cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅರಿಜೀತ್ ಸಿಂಗ್
ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
ಅರಿಜೀತ್ ಅವರು ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೭ ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜಿಯಾಗಂಜ್, ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪಂಜಾಬಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ತಾಯಿ. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜಿ ಹಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕೂಡಾ ತಬಲಾವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ರಾಜಯಾ ಸಿಂಗ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಶ್ರೀಪಾತ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಂಗಾಳಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರಿಜಿತ್‌ರವರು ಗುಲಾಮ್ ಅಲಿ ಖಾನ್, ಉಸ್ತಾದ್ ರಶೀದ್ ಖಾನ್, ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಆನಂದ್ ಚಟರ್ಜಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್, ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಮನ್ನಾ ಡೇ ಅವರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
"ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ" ನಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಗುರು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಹಜರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ನಗರವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅರಿಜಿತ ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಯು ೨೦೦೫ ನಲ್ಲಿ ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗ್ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಗೋಲ್‌ಮಾಲ್, ಕ್ರೂಕ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ರಿಪ್ಲೇಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಮ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರೀತಮ್ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ. ಅರಿಜಿತ್ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟ, ಸಂದೀಪ್ ಚೌಟಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ "ನೀವೇ ನಾ ನೀವ್ ನಾ" ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ 'ಕೇಡಿ' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ನಂತರ, ಸಿಂಗ್ ಅವರು "ಕಭಿ ಜೋ ಬಾದಲ್ ಭರ್ಸೆ" ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೆಚ್ಚಿನ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
೨೩ನೇ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಝಾಲಿಮಾ ಗೀತೆಗಾಗಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೧೭ ರ ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ "ಏ ದಿಲ್ ಹೈ ಮುಷ್ಕಿಲ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು
ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಗುರುಬಸದಿ (ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಸದಿ), ಮೂಡುಬಿದರೆ
ಸ್ಥಳ
ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀ ಮಠದಿಂದ 200 ಮೀಟರ್ ದೂರ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಒಂದೂವರೆ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಿನಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಬಸದಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಿಕ್ರಮಶಕೆ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯ ಜೈನ ಕಾಶಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದು ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ದಿಗಂಬರ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ ಜೈನಮಠದ ಪರಿಸರದ ಪಡು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮಾಡಿ ಶೌಚಕ್ಕಾಗಿ ಮಠದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 250 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ದನವು ಒಂದು ಹುಲಿಯು ತಮ್ಮ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಮರೆತು ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಇದೊಂದು ವೀತರಾಗ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಅಪರೂಪದ ಶಾಂತಿ ಕೇಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಏನೋ ಅತಿಶಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಪರಿಸರದ ಜೈನ ಶ್ರಾವಕರನ್ನು ಕರೆದು ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಿದಿರಿನ ಮೇಲೆ ಸರಿಸಿ ಭೂಮಿ ಅಗೆಸಿದಾಗ ಹನ್ನೆರಡು ಅಡಿಯ ಕೃಷ್ಣನ ಶಿಲೆಯ ಚಂಡೋಗ್ರ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಕ್ರೂರತೆ ಮರೆತು ಹಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಶಾಂತಿ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ದಂತಕಥೆ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ.
ಜಿನ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸನ್ 714ರಲ್ಲಿ  ಈ ಜಿನ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳ ವೈಭವದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಜೈನ ಪರಮಗಮಗಳಾದ ಧವಲ, ಜಯಧವಲ ಮಹಾಧವಲ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೇಶಿಯ ಗಣ ಮೂಲಸಂಘದ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಈ ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರು. ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೋಳಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ತಕ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ರತ್ನ ಚಿತ್ತಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದದಲ್ಲಿನ ಮಂಟಪವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂಬುದು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ ಈ ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ.
ಆವರಣ
ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಮಂಟಪಗಳಿವೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾನಸ್ತಂಭ, ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ, ಕಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಗೋಪುರ ಇದರ ಮೂಲಕ ಗದ್ದುಗೆ ಮಂಟಪ ಇದನ್ನು ದಾಟಿ ಗಂಟೆ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಂಟಪ. ಇದನ್ನು ಹಾದು ರಸಭಾವ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಅಭಿಷೇಕ ಮಂಟಪ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕಲಸ ಮಂಟಪ ಅದರ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಗೃಹ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರು
ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ 24 ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಮೂರು ಅಡಿಯ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇವು ದರ್ಶನೀಯವಾಗಿದ್ದು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸರಸ್ವತಿ ಹಾಗೂ ಆರಾಧ್ಯದೇವಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಕುಳಿತಬಂಗಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲ್ಪದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಭಿಸ್ಥಾವರ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಗಣಧರ ಪಾದುಕೆಗಳು ಗುರುಗಳ ಪಾದುಕೆಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಂಗಲ ಸಹಿತ ಆರಾಧನಾ ಯಂತ್ರದ ಮಣಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಪದ್ಮಾವತಿ 24 ತೀರ್ಥಂಕರರು ಸರಸ್ವತಿ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವರುಗಳು. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿ ಇಲ್ಲಿನ ಯಕ್ಷಿಯರು ಅಂದರೆ ಜೈನ ಶಾಸನ ದೇವತೆಗಳು.
ಪೂಜೆ
ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಂತಹ ಪ್ರಸಾದ ಕೇಳುವ ಕ್ರಮ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ. ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಶ್ವೀಜ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಮಧ್ಯೆ ಮಹಾವಿದ್ಯೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ದಶಮಾನದ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತೀ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪೂಜೆಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರ ಅಭಿಷ್ಠ ಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಶಿಲಾಕೃತಿಗಳು
ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಲಾಕೃತಿಗಳು ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಬಸದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಹು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀಮಠದ ಬಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರಚಿಸಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸುಂದರಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಆದ ಅನೇಕ ದೇವರುಗಳ ಜೈನ ಪುರಾಣದ ರಾಮಾಯಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಣಪತಿ ಗರುಡ ಹನುಮ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಮೊದಲಾದ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಶಾರ್ದೂಲ ಸಿಂಹ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆ ಮೊದಲಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಂಸ ನವಿಲು ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪಶುಪಕ್ಷಿ ಭಜನಾಮೃತ ವಿವಿಧ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳು ಕಲಾಪ್ರಿಯರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ
ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ ನಿನಾದವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಗಂಟೆ ಯೊಂದನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಗಿಡರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹೂಗಳ ತೋಟವಿದೆ. ಮಾನಸ್ತಂಭ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು ಸೂತಕ ಪಾತಕಗಳ ಆದಾಗ ಸೂತಕವೇ ಇರುವವರು ಈ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪದೇಶ ಮಂಟಪ
ಬಸದಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶಾಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೋಪುರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೆ ಗುರುಗಳ ಮಂಟಪ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಉಪದೇಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಶ್ರವಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮೂಲಸಂಘದ ದೇಶಿಯ ಗಣ ಕುಂದ ಕುಂದ ಅನ್ವಯದ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಗುರುಗಳು ವಾಸ ಹಾಗೂ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆಡಳಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಗುರುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಇಂದಿನ ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು.
ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ಯೋಗಗಳು
1923-24 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇಲ್ಲೇ ತಂಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಗ್ರೀಷ್ಮ ಯೋಗವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಶ್ರೀಮಠದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಎಂದು ಪೂಜ್ಯ ಮುನಿವರ್ಯ ರಾದ ಜಂಬು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪಾಯಸಾಗರರು ನೆಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆರ್ಯನಂದಿಗಳು, ದೇಶಭೂಷಣ ಮಹಾರಾಜರು, ಆಚಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾನಂದರು, ಆಚಾರ್ಯ ವರ್ಧಮಾನ ಸಾಗರ ಆಚಾರ್ಯ ಬಾಹುಬಲಿ ಸಾಗರ ಆಚಾರ್ಯ ಸಾಗರ ಈ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಜೈನ ಮಠಗಳ ಭಟ್ಟಾರಕರು ಈ ಬಸದಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀ ವಿರಾಗ ಸಾಗರರ ಚಾತುರ್ಮಾಸದ ಇಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಸಂತ ತರುಣ ಸಾಗರರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಗೆ ನಗರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೀನಾಗ ಹಾಗೂ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಭಿಷೇಕಗಳು
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಅಷ್ಟಾಂಗಿಕ ವರ್ಷದ ಎಂಟು ದಿನಗಳು ಮೇಗಿನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಂದಾರ ಅಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ರೋಗರುಜಿನಗಳು ಬಾರದ ಹಾಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಬಲಿ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತು ಪೂಜೆ ಜರುಗಿದಾಗ ದಿಕ್ಪಾಲಕರಿಗೆ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ಶುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತು ಪೂಜೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಧ್ರತೆ
ಗುರುಗಳ ಬಸದಿಗೆ ಕೆಂಪುಕಲ್ಲಿನ ಭದ್ರವಾದ ಸುಮಾರು 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆ ಇದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ವಾಸವಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ನಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ
ಮಾನವ ಸಮಾಜಜೀವಿ. ಅವನ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ತಂದೆತಾಯಿಯರು ಕಾರಣರು. ಅವನು ಬೆಳೆಯುವುದು ಒಂದು ಬಳಗದ ಮಧ್ಯೆ. ಆತ ಬಾಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸಣ್ಣದಾಗಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ ಆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಹೊರಗೆ ಬಾಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅವನ ಜೀವನ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಮೃಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾನವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ತಂದೆ ತಾಯಿ ಸೋದರರು ಸಂಗಡಿಗರು ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಸಹಕಾರದಿಂದ; ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದು ಒಂದು ದೇವಾಲಯ, ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಮಸೀದಿಯ ಮೂಲಕ; ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ತಿಳಿವು ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ.
ಮತ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ
ಮಾನವನ ಸಂಸ್ಕøತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮೂರು : ಮತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆ. ಇವು ಯಾವಾಗ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದುವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.(20000)ಕ್ಕೆ ಆಗಲೇ ಅವನು ಕೆತ್ತಿದ ಅಥವಾ ಕೊರೆದ ಚಿತ್ರಗಳು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತ ಮಾನವ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ತನಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕೆಡುಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಭಾವಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವನಲ್ಲಿ ಮತಭಾವನೆ ಇದೆ. ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ ಇವು ಈಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರದೆ ಒಂದರೊಡನೆ ಒಂದು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಮತಭಾವನೆಯೊಡನೆ ಬೆರೆತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಾಡುಜನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಲಕರಣೆಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಕ್ತನರ ಹಾಡುಗಳು, ಕುಣಿತ ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಮತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಆ ಜನರಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಕಲೆ ಎಂಬ ಭೇದ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲೂ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಕರಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಮತಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ. ಅವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳ ಶಿಲ್ಪ ಅವರ ಮತಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಗಾನ, ಶಿಲ್ಪ, ನೃತ್ಯ ಮುಂತಾದವು ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮತಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದುವು. ಈ ಜನಾಂಗಗಳ ಕಾವ್ಯ ನಾಟಕಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರೆಗೆ ಮತಭಾವನೆಯನ್ನೂ ನೀತಿ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಪುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಯೂರೋಪಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬುದು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಈಚೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾವನೆ. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತದ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿತಾದರೂ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೆರವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಅಲ್ಲಿಯ ಭಾವನೆ.
ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ
ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮತಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಇವುಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ. ಇಂದಿನ ಕಲೆಗಾರರೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಲೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಭಾವಗಳಿವೆ. ಒಂದೊಂದೂ ತಮ್ಮವೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ದೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನೂ ತದನುಗುಣವಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದಿರುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕಲೆಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕೆಂದು ಇವರ ವಾದ.
ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಭಾವನೆ
ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯ, ಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಶಿಲ್ಪ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಕಲೆಯ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಅವುಗಳ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ. ನಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಭಾವನೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತದ ಉದ್ದೇಶ. ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲೆ ತಿಳಿಸಲಾರದು. ಮಾನವ ಹೃದಯದ ಭಾವಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾರದು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆಗಳ, ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳ, ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮತದಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾರವು. ಹಾಗೆಯೇ ಮತವೂ ವಿಜ್ಞಾನ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾರದೆ. ಹಾಗೆ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಈಡೇರಿಸದೆ ಇನ್ನೊಂದರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಭಂಗ ತರಬಹುದು.
