cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವರ್ತಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೋಠಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಮ್ಮ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಚಿನ್ನದ ಮೆನೊಯಲ್, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎಸ್ಪೆರ, ಬಸ್ತಿಯದ್ ಅಥವಾ ಸೆರಾಫಿಮ್ ಮತ್ತು ಟಂಗ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1611ರ ಅನಂತರ ತಾಮ್ರದ ಬುeóÁ ರುಕ್ಕೋಸ್ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗಧಾರಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರನ ಚಿತ್ರ, ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಿಂಹಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬರಹಗಳು ಇದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಡುಕಾಟೂನ್ಸ್ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡೇನರು ಸೀಸ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ 10.2 ಮತ್ತು 1 ಕಾಸುಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಣಮ್ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪಗೋಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಡುಕಾಟ್ಸ್ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಂಚರು ಚಂದ್ರನಗರ್‍ನಿಂದ ತಮ್ಮ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಈವರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. 1764ರ ಅನಂತರ ಕಲ್ಕತ್ತದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಟಂಕಸಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವಂತ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. 1835ರಿಂದ ಇಡೀ ಭಾರತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ನಾಣ್ಯಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 1947ರ ಅನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ನಾಣ್ಯಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತ
ಕವಿರಾಜ್
ಕವಿರಾಜ್ - ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗೀತೆರಚನೆಕಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕರಿಯ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದ 'ನನ್ನಲಿ ನಾನಿಲ್ಲ, ಮನದಲಿ ಏನಿಲ್ಲ' ಗೀತೆಯು ಕವಿರಾಜ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಗೀತೆ.
ಕವಿರಾಜ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಾಡುಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸರಳ ಮದ್ದು ಶುಂಠಿ
ವರ್ಗ:ಔಷಧ ಸಂಬಂಧಿತ
ಕರಗ
ಕರಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಶ್ರೀ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು, ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ( ತಿಗಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯ) ಜನಾಂಗದವರು ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ
ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದೆ. ಆದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗ ಮಹೋತ್ಸವವೂ ಒಂದು. ಕರಗ(ಕರಕ) ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ 'ಕುಂಭ' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದೆ. ಕರಗದ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ಒಂದೊಂದು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕ-ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟದೆ, ರ-ರುಂಡದ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ಗ-ಗತಿಸುವುದು (ತಿರುಗುವುದು) ಎಂಬ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕರಗ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರಾ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು
ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಜನಾಂಗದವರು ಕಳಸ ಹೊತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ದೇವರ ಹರಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಆಚರಣೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಕರಗ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ್ರೌಪದಿ ಅವರಿಗೆ ಆದಿಶಕ್ತಿ. ಅವಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕರಗ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಿಗಳರ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇಗುಲಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಹ್ನಿ ಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕರಗ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಿಂದೂ ತೂಗುತೇದಿಯ(ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‍) ಮೂದಲ ತಿಂಗಳ ಸಪ್ತಮಿ ಇಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ೧೧ ದಿನಗಳ ಗಡುವಿನಲ್ಲಿ, ೩ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತಾಯಿ ದ್ರೌಪದಿ ತಮ್ಮೊಡನೆ ಇರುತ್ತಾಳೆಂದು ತಿಗಳರ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಿಗಳರ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ: ಈ ಉತ್ಸವದ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವವರು ತಿಗಳರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು. ವಹ್ನಿಕುಲದವರು ಕಳಸ ಹೊತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ದೇವರ ಹರಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಆಚರಣೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಕರಗ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ್ರೌಪದಿ ಇವರಿಗೆ ಆದಿಶಕ್ತಿ. ಅವಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕರಗ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಿಗಳರ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇಗುಲಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕರಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಹೊರುವ ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಪೂಜಾರಿಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವುದು ಕುಲಕ್ಕೆ ಕೇಡು; ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
ವಹ್ನಿಕುಲದ ಮೂಲ
ಇವರು ಮೂಲತಃ ತಮಿಳುನಾಡಿನವರು. ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೈದರಾಲಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೈದರಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿನ ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಇವರ ಕುಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ತಾನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಈ ಮನೆತನದ ಕೆಲವರನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ಕರೆತಂದು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಗಂಜಾಂನಲ್ಲೂ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಬದುಕಲು ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದನೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಈ ಜನಾಂಗ ಬೆಂಗಳೂರು, ತುಮಕೂರು, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವರು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಾಂಡವರ ಆರಾಧಕರು. ಇವರ ಮೂಲ ಪುರುಷ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿ ಸಂಭವೆಯೂ ಪಾಂಡವರ ಪತ್ನಿಯೂ ಆದ ದ್ರೌಪದಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಕರಗದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು
ಕರಗದ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದ ನಂತರ ನಡುರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಕಳಸದ ಆಕೃತಿಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಕರಗವನ್ನು ಮುಖ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತ ಪೂಜಾರಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಗುಡಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಇವರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ. ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ವೀರಕುಮಾರರು ಗೋವಿಂದ... ಗೋವಿಂದ... ಗೋವಿಂದ ಎನ್ನುತ್ತಾ,  ಡಿ. ಡಿ. ಡಿ. ಡಿ ಕ್. ಡಿ... ಎಂದು ಕೂಗಿ  ಅಲಗು ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಕರಗದ ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧಿಶಕ್ತಿ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕರಗ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಧರ್ಮರಾಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಧರ್ಮರಾಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕರಗ ಮಹೋತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಯಾವಾಗ ಆಯಿತೆಂದು ಸ್ವಷ್ಟ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಮಾಗಡಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಆ ದೇವಾಲಯ ಇತ್ತೆಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದರೆ, ಕೆಲವರು ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತ್ತೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಧರ್ಮರಾಯ ದೇವಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇನಾಂ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುದಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯವು ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂಗಳ, ಅಶ್ವತ್ಥಕಟ್ಟೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಂಬಗಳು ತೂಗು ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಮೂರು ಸಚಿತ್ರ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಮುಖ್ಯ ಮಂಟಪದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಆನೆಯ ಸುಂದರಾಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಮೂದಲಾರ್ಧ ಭಾಗದ ಮಂಟಪ ಭದ್ರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ, ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಪೀಠವಿದೆ. ಈ ಪೀಠದ ಮೇಲೆಯೇ ಹಸೀಕರಗವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅರ್ಚಿಸುವುದು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಅರ್ಜುನ, ದ್ರೌಪದಿ, ಭೀಮಸೇನರ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಮಾರಂಭ. ಹೊಸವರ್ಷದ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಆನಂತರ ಸಪ್ತಮಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು ದ್ವಜಾರೋಹಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಬಿದಿಗೆಯಂದಿನ ಧ್ವಜಾರೋಹಣದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಆರತಿ, ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಹಸೀಕರಗದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆ, ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಪೊಂಗಲುಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ನಡೆಯುವ ಕರಗದ ಉತ್ಸವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.
