cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅರಣ್ಯಕ
ಐತರೇಯ ಅರಣ್ಯಕ
ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಣ್ಯಕಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ‘ಮಹಾ-ವ್ರತ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವರಣೆಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಊಹೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿಯು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯದುಐದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ‘ಪ್ರಾಣ-ವಿದ್ಯಾ’ದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ – ಇದರರ್ಥ, ಪ್ರಾಣ, ಜೀವವಿರುವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಜೀವದ-ಉಸಿರಾದ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳ ಹಾಗೂ ವೇದಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಗಾಳಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಸಿಎಫ್. 2.2.2 ಐತರೇಯ ಅರಣ್ಯಕ). ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ವೇದಗಳ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅಗ್ನಿ ದೇವ ಅಥವಾಸೂರ್ಯ ಅಥವಾವಾಯುವಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೇದಗಳ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಗೆ ನೀಚಕುಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಸರೀಸೃಪಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಿಭಾಗದ ಅರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಅರಣ್ಯಕದ 4ನೆಯ, 5ನೆಯ ಹಾಗೂ 6ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸರಣಿಯ ಮೂರನೆಯ ಅರಣ್ಯಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ‘ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪದ-ಪಾಠ, ಕ್ರಮ-ಪಾಠ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ -- ‘ಸ್ವರಗಳ’ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ವೇದಗಳ ಪಠನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಾಗೂ ಐದನೆಯ ಅರಣ್ಯಕಗಳು ‘ಮಹಾನಾಮ್ನೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ‘ಮಧ್ಯಂದಿನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಯಜ್ಞಗಳ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಹಾಗೂ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ತೈತ್ತಿರೇಯ ಅರಣ್ಯಕ
ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಅರಣ್ಯಕವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಅಸ್ತೌ ಕಥಾಕಣಿಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ ("8 ಕಥಕ ವಿಭಾಗಗಳು"), ಇವು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಶಖದ ಸಮಯದವು ಅಲ್ಲ. ಇವು ಕಥಕ ಶಖದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡತಹವು, ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಕಾಯನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 1, ಇದು ಅತಿ ನಂತರದ ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಾಯ, ಇದು ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಪಠ್ಯದ ಒಳಗೆ ಕಾವಿಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇದರ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರುಣ ಪ್ರಸ್ನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು 132 ಅಣುವಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪಠಿಸಿ ನಂತರ ಮಾಡುವ ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವ "ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ಅಧ್ಯಾಯ"ವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಥಾ ಭಾಗಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1898ರಲ್ಲಿ ಎಲ್.ವಿ.ಶೋರೊದರ್ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 2, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ದಿನ ನಿತ್ಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಐದು ಮಹಾ-ಯಜ್ಞಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇದ (ಸ್ವಧ್ಯಾಯ)ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಎಳೆ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಸಂಧ್ಯಾ ಪೂಜೆ, ಪೂರ್ವಜರ ಆಚಾರಗಳು (ಪಿತೃ), ಬ್ರಹ್ಮ ಯಜ್ಞ, ಹಾಗೂ ಹೋಮದ-ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ('ಕುಸ್ಮಾಂಡ ಹೋಮ') ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ. -- ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ 'ಶರ್ಮಾನ' ಶಬ್ಧವನ್ನು (2-7-1) ಸನ್ಯಾಸಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ (ತಪಸ್ವಿನ್); ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧೀಯರ ಹಾಗೂ ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. -- ಚ. ಮಲಮೌದ್ ಅವರಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು (ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ, 1977); ಎಲ್.ವಿ.ಶ್ರೋಡರ್ ಅವರು 1898ರಲ್ಲಿ ಕಥಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಾಯ 3, ಹಲವಾರು ಇತರ ಹೋಮ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಗಳ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 4, ಪ್ರವಾರ್ಗ್ಯ ಶ್ರೌತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಕೆಂಪಗಾಗುವವರೆಗೂ ಕುದಿಸುವ ಹಾಗೆ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 5, ಪ್ರವಾರ್ಗ್ಯ-ಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ಚಚೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶೈಲಿ). ಅಧ್ಯಾಯ 6, ‘ಪಿತೃಮೇಧ’ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇವು ಸತ್ತ ದೇಹದ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತಹವಾಗಿವೆ. 7, 8 ಹಾಗೂ 9ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಚಿರ-ಪರಿಚಿತ ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್ನ ಮೂರು ಕಣಿವೆಗಳೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 10ನ್ನು "ಮಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷತ್" ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಟಿಎ 10.41-44ಯನ್ನು "ಮೇ–ಧ ಸೂಕ್ತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಂಖಾಯಣ ಅರಣ್ಯಕ
ಇದರಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ: ಅಧ್ಯಾಯ 1-2 ಮಹಾವ್ರತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 3-6 ಕೌಶಿತಕಿ ಉಪನಿಶದ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 7-8 ಸಂಹಿತೋಪನಿಶದ್‌ ಅನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 9 ಪ್ರಾಣದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 10 ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿವೆ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಯು, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಬಲ್ಲರೋ ಅವರು ಅರಣ್ಯಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಲವು ನಂತರ ತಿನ್ನುವುದು, ನಡೆಯುವುದು, ಮಾತಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಕೊಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಆತನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಏನೇನು ನೀಡುತ್ತಾನೊ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. (cf.10-1). ಅಧ್ಯಾಯ 11 ಸಾವು ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕನಸುಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 12 ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಫಲಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 13 ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೈಹಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು ನಂತರ ‘ಶ್ರವಣ’, ಮನನ ಹಾಗೂ ನಿಧಿಧ್ಯಾನಸಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ, ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಧ್ಯಾಯ 14 ಎರಡು ಮಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು “ನಾನೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ” ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಂತ್ರವು ಯಾರು ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಹಾಗೇ ಪಠಿಸುವರೋ ಅವರು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯದೇ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಯ 15ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗುಣ-ಸಂಖ್ಯಾಯನನವರೆಗಿನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಕ ಗುರುಗಳ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ರಹಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಿಂದ ಅರಣ್ಯಕಗಳವರೆಗೆ ಏನೋ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಇದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ವಿವರವಾಗಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು 'ಗುಪ್ತ' ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಅರಣ್ಯಕಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ನಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದವು, ದುರ್ಗಾಚಾರ್ಯರು ಅವರ ನಿರುಕ್ತದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಕಗಳನ್ನು ‘ರಹಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ, ಎಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಗುಟ್ಟುಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
2009.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಕ್ರೈಸ್ತರ ಕನ್ನಡ ಚಳವಳಿ
ಕೊಡಗು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೈಸೂರು ಧರ್ಮಪೀಠ, ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶೀಮೊಗ್ಗೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಧರ್ಮಪೀಠ, ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿಗಳುಳ್ಳ ಬಳ್ಳಾರಿ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಆನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ಆ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ- ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಚರ್ಚಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಬಂದವು.
ಅಸಹನೆಯ ಕಾವು
ಆದರೆ ಆ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳಿಗೆ ಪಾದ್ರಿಗಳಾಗಿ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ರಾಯಪ್ಪರ ಗುರುಮಠದಲ್ಲಿ. ಈ ಗುರುಮಠದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಿಂಹಪಾಲು ತಮಿಳರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ತಮಿಳರೇ. ಇವರ ಅಟ್ಟಹಾಸದ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಗುರುಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಮೆರೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ತಮಿಳರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆ, ಗಾಯನಾಭ್ಯಾಸ, ನಾಟಕಾಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ರಾಜಮನ್ನಣೆಯಿದ್ದು ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಕನ್ನಡಿಗರ ಈ ಕೆಲಸಗಳು ಅವರ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲೆ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಗುರುಮಠದ ವರಿಷ್ಠರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಇದು ಪಿತೂರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಕಳ್ಳನಿಗೊಂದು ಪಿಳ್ಳೆನೆವ ಎಂಬಂತೆ ಅತಿ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡ ಗುರುಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸೆಮಿನರಿಯಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.
ಫಾದರ್ ಪೆನ್ವೆನ್ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾದ್ರಿಯ ಅಭಯಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್ ಡಿಸೋಜ, ಅಂತಪ್ಪ, ಎನ್. ಎಸ್. ಮರಿಜೋಸೆಫ್, ಸ್ಟ್ಯಾನಿಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮುಂತಾದವರು ಕಲೆತು ಬೈಬಲ್ ಭಾಷಾಂತರ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನಾವಿಧಿಗಳು, ಕನ್ನಡ ದೈವಾರಾಧನಾ ಗೀತೆಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಇತರ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳು ಕನ್ನಡದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವೆನಿಸಿದವು.
ಅಂದು ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಲೂರ್ದುಸಾಮಿಯವರ ತಮಿಳು ಭಾಷಾಂಧತೆಯೆಂಬ ನೀಚತನದಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಚು ವಲಸಿಗರ ಏಜಂಟಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಳಿಯತೊಡಗಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಷೆ ತಮಿಳು ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ತಮಿಳು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಬಳಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಸಹಾ ಮೊದಲಾಯಿತು. ಚರ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳರೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡರು. ತಮಿಳುಭಾಷಿಕ ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿದ್ದವರೂ ತಮ್ಮ ಹೌದಪ್ಪ ಗುಣದ ಕಾರಣ ಪಾದ್ರಿಗಳಾದರು. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಹರೆನಿಸಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಕನ್ನಡಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗುರುಮಠದಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಇನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಪಾಡೂ ಹೇಳತೀರದಾಗಿತ್ತು. ಪಾದ್ರಿಯೆಂದರೆ ದೈವಸ್ವರೂಪಿ, ಪಾದ್ರಿ ಹೇಳಿದ್ದೇ ವೇದವಾಕ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಭೋಳೆ ಸ್ವಭಾವದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ತಮಿಳು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿನಿಂದ ಮಾಸಿಲ್ಲ. ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆಗೆ ಜೋತು ಬಿದ್ದದ್ದು ವಿನಯತೆ ವಿಧೇಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಾರದೆನ್ನುವ ಮತಸಂಹಿತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲೂ ಅವರದು ಹೇಳಿತೀರದ ಬವಣೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ, ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚರ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಜೆಗಳು. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಳುಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತಮಿಳರಿಗೇ ಮೊದಲಮಣೆ ಸಿಗತೊಡಗಿದಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಒಳಗುದಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬಲಿಯತೊಡಗಿತ್ತು.
ಸಾವು, ಮದುವೆಗಳಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲವೆಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕನ್ನಡಿಗರ ರೋಷ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಅಸಹನೆಯ ಕಾವು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ ಶ್ರೀಕ್ರಿಸ್ತರಾಜರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೂಗಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಧರ್ಮಸಭೆಯನ್ನು ತಿವಿದು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಗಾಂಧಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು, ಮನೆಮಂದಿಯಿಂದ ವಾಗ್ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ ಅಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣಪುರುಷರಾದರು.
ಬಿಷಪ್ ತ್ರಯರ ಆಯೋಗ
ಇಂಡಿಯಾದ ಕಥೋಲಿಕ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಾವೇಶ (ಇಂಕಧಸ)ವು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಲು ಬಿಷಪ್ ಹೆನ್ರಿಡಿಸೋಜರವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ ತ್ರಯರ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ವಿಶದವಾದ ವಿಚಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅದರ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ ಇಂಡಿಯಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಿರಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಒಡ್ಡಲಾಯಿತು. ಆಯೋಗವು ೧೯೮೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪ರಿಂದ ೯ರವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳ ಜನರು ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
ಬಿಷಪ್ ತ್ರಯರ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಪೋಪರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೫ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ವರದಿಯ ಬಹುಭಾಗ ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಬಿಷಪ್ಪರು ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ೩/೮೩ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಮಿಳು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪೊದುನಲ ಸಂಘಮ್ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು ಈ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತಾದರೂ ಆ ಮೊಕದ್ದಮೆ (ಸಂಖ್ಯೆ OS 951/83) ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು. ನಂತರ ಇಪ್ಪತ್ತು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಕನ್ನಡ ಯಾಜಕರ ಬಳಗವು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಬಿಷಪರು ನಾಲ್ಕು ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾತುಕತೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಆ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇಂಬುಗೊಡುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಇಡದ ಬಿಷಪರು ಮಾತು ಬದಲಿಸಿದರು. ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೇ ಬಿಷಪರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತರು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ ಬಿಷಪರು ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟು ಚಳವಳಿ ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಬಿಷಪರು ದೀರ್ಘರಜೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರನಡೆದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಪೀಠ ಅರಾಜಕವಾಯಿತು. ಪೋಪ್ ಎರಡನೇ ಜಾನ್ಪೌಲರ ಬೆಂಗಳೂರು ಭೇಟಿಯೂ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಪೋಪರ ಬೆಂಗಳೂರು ಭೇಟಿ ತಪ್ಪಿ ಹೋದುದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಚಳವಳಿಯೇ ಕಾರಣ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ರೌಡಿಗಳೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಬಿಷಪರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗ ಪಾದ್ರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸದಂತೆ, ಅನುಮೋದಿಸದಂತೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಅಲಿಖಿತ ತಾಕೀತು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿಷಪರಾಗಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಮಥಾಯಿಸ್
ಅಂತೂ ಕೊನೆಗೆ ೧೯೮೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩ರಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಬಿಷಪ್ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಮಥಾಯಿಸರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾಬಿಷಪರಾಗಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತರಾದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜಗದ್ಗುರು ಆಯೋಗದ ವರದಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ೩/೮೩ ಸುತ್ತೋಲೆಯನುಸಾರ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕೆಲಸ ಏನೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಬಿಷಪ್ಪರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮುಖವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾತರದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ೧೯೬೫ರ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮಹಾಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಧರ್ಮಪೀಠದಲ್ಲಿ ಆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಧರ್ಮಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿಗರೂ ಕನ್ನಡಿಗರೂ ಸಮಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚ್ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವೆಂದು ೧೯೬೭ರಲ್ಲೇ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಅದೇ ಬಿಷಪ್ ಅಲ್ಫೊನ್ಸಸ್ ಮಥಾಯಿಸರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಕಾರವನ್ನೇ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಗಮನವೆಲ್ಲ ಸಂಖ್ಯಾಬಾಹುಳ್ಯದ ಮೌನಿಗಳ ಕಡೆಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಭಾಷಾವಾರು ತಲೆಯೆಣಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾಣಲೆಳಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಆ ೩/೮೩ ಸುತ್ತೋಲೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ತುಂಬುವ ದಿನ ಅಂದರೆ ೨೪ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೭ರಂದು ಕನ್ನಡಿಗರು ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಬೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂದಲೆಳೆದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಷಪರು ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೌಹಾರಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಮ್ಮ ಬಂಟರ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ಕನ್ನಡಪರವಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಅಚಲ ಎಂದು ಮರುತ್ತರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಬಿಷಪರು ೩/೮೩ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಯಥಾವತ್ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆಂದು ೨೩-೦೩-೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಿತ್ತರು. ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಮಾನ್ಯ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಮಥಾಯಿಸರು ಬಿಷಪ್ತ್ರಯರ ವರದಿಯನ್ನು ಮೂಲೆಗೆಸೆದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಬೇರೊಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಿತಿಯೂ ಕನ್ನಡ ಪರವಾದ ವರದಿಯನ್ನೇ ನೀಡಿತು. ಆ ವರದಿಯನ್ನೂ ಮೂಲೆಗೆಸೆದ ಬಿಷಪ್ ಅಲ್ಫೊನ್ಸ್ ಮಥಾಯಿಸರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾಷಾ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಬೇರೊಂದು ಬಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಕಾಸ್ಮೋಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾಷಾ ಚಳವಳಿ ಅಧಿಕಾರದಾಹಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ತುತ್ತೂರಿ ಊದತೊಡಗಿದರು.
ಕನ್ನಡಕ್ರೈಸ್ತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನ
೧೯೮೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦ ರಂದು ಸಂಘವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. o	ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕನ್ನಡವೇ ಮೂಲಮಂತ್ರವಾಗಬೇಕು. o	ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು. o	ಕಥೋಲಿಕ ಧರ್ಮಸಭೆಯು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು. o	ಅನ್ಯ ಭಾಷಿಕರು ತಪ್ಪುತಪ್ಪಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಕಲಿತು ವ್ಯವಹರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯವರೇ ಆದ ಕನ್ನಡಿಗ ಪಾದ್ರಿಗಳೂ ಬಿಷಪರೂ ನಮಗೆ ಬೇಕು. o	ಗುರುವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ರಾಜ್ಯದವರ ಆಡಳಿತ ತೊಲಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ವಾತಾವರಣ ಮೂಡಿಸಬೇಕು. o	ಚರ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೇ ಮೀಸಲಾಗಬೇಕು. o	ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆಯಬಾರದೆಂದು ನಾವೆಂದೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಜಯಂತಿ, ಶುಭಶುಕ್ರವಾರದಂಥ ಮುಖ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು. o	ಬಿಷಪರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭ, ಪೂಜೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಆರಾಧನೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು.
ಈ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯಗಳಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಮಥಾಯಿಸರು ಕವಡೆಯ ಕಿಮ್ಮತ್ತನ್ನೂ ನೀಡದೆ ೩-೧೨-೧೯೮೭ರಂದು "ಕರ್ನಾಟಕ ಕಥೋಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ"ದ ಮೇಲೆ ಕೋರ್ಟಿನ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತಂದು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸದಂತೆ, ಚರ್ಚ್ಅನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ "ಕನ್ನಡ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ವೇದಿಕೆ"ಯು ಹುಟ್ಟಿ ಕಬ್ಬನ್ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಶಿಬಿರ ನಡೆದು ಬಿಷಪರ ನಿವಾಸದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦೦ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಾಗಿತು.
ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪರ ಕೊಲೆಯತ್ನ
೧೯-೦೪-೧೯೯೦ರ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಕಾರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಫಾದರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಡಿಸಿಲ್ವಾ (ಇಂದು ಬಳ್ಳಾರಿ ಬಿಷಪ್) ರವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಫಾದರ್ ಫಾತಿರಾಜ್ರವರು ಎಂಟೊಂಬತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಜಮಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ೬-೪-೧೯೯೦ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧೧:೩೦ ಘಂಟೆಗೆ ಆರ್ಚ್ಬಿಷಪ್ಪರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದರು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಫಾತಿರಾಜ್ರವರು ಹಾಸನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮಹಾಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗಿಸಲು ತೆರಳಿದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಕನ್ನಡ ಗುರುಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವೆಲ್ಲ ಗೋರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಹುಯಿದಂತಾಯ್ತು. ಅದು ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತೆನ್ನಲಾದ ದಿನ ಫಾದರ್ ಫಾತಿರಾಜ್ರೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಇತರರು ಕನ್ನಡ ಗುರುಗಳಾದ ಫಾದರ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪ, ಫಾದರ್ ಅಂತಪ್ಪ, ಫಾದರ್ ಸೆಲ್ವರಾಜ್, ಫಾದರ್ ಅಮೃತರಾಜ್, ಫಾದರ್ ಆರೋಗ್ಯಸ್ವಾಮಿ, ಫಾದರ್ ತೋಮಾಸ್ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸರಹದ್ದಿನ ಪೊಲೀಸರು ಕೊಲೆ ಆರೋಪದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಇದನ್ನೇ ನೆಪವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಕರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಫಾದರ್ ಅಂತಪ್ಪನವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಎತ್ತಂಗಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಲಹಾ ಕೂಟದಿಂದ ಫಾದರ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪರವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇತರ ಕನ್ನಡ ಗುರುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಊರುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಐದು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದು ದಿನಾಂಕ ೧-೧೨-೧೯೯೫ರಂದು ಘನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಫಾದರ್ ಫಾತಿರಾಜ್ರವರನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ಸಾರಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗೆ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಅಲ್ಫೋನ್ಸಸ್ ಮಥಾಯಿಸರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಕಿರಿಯ ಗುರುಮಠ ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎದೆ ತಟ್ಟಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಸಾಧನೆಯೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡಿಗ ಪಾದ್ರಿ ಮಿಖೇಲಪ್ಪ ಮೈಸೂರಿನ ಬಿಷಪರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರವೇ ಗುರುದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ತಾರೆ' ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಒಂದಾದರೂ ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೇ? ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಮಾರಿಕೊಂಡರು. ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬಿಷಪರ ಮನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಹೊಸದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಬೇಕೇ - ಬಿಷಪರ ಬಳಿ ಹಣವಿಲ್ಲ, ಹಳ್ಳಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೋರುತ್ತಿವೆಯೇ - ರಿಪೇರಿಗೆ ಹಣವಿಲ್ಲ. ಇವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪಾದ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಎತ್ತಂಗಡಿ, ಓಲೈಸಿದವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಗಿರಿ.
ಕನ್ನಡಕ್ರೈಸ್ತರ ಎರಡನೇ ಸಮ್ಮೇಳನ
೧೯೯೮ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿದ ಸಂಘವು ಈ ನಾಲ್ಕು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.
ಈ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸ್ಪಂದಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮಾನ್ಯ ಜೆ ಎಚ್ ಪಟೇಲರು ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಪೋಪರಿಗೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದು ಕನ್ನಡ ಬಿಷಪರ ಆಯ್ಕೆಗೆ ತಮ್ಮ ದನಿಗೂಡಿಸಿದರು.
ಆದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲದ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಪಿಂಟೊ ಗದ್ದುಗೆಯೇರಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ೧೭ ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ನನ್ನಿಂದೇನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ ಎಂದೆನ್ನುತ್ತಾ ಧರ್ಮಪೀಠವನ್ನು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ. ವಿದೇಶೀಯರಿಗಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಮಥಾಯಿಸರ ದ್ವೇಷವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರಿಸ್ತ ಮಂದೆಯನ್ನು ಸಲಹಿದ ಬಿಷಪ್ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದಿದ್ದೇ ಪೊಲೀಸರ ಸರ್ಪಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ. ತಾನು ಕನ್ನಡಿಗ ಕನ್ನಡಿಗ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಇವರಿಗೆ ಒಂದಾದರೂ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥೈರ್ಯವಿತ್ತೇ? ತಮಿಳು ಬಿಷಪ್ ಆರೋಕ್ಯಸಾಮಿಯವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸುವಾಗ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇವರು ತಾವು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಾಗ ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮರೆತರೇಕೋ?
ಆಗಬೇಕಾದುದೇನು?
ಬಿಷಪರಾದಿಯಾಗಿ ಪಾದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬವಾಗಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೂಜಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಧರ್ಮಸಭೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬೇರೆ, ತಮಿಳು ಬೇರೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೇರೆ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿ ತಾನು ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನ ಉಣ್ಣುತ್ತಿದೆ. ಚರ್ಚುಗಳೂ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಹಣದ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿವೆ. ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅರುಹುವ ಮನೋಭಿಲಾಷೆಯಾಗಲೀ ಉತ್ಸಾಹವಾಗಲೀ ಈ ಧರ್ಮಸಭೆಗಿಲ್ಲ. ಇರುವಷ್ಟೇ ಜನಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಿ ಉಳಿದಂತೆ ಸಿಡುಕುತ್ತಾ ಬದುಕುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸಮಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬೆಂಗಳೂರು ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಬಡಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ಹೊತ್ತ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನೆನಪೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬರುವ ವಿದೇಶೀ ಹಣದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಯಾರೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ? ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದರೆ ಅದನ್ನು ಭಾಷಾ ಚಳವಳಿ ಎಂದು ಕರೆದು ಅದನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಷಡ್ಯಂತ್ರ ಹೂಡುವುದು ಎಂಥಾ ಧರ್ಮ? ಇಂಥ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ನಿರಂಕುಶ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲವೇ ಅಂದು ಕ್ರಿಸ್ತ ಸಿಡಿದೆದ್ದದ್ದು.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾಧರ್ಮಪೀಠದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಿಗುಳ ಭಾಷಿಕರೂ, ತೆಲುಗು ಭಾಷಿಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡವನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೊಂಕಣಿಗರೂ ಮಲಯಾಳಿಗರೂ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ತಮಿಳರೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಭಾಷಾಂಧರಿಗಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಸಭೆ ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇ ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬಹುದಾದ್ದನ್ನು ಈಟಿಯಿಂದ ತಿವಿಯ ಹೊರಟಿದ್ದೇ ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧ. ಧರ್ಮಸಭೆ ಇನ್ನಾದರೂ ಗುರುಮಠದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ವಾತಾವರಣ ಮೂಡಿಸಬೇಕು, ಕನ್ನಡಿಗ ಗುರುಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು, ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಮುಂದಾಗಬೇಕು, ಹಳ್ಳಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಕಾನ್ವೆಂಟುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬಡಜನತೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಬೇಕು. ಧರ್ಮಸಭೆ ತನ್ನ ಯೋಜನಾ ನಿಧಿಯಿಂದ ಆ ಯುವಕರು ಸ್ವಉದ್ದಿಮೆ ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗಬೇಕು. ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ರೈಸ್ತರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಪೀಠದಡಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. (ಕನ್ನಡ ಬಾರದವರು ತಂತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಪೂಜಾರ್ಪಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಸಂಹಿತೆ Canon 514 ಹೇಳಿದೆಯಲ್ಲವೇ?)
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕಥೋಲಿಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳ ಅಡಿ ಬರುವಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧ ಬೆಂಗಳೂರುನಗರ,ಗ್ರಾಮಾಂತರ,ರಾಮನಗರ,ಕೋಲಾರ,ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ,ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ	ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್ ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೋರಾಸ್ - ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೨ ಮೈಸೂರು ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ	ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಿಷಪ್ ಥಾಮಸ್ ವಾಳಪಿಳ್ಳಿ – ಮಲಯಾಳ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೩ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಹಾಸನ	ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ಟಿ ಅಂತೋಣಿಸ್ವಾಮಿ-ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೪ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಂಗಳೂರು ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಪಾಲ್ ಡಿಸೋಜ - ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೫ ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಾರವಾರ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ವಿಲಿಯಂ ಡಿಮೆಲ್ಲೋ	 - ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೬ ಶೀಮೊಗ್ಗೆ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಶೀಮೊಗ್ಗೆ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಐಸಾಕ್ ಲೋಬೊ	- ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೭ ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಳ್ಳಾರಿ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ಹೆನ್ರಿ ಡಿಸೋಜ		- ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೮ ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬಿಜಾಪುರ, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬೆಳಗಾವಿ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ಪೀಟರ್ ಮಚಾದೋ	- ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ ೯ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಷಪ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಿರಾಂಡ	 - ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ
ನೋಡಿ, ತೆರವಾಗಿದ್ದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಧರ್ಮಪೀಠಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೊಂಕಣಿ ಮಾತೃಭಾಷಿಕರೇ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬೇರಾರೂ ಇವರಿಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸರಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆಗಿಂತಲೂ ಇವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಾಹ ಮತ್ತು ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೇ? ಈಗಿನ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪರಾದ ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೊರಾಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಾಯಿತಲ್ಲ? ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೊಂಕಣಿ ಜನ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಷಪರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಇತರರನ್ನು ಅಂದರೆ ತುಳುಭಾಷಿಕರನ್ನಾಗಲೀ ಸಿದ್ಧಿ ಕುಣುಬಿಯರನ್ನಾಗಲೀ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದಾರೋ ಎಂದು ಮೊದಲು ಆತ್ಮಶೋಧನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಧರ್ಮಪೀಠಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡೇತರರ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು Evangelisation and Inculturation ಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು.
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಹಿಮಾಲಯಾದ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಭೂ-ಮಾಪನ
ಪೀಠಿಕೆ
ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಮತ್ತು ಮಹಾಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಹಿಮಾಲಯಾದ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಭೂ-ಮಾಪನವು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸ. ಅಸಮ ಸಾಹಸವಾದ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮೊದಲು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದಲೂ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಭೂಮಾಪನ ಒಂದು ಮಹತ್ವಾಕಾಕ್ಷೆಯ ಅಸಾಧಾರಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಯೋಜನೆ. ಈ ಮಹಾಕಾರ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ, ಬಹಳ ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಳ್ಳ ಪ್ರಯಾಸದ ಪಯಣಮಾಡಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಹಸ, ಜಾಣ್ಮೆ, ಕೌಶಲಗಳನ್ನೂ, ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನೂ ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜೀವದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಾಪನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು:
ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಬಂಗಾಳದ ಗೌರ್ನರ್ ಆದಾಗ ಅದರ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸPಲು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಪಟ್ಟನು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೇಮ್ಸ ರೆನೆಲ್ಲ್ ನನ್ನು(1767ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಕೇವಲ 24 ವಯಸ್ಸಿನ ರೆನಲ್ಲ್ ದೂರವನ್ನು ಅಳೆಯಲ್ ರಸ್ತೆಮೇಲೆ ಉರುಳುವ ದೊಡ್ಡ ಚಕ್ರವನ್ನು  ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿದ ಸುತ್ತುಗಳ ಲೆಖ್ಖದ ಯಂತ್ರ ಜೋಡಿಸಿ ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಉತ್ತರಮುಖಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದಾರಿಗಳ ದೂರವನ್ನೂ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬಂಗಾಲದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು (ಭೂಪಟ) ತಯಾರಿಸಿದನು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಧೃವ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳೊಡನೆ ಪರಶೀಲಸಿ ನಕ್ಷೆಗೆ ನಿಖರತೆ ಒದಗಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಬಂಗಾಲದ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಲು ಹಗಲಿರುಳೂ ಹತ್ತುವರ್ಷ  ಶ್ರಮ ಪಟ್ಟನು.  ಅವನು ಗ್ರೀಕರ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿಬರುವ ಗ್ಯಾಂಜಿಸ್ ನದಿ ಗಂಗಾನದಿಯೇ ಸರಿ ಎಂದು ಸಾರಿದನು. ಆದರೆ  ಅತಿ ಪರಿಶ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದನು ಅವನು ಭಾರತದ/ ಇಂಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭೂಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು “ಭಾರತದ ಭೂಗೋಲ ಶಾಸ್ರದ ಪಿತ”ನೆಂದು (ಫಾದರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ) ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಇಂಡಿಯಾದ ಸರ್ವೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1800 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅದು ಕಂಪನಿ ಸರ್ಕಾರ ಸದಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಕಾಲ. ಮೈಸೂರು 2,3,4 ನೇ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ ಕಾಲ. ಮಾಕ್ರ್ವಿಸ್ ವಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಗೌರ್ನರ್. ವಿಲಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಎಂಬ 33ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಿಂದ ಭೂ ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗೆ ಕಂಪನಿ ಸರ್ಕಾರ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಣವದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಮದ್ರಾಸು ಸರ್ಕಾರವೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಭೂ ಮಾಪನ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಅಳತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧೃವ ಬಿಂದುಗಳ ಆಧಾರದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಲೆಖ್ಖದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಗುರತಿಸುತ್ತಾ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಮದ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯ (ರೇಖಾಂಶ) ಆಧಾರದಿಂದ   ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಧೃವಗಳನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುವ ರೇಖಾಶವನ್ನೂ ತ್ರಿಕೋನ-ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಾರತ ಪರ್ಯಾಯ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವತಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ತ್ರಿಕೋನದ ಒಂದು ತಲರೇಖೆಯನ್ನು (ಬೇಸ್ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್) ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ತಲಾಧಾರ ರೇಖೆಯ ತುದಿಯ ಎರಡೂ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ತ್ರಿಕೋನದ ಮೂರನೆಯ ಬಿಂದುವನ್ನು ಕಂಬದ ಗುರುತಿನಲ್ಲಿ/ ಬಾವುಟದ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಆ ತ್ರಿಕೋನದ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಆಧಾರ-ತಲ-ರೇಖೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಲೆಖ್ಖದಲ್ಲಿ ಭೂಆಳತೆ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಅಳತೆ ಮಾಡಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ,- ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನ ಚಲನೆ ಇವಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮಾಪನ ಮಾಡುವಾಗ ಭೂಮಿಯ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗು, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ವಕ್ರೀಭವನವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಅಡ್ಡಬರುವಿಕೆ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಹುಲಿ ಚಿರತೆ, ಕಾಡುಕೋಣಗಳ ಕಾಟ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿದ್ದವು. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೇ ಅಳತೆಯು ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅಗತ್ಯ ಪರಿಕರಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಭಾರವಾಗಿದ್ದವು. ಭೂಮಾಪಕರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾಣದಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ..
ವಿಲಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಭೂ ಮಾಪನ ಆರಂಭ
ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಮದ್ರಾಸು (ಚನ್ನೈ) ಮಧ್ಯೆ 11 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಎರಡು ತ್ರಿಕೋನ ತಲರೇಖೆಯನ್ನು (ಆಧಾರ ತಲ ರೇಖೆ) ಗುರುತಿಸಿದನು. ಇದಕ್ಕೆ 30 ಮೀಟರಿನ (100 ಅಡಿ) ಉಕ್ಕಿನ ಚೈನನ್ನು ಬಳಸಿದನು. ಚೈನಿಗೆ ಮೂರು ಕಾಲಿನ ಸ್ಟೂಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಡಿಲವಾಗದಂತೆ ಚಕ್ರದ ಸನ್ನೆಯಿಂದ ಬಿಗಿಪಡಿಸಿದನು. ಶಾಖದಿಂದ ಚೈನಿನ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತ ಪಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದನು. ಈ 11 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಎರಡು ತಲರೇಖೆ ಎಳೆಯಲು ಈ ಚೈನಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 700 ಬಾರಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಾಗ ಖಗೋಲ ಬಿಂದುಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಿಖರತೆಗೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅವನೇ ಜೋಡಿಸಿದ ಮಾಪನ ಯಂತ್ರ (ಥಿಯೊಡೊಲೈಟ್) ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಇದು ಸಣ್ಣ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್(ದೂರದರ್ಶಕ), ಸಮಾನಾಂತರ ಪ್ಯಾರಲಲ್) ಮತ್ತು ಲಂಬ ರೇಖೆಗಳನ್ನು (ಪರ್ಪೆಂಡಿಕ್ಯುಲರ್) ಗುರುತಿಸುವ (ಕೋನ ಮಾಪಕ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೋಡ ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರ. ಅದು ಒಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 5 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ತೂಗತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವಾಗ ಬಿದ್ದು ಕಳಚಿ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಯಿತು. ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಡೇರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೆಲವೇ ಕೆಲಗಾರರ ಸಹಾಯದಿಂದ  ಆರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ  ಪುನಃ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿ  ಜೋಡಿಸಿದನು. ಈ ತ್ರಿಕೋನ ಮಿತಿ ಭೂಮಾಪನವನ್ನು  1805 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದನು. ಹಿಂದಿನ ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದಿ 13 ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು  78 ನೇ ಡಿಗ್ರಿಯ ರೇಖಾಶದಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ  ಉತ್ತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ (ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಬಂದನು. ಹಿಂದಿನ ಅಂದಾಜು ಅಳತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಜನೀಯರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕೋಲಿನ್ ಮೆಕೆನ್ಜೀ ಈ ಭೂಖಂಡದ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಣಣದ  ಭೌಗೋಲಿಕ ಸರ್ವೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದು ಶಿಸ್ತು ಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ವೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮುಂದಿನದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ ತಂದನು. ಅವನು ಮಾಪನದ ಅಳತೆಗೆ -“ಒಂದು ಮೈಲಿಗೆ ಒಂದು ಇಂಚಿನ ಮಾಪನ-ಪ್ರಮಾಣ”ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. 1818ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಸರ್ವೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಸರ್ವೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ನು ಲ್ಯಾಂಬ್‍ಟನ್ ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಅವನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು.
ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೆಲಸಗಾರರು
1920ರಲ್ಲಿ ಮಾಪನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸುವ   ಕೋನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲಕರಣೆಯುಳ್ಳ (ಕೋನ ಮಾಪಕ -ಅಲಿಡೇಡ್) ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಉಪಯೋಗವು ್ಲ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ, ಆದರೆ ತೀಕ್ಷಣ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತೀಯ ನಕ್ಷಾ (ಭೂಪಟ)-ತಯಾರಿಕೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬಹುಕಾಲ ಅನೇಕ ರೀತಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವ ಈ ನಕ್ಷೆ (ಭೂಪಟ) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಆಗಲೆ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಾಡಳತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂದಿತು. ಲಿಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮ್ಯಾಪ್ (ನಕ್ಷೆ-ಭೂಪಟ) ನ್ನು (ಕಲ್ಲಚ್ಚು) ಅಚ್ಚುಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಮ್ಯಾಪ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಆರಂಭದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಜರ್ಝರಿತರಾದರೂ, ನಂತರದವರು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಎವರೆಸ್ಟನು ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವೃತ್ತದ 20 ಡಿಗ್ರಿಯ ಅದುವರೆಗೂ ಮಾಡದ ಅಳತೆಮಾಡಿದನು.
ಜಾರ್ಜ್ ಎವರೆಸ್ಟ್
1823 ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು;  ಜಾರ್ಜ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸರ್ವೆಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದನು (ಸೂಪರಿಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೆ). 1829 ರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸರ್ವೆಯರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಇಂಡಿಯಾ ಸರ್ವೇಯ ಮಹಾ ಪಾಲಕ) ನನ್ನಾಗಿನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಮಳೆಗಾಲ ಅತಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎವರೆಸ್ಟನು ಚಳಿಗಾಲ ಮಳೆಗಾಲವೆನ್ನದೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಕಲಸಮಾಡಿದನು. ದೂರದ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಮಬ್ಬಾದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲು ದಿಣ್ಣೆ ಅಥವಾಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೊಡೆ-ಸೂರು ಮಾಡಿಕೊಂಂಡನು. ಆದರೆ ಮಲೇರಿಯಾದ ಕಾಟ ಸ್ವಲ್ಪ ಇತ್ತು. ಈಗೋಪುರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಗಡಿ ಬಿಂದು (ಬಾಂದು) ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅವನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಲ್ಯಾಂಬ್ಟನ್ ನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು) ಮುಂದುವರೆಸುವುದು. 78ನೇ ಡಿಗ್ರಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಸರ್ವೆ; ಮತ್ತು ಬೀದರನ್ನು ಆಧಾರ ಸಮತಲ ರೇಖೆ (ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆ-ರೇಖಾಂಶ ರೇಖೆ) ಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವುದು; ಅವನು “ಗ್ರಿಡಿರನ್ ವಿಧಾನ”ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ತ್ರಿಕೋನಾಧಾರಿತ 1 ಡಿಗ್ರಿಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಗೆ 6 ಡಿಗ್ರಿಯ ಅಂತರವನ್ನಿಟ್ಟು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಈವಿಧಾನದಿಂದ ಇಡೀ ಭರತಖಂಡದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬರ್ಮಾ ಸೇರಿ ಅಳತೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು. ಇದು ಭೌಗೋಲಿಕರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಆಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರತೆ ವದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭೂ ಮಾಪನ ತಜ್ಞ ಕೆನೆತ್ ಎಂಬುವವನು ಏಷಿಯಾದ ಸರ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ (ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಮಾಪನಕ್ಕೆ) ಜಾರ್ಜ್ ಎವರಸ್ಟನಷ್ಟು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಲ್ಲವೆಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಕರ್
ಜೇಮ್ಸ್ ವಾಕರ್ ,(James Walker (Surveyor General) ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಸರ್ವೇಯರ್ (1826 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ - 1896 16 ಫೆಬ್ರವರಿ) ; (ಅವನು 12 ಮಾರ್ಚ್ 1861, ಭಾರತದ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನೋಮೆತ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆಗೆ 12 ಮಾರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 1861 ರಲ್ಲಿ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆದನು.) ಅವನನ್ನು   1860 ರಲ್ಲಿ  ಖಗೋಳ ಸಹಾಯಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಮತ್ತು  ನಂತರ ಸರ್ವೇಯರ್ ಜನರಲ್ ಆದನು. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ  ಮೂರು ಕೊನೆಯ  ಮೆರಿಡಿಯನ್ನ ಸರಣಿ ಅಳತೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು . ವಾಕರ್ ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಲಸ ನಿಖರತೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು  1862 ರಲ್ಲಿ .  ಆಗ  ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ಬೇಸ್ ಲೈನ್, ಮಾಪನ. ಮತ್ತು  ಅವನ ಮಾಪನ /ಅಳತೆ   ಎಷ್ಟು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ  ನಂತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ  ಕಂಪ್ಯೂಟ್ ಮಾಡಿದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ  ಲೆಕ್ಕ ದ ಉದ್ದ,  ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ನಡುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ, 480  ಮೈಲಿ ದೂರದ  ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬೇಸ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ,  ಆದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಇಂಚು.
ಸರ್ ಆನ್ಡ್ರೂ ವ್ಯಾಗ್-ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರ
1846ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಹರಾಡೂನಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮಾವಾಗಿ ನೇಕ ತ್ರಿಕೋಣ ಅಳತೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ತ್ರಿಕೋನಾತ್ಮಕ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 79 ಎತ್ತರದ ಭಾರೀ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಪರ್ವತಕ್ಕೂ ರೋಮನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು (ಹೆಸರಿನ ಬದಲಿಗೆ) ಕೊಡಲಾಯಿತು.
ಸನ್ 1843 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಆನ್ಡ್ರೂ ವ್ಯಾಗ್ ಸರ್ವೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸರ್ವೆಯರ ಜನರಲ್ ಆದನು. ಅವನು 1856 ರಲ್ಲಿ XV (15 ನೇ) ನಂಬರಿನ ಶಿಖರದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಲೆಖ್ಖ ಹಾಕಿ, ಅದು ಎಲ್ಲ ಶಿಖರಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾದುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಎತ್ತರ 8,839 ಮೀಟರ್ (29,002 ಅಡಿ ಎಂದು ) ಲೆಖ್ಖ ಹಾಕಿದನು. ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ವೆ ಜನರಲ್ ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಮೌಂಟ್ ಎವೆರೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. 1858 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಾಂಟಿಗೊಮರಿ ಪುನಃ ಅಳತೆಮಾಡಿ, ಕಾರಾಕೋರಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಏ1 ಮತ್ತು ಏ2 ಶಿಖರಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಿದ್ದರೂ  ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರದಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾರಿದನು. ಸುಮಾರ 260 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಿಂದ ತ್ರಿಕೋನ ಮಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಅಳತೆ ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕರಾರವಾಕ್ಕಾಗಿದ್ದವು. ಈಗ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು 8,848 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ 29,028/29029? ಅಡಿ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೆನ್ರಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ-ಟಿಬೆಟ್ ಸರ್ವೆಗೆ ಆರಂಭ
ಕಾರಾಕೊರಮ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಹಿಮ ಪ್ರಪಾತ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸರ್ವೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಗಾಡ್ವಿನ್-ಆಸ್ಟಿನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಕೆ2 ಶಿಖರವು ಈಗಲೂ ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುವ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ ಮಾಪನ (ಸರ್ವೆ-ಜಿಟಿಎಸ್) ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಜಾತ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆನ್ರಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಎಂಬುವವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.. ಇವನು ದೈತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ. ಇವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತ್ರಿಕೋನ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಸರ್ವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು. ಯಾರೂ ಏರದ ಎತ್ತರ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ವರ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿದನು. ಶಿಖರ ಏರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದನು. 1862ರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸರ್ವೆಮಾಡುವಾಗ 6800ಮೀ (22300 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಮಾಂಟಗೊಮೆರಿ ಯವರ ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಾಂಟಗೊಮೆರಿ ರಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಜಾನ್ಸನ್ ನು ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ತ್ರಿಕೋನ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಸರ್ವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದನು.
1792 ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ   ಭಾರತ ನೇಪಾಳಗಳಿಗೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು, ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ತಕರನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಭೂತಾನ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಸಿಕ್ಕಿಂನಿಂದ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ರಹದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬೌದ್ಧ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಬೌದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರ ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು 1864 ರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸರ್ವೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಇದುವರೆಗೂ ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ  ಗಡಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಿಮಾಯದ ಒಳ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬಾಗದ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ (ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ)  ಈ ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಗದ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೆನ್ನಿಸಿತು. ಪಾಮಿರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ರಷ್ಯಾವೂ ಬೇರೆ ನೆವಗಳಿಂದ ಅದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನ್ವೇಷಕರನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಉತ್ತರ-ಭಾರತದ ಬಾಗದ ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಆ ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರ್ವೆಗೆ ಗುಪ್ತಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ “ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್” (ಮಹಾ ಕ್ರೀಡೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಶೋಧನೆಗೂ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟಷರು  ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾದ ಈ ಭಾಗದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋದನೆಗೂ ಅದರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟರು. ಟಿಬೆಟಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಲಾಸಾದ ನಿಖರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯಾದ ಅನೇಕ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಯೂರೋಪಿನ್ನರಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೀಪಾಯಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯುಯ್ಯಿದ್ದರೂ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ನಡೆಯಲು ಸೂಚಿಲಾಗತ್ತು
ಸರ್ವೆಗೆ ಪಂಡಿತರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನೇಮಕ
ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲಿನ ಕಣಿವೆಗಳ ಸರ್ವೆಗೆ ಹೊಸಬರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಚೀನೀಯರ /ಟಿಬೆಟನ್ನರ ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿಸಲು “ಪಂಡಿತರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ನೇಪಾಲಿ ಯಾ ಟಿಬೇಟನ್ನರು ಅಥವಾ ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಿಗ್ನೋಮೆಟ್ತ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ವೆಗೆ (ಭೂಮಾಪನಕ್ಕೆ) ಇವರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ  ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಕರ್ನಲ್ ವಾಕರ್ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್  ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿಯ ಕೈಕೆಳಗೆ  ಈ “ಪಂಡಿತರ” ತರಬೇತಿಯ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು..ಹೀಗೆ ಆರಿಸಿದ
ಅವರು ಬಹಳ ಬುದ್ಧಿವಂತರು; ಷಷ್ಟಕ, ದಿಕ್ಸೂಚಿ, & ಸಿ, ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೇಗ ಕಲಿತರು. ದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರಾದರು ..ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಸರ್ವೆಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಡೆಹ್ರಾಡೂನಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಧಾರದಿಂದ ಭೂಪಟ ಅಥವಾ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪಂಡಿತರ ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ದ್ರೋಹಿಗಳು ಅಥವಾ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯಮಾಡುವವರು ಎಂದು ಟಿಬೆಟನ್ನರಿಗೆ ಅಥವಾ ಚೀನೀಯರಿಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಪರ್ವತದ ಕೆಲಗೆ ತಳ್ಳಿ ಸಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ತರಬೇತಿ / ಕೆಲಸ, ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಎಂದು ಕಂಡ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಘೋರ್ತೋಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಹಾಸಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಗದ  ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕ ಮರಳಲು  ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸಾಧುವಾದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಹೀಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ನಯನ್ ಸಿಂಗ್ ಮೊದಲಿಗ. ಅವನ ಸರ್ವೆಗುಪ್ತನಾಮ ನಂ.1 ಅಥವಾ ಪಂಡಿತ (ತಂಡ). ಅವನೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಡೆಹರಾಡೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವನು 2000 ಹೆಜ್ಜೆ ನೆಡೆದರೆ ಒಂದು ಮೈಲಿ ಎಂದು ಗಣನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು 100 ಮಣಿಯ ಜಪಸರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಲಾಮಾನಂತೆ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದನು. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೌದ್ಧರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಕ್ರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದನು ಅದರಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೋನ ಮಾಪಕ ಅಡಗಿತ್ತು. ಸೆಕ್ಸ್`ಟ್ಯಾಂಟ್ ಎಂಬ ಖಗೋಲ ಕೋನಮಾಪಕವನ್ನು ತನ್ನ ಪಯಣದ ಪಟ್ಟಿಗೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗದೆ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅವನ ಮೊದಲ ಪಯಣ 1865-66ರಲ್ಲಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿಗೆ ಮತ್ತು ತ್ರಾದಮ್ (ಜೋಂಗ್ಬಾ) ಗೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಲ್ಹಾಸಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪಯಣಿಗರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಅವನೇ ಲ್ಹಾಸಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೊದಲ ನೌಕರ. ಅವನು ಲ್ಹಾಸಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಕ್ಷಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ (ದತ್ತಾಂಶ ಪಡೆದವ) ಮೊದಲಿಗ. ಅವನು ಯರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಅವನು ಆ ದಾರಿ 2000 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ (1250ಮೈಲಿ)ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದನು. 25 ಲಕ್ಷ ಹೆಜ್ಜೆ ನೆಡೆದಿದ್ದನು. ಅವನ ಇನ್ನೊಂದು ಪಯಣ 1867ರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಉಗಮದ ಮಧ್ಯೆ/ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು. ಮೂರನೇ ಪಯಣ 1873-75 ರಲ್ಲಿ ಲಡಖ್ ನಿಂದ ಲ್ಹಾಸಾಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಸರಾಸರಿ, 16,500ಅಡಿ (5000 ಮೀ) ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಯಣ. ಇವನ ಪಯಣದ ವಿವರ ಸರ್ವೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅವನು (ನಯನ್ ಸಿಂಗ್) ಯರ್ಲುಂಗ ಜಾಂಗಬೋ ನದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಸಾದಿಸಿ ತೋರಿಸಿದನು. ಲ್ಹಾಸಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನ್ಯೈನ್-ಕ್ವಿಂಟಾಂಗ್ಲಾ ಶಾನ್ ಎಂಬ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ಅದು ಕೇಂದ್ರ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ ಮಧ್ಯದ ಜಲಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನು ತೆಂಗ್ರಿ ಸರೋವರವನ್ನು (ಲಾಮ್ ಕೋ) ಗುರುತಿಸಿದನು. ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಇರುವುದು ನಿಜವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪೂರ್ವ ಟರ್ಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದವನು ನಯನ್ ಸಿಂಗನ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಸೋದರ ಕಿಶೆನ್ ಸಿಂಗ್;. ಅವನ ಗುಪ್ತನಾಮ “ಕೃಷ್ಣ” ಅಥವಾ “ಎ-ಕೆ”. 1871 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ನೇಪಾಳದಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ಟಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿ ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಇದುವರೆಗೆ ನಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಕೇಂದ್ರ ಏಷಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಪ್ರದೇಶ ಲ್ಹಾಸಾದ ಲಾಮ್ ಕೊ ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ; ಟಕಿರ್ಉಸ್ತಾನದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ.
ಲ್ಹಾಸಾ ಯಾತ್ರೆ
1873 ರಲ್ಲಿ ಕಿಶೆನ್ ಸಿಂಗ್, ನಯಿನ್ ಸಿಂಗ್ ,ಕಾಲಿಯನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಲೇಹ ದಿಂದ ಕಶ್ಗರ್ (ಕಶಿ/ಕಾಶಿ)ಗೆ ಸರ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪಯಣಿಸಿದರು. ಕಿಶೆನ್ ಸಿಂಗ್ ನ ದೀರ್ಘ ಯಾತ್ರೆ 1878 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದು ಅವನ ಕೊನೆಯ ಸಾಹಸ ಯಾತ್ರೆ. ಅವನು ಡಾರ್ಜಲಿಂಗದಿಂದ ಲ್ಹಾಸಾಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಚೀನಾದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮದ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ತ್ಸಾಯಿಡ್ಯಾಮ (ತ್ಸಾಯಿದಮ) ದ ಜವುಗು ಪ್ರಾಂತದಿಂದ ಗೋಭಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರದ ಭಾಗವನ್ನು ಅನ್ವೇಶಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ಮರು ಪ್ರಯಾಣ ಟಿಬೆಟ್ಟಿ ಮೂಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಅವನು ಈ ಪಯಣ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4,750 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ (3000 ಮೈಲಿ) ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಸಿಂಧೂ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿಯ ಮೂಲ
ನಯನ್ ಸಿಂಗ್ ಯರ್ಲುಂಗ ಜಾಂಗಬೋ ನದಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು (1875) ಸಾದಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರೂ ಇನ್ನೂ ಅನುಮಾನ ಉಳಿದಿತ್ತು. 1880ರಲ್ಲಿ .ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಎಚ್.ಹರ್ಮನ್ನನು ಇದನ್ನು ಪುನಃ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಯರ್ಲುಂಗ ಜಾಂಗಬೋ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮಾಡಿದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ತೇಲಿಬಿಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮ ಪುತ್ರಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಈ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿಯೋಜಿಲ್ಪಟ್ಟ ಲಾಮಾನ ಕೆಲದಾಳು -ಕಿನ್‍ಟುಪ್ ಎಂಬುವವನು ಅವನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಗುರತಿಸಿದ ಅನೇಕ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಯರ್ಲುಂಗ ಜಾಂಗಬೋ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಸರ್ವೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅದು ಆಗ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರದೆ 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಆ ಲಾಮಾನ ಗುಲಾಮ-ಕೂಲಿಯು ಸರ್ವೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಭಾರತ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಈಶಾನ್ಯ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಆಟಾ ಮಹಮದ್ ಎಂಬ ಮುಲ್ಲಾನು ಸ್ವತಃ ಅನ್ವೇಷóಣೆ ಮಾಡಿ 1873-74 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಯೊಂದರ  ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದನು. 1868-73 ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್‍ಜಾ ಶೂಜ ಎಂಬುವವನು ಉತ್ತರ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಕೊಲೆಯಾಗಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೈದರ್ ಸಾಬ್-“ಹವಾಲದ್ದಾರ” ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದನು.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ
1880 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದದ ತ್ರಿಕೋನ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣದ ಸರ್ವೆಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು. ಭಾರತದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳನ್ನು ಭಾಮಿಯ ಎತ್ತರ -ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ  ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಭೂಪಟ / ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕಾಲಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಲಾರ್ಡ್‍ಕಿಚೆನರ್ 1905 ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬಂದ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ಕಾಂಟೂರು ಸರ್ವೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣದ ನಕ್ಷೆ /ಭೂಪಟವನ್ನು ಒಂದು ಇಂಚಿಗೆ ಒಂದು ಮೈಲಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ  ಮಾಡಿಸಿದನು. ಸುಧಾರಿತ ಭೂಪಟಗಳನ್ನು / ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಉತ್ತರದ ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನರ ಸರ್ವೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಳತೆಗೆ ಆಧಾರ ತಲರೇಖೆಯಲ್ಲಿ 1.5ಮೀಟರಿನಷ್ಟು (5ಅಡಿ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಡುಬಂದಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ಆಧಾರ
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ
ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ ವರ್ಗ:ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಇದು ತೆಲಂಗಾಣದ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಲ್ನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಲ್ಗೊಂಡ, ಸೂರ್ಯಪೇಟ್, ಕೃಷ್ಣ, ಎನ್‍ಟಿಆರ್, ಬಾಪಟ್ಲಾ, ಎಲೂರು, ಪಲ್ನಾಡು, ಖಮ್ಮಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ, ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
೧೯೫೫ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೧.೪೨೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್‌ಗಳು (೪೦೫.೧×೧೦೯ ಕ್ಯೂ ಅಡಿ) ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. , ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೬.೯೨ ಘನ ಕಿಮೀ ಅಥವಾ ೨೪೪.೪೧ ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ೪೯೦ ಅಡಿ (೧೫೦ ಮೀ) ಅದರ ಆಳವಾದ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ೦.೯೯ ಮೈಲುಗಳು (೧.೬ ಕಿಮೀ)  ಉದ್ದದ ೨೬ ಪ್ರವಾಹ ಗೇಟ್‌ಗಳು ೪೨ ಅಡಿ (೧೩ ಮೀ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೫ ಅಡಿ (೧೪ ಮೀ) ಎತ್ತರ. ಇದನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ "ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು. ಇದು ಭಾರತದ ಬಹುಪಯೋಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ನಿಜಾಮರು ಮಾಡಿದರು
೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೭ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಜಲಾಶಯದ ನೀರನ್ನು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ನಿರ್ಮಾಣವು ನಂತರ ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೫ ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘಟಕಗಳು ಸೇವೆಗೆ ಬಂದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ವಜ್ರ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ನೆಲೆಯಾದ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು, ಇದು ೧ ನೇ ಮತ್ತು ೨ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ೩೦ ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜಲಾಶಯದ ಪ್ರವಾಹದ ಮೊದಲು, ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವನ್ನು ಈಗ ಜಲಾಶಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪವಾಗಿರುವ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಗ್ರಾಮವಾದ ಅನುಪುಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಯ್ಕೆಯು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಟರ್ ಏರೋಡ್ರೋಮ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಡೇಟಾ
right|thumb|250x250px| ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ಬಲ ಭೂಮಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ನೀರಾವರಿ
ಬಲ ಕಾಲುವೆಯು ಗರಿಷ್ಠ ೩೧೧.೫ ಕ್ಯುಮೆಕ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೨೦೩ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡ ಕಾಲುವೆ(ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕಾಲುವೆ) ಗರಿಷ್ಠ ೩೧೧.೫ ಕ್ಯುಮೆಕ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೧೭೯ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ ಮತ್ತು ನಲಗೊಂಡ, ಸೂರ್ಯಪೇಟ್, ಕೃಷ್ಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೧.೦೦೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ.. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮೇಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ೫೪ ಗ್ರಾಮಗಳು (ನಲ್ಗೊಂಡದಲ್ಲಿ ೪೮ ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರಿನಲ್ಲಿ ೬) ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು, ೨೪೦೦೦ ಜನರು ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ೨೦೦೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಅಲಿಮಿನೆಟಿ ಮಾಧವ ರೆಡ್ಡಿ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ೦.೩೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು (೧,೫೦೦ ಕಿಮೀ2) ನೀರಾವರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ  ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂಮಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಪುಟ್ಟಗಂಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಲಿಫ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦% ರಷ್ಟು ಪುನರುತ್ಪಾದಿತ ನೀರು/ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಲಾಶಯದ ಎಡಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವಿನ ಕಾಲುವೆ ನೀರನ್ನು ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೀರಾವರಿಗೆ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ
ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ೮ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ (೧x೧೧೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ+೭x೧೦೦.೮ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ) ೮೧೫.೬ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಘಟಕವನ್ನು ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೮ ರಂದು ಮತ್ತು ೮ ನೇ ಘಟಕವನ್ನು ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲ ಕಾಲುವೆ ಸ್ಥಾವರವು ತಲಾ ೩೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳ (೪೦,೦೦೦ ಎಚ್‌ಪಿ) ೩ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ೯೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (೧೨೦,೦೦೦ ಎಚ್‌ಪಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡ ಕಾಲುವೆ ಸ್ಥಾವರವು ೬೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ (೮೦,೦೦೦ ಎಚ್‍ಪಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಲಾ ೩೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ನ ೨ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೭ x ೧೦೦.೮ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಯುನಿಟ್‌ಗಳ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾದ ಶೇಖರಣಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಟೇಲ್ ಪಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. thumb| ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಅದರ ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ೧೫೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆ ದಾಟುವಾಗ ಬೇಡದ ಕಾಲುವೆ ನೀರನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೊಳೆಗೆ ಬಿಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಹೋಗುವ ನೀರಿನಿಂದ ರನ್ ಆಫ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು.
ನಾಗಾರ್ಜುನ್ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಈ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶುಷ್ಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ ಆಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್/ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ) ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಗೇಟ್‌ಗಳು ತೆರೆದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೋಟೆಲ್ ವಿಜಯ್ ವಿಹಾರ್ ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಸತಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.
ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು
ಕೃತಕ ಲಿಫ್ಟ್ ನೀರಾವರಿ ಆಧಾರಿತ ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಲ್ಗೊಂಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ನಲ್ಗೊಂಡದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿನ್ -ಸಮೃದ್ಧ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಂಡೆಗಳ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತರ್ಜಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಹರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಸ್ಮಯ "ಕೊಲ್ಲೇರು ಸರೋವರ" ದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸವೆತ ನಿರೋಧಕ ಕಾಲುವೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಡೆಲ್ಟಾಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂಳು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಟಾ ಭೂಮಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಹರಿವು ಭೂಮಿಯ ಲವಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಿವಿಸೀಮಾದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಭೂಮಿಯ ಸಮುದ್ರ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೨೦೦ಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರಿನ ತಿರುವು ಕಿಮೀ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷ್ಣಾ ಹರಿವಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅನೇಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಈಗ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ" ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಚರಗಳ ಪರಿಸರದ ಅದ್ಭುತ ಭೂಮಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ನಿರ್ಮಾಣದ ವರ್ಷದಿಂದ ನದಿಯು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮೂಸಿ ನದಿಯನ್ನು ೧೫ಎಂಜಿ‌ಡಿ ಗೆ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಎಸಿ (ಹಿಮಾಯತ್ ಸಾಗರ್ ೧೯೨೭ - ೧೧ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ) ಮತ್ತು ಮಂಜಿರಾ (೧೯೬೫-೧೯೯೩ - ಮಜಿರಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗೂರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು) ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೧೩೦ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ಗೆ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೯೫-೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ (ಹಂತ I - III) ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ೧೯೦ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ಪೂರೈಸಲು ಇದು ಭಾರಿ ಜಿಗಿತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯೋಜನೆಯು ೬೪ ಎಮ್‌ಜಿಡಿ ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೋರಿಕೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ೧೯೯೫ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು ೩೦% ನೀರನ್ನು ಈಗ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ
ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಿಲ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ೪೯೦ ಅಡಿ (೧೪೯ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. . ಬಳಕೆಯಾಗದ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸುಮಾರು ೧೮೦ ಟಿಎಂಸಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಿಲ್/ಬೆಡ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ೮೦ ಟಿಎಂಸಿಯಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು (೫,೩೦೦ ಕಿಮೀ2)  ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾ ಕಾಲುವೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಓವರ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಈ ಐಡಲ್ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ೩೮೦ ಅಡಿ (೧೧೬ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್, ಹೂಳು ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ೩೦ ಟಿಎಮ್‍ಸಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ತಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಚಾಲಿತ ಪಂಪ್ (ಡಬ್ಲೂ‍ಪಿ‍ಪಿ) ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯ.
ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳಿಂದ ಕೆಳ ತಲೆಯಿಂದ (೭೫ ರಿಂದ ೫೦ ಮೀಟರ್) ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳನ್ನು ದರದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ರೇಟ್ ಮಾಡಲಾದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಯ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರದ (೩ x ೩೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ) ಸಿಲ್ ಮಟ್ಟವು ೪೭೯ ಅಡಿ (೧೪೬ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಪ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ (೩ x ೧೫ MW) ನೀರನ್ನು ನೀಡಲು ಪೆನ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಎನ್ಎಸ್ ಮುಖ್ಯ ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಪಂಪ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರತಿ ೫೦೦೦ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್ ಹರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂರು ಪಂಪ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೯೦ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಪವರ್‌ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಘಟಕಗಳು ಜಲಾಶಯದ ಮಟ್ಟವು ೫೪೦ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಂಪಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ೫೦೮ ಅಡಿ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಡ್ರಾ ಡೌನ್ ಮಟ್ಟ ೫೪೦ ಅಡಿ (೧೬೫ ಮೀ) ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಬರಗಾಲದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂಪಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ೪೪ ಎಮ್‍ಡಬ್ಲೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿನಿ ಹೈಡಲ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದ ಪಂಪ್ ಪವರ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧೨೫ ಮೀ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಎಲ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಜಲಾಶಯದ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ನೀರನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುವು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿರುವ ನದಿ/ಬಾಲ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾದ ಶೇಖರಣಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಜಲಾಶಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯವು ಅದರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨,೧೮,೦೦೦ ಎಮ್ಡಬ್ಲೂ ಎತ್ತರದ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.