ಮಾನವ ಜೀವನ
ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮತ-ಈ ಮೂರೂ ಮಾನವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವ ತುಂಬ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ಇವು ಮಾನವ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ. ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಜನಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲೂ ಮತಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ತುಂಬ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಮಾನವ ಈ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈಡೇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಲು ಒಂದೊಂದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವನ್ನೂ ಶ್ರಮವನ್ನೂ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಕಲೆಗಾಗಿಯೇ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಥವಾ ಮತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನೂ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನೂ ಮುಡುಪಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅನ್ನ, ಬಟ್ಟೆ, ವಸತಿ ಮುಂತಾದ ಜೀವನದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಮನಕೊಡಲೇಬೇಕು. ಇತರರೊಡನೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ನೀತಿಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲೆಗಾಗಿಯೇ, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಮತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತೇನೆಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಕಲೆಗಾರನೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ ಪಾದ್ರಿಯೂ ಪುರೋಹಿತನೂ ತಾವು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಮುಖ್ಯವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲೇ ಬೇಕು. ಕಾವ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತಬೋಧೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಹಣಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಸಂಪಾದನೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ ಇವು ಉಪುದ್ದೇಶಗಳಾಗಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರು ಯಾರೂ ತಮಗೆ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾರರು. ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರು ಕಲೆಯ ಅಂಶಕ್ಕೆ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೀರ್ತಿ, ಹಣಸಂಪಾದನೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಗೌಣವಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗೌಣವಾಗಿ ಎಣಿಸಿ ಕಲೆಯ ಮೌಲ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದೆನಿಸುವುದು ಒಪ್ಪಬೇಕಾದ್ದೇ. ಆದರೆ ಗೌಣವಾಗಿಯಾದರೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸುವುದು ಹಠವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದು
ಕಲೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಇತರರು ಅದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಲಿ ಬಿಡಲಿ ಅದನ್ನು ತಾವು ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ಕಲೆಗಾರರು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಇಂಥ ಕಲೆಗಾರರನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥಿಪರ (ಎಗೋಯಿಸ್ಟ್) ಕಲೆಗಾರರೆಂದು ಕಲೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇವರು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅರಸಿಕರನ್ನು ಕುರಿತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದುಂಟು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವರ ಬಿರಿನುಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ್ದು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಜನ ಮೆಚ್ಚಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂತರಂಗದ ಸಂಕಟ. ಅವರು ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನೋ ಚಿತ್ರವನ್ನೋ ಹಾಡನ್ನೋ ರಚಿಸುವುದು ಜನರ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಗಾಗಿ. ಅವರ ಅಂತರಂಗದ ಇದ್ದೇಶ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಜನರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗಲೆಂದೇ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಾದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದೆ ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ ಕಲೆಗಾರರು ಅವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರ ಒಳ ಉದ್ದೇಶ, ಕಲೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೆಚ್ಚಿಕೆ ಪಡೆಯಲೆಂಬುದೇ, ಈ ಒಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಅವರು ಆಡುವ ಮಾತಿಗೂ ಅಸಾಂಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಮನಗಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತನಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಕಲೆಯೆಂಬಾತ ಕೇವಲ ಹೃದಯ ಕವಿಯಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಯಾವ ಕಲೆಗಾರನೂ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಳೆದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಭಾವವನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲೋ ಚಿತ್ರರೂಪದಲ್ಲೋ ವಿಗ್ರಹರೂಪದಲ್ಲೋ ವಿಷಯೀಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವರ್ಣರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕುವುದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ ಆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಇತರರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾಯಬೇಕೆಂಬುದೇ. ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೊಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯೂ ಹುಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿ-ಸಹೃದಯ ಸಂಬಂಧ ಕಲೆಯ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧ. ಕವಿತೆಯನ್ನು ಸವಿಯುವ ಸಹೃದಯರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕವಿತೆಯ ಚಿಲುಮೆ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗೆ ಸಹೃದಯರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಬೇಕೆಂದೂ ಅರಸಿಕರಿಗೆ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ದುರದೃಷ್ಟ ತಮಗೆ ಬಾರದಿರಲೆಂದೂ ರಸಿಕರಾದ ಜನ ದೊರಕುವುದು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಸುಯೋಗವೆಂದೂ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಕವಿಕೃತಿಗಳಿಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸಬಹುದು.
ಕಲೆಗಾರರ ಕೊಡುಗೆ
ಸಮಾಜಿಕರೂ ಕಲೆಗಾರರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕವಿ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಂಬಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳುಂಟು. ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಅವನ್ನು ಕಲಾಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿರುವವರುಂಟು. ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಜ ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಲೆಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಇರುವ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಕಲೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಸ್ಕøತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಶಕ್ತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾಜ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆ. ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಅತಿಶಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದಂತೆಯೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೇಡುಂಟು ಮಾಡುವ ಅಶ್ಲೀಲ ಕಲೆಯನ್ನೂ ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ಕಲೆಯನ್ನೂ ತಡೆಗಟ್ಟಲೂ ಹದ್ದಿನಲ್ಲಿಡಲೂ ಸಮಾಜ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದರಿಂದ ಕಲೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಹತೋಟಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕಲೆಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಇರುವ ನಿಕಟಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದೊಂದು ಕಾಲದ ಕಲೆಯೂ ಆಯಾ ಕಾಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಅವರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ಕಲೆಗಳೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಾಜದ ಕಲೆಗಳೂ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದ ಕಲೆಗಳೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಯಾ ಸಮಾಜಗಳ ಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾರಣ.
ಆದಿವಾಸಿ ಸಮಾಜದ ಕಲೆಗಳು
ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಕಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರರೂಪವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಆ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೇಡ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ರಕ್ಷೆಗಳಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಗಳಾದ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಶಿಲ್ಪ ವೀರಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು. ಅವರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಟಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳು ಹಲವು ಬಗೆಯವು. ದೋಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಮೀನಿನ ಸಂಕೇತದ ಉದ್ದೇಶ ಮಾಟ. ಪ್ರಾಚೀನ ಐಗುಪ್ತರ ಕಮಲ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೇತ. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಸೂರ್ಯನ ಸಂಕೇತವದು. ಅದರ ಬಳಕೆ ಐಗುಪ್ತರಿಂದ ಗ್ರೀಸಿಗೂ ರೋಮಿಗೂ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೂ ಹಬ್ಬಿತು. ಪ್ರಾಕ್ತನರು ಕಲೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕುಲದೇವತೆಯ ಲಾಂಛನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಅವನ್ನು ಕೋಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲಾಂಛನಗಳು ಪ್ರಾಣಿರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಸ್ಯರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಕ್ತನರು ವೀರರ ರೂಪಗಳನ್ನು, ದೇವತೆಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ಉತ್ಸವಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡಗಳಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಹಳ್ಳಿಗರ ಕಲೆ
ಹಳ್ಳಿಗರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ತನರ ಕಲೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇವನ್ನು ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ಮಾತೃದೇವತೆ ಮತ್ತು ಭೂತಪ್ಪ. ಈ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ನರ್ತನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಲೌಕಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನರ್ತನಗಳ ಮೂಲಕ ಅದು ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ತಾವು ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಾಗಿ ಬೀಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡಸರ ಕವನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಾವಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನ ತಮ್ಮ ಗುಡಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗರುಡಿಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವೀರರ ಮತ್ತು ಹುಲಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವುದೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲೆ. ವೀರಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲೂ ಗಣೇಶ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಇತರ ನಾಟಕಗಳು ಬಯಲು ನಾಟಕಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಯಲುನಾಟಕಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯವರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಡ ಜನರ ಕಲೆಯೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳು
ಲಲಿತಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಕಲೆಗಳು ಎಂಬ ವಿಂಗಡನೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ. ತುಂಬ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಂಗಡನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಮಸೂತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭೇದ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೆಸರಿಸಿರುವ ಅರವತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪ, ಚಿತ್ರ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮುಂತಾದ ಲಲಿತಕಲೆಗಳೊಡನೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಕಲೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ತದ ನಂತರ ವಿಷ್ಣು ಧರ್ಮೋತ್ತರ, ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ, ಶಿಲ್ಪ ಮುಂತಾದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಿಂದಾಚೆ, ಒಂದೊಂದು ಲಲಿತಕಲೆಯನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀಕರಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ 'ಪೊಯೆಟಿಕ್ಸ್' ಎಂಬ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಕಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆಚೆ ಚಿತ್ರ, ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇವು ಮತಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ವಿಧೇಯವಾಗಿದ್ದುವು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಮಂದಿರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇವು ಮತೀಯ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಲೌಕಿಕವಾದುವು (ಸೆಕ್ಯುಲರ್). ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಶಿಲ್ಪ, ಚಿತ್ರ ಮುಂತಾದವು ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಮತಕ್ಕೂ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಮತಗಳಿಗೂ ಇಸ್ಲಾಂಮತಕ್ಕೂ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಕಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೌದ್ಧ, ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಮತಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅಜಂತ, ಎಲ್ಲೋರ, ಮುಂತಾದಗುಹಾಂತರ್ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಲೌಕಿಕವಾಗಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಲೌಕಿಕಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ರಜಪೂತ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು ಪ್ರಣಯ, ವೀರ ಮುಂತಾದ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಪಾಶ್ವಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಹೊಸ ಬಗೆ. ಹಿಂದಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ, ಗಿಡಗಳ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಮೂರ್ತ ವಿಧಾನದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪುರಸ್ಕಾರವುಂಟು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಿಗೆ ಹೋಮರನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇಲಿಯಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿಲ್ಲನ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಈನಿಯಡ್ ಮತ್ತು ಡಾಂಟೆಯ ಇನ್‍ಫರ್ನೋ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾಗಿರುವಂತೆ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾಕೃತಿಗಳಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ ಮಹಾಭಾರತ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕಾವ್ಯಗಳು. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ, ಇಂದಿಗೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ರಾಮಾಯಣಗಳು, ಮಹಾಭಾರತಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ.ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿದ ಕಲೆಯೆಂದರೆ ನಾಟಕ. ಕಾಳಿದಾಸ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಇದು ಭಿನ್ನರುಚಿಗಳುಳ್ಳ ಸಾಮಾಜಿಕರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಲೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು ಭರತಮುನಿಯೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಭಾರತದ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತ, ನೃತ್ಯ, ಗಾನ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆತ ಇದರ ಹತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಂತೆ ಭಾರತೀಯರು ಹರ್ಷಾಂತ ಮತ್ತು ವಿಷಾದಂತ ನಾಟಕಗಳೆಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂಬ ಹೊಸ ಕಲೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಾಟಕವನ್ನು ಈಗ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದೆ.ಹಿಂದಿನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹುಡುಗರು, ವೃದ್ದರು, ಹೆಂಗಸರು, ಗಂಡಸರು ಕಿರುಗಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈಗಿನ ಜನಮೆಚ್ಚಿನ ಕಥಾರೂಪ ಕಾದಂಬರಿ. ಈ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಈಗ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಳೆ ಪ್ರತಿಗಳು ಮುದ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಸಂಗೀತ
ಸಂಗೀತ ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಭಾವಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕಲೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಮಾನವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಮಿಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಶುಗಳನ್ನೂ ಪಶುಗಳನ್ನೂ ಹಾವುಗಳನ್ನೂ ಗಾನ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಮತಂಗಮುನಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಭಾವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತಮಸಾಧನ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಿತ್ರ, ಶಿಲ್ಪ ಮುಂತಾದ ಕಲೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಬಲ್ಲದು. ಸಂಗೀತ ಮಾನವಜೀವನದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಸವವಾಗಲಿ, ಮೆರಣಿಗೆಯಾಗಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ವಾಲಗವಿದ್ದೇ ಇರಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಗೀತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಉಪಯುಕ್ತ ಕಲೆಗಳು
ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಈಡೇರಿಸುವುದು. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರ. ಏಕೆಂದರೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಒಂದು ಸುಂದರ ತಾಳಬಹುದು. ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಪೀಠಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಯಾವ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಲಿ, ಯಾವ ಉಪಯುಕ್ತ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಲಿ, ಆಟವಾಗಲಿ, ಭಾಷಣವಾಗಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ರೀತಿ ಎರಡು. ಅದು ಅಸಂಸ್ಕøತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುಸಂಸ್ಕøತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆತ್ಮಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಕಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಜೀವನದ ಹೆಗ್ಗುರುತು.
ಮುದ್ರಣಕಲೆ
ಈಚೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಉಪಯುಕ್ತ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ವಿದ್ಯೆ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದರಿಂದ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ವಿವಿಧರೂಪಗಳನ್ನು ತಾಳಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮುದ್ರಣದ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯೇ ಕಾರಣ. ನಾನಾ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೂಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೂ ಮುದ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳ, ನಕಾಸೆಗಳ, ಭೂಪಟಗಳ, ಸಂಗೀತ ಭಾಷಣಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದು ಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಪ್ರಚಾರ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಹೇಳಬಹುದು. ಕಲೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಪರಿಮಿತವೂ ಖಚಿತವೂ ಆದ ಅರ್ಥ ಇರುವಂತೆ ಸಮಾಜ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರು, ಅವರ ನಡೆವಳಿಕೆಯ ರೀತಿ, ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಿರುವ ಯುಗಧರ್ಮ, ಅವರ ಆಶೋತ್ತರಗಳು, ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಒಟ್ಟಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾಜ ಎಂಬುದರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜವಾಗಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಮರೆಯಾಗುವ ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೂ ಉಂಟು, ಅದರ ಆಳದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೊಂಡು ಹಲವು ಕಾಲ ಇರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೂ ಉಂಟು. ಕಲೆಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಗೆಯುವಾಗ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಮತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಏಕಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಪ್ಲವ ಉಂಟಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಟು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀಣ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಚಿತ್ರಗಳೂ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳೂ ನೂರಾರು ವರ್ಷ ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆಧುನಿಕಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬೇಗಬೇಗ ವ್ಯತ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಅಷ್ಟೇ ಬೇಗಬೇಗ ಕಲೆಯ ರೀತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಹೊಂದುವುದಲ್ಲ. ಕಲೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಾನುವರ್ತಿ; ವಾಡಿಕೆಯಾದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಈಗಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕಲೆ ರೂಪಿತವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಕೂಗು ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿಶೀಲರಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಲೆ ಬೇರ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಮುಂದಣ ಅವಧಿ ಬಂದೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಅದೇ ತೆರನ ಕೂಗು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮವೇ ಆದ ಕಲಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಕ್ಷಣಿಕ.ಕಾಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ವಾತಾವರಣ-ಇವು ಕಲೆಗಾರನಿಗೆ ಹಿನ್ನಲೆಯೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಮಾಣವೆಷ್ಟು, ಕಲೆಗಾರನ ಸ್ವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವೇನು ಎಂಬ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಚನಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕಲೆಗಾರನ ಮೇಲೆ ಸ್ಫುಟ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಒತ್ತುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಅವನೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.ಇತರ ಕಲೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತವಾಗಿದೆ.