ಮೆರವಣಿಗೆ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಿಗಳರ ಪೇಟೆ, ಬಳೇಪೇಟೆ, ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ, ಅಣ್ಣಮ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಧಾರಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೇಳೆಗೆ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂಬಂತೆ ಕರಗದಾರಿಗಳು ಮೊದಲು ಮಸ್ತಾನ್ ಸಾಬ್ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಧೂಪಾರತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ನಗರದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಕರಗಧಾರಿಗಳ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ, ತಳಿರು ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕರಗವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನ ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲ ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲದೇ ವಹ್ನಿಕುಲಸ್ಥಿರಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಒನಕೆ ಕರಗ
ಇದೊಂದು ಚಮತ್ಕಾರಯುತ ಕಲೆ. ಸುಮಾರು ೫-೬ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಒನಕೆಯ ಒಂದು ತುದಿಗೆ, ಸೈಕಲ್ಲು ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಅದರ ಸುತ್ತ ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒನಕೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಶಿರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡು ವಾದ್ಯದ ಗತ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಾಲಿನ ತಾಳದೊಂದಿಗೆ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಕುಣಿಯುವ ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಒನಕೆಯ ವಾಸರವನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕುಣಿಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೆಂಪುಬಟ್ಟೆಯ ವೀರಗಾಸೆ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ನಡುಪಟ್ಟಿ, ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾರ, ಹಣೆಗೆ ಗಂಧ, ಕುಂಕುಮ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಕುಣಿತ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೈ ಮರೆತವರಂತೆ ಕುಣಿಯುವಾಗಲೂ ಒನಕೆಯ ವಾಸರದ ಕಡೆ ಗಮನವಿಟ್ಟಿರುವ ಕಲಾವಿದನ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮೆಚ್ಚಬೇಕು.
ಚೊಂಬಿನ ಕರಗ
ಹೂವು, ಕುಂಕುಮಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದುಂಡನೆಯ ಚೊಂಬನ್ನು ಸಿಂಬೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಗತಿ-ಗತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಾಗಿ-ತೂಗಿ, ಬಳುಕಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕುಣಿಯುವ ನೈಪುಣ್ಯ ನೋಡುವವರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸದಿರದು. ಕುಣಿಯವವರು ಹಾಕುವ ಮುಖದ ಬ;ಣ್ಣ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯುಡಿಗೆ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಚೊಂಬಿನ ಕರಗಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಕಲಾವಿದರೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಪಟದ ಕುಣಿತ
ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕುಣಿತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ `ಪಟದ ಕುಣಿತ’ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದ ರೀತಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕುಣಿತದಂತಿದ್ದರೂ ಕಲಾವಿದರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ `ಪಟ’ಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಬಿದಿರಿನ ಜವಳೆ (ಕೋಲು)ಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆ ಜಾಲರಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವುದೇ `ಪಟ’. ಇದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಛತ್ರಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವುದು ಪಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಳೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲಿಗರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಪಟದ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುವುದು ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ. ತಮಟೆ, ನಗಾರಿಗಳ ಬಡಿತ ಪಟದ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಲೆ ವಾದ್ಯ. ಬಿಳಿಯ ಕಾಸೆಪಂಚೆ, ಬಿಳಿಯ ನಿಲುವಂಗಿ, ಬಿಳಿಯ ರುಮಾಲು, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ, ಕೊರಳಿಗೆ ಮಣಿಸರ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಚೌಕ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ – ಇವು ಕಲಾವಿದರ ವೇಷಭೂಷಣ.
ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೋಬರ್
ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೋಬರ್ (೧೧ ಜೂನ್ ೧೮೭೬ - ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೦ ) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಅವರು ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಜ್ ಬೋವಾಸ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ  ಮೊದಲನೇ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿದ್ದು ಇದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ. ಇವರು ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು .ಇವರು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಉರ್ಸುಲಾ ಕೆ. ಲೆ ಗುಯಿನ್ ನ ತಂದೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜನನ ಮತ್ತು ಜೀವನ
೧೮೭೬ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯ ಹೊಬೊಕೆನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇವರು ಜನಿಸಿದರು. ಈತನ ತಂದೆತಾಯಿ ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಮನೆಯ ಭಾಷೆ ಜರ್ಮನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಕ್ರೋಬರನಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯವಾದುದರಿಂದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಎಥಿಕಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರೋಬರನ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿತು. ಕೆಲ ಕಾಲದ ಅನಂತರ ಕ್ರೋಬರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರ ಗುಂಪೊಂದು ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಖನಿಜಗಳು, ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು-ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಓದಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ರೋಬರ್ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಳೆದ.
ಕರಗ
ಹಸೀಕರಗ
ಹೆಗಲಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇಳಿಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಗಟ್ಟಿ ಬಟ್ಟೆಯ `ನವಾರ’ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸಿದ ಪಟದ ಕೋಲನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದರು ವಾದ್ಯದ ಗತ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೇ ಜನರಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹತ್ತು ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದರೇ ನೋಡಲು ಚೆಂದ. ಕುಣಿಯುವಾಗ ಪಟದ ಜವಳಿಗಳು ಅತ್ತಿತ್ತ ಬಾಗುವಾಗ ಅವಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಯ ಜಾಲರಿಗಳ ಚಲ್ಲಾಟದ ದೃಶ್ಯ ಮನಮೋಹಕ. ಪಟದ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಗೊಂಡೇವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುವುದುಂಟು.
ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕುಣಿತ, ಎರಡ್ಹೆಜ್ಜೆ, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಲಾವಿದರು ಎರಡು ಸಾಲಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರು ನಿಂತು, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಪಟದ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿ ಕುಣಿಯುವ ವಿಧಾನವಂತೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಕುಣಿತದ ಗತ್ತು, ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ವಿಜಯದ ಸಂಭ್ರಮ ಸಡಗರಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಭಾಗವಂತಿಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಟದ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುವುದುಂಟ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಕಡೆ ದೀವಳಿಗೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಟ ಮುಟ್ಟುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೋಬರ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಕ್ರೋಬರ್ ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟಾ ರೋಥ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಕ್ಷಯರೋಗ (ಟಿಬಿ) ಗೆ ತುತ್ತಾದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಥಿಯೋಡೋರಾ ಕ್ರಾಕಾವ್ ಬ್ರೌನ್ ಎಂಬವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವಾಹವಾದರು.
ಕರಗ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು
ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೋಬರ್
ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಕ್ರೋಬರ್ ಐದು ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು (ಯೇಲ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಚಿಕಾಗೊ)
ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ
ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ೧೯೧೭-೧೯೧೮
ನಿಧನ
ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೋಬರ್ ರವರು ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೦ ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ
ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್
ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್(ಜನನ ೧೧ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೪೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತದ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ.ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ನಟರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಕೆ.ಬಾಲಚಂದರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸುಂದರ ಸ್ವಪ್ನಗಳು ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬೆಂಗಳೂರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟರಾಗಿ ನಟಿಸಿ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮ ಶಾಮ ಭಾಮ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೂಮಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೃತಧಾರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತಮ ವಿಲನ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು ಅರ್ಚನ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಅವರು ಒಬ್ಬಳು ಪುತ್ರಿ (ನಿಹಾರಿಕಾ) ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು (ಅರ್ಜುನ್) ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನಟ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ, ಡ್ಯುಎಟ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ, ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ, ಆಪ್ತಮಿತ್ರ, ಉಲ್ಟಾ ಪಲ್ಟಾ, ಹೂಮಳೆ, ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಾಣಸಖಿ ಮತ್ತು ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ೨ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹೂಮಳೆ ಚಿತ್ರದ ನಟನೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉದಯ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣ ಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಮೇಶ್ ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್ ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ ರಮೇಶ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಸುಂದರ ಸ್ವಪ್ನಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ  ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಮನಥಿಲ್ ಉರುತಿ ವೆಂದುಮ್ (ಅವರ ತಮಿಳು ಪದಾರ್ಪಣೆ), ಡ್ಯುಎಟ್ ಮತ್ತು ರುದ್ರವೀಣ (ಅವರ ತೆಲುಗು ಪದಾರ್ಪಣೆ) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
ಬರಹಗಾರ
ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ಹೂಮಳೆಯನ್ನು ಸಂಕಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ  ವೃತ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳು ರೋಗ
ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರ ರಕ್ತ ಹೀನತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅವರ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಹುಳುವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುವಿನ ಹುಟ್ಟು
ಇಟಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏನ್ಹಿಲೋ ಡಬಿನ್ ಎಂಬುವವರು ೧೮೩೮ ರಲ್ಲಿ ಈ ಹುಳುವನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಂಡರಾದರೂ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ ಲಾಸ್ ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹುಳುವು ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿದ್ದು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಹುಳುವಿಗೆ ಅನ್ ಕಿಲೋಸ್ಟೋಮ (ಅನ್‍ಕಿಲೋ=ಕೊಕ್ಕೆ; ಸ್ಟೋಮ=ಬಾಯಿ) ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಿಲ್ಸ ಎಂಬುವವರು ೧೯೦೨ ರಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಜಾತಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಇವಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕದ ಕೊಲೆಪಾತಕ (ನೆಕ್ಟರ್ ಅಮೇರಿಕಾನ್) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಬಹಶಃ ಈ ಹುಳುಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಆಫ್ರಿಕಾವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಜೀತದಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವು ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.
