cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್
ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ತಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಪದ ಬಳಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ (ಮತ್ತು ಆ ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಗಾನ್ ತಾನು 'ಬಿಲಿಯನ್' ಪದ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ 'b' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಮಿಲಿಯನ್ಸ್ ಪದದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು, ಓದುಗರ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಉಳಿಯಲು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೇಕೆಂದೇ ಬಳಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ). ಇದೆ ಮುಂದೆ ಆತ ಹಾಸ್ಯಬ್ರಹ್ಮರೆನಿಸಿದ್ದ ಜಾನಿ ಕಾರ್ಸನ್, ಗೇರಿ ಕ್ರೋಗರ್, ಮೈಕ್ ಮೈಎರ್ಸ್, ಬ್ರೋನ್ಸನ್ ಪಿನ್ಕಟ್, ಪೆನ್ ಜಿಲ್ಲಿಯೆಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಶಿಯರರ್ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿಸಲು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜಪ್ಪಾ ಬಿ ಇನ್ ಮೈ ವೀಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ "ಅಟೋಮಿಕ್ ಲೈಟ್" ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಾ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆ ಎಂಬಂತೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಸನ್ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಅಮೆಚ್ಯೂರ್ ಖಗೋಳಜ್ಞನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ನೈಜ ದೃಶ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಈ ತರಹದ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ಅದೊಂದು ಬೃಹತ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಅಳತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೊಂದು ಧನ್ಯತೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ವಿಶಾಲತೆಗೆ ಸಮನಾದ ಅನುಭೂತಿ ಎಂಬುದು ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ "ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸಹಸ್ರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತೀರಗಳ ದಂಡೆಯ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂಬುದು ಆತನ ವಿಸ್ಮಯದ ಭಾವನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ, ಸರಣಿ 8ರಲ್ಲಿ "ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಜೊತೆ ಪಯಣ" ಆತನ "ಪ್ರಪಂಚವು ಇತಿಹಾಸದ ಗಂಭೀರ ವಿಭಾಗ" ಎಂಬ, ವಿಶಾಲಾರ್ಥದ ಹೇಳಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.Cosmos: A Personal Voyage "'ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸಹಸ್ರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ವಿಶ್ವಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತೀರಗಳ ದಂಡೆಯ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಶ್ವವೂ ನಾವಿರುವಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರುವಂಥದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಹವೂ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು, ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಶ್ವಗಳು, ಎಣಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಕ್ಷಣಗಳು, ಅನಂತ ಅವಕಾಶದ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ವಿಶಾಲತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಇಂಥ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪ್ರಪಂಚವು ಇತಿಹಾಸದ ಗಂಭೀರ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇವತ್ತು ನಾವು ನಮ್ಮ ವಿಸ್ಗ್ವದೊಡನೆ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ, ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ.  ನಮ್ಮ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನೇ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿಬಿಡುವ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯೂ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ'."
ಸಗಾನ್ ಯುನಿಟ್ಸ್
ಹಾಸ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ಒಂದು ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಬಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ಲಸ್ ಟು ಬಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳು
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಳತೆಯ ಅಂದಾಜು ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡ್ರೇಕ್ ಸಮೀಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಸಾರವೇನೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಫರ್ಮಿ ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ತುರ್ತಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮನುಕುಲವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಗಾನ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ತರಹದ ಪ್ರಳಯ ಸಂಧಿಗ್ದತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಭೂಮಿಯು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕಾಯವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳು ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಮಾಣು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಮನುಕುಲದ ಸರ್ವನಾಶದ ಕುರಿತು ಸಗಾನ್ ನಿಗಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಕಳಕಳಿ, ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ನ ಕಡೆಯ ದೃಶ್ಯಸರಣಿಯಾದ 'ಹು ಸ್ಪೀಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಅರ್ತ್?'ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಗಾನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಬೋರ್ಡ್ ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇಲೆ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. 1981ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಮದುವೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಸಗಾನ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೀಗನ್ ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ರೇಸ್ ನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ,  ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
1983ರ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ, ರೀಗನ್, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಯುದ್ಧವಿರೋಧೀ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 'ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್' ಎಂಬ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಘೋಷಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ಯೋಜನೆ 'ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ಕೂಡಲೇ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೇರಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಯುದ್ಧದಾಳಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸರಳ ಕೆಲಸವನ್ನು, ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುಸುವ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಯೋಚನೆಗಳೇ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಎಂಬುದು ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿಸು ಆ ಯೋಜನೆ, ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಮಾಣು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಆತನಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಎಂಬುದು ಆತನ ವಾದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಜನೆ ಪರಮಾಣು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುವುದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸೋವಿಯೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೆವ್, 1985ರ ಆಗಸ್ಟ್ 6ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, 40ನೆಯ ಹಿರೋಶಿಮಾ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ನೆನಪಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತಡೆಯೊಂದನ್ನ ಘೋಷಿಸಿದರೋ, ರೀಗನ್ ಆಡಳಿತವು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಾಟಕೀಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ಸಲೀಸಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಮಾಣು ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ನೇವಾಡ ಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಧರಣಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು, 1986ರ ಈಸ್ಟರ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು, 1987ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಜನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು, ಟೆಸ್ಟ್ ಸೈಟಿನ ಬೇಲಿ ತಂತಿಯನ್ನು ಹಾರಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನಂಬುಗೆಗಳು
ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಲ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ: 1957ರಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಯಿಂದ ಡೋರಿಯನ್ ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ಸಗಾನ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು; 1968ರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದೆ ಲಿಂಡಾ ಸಾಲ್ಜ್ಮನ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಯ ಮಗನೇ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ, 1981ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಈಕೆಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ರಷೆಲ್ (ಸಾಷಾ) ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಿಟಾಸ್ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು. ಡ್ರುಯಾನ್ ಲೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಆತನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ, ಅಂದರೆ, 1996ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.
ಐಸಾಕ್ ಅಸಿಮೋವ್ 'ತನ್ನ ಅಪೂರ್ವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ತಾನೇ ಸಾಟಿ' ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತೀರ ವಿರಳ, ಅಂತಹ ಕೆಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ತಜ್ಞ ಮಾರ್ವಿನ್ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಗಾನ್ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ದೇವರ ಮಾನವತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ ತನಗಿದ್ದ ರೂಢಿಗತ ವೈಚಾರಿಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ತನ್ನ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಮನೋಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
"ಕೆಲವರಿಗೆ ದೇವರೆಂದರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ, ನಾಜೂಕು ತ್ವಚೆಯ, ಉದ್ದಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಗಡ್ಡವಿರುವ, ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಬ್ಬಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುತ್ತಾ ಕೂತಿರುವ ಪುರುಷ ರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ, ಅಂದರೆ, ಬರೂಕ್ ಸ್ಪಿನೋಜಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ನಂಥವರಿಗೆ, ದೇವರೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ವರ್ಣಿಸಿ ನೋಡುವ ಕೆಲ ಭೌತಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಟ್ಟು ರೂಪವೇ ದೇವರು.   ಕಲೆಯ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವ ದೇಶಭಕ್ತರೂ ಕೆಲ ಅದೃಶ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರಣವನ್ನೋ, ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನೋ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾನವನ ಗಮ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಈವರೆಗೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ."
ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಆತ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ:
"ದೇವರೆಂದರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ, ನಾಜೂಕು ತ್ವಚೆಯ, ಉದ್ದಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಗಡ್ಡವಿರುವ, ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಬ್ಬಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುತ್ತಾ ಕೂತಿರುವ ಪುರುಷ ರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾದದ್ದು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಭೌತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಒಟ್ಟು ರೂಪವೇ ದೇವರು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಹೌದು ದೇವರಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಹೇಳುವ ದೇವರು ನನಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತೃಪ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ...ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. "
ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸಗಾನ್ ತಾನೊಬ್ಬ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾನೆ. "ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ, ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು". 1996ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾರೋ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಸಗಾನ್ "ನಾನೊಬ್ಬ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿ" ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದು, ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವುದು, ಇವೆಲ್ಲ ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಚಾರಗಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪುರಾತನ ವಿಶ್ವ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಸದಾ ಸಗಾನ್ ದಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ನಂಬುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."When my husband died, because he was so famous and known for not being a believer, many people would come up to me—it still sometimes happens—and ask me if Carl changed at the end and converted to a belief in an afterlife. They also frequently ask me if I think I will see him again. Carl faced his death with unflagging courage and never sought refuge in illusions. The tragedy was that we knew we would never see each other again. I don't ever expect to be reunited with Carl."
ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಸಗಾನನ 1985ರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಥಿಯಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಜಿಫಾರ್ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸ ಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿThe Varieties of Scientific Experience: A Personal View of the Search for God ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತ, ಅದರಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ಸಹಜ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ದೈವತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಆತನೊಬ್ಬ ಮುಕ್ತಚಿಂತಕ, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೊಂದು ಹೀಗಿದೆ: "ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಆಗಬೇಕು". ಈ ಹೇಳಿಕೆ, ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ದಾವೆಗಳ ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆತನ ಸಹವರ್ತಿ ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಟ್ರುಜಿಯ ಇಂತಹುದೇ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದದ್ದು. "ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪುರಾವೆಗಳೇ ಬೇಕು". ಈ ವಿಚಾರವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವ ಪಿಯರೆ-ಸಿಮೊನ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲೇಸ್ (1749–1827) ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋರಿಕೆಯೊಂದರ ಪುರಾವೆಯು ಅದರ ಅಪರಿಚಿತತೆಗೆ ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
ಸಗಾನ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆತನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ಇದ್ದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. ವಾದಗಳನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ, ಮೋಸದ ವಾಗ್ವಾದಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನುಮೋದಿಸಿದಂತೆ  ಸಗಾನ್ ನ ಮರಣಾನಂತರ 1997ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆತನ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳುBillions and Billions: Thoughts on Life and Death at the Brink of the Millennium  ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಆತನೇ ಬರೆದಿರುವ, ಗರ್ಭಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್, ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಚಿಂತಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಮಾನವನೇ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಗಾನ್ ಸದಾ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆತ ಎಥಿಕಲ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಲಹಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ, ಬ್ಲೂಸ್ ಫಾರ್ ಅ ರೆಡ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ: "ಮಂಗಳದ ಅಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಜೀವಸಂಕುಲ ಇರುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳನಿಗೆ ನಾವೇನೂ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ನಂಬುಗೆ". ಆಗ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಜೀವಿಗಳು ಬರಿಯ ಮೈಕ್ರೋಬ್ಸ್ ಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರಹ, ನಮ್ಮದಲ್ಲ".
ಸಗಾನ್ ಸ್ವತಃ ಮರಿಜುವಾನದ ಬಳಕೆದಾರನೂ, ಅದನ್ನು ಅನುಮೊದಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಮಿ. ಎಕ್ಸ್, ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆತನ ಕೃತಿ 'ಮರಿಹುಆನ ರೀ ಕನ್ಸಿಡರ್ಡ್ ' ದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾರಿಜುಆನಾದ ಬಳಕೆ ಸಗಾನ್ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆತನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನೋಜ್ಞಾನದ ಅನುಭವದ ಹಿಂದೆಯೂ ಅದು ಅದಕವಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತ ಲೆಸ್ಟರ್ ಗ್ರಿನ್ಸ್ಪೂನ್ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಗಾನ್ ಆತ್ಮಚರಿತಕಾರ ಕೀ ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್: ಒಂದು ಬದುಕು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯು, ಸಗಾನ್ ಜೀವನದ ಈ ಎಳೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿತು.
1994ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಪವರ್ ಮ್ಯಾಕ್ 7100 ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು 'ಪವರ್ ಮಸಿಂತೊಶ್ 7100 ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್' ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಾನು ಕೊಡಬಹುದಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ ದೊರೆತ ಸಗಾನ್, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುವಂತೆ, ಕೊಟ್ಟ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಒಪ್ಪಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನೀರುಗಳು BHAನ ಒಳ ಕೋಡನ್ನು ಬಟ್-ಹೆಡ್ ಆಸ್ಟ್ರಾನಮರ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತನಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಗಾನ್ ತನಗಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ. ಕೋರ್ಟ್ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಗಾನ್ ನ ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, 'ಇದರ ಅರಿವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಓದುಗನೂ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರಲಾರ; ಹಾಗಾಗಿ, ಖಗೋಳಜ್ಞನಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿದಾರ ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕುಚೋದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತಿವಾದಿಯು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ' ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾವೊಬ್ಬನೂ ಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಜ್ಞನೊಬ್ಬನ, ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದ ಪದವನ್ನು ಬಟ್-ಹೆಡ್ ಎಂದು ಉಡಾಫೆ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಸಗ್ಗಾನ್ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ಅದು ತನ್ನ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ದಾವೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ಮತ್ತೆ ಮೇಲ್ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. 1995ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಪೇಟೆಂಟ್ ಗಳು ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುವಂತಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ, "ಆಪಲ್ ಸದಾ ಡಾ.ಸಗಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಾ. ಸಗಾನ್ ಅಥವಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದವರಿಗಾಗಲಿ, ನೋವುಂಟು ಮಾಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ".
ಸಗಾನ್ ನಂತರ ಸ್ಟಾನ್ಲೀ ಕ್ಯುಬ್ರಿಕ್ ನಿರ್ಮಿತ '2001: ಅ ಸ್ಪೇಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸಲಹಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳ ಸುಪರ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅನಿಸಿಕೆ ಸಗಾನ್ ನದಾಗಿತ್ತು.
ಸಗಾನ್ ಮತ್ತು UFOಗಳು
ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ UFO(Unidentified flying object) ಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಜೇಕ್ಸ್ ವಲ್ಲೀ ಜೊತೆಗೆ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1964ರಿಂದಲಾದರೂ ಆತ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದದ್ದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. UFOಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಅತಿಶಯವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಸಗಾನ್ ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳು ರವಾನಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಸಗಾನ್ ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕುತೂಹಲ ತಣಿಸುವುದಕ್ಕಾದರೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆತ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಒಂದೆಡೆ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಅಪ್ಪೆಲ್ಲೇ ಬರೆಯುವಂತೆ, ಸಗಾನ್ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತಾನು UFOಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಪಹರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ತೀರ ಅತಿಶಯವೆನಿಸುವ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಸಗಾನ್ ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿದ್ದ ಅಂಶಗಳು UFOಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತೊಡಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಈ ವಿಷಯ ಆತನಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪಯಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ತನ್ನ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಸಗಾನ್ ವಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಪೇಸ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಿವೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಅಥವಾ ಸಂಭವಗಳು ತೀರಾ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಏನೇ ಆದರೂ, ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಳಕಳಿಗಳು, UFOಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಆಲೋಚನೆಯ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, "ಕೆಲ UFO ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಗಜಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳು, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕದೆ ಇದ್ದದ್ದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವರೀಗ ತೆರಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಸಗಾನ್ ನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು... ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಇದ್ದ ಕಡತಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮರು ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಿ, ಅವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಸಿಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದು ಆತನಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೇ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದ UFO ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಗಾನ್ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಲುಪಿವೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನು ತಲುಪಲಿವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುರುಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಶತಾಯಗತಾಯ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮರಣ
ಮೂರು ಮೂಳೆ ಜೋಡಣೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಜ್ವರ ಸಗಾನ್ ನನ್ನು ಸಾವಿನಂಚಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಕಡೆಗೊಮ್ಮೆ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮೈಲೋಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯ ಖಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ, ತನ್ನ 62ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸೀಟಲ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ನಿನ ಫ್ರೆಡ್ ಹಚಿನ್ಸನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ, 1996ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು, ಸಗಾನ್ ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಇಥಾಕಾ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸಿಮೆಟರಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮರಣಾನಂತರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ
ಕಾರ್ಲ್ ನ ಕಾದಂಬರಿ, ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ನ ಮರಣಾ ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ "ಕಾರ್ಲ್ ಗಾಗಿ" ಎನ್ನುವ ಅರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
1997ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಇಥಾಕದಲ್ಲಿ, ದಿ ಸಗಾನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ವಾಕ್ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೌರಮಂಡಲದ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಡೌನ್ ಟೌನ್ ನ ಇಥಾಕದ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ನಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎನ್ನುವ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್-ಆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ತನಕ ಸುಮಾರು 1.2 ಕಿ.ಮಿ.ಗಳವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಇಥಾಕದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.
ನಿರ್ಜನ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಆತ ಗುರುತಿಸಿದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟಿನ ಮಾರ್ಸ್ ಪಾತ್ ಫೈಂಡರ್ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನೇ ನಂತರ 1997ರ ಜುಲೈ 5ರಂದು ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಸಗಾನ್ ನ ಪುತ್ರ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್ ಕೂಡ ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೆಕ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ನ ಹಲವಾರು ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. Star Trek: Enterprise ಟೆರ್ರಾ ಪ್ರೈಮ್ ಸರಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಪಾತ್ ಫೈಂಡರ್ ಮಿಶನ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ರೆಲಿಕ್ ರೋವರ್ ಸೋಜೋರ್ನರ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಮೂನೆಯನ್ನೇ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ, ಸಗಾನ್ ನ ಸಂದೇಶವೊಂದು ಹೀಗಿದೆ: "ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನೀನು ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದರೂ, ನನಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನೂ ಇರಬೇಕಿತ್ತೆಂಬ ಆಸೆಯೂ ಇದೆ. ಸಗಾನ್ ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸ್ಟೀವ್ ಸ್ಕ್ವಿರೆಸ್ ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್ ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್ ಎಂಬ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯಾನದ ಗುಂಪುಗಳು ಮೊದಲ ಸಲ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು.
2001ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು, ಸಗಾನ್ ನ 67ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, NASA ಅಮೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ, ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಸ್ಮೊಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜೀವಸೆಲೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ವಿಷಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಿರುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಲ್ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಾರ. ಈಗ ಆತನ ಎಲ್ಲ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು, ಅದಮ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗೆ, ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುವ ರೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವುದು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಇವೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ನಾವು ಸಗಾನ್ ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಆತ ಹಾಕಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ - ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದವರು NASAದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೋಲ್ಡಿನ್. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು NASAದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಕೇಂದ್ರದ ಉದ್ಘಾಟನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಆನ್ ಡ್ರುಯಾನ್.
ಸಗಾನ್ ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆ ದಿನ ಮೂರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಘೋಷಿತವಾದವು. 2006ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು, ಸಗಾನ್ ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಲೆಸ್ಟರ್ ಗ್ರಿಸ್ಪೂನ್ ನ ಮಗ, ಜೀವ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಿನ್ಸ್ಪೂನ್ ನಿಗೆ ಕೊಡಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು, ಸಗಾನ್ ಹತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಗೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಬ್ಲಾಗರ್, ಜೋಎಲ್ ಶ್ಲೋಸ್ಬರ್ಗ್ ಬ್ಲಾಗಥಾನ್ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಗಾನ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅವನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಗಾನ್ ನ ಮಗ ನಿಕ್ ಸಗಾನ್ ನ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಗ್ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ನ ಕಾಸ್ಮೊಸ್  ನಿಂದಾಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು, 'ಅ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಡಾನ್ ' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗೆ ಆಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು, ಸಿಂಫೋನಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದವರಿಗಾಗಿ ಜಾನ್ ಬೋಸ್ವೆಲ್ ನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಜಿಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜ್ಯಾಕ್ ವ್ಹೈಟ್, ವಿನೈಲ್ ಸಿಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಗಾನ್, ಇತರ ಕೆಲವು ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದಕರುಗಳಾಗಿದ್ದ, ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಕಿನ್ಸ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಫೆನ್ಮನ್, ಬ್ರಿಯನ್ ಗ್ರೀನೆ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಂ. ಕ್ರಾಸ್, ಬಿಲ್ ನೇ, ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಡೆಗ್ರಾಸ್ ಟೈಸನ್ ಮುಂತಾದವರೊಡನೆ ಇದ್ದಾಗಿನ, ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೈನ್ಸ್ ವೀಡಿಯೋ ಸಿಂಫೊನಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್.