ಹಾರ
thumb|ಹಾರಗಳು
ಹಾರವು (ಮಾಲೆ) ಹೂವುಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುವಿನ ಅಲಂಕಾರಿಕ ದಂಡೆ. ಹಾರಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಧರಿಸಬಹುದು, ಒಂದು ಜೀವವಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ತೂಗುಹಾಕಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪೂಜಾ ವಸ್ತುಗಳು
ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರ
ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ನೆಲದ ಗುಣ, ವಾಯುಗುಣ ಕಾಫಿ ಗಿಡದ ಜಾತಿ. ಬಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸು ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ. ಕಾಫಿ ಬೀಜವನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸರಬರಾಯಿ-ಇವು ಕಾಫಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸುವ ಅಂಶಗಳು. ಕಾಫಿಗಿಡಕ್ಕೆ ಅಂಟುವ ರೋಗಗಳೊ ಹಲವಾರು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಾಫಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸರಬರಾಯಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಏರಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಫಿಯ ಬೆಲೆಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಹೀಗಾಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯ ಸರಬರಾಯಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಳಿಸುವ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಕಾಫಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ
ಕಾಫಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾಫಿ ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ಬ್ರಜಿóಲ್, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ, ವೆನಿಜ್ವೇಲ, ಕೊಲಂಬಿಯ, ಭಾರತ, ಸಿಂಹಳ, ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ, ಈಚೆಗೆ ಆಫ್ರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆಂಗೋಲ, ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್, ಉಗಾಂಡ ಇವು ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೇಶಗಳು, ಕ್ಯಾಮರೂನ್, ಕಾಂಗೋ (ಕೀನ್ಷಾಸ), ಇಥಿಯೋಪಿಯ, ಮಲಗಾಸಿ, ಕೀನ್ಯ, ಅರೇಬಿಯ ಟಾಂಜಾóನಿಂಯಿ- ಇವು ಇತರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೇಶಗಳು.ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರಿಮಾಣ, ಮೌಲ್ಯ- ಈ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಕಾಫಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲೊಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಫಿಯ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮರ್ಯಾದೆಯುಂಟು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಫ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು: ಅವಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಯಮವನ್ನು ತಂದು ಕೊಡತಕ್ಕಂಥದು. ಒಟ್ಟು ಕಾಫಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಸೇ. 70ರಷ್ಟು ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಬ್ರಜಿóಲಿನದು. ಕೊಲಂಬಿಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪಾಲು ತಲಾ ಸೇ. 20. ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ದೇಶಗಳ ನಿರ್ಯಾತದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇ. 44. ಕೊಲಂಬಿಯದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಯಾತದಲ್ಲಿ ಸೇ. 62; ಕಾಸ್ಟ ರೀಕ, ಸೇ. 41; ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್, ಸೇ. 50, ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ, ಸೇ. 46, ಹೈಟಿ, ಸೇ. 58; ನಿಕರಾಗ್ಯ, ಸೇ. 18; ಅಂಗೋಲ, ಸೇ. 34, ಎಕ್ವಡಾರ್, ಸೇ. 20; ಉಗಾಂಡ, ಸೇ. 48; ಈ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾಫಿಯ ನಿರ್ಯಾತವೇ ಆಧಾರ, 1967ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವ ದೇಶಗಳು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಯಾತ 30.6 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್‍ಟನ್, ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿóಲ್ ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಿದ್ದು 10.1 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಕ್‍ಟನ್.
ಕಾಫಿ ಆಮದು ದೇಶಗಳು
ಕಾಫಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖ್ಯ ದೇಶಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಇಟಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡ, ವಿಶ್ವದ ಕಾಫಿಯ ಸೇ. 55ರಷ್ಟನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವಸಾಹತಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಹವನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಚಹದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಸುಂಕ ಹೇರಿದ್ದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಮೆರಿಕನರು ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಸಾರಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಜನ ಚಹದ ಬದಲು ಕಾಫಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಡಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಕಾಫಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ಜರ್ಮನಿ (9%). ಮೂರನೆಯದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (8%). ಕಾಫಿಯ ತಲಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಸೇವನೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿರುವುದು ಸ್ವೀಡನಿನಲ್ಲಿ (24 ಪೌಂ.). ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಡೆನ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಎರಡು ಮೂರನೆಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. (ತಲಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಸೇವನೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 21 ಪೌಂ. ಮತ್ತು 17 ಪೌಂ.)
ಕಾಫಿಯ ಬೇಡಿಕೆ
ಕಾಫಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಿಂತ ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದೇ ಈ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ 1965-68ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ, ನಿರ್ಯಾತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಬಂದ ಪರಿಮಾಣ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿರ್ಯಾತವಾದ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಆಯಾತ ಇವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉತ್ಪನ್ನ, ಪರಿವiಣ, ಆಂiiv
(ಕ್ಷಮೆಟಿP ಟನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ)
1965
1967
1968
ವಿಶ್ವದ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪನ್ನ
46.6
42.6
37.೦೦
37.0
30.8
26.0
22.9
ನಿವ್ವಳ ಅಂiÀiv
11.7
12.8
13.8
ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರ
ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1963ರಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡುವು. ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಫಿ ಮಂಡಲಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಫಿ ರಫ್ತುಹಸಿಗೆಗಳನ್ನು (ಎಕ್ಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಕೋಟಾಸ್) ಈ ಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಸೇವನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ-ಇವಕ್ಕೂ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 1966ರಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಹಿತಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಆತಂಕಗಳುಂಟು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿಯ ಜೀವನ ಮಟ್ಟ ಬಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಜನಕ್ಕೆ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಸೇವಿಸುವ ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳು ಇದರ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿವೆ.
ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಅನುಭೋಗಿಗಳು
ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಿತಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾವಣೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಫಿ ಮಂಡಳಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನೂ ರಫ್ತು ಹಸಿಗೆಗಳನ್ನೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಸಿಗೆಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಒಂದು ಟೀಕೆ. ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಜಿóಲಿನದು ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಪಾಲು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದು ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಾದವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾಫಿಯ ಗುಣ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದಿರುವುದು ಹಸಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದೋಷ. 1967 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಕಾಫಿ ವ್ಯಾಪಾರ
ಭಾರತದ ಕಾಫಿ ಫಸಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ದೇಶದ ಜನರೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಹವನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ಜನರಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಫಿ ಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ. ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಇರಾಕ್- ಈ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಕಾಫಿಯ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಯಾತವಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಹೋಗುವುದು ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ. ಅದೇ ಭಾರತದ ಕಾಫಿಯ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರ. 1967-68ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ 57,331 ಟನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ 33,966 ಟನ್ನುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ರಪ್ತು ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಸಂಪಾದನೆಯಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ರೂ. 18.18 ಲಕ್ಷ.
ಭಾರತದ ಕಾಫಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಬೇಡಿಕೆ
ಭಾರತದ ಕಾಫಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ತ್ವರೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತಿದೆ. 1957ರ ಕಾಫಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಸ್ತರಣ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಕಾಫಿಯ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಯಾತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊಣೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಫಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡು ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಒಟ್ಟಿಲಿಗೆ (ಪೂಲ್) ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಬಹಿರಂಗ ಹರಾಜಿನ ಮೂಲಕವೂ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಕಾಫಿಯನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿಯ ರಫ್ತಿಗೆ ಬೋರ್ಡು ಲೈಸೆನ್ಸ್‍ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚಾರ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಿನ ನೀಡಿಕೆ-ಇವೂ ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡಿನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು. ಕಾಫಿಯ ಆಂತರಿಕ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಯಾತಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಸುಂಕದಿಂದ ಬೋರ್ಡಿನ ಪ್ರಚಾರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಫಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ 1966-67ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹಸಿಗೆಯ ಪರಿಮಾಣ 23,788 ಟನ್. ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿದೆ.
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ, ಬೈಲಂಗಡಿ
ಸ್ಥಳ
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಬೈಲಂಗಡಿಯ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯು ಉಜಿರೆಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇದನ್ನು ಬಂಗಾಡಿಯ ಬಂಗರಸನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಬೈಲಂಗಡಿಯ ರಾಣಿ ಸೋಮಲಾದೇವಿಯು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಳು. ರಾಣಿ ಸೋಮಲಾದೇವಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಸುಂದರ ಬಸದಿಯು ಆ ರಾಜವಂಶದ ಒಮದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿಯೂ ಅದರ ವೈಭವ ಘನತೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುವ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರುಹಾಗಿಯೂ ನಿಂತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ
ಈ ಬಸದಿಯು ೧೪ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವುಳ್ಳ, ೨೩ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತಹ ವಿಗರಹವು ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಯಾವುದೆಂದರೆ ಗರ್ಭಗೃಹ, ಹೊರಮಂಟಪ, ಶುಕನಾಸಿ, ಘಂಟಾಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಹೊರಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂಟಪ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯು ಖಡ್ಗಾಸನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಅಲಂಕೃತ ಸಿಂಹಪೀಠವಿದ್ದು ಮೇಲ್ಗಡೆ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಭಾಳಿಯಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹೊರಗಡೆ ಪೂಜಾಮಂಟಪವಿದೆ. ಪೂಜಾಮಂಟಪದ ನಂತರ ಶುಕನಾಸಿಯಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡು ಗಂಧಕುಟಿಯಿದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭದೇವರ ಸಹಿತವಾದ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ೬ ಕಂಬಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ೨ ಅರೆಕಂಬಗಳಾಗಿವೆ. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲದಾಕಾರದ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶುಕನಾಸಿಯಿಂದ ಫಂಟಾಮಂಟಪಕ್ಕೆ ದಾಟಲು ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ಕಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲುವಾಡವಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಂದು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಈ ಘಂಟಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ವಿಧಿ-ವಿಧಾನ
ಇಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೇಗೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಆವರಣ
ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯ ಪಟ್ಟಕಗಳುಳ್ಳ ೪೦ ಕಂಬಗಲಿವೆ. ಬಸದಿಯ ಮುಮಭಾಗದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ದೇವಕೂಟವನ್ನೂ, ಅದರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಕೀರ್ತಿಮುಖವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊರಮಂಟಪದಿಂದ ಚಂದ್ರಸಾಲೆಗೆ ಇಳಿಯುವಲ್ಲಿ ೩ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾಳಿಯ ಮುಖದ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎದುರಿಗಿರುವ ಚಂದ್ರಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಗೋಪುರವು ಬಸದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಸಲ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಇಂದ್ರರು ಲಭ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಶ್ರೀ ಮಿತ್ರ ಸೇನ ಇಂದ್ರರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅವರ ಮಗ ಶ್ರೀ ಸಂಕಿರಣ ಇಂದ್ರರು. ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕ ಬಳಸುವರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀರ್ಥಂಕರರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಜಲ, ಸೀಯಾಳ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಶ್ರೀಗಂಧದಿAದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಬೆಲ್ಲ, ಬೇಲೆ, ಹೂವು ಮತ್ತು ಕನಕಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸದಿಯ ಗಂಧಕುಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರುತ, ಗಣಧರಪಾದ, ಚವ್ವೀಸ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಸರ್ವಾಹ್ಣ ಯಕ್ಷ, ಬಾಹುಬಲಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಪಂಚ ಪರಮೇಷ್ಠಿ, ಬೈಲಂಗಡಿ ಅರಮನೆಯ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿದ್ಧರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೋಂಪಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅರಷಣಗಿ
ಅಗಸಬಾಳ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ 50 ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಿಜಾಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ದಂಡಿನಮ್ಮ ದೇವತೆ
ದಂಡಿನಮ್ಮ ದೇವತೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಅರಕಲಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ಕಾರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವತೆ.
ಮೂಲ
ಬೆಳವಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಯಪ ಗೋತ್ರದ, ಶಿವಮ್ಮ ಹಾಗು ಶಂಕರರ ಸುಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳಿಗೆ ದಯಾಶಂಕರಿ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.ಶಂಕರ(ಶಿವ) ಇವಳ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ. ದಯಾಶಂಕರಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಪುಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಹಾಡು ಹಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಗ್ರಾಮದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು.
ದಂಡಿನಮ್ಮನ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆ
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಋತುಮತಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಮದುವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದಯಾಶಂಕರಿಯು ಮದುವೆಗೆ ಮುನ್ನ ಋತುಮತಿಯಾದಳು. ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅವಳನ್ನು ಕಾಡಿಗಟ್ಟುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಐದನೆ ದಿನ ಮಂಗಳ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಉಡಿತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಂದರು.ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚಿದಾಗ ಒಂದು ಹುತ್ತವನ್ನು ದಯಾಶಂಕರಿಯು ಮೆಟ್ಟಿನಿಂತಿದ್ದಳು. ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಕಳ್ಳಕಾಕರ ದಂಡು ಕುದುರೆಯಿಂದ ಇಳಿಯಿತು. ಆ ದಂಡಿನ ನಾಯಕ ಬಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದ. ದಯಾಶಂಕರಿಯು ಹೆದರದೆ, ನಿಲ್ಲು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಸುಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿ ಎಂದಳು. ದಂಡನಾಯಕನು ಮುಟ್ಟಲು ಮೊದಲಾಗಿ ಅವನು ಜಡವಾಗಿ ಬಿದ್ದನು. ಬರಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತೆ ಭೂಮಿತಾಯಿಯು ಬಾಯ್ತೆರೆದು ದಯಾಶಂಕರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಅಶ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲಾಗಿ, ಕಳ್ಳರು ಬಂಡೆಗಳಾಗಿ, ಕುದರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಗೂಟವು ಚಿಗುರಾಗಿ ಹೋದವು. ದಯಾಶಂಕರಿಯು ಶಿಲಾ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಶಿಲಾ ಪಾದಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಂದೇ ಕಾರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯ ಪಟೇಲರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ತಾನು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ಅಂದಿನಿಂದ ದಯಾಶಂಕರಿಯು ದಂಡಿನಮ್ಮ ತಾಯಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾದಳು.
ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಡೆಯಿಂದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬಂದು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನ ತಾಯಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ವಿನಿಯೋಗವಿರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ.
ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ
ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ (ದಾರ್ಶನಿಕ) ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.
ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆ, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ವಮೀಮಾಂಸೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನೈಜ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಲೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು
ಟ್ರಿಕಿನಿಯಾಸಿಸ್
ಟ್ರಿಕಿನಿಯಾಸಿಸ್	ನೆಮಟೋಡ ವರ್ಗದ ಟ್ರೈಕಿರಾಯ್ಡಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಟ್ರಿಕಿನೆಲ ಸ್ಪೈರಾಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹುಳುವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಸ್ಥಿತಿ.
ಹುಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಂದಿ, ಇಲಿಗಳ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಪರೋಪಜೀವಿ ಜಂತು ಹುಳುವಿನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಮರಿಹುಳುಗಳು ದುಗ್ಧ ರಸರಕ್ತಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತ ತಂಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಂಟಾಗಿ ಮುದುರಿ ಒಂದು ಹೊರಕವಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ತಂಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಹುಳುಗಳು ಇರುವ ಹಂದಿಮಾಂಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಯಿಸದೆ ತಿಂದಲ್ಲಿ ಅವು ಮಾನವ ಕರುಳನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರೋಪಲಂಬನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಯಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದ ಹುಳುಗಳ ಉದ್ದ 1.4ರಿಂದ 4 ಮಿಲಿಮೀಟರುಗಳು. ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ. ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಸಂಗಮದಿಂದ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಹುಳು ಕರುಳಿನ ಭಿತ್ತಿಯೊಳಗೆ ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ವಲಸೆಹೋಗಿ ಗುಂಡಿಗೆ, ಫುಷ್ಫಸ, ಐಚ್ಛಿಕ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ. ಕವಚಾವೃತವಾದ ಹುಳುಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಜೀವಿಸಿರಬಲ್ಲವು.
ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಈ ಹುಳುಗಳು ಯಾವ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡದೆ ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆ ಹುಳುಗಳಿರುವ ಅಪಕ್ವ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೆ ವಾಂತಿಭೇದಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. 5-7 ದಿವಸಗಳಾದ ತರುವಾಯ ಮರಿಹುಳುಗಳ ವಲಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಧೆ, ಮುಖ ಊದಿಕೊಳ್ಳವುದು, ಜ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸಾಮನ್ಯ. ಇನ್ನು 6-8 ದಿವಸಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಮಾಂಸಖಂಡ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವುದರಿಂದ ಆಯಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮೈಕೈನೋವು ಸ್ನಾಯುನೋವುಗಳು ಸಾಧಾರಣ. ನಾಲಿಗೆ, ಗಂಟಲು ವಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳು ಸೇರಿದರೆ ಉಸಿರಾಟ, ಮಾತಾಡುವಿಕೆ, ನುಂಗುವಿಕೆಗಳು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಫುಪ್ಫುಸಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕೆಮ್ಮು ರಕ್ತ ಕಫಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಎದೆನೋವು, ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮೂರ್ಛಾವಸ್ಥೆ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
ರೋಗಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಔಷಧೋಪಚಾರ
ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಜೀವುಂಡಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹುಳುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಬಹುದು. ರೋಗ ಬಹುಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದಲೂ ಹುಳುಗಳಿರುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರುಳಿನಿಂದ ಹುಳುಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಕೆ ವರ್ಮಿಜೈಮ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಥೈಯೋಬೆಂಡeóÉೂೀಲನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತೂಕಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮಿಗೆ 50 ಮಿಲಿಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಎರಡು ದಿನ ಕೊಟ್ಟರೆ ಗುಣವಾಗಬಹುದು. ರೋಗ ಹರಡುವುದು ಹುಳುಗಳಿರುವ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದಲೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬಹುಶಃ ಹುಳುಗಳಿರುವ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಹಂದಿ ತಿಂದು ರೋಗ ಗ್ರಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಹಂದಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಕಮಾಡದೆ ತಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ರೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇವನಿಂದ ಪುನಃ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ರೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇವನಿಂದ ಪುನಃ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗಾಗಲಿ, ಹಂದಿ ಇಲಿಗಳಿಗಾಗಲಿ ರೋಗ ಹರಡುವ ಸಂಭವ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಥಾಮಸ್ ಟ್ರಾಹರ್ನ್
ಥಾಮಸ್ ಟ್ರಾಹರ್ನ್ (1638-1674} ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುಭಾವಿ ಕವಿ.
ಬದುಕು, ಸಾಧನೆ
ಹರ್‍ಫರ್ಡಿನ ಚಮ್ಮಾರ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನ ಬ್ರ್ಯಾಸೆನೋಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ 1661ರಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎ. ಪಧವೀಧರನಾದ. ಅನಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ದೈವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿ ಬಿ.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಒಲವಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಪಾದ್ರಿಯಾದ. 1657ರಿಂದಲೇ ಕ್ರೆಡನ್‍ಹಿಲ್ ಕ್ರೈಸ್ತಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿದ. 1669ರಲ್ಲಿ ಟೆಡಿಂಗ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಸನಾದಿ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ರಗಳ ಭಂಡಾರಿ ಸರ್ ಆಲ್ರ್ಯಾಂಡೊ ಬ್ರಿಜ್‍ಮನ್ನನ ಖಾಸಗಿ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಕೆಲಸಮಾಡಿದ.
ಅಮಿತ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದು ಈತ ಕ್ರಮೇಣ ಸಾಧಕನ ಹಂತಕ್ಕೇರಿದನಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಚಿಂತನೆ, ಅನುಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹಜಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದುಕ್ಕಿದ ತನ್ನ ಭಾವಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ಭಕ್ತಿಗೀತಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೆಯೆ ಈತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಈತನವೇ ಎಂದು ಬೆಳಕು ಕಂಡುದು ಈತ ಸತ್ತು ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ. ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಈತನ ಕವನಗಳನ್ನು ಹೆನ್ರಿವಾನ್ ಬರೆದವುಗಳಿರಬಹುದೆಂದೇ ಜನ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಹೆನ್ರಿವಾನನ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವೇನೋ ಈತನ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈತ ಆಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮೆಟಾಫಿಜಿಕಲ್ ಕಾವ್ಯಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ. ಸ್ವಂತ ಚಿಂತನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾನುಭವಗಳಿಂದ ತನ್ನದೇ ಅದೊಂದು ತತ್ತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
1699ರಲ್ಲಿ ಎ ಸೀರಿಯಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಯಾತಟಿಕಲ್ ಕಾಂಟೆಂಪ್ಲೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮರ್ಸೀಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಭಗವತ್ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನರ್ಪಿಸುವುದೇ ಈ ಕೃತಿಯ ವಿಷಯ. ಕಾವ್ಯದ ಲಯ, ಮಾಧುರ್ಯಗಳಿರುವ ಈ ಬರೆಹದ ಗದ್ಯ ಮನೋಹರವಾದುದು. 1717ರಲ್ಲಿ ಮೆಡಿಟೇಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿವೋಷನ್ಸ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕ ಸಹ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ 1818ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪೊಯೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೆಲಿಸಿಟಿ ಎಂಬ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ರ್ರ್ಯಾಮ್ ಡು ಬೆಲ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಇದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕಾರವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿ 1903ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅದರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಹೊರಗೆಡಹಿದ. ಈ ಕವನಗಳು ಅದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದ ಹಾಗೆ ಹೆನ್ರಿವಾನನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲ. ಟ್ರಾಹನ್ ಇವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಟ್ರಾಹನ್ 17ನೆಯ ಶತಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾದುದಲ್ಲದೆ ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಡ್ರ್ಸ್‍ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಕ್ ಕವಿಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥವನೆಂಬುದು ವಿದಿತವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಅನಂತರ ಈತನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈತನ ಸೆಂಚುರೀಸ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಟೇಷನ್ಸ್ ಒಂದು ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಕೃತಿ. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳಿದ್ದರೂ ಇದರ ಮನಮೋಹಕವಾದ ಗದ್ಯಶೈಲಿ ಮಾತ್ರ ಅನ್ಯಾದೃಶವಾದುದು. ಈತನ ಕಾವ್ಯ ಸಹ ಇಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಚಿಂತನಾತ್ಮಕ ಶತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಮೂರನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಜೀವನದ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಈತನದೇ ಆದ ಆನಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಜೀವನದ ಗುರಿ ನಿತ್ಯಾನಂದವೇ ಹೊರತು ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲ. ಬಹುಸುಂದರವಾದ ಈ ಲೋಕ ದೇವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಸ್ವರ್ಗ. ಆದರೆ ಈ ಲೋಕದ ಸುಖವೇ ಸರ್ವಸ್ವವಲ್ಲ. ಇಹದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಪರದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎರಡರ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನೂ ಮಾನವ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಆತ್ಮವೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಶವೇ. ಅದರಂತೆಯೆ ಅನಾದಿ, ಅನಂತ. ಇದು ಈತನ ಆನಂದತತ್ತ್ವ ಸಾರ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಂತನ ಚೈತನ್ಯವೇ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ ತನಗಾದುದನ್ನು ಹಲವು ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ವ್ಯಕ್ತಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ನಂದಿ
thumb
ನಂದಿಯು ಈಶ್ವರನ ವಾಹನವಾದ ವೃಷಭ, ಶಿವ ಪ್ರಥಮಗಣಗಳ ಮುಖಂಡ. ಈತನನ್ನು ನಂದೀಶ್ವರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈತನ ತಾಯಿ ಕಾಮಧೇನು. ಸಹೋದರಿ ನಂದಿನಿ. ಶಾಲಂಕ ಮುನಿಯ ಮಗನಾದ, ಶಿಲೆಯನ್ನು ಆಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಲಾದಮುನಿ ಪುತ್ರ ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೂರು ಕೋಟಿ ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ. ಈತನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವ ಆಯೋನಿಜನಾದ ಮಗನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ. ಋಷಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಶುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಲು ನಂದಿ ಶಿಶುರೂಪದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ.
ಒಮ್ಮೆ ರಾವಣ ಕುಬೇರನನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಷಣ್ಮುಖನ ಜನನಸ್ಥಾನವಾದ ಶರವಣ ವನದ ಬಳಿ ಆ ವಿಮಾನ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಿತು. ಆಗ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ನಂದಿ ರಾವಣನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಈಶ್ವರ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಯಾರೂ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೋಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಳಾಗಬೇಡ ಎಂದ. ಆಗ ರಾವಣ ನಂದಿಗೆ ಮಂಗದ ಮೋರೆಯವನೆ ಎಂದು ಪರಿಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಸಂಪತ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಕಪಿಗಳಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ನಂದಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತ.
ಈತ ದಕ್ಷಯಜ್ಞ ವಿನಾಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಗನೆಂಬ ಋತ್ವಿಜನನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದ. ವೀರಭದ್ರ ಆ ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರೂಪಾದೇವಿ
ರೂಪಾದೇವಿ ೮೦ರ ದಶಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಇವರು ೫೦ರ ದಶಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆ ಆದವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿಯವರ ಪುತ್ರಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ಅಂಬರೀಶ್, ಶ್ರೀನಾಥ್, ಅನಂತ್ ನಾಗ್, ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿರುವ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕಮಲ, ಅವಳ ಅಂತರಂಗ, ಸಮಯದ ಗೊಂಬೆ, ಹಾಲುಜೇನು, ತ್ರಿಶೂಲ, ಮರಳಿ ಗೂಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನ.
ಕನ್ನಡ
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಬಸದಿ, ಬೈಲು ಪಲ್ಲದ ಬೀಡು
ಸ್ಥಳ
ಈ ಬಸದಿಯು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಕೊಳಂಬೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಜಪೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಮನೆ ತೋಟ ಗದ್ದೆಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಸದಿ ವಾಮಂಜೂರು ಬಸದಿ. ಅದು ಸುಮಾರು 10-16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶ್ರೀಮತಿ ರೇವತಿ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದನ ಕೀರ್ತಿಯವರು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಶುಭ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರಂತೆ. ಇದು ಮೂಡಬಿದಿರೆ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
ಮಾರ್ಗ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ದಾರಿ ಕೈಕಂಬ- ಬಜಪೆ ಮಾರ್ಗ. ನಮ್ಮ ಬಸದಿ ಅಂಚಿನ ಮಾಡಿನದ್ದು. ಈಗ ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಶ್ರೀ ಯಶೋಧರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 90 ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ಮನೆಯವರು ಈಗ ಇಜಿಲಂಪಾಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬಸದಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ಆವರಣ
ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಒಂದು ಗಿಡ ಹಾಗೂ ದಾಸವಾಳದ ಗಿಡ ಇದೆ. ಅಶೋಕದ ಗಿಡವು ಇದೆ. ಬಸದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಜಯ ಘಂಟೆಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಿಂಬ ಪಂಚಲೋಹದ್ದು. ಅಂದಾಜು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪ್ರಭಾವಳಿ ಇದೆ.
ಪೂಜೆ
ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾನುವಾರ ಮೂಲ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಗೆ ಹೊಂಬುಜದ ಹಿಂದಿನ ಭಟ್ಟಾರಕರು ಬಂದಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳು
ಮನುಷ್ಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾದ ಪಿಷ್ಟಪದಾರ್ಥಗಳು, ನೈಟ್ರೊಜನ್, ಮೇದಸ್ಸು, ಜೀವಸತ್ವಗಳು, ಲವಣ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಮುಂತಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಸ್ಯಗಳು. ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಕಾಯಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೋ ನೇರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸೊಪ್ಪನ್ನೋ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೇರು ದಿಂಡುಗಳನ್ನೋ ಬಳಸುವುದು ರೂಢಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವು ನೀಡುವ ಫಲವನ್ನು ಯುಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಅನಂತರ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೇವನೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ರೂಢಿ.
ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಂಗಡ
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತ. ಅಂಥ ಸಸ್ಯಗಳ ಪುರ್ಣಭಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬತ್ತ, ರಾಗಿ, ಗೋದಿ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಸ್ಯದ ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ-ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪಂಗಡವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: