cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನಿರ್ಮಾಣ
ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆ
ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಗತ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸಾಗಣೆ ಇಲಾಖೆಗಳು (DOTs) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ-ರಚನೆ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸ್ಫಾಲ್ಟ್ ಪೇವ್ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (NAPA) ಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆಂಟ್ ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ಸೂಚಿಸಿದರು. DOTs ಗಳಲ್ಲಿ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ರಚಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಡಳಿತ ಸಂಪಾದಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಿ), ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಬಂಧಕ, ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಜೊತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನು ಚುರುಕಾದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಹಕನು ಕರಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಅಥವಾ ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಗೂಡಿ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಭರವಸೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಒಪ್ಪಂದದ್ದುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಮನೀಯತೆಯನ್ನು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕೆಲಸದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕರಾರಿನ ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಗಳಿಕೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಕಾನೂನು ಪರಿಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಧಿಕಾರ
ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದ ಯೋಜನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, AHJ ಯ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವಲಯದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಜೊತೆ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಆಲೋಚನೆಯ ಕಟ್ಟಡವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ವಿವರವಾದ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹಾಗೂ ರಚನಾತ್ಮಕ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ವರ್ತಮಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪುರಸಭಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಇಲಾಖೆಗೆ  (ಮತ್ತು ಹಲವು ವೇಳೆ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಗೆ) ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪುರಸಭಾ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯು ಅಗ್ನಿ-ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಶಾಸನಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳ ಜೊತೆ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. thumb|left|190px|ಕನ್ಸಾಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ
ಅಡಿಪಾಯ ಅಗಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯದ ಲೈನುಗಳನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತ ಗೊಳಿಸಲು ಡಿಗ್ ಸೇಫ್ ನಂತಹ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಮುಖಾಂತರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯದ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಹಾಲಿ ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು, ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗ, ಫೋನು, ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್ ಅನುಕೂಲತೆಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಟ್ಟಡದ ಕಾನೂನು ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪುರಸಭಾ ಕಟ್ಟಡದ ತಪಾಸಣಾಧಿಕಾರಿಯು ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಂಪೂರ್ನವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ತಪಾಸಣೆಯು ಅಂಗೀಕಾರವಾದಾಗ, ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಪ್ಪಿಗೆ  ಕೊಡಬಹುದು.
ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡವು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಶಾಸನ ಗಳ ಜೊತೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಅದರ ಉಪಯೋಗ, ವಿಸ್ತರಣೆ, ಕಟ್ಟಡದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡದ ನಿಯಮದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ AHJ ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಯು ಕೆ ದಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ, ಯೋಜನಾ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ.
ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
thumb|right|USA ದಲ್ಲಿನ ಮೆಸ್ಯಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸ್ಟೀಲ್ ನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆಂದು ಜೋಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದಿಮೆಯೊಳಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಂತಹ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ:
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯು ಕೆ ದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೆ "ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿರುವ" ಸೇವಾಕಾಲದ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯು ಕೆ ದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ 8500 ಸೇವಾಕಾಲದ ತರಬೇತಿಗಳು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣಿತಿಯು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ ಕಾರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತಜ್ಞ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ವಿಶೇಷವಾದ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತವೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಒಂದು ರೂಪರೇಖೆಯ ಸಹಿತ ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:
ಇತಿಹಾಸ
ಸರಳ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವ ಕೈಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಗುಡಿಸಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯಗಳು ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದ್ದವು. ತಾಮ್ರಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗಾರೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಬಡಗಿಗಳಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಾರರ ಒಂದು ವರ್ಗವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ,ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಗಳಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಉಗಿ-ಶಕ್ತಿಯ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವಂತಹ ಯಂತ್ರಗಳಾದ ಕ್ರೇನ್ ಗಳು, ಎಕ್ಸವೇಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬುಲ್ಡೊಜರ್ ಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಬೇಲೂರು ರಾಮಮೂರ್ತಿ
ಬೇಲೂರು ರಾಮಮೂರ್ತಿಯವರ ಕೃತಿಗಳು:
ಕಥಾಸಂಕಲನ
ಹಾಸ್ಯ ಸಂಕಲನಗಳು
(೧೦೮ ನಗೆಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ)
ಪಾಶ್ಚೀಕರಣ
ಇದು ಘನ,ದ್ರವ ಮತ್ತು ಅರೆದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿ(ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ)ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಪಾಶ್ಚೀಕರಣದಿಂದ ತುಂಬ (more than its shelf life) ಸಮಯದವರೆಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಲೂಯಿ ಪಾಶ್ಚರ್ ೧೮೬೨,ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦ರಂದು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಲು,ಹಣ್ಣಿನ ರಸ,ವೈನ್,ಬಿಯರ್,ಬೆಣ್ಣೆ,ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮುಂತಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತುಂಬ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕೆಡದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಪಾಶ್ಚೀಕರಣ ವಿಧಾನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ
ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಬಂದಾಗ ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಕ,ಚ,ಟ,ತ,ಪ ಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ವರ್ಣಗಳು ಪರವಾದರೆ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಗದ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಣವು ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ವಾಕ್ + ಈಶ = ವಾಗೀಶ
ಜಗತ್ + ಗುರು = ಜಗದ್ಗುರು
ದಿಕ್ + ದೇಶ = ದಿಗ್ದೇಶ
ಸತ್ + ಉದ್ಯೋಗ = ಸದುದ್ಯೋಗ
ವಾಕ್ + ದೇವಿ =ವಾಗ್ದೇವಿ
ಅಚ್ + ಅಂತ =ಅಜಂತ
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ
ಅನುನಾಸಿಕ ಸಂಧಿ
ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಬದಲಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ (ಅನುನಾಸಿಕ) ಬಂದಾಗ ಅನುನಾಸಿಕ ಸಂಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ‌ಷಣ್ಮುಖ
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ಶಿರೋಲೇಖ
ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕರ್
'''ಡಾ. ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕರ್''' ಇವರು ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ( ೧೯೩೬ ಜೂನ್ ೩೦) ಜನಿಸಿದರು. ಇದೀಗ ಇವರು ಮಂಗಳೂರು ನಿವಾಸಿಗಳು. ಇವರ ಪತಿ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಜನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.ಸಾರಾರವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹಾಗು ಮಹಿಳೆಯ ಶೋಷಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ದಿಟ್ಟತನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರಾ ಅವರು ಬರವಣಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕನ್ನಡದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಮೂಲಕ.