ಹಾಗೆಯೇ, 2009ರಲ್ಲಿ, ಸಗಾನ್ ನ 75ನೆಯ ಜನ್ಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಲ, ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು 'ಕಾರ್ಲ್ ಸಗಾನ್ ಡೇ' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಸಹವರ್ತಿಗಳು, ಬರ್ಕೆಲೀ. ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಮಾಣು-ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ಬರಹಗಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವರ್ಗ:ರಷ್ಯಾ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈಜಾನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ UFO ಬರಹಗಾರರು ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರೀ ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾರ್ನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಬಳಗ ವರ್ಗ:ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರು ವರ್ಗ:ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವುಗಳು (ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ) ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಯಹೂದಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಯಹೂದೀ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಯಹೂದೀ ನಾಸ್ತಿಕವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಮೂಲದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ನ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು ವರ್ಗ:ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಗ:ರಾಹ್ವೆ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಅಲುಮ್ನಿ ವರ್ಗ:ಎಸ್ಇಟಿಐ ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್ ಸಂದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಅಂತರಿಕ್ಷ ಪರ ವಾದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಚಿಕಾಗೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಅಲುಮ್ನಿ ವರ್ಗ:1934 ಹುಟ್ಟುಗಳು ವರ್ಗ:1996 ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್
ಸಿಡುಬು
<div style="float:right;margin:5px 0 5px 5px;padding:3px;width:25em;background:#d3ffcd;border:1px solid #393"> <div style="float:left;margin:5px 5px 5px 0;padding:3px;width:25em;background:#d3ffcd;border:1px solid #393"> thumb|300px| 1802ರ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ಕುರಿತಾದ ವ್ಯ್‌ಂಗ್ಯ ಭಾವಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ನೆರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ತಮಗೆ ಆಕಳಿನಂತೆ ಕೊಂಬು ಬರಬಹುದೇನೋ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. thumb|right| ಅವನ ಮೂಲ ವರದಿಯು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್‌(ಲಂಡನ್)ನಲ್ಲಿದೆ
ಸ್ಮಾರಕ
thumb|right| ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1986 ಜನನಗಳು ವರ್ಗ:1910 ಮರಣಗಳು ವರ್ಗ:ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್‌ನ ಅಲ್ಯುಮ್ನಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯರುಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನದ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ವರ್ಗ:ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವರ್ಗ:ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವರ್ಗ:ಬೆರ್ಕೆಲೇಯಿಂದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಸಿಡುಬು ವರ್ಗ:ಲಕ್ವದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ಗುನ್ನಾರ್ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್
ಗುನ್ನಾರ್ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್(ಫಫ್ರ್ಗೊರ್ಸ್) ಜಗತ್ತಿನ ೧೯೮ ದೆಶಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿದ ಎಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ.೩೮ ವಯಸ್ಸಿನ ಈವರು ನಾರ್ವೆ ದೇಶದವರು.ಮೇ ೨೮ ೧೯೭೫ ರ್೦ದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ನಾರ್ವೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕ೦ಪನಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಗಿ ಸೆವೆ ಸಲ್ಲಿಸ್ಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಫಾಲ್ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿ (ಆನರ್ಸ್) ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇಂದ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮುಲತಃ ನೌಸ್ತ್ದಲ್ ಊರಿನವರು, ಆದರೆ ಓಸ್ಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುನ್ನಾರ್ ಯುವ್ವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಫಾಲ್ಮೌತ್ ಟೌನ್ ತ್೦ಡದ ಪರವಾಗಿ ೧೯೯೫-೯೮ ರಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೮ ದೇಶಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ವದ ಕೀರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎ೦ಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರೆ.ಮೇ ೮, ೨೦೧೩ ರಂದು ಕೊನೆಯ ಒಂದು, ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ, ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೧೨ ರಂದು ಘರ್ಫ಼ೊರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನನ್ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬಟರ್ವರ್ಥ್ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಐದು ಖಂಡಗಳ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ರೆಂದು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ವರ್ಗ:ಜನ
ಗೌಪ್ಯವಚನಕಾರ್ತಿಯರು
ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಸವಯುಗದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರಂತೆ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತವರನ್ನು ಬಹುಶ: ಯಾವ ಶತಮಾನವೂ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶರಣೆಯರು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದನ್ನು ಯಾರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸದೆ ಇರುವುದು ಅಚ್ಚರಿ ಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವರನ್ನು 'ಅಪ್ರಸಿದ್ದ ಶರಣೆಯರು/ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು' ಅಥವಾ 'ಗೌಪ್ಯವಚನಕಾರ್ತಿಯರೆಂದು 'ಕರೆಯ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಚನಯುಗವು ಮಹಿಳೆಯರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ನವ ಜಾಗೃತಿ, ನವಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಲಿಸಿ ೩೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಶರಣೆಯರು ವಚನರಚನೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶರಣೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಹೆಸರನ್ನೇ ವಚನದ ಅಂಕಿತವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೈವವನ್ನು ವಚನದ ಅಂಕಿತವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರವೇಶಿಕೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರ್ವಕಾಲ, ಸುವರ್ಣಯುಗ 'ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲ'. ಹಾಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಂಡಿತರ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸ್ವತ್ತಾಗಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭೂಯಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅವರ ರಚನೆಗಳೊಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲಿಗೆ ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾಲ 'ಕಗ್ಗತ್ತಲ ಯುಗ'ವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಆರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಗಿ, ಮೈತ್ರೇಯಿ ಯಂತಹ ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪಂಡಿತರೊಂದಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗಲು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆವಿಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ಶತ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗೆಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾ ಗ್ರಹಪೀಡಿತ ದೃಷ್ಠಿ ದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ವಚನಕಾರರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬಸವಯುಗದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರಂತೆ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತವರನ್ನು ಬಹುಶ: ಯಾವ ಶತಮಾನವೂ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತಗಳ ಬೇಧ ವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ವಾದ-ಸಂವಾದ, ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವಚನಕಾರ್ತಿಯರೆಂದೊಡನೆ ತಟ್ಟನೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವವರು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಶರಣೆಯರು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸದೆ ಇರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವರನ್ನು 'ಅಪ್ರಸಿದ್ದ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು' ಅಥವಾ 'ಗೌಪ್ಯವಚನ ಕಾರ್ತಿಯರೆಂದು 'ಕರೆಯ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಚನಯುಗವು ಮಹಿಳೆಯರ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ನವ ಜಾಗೃತಿ, ನವ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆ ಯರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಲಿಸಿ ೩೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಶರಣೆಯರು ವಚನ ರಚನೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಶರಣೆಯರು ಸಂಸಾರದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಬದುಕಿನ ಶುದ್ದತೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ, ಸಂಸಾರವೆಂಬುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಬಾಧಕವಲ್ಲ, ಪ್ರೇರಕ, ಪೋಷಕವೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತ ಪಡಿಸಿದರು. ಇವರು ವ್ರತಾಚರಣೆ, ಜಾತೀಯತೆ, ಕುಲ ಭೇಧ, ಭಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಆಚರಣೆ,ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಶರಣೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಕಾಯಕವೆಂಬ ಹಣತೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ, ಬತ್ತಿಯಾಗಿ ಪತಿಗೆ ಮಾರ್ಗಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲೆ ಕೆಲವರು ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿದ ತಮ್ಮ ಗಂಡನನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರಲು ಶ್ರಮಿಸಿ ಯಶಸ್ವೀಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಶರಣೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಹೆಸರನ್ನೇ ವಚನದ ಅಂಕಿತವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೈವವನ್ನು ವಚನದ ಅಂಕಿತವಾಗಿಟ್ಟು  ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣೆಯರು ತಮ್ಮ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ- ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ, ಕಾಯಕ ಪ್ರೀತಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ, ಕರುಣೆ, ಮಾನವೀಯತೆ, ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ನೇರನುಡಿ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು
ಸುಮಾರು ೮೦೦ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮ ವಿಚಾರವಾದಿ, ಕ್ರಾಂತದರ್ಶಿ, ವಿಭೂತಿಪುರುಷ,ದಾರ್ಶನಿಕ, ಅನುಭಾವಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಹೋರಾಟಗಾರ, ದೂರಗಾಮಿ ಚಿಂತಕ, ಮಹಿಳಾವಾದಿ, ಸತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವ ಭೌಮ. ತಾವು ಬೆಳೆಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಲೋಕವು ತಮ್ಮೊಡನೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪ ತೊಟ್ಟ ವಿಶ್ವಕುಟುಂಬಿ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ-ಜನಾಂಗಗಳ ನಿಜ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತಾಯಿ ಬೇರು ಅಂತ:ಕರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿ. ಈ ಲೋಕ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರಿತವಲ್ಲ, ಜೀವ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದುದು. ಅಹಿಂಸೆ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವುದೇ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲಿ, ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಷ್ಟೇ ಸರಿ ಸಮಾನಳು. ಜೀವನದ ಸಕಲ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳಷ್ಟು ಕುಶಾಗ್ರಮತಿ ಬೇರ್ಯಾರಿಲ್ಲ. ಬಸವಣ್ಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಂತ:ಕರಣವನ್ನು ಓರೆಗಚ್ಚಿ ನೋಡಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ 'ಗೌಪ್ಯ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು' ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರೆಂದರೆ-ಅಮುಗೆ ರಾಯಮ್ಮ, ಅಕ್ಕಮ್ಮ, ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ, ಕೇತಲದೇವಿ, ಕದಿರ ರೆಮ್ಮವ್ವೆ, ಕಾಳವ್ವೆ, ಕಾಮವ್ವೆ, ಗಂಗಮ್ಮ, ಗೊಗ್ಗವ್ವೆ, ಬೊಂತಾದೇವಿ, ನೀಲಾಂಬಿಕೆ, ಲಿಂಗಮ್ಮ, ಮಸಣಮ್ಮ, ವೀರಮ್ಮ, ಲಕ್ಷಮ್ಮ, ರೆಮ್ಮವ್ವೆ, ರೇಕಮ್ಮ, ಸತ್ಯಕ್ಕ, ವೊದಲಾದವರು. ಇನ್ನು ಇರುವ ಬಹುತೇಕ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಅವರ ವಚನಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಉದಾ: ಕಲ್ಯಾಣಮ್ಮ, ಕದಿರ ಕಾಳವ್ವೆ ಮುಂತಾದವರು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕನ್ನಡ ದೇಸಿಯ ಪದ್ಯಜಾತಿ. ವಚನಕಾರರು ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ ಕೃಷಿಕರು.
ಅಮುಗೆರಾಯಮ್ಮ
ಈಕೆ ಸೊನ್ನಲಿಗೆ(ಈಗಿನ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ) ಊರಿನವಳು, ನೇಕಾರ ಕುಲದವಳು, ಅಮುಗೆ ದೇವಯ್ಯನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಇವಳ ಲಿಂಗನಿಷ್ಠೆ ಗಾಢವಾದುದು. ಈಕೆಯ ಪಾಲಿಗೆ ಗುರು, ಲಿಂಗ, ಪತಿ ಮೂರು ಒಂದೇ. ಇವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಚ್ಚು, ಧ್ಯೆರ್ಯ,ಛಲ, ನಿಷ್ಟುರತೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಅಭಿಮಾನ, ವಿಡಂಬನೆ, ವಿರಾಗಿಗಳ ಕಟುಟೀಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿವೆ. ರಾಯಮ್ಮನ ಅಂಕಿತ "ಅಮುಗೇಶ್ವರ". 'ಎನ್ನ ಕಣ್ಣೊಳಗಿನ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಮುರಿದವರಾರನೂ ಕಾಣೆ ಎನ್ನ ಕಾಲೊಳಗಿನ ಮುಳ್ಳ ತೆಗೆದವರಾರನೂ ಕಾಣೆ ಎನ್ನ ಅಂಗದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಅಹಂಕಾರವ ಸುಡುವವರಾರನೂ ಕಾಣೆ ಎನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಮಾಯ ಪ್ರಪಂಚವ ಕೆಡಿಸುವರಾರನೂ ಕಾಣೆನಯ್ಯಾ ಆದ್ಯರ-ವೇದ್ಯರ ವಚನಗಳಿಂದ ಅರಿದೆವೆಂಬುವರು ಅರಿಯಲಾರರು ನೋಡಾ! ಎನ್ನ ಕಣ್ಣೊಳಗಿನ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ನಾನೇ ಮುರಿಯಬೇಕು ಎನ್ನ ಕಾಲೊಳಗಿನ ಮುಳ್ಳ ನಾನೇ ತೆಗೆಯಬೇಕು ಎನ್ನ ಅಂಗದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಅಹಂಕಾರವ ನಾನೇ ಸುಡಬೇಕು ಎನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಮಾಯ ಪ್ರಪಂಚವ ನಾನೇ ಕಳೆಯಬೇಕು ಅಮುಗೇಶ್ವರಲಿಂಗವ ನಾನೇ ಅರಿಯಬೇಕು'.
ಅಕ್ಕಮ್ಮ
ಈಕೆ 'ರೆಮ್ಮವ್ವೆ' ಎಂದೂ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಸಾರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಹಂಬಲಿಸಿ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದವಳು. ವ್ರತಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಚನಗಳನ್ನು ಸರಳ, ಸುಂದರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿರುವಳು. ಇವಳ ಅಂಕಿತನಾಮ "ಆಚಾರ ವೇ ಪ್ರಾಣವಾದ ರಾಮೇಶ್ವರಲಿಂಗ". 'ಬತ್ತಲೆಯಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಕತ್ತೆಯ ಮರಿಗಳು ತಲೆ ಬೋಳಾದವರೆಲ್ಲ ಮುಂಡೆಯ ಮಕ್ಕಳು ತಲೆ ಜೆಡೆಗಟ್ಟಿದವರೆಲ್ಲ ಹೊಲೆಯರ ಸಂತಾನ ಆವ ಪ್ರಕಾರವಾದಡೇನು, ಅರಿವೆ ಮುಖ್ಯವಯ್ಯಾ ಆಚಾರವೇ ಪ್ರಾಣವಾದ ರಾಮೇಶ್ವರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ'.
ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮ
ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮನು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಹೋದರಿ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ತಾಯಿ, ಶಿವದೇವ/ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬುವರ ಪತ್ನಿ. ಈಕೆಗೆ ನಾಗಮ್ಮ, ನಾಗಲಾಂಬಿಕೆ, ನಾಗಾಂಬಿಕೆ, ನಾಗಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಇವಳು ಧಿರೋದಾತ್ತ ಶರಣೆ. ಮಹಾ ಮನೆಯ ಸೂತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾಗಿ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯಾಗಿ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ' ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಅನುಭಾವ ದಾಸೋಹದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾದವಳು. ನಾಗಮ್ಮನ ವಚನಗಳ ವಸ್ತು-ಬಸವಭಾವ, ವ್ರತಾಚಾರ, ಶರಣಸತಿ, ಲಿಂಗಪತಿ ಮನೋಧರ್ಮ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಎಡರು-ತೊಡರುಗಳು. ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಶಿವಶರಣ, ಶಿವಶರಣೆಯರನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಬಸವಣ್ಣ ಪ್ರಿಯ ಚನ್ನಸಂಗಣ್ಣ". ಗುರು ಸಂಬಂಧಿ ಗುರುಭಕ್ತಯ್ಯನು ಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಭುದೇವರು ಜಂಗಮ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿದ್ಧರಾಮನು ಪ್ರಸಾದ ಸಂಬಂಧಿ ಮರುಳ ಶಂಕರದೇವರು ಪ್ರಾಣಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಿ ಅನಿಮಿಷದೇವರು ಶರಣ ಸಂಬಂಧಿ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನು ಐಕ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಅಜಗಣ್ಣಯ್ಯನು ಸರ್ವಾಚಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನು ಇಂತಿವರ ಸಂಬಂಧ ಎನ್ನ ಸರ್ವಾಂಗದಲಿ ನಿಂದು ಬಸವಣ್ಣಪ್ರಿಯ ಚನ್ನಸಂಗಣ್ಣಯ್ಯನ ಹೃದಯ ಕಮಲದಲಿ ನಿಜ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದೆನು
ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮ
ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಂಗಸಗೂರು ತಾಲ್ಲೋಕಿನ 'ಅಮರೀಶ್ವರಿ ಗ್ರಾಮ'ದವಳು. ದಲಿತ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಹೆಣ್ಣು. ಅವಳ ಪತಿ 'ಮಾರಯ್ಯ'. 'ಬಡತನ'ವೆಂಬ ದಿವ್ಯ ಅನುಭವವೇ ಲಕ್ಕಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಬದುಕನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಕ್ಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ, 'ಅಮರೀಶ್ವರಿ ಗ್ರಾಮ'ದಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕಾಯಕ ಮಾಡಿ, ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿ ಬದುಕ ಬೇಕೆ ಹೊರತು, ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಶೇಖರಿಸಿಡಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಲುವಿನವಳು. ಲಕ್ಕಮ್ಮ 'ಹಿಡಿಯಕ್ಕಿ'ಯಿಂದಲೇ ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ತೊಂಬತ್ತಾರು ಸಾವಿರದ ಜಂಗಮರಿಗೆ ಊಟ ನೀಡಿ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ "ಸೈ"ಎನಿಸಿಕೊಂಡವಳು. ಶರಣರೆಲ್ಲ ಆಕೆಯ ಪವಾಡಕ್ಕೆ ಮೂಕ ವಿಸ್ಮಿತ ರಾಗಿ 'ಭಕ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮಿಥ್ಯ'ವೆಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವನೇ ಜಂಗಮ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅಸಾಧ್ಯ ಚಳಿಯನ್ನೂ ಸೃಷ್ಠಿಸಿ ನಡುಗುತ್ತಾ, ಶಿವಭಕ್ತರಾದ ಇವರಿಬ್ಬರು ಉಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಯೇ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿ ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದನಂತೆ. ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರ, ಲೋಕೋ ದ್ಧಾರಗಳೆಂಬ ದ್ವಿಮುಖ ಆಶಯ, ಕಾಯಕತತ್ವ, ನಿಶ್ಚಲ ನಿಲುವು, ಜ್ಞಾನದ ಅರಿವು, ಸಮತಾಭಾವ, ಇತರರ ಒಳ್ಳೆತನವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ದಿಟ್ಟತನ, ಅತಿಯಾಸೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲವೆಂಬ ನಿಲುವು, ಆಕೆಯ ಅಚಲ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಿರ್ಮಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅನಾವರಣವಿದೆ. ಆಕೆಯ ಅಂಕಿತನಾಮ 'ಮಾರಯ್ಯಾ ಪ್ರಿಯ ಅಮರೇಶ್ವರಲಿಂಗ'. 'ಕಾಯಕ ನಿಂದಿತ್ತು ಹೋಗಯ್ಯಾ ಎನ್ನಾಳ್ದನೆ ಭಾವ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಮಹಾ ಶರಣರ ತಿಪ್ಪೆಯ ತಪ್ಪಲು ಅಕ್ಕಿಯ ತಂದು ನಿಶ್ಚೈಸಿ ಮಾಡಬೇಕು ಮಾರಯ್ಯಾಪ್ರಿಯ ಅಮರೇಶ್ವರಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಬೇಗ ಹೋಗು ಮಾರಯ್ಯಾ ಅಂಗವರಿತ ಅರುವೆಯ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಬಯಕೆಯರಿತ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಂಡುಲವನಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬನ್ನಿರಿ'
ಕದಿರ ರೆಮ್ಮವ್ವೆ
ನೂಲುವ ಕಾಯಕದವಳು. ತನ್ನ ಕಾಯಕದೊಂದಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರೌಢವೆನಿಸುವ 'ಬೆಡಗಿನ ವಚನ'ಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ಧಾಳೆ. ತನಗೆ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಶರಣರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿರುವಳು. ಸೃಷ್ಠಿ, ಸ್ಥಿತಿ ,ಲಯಕಾರರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರೆಂಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕದಿರ ಕಾಯಕದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿರುವಳು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಗುಮ್ಮೇಶ್ವರ". ನಾ ತಿರುಗುವ ರಾಟೆಯ ಕುಲ-ಜಾತಿ ಕೇಳಿರಣ್ಣಾ ಅಡಿಯ ಹಲಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ತೋರಣ ವಿಷ್ಣು ನಿಂದ ಬೊಂಬೆ ಮಹಾರುದ್ರ ರುದ್ರನ ಬೆಂಬಳಿಯವೆರಡು ಸೂತ್ರಕರ್ಣ ಅರಿವೆಂಬ ಕದಿರು ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಿರುಹಲಾಗಿ ಸುತ್ತಿತು ನೂಲು ಕದಿರು ತುಂಬಿತ್ತು ರಾಟೆಯ ತಿರುಹಲಾರೆ ಎನ್ನ ಗಂಡ ಕುಟ್ಟಿಹ ಇನ್ನೇವೆ ಕದಿರರೆಮ್ಮಿಯೊಡೆಯ ಗುಮ್ಮೇಶ್ವರ ?
ಕನ್ನಡಿ ಕಾಯಕದ ರೇಮವ್ವ
ಈಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವಳು. ಲಿಂಗಾಯತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇವಳಿಗಿದ್ದ ನಿಷ್ಠೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ನೇರ ನಡೆ-ನುಡಿ, ನಿಷ್ಠುರ ಮನೋಭಾವ ಅವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಈಕೆ ಅಹಂಕಾರಿಗಳ ವರ್ತನೆಯ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿರಂಗಲಿಂಗ". ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಿರಲು ತನ್ನ ತಾ ನೋಡಬಾರದೆ ? ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮದ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಬಾರದೆ ? ಕೊಂದಡೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೆಂಬುವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಪಡಿಹಾರನ ಪಾದರಕ್ಷೆಯನಿಕ್ಕುವೆ ಮುಂಡಿಗೆಯನೆತ್ತಿರೊ ಭ್ರಷ್ಟ ಭವಿಗಳಿರಾ! ಎತ್ತಲಾರದಡೆ ಸತ್ತ ಕುನ್ನಿ ನಾಯ ಬಾಲವ ನಾಲಗೆಯ ಮುರುಟಿರೊ ಸದ್ಗುರುಸಂಗ ನಿರಂಗಲಿಂಗದಲ್ಲಿ
ಉರಿಲಿಂಗ ಪೆದ್ದಿಗಳ ಪತ್ನಿ ಕಾಳವ್ವೆ
ಈ ದಂಪತಿಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟೃದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಒಂದೆಡೆ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವ ಬಡತನ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಳ್ಳನಾಗಿದ್ದ ಗಂಡನೊಡನೆ ಕಾಳವ್ವೆ ಪ್ರಯಾಸದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಲು ಹೋದ ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ ಮನ: ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, 'ಉರಿಲಿಂಗ ದೇವರೆಂಬ' ಗುರುವಿನಿಂದ ಗುರುದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಶರಣನಾಗುವನು. ಇದರಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ಕಾಳವ್ವೆ ತಾನೂ ಪತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೆ ಮುನ್ನಡೆದಳು. ದೈವಗಳನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವಂತಹ ಘೋರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ,ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ, ವ್ರತಾಚರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ ಗಳರಸ". ಕುರಿ-ಕೋಳಿ ಕಿರಿಮೀನು ತಿಂಬವರೆಲ್ಲ ಕುಲಜ ಕುಲಜರೆಂದೆಂಬರು! ಶಿವಗೆ ಪಂಚಾಮೃತವ ಕರೆವ ಪಶುವ ತಿಂಬ ಮಾದಿಗ ಕೀಳುಜಾತಿಯೆಂಬರು ಅವರೆಂತು ಕೀಳುಜಾತಿಯಾದರು ? ಜಾತಿಗಳೇ ನೀವೇಕೆ ಕೀಳಾದಿರೊ ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣನುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಶೋಭಿತವಾಗಿ ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕಿ ಹೋಯಿತು ಮಾದಿಗರುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂಗೆ ಶೋಭಿತವಾಯ್ತು ಅದೆಂತೆಂದಡೆ- ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯಾಯ್ತು, ಸಗ್ಗಳೆಯಾಯ್ತು ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯ ತುಪ್ಪವನು ಸಗ್ಗಳೆಯ ನೀರನು ಶುದ್ಧವೆಂದು ಕುಡಿದ ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ನಾಯಕ ನರಕ ತಪ್ಪದಯ್ಯ! ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ ಇದನೊಲ್ಲನವ್ವಾ
ಕಾಲಕಣ್ಣಿ ಕಾಮವ್ವ
ಈಕೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪೂರ್ವಪರಗಳೊಂದೂ ತಿಳಿದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. "ಕಾಲಕಣ್ಣಿ" ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳನಾಮ ವಿಶೇಷಣವೂ, ಕಾಯಕ ಸೂಚಕವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಕೆಯ ಕೆಲವು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕರಣೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ನಿಷ್ಠೆ, ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮರ ಕಾಲ ಕಟ್ಟುವ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡೆಂಬ ಭೇಧವಿಲ್ಲದೆ ತನು ಮನಗಳ ಪಾವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಡಾಂಬಿಕ ಭಕ್ತರ ಬಗೆಗಿರುವ ರೊಚ್ಚು ದಂಗು ಬಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿರ್ಭೀತಿ ನಿಜಲಿಂಗ". ಎನ್ನ ಕರಣಂಗಳ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವೆ ಗುರು ಲಿಂಗ ಜಂಗಮರ ಕಾಲ ಕಟ್ಟುವೆ ವ್ರತಭ್ರಷ್ಟರ ನಿಟ್ಟೊರಸುವೆ ಸುಟ್ಟು ತುರತುರನೆ ತೂರುವೆ ನಿರ್ಭೀತಿ ನಿಜಲಿಂಗದಲ್ಲಿ!
ಬಸವಯ್ಯನವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಕಾಳವ್ವೆ
ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಬಾಚಿ ಕಾಯಕ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳವ್ವೆ ಗಂಡನ ಕಾಯಕ ದೃಷ್ಟಾಂತದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ವ್ರತಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈಕೆ ತನ್ನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಕರ್ಮಹರ ಕಾಳೇಶ್ವರ". ಕೈ ತಪ್ಪಿ ಕೆತ್ತಲು ಕಾಲಿಗೆ ಮೂಲ ಮಾತ ತಪ್ಪಿ ನುಡಿಯಲು ಬಾಯಿಗೆ ಮೂಲ ವ್ರತಹೀನನ ನೆರೆವುದು ನರಕಕ್ಕೆ  ಮೂಲ ಕರ್ಮಹರ ಕಾಳೇಶ್ವರಾ!
ಸಿದ್ಧಬುದ್ಧಯ್ಯನವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಕಾಳವ್ವೆ
ಈಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈಕೆ ಲಿಂಗ ವಿಹಿತರನ್ನು, ವ್ರತ ಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ದೂರ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಲಿಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ತನಗಿರುವ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಭೀಮೇಶ್ವರ". ವ್ರತಭ್ರಷ್ಟನ ಲಿಂಗ ಬಾಹ್ಯವ ಕಂಡಡೆ ಸತ್ತ ನಾಯ, ಕಾಗೆಯ ಕಂಡಂತೆ ಅವರೊಡನೆ ನುಡಿಯಲಾಗದು ಭೀಮೇಶ್ವರಾ!
ಕೇತಲದೇವಿ
ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಬಾಲ್ಕಿ' ಗ್ರಾಮದವಳು. ಪತಿ ಕುಂಬಾರ ಗುಂಡಯ್ಯ. ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಕಾಯಕದಲ್ಲೇ ಕೈಲಾಸ ಕಂಡವರು. ಈಕೆಯೂ ಸಹ ಕಾಯಕ ದೃಷ್ಟಾಂತದೊಂದಿಗೆ ವ್ರತಾಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವ ಶರಣೆ. ಈಕೆಯ ಶಿವ ಭಕ್ತಿ ಅಪಾರವಾದುದು. ಒಮ್ಮೆ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪಾವಡ ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಚರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾವಡವಾಗಿ ನೀಡಿದ ದಂತಕಥೆಯೊಂದು ವೀರಶೈವ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಕುಂಭೇಶ್ವರಾ". ಹದ ಮಣ್ಣಲ್ಲದೆ ಮಡಕೆಯಾಗಲಾರದು ವ್ರತಹೀನನ ಬೆರೆಯಲಾಗದು ಬೆರೆದಡೆ ನರಕ ತಪ್ಪದು ನಾನೊಲ್ಲೆ ಬಲ್ಲೆನಾಗಿ ಕುಂಭೇಶ್ವರಾ!
ಗಂಗಾದೇವಿ/ಮೋಳಿಗೆ ಮಹಾದೇವಿ
ಬಸವಣ್ಣನವರ ನಿರ್ಮಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರನ್ನಷ್ಟೇ ಆಕರ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಜನರು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶರಣದೀಕ್ಷೆ, ಶರಣತ್ವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ದೊರೆ ಮಹದೇವರಸ ಮತ್ತು ಆತನ ಪಟ್ಟ ಮಹಿಷಿ ಗಂಗಾದೇವಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರು ತಮಗಿದ್ಧ ರಾಜ ವೈಭವವನ್ನು ತೊರೆದು, ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬದುಕ ನಡೆಸಿದವರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಮಹದೇವರಸ ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯನಾದರೆ, ರಾಣಿ ಗಂಗಾದೇವಿ ಮೋಳಿಗೆ ಮಹಾದೇವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ- "ನಿ:ಕಳಂಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯಾ". ಊರ್ವಶಿ ಕರ್ಪೂರವ ತಿಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುತ್ತು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮೆಚ್ಚುವರಲ್ಲದೆ ಹಂದಿ ಕರ್ಪೂರವ ತಿಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುತ್ತು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮೆಚ್ಚುವರೇ! ಹುಡು ಹುಡು ಎಂದಟ್ಟುವರಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತಿಗೆ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಹೆನೆಂಬುದು ಕೈಕೂಲಿ ಇಂತಿ ಉಭಯದಲಿ ಲಕ್ಷಿತವಾದವರಿಗೆ ಮರ್ತ್ಸ ಕೈಲಾಸವೆಂಬುದು ತನ್ನರಿವು ನಿಶ್ವಯವಾದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಲಕ್ಷ್ಯ ಎನ್ನಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ಇಮ್ಮಡಿ ನಿ:ಕಳಂಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯಾ
ಗಂಗಮ್ಮ
ವೃತ್ತಿಗೌರವ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲದ ಅಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆ. ಗಂಗಮ್ಮ ಹಾದರದ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವಳು. ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಮೈಗಳ್ಳನಾಗದೆ ಬದುಕುವುದು ಮುಖ್ಯವೆ ಹೊರತು, ಅವನದು ಮೇಲು ಕಾಯಕ, ನನ್ನದು ಕೀಳು ಕಾಯಕವೆಂಬ ಕೀಳರಿಮೆ ಹೊಂದಬಾರದು. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ,ಗೌರವವನ್ನು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನಂತರ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ತನ್ನ ಕಾಯಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 'ಮಾರಯ್ಯ' ಎಂಬುವನನ್ನು ವರಿಸಿ ಗೃಹಿಣಿ ಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಗಂಗೇಶ್ವರಲಿಂಗ". ಆವ ಕಾಯಕ ಮಾಡಿದರೂ ಒಂದೇ ಕಾಯಕವಯ್ಯಾ ಆವ ವ್ರತ ಮಾಡಿದರೂ ಒಂದೇ ವ್ರತವಯ್ಯಾ ಆಯ ತಪ್ಪಿದಡೆ ಸಾವಿಲ್ಲ, ವ್ರತ ತಪ್ಪಿದಡೆ ಕೂಡಲಿಲ್ಲ ಕಾಕ-ಪಿಕದಂತೆ ಕೂಡಲು ನಾಯಕ ನರಕ ಗಂಗೇಶ್ವರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ
ಗೊಗ್ಗವ್ವೆ
ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಈಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿವಭಕ್ತೆ. ಇವಳ ಜೀವನ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹೆತ್ತವರು ಈಕೆಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ಮದುವೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರದ ಈಕೆ 'ಗೊಗ್ಗಳೇಶ್ವರ' ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ವಿವಾಹ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಳಂತೆ. ಇವಳು ಗೊಗ್ಗಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಧೂಪದ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು 'ಧೂಪದ ಗೊಗ್ಗವ್ವೆ'ಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ 'ನಾಸ್ತಿನಾಥಾ'. ಅನಲಕೊಂಡ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಪರಿ ಪ್ರಕಾರವುಂಟೇ ? ಶರಧಿಕೊಂಡ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಕುರುಹಿನ ತಲೆಯೇ ? ಲಿಂಗ ಮುಟ್ಟಿದ ಅಂಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಪುಣ್ಯವುಂಟೇ ? ಹುಸಿ ನಾಸ್ತಿನಾಥಾ!
ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ
ಬಸವೇಶ್ವರರ ಹಿರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಮಂತ್ರಿ ಬಲದೇವ ಎಂಬುವರ ಮಗಳು. ಗುರು ಘನಲಿಂಗ ರುದ್ರಮುನಿಗಳ ಶಿಷ್ಯೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಚೈತನ್ಯದಾಯಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾದವಳು. ಈಕೆ ಪತಿಯ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರಿಣಿ, ದಾಸೋಹ ನಿರತೆ, ಲಿಂಗನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಕಿ. ಇವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ನೋವು, ಅಗಲಿಕೆ, ದು:ಖ, ದುಮ್ಮಾನಗಳ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ " ಗಂಗಾಪ್ರಿಯ ಕೂಡಲಸಂಗ". ಅವಳ ಕಂದ ಬಾಲಸಂಗ ನಿನ್ನ ಕಂದ ಚನ್ನಲಿಂಗ ಎಂದು ಹೇಳಿದರಮ್ಮಾ ಎನ್ನ ಒಡೆಯರು ಫಲವಿಲ್ಲದ ಕಂದನಿರ್ಪನವಳಿಗೆ ಎನಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲ ಕಂದನಿಲ್ಲ ಇದೇನೊ ದು:ಖದಂದುಗ ಗಂಗಾಪ್ರಿಯ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ ?
ಗಜೇಶ ಮಸಣಯ್ಯರ ಪತ್ನಿಯ ವಚನಗಳು
ಗಜೇಶ ಮಸಣಯ್ಯ ಅಕಲಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೋಕಿನ ಕಂಜಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ. ಬಸವಾದಿ ಶರಣರ ಸಮಕಾಲೀನ. ಈತನ ಪತ್ನಿಯೇ ಈ ಗೌಪ್ಯವಚನಕಾರ್ತಿ. ಇಂತಹ ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಈಕೆಯ ೯ವಚನಗಳು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಷಟ್ಸ್ಥಲಸಿದ್ದಾಂತದ ವಿವರಗಳನ್ನು, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ " ಮಸಣಯ್ಯ ಗಜೇಶಪ್ರಿಯ". ಪರದಿಂದಲಾಯಿತು ಪರಶಕ್ತಿ ಪರಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೊದಗಿದ ಭೂತಂಗಳು ಭೂತಂಗಳಿಂದಲೊದಗಿದ ಅಂಗ ಅಂಗಕ್ಕಾದ ಕರಣೇಂದ್ರಿಯಂಗಳು ಕರಣೇಂದ್ರಿಯಂಗಳಿಂದಲೊದಗಿದ ವಿಷಯಂಗಳು ಆ ವಿಷಯಂಗಳ ಪರಮುಖಕ್ಕೆ ತಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಭೋಗಿಸಲ್ಪಡೆ ಆತ ನಿರ್ಲೇಪ ಮಸಣಯ್ಯ ಗಜೇಶಪ್ರಿಯ
ದುಗ್ಗಳೆ
ದೇವರದಾಸಿಮಯ್ಯ ದುಗ್ಗಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಗೆ ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ ಆತ ಅವಳಿಗೆ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಯಸ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದನಂತೆ. ದುಗ್ಗಳೆ ರೂಪ, ಹಣದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತೆಯಾಗದೆ, ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಗುಣ-ನಡವಳಿಕೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ಆಂತರ್ಯ ಸಿರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಕೊಂಡವಳು. ನೇಯ್ಗೆ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಪತಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ದಾಸೋಹತತ್ವ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗಂಡನಿಂದ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿ ಕೊಂಡವಳು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ " ದಾಸಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನಾಥ". ಬಸವಣ್ಣ ಭಕ್ತ, ಪ್ರಭುದೇವ ಜಂಗಮ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಯೋಗಿ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಭೋಗಿ ಅಜಗಣ್ಣ ಐಕ್ಯನಾದವನು ಇಂತಹವರ ಕರುಣ ಪ್ರಸಾದವ ಕೊಂಡು ಸತ್ತ ಹಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲದೆ ತತ್ವದ ಮಾತು ತನಗೇಕೆ ದಾಸಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನಾಥ
ನೀಲಾಂಬಿಕೆ/ನೀಲಲೋಚನೆ
ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಶಿವ ಶರಣೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಈಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತು ಅವರ ದಾಸೋಹ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವದಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದವಳು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಶಿವಶರಣರು ಚದುರಿದಾಗ ಇವಳು ತನ್ನ ಶುದ್ಧ ನಡೆ -ನುಡಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳಾದಳು. ಈಕೆಯ ಭಕ್ತಿ, ತಾಳ್ಮೆ, ಕಾಯಕನಿಷ್ಠೆ, ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳು ಅವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾಳಿವೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಸಂಗಯ್ಯಾ". ಮಡದಿ ಎನ್ನಲಾಗದು ಬಸವಂಗೆ ಎನ್ನನು ಪುರುಷನೆನಲಾಗದು ಬಸವನ ಎನಗೆ ಉಭಯ ಕುಳವ ಹರಿದು ಬಸವಂಗೆ ಶಿಶುವಾನಾದೆನು ಬಸವನೆನ್ನ ಶಿಶುವಾದನು ಪ್ರಮಥರು ಪುರಾತನರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಸಂಗಯ್ಯನಿಕ್ಕಿದ ದಿಬ್ಯವ ಮೀರದೆ ಬಸವನೊಳಾನಡಗಿದೆ
ಬೊಂತಾದೇವಿ