ಸಂಶೋಧನೆ
ಭಾರತದ ೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಕೊಕ್ಕೆಹುಳುಗಳ ಬಾಧೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಂಗಾಲ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ ,ಒರಿಸ್ಸಾ, ಪಂಜಾಬ್, ತಮಿಳುನಾಡು ಆಂದ್ರ -ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳು ತಗುಲಿವೆ. ಕೇರಳ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಅನ್ ಕಿಲೋಸ್ಟೋಮ ಜಾತಿಯ ಹುಳು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು ನೆಕ್ಟರ್ ಅಮೇರಿಕಾನ್ ಜಾತಿಯ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳು. ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜಾತಿ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು, ಚಿಲುಮೆ ಹುಳು ಚಿಕ್ಕ ಜಂತು ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಾಧೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವರಂತೂ ಈ ಹುಳುಗಳೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣ ಮಾಡುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಜೀವಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಇತರೆ ಜಂತುಗಳಂತೆ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಸೇರದೆ ಲಾರ್ವಾಗಳು ತಮ್ಮ ಸೂಜಿಯಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೂರಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಹದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮ. ಮಾನವ ದೇಹದ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾದ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಚರ್ಮ ತೂರಿಕೊಂಡು ಒಳ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚೂಟಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತ ಯಕೃತ್, ಹೃದಯ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಂಚರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಅನ್ನ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಕರುಳನ್ನು ಸೇರಿ ಚಿಕ್ಕ ಕರುಳಿನ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುತ್ತವೆ. ಕರುಳಿನ ಗೋಡೆಗೆ ಬಾಯಿಹಚ್ಚಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬಲಿತ ಹೆಣ್ಣು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತ¸ದೆ. ಲಾರ್ವ ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಸೇರಿದ ಆರು ವಾರಗಳ ಅನಂತರ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಹುಳುಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ೩ ರಿಂದ ೪ವರ್ಷಗಳು.
ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುವಿನಿಂದಾಗುವ ತೊಂದರೆ
ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಕೊಕ್ಕೆಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆ ತಗುಲಬಹುದಾದರೂ ೧೫ ರಿಂದ ೨೫ ವರ್ಷದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೃಷಿರಿಗೆ ಹುಳುಗಳ ಉಪಟಳ ಅಧಿಕ. ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಅಶಕ್ತತೆ, ಆಯಸ ಮುಖಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಾವು ಹೃದಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮುಂತಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಉದ್ಬವಿಸುತ್ತವೆ. ದುಡಿವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ತಿಥಿಯೂ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ರೋಗಗಳನ್ನೆದುರಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಯಿಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತಹೀನತೆಗೊಳಗಾದ ಗರ್ಬಿಣಿಯರು ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಮಗುವನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ಆಟ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರಲಾರದು.
ಕೊಕ್ಕೆಹುಳುವಿನ ಮರಿಗಳು ಚರ್ಮವನ್ನು ತೂರಿಕೊಂಡು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಹೊಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನವೆ, ಉರಿ, ಕೀವಿನ ಗುಳ್ಳೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿದೆ. ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಸಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಹುಳುಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲೂ ಕೆಲಕಾಲ ಕಳೆದು ಆಶ್ರಯದಾತನÀನ್ನು ಕೆಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಹುಳುವಿನಿಂದ ಅಲರ್ಜಿಯಾಗಿ ಮೈ ಕಡಿತ, ದದ್ದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಹಾರ
ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಔಷಧಿ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳ ಹಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹುಳುವಿನ ಭಾದೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರದಂತೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ರೂಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. “ಚಪ್ಪಲಿ ಧರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಚಿಲುಮೆ ಹುಳುವಿನ ಬಾಧೆಯಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಹೊಸ ಗಾದೆಯನ್ನು ಮಾನವರು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ರೈತರು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಾಗ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಗೆ ರಕ್ಷಕ ಕವಚ ಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಚಿಲುಮೆ ಹುಳುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹುಳುಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊರಗಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಸರ್ವರಿಗೂ ಶೌಚಾಲಯದ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗಬೇಕು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಲ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ನಿಲ್ಲುವವರೆಗೆ ನಮಗೆ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುಗಳ ಬಾಧೆ ತಪ್ಪುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯ. ಶೌಚಾಲಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುಳುವಿಗೆ ವಿದಾಯ ಕೋರಲೆಂದೇ “ರಾಕ್ ಫಿಲರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್” ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ
thumb|ಫ಼್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಏಳನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ (೧೪೨೯)
ರಾಜಸೂಯಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾರೋಹಣೇಯ, ಅಭಿಷೇಚನೀಯ, ದಶಪೇಯ, ಕೇಶಪನೀಯ, ಪ್ಯುಷ್ಟಿ, ದ್ವಿರಾತ್ರ, ಕ್ಷತ್ರಧೃತಿ ಎನ್ನುವ ವಿಧಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಪವಿತ್ರ ಎನ್ನುವ ಅಂಕುರಾರ್ಪಣವಿಧಿ. ಅಭಿಷೇಚನೀಯ ಎನ್ನುವ ವಿಧಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವ; ಇದು ಚೈತ್ರಮಾಸದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯಿದೆ. ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ, ಸವಿತೃ, ಅಗ್ನಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸೋಮ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಹದಿನೇಳು ದ್ರವಗಳನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಉದುಂಬರಾದಿ ಕಲಶಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತನಾದ ರಾಜಧನುರ್ಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಮಂಗಳ ನಿವಾರಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು ಕಲಶಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಪುರೋಹಿತ ತನ್ನನ್ನು ಅಭಿಷಿಂಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹಾಸನ ಏರುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ವಿವರಗಳು ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ವಾಜಪೇಯದಲ್ಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ವಿವರಗಳು ಹಲವಾರು ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೋಮದೀಕ್ಷೆಯ ವಿವರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳ ಲೇಪನ ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಗ್ರೀಸ್, ರೋಮ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಂಸ್ಕಾರ ರೂಪವಾದುದು. ಈ ದ್ರವ್ಯಗಳ, ಅಂಗರಾಗಗಳ ವಿಲೇಪನದಿಂದ ವೀರ್ಯವೃದ್ಧಿಯೂ ತೇಜೋವೃದ್ಧಿಯೂ ಅಲೌಕಿಕಫಲಗಳೂ ಒದಗುವುವೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿತ್ತು. ಇಂದ್ರಜಾಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಾಗ ಲೇಪನಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿ ಅಂಗರಾಗ ವಿಲೇಪನ ಅವಶ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು; ಆಫ್ರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಮೃತನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿಷೇಕ ಅಂಗರಾಗ ಲೇಪನಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟು. ಬೌದ್ಧಜನರಲ್ಲೂ ಹಿಂದೂ ಜನರಲ್ಲೂ ಅಭಿಷೇಕ ಅಂಗರಾಗಲೇಪನಗಳು ನಿತ್ಯಸಹಚಾರಿಗಳು. ಅರಬ್ಬಿಯರಲ್ಲೂ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ್, ಹೈದರಾಬಾದ್
ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ್ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೨೮೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನೌಬತ್ ಪಹಾಡ್ ಎಂಬ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹೈದರಾಬಾದ್‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಾಣವು 10 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1976 ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್‌ನ ಸ್ವಾಮಿ ರಂಗನಾಥಾನಂದರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬಿರ್ಲಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
ವಾಸ್ತುಕಲೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Birla_Temple_no_1.jpg/260px-Birla_Temple_no_1.jpg|thumb|260x260px| ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ್ ಈ ದೇವಾಲಯವು ದ್ರಾವಿಡ, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಲ ವಾಸ್ತುಕಲೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 2000 ಟನ್ ಶುದ್ಧ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಗ್ರಾನೈಟ್ ವಿಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು ೧೧ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಒಂದು ಕೆತ್ತಿದ ಕಮಲವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವು ೪೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಮಿ ರಂಗನಾಥಾನಂದರ ಆಶಯದಂತೆ ದೇವಾಲಯದ ವಾತಾವರಣವು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಂಟೆಗಳಿಲ್ಲ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ
ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲದೆ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಪದ್ಮಾವತಿ ಮತ್ತು ಆಂಡಾಳ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ, ಗಣೇಶ, ಹನುಮಂತ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಗುರ್ಬಾನಿಯ ಆಯ್ದ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದೂ ನಾಯಕರು ಗುರುತಿಸಿದಂತೆ ಬಿರ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಪುರೂರವಸ್
ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಪುರೂರವನು ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಬುಧ ಮತ್ತು ಇಳನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಬುಧ ಚಂದ್ರನ ಮಗ, ಚಂದ್ರ ದೇವರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರೂರವ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರವಂಶಿ ರಾಜ. ಅವನು ಪುರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಅವನನ್ನು ಪುರೂರವಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಆಳ್ವಿಕೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರೂರವಸ್ ಪ್ರಯಾಗ(ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ) ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು ಒಲಿಸಲು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುರೂರವಸ್ ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಅಸುರರು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರೂರವಸ್ ಗಂಧರ್ವರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು (ತ್ಯಾಗದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ) ತಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಊರ್ವಶಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದನು. ಸಂಭವ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಪುರೂರವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಮಲೇರಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಅವನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದನು. ಆದರೆ ಪುರೂರವಸ್ ಅವನ ಸಲಹೆಗೆ ಕಿವಿಗೊಡಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಋಷಿಗಳು ಪುರೂರವಸ್‍ನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದರು ಹೀಗಾಗಿ ಪುರೂರವಸ್ ನಾಶವಾದನು.
ಪುರೂರವ ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Urvashi-Pururavas_by_RRV.jpg/250px-Urvashi-Pururavas_by_RRV.jpg|right|thumb|355x355px| [[ಉರ್ವಶಿ|ಊರ್ವಶಿ ಮತ್ತು ಪುರೂರವಸ್, ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ ಅವರ ಚಿತ್ರ]] ಒಮ್ಮೆ ಚಂದ್ರವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಪುರೂರವಸ್ ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಬಿದ್ದರು. ಪುರೂರವಸ್ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅವಳು ಮೂರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಷರತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಪುರೂರವಸ್ ಊರ್ವಶಿಯ ಸಾಕು ಕುರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ (ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ).
ಪುರೂರವಸ್ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿದನು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಿದರು. ಇಂದ್ರನು ಊರ್ವಶಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆನೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿ ಹಾಕಿದ ಷರತ್ತುಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಮೊದಲು ದಂಪತಿಗಳು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಕೆಲವು ಗಂಧರ್ವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಊರ್ವಶಿ ತನ್ನ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಪುರೂರವಸ್‍ನನ್ನು ಅವನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗದರಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಕಠೋರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪುರೂರವಸ್ ತಾನು ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮರೆತು ಕುರಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದನು. ಆಗ ಇಂದ್ರನು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದಳು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ, ಊರ್ವಶಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು ಮತ್ತು ಪುರೂರವಸ್‍ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತೊರೆದಳು. ಊರ್ವಶಿಯು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಪುರೂರವಸ್‍ನಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲಿಲ್ಲ.
ವಂಶಸ್ಥರು
ಪುರೂರವಸ್ ಆರು (ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಖಾತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಏಳು ಅಥವಾ ಎಂಟು) ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಈ ಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳು: ಆಯು (ಅಥವಾ ಆಯುಸ್), ಅಮವಾಸು, ವಿಶ್ವಯು, ಶ್ರುತಾಯು, ಶತಾಯು (ಅಥವಾ ಸತಾಯು), ಮತ್ತು ದೃಧಯು. ಆಯುವಿನ ಮಗನಾದ ನಹುಷನದು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹೆಸರು.
ಊರ್ವಶಿ ಮತ್ತು ಪುರವರ ನಿರೂಪಣೆ
ಊರ್ವಶಿ ಮತ್ತು ಪುರೂರವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಋಗ್ವೇದ (ಎಕ್ಸ್.೯೫.೧-೧೮) ಮತ್ತು ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಎಕ್ಸ್.೧.೫.೧) ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮಹಾಭಾರತ, ಹರಿವಂಶ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ, ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ, ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ
ನಿರೂಪಣೆಯು ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹು ಅರ್ಥಗಳುಳ್ಳ ಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ  ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯ ಬಹು ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯ (ಪುರವಸ್) ಮತ್ತು ಡಾನ್ (ಉಷಸ್) ನಡುವಿನ ಅಮರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಹಂತದ ಅರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಗಂಧರ್ವ ಅಥವಾ ಅಪ್ಸರೆ ಆಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ
ರಾಜ ಪುರೂರವಸ್ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಅಪ್ಸರೆ ಊರ್ವಶಿಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಬರೆದ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶಿಯಂ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪುರೂರವಸ್‍ನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲ ಕಥೆಯಿಂದ ಈ ಕಥೆಯು ಭಿನ್ನತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿದೆ.
ಗುಡಿಪಾಟಿ ವೆಂಕಟ ಚಲಂ ಅವರು ಪುರರವ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ತೆಲುಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಾಟಕದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಪುರುರವಾದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಹದೇವ
ಸಹದೇವ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವ. ಮಾದ್ರಿ ದೇವಿಗೆ ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳ ವರಪ್ರಸಾದದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದವ. ನಕುಲ ಇವನ ಅಣ್ಣ.
ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಹದೇವ (ಸಂಸ್ಕೃತ: सहदेव) ಐದು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ ಅವರು ಮಾದ್ರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಅವಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕುಂತಿಯಿಂದ ದೂರ್ವಾಸರ ವರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಶ್ವಿನಿಕುಮಾರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಪಡೆದಳು.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು
ಸಹದೇವ ಎಂಬ ಪದವು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಾದ ಸಹ (सह) ಮತ್ತು ದೇವ (देव) ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಹ ಎಂದರೆ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ದೇವ ದೇವತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಹಿಂದೂ ಪದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ, ಸಹದೇವ ಅರ್ಥ ದೇವರ ಜೊತೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಸಾವಿರ ದೇವರುಗಳು. ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ನಕುಲ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಶ್ವಿನೇಯರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಅವರು ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು ಎಂದರ್ಥ.
ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪಾಂಡುವಿನ ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಂದ (ಋಷಿ ಕಿಂದಮನ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ), ಕುಂತಿ ತನ್ನ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವಂತೆ ಮಹರ್ಷಿ ದೂರ್ವಾಸ ನೀಡಿದ ವರವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪಾಂಡುವಿನ ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಮಾದ್ರಿ (ಮದ್ರ ರಾಜಕುಮಾರಿ) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ವರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಳು, ಅವಳು ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಮಾರರಿಂದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು.
ನಂತರ, ಪಾಂಡು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮಾದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕಿಂದಮರ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ನಿಧನನಾದನು. ಅನಂತರ ಮಾದ್ರಿ ಪತಿಯ ಚಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಗಮನ ಮಾಡಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಹದೇವನು ಅಸುರ ಗುರುವಾದ ಶುಕ್ರನ ಅವತಾರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರರು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ದೇವಗುರುವಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಿಂದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮದುವೆ
ನಂತರ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಐದು ಪಾಂಡವರು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಸಹದೇವನ ಪ್ರಮುಖ ಕೌಶಲ್ಯವು ಕತ್ತಿವರಸೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಹದೇವನು ಸೌಮ್ಯ, ತುಂಬಾ ನಾಚಿಕೆ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಶೀಲವುಳ್ಳವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹದೇವನ ಮಗನು ಶ್ರುತಸೇನ. ಸಹದೇವ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ವಿಜಯಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು. ಈಕೆ ಮದ್ರ ರಾಜನಾದ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಮಹಾರಾಜನ ಪುತ್ರಿ, ಮತ್ತು ಸುಹೋತ್ರಾ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ರಾಜಸೂಯಕ್ಕೆ ವಿಜಯ
ಮಹಾಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹದೇವನ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹದೇವನನ್ನು ಹಿರಿಯ ಪಾಂಡವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಕತ್ತಿವರಸೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಿಣತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕತ್ತಿ-ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ವನವಾಸ
ಸಹದೇವನು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಪಗಡೆ ಆಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಾಂಡವರು 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗ ಒಮ್ಮೆ ಜಟಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಜೊತೆಗೆ ನಕುಲನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು; ಭೀಮ ಅವರನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹದೇವನು ತುಂಬಾ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಕೌರವರು ಗೆಲ್ಲುವಂತಹ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ(ಮುಹೂರ್ತ)ವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶಕುನಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸಹದೇವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಹದೇವನು ಕೌರವರು ತಮ್ಮ ಶತ್ರು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಕೃಷ್ಣನ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಎದುರು ಬಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು, ಇದು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಗ್ರಹಣವಾಗಿತ್ತು.
ಸಹೇದವನು ವಿರಾಟನನ್ನು ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವನ ಶಂಖವನ್ನು ಮಣಿಪುಷ್ಪಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಯುದ್ಧದ ನಂತರ
ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರನ್ನು ಮದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಮರಣ
ಕಲಿ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಪಾಂಡವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪಾಂಡವರು ನಾಯಿಯೊಡನೆ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಸತ್ತುಹೋದರು. ದ್ರೌಪದಿ ಬಳಿಕ ಸಹೇದೇವನು ಎರಡನೆಯವನು. ಸಹದೇವನು ಸ್ವರ್ಗದವರೆಗೂ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕುರಿತು ಭೀಮ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಸಹದೇವನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿದ್ದ ಅಹಂಕಾರವೇ ಕಾರಣ ಎಂದಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವೈಡೂರ್ಯ
ವೈಡೂರ್ಯ ವು ಒಂದು ಅಪಾರದರ್ಶಕವಾದ, ನೀಲಿಯಿಂದ-ಹಸಿರಿನವರೆಗಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾಮ್ರ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ ಒಂದು ಜಲೀಯ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ ಆಗಿದ್ದು, CuAl6([2])4(OH)8•4[3] ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಅಪ್ಪಟವಾದ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅನನ್ಯ ವರ್ಣಾಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ರತ್ನ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲ್ಲಾಗಿ ತುಂಬ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯ, ಇತರ ಬಹುಪಾಲು ಅಪಾರದರ್ಶಕ ರತ್ನಗಳಂತೆ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ; ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನಗಳು, ನಕಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.
ಈ ವಸ್ತುವು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಟರ್ಕಿಯ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಟರ್ಕ್ವೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಟರ್ಕ್ವಾಸ್‌‌  (ವೈಡೂರ್ಯ) ಎಂಬ ಪದವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
ವೈಡೂರ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ವೈಡೂರ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ಪಟ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪವೂ ಸೀಳುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಲ್ಲದಾಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ 6ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ, ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿ ಗಾಜಿಗಿಂತ ಕೊಂಚವೇ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ಅದು ತಲುಪಬಲ್ಲದು. ಸ್ವಭಾವಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು ಗುಪ್ತಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಖನಿಜವಾಗಿರುವ ವೈಡೂರ್ಯವು, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಂದಿಗೂ ಏಕ ಹರಳುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಲ್ಲದಾಗಿವೆ. ಇದರ ಹರಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ವಿವರ್ತನಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ತ್ರಿಪ್ರವಣಾಕ್ಷದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಕಠೋರತೆಯಿದ್ದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತ್ವ (2.60–2.90) ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತರವಾಗಿರುವ ರಂಧ್ರೀಯವಾಗಿರುವಿಕೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹರಳಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ವೈಡೂರ್ಯದ ಕಾಂತಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಮೇಣದಂಥ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಉಪಗಾಜಿನಂಥ ಲಕ್ಷಣದವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತೆಳುವಾಗಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಖನಿಜದ ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಬದಲಾದಂತೆ ಬಣ್ಣವು ಬದಲಾಗಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಒಂದು ಪುಡಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಒಂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಬೆರೆತ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದವರೆಗೆ ಇದರ ಬಣ್ಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಜ್ಜ್ವಲವರ್ಣದ ತಾಮ್ರವು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು (ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ್ದು) ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವು ಇದರ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.
