cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಎಚ್.ಎಸ್.ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು
ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರು "ನಾನು ಮತ್ತು ಅವನು ದಂಥ ಪ್ರೇಮ,ಪ್ರಣಯಕ್ಕೆ, ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿಥ, ಕವನಸಂಕಲನವನ್ನು ಹೊರತಂದರು,
ಅಲ್ಲದೆ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರವಾದ, ಗಜಲ್ ಅನ್ನು, ಇವರ ತಂದೆಯವರಾದ ದಿ.ಶಾಂತರಸರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರು ತಂದೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಗಜಲ್ ರಚಿಸಿ, ಪ್ರಸಿಧ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಕನ್ನಡ ಸಾ.ಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೆ, ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಗಜಲುಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ "ನಲವತ್ತು ಗಜಲುಗಳು "ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ. ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ.ಇದೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಶುಧ್ಧ ಗಜಲುಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೆ ಅದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಶುಧ್ಧ ಗಜಲುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರ ತಂದೆಯವರಾದ ಮೇಲೆ ಇವರೊಬ್ಬರೆ ಗಜಲುಗಳ ಬಗೆಗೆ "ಅಥೇಂಟಿಕ್ "ಆಗಿ ಮಾತಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಗಜಲ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು,ಗಜಲ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಇವರು ಗಜಲ್ ಬರೆಯುವ ರೀತಿ ಅದರ ಛಂದಸ್ಸು, ಬಂಧ ಇದೆಲ್ಲವುದರ ಬಗೆಗೆ ಗಜಲ್ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗುವಂತೆ "ಮೈಂ ಆವ್ರ ಮೇರೆ ಲಮ್ಹೆ" ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ಗಜಲುಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಕಾವ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ. ಫಿಲ್ ಮತ್ತು ಡೆಸರ್ ಟೇಷನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಎಂ.ಎ. ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಇವರ ಕಾವ್ಯ ಗಜಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಕೊಂಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ, ತೆಲಗು, ಮರಾಠಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಮತ್ತ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ.
ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದ್ಯಸರೂ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು
1.ನಾನು ಮತ್ತು ಅವನು
2.ನೀವು ಕಾಣಿರೆ, ನೀವು ಕಾಣಿರೆ
3.ಕಭೀ ಕಭೀ
5.ನಿನಗಾಗಿ ಬರೆದ ಕವಿತೆಗಳು
ಗಜಲ್ ಸಂಕಲನಗಳು
2 ಮೂವತ್ತೈದು ಗಜಲುಗಳು
3 ನಲವತ್ತೈದು ಗಜಲುಗಳು
1 "ಮೈಂ ಅವ್ರ ಮೇರೆ ಲಮ್ಹೆ" ( ಸಮಗ್ರ ಗಜಲುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.)
ಗದ್ಯ ಕೃತಿಗಳು.
1.ಶಿವಶರಣಿ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ (ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ)
2.ಢಕ್ಕೆಯ ಬೊಮ್ಮಣ್ಣ (ಸಂಶೋಧನೆ)
3.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಗಳು(ವೈಚಾರಿಕ
4.ಅಪ್ಪ (ಸಂಪಾಧನೆ)
1 ಅವನು ಮಧು ಸಾವು (ಬಿಡಿ ದ್ವಿಪದಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ)
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
1. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ
2.ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
3. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
4. ಧಾರವಾಡ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಗದ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗೆಡೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
5. ಗದಗಿನ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
6. ಸೇಡಂನ ಅಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
7. ಗುಲ್ಬರ್ಗದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
8. ಎಸ್. ಆರ್.ಪಾಟೀಲರ ಶ್ರೀ ಮಾಣಿಕ್ಯಮ್ಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಚ್.ಎಸ್.ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ ಎಚ್.ಎಸ್.ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ
ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಆಂಜನೇಯನ ಗುಡಿಯು, ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾರೇನ ಹಳ್ಳಿ, ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾರಕ್ಕಿ, ಮುಂದೆ ತಾಯಪ್ಪನ ಹಳ್ಳಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗುರಪ್ಪನ ಪಾಳ್ಯ - ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ ಜಯನಗರದ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಬಡಾವಣೆಯಾಯಿತು. ತಾಯಪ್ಪನ ಹಳ್ಳಿ ಜಯನಗರ ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಿ.ಟಿ.ಎಸ್. ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಬಂದಿತ್ತು. ಬಸ್ಸಿನ ಅನುಕೂಲವಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಬಡಾವಣೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಹೌಸಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ನೌಕರವರ್ಗದವರು ಈ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೆಚ್.ಎ.ಎಲ್. ಹಾಗೂ ಮೈಕೋ ಕಂಪನಿಗಳ ನೌಕರರು ರಾಗಿಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿದ್ದ ಮೂಲ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪೂಜೆ ನಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
ಇತಿಹಾಸ
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದವರು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಕತೆಯೊಂದಿದೆ. ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಲವೊಂದಕ್ಕೆ ಬೈರಾಗಿಯೊಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷೆ ಕೇಳಲು ಹೋಗಿದ್ದನಂತೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಹಿಡಿತವಿದ್ದ ಅತ್ತೆಯೊಬ್ಬಳು ಇಂಥ ಬೈರಾಗಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೆರಡು ಮುಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರರಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ. ಅತ್ತೆ ಇಲ್ಲದ ದಿನ ಬಂದ ಬೈರಾಗಿಗೆ, ಸೊಸೆ ಮೊರದ ತುಂಬ ರಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಆಕೆ ಮರುಕಸಿದಳಂತೆ. ಬೈರಾಗಿ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಇಡೀ ರಾಗಿಯ ಬಣವೆ ಕಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದನಂತೆ. ಆ ಗುಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲ ಶಿಲಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಕೇವಲ ಮೂಲ ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದ ರಾಗಿಗುಡ್ಡದ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡಗೂಡಿದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಈಶ್ವರ ಲಿಂಗ, ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಮಹಾವಲ್ಲಭ ಗಣಪತಿ, ನವಗ್ರಹಗಳ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯವಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹವೂ ಬಂತು. ಗುಡ್ಡ ಹತ್ತಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾದವು. ಇದೀಗ ಕೈಲಾಗದವರಿಗೆಂದು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಲಿತ ಲಿಫ್ಟ್ ಕೂಡಾ ಬಂದಿದೆ. ಸಿಟಿ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಜಾಗವೂ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತ ಮಂಡಲಿಯ ವಶವಾಯಿತು. ಅದ್ಧೂರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹನುಮಜ್ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ತನಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಚನ, ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಎಸ್ಸೆಸ್ಸೆಲ್ಸಿ, ಪಿಯುಸಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಸಂಜೆ ತರಗತಿಗಳು ಏರ್ಪಾಡಾದವು. ಮುಂಜಾನೆ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳು, ಸಂಜೆ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ತೆರೆದವು. ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ಪ್ರವಚನ ಮಂದಿರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ನಿತ್ಯ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಭಾಗದ ಹಿಂದೂ ಆಸ್ತಿಕ ಜನರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿ
ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿಯು ಭಾರತದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ೨ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದ ಶ್ರೀ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಹೊನ್ನುಹೊಳೆ ನದಿ
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಹೊನ್ನುಹೊಳೆ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು
ಹನುಮಾನ್‌ ಗುಂಡಿ (ಸೂತನಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ)
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು
ಶಾಂತರಸ ಹೆಂಬೆರಳು
ಕನ್ನಡದ ಗಜಲ್ ಕವಿ. ಇವರು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತಿ. ಇವರು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟ ಸರಕಾರ, ಜನೋಪಯೋಗಿಯಗಿಲ್ಲದ ಸರಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬೀದರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ೭೩ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಜನನ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭, ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಂಬೇರಾಳು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಶಾಂತರಸರು ೧೩ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಜೀವನ
ಇವರ ತಂದೆ ಚನ್ನಬಸಯ್ಯ ಹಿರೇಮಠ - ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಶಾಂತರಸ ಹಮ್‍ದರ್ದ್ ಸೊಸೈಟ್ ಆಫ್ ರಾಯಚೂರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೧೯೪೨ರ 'ಬ್ರಿಟಿಷರೆ, ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ' ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಇವರು ಕವನ, ಕಥೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು.
ಶಾಂತರಸ ೪೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಟಿ. ವಿ. ಗುರುಮೂರ್ತಿ
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮುಕ್ತ ಮುಕ್ತ ಧಾರಾವಾಹಿಯ 'ಅನಂತಯ್ಯನ ಪಾತ್ರಧಾರಿ', ಎಲ್ಲರಬಾಯಿನಲ್ಲಿ 'ಗುರುಮಾಮ' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಟಿ.ವಿ.ಗುರುಮೂರ್ತಿಯವರು, ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕರ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಿಂತಾ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಅಪಾರ. ಸ್ಪಂದನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಮೈಸೂರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಕನ್ನಡ ಬಳಗದ ಅಜೀವ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕರರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಸನ್. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಬಳಿಕವೂ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿನ ನಂಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮೈಸೂರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆ ಅತಿಕಡಿಮೆಯಗಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ನಿರಂತರವಾಗಿ 'ನವರತ್ನ ರಾಜು ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ', 'ನಾಟಕೋತ್ಸವಗಳು' 'ನಾಟಕಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ', 'ಪ್ರಯೋಗಗಳು' ನದೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. 'ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ 'ಗುರುಮೂರ್ತಿ'ಯವರ ನಟನೆಗೆ, ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಗೆ, ವೇಷ-ಭೂಷಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ.
ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣ
'ಗುರುಮೂರ್ತಿ'ಯವರ ತಂದೆ, ತಿಪಟೂರು ವೆಂಕೋಬರಾವ್ ರವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಾಗಿ 'ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿ'ಬಂತು. 'ಟಿ.ವಿ.ಗುರುಮೂರ್ತಿ'ಯವರು ನಟಿಸಿದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು : ಮೊದಲಾದ 'ಚಂದನದ ಧಾರಾವಾಹಿ'ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಸಗೀ ವ್ಚಾನೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಿಲ್ಲಿಲಲ್ಲಿ', 'ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ', 'ಪಾರ್ವತೀ ಪರಮೇಶ್ವರ', ಮುಂತಾದ ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ 'ಬೋಳುತಲೆಯ ಪಾತ್ರ' ಜನರಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 'ಚಂದನ ಚಾನೆಲ್' ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, 'ಅಡಚನೆಗಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಧಾರಾವಾಹಿ' ಹೆಚ್ಚು ಶನಿವಾರ, ರವಿವಾರಗಳ ದಿನದಂದು 'ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೋಹನ ರಾಂ', ಶೂಟಿಂಗ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಹಕರಿಸಿದರು. 'ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅನಂತಯ್ಯನ ಪಾತ್ರ'ದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಮರಣಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆಯೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದವು.
ವರ್ಗ :ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ನಟ
ಕಬಿನಿ ನದಿ
ಇದು ಸರ್ಗೂರು ಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರ ಬೃಹತ್ ಕಬಿನಿ ಆಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಬಹಳ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಬಿನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಉದ್ದ ೨.೨೮೪ ಅಡಿ (೬೯೬ ಮೀ), ೧೯.೫೨ ಟಿಎಂಸಿರಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೂಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣ ನೀರು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಬಿನಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಗ್ಗದದೇವನ ಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸರ್ಗೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ೧೭ ಕಿ.ಮೀ. (೧೧ ಮೈಲು) ಮತ್ತು ೬ ಕಿ.ಮೀ. (೪.೫ ಮೈಲು) ದೂರದ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಬಿಚ್ಚನಹಳ್ಳಿಯ ಮತ್ತು ಬಿದರಹಳ್ಳಿಯ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಅಕ್ಷಯ್ ರಾಮನ್‌ಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿ
ಅಕ್ಷಯ್ ರಾಮನ್‌ಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿ (೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೧೫ - ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೪)ಯವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು. ಅವರು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ದೇಸಾಯಿಯವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ಹಾಗೂ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ದೇಸಾಯಿ ನಾಡಿಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ (ಈಗಿನಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ) ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮನ್‌ಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಗುಜರಾತಿ ಬರಹಗಾರರೂ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೂ ಮತ್ತು ಬರೋಡಾ ರಾಜ್ಯದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅಕ್ಷಯ್ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ಅವರ ತ್ಂದೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಸೂರತ್, ಬರೋಡಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ರೈತರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾದ (೧೯೩೨-೧೯೩೭) ಬುಲೆಟಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿ, ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (೧೯೩೪) ಮತ್ತು ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (೧೯೫೩-೧೯೮೧) ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಜಿ.ಎಸ್.ಘುರ್ಯೆ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಮತ್ತು ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ.(PhD) ಪಡೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವಕೀಲರಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ( ICSSR ) ನ ಹಿರಿಯ ಫೆಲೋ (೧೯೭೩-೭೪) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಲೋ (೧೯೮೧-೮೫) ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕರಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಿರುಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಅಕ್ಷಯ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಗುಜರಾತ್ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು(೧೯೮೮-೧೯೯೦) ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೧೫ ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ೧೯೮೦ ರಿಂದ ೧೯೮೧ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು
ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ, ನಗರ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ನಗರೀಕರಣ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು, ರೈತ ಹೋರಾಟಗಳು, ಆಧುನೀಕರಣ, ಧರ್ಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ವರ್ಗದ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವರ ಸಂಪಾದಿತ ಸಂಪುಟವು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] ಎಐಎಸ್‌ಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ದೇಸಾಯಿಯವರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ, ಸಭೆಗಳ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೋರುವ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶೌರ್ಯ ಚಕ್ರ
ಶೌರ್ಯ ಚಕ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ನೀಡುವ ಪುರಸ್ಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಯೋಧ ರಣರಂಗದ ಹೊರಗಡೆ ತೋರುವ ಶೌರ್ಯ,ಬಲಿದಾನಗಳಿಗೆ ಕೊಡಮಾಡುವ ಪದಕವಿದು.ಭಾರತೀಯ ಯೋಧರಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರೀಕರೂ ಕೂಡ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದಲ್ಲದೇ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
'ಶೌರ್ಯ ಚಕ್ರ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇತರೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಾದ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ (ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರದ ವಿಸ್ತರಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.೧೯೬೭ರ ಮುಂಚೆ ಇದನ್ನು ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ-ಕ್ಲಾಸ್ ೩ ಎಂಬ ಪುರಸ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ವರ್ಗ:ಸೇನಾ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸೇನಾ ಪದಕಗಳು
ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ
ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಲೇಖಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಾ. ಹಿ. ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ(Dr. H. C. Boralingaiah)ನವರು ಹಂಪಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಜನನ
ಡಾ. ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ ಅವರು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಣಿಗಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ ಹೋಬಳಿಯ 'ಹಿತ್ತಲಪುರ' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 1955ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ, ತಾಯಿ ಕಾಳಮ್ಮ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ
ಡಾ. ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯನವರು 22 ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ, ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ 82 ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳು
ತುಳಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್
ತುಳಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಇವರುಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ತುಳಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ತುಳಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್
ಬ್ಯೂಗಲ್ ರಾಕ್
ಬೆಂಗಳೂರು ನಿರ್ಮಾತೃ ಮಾಗಡಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಒಂದು ಸರಹದ್ದು ಬ್ಯೂಗಲ್ ರಾಕ್ ಎಂಬ ಕಹಳೆ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಡಿ ಕಾಯುವ ದಳಪತಿಗಳು ಬಸವನಗುಡಿ ಸಮೀಪದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನ ಸ್ತೂಪವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.ಸರತಿಯಂತೆ ಕಹಳೆ ಹೊತ್ತ ಯೋಧರು ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಹಳೆ ಮೊಳಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವಾದಳ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಡಾವಣೆಯ ಹುಡುಗರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರ ನೆನಪು, ಕಾನ್ಕಾನ ಹಳ್ಳಿ ಗೋಪಿಯವರು ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು, ಆ ಶಿಸ್ತು....ಆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ... ಆ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ  ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲ  ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ ! ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನ ಅಂದವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಉಬ್ಬು -ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕಾರಣ ಹಸಿರಿನ ಹರವು ಕಣ್ಮನಗಳನ್ನು  ತಣಿಸುತ್ತಾ, ಮುಂಜಾನೆ-ಮುಸ್ಸಂಜೆ ವಾಯುವಿಹಾರಕ್ಕೂ, ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ  ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಠಳವೂ ಆಗಿದೆ. ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿಯ ವ್ಯವಸ್ಠೆ  ಇದೆ. ಬಸವನಗುಡಿ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನಾ ಕೂಟಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ಹಂದಿಯ ಮುಖದ ಒಂದು ದೈವ. ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯ(ಮಹಿಷ), ನಂದಿಗೋಣೆ(ಹೋರಿ) ಹಾಯ್ಗುಳಿ(ಹಾಯುವ ಗೂಳಿ), ಪಿಲ್ಚಂಡಿ( ಹುಲಿ) ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ(ಹಂದಿಯ ಮರಿ) ದೈವತ್ವಕ್ಕೇರಲ್ಪಟ್ಟು ತುಳುನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಪೂಜೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ದೈವದ ಹುಟ್ಟು
ತುಳುನಾಡಿನ ಪಕ್ಕದ ಘಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಡು ಹಂದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಡು ಹಂದಿಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ ತಂಗಿಯರಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸತಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಸಂತಾನ ವೃದ್ಧಿಗಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಾಯಿತು. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಹಂದಿಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅವು ನೇರವಾಗಿ ಕುಕ್ಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರನ್ನು(ಕುಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲದ ನಾಗದೇವರು) ಭೇಟಿ ಆದವು. ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಸಹೋದರ ಭಾವವವನ್ನು ಕಡಿದು ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಬಾಳುವಂತೆ ಕರುಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕೆಳಿ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಹಂದಿಗಳ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರ ಭಾವವನ್ನು ಕಡಿದು ಸತಿಪತಿಗಳಾಗುವಂತೆ ವರವಿತ್ತರು. ಹಂದಿಗಳು ಸಂತಸದಿಂದ ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಅವುಗಳ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆ ಹಂದಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಹಂದಿ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರಿಯು ಈಶ್ವರ ದೇವರ ಹೂದೋಟವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆ ಹಂದಿ ಮರಿಯ ಅಂದ ಚೆಂದದ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಈಶ್ವರ ದೇವರ ಅರಸಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಮೋಹಗೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಲಹ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ಮರಿಯು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡತೊಡಗಿತು. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ದಾಡೆಯಿಂದ ಈಶ್ವರ ದೇವರ ಹೂದೋಟವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಂದಿಯ ಉಪಟಳವು ಸಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಕುಪಿತರಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂದು ಬಿಟ್ಟರು. ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಾಗ ಪಾರ್ವತಿದೇವಿ ಬಹಳ ದುಃಖ ಪಟ್ಟರು. ತಾನೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ ಸಲಹಿದ ಹಂದಿಮರಿಗೆ ಜೀವದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಬಹುವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಡದಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಹಂದಿಗೆ ಜೀವದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಈಶ್ವರ ದೇವರು ಆ ಹಂದಿಯ ಮರಿಗೆ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದರು. “ ನೀನು ವರಾಹರೂಪಿಯಾದ ‘ಪಂಜುರ್ಲಿ’ ದೈವವಾಗಿ ಭೂಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸು. ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೈವವಾಗಿ ಮೆರೆದಾಡಿಕೊಂಡಿರು. ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನೈವೇದ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಅವರ ಬೆಳೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ, ಕಷ್ಟ, ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು, ರೋಗರುಜಿನಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ ಕಾಯುವ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೈವವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಕೊಂಡಿರು. ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನಡೆಯುವವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ, ಸರಿದಾರಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡು” ಎಂದು ವರಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಪಂಜುರ್ಲಿಯು ದೈವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭೂಲೋಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
ಪಂಜುರ್ಲಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಮೂಲ ಪಂಜುರ್ಲಿಯು ಕುಡುಮ ಕ್ಷೇತ್ರ(ಈಗಿನ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ) ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತಿಳಿಯುವುದು. ತಾನು ನೆಲೆ ನಿಂತ ಊರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಂಜುರ್ಲಿಯ ಹೆಸರು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಪಂಜುರ್ಲಿ(ಅಣ್ಣಪ್ಪಂಜುರ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಅಂಗಣ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ವರ್ನರ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬಗ್ಗು ಪಂಜುರ್ಲಿ, ತೇಂಬೈಲು ಪಂಜುರ್ಲಿ, ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕುಪ್ಪೆಟ್ಟು ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಗೋಲಿದಡಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬೊಲ್ಯಲ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಮಲಾರ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ದೆಂದೂರ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪಾಜೈ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬೈಕಾಡ್ದಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬತ್ತಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಬೂಡು ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕದ್ರಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕುಕ್ಕೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕಾಂತಾವರ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಅಂಬದಾಡಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಲತ್ತಂಡೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ದೈವದ ಮಣೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಧಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ತರದ ಜುಮಾದಿ(ಧೂಮಾವತಿ ದೈವ), ಪಿಲ್ಚಂಡಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜಾರಂದಾಯ ಮೊದಲಾದ ದೈವಗಳ ಮಣೆ-ಮಂಚದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕತ್ತರಿ ಮಂಚವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿನ್ಯಾಸಭರಿತ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸುವರು. ಮಂಚದ ಗಾತ್ರವು 5 1/2 ಅಡಿ ಉದ್ದ, 2 1/4 ಅಡಿ ಅಗಲ, 2 1/4 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವುದು. ಹಲಸು, ಸಾಗುವಾನಿ, ಮೊದಲಾದ ದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಂಚವನ್ನು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯ ಮಾಡಿನ ತೊಲೆಯ ಸರಪಳಿಗೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕುವುದು ಇದೆ. ಮದನಕೈಗಳನ್ನು( ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವ ರೀಪುಗಳು) ಗೋಡೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಲಗೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವುದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಳುವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದ ಆಚರಣೆ. ಈಗ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡು ಬಂದಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಂಚದ ಕೈಗಳಿಗೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹಂದಿಯ ಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ದೈವಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯ(ಮಹಿಷ ದೈವ) ದೈವವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮಂಚವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ದೈವಗಳ ಕೋಲ ನಡೆಯುವಾಗಲೂ ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯನಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಪಂಜುರ್ಲಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ(ಹೆಣ್ಣು ಶಕ್ತಿ) ಒಂದೇ ಮಣೆ-ಮಂಚದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬರುವರು. ಕೋಲ ಕಟ್ಟುವುದು ಕೂಡ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಪಂಜುರ್ಲಿ ರಕ್ತಾಹಾರದ ದೈವ. ಆದುದರಿಂದ ಭೋಗ/ತಂಬಿಲ ಪಸರ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ(ದೈವಗಳಿಗೆ ಕಜ್ಜಾಯ ಸೇವೆ) ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಲ ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ಬಡಗು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆಂಕಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ದೈವನರ್ತಕನಿಗೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಂದಿಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ತೊಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣೆ-ಮಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಒಂಭತ್ತು ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರದ ಕಂಚು/ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ‘ಪಂಜುರ್ಲಿ’ ಪಾಪೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ.
ತೆಂಕಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ
ತೆಂಕಣ ಮಂಗಳೂರು ಮೊದಲಾದೆಡೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ದೈವಗಳಾಗಿರುವ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲ ನಡೆಯುವ ಸಮಯ ಬಡಗಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲ ಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳುನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ತೆಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲುವುದು. (ಬಪ್ಪನಾಡಿನ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಪೊಳಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಎಂದು ಸಂಭೋದಿಸುತ್ತಾರೆ.) ಕೋಲ ನಡೆಯುವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರದಿದ್ದರೆ, ಕೋಲದ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸುವ ’ಮತ್ತರ್ನೆ’ಯಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಕ್ರಮವಿರುವುದು. ‘ಮತ್ತರ್ನೆ’ ಬಲ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಅಮ್ನೂರು (ಅಮ್ಮನವರು ಅಥವಾ ದೇವಿ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಲಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವರು. ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲಕಂರಿಸಿ ‘ಗದ್ದಿಗೆ’ (ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೂ ಪಿಂಗಾರ(ಅಡಿಕೆಯ ಹೂ)ಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಾಧನೆ ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಗೋಲಿಹೇನು
ಕ್ರಸ್ಟೇಸಿಯ ವರ್ಗದ ಐಸಾಪೊಡ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ನೆಲವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಇದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಗುಂಡಗೆ ಗೋಲಿಯಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಆರ್ಮಡಿಲಿಡಿಯಂ ವಲ್ಗೇರ್ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವುಡ್ ಲೌಸ್, ಪಿಲ್ಬಗ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಇದೇ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಏಸೆಲಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್, ಪಾರ್ಸೆಲಿಯೋ ಸ್ಕೇಬರ್, ಲಿಮ್ನೋರಿಯ ಲಿಗ್ನೋರಂ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೂ ಗೋಲಿಹೇನು ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ ದೇಹ, ಮೋಟಾದ ಉದರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಆಂಟೆನೀಗಳು-ಇವು ಗೋಲಿಹೇನಿನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೇವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಲುಪಾತಿ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತುಂಬ ಎಳೆಯ ಸಸಿಗಳ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಿಡುಗಾಗುವುದುಂಟು.
5 ಭಾಗ ಸಕ್ಕರೆ 1 ಭಾಗ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಇರುವ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಶೇ. 2 ಕ್ಲೋರ್ಡೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ದೂಳಿಸುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಪ್ಯಾರಥಿಯಾನನ್ನು ಒಂದು ಗ್ಯಾಲನ್ ನೀರಿಗೆ ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಗೋಲಿಹೇನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
೨೦೦೮ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್
ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ನ ೧೮ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಂದು ಆಯಿತು. ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಆದ್ದರಿಂದ, ಉದ್ಘಾಟನೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ೪೬ ದಿನಗಳ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೫೯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ ರದ್ದಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ರೌಂಡ್ ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್ ಮಾದರಿ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿ ತಂಡ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎರೆಡೆರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿತು. ಓಂದೊಂದು ಪಂದ್ಯ ಒಂದೊಂದು ತಂಡದ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಪಡೆದ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು. ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್ ನಡುವೆ ಪ್ರಥಮ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ನಡೆದು, ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಎರಡನೇ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ಚೆನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್ ನಡುವೆ ನಡೆದು ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫೈನಲ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು. ನವಿ ಮುಂಬಯಿನ ಡಿ.ವೈ. ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಫೈನಲ್ ಬಹಳ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪ್ರಥಮ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದರು.
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಹ್ಯಾರಿ ಹೌದಿನಿ
thumb|ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೌದಿನಿ
ಹ್ಯಾರಿ ಹೌದಿನಿಯನ್ನು (ಮಾರ್ಚ್ ೨೪,೧೮೭೪-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧,೧೯೨೬) ಜಾದೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಪ್ರತಿಮ ಕಲೆಗಾರನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಂಗರಿ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹೌದಿನಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಅಪ್ರತಿಮ ಜಾದೂಗಾರ,ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದ,ನಟ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ನೆಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು.ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಕಾಲು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದರೂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಎದ್ದು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಈತನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕೈಕೊಳ ಜಾದೂ ಎಂಥವನಲ್ಲೂ ಮೈ ಜುಮ್ಮೆನ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೌದಿನಿ ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಪಳಿಯಿಂದ ಬೀಗದ ಸಮೇತ ಸ್ವಯಂ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ,ನೀರಿನ ಕೊಳದಲ್ಲಿ,ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಪಾರಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ!
ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ
ವಿಚ್ಛೇದನ
ವಿಚ್ಛೇದನ (ಅಥವಾ ಮದುವೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು )  ಮದುವೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಬಂಧನ  ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಇತರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿಯ ಬೆಂಬಲ,ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ,ಮಕ್ಕಳ ಬೆಂಬಲ,ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆ,ಮತ್ತು ಸಾಲ ಹಂಚಿಕೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ,ವಿಚ್ಛೇಧನವು ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕಪತ್ನೀತ್ವ ಯಾ ಏಕಪತಿತ್ವ ಪದ್ಧತಿ ಕಾನೂನಿದ್ದಾಗ,ಇದು ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಿದ್ದಾಗ,ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಹಿಳೆಗೆ ಬೇರ‍ೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾನೂನುಗಳು ಬೇರೆಬೇರ‍ೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಲ್ತಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್,ಹೀಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ರದ್ದತಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇದೆ. 1971 ರಿಂದ 1996ವರಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತಗೊಳಿಸಿವೆ: ಸ್ಪೇನ್, ಇಟಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ.
ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾನೂನು
ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ನಿಬಂಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯ ನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು,ಅಥವಾ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಪ್ಪದಂದವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ,ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ತುಂಬಾ ಶ್ರಮದಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯ ನಡೆಸುವುದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಧಾನ,ಸಹಕಾರ ವಿಚ್ಛೇದನ, ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ,ಸಂಗಾತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಬಂಧನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಕಾನೂನಿನೇತರ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಂದಲೇ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯ ಅವಕಾಶ ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಿಂದ "ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ"ದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನದ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪುನಃ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು ( ದ್ವಿಪತ್ನಿತ್ವ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನ). ಕೆನಡಾದ,ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ವೈವಾಹಿಕ ಆಸ್ತಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕ್ರೈಟಿರಿಯಾ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ,ಮದುವೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಚ್ಛೇದನ ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ,"ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆವಾಸಮಾಡುವಿದ್ದರೇ" ಮದುವೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಾಸ್ಕಾಚೇವನ್‌ನಲ್ಲಿ,ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಕೆನಡಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಪದ್ಧತಿಯ ಎಸ್.293 ಕೆನಡಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋಡ್‌ ಅದರ ಎದುರು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.
ವಿಚ್ಛೇದನ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಯುನೈಡೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್,ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್,ಕೆನಡಾ,ಜರ್ಮನಿ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೆವಿಯಾದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸವಕಲು ಮಾತಾಗಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಡುವೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ,ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳಿವೆ: ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಆಧಾರಿತ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಆರೋಪಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ, ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ,ಸಾಲ,ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆ ನೋಡಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ವಿಚ್ಛೇದನ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಕಾಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ,ವಾಸಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ
ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯು ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಗೆ ಆರೋಪ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ.
ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾಕಬಹುದು.
ದೋಷ-ಕಾರಣದ ವಿಚ್ಛೇದನ
1975ಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇಧನ ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಮದುವೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ನಿಬಂಧನೆಯ "ಆಧಾರಗಳು"("ತಪ್ಪು" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ),ಮತ್ತು ಮದುವೆಯನ್ನ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಇದೊಂದೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ,ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ-ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಈಗ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ, 2010ರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ, ಕೊನೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಕರಡು ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.
ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಳಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ( ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು),ಅಥವಾ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ (ಅಪರಾಧ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ),ಪರೋಕ್ಷ ಸಮ್ಮತಿ( ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿಸುವ ತಂತ್ರ ನಡೆಸಿದಾಗ),ಅಥವಾ ಇತರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಳಗಾದಾಗ ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್ (ಕಲಹ ಹೊಂದಿರುವ) ಆಗಬಹುದು. ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್ (ಕಲಹ ಹೊಂದಿರುವ) ತಪ್ಪು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಬಹುದು,ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರದೆ,ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಅಂಗೀಕಾರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಧರ್ಮಶೀಲತೆ (Comparative rectitude) ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಸಂಗಾತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮರಿ (ಸರಳ) ವಿಚ್ಛೇದನ
ಸಮರಿ (ಅಥವಾ ಸರಳ) ವಿಚ್ಛೇದನವು, ಕೆಲವೊಂದು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇಧನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ನೇರಾ ನೇರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ
95% ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು "ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್" ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಸ್ತಿ,ಮಕ್ಕಳು,ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ(ವಕೀಲರು/ಸಂಧಾನಕಾರರು/ಸಹಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದ ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು), ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೃಪಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಒಪ್ಪಂದ ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಬಹುತೇಕ ಖಾತ್ರಿಯಾದಂತೆ. ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೇ,ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾಗಮಾಡುವು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಇದು ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ,ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವಾದ ಒಯ್ಯುವ ಮೊದಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವವರಾದಿದ್ದರೆ ಅವರ ನಡುವೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದು ಸರಳ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ $175 ಮತ್ತು $350 ನಡುವೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ,ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಹೊರತಾದ ಸ್ವ-ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ,(i.e. pro se) ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯೆಗೊದಲ್ಲಿ, 1992ರಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 46%ರಷ್ಟು ಸ್ವ-ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಕ್ಷಿದಾರರಿದ್ದು, 2000ರಲ್ಲಿ 77%ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ 1999ರಲ್ಲಿ 66%ರಷ್ಟು, 2001ರಲ್ಲಿ 73%ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 80%ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ pro seನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ
ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡುವ ಸಂಗಾತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕ್ರಮ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ. ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ,ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಟಸ್ಥ ಹಣಕಾಸು ತಜ್ಞರ ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಲಹೆಗಾರರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಒಂದು ತಿರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಿರ್ಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ವಕೀಲರು ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅನರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ,ಹಾಗಾದರೆ ಸಹಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೇ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಇದು ಇತರೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗಿಂತ( ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಥವಾ ಸಂಧಾನ) ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗೀಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾದ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇದರರ್ಥ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್,ಕಾನೂನಿನೇತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ  ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ   ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮನವಿ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳುಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ, ಜೀವನಾಂಶ,ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಳಾಸ, ಒಂದು ತಾಸಿನೊಳಗಡೆ ಸರಳವಾಗಿ (ಸಮರಿ) ತೀರ್ಮಾನವಾಗಬಹುದು.
ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ,ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಂಪರ್ಕದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೆಲಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ,ಬೇರೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸರಿಹೊಂದುವ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಸಭೆಯ ಸಮಯಸಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತಟಸ್ಥ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ -ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಇವರು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರನನ್ನು ಅಟಾರ್ನಿ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರದಂತೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿರದೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರಾಗಿರಬಹುದು,ಆದರೆ ಅವರು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನವು ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು
2008ರ, 46%ರಷ್ಟು ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 40%ರಷ್ಟು ಮದುವೆಗಳು 2008ಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಇದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು, ಕಳೆದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗಿದೆ. 1955 ರಿಂದ 1959ವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅವರ 15ನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದರು  ಆದರೆ 1985 ರಿಂದ 1989ವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ 57 % ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ 15ನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮದುವೆಯ ನಡವಿನ ಮಧ್ಯದ ಸಮಯ ಮೂರುವರೆ ವರ್ಷ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣ ಕೂಡ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಕಾಹರಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಸ್,ಹಣ,ಜನಾಂಗ,ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು 1995ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಬಾರ್ನಾ ಗ್ರುಪ್ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಚರ್ಚಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸಹ ಜೀವನದಿಂದಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಲವುಳ್ಳ ಜೋಡಿಗಳು ಮೊದಲು ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಾಸಮಾಡಲು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಾರೆ,ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಸಹ ಜೀವನ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರರು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮದುವೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ,81% ರಷ್ಟು ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಧರರು,26 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ 1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ,65% ರಷ್ಟು 26 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಧರರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ  1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, 49% ರಷ್ಟು 26 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪದವಿಧರರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ  1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ಸರ್ವೆಟಿವ್ ಓಟಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಿಂತ- ಲಿಬರ್ಲ್ ಓಟಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ಜನರು ಮದುವೆಯಾಗಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಾಯಲು ತಯಾರಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು 2004 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.
