ಅಪಾಚೆ
ಬೇಟೆ
ಮೂಲತಃ ಪುರುಷರೇ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಪವಾದಗಳು ಇವೆ. (ಉದಾ- ಲಿಪಾನ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೊಲಗಳ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನೆರವಾದರೆ ಚಿರಿಕಹುಆ ಹುಡುಗರಿಗೂ ಮೊಲಗಳ ಬೇಟೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಇದೆ.) ಬೇಟೆಗೂ ಭಾರೀ ಎನ್ನುವಂಥ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿವೆ. ಬೇಟೆಗೆ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ವೈದ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಪಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಪರ್ವತ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಜಿಂಕೆಗಳ ಬೇಟೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರ್ವತ ಶಕ್ತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಬಲಿಯನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.) ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ವಿಲೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಅಥಾಬಾಸ್ಕನ್ ಬೇಟೆಗಾರರಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪರಿಪಾಠವೆಂದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಆಟ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆಸ್ಕಲೆರೋಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ ತನ್ನ ಜೊತೆ ಬೇಟೆಗಾರನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಪಾಲನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿಯ ಭಾವನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನಿಂದತಾನೆ ಉಕ್ಕುವ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನ ಬಂದೂಕುಗಳ ಪರಿಚಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬೇಟೆಯ ಆಯುಧ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ. ವಿವಿಧ ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಲೆಗಳ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲು ಸಿಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕೆಲವುಸಲ ಹಾಕುವುದೂ ಇತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ತಂತ್ರ ರಿಲೇ ಪದ್ಧತಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾರರು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಆ ಪ್ರಾಣಿ ಆಯಾಸಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಬಂಡೆಯ ಸಂದಿಗೆ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧವಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ನಿಷೇಧವಿದೆ. ನಿಷೇಧದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳು, ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು, ಟರ್ಕಿಗಳು, ಮೀನು, ಹಾವುಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಗೂಬೆಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ತೋಳ ಸೇರಿವೆ. ನಿಷೇಧದಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ: ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಲಿಪಾನರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. (ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಎಮ್ಮೆಗಳು, ಜಿಂಕೆ ಅಥವಾ ಎರಳೆಯಷ್ಟು ಸಾಮಾನಯವಲ್ಲ) ಆದರೆ ಜಿಕಾರಿಲ್ಲಾ ಕರಡಿಯನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ನಿಷೇಧಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಮೀನು ತಿನ್ನುವುದು, ಇದಕ್ಕೆ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಿಷೇಧವಿದೆ. (ಉದಾ: ಕೆಲವು ಪೆಬ್ಲೋ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಾದ ಹೋಪಿ ಮತ್ತು ಝುನಿಗಳಲ್ಲಿ) ದೈಹಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾವಿನಂಥ (ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ)ದ್ಧು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಪಾಚೆಗಳು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಗ್ಹಾರ್ನ್(ಜಿಂಕೆಯಂಥ ಕೂದಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ)ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಾಂಸವು ಒಣಗಿ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದಾಗ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪರ್ವತದ ತೊರೆಗಳ ತೀರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಶಿಬಿರಗಳು ಸಾಲ್ಟ್, ಬ್ಲಾಕ್, ಗಿಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಕೋಲೋರಡೋ ನದಿಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರ ತಲೆಎತ್ತುವುದು. ಚಿರಿಕಹುಆಗಳ ಮೊದಲ ಆಟವೆಂದರೆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಫ್ರಾಂಗ್ಹಾರ್ನ್ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದು. ಇತರ ಆಟಗಳು ಸೇರಿರುವುದು: ಹತ್ತಿಬಾಲದ ಮೊಲಗಳು (ಆದರೆ ಜಾಕ್ ರಾಬಿಟ್ಸ್ ಅಲ್ಲ), ಓಪೋಸಮ್್(ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಚೀಲ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿ)ಗಳು, ಅಳಿಲುಗಳು, ಉಳಿಕೆ ಕುದುರೆಗಳು, ಉಳಿಕೆ ಹೇಸರಗತ್ತೆಗಳು, ಸಾರಂಗ (ಎಲ್ಕ್), ಕಾಡು ಹಸು, ಕಾಡು ಇಲಿಗಳು. ಮೆಸ್ಕಲೆರೋ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವರು. ಅವರು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು: ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆಗಳು (ಬಯಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವು), ಹತ್ತಿಬಾಲದ ಮೊಲ, ಎಲ್ಕ್, ಕುದುರೆಗಳು, ಹೇಸರಗತ್ತೆಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಒಪೋಸಮ್ಸ್, ಫ್ರಾಂಗ್ಹಾರ್ನ್, ಕಾಡು ಹೋರಿಗರು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಇಲಿಗಳು. ಬೀವರ್್ಗಳು, ಮಿನ್ಕ್್ಗಳು (ಮಂಗಸಿಯಂಥ ಪ್ರಾಣಿ), ಮಸ್ಕ್ ರಾಟ್ (ಕಸ್ತೂರಿ ಇಲಿ), ಮತ್ತು ವೀಸೆಲ್ಸ್ (ಮುಂಗಸಿಯಂಥ ಪ್ರಾಣಿ)ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶರೀರದ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಕಾರಿಲ್ಲಾಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದೊಡ್ಡಕೊಂಬಿನ ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆಗಳು, ಜಿಂಕೆ, ೆಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಗ್ಹಾರ್ನ್. ಇತರ ಆಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀವರ್, ದೊಡ್ಡಕೊಂಬಿನ ಕುರಿಗಳು, ಚೀಫ್ ಹೇರ್ಸ್, ಚಿಪ್್ಮಂಕ್ಸ್, ಡೋವ್ಸ್, ಗ್ರೌಂಡ್ ಹಾಗ್ಸ್, ಗ್ರೌಸ್, ಪೆಕರೀಸ್, ಪೋರ್ಕುಪಿನ್ಸ್, ಪ್ರೈರಿ ಡಾಗ್, ಕ್ವಿಲ್, ಮೊಲಗಳು, ಸ್ಕಂಕ್ಸ್, ಸ್ನೋಬರ್ಡ್, ಅಳಿಲು, ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಇಲಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುವರು. ಮಿಂಕ್ಸ್, ವೀಸೆಲ್ಸ್, ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ತೋಳಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಗಳ ಶರೀರದ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಲಿಪಾನ್್ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಎಮ್ಮೆಗಳು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮುಂದುವರಿಯುವ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬೇಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವರು. ಎರಡನೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಜಿಂಕೆಗಳು. ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಿಂಕೆಯ ತಾಜಾ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀವರ್್ಗಳು, ಬಿಗ್್ಹಾರ್ನ್ಸ್, ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಬರ್ರೋಸ್, ಡಕ್ಸ್, ಎಲ್ಕ್, ಮೀನು, ಕುದುರೆಗಳು, ಪರ್ವತ ಸಿಂಹಗಳು, ಮೌರ್ನಿಂಗ್ ಡೋವ್ಸ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ, ಪ್ರೇರಿ ಡಾಗ್ಸ್, ಪ್ರಾಂಗ್ಹಾರ್ನ್, ಕ್ವಿಲ್, ಮೊಲಗಳು, ಅಳಿಲುಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು, ಆಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಇಲಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕಂಕ್್ಗಳನ್ನು ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುವರು. ಬಯಲು ಅಪಾಚೆಗಳು ಬೇಟೆಗಾರರು ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಡುಕುವುದು ಎಮ್ಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಾಡ್ಗರ್್ಗಳು, ಕರಡಿಗಳು, ಬೀವರುಗಳು, ಫೌಲ್್ಗಳು, ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ಒಪೋಸ್ಯುಮ್್ಗಳು, ಒಟ್ಟರ್್ಗಳು, ಮೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳು.