗಮವಾದ ಮಹಾಸ್ಪೋಟ(ಬಿಗ್‍ಬ್ಯಾಂಗ್)ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಪ್ರೈಮರಿ ಲೀಥಿಯಂ, ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್‍ಗಳಿಂದೆ. ಈ ಹಗುರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಸೂರ್ಯನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಿಂತ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ( ಅಂದಾಜು 1:100 ಕಣಗಳು). ಈ ಹಗುರ ಕಣಗಳು ಸೂರ್ಯನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಹೀಲಿಯಂ ಕಣಗಳ 10−7 ಭಾಗವಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ಬೃಹತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾರವಾದ ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು, ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣದೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ) ಲಘುವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳಿರುವ ಲೀಥಿಯಂ, ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್‍ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. Li ಮತ್ತು Be ಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ರೋಹಿತವು ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಗಳಿಗಿಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಕಾಸ್ಮಿಕ್‌ ಕಿರಣದ ವಿದಳನಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ ,ನಿಕ್ಕಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗುವ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಯಂ, ಟಿಟ್ಯಾನಿಯಂ, ವನಾಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅಯಾನುಗಳು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. (See ಪರಿಸರದ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ).
ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಳೆದ ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1.5 ರಿಂದ 2 ಪಟ್ಟು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸಿವೆ.
ಸಮನ್ವಯತೆ
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರವಹಿಸುವ ದರವು ಎರಡು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಸೌರ ಮಾರುತ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಸೌರ ಮಾರುತವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಾಂತಯುಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಳ ಬರುವ ಕಣಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 1 GeVಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸೌರ ಮಾರುತದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸೌರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅದರ ನಿರಂತರ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚಕ್ರದ ನಂತರ ಇದು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟವು (ಮಾಡುಲೇಷನ್) ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ/ಪ್ರತಿಅವಲಂಬನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವು ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ತೀವ್ರತೆಯು ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಕಣಗಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖೆಗಳ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿವೆ.( ಅಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ). ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯತ್ತ ಬಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲು ಸೂರ್ಯೋದಯವು ಅಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ತೀಕ್ಷಣತೆಯು ಭೂಯಿಯ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ಕಕ್ಷೆಯು, ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಧ್ರುವಗಳ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ರೇಖಾಂಶವನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ರೇಖಾಂಶದ ಅವಲಂಬಿಕೆಯು ಭೂಕಾಂತೀಯ ದ್ವಿಧ್ರುವ ಅಕ್ಷಾಂಶವು ಭೂಮಿಯ ಭ್ರಮಣ ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ತೀಕ್ಷಣತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಾಡುಲೇಷನ್(ಮಾರ್ಪಾಡು) ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪಾರ್ಕರ್ಸ್ ಟ್ರಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಇಕ್ವೇಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಹೆಲಿಸ್ಪಿಯರ‍್ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತ್ರಿಜ್ಯಾಂತರದಲ್ಲಿ(~94 AU) ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ವೇಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌರಮಾರುತವು ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸೌರ ಮಾರುತ ಅಂತಿಮ ಆಘಾತ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮ ಆಘಾತ ಮತ್ತು ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಅಂಚಿನ(ಹೆಲಿಯೊ ಪಾಸ್) ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನುಹೇಲಿಯೋಸ್‌ ಹೀತ್‌/ಹೇಲಿಯೋಸ್‌ ಹೀತ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯು ಶೇ.90ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇದೂ ಸಹ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದಪ್ಪಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾದರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರನಕ್ಷತ್ರೀಯ ರೋಹಿತ ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನು (LIS) ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಸ್ಥಿರಶಾಖ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳು ಹೆಲಿಯೋಸ್ಫಿಯರ‍್ನಲ್ಲಿನ ಸೌರ ಮಾರುತದ ಮಾರ್ಗಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸೌರಮಾರುತ ಅಂತಿಮ ಆಘಾತ, ಅನಿಶ್ಚಿತ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಲಿಯೋಸ್‌ ಹೀತ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾರಣ ಕರ್ಷಕ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಹೊಸ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಾನದ 2D ಸಂಖ್ಯಾಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಅಧ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ (ಲ್ಯಾಂಗರ್ ಎಟ್ ಆಲ್-2004ನ್ನು ನೋಡಿ). ಆದರೂ ಸೌರಮಾರುತದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಹೇಲಿಯೋಸ್‌ ಹೀತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಥಿರ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗದೆ ಹೇಲಿಯೋಸ್‌ ಹೀತ್‌ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಹೆಲಿಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಸಾರಣ ಸಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾದ ಅಬ್ ಇನಿಷಿಯೋ ವಿಧಾನ ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಕೊರತೆಯೇನೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅವಲೋಕನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹೊಂದಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ (Minnie, 2006), ಇದು ಹೆಲಿಯೋಸ್ಫಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಕಿರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ವರ್ಣಾತ್ಮಕ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು(ಡಿಟೆಕ್ಷನ್)
ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಹೀಲಿಯಂಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಿರುವ ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ(ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು, ಗಾಮಾ-ಕಿರಣ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪನ್ನು(ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲೀ ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯು ವಿಕಿರಣ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕಿರಣಗಳ ಶಕ್ತಿ(10 MeV)ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾದಾಗ ಇವುಗಳು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ತಾಡನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಕಣ track-etch ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆ
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು, ಅವು ಉಪಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಕಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳು ಅಥವಾ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಬಲೂನಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ.ರಾಬರ್ಟ್ ಫ್ಲೈಶರ್, ಪಿ. ಬಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರೈಸ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಎಮ್. ವಾಕರ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. 1/4 mil ಲೆಕ್ಸಾನ್ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೇಟ್‍ನಂತಹ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಟ್ಟು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಯಾದ ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‍ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ "etch" ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಬರಿದಾದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ನ್ನು ಡಿಟೆಕ್ಟರ‍್ನ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿದಾಗ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ನಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಣಗಳ ಚಲನೆಯು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಂಶವು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ (ಅಧಿಕ Z) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧವು ಮುರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‍ ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಚಿಕ್ಕ ಗುಳಿಗಳಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನ ಆಕೃತಿಯ ಗುಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಹಾಳೆಗೆ ಎರಡು ಗುಳಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ [ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು] ಈ ಗುಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಿಂದ[ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ 1600X oil-ಅದರ್ಶನ] ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಳದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದ ದರವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಿಂದಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಯಾನೀಕರಣದ ಹಾನಿಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದನಲ್ಲಿನ ವೇಗಾಪಕರ್ಷದಿಂದಾಗಿ, ವೇಗವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅಯಾನೀಕರಣದಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 1ರಿಂದ 92ರ ವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು Z ಅಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ಕಣಗಳ ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ(ವೇಗ) ಗುರುತಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಣುವಿಭನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.
ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನ
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕದ ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸಿ ಹಗುರವಾದ ಕಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಏರ್ ಶವರ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರೋಟಾನ್‍ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಕಣಕ್ಕೆ ತಗುಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಇದು ಏರ್ ಶವ‍ರ‍್ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಣುವಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ( ಕೆಮಿಕಲ್ ಅಟ್ಮೋಸ್ಪಿಯರಿಕ್) ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಏರ್ ಶವರ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬಿಲಿಯನ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಕಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಕಣಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಣಗಳ ಪಥದಿಂದ ಒಂದು ಡಿಗ್ರಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆ ರೀತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಚಾರ್ಜಡ್ ಮಸಾನ್‌ಗಳು( ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಪಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಕೆಯಾನ್‌ಗಳು) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸತತವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇಂಗಾಲ-14 ನಂತಹ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
1950ರ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, 100,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲ-14ದ ಮಟ್ಟವನ್ನು(70 ಟನ್‍ಗಳು) ಸ್ಥಿರವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಬನ್ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಗುಣಲಬ್ಧವು ಜೀವಿತಾವಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳದ್ದಾಗಿದೆ
• 2
ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳು
ಹಲವಾರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ,
]] ]] ]] ]] ]]	]]	]]	]]	]]	]]	ಗ್ರೇಪ್ಸ್-ತ್ರೀ ]]	]]
ಪಮೆಲ ]]	]]	]] ]] ಮತ್ತು [[ವೋಯುಜರ್ 2 ]] ಹೆಚ್‌ಇಎಒ 1, ಐನ್‍ಸ್ಟಿನ್ ಅಬ್ಸರ‍್ವೇಟರಿ (ಹೆಚ್ಇಎಒ 2), ಹೆಚ್ಇಎಒ 3 ]] ]]	]]
]]	]]
ಇತಿಹಾಸ
1896ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕ್ಯುರೆಲ್ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಬಳಿಕ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್(ಗಾಳಿಯ ಅಯಾನೀಕರಣ), ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿರಣಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳು ಹೊರಸೂಸುವ ರೇಡಿಯೋ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ವಿಕಿರಣದ ಅನಿಲಗಳಿಂದ ( ರೇಡಾನ್‍ನ ಸಮಸ್ಥಾನಿ) ಆಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. 1900 ರಿಂದ 1910ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ  ಅಯಾನೀಕರಣದ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಅಯಾನುಗಳ ವಿಕಿರಣವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಗಾಳಿಯು ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.
1910ರಲ್ಲಿ ತಿಯಡೋರ್ ವಲ್ಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್‌( ವಾಯುಭದ್ರವಾಗಿ ಬೆಸೆದ ಮುಚ್ಚಿದ ಡಬ್ಬದ ಒಳಗಿರುವ ಅಯಾನುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನ)ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಐಫೆಲ್ ಟವರ‍್ನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಅದರ ತಳಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕಿರಣದ ಮಟ್ಟವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು Physikalische Zeitschriftನ ಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಲಿಲ್ಲ. 1912ರಲ್ಲಿ, ಡೊಮೆನಿಕೊ ಪ್ಯಾಸಿನಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನೀಕರಣದ ದರವು ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಳಲ್ಲಿನ ಅಯಾನೀಕರಣವು ಭೂಮಿಯ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ರೇಡಿಯೋವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದೆ, ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ಯಾಸಿನಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ನಂತರ, 1912ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹೆಸ್ಸ್ ಮೂರು ಎನ್‍ಹ್ಯಾನ್ಸಡ್- ಅಕ್ಯೂರೆಸಿ ವಲ್ಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಫ್ರೀ ಬಲೂನ್ ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ 5300 ಮೀಟರ‍್ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಯಾನೀಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಂದಾಜು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಹೆಸ್ ಪೂರ್ಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಲೂನನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ. ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನ ಗೋಚರಿಸುವ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ತಡೆದರೂ ಸಹ, ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಮಾಪನಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯನು ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಸ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ. "ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪಿತ ವಿಕಿರಣವು ಮೇಲಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಅವಲೋಕನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು. 1913-1914ರಲ್ಲಿವರ್ನರ್ ಕಾಲ್ಹೋಸ್ಟರ್ ಭೂಮಿಯಿಂದ 9 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಅಯಾನೀಕರಣದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆದು, ವಿಕ್ಟರ್ ಹೆಸ್ಸ್‌ ನೀಡಿದ್ದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ. ಹೆಸ್ಸ್, ಆತ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 1936ರಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುವ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ.
"ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಮಿಲಿಕನ್ ನೀಡಿದ. ಆತ, ಹೆಸ್ ಯೋಚಿಸಿದ್ದಂತೆ ಆ ಕಿರಣಗಳು ವಾತಾವರಣದ ವಿದ್ಯುತ್‍ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರದೆ, ಅವು ಭೂಮಿಯ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ. ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಫೋಟಾನ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಕಾಪ್ಟನ್ ಚದುರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಮಿಲಿಕನ್ ನಂಬಿದ್ದ. ಕಾಪ್ಟನ್, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಿದ ಕಣಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ.|ಫೋಟಾನ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಕಾಪ್ಟನ್ ಚದುರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಮಿಲಿಕನ್ ನಂಬಿದ್ದ. ಕಾಪ್ಟನ್, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಿದ ಕಣಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ. 1927ರಿಂದ 1937ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಕಣಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ ಮತ್ತು ಫೋಟಾನ್‍ಗಳ  "ಸಾಫ್ಟ್ ವಸ್ತು"ಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಮ್ಯೂಯಾನ್‌‍ಗಳಂತಹ "ಹಾರ್ಡ್ ವಸ್ತು"ಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವು.1935ರಲ್ಲಿ ಹಿಡೆಕಿ ಯುಕಾವ, ತನ್ನ ನ್ಯುಕ್ಲಿಯರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯೂಯಾನ್‌ ಅಸ್ಥಿರ ಕಣಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಮ್ಯೂಯಾನ್‌  2.2 ಮೈಕ್ರೋ ಸೆಕೆಂಡ್‍ನ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ ಅದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವರ್ತಿಸದ ಕಾರಣ, ಯುಕಾವ ಕಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು 1947ರಲ್ಲಿ ಪಯಾನ್‌ನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೇಧಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಣುಕ್ರಿಯೆ(ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಷನ್)ಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು 0.0026 ಮೈಕ್ರೋ ಸೆಕೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮ್ಯೂಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಆಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಎಮಲ್‍ಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಫಲಕದ(ಫೋಟಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್) ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಪಯಾನ್‌→ಮ್ಯೂಯಾನ್‌→ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿಭಜನೆಯ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. 1948ರಲ್ಲಿ ಗಾಟ್ಲಿಬ್(Gottlieb) ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಲೂನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಎಮಲ್‍ಷನ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್  ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರೋಟಾನ್‍ನಿಂದ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಭಾಗವು ಹೀಲಿಯಂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು(ಆಲ್ಫಾ ಕಣಗಳು) ಮತ್ತು ಭಾರವಿರುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿವೆ.
1934ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂನೊ ರೊಸ್ಸಿ, ಈಸ್ಟ್-ವೆಸ್ಟ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಸಮತಲದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಗೈಗರ್ ಕೌಂಟರ್ಸ್‍(ಅಯಾನೀಕರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕೌಂಟರ್) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವರದಿ ನೀಡಿದ. ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ," ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕಣಗಳ ಜೋರಾದ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೌಂಟರ‍್ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ". ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಮಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 1937ರಲ್ಲಿ ಪಿಯರ್ ಆಗರ್, ರೊಸ್ಸಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೂ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಎತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ(ಶವರ್‌), ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸಂವಹನ(ಸೆಕೆಂಡರಿ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಷನ್)ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, ಫೋಟಾನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಯಾನ್‌‍ಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು(ಶವರ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ.
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಹಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್‍ನ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸರ್ಜಿ ವರ್ನೊವ್  ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ  ರೇಡಿಯೋ ಅನ್ವೇಷಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಿದ.1935, ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಆತ, ಒಂದು ಜೊತೆ geiger ಕೌಂಟರ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ, ಕಿರಣಗಳ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶವರ್ ತಡೆಯಲು  ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಕೋಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ 13.6 ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗೆ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದ.
ಹೋಮಿ ಜೆ. ಭಾಭಾ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ನಿಂದ ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಚದುರುವಿಕೆಯ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇದನ್ನು ಈಗ ಭಾಭಾ ಸ್ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆತನ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು, ವಾಲ್ಟರ್ ಹೈಟ್ಲರ‍್ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ 1937ರಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವಾತಾವರಣದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಹೇಗೆ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ಭಾಭಾ ಮತ್ತು ಹೈಟ್ಲರ್, ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳು, ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಶವರ್ ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. 1938ರಲ್ಲಿ ಭಾಭಾ, ಈ ಕಣಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಇದು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೀನ್‍ರ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಿದ್ಧಾಂತದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಶವರ‍್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರ ಕಿರಣಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಮೂರು ರೀತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅನೇಕ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಸೂಪರ್-Kamiokande ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಆಂದೋಳನ(ಆಸಿಲೇಶನ್)ದ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊದ ಪ್ಲೇವರ್‌ ಇನ್ನೊಂದಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಯಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಅನುಪಾತ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಅನುಪಾತ, ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.
ವಾತಾವರಣದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ವ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಣುಗಳನ್ನು ಅಯಾನೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹಲವಾರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಸವೆತ(ಡಿಪ್ಲೀಜನ್)ವು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಸಿಎಫ್‍ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ವಿಕಿರಣದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವಿಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು 2.3 mSv ಇದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ    0.3 mSv ಭಾಗ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳದ್ದಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ( ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್)ದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್(ಐಸಿ)ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತು(ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್)ಗಳ ಸ್ಥಿತಿ(ಸ್ಟೇಟ್)ಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ(ಮೆಮೊರಿ) ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ನಾಶವಾಗುವುದು(ಕರಪ್ಟ್), ಸಿಪಿಯು ತಪ್ಪಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಟ್ರ್ಯಾಸಿಯೆಂಟ್ ಎರರ್ಸ್(ಕ್ಷಣಿಕ ದೋಷ) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸಾಫ್ಟ್ ಎರರ್ಸ್"( ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‍ನಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುನಿಂದಾದ ಸಾಫ್ಟೇರ್ ಎರರ್ ಅಲ್ಲ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳಂತಹ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಟ್ರಾಸಿಸ್ಟರ್ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ ಐಬಿಎಂ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ, 256 ಮೆಗಾಬೈಟ್ ರಾಮ್(RAM)ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಸಿಕ್ ಕಿರಣದಿಂದಾದ ದೋಷ(ಎರರ್) ಇರುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್, ಮುಂದಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ‍್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ, ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ‍್ ಹಿಂದಿನ ಸೂಚನೆ(ಕಮ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಪುನಃ ಕಳಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಕ್ವಾಂಟಾಸ್ ಏರ‍್ಲೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಏರ‍್ಬಸ್ ಎ330, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ದೋಷವು(ಮಾಲ್‍ಫಂಕ್ಷನ್) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿಮಾನವು ಎರಡು ಬಾರಿ ನೂರಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡರು,   ಕೆಲವರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಬಳಿಕ, ಅಪಘಾತದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ವಿಮಾನದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರವು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಜ್ಞೆ(ಸಿಗ್ನಲ್)ಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರವು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ(ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕಲೀ) ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎ330 ಮತ್ತು ಎ340 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.