ಇವಳ ಮೂಲ ಹೆಸರು ನಿಜದೇವಿ. ದಿಗಂಬರೆಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿವ ಭಕ್ತೆ. ಶಿವ ಈ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಶಿವಶರಣೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದು ಅವಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೊಂತೆ(ಕೌದಿ) ಕೊಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಹೊದೆದು ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಕೊಟ್ಟ ಬೊಂತೆಯನ್ನು ಹೊದ್ದವಳನ್ನು ಅಂದಿನ ಜನ 'ಬೊಂತಾದೇವಿ' ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈಕೆ ತನ್ನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವೇದ, ಪುರಾಣ, ಆಗಮಗಳನ್ನು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಬಿಡಾಡಿ". ಅಂತಾಯಿತು ಇಂತಾಯಿತ್ತೇನಬೇಡ ಅನಂತ ನಿಂತಾತ್ಮನೆಂದರಿಯಯಾ ! ಬಿಡಾಡಿ ಕರೆದಾಕೆ ಓ ಎಂಬುದು ನಾದವೂ, ಬಿಂದುವೂ, ಪ್ರಾಣವೂ ? ಇದಾವುದ ಬಲ್ಲಡೆ ನೀ ಹೇಳ ! ಬಿಡಾಡಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದ, ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಆಗಮ ಇದ ಪ್ರತಿ ಬಿಡಾಡಿ ಶಬ್ದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಬ್ದವೇ ಸಿದ್ಧ, ಶಬ್ದವೇ ಶುದ್ಧ ಕಾಣಿರೋ ಬಿಡಾಡಿ ಲಿಂಗೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ
ಮಸಣಮ್ಮ
ಎಡೆಮಠದ ನಾಗಿದೇವಯ್ಯ ಎಂಬುವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ 'ಕಂಚಿಪಟ್ಟಣ'ದಿಂದ ಬಂದು ಬಸವಣ್ಣನ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ 'ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳಾದ ನಿಜಗುಣರಿಂದ ನಿಜೋಪದೇಶ ಪಡೆದು ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಕೊಂಡಿದ್ದ ವಳು. ವ್ರತಹೀನರಿಗೆ ಶಿವಬೋದೆ ಲಭಿಸದು, ವ್ರತಾಚರಣೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದಕ್ಕದೆಂಬ ನಿಲುವು ಆಕೆಯದು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿಜಗುಣೇಶ್ವರಲಿಂಗ". ಕಾಗೆಯ ನಾಯ ತಿಂದವರಿಲ್ಲ ವ್ರತಭ್ರಷ್ಟರ ಕೂಡಿದವರಿಲ್ಲ ನಾಯಿಗೆ ನಾರುನವ ಇಕ್ಕುವುದೇ? ಲೋಕದ ನರಂಗೆ ವ್ರತವ ಇಕ್ಕುವುದೇ? ಶಿವ ಬೀಜಕ್ಕಲ್ಲದೆ ನೀವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ನಿಜಗುಣೇಶ್ವರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ
ರೇಕಮ್ಮ
ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ ಎಂಬುವವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಈಕೆಯ ಊರು ಸುಮನಸಪುರ. ಹೂ ಕಟ್ಟ್ವುವ ಕಾಯಕದವಳು. ಇವಳು ದೇವಾಲಯವೂಂದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಹೂಗಳಿಂದ ಶಿವಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಈಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಹೂ ದಂಡೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪು ಸೇವಂತಿಗೆ ಹೂವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಭಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷಕನಾದ ಶಿವ ಒಮ್ಮೆ ಬೇಕೆಂದೇ ಇವಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸೇವಂತಿಗೆ ಹೂ ಸಿಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತಗೊಳ್ಳದ ಈಕೆ ಆಗ ತನ್ನ ದೇಹದ ಮಾಂಸವನ್ನೇ ಕೊಯ್ದು ಕೆಂಪು ಸೇವಂತಿಗೆ ಹೂವಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ದಂಡೆ ಕಟ್ಟಿ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ದಾಗ ಶಿವ ಸಖೇದಾಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನಂತೆ. ಹೀಗೆ ಇವಳು ತನ್ನ ಉಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಶರಣರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವಳಾಗಿ ದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ " ಶ್ರೀಗುರು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ". ಲಿಂಗ ಬಾಹ್ಯನ ಆಚಾರ ಭ್ರಷ್ಟನ ವ್ರತ ತಪ್ಪುಕನ ಗುರು ಲಿಂಗ ಜಂಗಮರ ಕೊಂದವನ ಪಾದೋದಕ ಪ್ರಸಾದ ದೂಷಕನ ವಿಭೂತಿ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ನಿಂದಕನ ಕಂಡಡೆ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳಡೆ ಸಂಹಾರವ ಮಾಡುವುದು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದೆಡೆ ಕಣ್ಣು ಕರ್ಣವ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಶಿವ ಮಂತ್ರವ ಜಪಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಆಗದಿದ್ದಡೆ ಆ ಸ್ಥಳವ ಬಿಡುವುದು ಅದಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕುಂಬೀ ಪಾತಕ ನಾಯಕ ನರಕದಲಿಕ್ಕುವ ಶ್ರೀಗುರು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ!
ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ
ಕೊಂಡೆ ಮಂಚಣ್ಣ ಎಂಬುವವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ವೊದಲು ಹರಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಳಾಗಿದ್ದವಳೂ ನಂತರ ಶಿವಭಕ್ತಿಯೆಡೆಗೆ ತನ್ನ ಚೇತನವನ್ನು ಹರಿಯ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ ಶರಣೆಯೆಂದು ಈಕೆಯನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವಳಿಗೆ ವ್ರತಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದ್ದರೂ ಇತರರಂತೆ ವ್ರತಹೀನರನ್ನೂ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿಲ್ಲ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಅಗಜೇಶ್ವರಲಿಂಗ". ಆಯುಷ್ಯ ತೀರಲು ಮರಣ ವ್ರತ ತಪ್ಪಲು ಶರೀರ ಕಡೆ ಮೇಲುವ್ರತವೆಂಬ ತೂತರ ಮೆಚ್ಚ ನಮ್ಮ ಅಗಜೇಶ್ವರಲಿಂಗವು
ಲಿಂಗಮ್ಮ
ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಎಂಬುವವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೂ ಅವನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಿದ್ಧಿಗೂ ಏನೇನು ಸಂಬಂವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವಳು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧೆಯ ಧಾಟಿ ,ಕಂಡ ದರ್ಶನ, ಬೀರಿದ ಬೆಳಕು, ಏರಿದ ನಿಲುವು, ಸಾಧಕರಿಗೂ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ, ಶರಣ ರಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗೂ ಮೂಲವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಹರಿದಾಡಲು ಬಿಡದೆ ಬಯಲಿನೊಳಗೆ ಓಲಾಡುವ ಶರಣರ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯಬೇಕೆನ್ನುವಳು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಅಪ್ಪಣ್ಣಪ್ರಿಯ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ". ಕನಿಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ, ಉತ್ತಮರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದೆ ಸತ್ಯಶರಣರ ಪಾದವಿಡಿದೆ, ಆ ಶರಣರ ಪಾದವಿಡಿದು ಗುರುವ ಕಂಡೆ, ಲಿಂಗವ ಕಂಡೆ ಜಂಗಮವ ಕಂಡೆ, ಪಾದೋದಕವ ಕಂಡೆ ಪ್ರಸಾದವ ಕಂಡೆ, ಇಂತಿವರ ಕಂಡೆನ್ನ ಕಂಗಳ ಮುಂದಣ ಕತ್ತಲೆ ಹರಿಯಲೊಡನೆ ಮಂಗಳದ ಮಹಾಬೆಳಗಿನೊಳೊಗೋಲಾಡಿ ಸುಖಿಯಾದೆನಯ್ಯಾ ಅಪ್ಪಣ್ಣಪ್ರಿಯ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ
ವೀರಮ್ಮ
ದಯಾವೀರನೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದ ದಸರಯ್ಯ ಎಂಬುವವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ. ಇವರಿಬ್ಬರು ಕಾಮಗೊಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಈಕೆ ಶಿವಾನುಭವಿ, ಸಾತ್ವಿಕಳು, ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಷ್ಟಾವರಣಗಳ ಮಹತ್ವ, ಶರಣರ ನಿಲುವು, ಭಕ್ತರ ಡಾಂಬಿಕ ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಮನದ ಚಾಂಚಲ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿಜಗುರು ಶಾಂತೇಶ್ವರ". ಪರಿಪೂರ್ಣನಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಿಕನಲ್ಲ ನಿರತಿಶಯದೊಳತಿಶಯ ತಾ ಮುನ್ನಲ್ಲ ಶರಣನಲ್ಲ ಐಕ್ಯನಲ್ಲ ಪರಮನಲ್ಲ ಜೀವನಲ್ಲ ನಿರವಯನಲ್ಲ ಸಾವಯನಲ್ಲ ಪರವಿಹವೆಂಬ ಭಯದೊಳಿಲ್ಲದವನು ನಿರಾಲಯ ನಿಜಗುರು ಶಾಂತೇಶ್ವರನ ಶರಣರ ನಿಲುವು ಉಪಮೆಗೆ ತಾನನುಪಮ
ಸತ್ತಕ್ಕ
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸತ್ಯ ಸಾಧಕಿ. ಅವಿವಾಹಿತೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಶರಣೆ. ತಾನು ಲಂಚ-ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಕೈಯೊಡ್ಡದವಳೆಂದೂ,ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಅನ್ಯರ ಒಡವೆ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತನಗೆ ತಾನೇ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿ ಕೊಂಡವಳು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ಶಂಭುಜಕೇಶ್ವರ". ಅರ್ಚನೆ ಪೂಜೆ ನೇಮವಲ್ಲ ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರ ನೇಮವಲ್ಲ ಧೂಪ-ದೀಪದಾರತಿ ನೇಮವಲ್ಲ ಪರಸ್ತೀ-ಪರದೈವಗಳಿಗೆರಗದಿಪ್ಪುದೇ ನೇಮ ಶಂಭುಜಕೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಕಾಣಿರಣ್ಣಾ! ಇವೇ ನಿತ್ಯನೇಮ
ಸೂಳೆ ಸಂಕವ್ವ
ವಚನಾಂಕಿತ ಸಮಾಜದ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಸಮೂಹದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶರಣೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ ಜೀವಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಅವಮಾನಕರ. ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಆ ವೃತ್ತಿಗೂ ಅದರದೇ ಆದ ಗೌರವ, ಮಾನ್ಯತೆ, ಕುರುಹುಗಳಿವೆಯೆಂದು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಮುಚ್ಚು ಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಭಿಡೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ದಿಟ್ಟ ನಿಲುವು, ಅಚಲ ಎದೆಗಾರಿಕೆ, ಕಾಯಕ ನಿಷ್ಠೆಯಿದೆ. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ "ನಿರ್ಲಜ್ಜೇಶ್ವರಾ". ಒತ್ತೆಯ ಹಿಡಿದು ಮುತ್ತೊತ್ತೆಯ ಹಿಡಿಯೆ ಹಿಡಿದೆಡೆ ಬತ್ತಲೆ ನಿಲಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವರಯ್ಯಾ ವ್ರತಹೀನನರಿದು ಬೆರೆದಡೆ ಕಾದ ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಕಿವಿ ಮೂಗ ಕೊಯ್ವರಯ್ಯಾ ಒಲ್ಲೆನೊಲ್ಲೆ ಬಲ್ಲೆನಾಗಿ ನಿಮ್ಮಾಣೆ ನಿರ್ಲಜ್ಜೇಶ್ವರಾ ಇವರದೇ ಅಂಕಿತನಾಮ ಕೊಟ್ಟಣದ ಸೋಮಮ್ಮನವರ ಅಂಕಿತನಾಮವೆಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸರಿಪಡಿಸಲು ವಿನಂತಿ.
ಹದ ತಪ್ಪಿ ಕುಟ್ಟಲು ನುಚ್ಚಲ್ಲದೆ ಅಕ್ಕಿಯಿಲ್ಲ ವ್ರತಹೀನನ ನೆರೆಯೆ ನರಕವಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ ಅರಿಯದುದು ಹೋಗಲಿ ಅರಿದು ಬೆರೆದೆನಾದೊಡೆ ಕಾದಕತ್ತಿಯಲಿ ಕಿವಿಯ ಕೊಯ್ವರಯ್ಯಾ! ಒಲ್ಲೆಬಲ್ಲೆನಾಗಿ ನಿಮ್ಮಾಣೆ ನಿರ್ಲಜ್ಜೇಶ್ವರ
ಗ್ರಂಥ ಬಳಕೆ
ವರ್ಗ: ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ : ಮಹಿಳಾ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ
ನಿಯೊ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಶಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕರಣೆ:ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವು ಹಳೆಯ ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ದ ಅನುಕರಣೆಯಾಗಿದೆ.ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಎಂಬ ಪದವೂ "ನಿಯೊ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್"ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದಾಗಿದೆ .ನಿಯೊ ಎಂದರೇ ಹೊಸತು, ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಎಂದರೇ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಇವೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣ.ಈ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರು ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ರ್ಸ್ಪೂತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರಹಗಾರರಾದ ಹೊಮರ್, ವರ್ಜಿಲ್,ಮತ್ತು ಹೊರೇಸ್ ಇವರನ್ನು ಸಂಘಟನೆ,ಸಮತೋಲನೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಬರಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರು.
ಸೌಂರ್ದಯವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರು ಈ ಒಂದು ಅಂಶದಲ್ಲಿಯು ಕೂಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರು.ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ನಮಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಿರುವ ವಸ್ತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಂರ್ದಯವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಅವರು ಸೌಂರ್ದಯ ಗುರ್ತಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ:ಈ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೆಲವೊಂದು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು.
ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ : ಹೆಚ್ಛು  ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾದ್ಯ ಎಂಬುದು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಬರಹಗಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.
ಡೀಇಸಮ್; ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಶಣಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಇಸಮ್ ಸಹ ಒಂದು. ಇದು ೧೮ ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬದಲಾವಣೆ. ಇದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಗುಂಪು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಸ್ಟಿಕರ್ತ ದೇವರು ಅತನ ಕೆಲವೊಂದು ನೀತಿನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಅದ್ಭುತಗಳು ದೇವರ ಸೃಸ್ಟಿಯಲ್ಲ, ಸೃಸ್ಟಿಯ ನಂತರ ಆತ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಗಮನಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೈಬಲ್ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಂಥ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.
ವಿಡಂಭಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ; ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ ನ 'ಎಪಿಸ್ಟಲ್ ಟು ಆರ್ಬುತನಾಟ್' ಈ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಈ ಗ್ರಂಥ ನಿಯೊಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ. ಅರ್ಬುತನಾಟ್ ಪೋಪ್ ನ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ, ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಗೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಇವನು ಪೋಪ್ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಯೆಂದರೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿದ  ಇದಕ್ಕೆ ಪೋಪ್ ನ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ಮನುಶ್ಯರಿಗೆ ಅವರ ಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸದ ಹೊರತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪೋಪ್ ನ ಉತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರೆಂದರೇ ಅವರು ಕವಿಗಳು,ವಿಮರ್ಶಕರು,ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯಧಾತರು ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರಲು ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೂಲ ಆಯುಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.ಮೂರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅವರೆಂದರೇ,ಹ್ಯಾಟಿಕಸ್, ಬಫೋ, ಮತ್ತು ಸ್ಫೋರಸ್.ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೇ ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಬರೆದ 'ಮಾಡೆಸ್ಟ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್ಸ್'.ಈ ಒಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಡವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೊಡುತಿದ್ದರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.ಆ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನಾನು ಆರು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲೀಷ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು 'ಏಜ್ ಆಫ್ ರೀಸನ್' ಎಂದು ಕರೆಯುವರು ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಈ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಇಸೋಬೆಲ್ ಗ್ರಂಡಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಭಯವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಗೆಂದು ಕರೆಯುವರು. ಜಾನ್ ಡೈಡನ್ ಪ್ರಕಾರ ನಿಜವಾದ ವಿಡಂಬನೆ ಕೊನೆಯಾಗುವುದು ದೋಷಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಯೆಂಬ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಎಂಬುದು ಈತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದರೇ ಪ್ರಭಂದ,ವಿಡಂಬನೆ,ಪತ್ರಗಳು,ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು, ವಿಡಂಬನಾಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ,ಸುಖಾಂತವಾದ ಮತ್ತು ರೋಂಮಾಚಕ ನಾಟಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರೆಂದರೇ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್, ಜಾನ್ ಡ್ರೇಡನ್, ಜೋಸೆಫ ಅಡಿಸನ್ ,ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ವೀಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯೂಯಲ್ ಜಾನಸನ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಜಾನ್ ಡ್ರೇಡನ್; ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಮ್ಟನ್ ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿ ೧೬೩೧ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ವೆಸ್ಟಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಆನಂತರ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದನು.೧೬೮೫ ರಲ್ಲಿ ೨ನೇ ಜೇಮ್ಸ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು,ತದನಂತರ ಅವನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಇವನು ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಇವನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು; ೧.ಅಬ್ಸಾಲಮ್ ಮತ್ತು ಆಕಿಟೋಪೆಲ್ ೧೬೯೧ ೨.ಮ್ಯಾಕಪ್ಲೆಕ್ನೊ ೩.ದಿ ಹಿಂದ್ ಮತ್ತು ದಿ ಪಂಥರ್ ೧೬೮೭ ೪.ದಿ ಮೆಡಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಲಿಯಂ ಕಾಂಗ್ರೇವ್; ಈತನು ಬರ್ಡಸೇಯಲ್ಲಿ ೧೬೭೦ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.ಡಬ್ಲಿನ್ನಿನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ ಇವನು ೧೬೯೧ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿದನು.ಇವನು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೇ,೧.ದಿ ವೋಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ೧೬೯೩ ೨.ದಿ ಡಬ್ಬಲ್ ಡೀಲರ್ ೧೬೯೩ ೩.ಲವ್ ಫಾರ್ ಲವ್ ೧೬೯೫ ೪.ದಿ ವೇ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ೧೭೦೦. ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ; ಈತನು ೧೬೬೭ ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.ಈತನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೇ;೧.ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಂಕ್ ೧೭೦೪ ೨.ಎ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಎ ಟಬ್ ೩. ಗಲಿವರಾಸ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಬಸವೇಶ್ವರ
ಬಸವಣ್ಣ (ಬಸವ,ಬಸವೇಶ್ವರ ) ಭಾರತದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡದ ಒಬ್ಬ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಕಲಚೂರಿ ಅರಸ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. ಶಿವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವು ಹರಡಿದರು, ಬಸವಣ್ಣ ಲಿಂಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಹಾರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು (ಶಿವ ಲಿಂಗ) ಶಿವನ ಒಂದು ಭಕ್ತಿ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಜ್ಞಾಪನೆ ಎಂದು. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರು ಧರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಅನುಭವ ಮಂಟಪ (ಅಥವಾ, "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ ಭವನ), ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪುರುಷ  ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜೊತೆ ೭೭೦ ಅಮರಗಣಂಗಳು ಇದ್ದರೆಂದು ಮತ್ತು ೧,೯೬,೦೦೦ ಶರಣರಿದ್ದರೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಲಿಂಗಾಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಬಸವಣ್ಣ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಲಾಚುರಿ ಶಾಸನಗಳಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಬಸವ ಕವಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಹರಿಹರರಿಂದ ರಚಿತ  (c.1180) ಬಸವರಾಜದೇವರ  ರಗಳೆ  (ಸಿ.ಎಸ್ .8080 ರಲ್ಲಿ 25 ವಿಭಾಗಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭಿಕ ಖಾತೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕನು ತನ್ನ ನಾಯಕನ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬಸವನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪವಿತ್ರ ತೆಲುಗು ಪಠ್ಯ  ಪಾಲ್ಕುರಿಕಿ ಸೋಮನಾಥರ  ಬಸವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಸವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಅವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಂಡಾರಿ  ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (ಅಕ್ಷರಶಃ, ಭಕ್ತಿಯ ಖಜಾಂಚಿ),ಬಸವಣ್ಣ (ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಬಸವ) ಅಥವಾ ಬಸವೇಶ್ವರ.