cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌
ದೃಢತೆ
ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದುವರೆಗಿನ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅತಿ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ಬಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಂಗಾಲದ ಅಣುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ sp² ಬಂಧಗಳು ಈ ದೃಢತೆಗೆ ಕಾರಣ. 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಒಂದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು 63 ಗಿಗಾಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ಸ್‌ನಷ್ಟು (GPa) ಇತ್ತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದನ್ನು, 1 mm2ನಷ್ಟು ದಪ್ಪ ತಂತಿಯು 6300 ಕೆಜಿಗಳಷ್ಟು ಸೆಳೆತವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.) 1.3 ರಿಂದ 1.4 g·cm−3 ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಘನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶವುಳ್ಳ ಉಕ್ಕಿನ 154 kN·m·kg−1 ದೃಢತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 48,000 kN·m·kg−1 ತನಕ ಇರುವ ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ತಿಳಿದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕರ್ಷಕ ಸೆಳೆತವಾದಾಗ ನಾಳಗಳು ಬಗ್ಗುವ ವಿರೂಪಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಾತ್‌ ಈ ವಿರೂಪವು ಖಾಯಂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿರೂಪತೆಯು ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಸೆಳೆತಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೆಳೆತದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಮುರಿತಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾಳಗಳು ಒಳಗಾಗುವ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆಳೆತದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. CNTಗಳು ಕುಗ್ಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ದೃಢವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಟೊಳ್ಳು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಯಾನುಪಾತದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕುಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ, ತಿರುಚುವ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಸುವಂತಹ ಒತ್ತಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದಾಗ CNTಗಳು ಜಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. Eಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆ; Tತಾತ್ತ್ವಿಕ ಮುಂಗಾಣುವಿಕೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಅಕ್ಷೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸರಳ ರೇಖಾಗಣಿತೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ನಾಳದ ಅಕ್ಷದಾದ್ಯಂತದ ಬದಲಿಗೆ ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೃದುವಾಗಿರಬೇಕು. ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು TEM ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ವ್ಯಾನ್‌ ಡರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಬಲಗಳು ಸಹ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಕತ್ತರಿಕೆಯ (ನ್ಯಾನೊ-ಇಂಡೆಂಟೇಷನ್‌) ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳು ನಡೆಸಿದವು. ಇವು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, CNTಗಳು ತ್ರಿಜ್ಯದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿಯೆಂದು ಹಲವಾರು GPa ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮದ ಯಂಗ್‌ನ ಪರಿಮಾಣವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.
ಒಂದೇ-ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅತಿಗಟ್ಟಿ ಹಂತ ವಜ್ರವು ಅತಿಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಡಿ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ವಜ್ರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಚಾರ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಡಿ SWNTಗಳನ್ನು 24 GPaಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಅತಿ ಗಟ್ಟಿ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸಫಲವಾಯಿತು. ನ್ಯಾನೊಇಂಡೆಂಟರ್‌ ಎಂಬ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಳೆದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಗಟ್ಟಿತನವು 62–152 GPaನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅನುರೂಪತೆಯ ವಜ್ರ ಹಾಗೂ ಬೊರಾನ್‌ ನೈಟ್ರೈಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳ ಗಟ್ಟಿತನವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 150 ಮತ್ತು 62 GPa ಆಗಿತ್ತು. ಕುಗ್ಗಿಸಲಾದ SWNTಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಪರಿಮಾಣವು ವಜ್ರದ 420 GPaಯನ್ನೂ ಮೀರಿ 462–546 GPa ಆಗಿತ್ತು.
ಚಲನೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಒಂದರೊಳಗಿನ್ನೊಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಮಾನಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳ ಬಹು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಾದ ಬಹು-ಗೋಡೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು, ದೂರದರ್ಶಕದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆ ಒಳಗಿನ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ತನ್ನ ಹೊರಗಿನ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಆಣ್ವಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ರೇಖೀಯ ಅಥವಾ ಆವರ್ತನ ಚಲನೆ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಣ್ವಿಕ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೆಲವು ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಉಪಯುಕ್ತ ಯಂತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಣುಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಆವರ್ತನದ ಮೋಟಾರಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಗಲೇ ಬಳಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಿಗಾಹರ್ಟ್ಜ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಂದೋಲಕದಂತಹ (ಗಿಗಾಹರ್ಟ್ಜ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಆಸಿಲೇಟರ‍್) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಸಮರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರಚನೆಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಫೀನ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ರಚನೆಯು ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ (n ,m ) ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನಲ್ಲಿ n = m ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಲೋಹೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. n − m 3ರ ಅಪವರ್ತ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತರ ಹೊಂದಿರುವ ಅರೆವಾಹಕವಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಅರೆವಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ತೋಳುಕುರ್ಚಿ (n = m ) ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಲೋಹೀಯ, ಹಾಗೂ (5,0), (6,4), (9,1), ಇತ್ಯಾದಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಅರೆವಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಲೋಹೀಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು 4 × 109 A/cm2 ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಇದು ತಾಮ್ರದಂತಹ ಲೋಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ 1,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.