ವೈಡೂರ್ಯದ ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚಿಯು (589.3 nm ಸೋಡಿಯಂ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ) ಸರಿಸುಮಾರು 1.61 ಅಥವಾ 1.62ರಷ್ಟಿದೆ; ಇದು ಒಂದು ರತ್ನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಕ್ರೀಭವನ ಮಾಪಕದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಏಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ವೈಡೂರ್ಯದ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಬಹುಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1.61–1.65ರಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (ದ್ವಿವಕ್ರೀಭವನ 0.040, ಎರಡಕ್ಷದ ಧನಾತ್ಮಕ) ಅಪರೂಪ ಏಕ ಹರಳುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ-ಹಿಡಿದ ಒಂದು ರೋಹಿತ ದರ್ಶಕದ ನೆರವಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ಹೀರಿಕೆಯ ಬಣ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು 432 ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನು ಮತ್ತು 460 ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಬೆಳಕಿನ ನೆರವಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು). ದೀರ್ಘತರಂಗದ ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಹಸಿರು, ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜ್ವಲ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಿಸಬಹುದು; ಹೃಸ್ವ ತರಂಗದ ನೇರಳಾತೀತ ಹಾಗೂ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬಿಸಿಮಾಡಿದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನಾವುದರಲ್ಲೂ ವೈಡೂರ್ಯವು ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಎಳೆಯು ಒಂದು ನಸುಬಣ್ಣದ ನೀಲಿಛಾಯೆಯ ಬಿಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಭಂಜಿತ ಮುಖವು ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಂದು ಮೇಣದಂಥ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವೈಡೂರ್ಯವು ಕಡಿಮೆ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮೆರುಗನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೈರೈಟಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳೂ ಸಹ ದಟ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಾಢವಾದ, ಜೇಡದಂಥ ಲೈಮನೈಟ್‌ ನಮೂನೆಯು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎರಚಿದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.
ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ
ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ-ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜಗಳ ಹವಾ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ಕರ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಆಮ್ಲೀಯ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಖನಿಜವಾಗಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಾಲ್ಕೋಪೈರೈಟ್‌‌‌ನಂಥ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೈಡುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ, ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್‌ ಇಲ್ಲವೇ ಅಜುರೈಟ್‌‌ನಂಥ ದ್ವಿತೀಯಕ ಕಾರ್ಬೊನೇಟುಗಳಿಂದ ತಾಮ್ರವು ಬರಬಹುದು; ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾರ್‌‌‌‌‌ನಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಹಾಗೂ ಆಪಟೈಟ್‌‌‌ನಿಂದ ರಂಜಕವು ಜನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಲೈಮನೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಬ್ಬಿಣ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿಕೊಂಡು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ತುಂಬುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೆಕ್ಕಳಿಕೆ ಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಂಜಿತ ಮುಖಗಳಾಗಿ ನಿರ್ಜಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಹವಾಮಾನ ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಾಮ್ರ ಸಲ್ಫೈಡು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಹವಾ ಪರಿಣಾಮದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈಡೂರ್ಯವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ; ಈ ತಾಮ್ರ ಸಲ್ಫೈಡು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾರ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾರ್ಫಿರಿಯಂಥ ಅಂತಸ್ಸರಣೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುನೈಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟು, ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಿತೀಯಕ ಖನಿಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತೆ, ವೈಡೂರ್ಯದ ಖನಿಜೀಕರಣವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮೇಲುಮೇಲಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಈ ಆಳವು ...20 mಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ದ್ವಿತೀಯಕ ದ್ರಾವಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುವ ಆಳವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುವ ಆಳವಾದ ಭಂಜಿತ ಮುಖದ ವಲಯಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ವೈಡೂರ್ಯದ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಅಥವಾ ಸೂಪರ್‌‌ಜೀನ್‌ ಮೂಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು ಒಂದು ಹೈಪೋಜೀನ್‌ ಮೂಲವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಹೈಪೋಜೀನ್‌ ಊಹಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಳದಲ್ಲಿ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ದ್ರಾವಣಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ಪದರಗಳೆಡೆಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೇರುತ್ತವೆ; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅವಶ್ಯಕ ಧಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾರಸ್ಪರಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಣಗಳು ತಣ್ಣಗಾದಂತೆ ವೈಡೂರ್ಯವು ಒತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ, ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಬಂಡೆಯೊಳಗಿನ ಕುಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಂಜಿತ ಮುಖಗಳ ಮೇಲೆ ಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹೈಪೋಜೀನ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೈಡಿನ ಮೂಲ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಹೈಪೋಜೀನ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವೈಡೂರ್ಯದ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಗಳ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರ. ಅದರನ್ವಯ, ವೈಡೂರ್ಯ ಹರಳುಗಳೊಳಗೆ ಎರಡು ಹಂತದ ದ್ರವದ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳಿದ್ದು, ವಿವರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 90ರಿಂದ 190 °Cವರೆಗಿನ ಏಕರೂಪಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ತಾಪಮಾನಗಳನ್ನು ಅವು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ವೈಡೂರ್ಯವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಗುಪ್ತಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕಾಕಾರವಲ್ಲದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬಾಹ್ಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಅದು ತಾಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೂ ಸಹ ಹರಳುಗಳು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವೆನ್ನಬಹುದು. ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತೆ ಇದರ ಸ್ವರೂಪವು ನಾಳದಂಥ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಂಜಿತ ಮುಖದ ತುಂಬುವಿಕೆಯ, ಗಂಟುಗಂಟಾದ, ಅಥವಾ ಗೊಂಚಲಿನಂಥ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ತೊಂಗಲಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳೂ ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾರ್‌‌, ಆಪಟೈಟ್‌, ಇತರ ಖನಿಜಗಳು, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವೈಡೂರ್ಯವು ಹುಸಿರೂಪದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಓಡೊಂಟೊಲೈಟ್‌ ಎಂಬುದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಮೂಳೆ ಅಥವಾ ದಂತವಾಗಿದ್ದು, ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿವಿಯಾನೈಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ನಂಥ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಇದು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರೈಸೋಕೊಲ್ಲಾದಂಥ ಇತರ ದ್ವಿತೀಯಕ ತಾಮ್ರ ಖನಿಜಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ದೊರಕುವಿಕೆ
thumb|ಇರಾನ್‌ನ ಮೆಶೆಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಣೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆ.1973.
ಇರಾನ್‌
ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಷಿಯಾ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಈ ವಲಯವು, ಕಡೇಪಕ್ಷ 2,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ, ವೈಡೂರ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಿಸಿಗೊಂಡಾಗ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಈ ನಿಕ್ಷೇಪವು, ಆಲಿ-ಮೆರ್ಸಾಯಿಯ ...2012 m ಪರ್ವತ ಶಿಖರವಾದ ನೆಯ್‌ಶಾಬರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗಣಿ-ತುಂಬಿದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆಲಿ-ಮೆರ್ಸಾಯಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ಇರಾನ್‌‌ನ ಖೊರಾಸಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಮ್ಯಾಶ್‌ಹ್ಯಾಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಹತ್ತಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಗಾಳಿ-ಬಿಸಿಲುಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಶಿಲೆಯು ವೈಡೂರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯದಾತನಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಲೈಮನೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಜಲ್ಲಿಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಗಣಿಗಳು, ಸಿನಾಯಿ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದ ಇತರ ಗಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗಣಿಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಸಿನಾಯಿ
ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶದ (3000 BCE) ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚಿತವಾದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೊನಿಟು ಜನಾಂಗದವರಿಂದ "ವೈಡೂರ್ಯದ ದೇಶ" ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿನಾಯಿ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸದರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆರು ಗಣಿಗಳಿದ್ದು, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದ ನೈಋತ್ಯ ಕಡಲತೀರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಸುಮಾರು ...650 km2ನಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಗಣಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಸೆರಾಬಿಟ್‌ ಎಲ್‌-ಖಾದಿಮ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಡಿ ಮಘಾರೆಹ್‌ ಗಣಿಗಳು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಗಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಗಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಥೋರ್‌‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣಿಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಲಾವಾ ಪ್ರವಾಹದ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯಿಂದ ಪದರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಮೂಲತಃ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಾಮ್ರ ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗಣಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಬೃಹತ್‌‌-ಪ್ರಮಾಣದ ವೈಡೂರ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಇಂದು ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗೃಹನಿರ್ಮಿತ ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಬೆಡೌಯಿನ್‌ ಜನರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಳೆಯ-ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಾರರು ಹಠಾತ್‌ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಗಣಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾವು ಹೊರಗೆಲ್ಲೂ ಗೊತ್ತಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಸಿನಾಯಿ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಬಣ್ಣವು ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತೆ ಇರಾನಿನ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ವೈಡೂರ್ಯ ಎಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಿನಾಯಿ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಧನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ನೀಲಿ ತಟ್ಟೆಗಳು ದಟ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಇತರ ತಾಣಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸನಿಹದ ಇಸ್ರೇಲ್‌‌‌‌ನ ಐಲಟ್‌‌‌ಗೆ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯ, ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್‌, ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸೋಕೊಲ್ಲಾಗಳ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಅಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಐಲಟ್‌ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲ್ಲು  ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು
right|thumb|ಸರಿಸುಮಾರು 1020-1140 CEಗೆ ಸೇರಿದ ಚಾಕೋ ಕೇನಿಯಾನ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ, ಪೂರ್ವಿಕ ಪ್ಯೂಬ್ಲೊ ಜನರ (ಅನಸಾಜಿ) ವೈಡೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಆರ್ಜಿಲೈಟ್‌ ಹುದುಗಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಆಯ್ದಶ್ರೇಣಿಯು,ಅಮೆರಿಕಾದ ವೈಡೂರ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಣಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. thumb|ಬಿಸ್‌ಬೀ ವೈಡೂರ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗಾಢ ಚಾಕೊಲೇಟ್‌ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಶಿಲಾಖಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗವು ವೈಡೂರ್ಯದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಅರಿಜೋನಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ (ಸ್ಯಾನ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡಿನೋ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌, ಮತ್ತು ಇನ್ಯೋ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು), ಕೊಲೊರೆಡೋ (ಕೊನೆಜಾಸ್‌, ಎಲ್‌ ಪಾಸೋ, ಲೇಕ್‌, ಮತ್ತು ಸಗುವಾಚೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು), ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ (ಎಡ್ಡಿ, ಗ್ರಾಂಟ್‌, ಒಟೆರೋ, ಮತ್ತು ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಹಾಗೂ ನೆವಡಾ (ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಎಲ್ಕೋ, ಎಸ್ಮೆರೆಲ್ಡಾ ಕೌಂಟಿ, ಯುರೇಕಾ, ಲ್ಯಾಂಡರ್‌, ಮಿನರಲ್‌ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ನೈಯೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈಡೂರ್ಯದ ಮೂಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ (ಅಥವಾ ಆಗಿದ್ದವು). ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರ-ಪೂರ್ವದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕಲ್ಲು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು; ಇವರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಪ್ರಧಾನ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಷ್ಟು ದೂರದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಸೆರಿಲ್ಲೋಸ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಗಣಿಗಳ ತಾಣವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ; 1920ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥಾನವು ದೇಶದ ಬೃಹತ್ತಾದ ತಯಾರಕನಾಗಿತ್ತು; ಇಂದು ಇದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಬರಿದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಪಾಚೆ ಕೆನಿಯನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಗಣಿಯು, ಇಂದಿನ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅನುಸಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನಾಳದಂಥ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ತರ ತುಂಬುವಿಕೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಒರಟುಗಟ್ಟಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ದೊರಕುತ್ತದೆ; ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಾಳಿಕೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರಾನಿನ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಒಡ್ಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಅಪ್ಪಟವಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಸಹ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಹುಪಾಲು ವೈಡೂರ್ಯವು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ (ಇದಕ್ಕೆ "ಸುಣ್ಣದ ವೈಡೂರ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ವೈಡೂರ್ಯವಾಗಿದೆ; ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಮೇಲುಗೈ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತಿರುವ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗುವ ಘನತ್ವವು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅರಿಜೋನಾ ಪ್ರದೇಶವು ವೈಡೂರ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕನಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗಣಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಂದು ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಮೈನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ಮೈನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿನ ತಾಮ್ರ ಗಣಿಯೊಂದರ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ನೆವಡಾ ಪ್ರದೇಶವು ದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೊಂದಿರುವ 120ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. USನಲ್ಲಿನ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ನೆವಡಾದ ಬಹುಪಾಲು ಗಣಿಗಳು, ತಮ್ಮ ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಗಣಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನೆವಡಾದ ವೈಡೂರ್ಯವು ಒರಟುಗಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ, ಭಂಜಿತ ಮುಖದ ತುಂಬುವಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುರುಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಿಮೆಂಟು ತುಂಬುವಿಕೆಯ ಸಂದುಗಳಾಗಿ ಚೂಪುಗಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನೆವಡಾ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವು ಕಠೋರ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ವರ್ಧನೆಯಾಗಲೀ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆಯಾದರೂ, ಮುಖ್ಯ ತಯಾರಕ ಗಣಿಗಳು ಲ್ಯಾಂಡರ್‌ ಹಾಗೂ ಎಸ್ಮೆರೆಲ್ಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ನೆವಡಾದಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ವೈಡೂರ್ಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪಟ್ಟಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ; ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೂಕುಭಂಗದ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಹವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು N15E ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಕೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಟೊನೊಪಾಹ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗಡಿಯವರೆಗೂ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನೆವಡಾ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಿಭಿನ್ನ ಶಿಲಾಖಂಡ ಮಾದರಿಗಳ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದು, ನೆವಡಾದಿಂದ ಬರುವ ವೈಡೂರ್ಯವು ನೀಲಿ, ನೀಲಿ-ಹಸಿರು, ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳ ಹಲವಾರು ಛಾಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಉಜ್ಜ್ವಲ ಪುದೀನಾ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸೇಬಿನ ಬಣ್ಣದವರೆಗೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿಯಾನ್‌ ಹಳದಿ ಹಸಿರಿನವರೆಗಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಅನನ್ಯ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ನೆವಡಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬಣ್ಣದಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಈ ವೈಡೂರ್ಯದ ಕೆಲಭಾಗವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸತು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಸುಂದರವಾದ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹಳದಿ-ಹಸಿರಿನವರೆಗಿನ ಛಾಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರಿನಿಂದ ಹಸಿರು ಹಳದಿಯವರೆಗಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಛಾಯೆಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಾರಿಸೈಟ್‌ ಅಥವಾ ಫೌಸ್ಟೈಟ್‌ ಆಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇವು ನೋಟದಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ ದ್ವಿತೀಯಕ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ ಖನಿಜಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೆವಡಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಲೈಮನೈಟ್‌ ನಮೂನೆಯಿಂದಾಗಿಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದ್ದು, ಅದು "ಜೇಡರಬಲೆ ಶಿಲಾಖಂಡ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನೆವಡಾದ ಅನೇಕ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮೊದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, 1870ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಹೊರಬಂದಿರುವ ನೆವಡಾದ ಒಟ್ಟು ವೈಡೂರ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 600 ಟನ್ನುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಕೋ ಲೇಕ್‌ ಗಣಿಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಸುಮಾರು 400 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದೆ. ವೆಚ್ಚಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನೆವಡಾದಲ್ಲಿನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಅನೇಕ ಗಣಿತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯತ್ತಿವೆ. ಲ್ಯಾಂಡರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಗಾಡ್ಬರ್‌‌, ಓರ್ವಿಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಕೋ ಲೇಕ್‌ ಗಣಿಗಳು, ಮಿನರಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪೈಲಟ್‌ ಮೌಂಟೇನ್‌ ಗಣಿ, ಮತ್ತು ಎಸ್ಮೆರೆಲ್ಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಯ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಡೆಲೇರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಗಣಿತಾಣಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. thumb|right|USAಯ ನೆವಡಾದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ವೈಡೂರ್ಯ, ಆಸ್ಟಿನ್‌ನ ಮೆಕ್‌ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ಮೈನ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಬಿರುಸಾದ ಒರಟುಗಟ್ಟಿಗಳು; ರಾಯ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ ಬಂಕರ್‌ ಹಿಲ್‌ ಮೈನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ ರತ್ನಪಡಿಗಳು ಜೇಡರಬಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.
1912ರಲ್ಲಿ, ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಂಚ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ಏಕ-ಹರಳಿನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಮೊದಲ ನಿಕ್ಷೇಪವು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಮಾತೃಕಾಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹರಳುಹೆಪ್ಪನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವ ಹರಳುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿವೆ; 1 ಮಿ.ಮೀ. (0.04 ಇಂಚು) ಗಾತ್ರವನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ವರ್ಜೀನಿಯಾವು ಈ ಸ್ಪಷ್ಟ-ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹರಳುಗಳ ಏಕೈಕ ಮೂಲವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಕಡೇಪಕ್ಷ 27 ಇತರ ತಾಣಗಳೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.
ಲಾಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವೊಂದು ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಐವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ವರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಸವಾದ ಮೇಣ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಕೊಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತುಂಬುವಿಕೆಯಂಥ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ (ನೋಡಿ: ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನಗಳು). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾಗಲೀ ಅಗತ್ಯವಿರದ, ಸಾಕಷ್ಟು ಉನ್ನತವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಗಣಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಇಂಥ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಸದರಿ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಮೂಲಗಳು
ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌); ಉತ್ತರದ ಚಿಲಿ (ಚುಕ್ವಿಕೆಮೇಟಾ); ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌; ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿ; ಸಿಲೆಷಿಯಾ; ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ್‌.
ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ
right|thumb|ಮೊಷೆ ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಮೂಗಿನ ಆಭರಣ.ಲಾರ್ಕೊ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ.ಲಿಮಾ-ಪೆರು left|thumb|ಸುಮಾರು 1000–1040 CEನಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಮುಕ್ತಸ್ವರೂಪದ ತೂಗುಪದಕದಂಥ, ವೈಡೂರ್ಯದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು, ಚಾಕೋ ಕೇನಿಯಾನ್‌ನ ಪೂರ್ವಿಕ ಪ್ಯೂಬ್ಲೋ ಜನರಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಡೂರ್ಯದ ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಅನೇಕ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರವಾಗಿಸಿದೆ: ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌, ಅಜ್ಟೆಕ್‌‌‌‌ಗಳು (ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇತರ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರ-ಪೂರ್ವದ ಮೀಸೋಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನರು), ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ, ಇಂಡಸ್‌ ಕಣಿವೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರರನ್ನು ಇದು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಷಾಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರನ್ನು ಇದು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ಕ್‌ ರೋಡ್‌‌ನ ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ (ಟರ್ಕಿಯ ಮೂಲಕ) ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, 14ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲ್ಲು ಎನಿಸುವಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ; 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದ ನಂತರ, ಲೌಕಿಕ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯದ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. ಮುಘಲ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯು ಕಂಡುಬರುವವರೆಗೂ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಇದು ಜಪಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ವೈಡೂರ್ಯವು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಧರಿಸುವವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಅನುಸಾರ ಇದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಅಜ್ಟೆಕ್ ಜನರು ಬಂಗಾರ, ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು, ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್‌, ಜೆಟ್‌, ಜೇಡ್‌, ಹವಳ, ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿ, ಮುಖವಾಡಗಳು (ಕೆಲವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾನವ ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಚಾಕುಗಳು, ಮತ್ತು ಕವಚಗಳಂಥ ಪ್ರಚೋದಕ (ಹಾಗೂ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ) ಬೆರಕೆಗಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ತಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗೆ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಅಂಟಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಾಳಗಳು, ಬಿಟ್ಯುಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಮೇಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆಧಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಮೂಳೆ ಹಾಗೂ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಜ್ಟೆಕ್ ಜನಾಂಗದವರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ಯೂಬ್ಲೊ, ನವಾಜೊ ಮತ್ತು ಅಪಾಚೆ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನರೂ ಸಹ ವೈಡೂರ್ಯಕ್ಕೆ ಅದರ ತಾಯಿತದಂಥ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು; ವೈಡೂರ್ಯವು ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಗುರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಪಾಚೆ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಈ ಜನರ ಪೈಕಿ, ಬೆರಕೆಗಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ತಾರದ ಹುದುಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಲ್ಪದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಉಬ್ಬುರುಳೆಯಂಥ ಮಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಸ್ವರೂಪದ ತೂಗುಪದಕಗಳಾಗಿ ಅವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಾಕೋ ಕೇನಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲ ವಲಯದ ಪೂರ್ವಿಕ ಪ್ಯೂಬ್ಲೋ ಜನರು (ಅನಸಾಜಿ) ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವೈಡೂರ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಸಹ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನವಾಜೊ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಿನ್ನತಾ ಸೂಚಕವಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರತ್ನಾಭರಣಗಳು ಇಂದು ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1880ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅವು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪರ್ಷಿಯಾದಲ್ಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ವಾಸ್ತವವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲ್ಲು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ವಸ್ತುಗಳು (ಪೇಟಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು to ಕುದುರೆಯ ಮುಖವಾಡಗಳವರೆಗೆ), ಮಸೀದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇಸ್‌ಫಹಾನ್‌‌‌‌ನ ಮೆಡ್ರೆಸ್ಸೆ-ಐ ಷಾ ಹುಸೇನ್‌ ಮಸೀದಿಯಂಥ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹೊರಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗಗಳೆರಡನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಘಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ವೈಡೂರ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು; ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉನ್ನತ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಬಂಗಾರದ ರತ್ನಾಭರಣಗಳು (ಮಾಣಿಕ್ಯ ಹಾಗೂ ವಜ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ) ಹಾಗೂ ತಾಜ್‌ ಮಹಲ್‌‌ನಂಥ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪರ್ಷಿಯಾದ ವೈಡೂರ್ಯವು ಅರೇಬಿಕ್‌ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಚಿತ್ತಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. right|thumb|ವೈಡೂರ್ಯ, ನೀಲರತ್ನ ಪಡಿ, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್‌ ಶಿಲೆ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಲಾದ, ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮನ್‌ನ ಬಂಗಾರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೂಳುವಿಕೆಯ ಮುಖವಾಡ.
ಹವಳದ ಜೊತೆಗೆ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಡೂರ್ಯದ ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ ರತ್ನಪಡಿಗಳು, ಟಿಬೆಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು (ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ), ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಂಬ ಹಸಿರಾದ ವರ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ ರತ್ನಪಡಿಗಳಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೆರುಗುಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಡೂರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇಂದು ರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಅಗ್ಗದ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೂಲ ಶೈಲಿಯ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರದ ನಿರೂಪಣೆಗಳಾಗಿವೆ.