1975 ರಿಂದ 1988ವರೆಗೆ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಂಡತಿಯರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. 1975ರಲ್ಲಿ, 71.4% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ, 65% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಯು.ಎಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 95% ರಷ್ಟು "ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್" ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು,ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ವಕೀಲರು/ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರು/ಸಹಕಾರಿ ಸಂಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೇ)ಆಸ್ತಿ,ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
ಯುರೋಪ್‌
1960 ಮತ್ತು 2002ರ ನಡುವೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 20% ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಪ್ರತಿ 1000 ಜನರಲ್ಲಿ 11.9ರಷ್ಟು ಜನ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದದ್ದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. 1981ರಿಂದ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಮದುವೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ 1000 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 2.7ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದು ತುತ್ತತುದಿ ತಲುಪಿತು, 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000ಜನರಲ್ಲಿ 2.3ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು
ಜಪಾನ್‌
ಪಾನಿನಲ್ಲಿ,1960ರಿಂದ 2002ವರೆಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ 290,000ರಷ್ಟು ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣ ಇವೆರಡು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟು 251,000, ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ 1.99 (ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ).
ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ
ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇವೆರಡು ದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿವೆ, ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಅಥವಾ ಒಂದೂವರೆ ಶೇಕಡಾ ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಿತ ವಿವಾಹ ಇಂದಿಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಲವಾರು ಜನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಪರಿಹಾರ ಕಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಸಂತಸ ಇಲ್ಲದಿರುವಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಯೇ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಿಕೋ-ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥೇನಿಯನ್ನರ ಶಬ್ದಕೋಶವು ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧಿಶರೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಚಿನ ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇದನವು ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಪತ್ಯವು ಬಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ತತ್ವವಾದ "ಮ್ಯಾಟ್ರಿಮೋನಿಯಾ ಡಿಬೆಂಟ್ ಎಸ್ಸೆ ಲಿಬೆರಾ" ("ಮದುವೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು") ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಿಷೇಧಗಳು ಕೇವಲ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಮೀರಿಕೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮರುಗಳಾದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಂಟೈನ್ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಇವರುಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಕಾರಣದ ವಿಚ್ಚೇದನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅಚಲವಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ವಿಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದು ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿತು.
ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್
ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಕ್ರೈಸ್ತಪಾದ್ರಿಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೇವನವು ಆರಂಭಗೋಡಿತು. ಒಂಭತ್ತನೇ ಅಥವಾ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿತು, ಅದು ಮದುವೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಅವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ ಸಂಸ್ಕಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂದು ವಿಚ್ಚೇದನವು, ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ವಾರ್ಷಿಕತೆ ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ( ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ಅಗಲಿಕೆ ) ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಡಿವೋರ್ಸ್ ಎ ಮೆನ್ಸ ಎಟ್ ಥೊರೊ" (ಡಿವೋರ್ಸೆ ಫ್ರಾಮ್ ಬೆಡ್- ಎಂಡ್ ಬೊರ್ಡ್.") ಎಂದು ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸಲು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮದುವೆ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನದಿಂದಾಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರಾಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಡಚಣೆಗಳ ಸ್ವೀಕೃತ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರಾಕರಣ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. “ಪೂರ್ತಿಯಾದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯು ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.”  ಮದುವೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಬ್ಬರಾಗುವುದನ್ನು ಚರ್ಚ್ ಗುರುತಿಸಿತು: ಮದುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರಿಬ್ಬರೂ ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: ಅಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗಂಡನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಯಾರ ಸುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆಯೋ ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ." ಮದುವೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರು ಒಬ್ಬರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯವರ ಅನುಚಿತ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆ ಏಕತ್ವವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತತೆ
"ನಂತರ ಮದುವೆಯು ಸಿವಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿವಿಲ್ "ಡಿವೋರ್ಸ್ ಎ ವಿನ್ಕುಲೋ ಮೆಟ್ರಿಮೋನಿ", ಅಥವಾ "ಮದುವೆಯ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ" ಎನ್ನುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮದುವೆಗಳು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತಬೋಧಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ. ನಂತರ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಈಗ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಧೋರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರ ನಡುವೆ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯ ಸುಳಿವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು ಅಡಿಪಾಯ ಸ್ರಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು "ಅಮಾಯಕ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ" ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಯರಿಬ್ಬರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಮದುವೆಯ ಬಂಧದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ". ಹಾಗೆಯೇ, ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪದಬಹುದು, ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಿಕೆ, ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಅಥವಾ “ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ವರ್ತನೆ”ಗಳಂತಹ ಸಂದರಭದಲ್ಲಿ.
ಭಾರತ
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮದುವೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಇಸ್ಲಾಂ
ಇಸ್ಲಾಂ ನ್ಯಾಯಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹೇತರ ನ್ಯಾಯತತ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ತಲಾಖ್ ಎಂದು ಅನ್ವಯಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಗಂಡನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಲು ಖುಲಾ ಎನ್ನುವುದು ಇಸ್ಲಾಂ ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಿಯಾ ಭಿನ್ನಪಂಥದಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ತಿರಸ್ಕ್ರತಗೊಂಡಾಗ ಇಸ್ಲಾಂನ ಸುನ್ನಿ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಯಾಧರಿತ ತಲಾಖ್ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯತತ್ವಗಳ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಜೊತಗೆ ತಲಾಖ್ (ಸಂಘರ್ಷ) ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯ ಇಸ್ಲಾಂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತುಒಟ್ಟೋಮನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 500 ಮಹಿಳೆಯರ ವಿವಾಹೇತರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು Al-Sakhawi ದಾಖಲಿಸಿತು,ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮದುವೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿದ್ದವು, ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಸುಲ್ತಾನನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. Al-Sakhawiಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೈರೋನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಯಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಮದುವೆಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಪಷ್ಚಿಮ ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ 70%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರಣಗಳು
ಯುಕೆ ಯ ಗ್ರಾಂಟ್ ಥ್ರೊಂಟನ್ ನಿರ್ವಹಣ ಸಮಾಲೋಚಕರ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ವೈವಾಹಿಕ ವಕೀಲರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ನಿಕಟಸ್ಥ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿವೆ.
2004ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅನುಸಾರ, 75% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 25% ಮಹಿಳಿಯರು ವಿವಾಹೇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಪರಿವಾರದ ದಣಿವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದಣಿವಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ 78% ಮಹಿಳೆಯರ ಪರಿವಾರವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 22% ಪುರುಷರ ಪಾರಿವಾರ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ನಿಂದನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 60% ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆ 40% ಪುರುಷರು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವರು. ಕಾರ್ಯವ್ಯಸನತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಲ್ಲಿ 70% ಪುರುಷರು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು 30% ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 93% ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಯಾಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು 2004ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ವಿವಾದವಾಗಿದೆ. 53% ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು 10ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಸಫಲ ಮದುವೆಗಳದಾಗಿದ್ದು 40% ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಮದುವೆಯ 5ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆಗಿವೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ-ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮದುವೆ 20 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಉಳಿದರೆ ಅದು ವಿಚ್ಛೇದನಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ.
ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ
ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ), ಸರ್ಕಾರ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ಸಂಭಾವಿತ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವಿತ ವಿಚ್ಛೇದನ (ಧರ್ಮದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ) ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಮಾನದಂಡ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕಾರಣ, ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಅವಿವಾಹಿತ, ವಿವಾಹಿತ, ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದಿತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಪದ್ಧತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳು ಈ ಭೇದವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಪಾಲನೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಇಸ್ಲಾಮ್ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರಾರಂಭಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಠ ಷರತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಾಯುವ ಸಮಯಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರುವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರವಚನ ಬರಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರೈಸ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬದಲಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸದಿದ್ದರೂ ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಧಾರಿತ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತ ಸಂಭಾವಿತ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅರ್ಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಹುದ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಹೂದ್ಯ ಮತದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು get ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ.
ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಶರಿಯ (ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಕಾನೂನು) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ (ಯಹುದ್ಯ ಮತದವರು, ಕ್ರೈಸ್ಥರು, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರು, ಹಾಗೂ ಡ್ರೂಸ್‌ರು), ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಹೊರೆತು ಪಡಿಸಿ ಅಂತರಧರ್ಮದ ಮದುವೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಹುದ್ಯರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಬೋಧಕರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊಡಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಂಸಾರದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಬೋಧಕರ ನ್ಯಾಯಲಯ ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಸಂಭಾವಿತ ನ್ಯಾಯಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಬಹುದು.
ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ
ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನದ ಅನುಸಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ, ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60% ಮನವಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪರಿಚಯವಾದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 70% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ. ಕಾಲೆಜು-ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಶೇಖಡಾಂಷ ಸುಮಾರು 90% ಇದೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
UKಯಲ್ಲಿ 2004ರ ಗ್ರಾಂಟ್ ಥ್ರೋಟನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅನುಸಾರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಬಂಧಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, 60% ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಪರಿಗಣನೆಯ ಇತ್ಯರ್ಥ ದೊರಕಿದೆ. 30% ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಿಯನ್ನು 50-50 ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಬರಿ 10% ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುರುಷರು ಉತ್ತಮ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ (ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 24%ಯಿಂದ ಇಳಿದು). ವರದಿಯು ಕೊನೆಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೂಡು ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಕೆಲವು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುವಾಗ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಹೂದ್ಯ ಮತದ ಕಾನೂನು ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ (ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಭಾವಿತ ಕಾನೂನುಯಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಯಹುದ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ), ಗಂಡ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು get ಎಂಬ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಪುರುಷನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಮಹಿಳೆಯು ಗಂಡನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಒಂದು ನ್ಯಾಯಲಯ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಗಂಡ ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು (get) ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವನು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವಳನ್ನು agunah ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವಳು ಇನ್ನು ವಿವಾಹಿತಳು ಹಾಗೂ ಪುನರವಿವಾಹ ಆಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಿತ ಯಹುದ್ಯ ಮಹಿಳೆಯ ವಿವಾಹೆತರ ಪ್ರಕರಣದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು mamzerim (s) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಹಾಗೂ mamzerim  ಅಲ್ಲದವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವಂತಿಲ್ಲ.
ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ
ಕಾನೂನು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಚ್ಛೇದನ ವರ್ಗ:ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನು ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಫರೀದುಲ್ ಹಕ್ ಅನ್ಸಾರಿ
ಫರೀದುಲ್ ಹಕ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಇವರು ಫರೀದ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಸದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಫರೀದುಲ್ ಹಕ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಜಿಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯೂಸುಫ್‌ಪುರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ೧ ಜುಲೈ ೧೮೯೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ನಿಜಾಮುಲ್ ಹಕ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಜಮೀನ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಫರೀದುಲ್ ಹಕ್ ದೆಹಲಿಯ ಸೈಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಅವರು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಖ್ತಾರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅನ್ಸಾರಿಯವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಫರೀದುಲ್ ಹಕ್ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು ೧೯೪೨-೧೯೪೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಅವರು ಮೀರತ್ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣ ಟ್ರಯಲ್ (೧೯೨೯-೩೩) ನಲ್ಲಿ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಕೈಲಾಶ್ ನಾಥ್ ಕಾಟ್ಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಅವರು ಎಡಪಂಥೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಅವರು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಭಾರತ) ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಣಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಜಾ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೪-೧೯೫೮ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಷಲ್ ಟಿಟೊ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಕ್ಕೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರಿ ಠಾಕೂರ್, ಬಂಕೆ ಬಿಹಾರಿ ದಾಸ್, ಶಾಂತಿ ನಾರಾಯಣ ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಮಧು ದಂಡವತೆ ಸೇರಿದ್ದರು.