ಉಷ್ಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ನಾಳದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಉಷ್ಣವಾಹಕಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು 'ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ವಹನ' ಎಂಬ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಾಳದ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥವಾಗಿ ಅವು ಉತ್ತಮ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿವೆ. SWNTಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ 3500 W/(m·K)ರಷ್ಟು ಶಾಖವಹನ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತಮ ಶಾಖವಾಹಕವೆನ್ನಲಾದ ತಾಮ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ 385 W·m−1·K−1ರಷ್ಟು ಶಾಖವಹನ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿರತೆಯು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 2800 °C ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 750 °C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ದೋಷಗಳು
ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ, ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪರಮಾಣು ಶೂನ್ಯತೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ದೋಷಗಳು ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 85%ರಷ್ಟರವರೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಸ್ಟೋನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ದೋಷವು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ದೋಷದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ. ಬಂಧಗಳ ಪುನಸ್ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಂಚಕೋನ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಕೋನ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಅದು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. CNTಗಳ ಬಹಳ ಕಿರಿದಾದ ರಚನೆಯ ಕಾರಣ, ನಾಳದ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು, ಅದರ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಕೊಂಡಿಯ ಶಕ್ತಿಯು ಸರಪಳಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದು ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷಗಳು ನಾಳದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ನಾಳದ ದೋಷಯುಕ್ತ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ವಹನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಇದರ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಹನ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತೋಳುಕುರ್ಚಿ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷವು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳು ಅರೆವಾಹಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು; ಹಾಗೂ ಒಂಟಿ ಪರಮಾಣು ಶೂನ್ಯತೆಗಳು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೋಷಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಉಷ್ಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ದೋಷಗಳು ಫೊನಾನ್‌ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಇದರಿಂದ ಫೊನಾನ್‌ ವಿಶ್ರಮಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾಧ್ಯಮುಕ್ತ ಪಥವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ರಚನೆಗಳ ಉಷ್ಣ ವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರಜನಕ ಅಥವಾ ಬೊರಾನ್‌ನಂತಹ ಬದಲಿ ಸ್ವರೂಪದ ದೋಷಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಫೊನಾನ್‌ಗಳು ಚದುರಿಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಫೊನಾನ್‌ ಸಾಗಣೆ ಅನುಕರಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆವರ್ತನಗಳ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಫೊನಾನ್‌ಗಳು ಚದುರಿಹೋಗಲು ಸ್ಟೋನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ದೋಷಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು-ಪ್ರಮಾಣದ ದೋಷಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಹನದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕ-ವಿಮಿತೀಯ ಸಾಗಣೆ
ತಮ್ಮ ನ್ಯಾನೊಪ್ರಮಾಣದ ಅಳತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಸಾಗಣೆಯು ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆದು, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಕ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಸಾಗಣೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಕಾರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು "ಏಕ-ವಿಮಿತೀಯ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಷತ್ವ
ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಹನವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌ ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಆರಂಭವಾಗಿದೆಯಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಚೂರುಪಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ವಿವಿಧಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ಮಾಪಿಸುವ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ರಚನೆ, ಗಾತ್ರ ವಿತರಣೆ, ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಮೇಲ್ಮೈ ರಾಸಾಯನಿಕತೆ, ಮೇಲ್ಮೈ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಲು ಸ್ಥಿತಿ, ಜೊತೆಗೆ ಮಾದರಿಗಳ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ - ಇವೆಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಹ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಆದರರೂ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಪೊರೆ-ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ದಾಟಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದಲ್ಲಿ ಅವು ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ನಾರಿನಂಥ ಉರಿಯೂತಕ ಬೆಳೆಯುವಂಥ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಲಭ್ಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸ್ಬಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಪೋರ್ಟರ್‌ರ ತಂಡವು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, CNTಗಳು ಮಾನವ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು ಕೋಶದ್ರವ್ಯದೊಳಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಜೀವಕೋಶದ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. CNTಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹಗಳ ವಿಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಏನೇ ಇರಲಿ, CNTಗಳು ಉರಿಯೂತ, ಎಪಿತೀಲಿಯಾಯ್ಡ್‌ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೊಮಾಸ್‌ (ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದ ಗಂಟುಗಳು), ನಾರು ಊತಕ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ/ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೊರಗೆಡಹಿವೆ. ಹೆಗ್ಗಣಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಷತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, SWCNTಗಳು ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಷವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಪದೇಪದೇ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡಾ ಇದು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಅಪಾಯವೂ ಆಗಬಹುದು. ಹತೋಟಿಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ‌ ಇಂಗಾಲದ ಮಸಿಯು ಕನಿಷ್ಟತಮವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ನಾರಿನ ನಾರುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಸೂಜಿಯಂತಹ ನಾರಿನ ಆಕಾರವುಳ್ಳ CNTಗಳು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಿಸೊಥಿಲಿಯೊಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಕಲ್ನಾರಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಪದರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಗ್ಗಣಗಳ ಎದೆಯ ಭಾಗದ ಮೀಸೋಥೀಲಿಯಾದ‌ ಪದರದ ಬದಲಿಗೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸೋಥೀಲಿಯಾದ‌ ಪದರವನ್ನು ತೆರೆದು, ಉದ್ದನೆಯ, ಬಹು-ಗೋಡೆಗಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದರು ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರಿನಂತಿರುವ, ಉದ್ದವನ್ನು-ಅವಲಂಬಿಸುವ, ರೋಗಕಾರಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನುಲೊಮಾಸ್‌ ಎಂಬ ಅಂಗಹಾನಿಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಲೇಖಕರು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡಾ. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೇನಾರ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ: ಮುಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವುಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಮಾನವ ಅರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯವೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿವೆ.
ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ
thumb|ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪುಡಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ, ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದ ಇಂಗಾಲ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ (HiPCO) ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆ (CVD) ಕೌಶಲಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅನಿಲಗಳೊಡನೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. CNTಗಳ CVD ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸತತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು CNTಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ
100 ಆಂಪ್ಸ್‌ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ ಹೊರಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೊಡ್‌ಗಳ ಇಂಗಾಲದ ಮಸಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇದರ ಇಂಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥೂಲಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. NECನ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. 1991ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಸೂಸುವಿಕೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಕಾರಣ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಋಣ ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲವು ಘನಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಇದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವ್ಯಾಪಕ-ಬಳಕೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ತೂಕದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರುಗಳವರೆಗಿನ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಪ ರಾಚನಿಕ ದೋಷಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂಟಿ ಹಾಗೂ ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ
ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಂದನದೊಂದಿಗಿನ ಲೇಸರ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಗುರಿಯನ್ನು ಆವಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಡ ಅನಿಲವನ್ನು ಆವರಣದೊಳಗೆ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಾದ ಇಂಗಾಲವು ಘನೀಕೃತಗೊಂಡಂತೆ, ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ತಣ್ಣಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನೀರಿನಿಂದ ತಂಪು ಮಾಡಲಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರೈಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ಮಾಲೇ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಲೋಹ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು, ಅವರು ಲೇಸರ್‌ ಬಳಸಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಆಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾದಾಗ, ಬಹು-ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಲೋಹಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ನ್ನು ಅವರು ಬಳಸಿದರು. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲು, ಈ ತಂಡವು ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಣಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೋಬಾಲ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ನಿಕೆಲ್‌ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಲಭಿಸಿತ್ತು) ಬಳಸಿತು. ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ರೀತಿಯು ಸುಮಾರು 70%ರಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿ-ಗೋಡೆಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಉಷ್ಣಾಂಶದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇದು ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪ ಸೂಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ CVD
]] ಜಪಾನಿನ AISTನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಜಿ ಹಟಾ, ಸುಮಿಯೊ ಲಿಜಿಮಾ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ CVD (ನೀರಿನ-ನೆರವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆವಿ ಶೇಖರಣೆ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, CVD ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯು ಅಧಿಕವಾಗುವುದು. ತಲಕ್ಕೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಟ್ಟ ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌-ಉದ್ದದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ "ದಟ್ಟಣೆ"ಗಳು ಅಥವಾ ಅಡವಿಗಳು ತಯಾರಾದವು. ಈ ದಟ್ಟಣೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು: ಈ ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ, β ಎಂಬುದು ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವಾಗಿದ್ದು, {\tau}_o ಎಂಬುದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವೇಗವರ್ಧಕ ಜೀವಾವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮೈಯು 1000 m2/g (ಮುಚ್ಚಿದ) ಅಥವಾ 2000 m2/g (ಮುಚ್ಚದ) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಹಿಪ್ಕೊ ಮಾದರಿಗಳ 520 m2/gನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ. ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ದಕ್ಷತೆಯು ಲೇಸರ್‌ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ 2.5 mm ಎತ್ತರದ SWNT ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ 10 ನಿಮಿಷವಾಗಿತ್ತು. ಆ SWNT ದಟ್ಟಣೆಗಳು ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧ SWNT ವಸ್ತುವನ್ನು (ಶುದ್ಧತೆ >99.98%) ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾದ HiPco CNTಗಳು ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಲೋಹದ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಚೆದುರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಏಕ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ರಚನೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 0.037 g/cm3ರಷ್ಟಿದೆ. ಶುದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ವೇಗವರ್ಧಕ ಲೋಹದ ಅಂಶವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ CVDಯ ಮೂಲಕದ ಪ್ರಮಾಣಿತ CNTಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾಗಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದಂಥ (ಸಾಂದ್ರತೆ >7.87 g/cm3) ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಸುಮಾರು 17%ನಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ CNTಯಲ್ಲಿ 1.4~2.0 g/cm3ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಈ ವಿಧಾನವು CVDಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ SWNT, DWNTಗಳು ಮತ್ತು MWNTಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವೇಗವರ್ಧಕದ ತೆಳುವಾಗಿರುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವು MWNTಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವ್ಯಾಸವು ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಒಣಗಿಸಿದಾಗ ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ದಟ್ಟಣೆಗಳು "ಸಂಕುಚಿಸುವ ಪರಿಣಾಮ"ವೊಂದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಕದ ಮೇಲ್ಮೈ ಸೆಳೆತದಿಂದ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಸಂಕುಚಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ದಟ್ಟ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಸಂಕೋಚನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಳೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಕರ್ಸ್‌ ಕಠಿಣತೆಯು ಸುಮಾರು 70 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯು 0.55 g/cm3ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಉದ್ದವು 1 mmಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 99.9%ನಷ್ಟು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಗಾಲದ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ದಟ್ಟಣೆಯ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಜೋಡಣಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ, ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣಗಳು
ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲೇ ಫೂಲೆರೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿಥೇನ್‌, ಎಥಿಲೀನ್‌, ಮತ್ತು ಬೆನ್ಸೀನ್‌ ಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಹಾಗೂ ಹೊರಾಂಗಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಕಪ್ಪುಮಸಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆದರೂ, ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಮರೂಪತೆಯಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳು ತಯಾರಾದ ವಾತಾವರಣವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಏಕರೂಪತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಹಲವು ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕರೂಪತೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ CVD ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂತಹ ವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸಂಭಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು
] ನ್ಯಾನೊತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಇತರ ನ್ಯಾನೊ ಅಳತೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಬಹುಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಒಂದರ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು 63 GPaನಷ್ಟಿದೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ ಉಕ್ಕಿ‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಖಡ್ಗಗಳ ಐತಿಹ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದೇ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು.
ರಾಚನಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು
ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಗೇರುಗಳಂಥ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಎಲಿವೇಟರು‌ಗಳವರೆಗಿನ ಹಲವು ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಎಲಿವೇಟರಿಗೆ‌ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಯಥಾದೃಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಪ್ರಗತಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇ ಎಚ್‌. ಬೌಗ್ಮಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕ ಕಾರ್ಯವು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕ ಮತ್ತು ಬಹು ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕಠಿಣತೆಯೊಂದಿಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ.
ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಂಥ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು
ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ನ (ಇದು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಡಿಕೆಯ ಕಾಗದದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ) ಒಂದು ಕಾಗದದಷ್ಟು-ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅನುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಲಿಥಿಯಮ್‌-ಐಯಾನ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧಾರಕವಾಗಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ದೀರ್ಘ, ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠಧಾರಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಸಿಡಿಸುವುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕಾಗದದ ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಒಂದೇ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಾಣೆಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ನಾಳವಾಗಿ
ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಔಷದವಸ್ತುವನ್ನು ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾಗಿಸಲು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಹೂಪಯೋಗಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿಮೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಅದರ ಕಳಪೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳಿಂದ ಔಷಧವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪಾಲಿಮರ್‌ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಸದರಿ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ-ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಚಲಿತ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು
ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ಅಸಂಘಟಿತ ಚೂರುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಕರ್ಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಹಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ, ಉಷ್ಣಧಾರಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಘಟಿತ ಎಳೆಗಳಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ಬಾರ್‌ಗಳು, ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಫೋರ್ಕ್‌ಗಳು, ಆಸನಗಳು, ದಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಏರೋ-ಬಾರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ ಬೈಸಿಕಲ್‌ನ ಹಲವು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ CNT ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈಸ್ಟನ್‌-ಬೆಲ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌, ಇಂಕ್‌. ಕಂಪನಿಯು ಝೈವೆಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದೆ.
ಸೌರವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೋಶಗಳು
ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳು ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಸಂಕೀರ್ಣವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅಂಕು-ಡೊಂಕಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಬಕಿಬಾಲ್‌ಗಳ (ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ) ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಕಿಬಾಲ್‌ಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸಹ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಅವು ಮಾಡಲಾರವು. ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಬಕಿಬಾಲ್‌ಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ, ಅವು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಹರಿವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕಗಳು
ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ಆಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿರುವ MIT ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಪಟುಗೊಳಿಸಿದ ಇದ್ದಿಲು, ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಹಲವು ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಟೊಳ್ಳಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸದರಿ ಆವೇಶವು ಧಾತುರೂಪದ ಆವೇಶಗಳಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಇಂಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾತುರೂಪದ ಆವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟತಮ ಸ್ಥಳದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದ್ಯುದ್ವಾರದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಆವೇಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಟೊಳ್ಳು ಸ್ಥಳಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆವಿಷ್ಕಾರ
ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಾನವು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಬಕ್ಮಿಂಸ್ಟರ್ ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ನಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನೆರವಾದವು. ದೊಡ್ಡ ರೋಹಿತ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳ ಮೂಲ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕ್ರಾಟ್ಸಶ್ಮರ್‌ ಹಾಗೂ ಹಫ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರಿಂದ ಬಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತಯಾರಿಕಾ ಕೌಶಲವು, ಇದು ಫುಲ್ಲೆರೀನ್‌‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು ಎಂದು ಅರಿವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣ. 1991ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಈಜಿಮಾರ ವರದಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇಡೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ. ತೀರಾ ತೆಳುವಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ: 2000ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಸುಮಾರು 0.40 nm ವ್ಯಾಸದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳು; ಆದರೂ, ಅವು ಸ್ವಂತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲದೆ, ಜಿಯೊಲೈಟ್‌ ಹರಳುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಬಹುಗೋಡೆಗಳನ್ನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ಗಳ ಒಳಗಡೆಯ ತೊಗಟೆಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 0.3 nmರಷ್ಟಿರುವ MWNTಗಳ ಒಳತೊಗಟೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರೆತವು. 2003ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೀರಾ ತೆಳುವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾನೊಟ್ಯೂಬ್‌‌ 0.43 nm ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.
ಹರಿಲಾಲ ಪವಾರ
'''ಡಾ. ಹರಿಲಾಲ ಪವಾರ'''ರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳು.
ಪರಿಚಯ
ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಾಜನಾಳ ತಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ೩.೫.೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹರಿಲಾಲ ಖೀರು ಪವಾರ ಅವರು ತಾಂಡಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ತಮ್ಮ ಜನ ಸಮುದಾಯದ ನೋವು ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲರು. ರಾಜನಾಳ ತಾಂಡಾ, ವಿಜಯಪುರ, ಮುಧೋಳ ಹಾಗೂ ಚಡಚಣದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಎ. ವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. “ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಳವರು ಒಂದು ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ” ವಿಷಯ ಕುರಿತು (೧೯೯೧) ಡಾಕ್ಟರೇಟ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಅನೇಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೆಳವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೯೯೩ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು) ಹೆಳವರ ಹಿನ್ನಲೆ ಆಚರಣೆಗಳು, ಜೀವನ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಒಟ್ಟು ೪ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಳವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. “ಲಂಬಾಣಿಗರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು” (೧೯೯೬ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕ.ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ) ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಿಕೆ. ಈ ಪುಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಡಾ. ಗಾಯತ್ರಿ ನಾವಡ ಅವರು ಹೇಳಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ. “ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನವರು ನಡೆಸಿದ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿರುವುದು ಸಹಜ ಅಂತೆಯೇ ಈ ಪುಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿಗರ ಮದುವೆಯ ಒಂದೊಂದು ವಿಧಿ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಂಬಾಣಿ ಭಾಷೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಕನ್ನಡ ಸಾರಾಂಶ ನೀಡಿರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ನಿಂತ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಚಹರೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅವರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗದೆ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆನ್ನುವ “ಮೂಲದ ಕೆಲವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದು ಇವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪೋಷಣೆಗೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕತೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎಷ್ಟು ದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುವುದೋ ಕಾಲವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು”. ಎನ್ನುವ ಲೇಖಕರ ಧೋರಣೆ ಅವವಿಕಾಸವಾದೀ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ ನಿರೂಪಣೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. (ಜಾನಪದ ವರ್ಷ ೧೯೯೬ ಗಾಯತ್ರಿ ನಾವಡ)
ಲಂಬಾಣಿಗರಲ್ಲಿ ‘ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ’ (೧೯೯೭ ಶಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಧಾರವಾಡ) ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಲಂಬಾಣಿಗರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿಗರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ‘ಡಕ್ಕಲಿಗರು’ (೧೯೯೭ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕ.ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ) ‘ಸಂತ ಸೇವಾಲಾಲ’ (೧೯೯೮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾಲೆ, ಡಂಬಳ) ಲಂಬಾಣಿಗರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಸೇವಾಲಾಲನನ್ನು ಕುರಿತ ಕೃತಿ. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೫ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. (ಬಂಜಾರಾ) ಗೋತ್ರಗಳು (ಪ್ರೀತಮ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಧಾರವಾಡ ೨೦೦೨) ‘ಗಾತೆ ಜಾವೋ ಬಂಜಾರಾ’ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ ಭಾಗ – ೨೧ (೧೯೯೮ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕ.ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ) ಇದರಲ್ಲಿ “ಲಂಬಾಣಿಗರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳು” ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ ಭಾಗ – ೨೩ (೧೯೯೯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕ.ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ) ಇದರಲ್ಲಿ “ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ “ಭೂಮಿ” ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ವಿದ್ವತ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೩೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರನ್ನು ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ವಿದ್ವತ್ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದಲ್ಲಿ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಜಗನ್ನಾಥ ಪವಾರ ಅವರ “ಗೊರೂರೊ ಗೀದ” (೧೯೬೯) ಲಂಬಾಣಿ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂಥ ಕೃತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ೫ ಗುರುಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ೧೦ ಲಂಬಾಣಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಡಾ. ಶೈಲಜಾ ಹಿರೇಮಠರ ‘ಪಾತರದವರು’ (೧೯೯೯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ) ಪಾತರದವರು ಎಂಬ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಕೃತಿ. ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು “ಪಾತರದವರ” ಉಗಮ, ವಿಕಾಸ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಪುಗೌಡ ಪಾಟೀಲರ ‘ಕಟ್ಟಾಣಿ ಸತಿಯೆಂದು ಕರದೇನ’ (೧೯೮೨ ಕವಿತಾ ಪ್ರಕಾಶನ ತಾಳಿಕೋಟೆ) ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನ ಪರಿಸರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೫ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಗಂಡು – ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರೇಮ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩೫ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾನಂದ ಉತ್ಲಾಸರ ಅವರ ಜನಪದ ಒಡಪುಗಳು (೧೯೮೧ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು) ೧೪೦ ಜನಪದ ಒಡಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೃತಿ. ಡಾ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸಿಂದಗಿಯವರು ‘ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ’ ಕುರಿತು ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ದರಬಾರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ, ವಿಜಯಪುರ
ದರಬಾರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ 1932ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
ಸಾಧನೆ
ಇಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಗೌರವ. ಮೂವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಇನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಸಚಿವ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಶಾಸಕರು. ಇವರೊಟ್ಟಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಐಎಎಸ್‌, ಐಪಿಎಸ್‌ ಅಧಿಧಿಕಾರಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನಾಡಿ ಸೇವೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಈ ಜ್ಞಾನ ದೇಗುಲದ್ದು.
ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಹಾಲಿ ವಿಧಾನಪರಿಷತ್‌ ಸದಸ್ಯ ಬಸನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ ಯತ್ನಾಳ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು. ಬಬಲೇಶ್ವರ ಶಾಸಕ ಎಂ.ಬಿ.ಪಾಟೀಲ ರಾಜ್ಯದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಶಾಸಕ ಶಿವಾನಂದ ಪಾಟೀಲ ನಗರ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ಮೂಲಕ ಈ ಶಾಲೆ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷ.
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆರಕಲ್‌ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ರಂಗಭೂಮಿ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯಶಿಕ್ಷಕ ಜಿ.ಎನ್‌.ದೇಶಪಾಂಡೆ, ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು. ಇದೇ ಶಾಲೆಯ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕ ಮನೋಹರ ಕೆ.ಪತ್ತಾರ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ವಿಗ್ರಹ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಗು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣ
ದರಬಾರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ, ವಿಜಯಪುರದ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣ
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಉಲಿ
ಉಲಿ ಶಬ್ದ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ (ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ)
ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ (೧ ಜೂನ್ ೧೯೫೦) ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಚೆಂಡಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರು.ಅವರು ೧೯೭೫ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು
ಅವರು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಲುವಿನ ಗೋಲು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಯಶ್ ಭಾರತಿ ಸಮ್ಮಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಬಾಲ್ಯ
ಅಶೋಕ್ ಅವರು ೧೯೫೦ ಜೂನ್ ೦೧ ರಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೀರತ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ  ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್. ಅಶೋಕ್ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಹಾಕಿಯನ್ನು ಆಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೬೬-೬೭ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ೧೯೬೮-೬೯ವರೆಗೆ ಆಡಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಕ್ಲಬ್ಗಾಗಿ ಆಡಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು,ಈ ಪಂದ್ಯವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ತಂಡದ ನಡೆದಿತ್ತು. ೧೯೭೪ ಮತ್ತು ೧೯೭೮ ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್, ತೆಹ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೊಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅವರು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.ಅಶೋಕ್ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಮುನಿಚ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ  ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಅವರು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೆಸ್ಟ ಸುಖ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ತ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಸಾಂಡಾ  ಹಾಕಿ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಗೆ ತಂಡದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಲ್-ಏಷ್ಯನ್ ಸ್ಟಾರ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ಅವರು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಗನ ಆಟವನ್ನು ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ XI ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯದ ಗೋಲನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ವರ್ಷದ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಯಶ್ ಭಾರತಿ ಸಮ್ಮನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ
ಅವರು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಕಪ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು  ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೧೯೭೫ ರ ಹಾಕಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗೋಲು ಗಳಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವಕಪ್ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯವು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೧೯೭೮ ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಭಾರತವು ಆರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿಳಿದಿದೆ.ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಜೀಯಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ ೬
ಜೀಯಸೆಲ್ವಿ-ಡಿ೬  ಭಾರತದ ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ (ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ) ನ ಒಂಬತ್ತನೇ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ ಐದನೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ. GSLV ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ಮೇಲ್ ಹಂತ (CUS) ಅನ್ನು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. GSLV-D6 ವಿಮಾನವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು CUS ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ 2 ಟನ್ ವರ್ಗ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ ಆರ್ಬಿಟ್ (ಜಿಟಿಓ) ಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಜಿಸಾಟ್ -6 ಆರು-ಮೀಟರ್ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಂಟೆನಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಎಸ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ನ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಮತ್ತು 80-ಸೆಂ ಸಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಂಟೆನಾವನ್ನು "ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ" ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.GSAT-6 ಎಸ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಐದು ಸ್ಪಾಟ್ ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ C- ಬ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಜನವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ 5 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಾರಾಡುವಂತಹ ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ಮೇಲಿನ ಹಂತ (ಸಿಯುಎಸ್) ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ 6 ವಾಹನವನ್ನು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ 6 ಲೋಹಯುಕ್ತ ಪೇಲೋಡ್ ಸುಗಮೀಕರಣವು 3.4 ಮೀ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ 6 ಒಟ್ಟಾರೆ ಉದ್ದವು 4.1 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ 49.1 ಸಮೂಹವಾಗಿತ್ತು.GSLV-D6 ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ಮೇಲಿನ ಹಂತವನ್ನು CUS-06 ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಹಂತವು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂನ ನೋದಕವನ್ನು ಘನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ-ಘನ ದ್ರವದ ನೋದಕ ರಾಕೆಟ್ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದು ಸುಡುತ್ತದೆ.ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು CUS ಯ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ 73.55 kN ನಷ್ಟು ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, CUS ನ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಧಿಯ 720 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಸ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಿ-ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಾಂಡರ್ಗಳು ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ-ಡಿ 6 ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಶ್ರೇಣಿ ಸುರಕ್ಷತೆ / ವಿಮಾನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಕ್ಷೆಯ ನಿರ್ಣಯ (ಪಿಒಡಿ) ಅನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಪಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ ಅಥವಾ ಪೋಲಾರ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಜಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ 28 ಯಶಸ್ವಿ ಉಡಾವಣಾಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಮೂರು-ಹಂತದ ಎಂಜಿನ್ನ ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ಭಾಗದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಯೊಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ದ್ರವ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲೆಂಟ್ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಇಂಜಿನ್
ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಭಾರತವು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಸಾಟ್ -6 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು (2,117 ಕಿ.ಜಿ. ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. GSLV-D6 ಮೂಲಕ, ಲಾಂಚರ್ ಅನ್ನು "ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ರಾಕೆಟ್" ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ನಾಸಾ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಉಪಗ್ರಹ ಉಡ್ಡಾಯನ ನೌಕೆಗಳು
ದಿ ಪೆಂಟಗನ್
ಪೆಂಟಗನ್ ಅನ್ನುವುದು ವರ್ಜಿನಿಯದ ಅರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ, ಯುನೈಡೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. U.S. ಮಿಲಿಟರಿನ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿದ್ದ, "ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು" ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲು, ಅಸಹಜ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜಾರ್ಜ್ ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್‌ (1876–1955) ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವಾನಿಯ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಜಾನ್ ಮೆಕ್‌ಶೈನ್‌ ಇವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 1941ರಂದು ನೆಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಜನವರಿ 15, 1943ರಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕ ಬ್ರೆಹನ್ ಸಮೆರ್ವೆಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಸೇನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಕರ್ನಲ್ ಲೆಸ್ಲಿ ಗ್ರೊವ್ಸ್‌ರವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಪೆಂಟಗನ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೂರ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 23,000 ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 3,000 ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಭಾಗದವರಲ್ಲದ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಐದು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊದಿದ್ದು, ನೆಲಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಐದು ಮಹಡಿಗಳನ್ನು (ಹಾಗು ಎರಡು ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ (ತಳಮನೆಯ) ಹಂತಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಗೆ ಐದು ಸುರುಳಿ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು 17.5 mi ಸುರುಳಿ ಮೊಗಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಂಟಗನ್ ಐದು-ಎಕರೆ (20,000 m²) ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲಾಜವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪೆಂಟಗನ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಗ್ರೌಂಡ್ ಜೀರೊ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಕೋಪದಲ್ಲಿ ಸೊವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಊಹನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.
thumb|300px|ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಮಾರ್ಗ 27 ಮತ್ತು ಭಾಗತಃ ಶಿರ್ಲೆಯ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ಳಗೊಂಡ, ಪೆಂಟಗನ್ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಯ 1945 ನಕ್ಷೆ.
ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು ಮನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, I ನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ‍ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂವಿಧಾನದ ಅವೆನ್ಯೂದೊಂದಿಗೆ ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. U.S. ಆರ್ಮಿ (ಸೇನೆ)ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ರಚಿಸಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ, ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಹಾಗು ಡಜನುಗಟ್ಟಲೆ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನಿಯದಲ್ಲೂ ಹರಡಿತ್ತು. 1930ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೊಗ್ಗಿ ಬೊಟ್ಟೊಮ್‌ನಲ್ಲಿನ 21ನೆಯ ಮತ್ತು C ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಸಾಕಾಗದೇ ಇರುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಬಹೆಹರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. IIನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಯುದ್ಧದ ವಿಭಾಗವು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂಬ ಪೂರ್ವನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹೆನ್ರಿ L. ಸ್ಟಿಮ್ಸೊನ್ ಮುನಿಷನ್ ಕಟ್ಟಡ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಜನಸಮೂಹ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಅಸಮ್ಮತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
ಮೇ 1941ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ D. ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಸ್ಟಿಮೋನ್ಸ್ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜುಲೈ 17, 1941ರಂದು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡದ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು, ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ಕ್ಲಿಪ್ಟಾನ್ ವೂಡ್ರುಮ್‌ರಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ ಹಿಯರಿಂಗ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಸಮಾವೇಶ) ನಡೆಯಿತು. ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಗಡಿಯರ್ ಮುಖಂಡ ಯುಜೆನ್ ರೆಯ್‌ಬೊಲ್ಡ್‌ರನ್ನು, ವೂಡ್ರುಮ್ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ "ಸ್ಥಳದ ತೊಂದರೆಗೆ" ಒಂದು "ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ" ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ರೆಯ್‌ಬೋಲ್ಡ್ ಐದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಾಪಾಸು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗವು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಜೆನೆರಲ್ ಬ್ರೆಹೊನ್ ಸೊಮೆರ್ವೆಲ್ಲ್‌ರಿಗೆ ನಕಾಶೆ ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಕರೆನೀಡಿತು. thumb|left|ಮುಖ್ಯ ನಾವಿ ಕಟ್ಟಡ (ಮುಂಭಾಗ) ಮತ್ತು ಮುನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು Iನೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳೂವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಮುನಿಷನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೊಟೊಮಕ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ, ವರ್ಜಿನಿಯದ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಮಳಿಗೆಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವಾಗಿರ ಬಾರದು, ಮತ್ತು ಇದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಬೇಕು, ಇವು ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಡಿದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಳಗೊಂಡ ಶಕ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳು, ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಫಾರ್ಮ್ (ಹೊಲ), ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳ. ಕಟ್ಟಡದ ಪೆಂಟಗನ್ ಆಕಾರವು, ಮೂಲತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳವಾದ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಮ್ಸ್‌ನ ಆಕಾರದ ಪರಿಣಾಮ, ಏನೇ ಆದರು ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಶ್ಮಶಾನದಿಂದ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.ಯ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡವು ತಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಇಚ್ಚಿಸದ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್ ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಕಟ್ಟ್ಡವು ಅದರ ಪೆಂಟಗನಲ್ ಆಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗುವಂತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್‌ ಸಹ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಸಮರೂಪತೆಯ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಮ್ಸ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಹೇಗಾದರು, ಇದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಜುಲೈ 28ರಂದು, ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸಾ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ಪಡೆಯಿತು, ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಸಮಸ್ತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಂದೇ ಮೇಲು ಛಾವಣಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1941ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಜಾಹ್ನ್ ಮೆಕ್‌ಶೈನ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಪೆರ್ಸನ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು, ಮತ್ತು ವೈಸ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೆತೆಸ್ಡ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ನವಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಫಿಲಾಡೇಲ್ಫಿಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಮತ್ತು ಡೊಯ್ಲೆ ಮತ್ತು ರುಸ್ಸೆಲ್- ವರ್ಜೀನಿಯಾದವರೇ ಆದ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಸಮರ್‌ವೆಲ್ ಅನೇಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನುಮಾಡಿದರು. ಹೂವೆರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳದ ಜೊತೆಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು,287 acre ಇದು $2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೆಲ್ಸ್ ತಳ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ, ಅನೇಕ ಒತ್ತೆಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು, ಸರಿಸುಮಾರು 150 ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಹೊಲಸು ಕೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯ ಪೈಕ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ, 300 acre ಪೆಂಟಗನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಉಳಿದ 280 acre ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಟ್ ಮೈಯರ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. thumb|right|ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಅನಾಚ್ಛದಿತ ವಾಯುವ್ಯದಿಕ್ಕು, ಜುಲೈ 1, 1942
ಮೊದಲಿನ ರೇಖಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1941ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ನಕ್ಷೆಯ ಕೆಲಸವು ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ನಕ್ಷೆಯ ಕೆಲಸವು ಜೂನ್ 1, 1942ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬೇರೆ ಸರಂಜಾಮುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ನಕ್ಷೆಯ ರಚನೆಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಾಗವು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1942ಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಮರ್‌ವೆಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು, ಪರ್ಲ್ ಹರ್ಬರ್‌ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶೀಘ್ರಗೊಳಿಸುವ ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟೊರ್ಮ್, ಪೆಂಟಗನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ, ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಅವರ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 11ರಂದು ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. ವಿಟ್‌ಮೆರ್ ಪ್ರಧಾನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ, ಬೆರ್ಗ್‌ಸ್ಟೊರ್ಮ್‌ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
ಪೊಟೊಮಕ್ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿನ, ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಥಳದ ಮರಳಿನ ಅವಸ್ಥೆಯು, ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 10 - 40 ft ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಎರಡು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು, ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಒಟ್ಟು $83 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು 16 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವು 780 ft ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, 325 ft ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ 360 ft ಅಂಗಣದ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು
thumb|right|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1967ರಂದು, ಮಾಲ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಿಂದ ಪೆಂಟಗನ್‌ ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಜಮಸೇರಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೊಲಿಸರು ವಿಯಟ್ನಮ್ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಿರುವುದು.
ಪೆಂಟಗನ್ 1960ರ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ವಿಯಟ್‌ನಮ್ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವುಮೆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಪರ್ ಪೀಸ್‌ನಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ, 2,500 ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪು, ಪೆಬ್ರವರಿ 15, 1967ರಂದು ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರೊಬೆರ್ಟ್ S. Mcನಮರ'ರ ಕಛೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮೇ 1967ರಲ್ಲಿ, 20 ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರು ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಛೇರಿ ಎದುರು ಕುಳಿತು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರು ಬಂದನಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಸ್ಟೆ ಅಂತಿಮ ಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1967ರಂದು, ವಿಯಟ್ನಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೊಬಿಲೈಜೇಷನ್ ಕಮಿಟಿ ಸುಸಂಘಟಿಸಿದ ಕೆಲವು 35,000 ಯುದ್ಧ-ವಿರೋದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು, ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಹತ್ತಿರ ("ಪೆಂಟಗನ್‌ಮೇಲಿನ ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣ") ಪ್ರದರ್ಶನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲವು 2,500 ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ರಿಸ್ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸೈನಿಕರ ತುಪಾಕಿ ಪಿಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಮೇ 19, 1972ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವೆದೆರ್ ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬು (ಸಿಡಿಮದ್ದು) ಇಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಇದು ವಿಯಟ್ನಮ್ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಹನೊಯ್‌ಮೇಲಿನ ನಿಕ್ಸೋನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿಡಿಮದ್ದು ದಾಳಿಯ ಪ್ರತೀಕಾರ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
ಮಾರ್ಚ್17, 2007ರಂದು, ಅಂದಾಜು 4,000 ರಿಂದ 15,000 ಜನ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಲಿನ್‌ಕೊಲ್ನ್ ಸ್ಮಾರಕದಿಂದ, ಕೆಳಗೆ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೊವ್ಲೆವಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರದೇಶದ ವರೆಗು ಸೈನಿಕರಂತೆ ನಡೆದರು. ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಕಾರಣ ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರದೇಶವು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾಲ್, ಲಿನ್‌ಕೋಲ್ನ್ ಸ್ಮಾರಕ, ಮತ್ತು ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ; ಮತ್ತು ದಂಡುಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.
ನವೀಕರಣ
1998ರಿಂದ, ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಪೆಂಟಗನ್ ತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು, 2010ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು  ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತರಲು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು, ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೆಂಟಗಮ್ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಕಡ್ಡಡದ ಮರು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಚೆಗೆ, ಕಟ್ಟಡದ ಎಲ್ಲಾ ಕಿಡಕಿಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲತಃ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಪೆಂಟಗನ್ ಕಛೇರಿಯ ಸ್ಥಳವು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ತೆರೆದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತಂಪಾಗಿಡಲು ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಾಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಕಿಡಕಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಸ್ಸ್-ವೆಂಟಿಲೇಷನ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ನಿದಾನವಾಗಿ, ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಕಿಡಕಿಯ ಏರ್ ಕಂಡೀಷನಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನವೀಕರಣವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಹೊಸಾ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಕಚೇರಿ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಶೀಲ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯಿಂದ ವರ್ಧಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ತೆರೆದ ಕಚೇರಿ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿ
thumb|right|ಭದ್ರತಾ ಕೆಮೆರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ವಿಮಾನ 77 ಪೆಂಟಗನ್‌ನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. thumb|right|9/11 ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರಕಾಶ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರಂದು, ಅಪಹರಣ ಕಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಐದು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಲ್-ಕೈದಾ ತಂಡವು, ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಲೊಸ್ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ 77ನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:37 EDT ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನೊಳಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದ 125 ಜನರನ್ನು ಸೇರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 64 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ಡಿಕ್ಕಿಯ ಪರಿಣಾಮವು ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭಾಗತಃ ಕುಸಿದು ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೆಂಟಗನ್ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಚೆರಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸದೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 4500 ಜನರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 800 ಜನರು ಮಾತ್ರ ನವೀಕರಣದ ಕೆಲಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಠಳದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ಸ್ಥಳವಾದ, ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ನ ಇಳಿದಾಣದ ದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗವು, ಆ ತರಹದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಲಹೊಮ ನಗರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ನವೀಕರಣವು ಸುಮಾರು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
"ಪೆಂಟಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಮತ್ತು ಆಡ್ಡ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಬಗಳ ನೇಯಿಗೆಯಿಂದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಮಹಡಿಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ವಿನ್ಯಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಉಕ್ಕಿನ ಹೆಚ್ಚಿನಬಲವನ್ನು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಬೋಲ್ಟಿನಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನೂರಾರು ಜನರು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯ, ಕಟ್ಟಡದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕುಸಿದುಬೀಳುವಿಕೆಯಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ."
ವಿಮಾನದ ಡಿಕ್ಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವು 2 ಇಂಚಿನ ದಪ್ಪದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 2,500 ಪೌಂಡ್‌ನ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು-ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಿಡಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು-ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಗ್ನಿ ಬಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಾರಿಗಳು ಜನರು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದವು. ಈಗಾಗಲೇ ನವೀಕರಣದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಧಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಗೆ "ಪೀನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರಗಿನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2002ಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ನಾಶಗೊಂಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಮಂದಿರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ದಾಳಿಯ ಐದನೇ ಜಯಂತಿಗೆ, ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗು ಒಂದೊಂದು ಲೈಟ್‌ನಂತೆ, 184 ಬೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಲೈಟ್‌ನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಪೆಂಟಗನ್ ಆವರಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾವುಟವನ್ನು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ದೀಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಳಿಯ ನಂತರ, 2006ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂತೆ, ಹೊರಾಂಗಣದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 3 ರಿಂದ 71 ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿ, 184 ಬೆಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೆಂಟಗನ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2008ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿರಿಸಲಾಯಿತು.
ಶೂಟಿಂಗ್
ಮಾರ್ಚ್ 4, 2010ರಂದು ಸಾಯಂಕಾಲ 6:40ಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಪೆಂಟಗನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿ ಸೇನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಮೇಲೆ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಹ ಸಂಶಯಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪಿಸ್ತೂಲುಗಳಿಂದ ವಾಪಸು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಶಯಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, ಜಾಹ್ನ್ ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಬೆಡೆಲ್ (36 ವಯಸ್ಸಿನ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಅವನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದನು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪಸ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.