ಪುರಸ್ಕಾರ
ಇವರ ಕಾದಂಬರಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಬಹುಮಾನವನ್ನು ಹಾಗು ಮಲ್ಲಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕಮಲಾ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್
ಕಮಲಾ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ (ಜನವರಿ ೧೬, ೧೯೩೦ - ಆಗಸ್ಟ್ ೭, ೨೦೧೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ತಜ್ಞ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೊಕಾಂಪಾಟಿಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (ಎ‌ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಐ) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಬ್ಲಡ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೆಲ್ಲೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ಯಾಥಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೭ ಮತ್ತು ೧೯೬೮ ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹಿಸ್ಟೋಕಾಂಪಾಟಿಬಿಲಿಟಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಶಕುಂತಲಾ ದೇವಿ ಅಮೀರ್ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಅಮೀರ್ ಚಂದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿಯ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ೧೯೯೬ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೋಕಾಂಪ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಓಹಿಯೋದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಬ್ಲಡ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಲೂಪಸ್, ನೆಫ್ರಾನ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್, ಇಮ್ಯುನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ಸ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ , ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮನ್ ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿ  ಸೇರಿದಂತೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಸಿನ್ (೧೯೯೫) ಗೆ ಸಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಸಹ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ವತರಣ್ಯನ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೂಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯ ಹೆನ್ರಿ ಆರ್ ವಿಂಕ್ಲರ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರೊಫೆಶನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ/ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಪಾಕ ಕ್ರಾಂತಿ
ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಕ್ರಾಂತ ಕರ್ನಾಟಕ ದವರೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಥಾಸಂಕಲನ.ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಮೂಡಿಗೆರೆ ಇದರ ಪ್ರಕಟಣೆ.
ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು
ವರ್ಗ:ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಗಂಗಾ ಪಾದೇಕಲ್
ಗಂಗಾ ಪಾದೇಕಲ್ಲು
ಜನನ: ೦೧-೦೯-೧೯೪೮, ಪುತ್ತೂರು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ) ವೃತ್ತಿ: ಲೇಖಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ: ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಕಾರ/ಶೈಲಿ: ಸಣ್ಣಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು ವಿಷಯ:ಕನ್ನಡ
ಜನನ,ಜೀವನ:
೦೧-೦೯-೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಂಗಾ ಪಾದೇಕಲ್ಲು (ಮೂಲ ಹೆಸರು: ಗಂಗಾರತ್ನ) ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರಿನವರು. ಇವರ ತಂದೆ ಮುಳಿಯ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ, ತಾಯಿ ಸರಸ್ವತೀ ಅಮ್ಮ. ೭ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ತಮ್ಮ ೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂಟ್ವಾಳ ಪಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕನ್ಯಾನ ಸಮೀಪದ ಪಾದೇಕಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕ ಮನೆತನದ 'ಮಾಧವ' ಎನ್ನುವವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ. ಸವಿತಾ, ಅರುಣಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ತಮ್ಮ ೩೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಗಂಗಾ ಪಾದೇಕಲ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು:
ಉಲ್ಲೇಖ
<References/>
ಕುಡ
thumb|6) ಕುಡ
ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಡವು ನೇಗಿಲಿನ ಒಂದು ಘಟಕ. ಇದು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಥವಾ ಅಗ್ರದ ಅಂಚು ಮತ್ತು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮುಂಗತ್ತಿಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು (ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ನೆಲ ಕೊರೆಯುವ ಶಲಾಕೆಗಳು) ನಿಕಟವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ಕುಡವು ಹಲವುವೇಳೆ ಮೂಲಭೂತ ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಒಳಗೆ ತೂರಿಸಿ (ಕಮ್ಮಾರನು) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸಿದ ಅಲಗು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕುಡ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಇಡೀ ಸಂಯೋಜನೆಯು ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಸೀಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಬುಡಮೇಲಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಡವು ಮುಂದೆ ಮುಂಗತ್ತಿಬಿಲ್ಲೆಯು ಇರದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ನೇಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸವೆದು ಜೀರ್ಣವಾದ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟುಹೋದ ಮುಂಗತ್ತಿಬಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕುಡ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕುಡಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೫೦೦ರ ಕಾಲಮಾನದ ಚೀನಾದ ಮಾಜಿಯಾಬಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಯಿ ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತ ಕಂಡುಬಂದವು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು
ಜಯಂಟೆಸ್ ಗೀಸರ್
ಜೈಂಟೆಸ್ ಗೀಸರ್ ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೇಲಿನ ಗೀಸರ್ ಬೇಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಂಜಿ ಮಾದರಿಯ ಗೀಸರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ೧೦೦ರಿಂದ ೨೦೦ ಅಡಿಯರವರೆಗೆ  ತಲುಪುವ ಅನೇಕ ನೀರಿನ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಫೋಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2 ರಿಂದ 6 ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ನೀರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಉಗಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಮೊದಲು ಭೂಗತ ಉಗಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಅಲುಗಾಡಬಹುದು. ಸ್ಫೋಟಗಳು ಗಂಟೆಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಚಂಡ ಉಗಿ ಹಂತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು 4 ರಿಂದ 48 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು. ಆರು ವರ್ಷಗಳ, 210 ದಿನಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ 2020 ಆಗಸ್ಟ್ 26 ರಂದು ಗೀಸರ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. 15 ದಿನಗಳ ನಂತರ 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಮುಂದಿನ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 11 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿದೆ
ವರ್ಗ:ದುರಂತಗಳು
ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ
ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಋಷಿ. ಈತ ಕಹೋಡ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸುಜಾತೆಯ ಮಗ. ಜನ್ಮತಃ ಅಸಾಧಾರಣ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ. ದೇಹದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಉದ್ಧಾಲಕನೆಂಬ ಮಹರ್ಷಿಯು ಆಶ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ವೇದೋಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲಕ ಕಹೋಡ ಅವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮುಂದೆ ಕಹೋಡನ ಸೇವಾಪ್ರೀತಿಗೆ ಸಂಪ್ರೀತಗೊಂಡ ಉದ್ಧಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ಸುಜಾತಳನ್ನು ಕಹೋಡನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತ ಒಂದು ದಿನ ಕಹೋಡ ಮುನಿ ತಮ್ಮ ವೇದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸುಜಾತೆಯು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಗಂಡನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಇದ್ಯಾವುದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಹೋಡಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರೋಪಚಾರಣೆಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯೆ ಒಂದೆರಡು ಕಡೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಮಂತ್ರ ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಸುಜಾತೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಗು ಕಹೋಡಮುನಿಯ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿ ನಗುತ್ತದೆ. ಸುಜಾತೆಗೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವಿನ ಗೇಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪತಿಗೆ ಹೇಳುವದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಹೋಡ ಮಹರ್ಷಿ ಎಂಟು ಸಲ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತೀಸಲವೂ ಮಗು ನಕ್ಕು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಂಟನೇ ಸಲ ಮಾತ್ರ ಸುಜಾತಳಿಗೆ ತಡೆಯಲಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಪತಿ ಕಹೋಡ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮದವೇರಿದ್ದ ಕಹೋಡರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಎಂಟು ಸಲ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿ ನಕ್ಕ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಕೋಪ ಬರುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಸುಜಾತೆಯ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ 'ಎಂಟು ಸಲ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಕೂಡ ಊನವಾಗಲಿ..' ಅಂತ ಶಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟಿದವನೇ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ.
ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ. ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಜಯಪುರ
ಬಿ.ಎಲ್.ಡಿ.ಇ.ಎ.ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು 1986 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ, ನವದೆಹಲಿಯು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕಾಲೇಜು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಉಪನ್ಯಾಸ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅನುಭವಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ನುರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಲ್ಲದ ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒಂದು ತಂಡದ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುವ ಎಲ್ಲ ಪಠ್ಯಗಳು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಸಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸೆಲ್ ಹೊಂದಿದೆ.
ಆವರಣ
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ೨೦ ಎಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಕಾಲ್ಚಂಡು ಮೈದಾನ ಇದೆ.
ಗ್ರಂಥಾಲಯ
ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ಎಲ್ಲ  ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೈನಿಕ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಂಟು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರವೇಶ
ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ (೧೦+೨) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಚೈನ್ ಸಿಂಗ್
ಚೈನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಶೂಟರ್. ಇವರು ೦೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೯ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ರ ಏಷೀಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಾನದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕುವೈತ್ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೭ನೇ ಏಷೀಯನ್ ಏರ್ಗನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ವಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೬ರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷೀಯ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಆರು ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಚೈನ್ ಸಿಂಗ್ ರವರು ಶೂಟ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತರು.
೨೦೧೪ರ ಏಷೀಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್
ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨೦೧೪ರ ಏಷೀಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ೪೪೧.೭ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಪುರುಷರ ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಪಡೆದರು.
೭ನೇ ಏಷೀಯನ್ ಏರ್ಗನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಕುವೈತ್ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಏಳನೇ ಏಷೀಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಾರ್ಚ್ ೦೭ ರಿಂದ ೧೫ನೇ ತಾರೀಖಿನವರೆಗೆ ನೆಡೆದಿತ್ತು.ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ೨೦೬ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೧೫ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ
ಕೇರಳದ ಏಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೩೧ ರಿಂದ ಫ್ರೆಬವರಿ ೧೪ರ ವರೆಗೆ ೨೦೧೫ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ನೆಡೆಯಿತು. ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ. ಸಿಂಗ್ ರವರು ವಯಕ್ತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ
ಮೂರು(೨ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ೧ ಕಂಚು) ಪದಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೨೦೦ ಅಂಕಗಳಿಗೆ ೧೧೮೧ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಇವರ ವಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಯು ಆಗಿದೆ.
೨೦೧೬ರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ
೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಗುಹವಾಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೧೨ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
೨೦೧೬ರ ರಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್
೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ರಿಯೋ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ೨೩ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ
೨೦೧೭ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಆರನೇ ರಾಷ್ಟೀಯ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಮನ್ವೇಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಕಾಮನ್ವೇಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ ಪ್ರೊನೆಯಲ್ಲಿ ೪ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ೫೦ ಮೀಟರ್ ರೈಫಲ್ನಲ್ಲಿ(೩ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ) ೫ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
thumb|ಚೈನ್ ಸಿಂಗ್
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)
ಗುಜರಾತ್ನ ಕಛ್ ಹಾಗು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೋಧಪುರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಇವುಗಳ ತವರೂರು. ಭಾರತದ ಮೂಲ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಶಿಲಾಯುಗದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಪ್ಪ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಗೋವಿನ ಚಿತ್ರ ಕಾಂಕ್ರೇಜ್‍ನದೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಾರಗಳಿವೆ. ಈ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿಯಾಗಿಯೂ ಹಾಲಿನ ತಳಿಯಾಗಿಯೂ (ಉಭಯ) ಬಳಸಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಂಕ್ರೇಜ್ ತಳಿಯ ಗೋವುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರವಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದು, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ನಸುಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಇವುಗಳು ಉಬ್ಬಿದಂತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮೂಗು, ನೀಳವಾದ ನೇತಾಡುವ ಕಿವಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಿಡಿದಾದ ಕೊಂಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೋರಿಗಳು ಭುಜ, ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.
ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ,ದಾವಣಗೆರೆ
ಅವಲೋಕನ
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ದಾವಣಗೆರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು "ದಾವನ ಕೆರೆ" ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರರ್ಥ "ಕೆರೆಗಳ ಗ್ರಾಮ".ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಾಲಯ.
ಇತಿಹಾಸ
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ದಾವಣಗೆರೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಇದು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ನೊಳಂಬವಾಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಚಾಲುಕ್ಯರಿಂದ ಪಾಂಡ್ಯರು, ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರಿಗೆ ಇದು ಕೈ ಬದಲಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ದಾವಣಗೆರೆಯು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಪಾಳೇಗಾರ ನಾಯಕರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗ ಮರಾಠರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತಡವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಾವಣಗೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಧಾರ್ಮಿಕತೆ
200px|thumb|right|ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದುಗತ್ತಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ,ಕೆಲಭಕ್ತರು ದುರ್ಗಮ್ಮ, ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ಮತ್ತು ದುರ್ಗವ್ವ ಎಂದು ಕರೆದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ
ದುರ್ಗಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ದಾವಣಗೆರೆಯ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ದಾವಣಗೆರೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾದ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿ ವಾರದ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಜಾತ್ರೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
https://www.karnataka.com/temples/
ಕಲೀಂ ಉಲ್ಲಾ ಖಾನ್
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/KALIMULLAH_KHAN_MANGO_MAN.jpg/220px-KALIMULLAH_KHAN_MANGO_MAN.jpg|thumb| ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ ೨೦೦೮
ಮಾವಿನ ಮನುಷ್ಯ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಾಜಿ ಕಲೀಮುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ತಳಿಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮಾವು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಸಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿ ೩೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಿಧ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋ ಬಳಿಯ ಮಲಿಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಖಾನ್, ೭ ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕಸಿ ಮಾಡುವ ಅಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಸರಣ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಹಲವಾರು ಹೊಸ ತಳಿಯ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾದ ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್, ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ, ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮುಂತಾದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅನಾರ್ಕಲಿ, ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ತಿರುಳಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕೂಡ ವಿಭಿನ್ನ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ತೋಟಗಾರಿಕೆಗೆ  ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಎಂಬ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Mr_kalimullah_khan_meeting_with_his_Fan_in_his_home.jpg/220px-Mr_kalimullah_khan_meeting_with_his_Fan_in_his_home.jpg|thumb| ಶ್ರೀ ಕಲೀಮುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ಶಹನವಾಜ್ (ಕೃಷಿ ವೃತ್ತಿಪರ) ರೊಂದಿಗೆ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಮಣಿಪುರ
ದೇಶದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನಂತೆ ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಂದ ಮುದ ನೀಡಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ತನ್ನೂರಿನ ಹಬ್ಬಗಳಿಂದ ಸದಾ ಕಾಲ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಾಂತ ಭೂ ದೃಶ್ಯಗಳು, ವಿಲಕ್ಷಣ ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಆತಿಥ್ಯ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಜಗದ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಕ್ಷ ಗಟ್ಟಲೆ ಹಣ ಸುರಿದು ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಕಣ್ಣ ಹಾಕುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಣಿಪುರಕ್ಕಂತೂ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಬಿಡಬಹುದು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಮತ್ತೂ ಪ್ರವಾಸಿಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಯ, ಹಣದ ಉಳಿತಾಯವಾದರಂತೂ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮಿಜೋರಾಂ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಸ್ಸಾಂ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬರ್ಮಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿರೇಖೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲೂ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಖ್ವೈರಾಮಬಂದ್ ಬಜರ್
ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರದ್ದೇ ವ್ಯವಹಾರ. ಮಹಿಳೆಯರೇ ನಡೆಸುವ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಕೆಟ ಇದು. ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಣಿಪುರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಶಾಲ, ಬಾಸ್ಕೆಟ, ಬ್ಯಾಗ್, ಉಡುಗೆ, ಗೃಹಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದಾಜೀ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಮಣಿಪುರದ ಮಾಜಿ ದೊರೆಗಳ ಅರಮನೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ವೈಷ್ಣವರ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಎರಡು ಗುಮ್ಮಟಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದೇಶ- ವಿದೇಶದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಪುರದ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಲೋಕ್ತಕ್ ಲೇಕ್ ಹಾಗೂ ಸೇಂದ್ರ ದ್ವೀಪ
ಈ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಲೇಬೇಕು. ಇಂಫಾಲ್‌ನಿಂದ ೪೮ ಕಿಮೀ ದೂರದದಲ್ಲಿ ಸೇಂದ್ರ ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಇದು ಲೋಕ್ತಕ್ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. thumb|car race
ಕೇಬುಲ ಲಮ್ಜಾವೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಾಂಗೈ ಎಂಬ ವನ್ಯಮೃಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂಫಾಲ್‌ನಿಂದ ೫೩ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಈ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನಂತೆ ಸೆಳೆದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೋಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೋರೆಹ್
ಇಂಡೋ-ಮಯನ್ಮಾರ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನೇ ಮೋರೆಹ್ ಪಟ್ಟಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂಫಾಲ್‌ನಿಂದ ೧೧೦ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಥಾಯ, ಚೈನೀಸ್ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮಾದ ಗ್ಯಾಜೆಟ್, ಉಡುಗೆ, ಕಾರ್ಪೆಟ ಹಾಗೂ ಗೃಹ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ.
ಕಂಗಲಾ
ಇದು ಮಣಿಪುರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ ಎಂದೇ ಬಿಂಬಿತ. ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಮಣಿಪುರಿ ರಾಜಮನತೆನಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರಿಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದು. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರ ಸಮಾಧಿ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಸಮಾಧಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಡಜೂಕ್ ಕಣಿವೆ
ಮಣಿಪುರ ಹಾಗೂ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಾರ್ಡರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇನಾಪಟ್ಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಡಜೂಕ್ ಕಣಿವೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗಂತೂ ಇದು ಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣ. ಮಣಿಪುರ ಮೌಂಟರೇನಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರಕ್ಕಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಟ್ರಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಣಿಪುರ ಶಾಂಘೈ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಂತೂ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಐಎನ್‌ಎ ವಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ
ಇಂಫಾಲ್‌ನಿಂದ ೪೫ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಂಯ ನೆಲೆನಿಂತಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಮಿಯ ಭಾವುಟ ಸೇರಿದಂತೆ ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್‌ಚಂದ್ರ ಭೋಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಹಬ್ಬಗಳೇ ಮಣಿಪುರದ ಖಜಾನೆ
ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹತ್ತಾರು ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ, ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಜತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನಿಂದ ಎದ್ದು ಬರಲು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಮಣಿಪುರಿಗರದ್ದು.
ಯೋಶಾಂಗ್(ಹೋಳಿ)
ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂಗಳು ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವ ಹಬ್ಬ ಯೋಶಾಂಗ್ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಯಾಗಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ/ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಣಿಪುರದ ಆರಂಭದ ಹಬ್ಬ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಹುಡುಗರು ಕೋಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಕುಕೀ ಚಿನ್ ಮಿಜೋ
ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ವರ್ಷ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಕೆಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಊಟ ಮಾಡುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೂಬೀ ನಾಗಾಗಳ ಗಂಗಾ ನಾಗೀ ಹಬ್ಬ
ಡಿಸೆಂಬರ್/ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತ, ಆಟ, ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಚೆರ್ರಿಬೋ
ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರಿ ರಾಜ್ಯ ಹೊಸ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಚೆರ್ರಿಬೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಅಡುಗೆ, ಪರ್ವತರೋಹಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಕಾಂಗ್ ಮಣಿಪುರಿಗಳ ರಥಯಾತ್ರೆ,ಹೇಕ್ರೂಒಂಟಿಗೋಬಾ, ನಿಂಗೋಳ್ ಚಾಕ್ ಕೋಬಾ, ಲೂಯೀ ನಾಗೀ ನೀ, ಚೂಫಾಸ್ ಹಬ್ಬ ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಹಬ್ಬಗಳಿಂದ ಮಣಿಪುರಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಂದಿ ಖುಷಿಯಿಂದ ಬದುಕು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೂಡ ಈ ಹಬ್ಬಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ?
ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಎ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ೨೧೫ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಮಾಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡಲು ಇಂಫಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂಫಾಲ್‌ದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೇನೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲ. ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಊಟ-ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಲಭ್ಯ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ ತಿಂಗಳು ಬಹಳ ಸೂಕ್ತ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
Understanding the tourism barriers and Manipur
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
https://www.culturalindia.net/indian-dance/classical/manipuri.html
https://en.wikiquote.org/wiki/Manipuri_dance
https://www.britannica.com/art/manipuri
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಅಮರನಾಥ್
thumb|right|200px|ಅಮರನಾಥ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯ ಅಮರನಾಥ್ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ದೇವ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯ. ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಮಂಜಿನ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದು (stalagmite) ಲಿಂಗದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೩,೮೮೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೪೧ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮರನಾಥ ಪದದ ಅರ್ಥ ಅಮರ ಅಂದರೆ ಚಿರಂಜೀವಿ ಹಾಗು ನಾಥ ಅಂದರೆ ದೇವರು ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಅಮರನಾಥ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಹಿನ್ನಲೆ
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ,ಪ್ರಕೃತಿ, ಪರ್ವತ ಕಾಡು ಮನುಷ್ಯ, ಸಂಸಾರಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಆ ನಂತರ ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ದೇವತಾ, ಋಷಿ, ಪೂರ್ವಪಿತೃ, ಗಂಧರ್ವ, ರಾಕ್ಷಸ, ಸರ್ಪ,ಯಕ್ಷ,ಭೂತಗಣ,ಕೂಷ್ಮಾಂಡ,ಭೈರವ,ಹದ್ದು,ದಾನವಾದಿಗಳೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವು.ಹೀಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲರ ಜೀವಗಳು ಮೃತ್ಯುವಿನ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ದೇವತೆಗಳುಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ,ನಮ್ಮನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ,ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಾಧಿಸದಂಥ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳು ಎಂದಾಗ ಸದಾಶಿವನು ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೃತ್ಯುಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅಭಯವಿತ್ತು ತನ್ನ ಶಿರದಿಂದ ಚಂದ್ರಮನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಜೀವದೃವ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಡಿ ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮೃತ್ಯುರೋಗದ ಔಷಧಿ ಎಂದನು. “ಹೇ ದೇವಿ,ಈ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಹಿಂಡಿದ ಪರಿಣಾಮ ಪವಿತ್ರ ಅಮೃತದ ಧಾರೆಯೇ ಹರಿಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ಧಾರೆಯು ಅಮರಾವತಿ ನದಿಯಾಗಿದೆ”.…ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಹಿಂಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಮೈಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಹನಿಗಳು ಒಣಗಿ ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು, ಆ ಅಮೃತ ಬಿಂದುಗಳ ಕಣಗಳೇ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಸ್ಮವು. ದೇವತೆಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರೀತಿ ತೋರುತ್ತ ಸದಾಶಿವನು ದ್ರವೀಭೂತವಾದನು. ಜಲಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ದೇವತೆಗಳು ನತಮಸ್ತಕರಾಗಿ ನಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸದಾಶಿವನು ಭಾವವಿಭೋರನಾಗಿ ತನ್ನ ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪುನ: ಅವರಿಗೆ ತೋರಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ (ಕೃಷ್ಣ-ಶುಕ್ಲ) ಅಮೃತ ದ್ರವವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತೆ ಘನೀಭೂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಹೇಳಿದ: “ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ ನೀವು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಿಮಲಿಂಗ ಶರೀರವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಿ.ಇಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಅನಾದಿಲಿಂಗ ಶರೀರವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಮರೇಶ ಎಂಬುದಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಗುವದು.ನನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಮಗಿನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವಿಲ್ಲ ನೀವಿಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಅಮರರಾಗಿ ಶಿವರೂಪವಾಗಿರಿ”.ಈ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ ಸದಾಶಿವನು ಲೀನವಾಗಿ ಗುಹೆಯಲ್ಲೇ ಇರತೊಡಗಿದನು. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಶಿವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, “ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ,ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸುವವನು, ಗುರುವಿನ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನೇರುವವನು,ಮದಿರೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು,ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕದಿಯುವವನು,ಗೋಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವನು,ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡುವವನೂ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಮರನಾಥನ ರಸಮಯಲಿಂಗ ಶರೀರದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಅವನು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ""ಒಂದೆ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು, ತನಗೆ ಅಮರತ್ವದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಇದರನ್ವಯ ಪರಶಿವನು, ಯಾರೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಗುಹೆಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ""
ಭದ್ರತೆ
ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾರಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯ ಕಟ್ಟುಬದ್ಧಾದ ರಕ್ಷಣೆಯು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಗಮನದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಈ ಎರಡೂ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ನಿಯಮಗಳು
ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಯ ಅರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾರಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಮರನಾಥಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಪ್ರತಿ ಯಾತ್ರಿಯೂ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾವಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅಮರನಾಥ್ ಯಾತ್ರಾ ಶ್ರೈನ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಿಂದ ಪಡೆದು ವಿವರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಮರಳಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಶ್ಮೀರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಶಾಖೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ವಯಸ್ಸು ೧೩ ರಿಂದ ೭೫ ರ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಮತ್ತು 6ತಿಂಗಳು ತುಂಬಿದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲಾ. ಜೋತೆಗೆ ಅರ್ಜಿಶುಲ್ಕ ಸೇವವೆಚ್ಚ ಅಂಚೆವೆಚ್ಚಗಳನ್ನುಬರಿಸಬೇಕಿರುತ್ತದೆ..ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಗಾಗೆ ಹಲವು ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಎಜೆನ್ಸಿಯವರು ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅವರನ್ನು ಸಹ ನೀವು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಎಚ್ಚರ ಹಲವಾರು ಯಾತ್ರಿಗಳು ಮೋಸವಾಗಿರು ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ
ಚಿತ್ರ-ನಕ್ಷೆ::[https://timesofindia.indiatimes.com/india/amarnath-yatra-begins-heres-all-you-want-to-know-about-it/articleshow/70023057.cms Amarnath Yatra begins; here's all you want .. Updated: Jul 1, 2019,]
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, (, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ) ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಸಿಡ್ನಿಯ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಗರವೆನಿಸಿದೆ. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್("ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್" ಅಥವಾ "CBD" ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಭಾಗ (ಅಥವಾ "ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ") ಹಾಗು ಜನಗಣತಿಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ—ಹಾಗು ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ "ಮೆಲ್ಬರ್ನ್" ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೨೦೦೯ರವರೆಗೂ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಬರ್ನಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಗರವು ೧೮೩೫ರಲ್ಲಿ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಗೊಂಡ೪೭ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ) ವ್ಯಾನ್ ಡಿಯೇಮೆನ್'ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ನೆಲೆಗಾರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಬೌರ್ಕೆ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಎರಡನೇ ವೈಕೌಂಟ್(ಅರ್ಲ್ ಗೂ, ಬ್ಯಾರನ್ ಗೂ ನಡುವಣ ಅಂತಸ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವರಿಷ್ಠ) ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನನ್ನು ಒಂದು ನಗರವೆಂದು ೧೮೪೭ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದಳು. ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಯಿತು. ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗು ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಇದು ೧೯೨೭ರವರೆಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರದ ಹಂಗಾಮಿ ಪೀಠವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.
ಇಂದು ನಗರವು, ಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮನರಂಜನೆ, ಕ್ರೀಡೆ ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ,(ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ತಾಣವಾಗಿದೆ), ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ದೂರದರ್ಶನ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರೂಲ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಭಾವ ನಿರೂಪಣಾವಾದಿ ಕಲಾ ಚಳವಳಿ(ಇದು ಹೆಯಿಡೆಲ್ಬರ್ಗ್ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಹಾಗು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನ್ಯೂ ವೋಗ್ ಹಾಗು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಶಫ್ಫಲ್) ಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಹಾಗು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯೂನಿಟ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಮೂರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ(೨೦೦೨ರಿಂದೀಚೆಗೆ),   RMITನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ರ ೧೦ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ(೨೦೦೬ರಿಂದೀಚೆಗೆ)   ಹಾಗು ೨ಥಿಂಕ್ ನೌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇನೋವೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ರ ೨೦ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇನೋವೇಷನ್ ನಗರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ (೨೦೦೭ರಿಂದೀಚೆಗೆ). ಈ ಮಹಾನಗರವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಟ್ರಾಮ್(ರಸ್ತೆ ರೈಲು ಕಂಬಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಸಹ ತವರೆನಿಸಿದೆ. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.
ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗು ಸ್ಥಾಪನೆ
thumb|left|ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, 1840; W. ಲಿಯರ್ಡೆಟ್ ರ ಜಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರ (1840)
ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಂದಾಜು ೩೧,೦೦೦ದಿಂದ ೪೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ೨೦,೦೦೦ ಅನಾಗರೀಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು : ವುರುಂಡ್ಜೆರಿ, ಬೂನ್ವುರ್ರುಂಗ್ ಹಾಗು ವಥೌರೊಂಗ್. ಕುಲಿನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಭೆ ಸೇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರ ಹಾಗು ನೀರಿನ ಒಂದು ಜೀವಾಧಾರ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯು ಸಲೈವಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೦೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಇಂದಿನ ಸೊರ್ರೆನ್ಟೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ಮತ್ತೊಂದು ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.
೧೮೩೫ರ ಮೇ ಹಾಗು ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ, ಇದೀಗ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಟ್ಮನ್ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು, ಇವರು ತಾಸ್ಮೆನಿಯನ್ ಪೋರ್ಟ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ಎಂಟು ಮಂದಿ ವುರುಂಡ್ಜೆರಿ ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು600000 acre ಖರೀದಿಸಿದರು. ಬ್ಯಾಟ್ಮನ್, ಯಾರ್ರ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು "ಹಳ್ಳಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಈ ಸ್ಥಳ ಸೂಕ್ತವೆಂದು" ಘೋಷಿಸಿದರು, ಹಾಗು ತಾಸ್ಮೇನಿಯಾನಲ್ಲಿರುವ ಲುನ್ಸೆಸ್ಟನ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು(ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದು ವ್ಯಾನ್ ಡಿಯೇಮೆನ್'ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ). ಈ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಸ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನಿಂದ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಗುಂಪು ಬಂದಿತು, ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ಜಾನ್ ಪಸ್ಕಾಯೇ ಫಾವ್ಕ್ನರ್ ನೀಡಿದರು, ಇವರು ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ (೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೩೫) ತಮ್ಮ ಹಡಗು ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಜ್ ಮೂಲಕ ಆಗಮಿಸಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳು ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.
ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟ್ಮನ್ ರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ರಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು(ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯು ಈ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು), ಇದು ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರರ್ಥ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಇದೀಗ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಸರ್ಕಾರವು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಸಾಹತುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಸಂಗತಿ ಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಹಾಗು ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು(ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 'ಬ್ಯಾಟ್ಮನಿಯ' ಹಾಗು 'ಡುಟರ್ಗಲ್ಲ' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ).
ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್
thumb|"ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಟೌನ್, 1850ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್.ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಾರ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಗೆ ಹರಿದು ಬಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿ.
೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದ ಚಿನ್ನವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್ ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಹಾಗು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿದ್ದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳೊಳಗೆ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦ ರಿಂದ ೪೦,೦೦೦ ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೀಘ್ರತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಹಾಗು ೧೮೬೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಿಡ್ನಿಗಿಂತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹಾಗು ವಿದೇಶಿ ವಲಸಿಗರ ಮಹಾಪೂರವು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐರಿಶ್, ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗು ಚೈನೀಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು, ಯಾರ್ರ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದಂತಹ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ "ಡೇರೆ ನಗರ"ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಚೈನಾದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ವಲಸಿಗರು ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಚೈನಾಟೌನ್ ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾದ ಚೈನೀಸ್ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಯುರೇಕ ದಂಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗಣಿಗಾರರು ಪಲಾಯನವಾಗುವಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವು, ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಯುರೇಕ ಸ್ಟಾಕೇಡ್ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಹಾಗು ಬುರ್ಕೆ ಹಾಗು ವಿಲ್ಸ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯ ಹರಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ನಗರಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ಹರಿವು, ಬೃಹತ್ತಾದ ಪೌರೋಚಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗು ನಿರ್ಮಾಣವು ಆರಂಭಗೊಂಡವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಭವನ, ಖಜಾನೆ ಕಟ್ಟಡ, ಖಜಾನೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ, ಹಳೆ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಸೆರೆಮನೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸೈನಿಕ ಸಾಲುಮನೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡ, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಕಥಿಡ್ರಲ್ ಗಳು ಹಾಗು ಇಂದಿಗೂ ಇರುವ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಗರದ ಒಳಗಿರುವ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು, ಅಗಲ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯೆನಿಸಿದೆ, ೧೮೬೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ಶೇರು ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ರಾಜವಂಶದ ಟನ್ಕ ಸಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಬಿಳಿಯ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಾರರ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೫,೦೦೦ವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನೆಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು, ಹಾಗು ೧೮೬೩ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಂದಾಜು ೮೦%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಡುಬು ಕಾಯಿಲೆ.
ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಹಾಗು ಕುಸಿತ
thumb|ರಾಯಲ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಶನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ನ ಶಿಲಾಮುದ್ರಣ(ಇದೀಗ ಇದೊಂದು ವಿಶ್ವದ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ) 1880ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವರ್ಲ್ಡ್'ಸ್ ಫೇರ್ ಗೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್ ನ ಆರ್ಥಿಕ ಏರಿಕೆಯು ೧೮೮೦ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು ಹಾಗು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವೆನಿಸಿತು ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಂಡನ್ ನಗರದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆನಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆಂದೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ೧೮೮೦ ರಿಂದ ೧೮೯೦ರ ನಡುವೆ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಎರಡು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡಿತು, ಇದು ಮೆಂಜಿಯೆಸ್, ಫೆಡರಲ್ ಹಾಗು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್(ವಿಂಡ್ಸರ್)ನಂತಹ ಹೋಟೆಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೋಟೆಲುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.
thumb|upright|left|ಫೆಡರಲ್ ಕಾಫಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್; 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಲವು ಮದ್ಯನಿಷೇಧವಿರುವ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಾರ್ಜ್ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಸಲಾ "ಮಾರ್ವಲಸ್ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್"(ಅದ್ಭುತ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್) ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಈ ಪದವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮೇಲ್ಬರ್ನಿಯನ್ನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು "ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ" ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕರ ಭರವಸೆ ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕ್ರಮೇಣ ವರ್ಧನೆಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡು ಊಹನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕಾಫಿ ಭವನಗಳು, ತಾರಸಿ ಗೃಹಗಳು ಹಾಗು ವೈಭವೋಪೇತ ಮಹಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪೀಡಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು, ಎಲಿವೇಟರ್(ಉತ್ಥಾನಕ) ಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ೧೮೮೯ರ APA(ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್) ಕಟ್ಟಡ, ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿತು ಹಾಗು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಗೆ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯು, ಪ್ರಮುಖ ರೇಡಿಯಲ್ ರೈಲು-ಆಧಾರಿತ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಕಂಡಿತು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನನ್ನು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದ ಉದ್ಧಟತನದ ವರ್ಧನೆಯು ೧೮೯೧ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗು ಆಸ್ತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೂಡಿತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾಗು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೊಸೈಟಿಗಳು ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡವು ಹಾಗು ೧೩೩ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಗಳು ದಿವಾಳಿಯೆದ್ದವು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ೧೮೯೦ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಅಂಶವಾಯಿತು ಹಾಗು ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ನಗರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟ
thumb|ದಿ ಬಿಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್, 9 ಮೇ 1901ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಆರಂಭಿಕ ಚಿತ್ರಣ, ಟಾಮ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ೧ ಜನವರಿ ೧೯೦೧ರಿಂದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಸರ್ಕಾರದ ಹಂಗಾಮಿ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತು ೯ ಮೇ ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿತು, ಸಂಸತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾಕ್ಕೆ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೩೦ರವರೆಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಫ್ಲಿನ್ಡರ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್, ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಿಡ್ನಿಯ ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕೆ ೧೯೪೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆನಿಸಿತು II ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಯುದ್ಧಾವಧಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು ಹಾಗು ನಗರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮುಂಚೂಣಿ ವಸ್ತು ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.
ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿ
IIನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಶೀಘ್ರತಮವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಯಿತು, ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ಧನೆಯಾಯಿತು, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಜನರು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಕಾಲಿನ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯ "ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಎಂಡ್" ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಬಾಟೀಕ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಹಾಗು ಹೊರಾಂಗಣದ ಕೆಫೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರೆ, ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಉತ್ಸಾಹಶೂನ್ಯ ಜಾಗವೆಂದು ಹಲವರು ನೀರಸವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಜಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಕ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕಾಲಿನ್ಸ್ St., ೫ pm ನಲ್ಲಿ (೧೯೫೫) ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ CBDಯ ಎತ್ತರದ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು, ICI ಹೌಸ್ ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ನಗರದ ಉನ್ನತ ಸೌಧಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ನಗರವು ೧೯೫೬ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡಿದಾಗ ನಗರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಹರಿಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಪನಗರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು, ಚಾಡ್ ಸ್ಟೋನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಒಳಾಂಗಣ ಮಾಲ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯು CBDಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣವನ್ನೂ ಸಹ ಕಂಡಿತು ಹಾಗು ಸೇಂಟ್ ಕಿಲ್ಡ ರಸ್ತೆಯು ನಗರವನ್ನು ಮಹತ್ವದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಹೊಸತಾದ ಅಗ್ನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಹಾಗು ಮರುಅಭಿವೃದ್ದಿಯು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಗಗನಚುಂಬಿ CBD ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲಸಮಗೊಂಡಿದ್ದು ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಫಸಾಡಿಸಂ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಉಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಶಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉಪನಗರದ ದೊಡ್ದಾದಾದ ಹಲವು ಭವನಗಳೂ ಸಹ ನೆಲಸಮವಾದವು ಅಥವಾ ಪುನರ್ವಿಭಜನೆಗೊಂಡವು.
thumb|left|1959ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವದ ಕ್ಷಿತಿಜ ಹಾಗು ಯಾರ್ರ ನದಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ ಉಪನಗರದ ವಸತಿ ನೆಲೆಯೆಡೆಗೆ ಜನರು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಒಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು, ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯಾಗಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವು ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲೆಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ ಹಾಗು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ತ್ವರೆಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರವಲಯದ ಉಪನಗರಗಳ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗು ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಬೋಲ್ಟೆ ಸರ್ಕಾರವು, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಆಧುನಿಕೀಕರಣವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಕಿಲ್ಡ ಜಂಕ್ಷನ್ ನ ಮರುರೂಪ, ಹಾಡಲ್ ರಸ್ತೆಯ ಅಗಲೀಕರಣ ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ೧೯೬೯ರ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೆಶನ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾರ್-ಪ್ರಧಾನ ವಾತಾವರಣವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.
೧೯೬೯ ಹಾಗು ೧೯೭೦ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು(ಈ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ BHP ಬಿಲ್ಲಿಟನ್ ಹಾಗು ರಿಯೋ ಟಿನ್ಟೊಗಳೂ ಸಹ ಸೇರಿವೆ). ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೌರುನ ವರ್ಧಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೌರು ಹೌಸ್. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ೧೯೭೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೂ ಸಿಡ್ನಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಮುಖತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. thumb|ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಆಧುನಿಕ ಹಾಗು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಶಕೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ "ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶ"ದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ೧೯೮೯ರಿಂದ ೧೯೯೨ರ ನಡುವೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ಚುನಾಯಿತಗೊಂಡ ಕೆನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರವು, ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಗರದ ಏಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಿಂದ ಅಡಿಲೈಡ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಫೆಡರೇಶನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಶನ್ ಅಂಡ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ಕ್ರೌನ್ ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಹಾಗು ಸಿಟಿಲಿಂಕ್ ಟಾಲ್ವೇಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಇತರ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಸೇವೆಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ, ಹಾಗು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಮಕಾಲೀನ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್
thumb|left|2005ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಕಬಡ್. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಮಹತ್ವವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾಗು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹಾಗು ಆಸ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳಗಳು ಹೂಡಿಕೆಯಾದವು. ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣವು, ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಪೋರ್ಟ್ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಡಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಹಾಗು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸೌತ್ ವಾರ್ಫ್ ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು ಹಾಗು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವು ಕಂಡಿರದಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಜೂನ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅಂಶಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹಾಗು ೨೦೦೦ದ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಪನಗರಗಳ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
೨೦೦೬ರಿಂದ, ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು "ಹಸಿರು ಬೆಣೆಯವರೆಗೂ" ಹಾಗು ನಗರದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರಿಮಿತಿಯಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರೆಂಬ ಊಹನೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು, ೨೦೦೮ರ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ @ ಫೈವ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಇತರ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ೨೦೦೭-೨೦೧೦ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಇತರ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಿಂತ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು - ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇದರ ನಂತರದ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಗರಗಳಾದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಹಾಗು ಪರ್ತ್ ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಹಾಗು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಆಸ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸುಭದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ಉಂಟಾಯಿತು.
ಸ್ಥಳ ವರ್ಣನೆ
thumb|left|ಗ್ರೇಟರ್ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಹಾಗು ಗೀಲೊಂಗ್ ನ ನಕ್ಷೆ
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ನಗರವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ನರಿ ಶಿಲಾರಸದ ಸಮ್ಮಿಳನ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸೈಲೂರಿಯನ್ ಮಣ್ಣುಕಲ್ಲುಗಳು, ಹಾಗು ಹೊಲೊಸೆನೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ ಫಿಲಿಪ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮರುಳಿನ ಸಂಚಯದಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪನಗರಗಳು ಸೆಲ್ವಿನ್ ಎಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ ಇದು ಮೌಂಟ್ ಮಾರ್ಥಾ ಹಾಗು ಕ್ರಾನ್ಬೌರ್ನೆವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಯಾರ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಯಾರ್ರ ಕಣಿವೆ ಎಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಡನ್ಡೆನಾಂಗ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಹಾಗು ಯಾರ್ರ ಶ್ರೇಣಿಗಳೆಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ್ನು ಯಾರ್ರ ಉಪನದಿಗಳ ಅಲೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರುಚಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ – ಮೂನೀ ಪಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್(ಟುಲ್ಲಮರೀನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದೆಡೆಗೆ), ಮೆರ್ರಿ ಕ್ರೀಕ್, ಡರೆಬಿನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಹಾಗು ಪ್ಲೆಂಟಿ ರಿವರ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ರೈಗಿಯೇಬರ್ನ್ ಹಾಗು ವಿಟ್ಟಲ್ಸೀನ ಹೊರಭಾಗದ ಉಪನಗರಗಳ ಮುಚ್ಚುದಾರಿಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಗರವು, ಡನ್ಡೆನಾಂಗ್ ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಿಪ್ಪ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಡೆಗೆ ಪಾಕೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ನ ಮುಚ್ಚುದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಡನ್ಡೆನಾಂಗ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮೂಲಕ, ಆಲಿವರ್ಸ್ ಹಿಲ್ ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲ ಹಾಗು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಕ್ಸ್ಟನ್ ನಗರದವರೆಗೆ, ಮೌಂಟ್ ಮಾರ್ಥಾ ಹಾಗು ಆರ್ಥರ್ಸ್ ಸೀಟ್, ಪೋರ್ಟ್ಸೀ ಹಾಗು ಪಾಯಿಂಟ್ ನೇಪಿಯನ್ ನ ಏಕಮಾತ್ರ ಉಪನಗರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಏಕೈಕ ನಗರಕೂಟವಾಗಿ ಪೋರ್ಟ್ ಫಿಲಿಪ್ ನ ದಂಡೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಾರಿಬೈರ್ನಾಂಗ್ ನದಿ ಹಾಗು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳೊಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತರದ ಸನ್ಬರಿ ಹಾಗು ಮ್ಯಾಸೆಡಾನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪರ್ವತ ತಪ್ಪಲುಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಟನ್ ನೆಡೆಗೆ ಚಪ್ಪಟ್ಟೆಯಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪ್ರದೇಶದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಯೌ ಯಾಂಗ್ಸ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬೆಟ್ಟಸಾಲಿನ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ವೆರ್ರಿಬೀ ಹಾಗು ಗೀಲೋಂಗ್ ನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಕೊಲ್ಲಿಬದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದಂಡೆಗಳು ಪೋರ್ಟ್ ಫಿಲಿಪ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ದಂಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಗ್ನೇಯ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಪೋರ್ಟ್ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಸೇಂಟ್ ಕಿಲ್ಡ, ಎಲ್ವುಡ್, ಬ್ರೈಟನ್, ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗಹ್ಯಾಮ್, ಮೆನ್ಟೋನೆ ಹಾಗು ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ಟನ್, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಲ್ಟೋನ ಹಾಗು ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್ ಟೌನ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕಡಲಲೆ ಸವಾರಿ ದಂಡೆಗಳು85 km ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿರುವ CBDಯ ರೈ, ಸೊರೆನ್ಟೋ ಹಾಗು ಪೋರ್ಟ್ಸೀನ ಹಿಂದಿನ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.