cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ವಿಜಯ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್
೭೦,೮೦ರ ದಶಕಗಳು
ನಿಶಾಂತ್ (೧೯೭೪), ಆಕ್ರೋಶ್ (೧೯೮೦), ಅರ್ಧಸತ್ಯ (೧೯೮೪) ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ಬರೆದ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಸದ್ಯದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯ ದಾಖಲುಕಾರ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮನಾ (೧೯೭೫), ಸಿಂಹಾಸನ (೧೯೭೯) ಮತ್ತು ಉಂಬರ್ಟಾ (೧೯೮೧) ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಉಂಬರ್ಟಾ (ಹೊಸ್ತಿಲು) ಸ್ತ್ರೀ ವಾದದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಯೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರ. ಜಬ್ಬಾರ್‍ ಪಟೇಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಅವರ ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ವಾದಗ್ರಸ್ತವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಜಯ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನೂ ಏರಿ ಸಂಘರ್ಷಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.ಮಾನವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಕುರೂಪತೆ, ಹಿಂಸಾಚಾ ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬರೆದ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು, ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದಾಗ್ಯೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡವು.
ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ
೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಸಫರ್‍ ಎಂಬ ರೂಪಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ "The Masseur" ಎಂಬ ನಾಟಕ ಹೊರಬಂದಿತು. ಮುಂದೆ ಕಾದಂಬರಿ : ಒಂದು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ:ಎರಡು ಎಂಬ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಗಂಡಸಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಭ್ರಮಾಲೋಕವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಾಟಕ "'His Fifth Woman" ಎಂಬ ಏಕಾಂಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರ "ವಿಜಯ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್" ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.
೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಬರೆದ ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗಳು ಪ್ರಿಯಾ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಅವರ ಮಗ ರಾಜಾ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಇಬ್ಬರೂ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಮರುವರ್ಷವೇ ಅವರ ಮಗಳು ಹೆಸರಾಂತ ನಟಿ ಪ್ರಿಯಾ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ತೀರಿಕೊಂಡರು.
ಕೊಡುಗೆ
ತಮ್ಮ ಐದು ದಶಕಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದದ್ದು ೨೭ ನಾಟಕಗಳು, ೨೫ ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯದ ನಾಟಕಗಳು, ೫ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳು, ೪ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ೨ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ೧೮ ಚಲನಚಿತ್ರಕಥೆ .ಅವರ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳು ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹೊಸ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅವರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆಯಾಗಿ, ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಮಹತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಏರುಪೇರು ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿದ ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೊತೆಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈಜತೆಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾವಿರುದ್ಧತೆಗೆ  ನೇರವಾಗಿ ಧುಮುಕಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಟ್ಟಭದ್ರತೆಗಳನ್ನೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ  ಆಷಾಢಭೂತಿ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ  ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಹೊರತೋರಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಶಕ್ತಿಶಾಲೀ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ, ಸನಾತನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
ಅವರ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳು ನಿಜ ಜೀವನದಿಂದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು. ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಘಾಶೀರಾಮ ಕೋತ್ವಾಲ್ ಹೊರಬಂತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಲು, ಪತ್ರಕರ್ತನೊಬ್ಬ ಅಂತಹಾ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡು , ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವಾದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯನ್ನು  ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಿಜಜೀವನದ ಕಥೆಯಿಂದ ಅವರ ಕಮಲಾ ಕೃತಿ ಆಧರಿತವಾಗಿದೆ. ನಟಿಯೊಬ್ಬಳ ಸಲಿಂಗ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದು ಅವಳ ನಟನಾ ಭವಿ಼ಷ್ಯವೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ನೈಜ ಘಟನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರು ಮಿತ್ರಾಚಿ ಗೋಷ್ಟ ಎಂಬ ಕೃತಿ ಬರೆದರು.
ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ೯ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಎರಡು ಜೀವನಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಐದು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಬರೆದ ತುಘಲಕ್ ನಾಟಕವೂ ಸೇರಿದೆ.
"ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಆಣಿ ಹಿಂಸಾ: ಆಜ್ ಆಣಿ ಕಾಲ್" (ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ :ಇಂದು ಮತ್ತು ನಿನ್ನೆ) ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರವೂ, “ಅನ್ಕಹೀನ್” ಎಂಬ ಕಿರು ಚಿತ್ರವೂ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು
ಕಾದಂಬರಿಗಳು
ಸಣ್ಣ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು
ನಾಟಕಗಳು
ಗೀತ ನಾಟಕಗಳು
ಭಾಷಾಂತರಗಳು
ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಚಿತ್ರ ಕಥೆ
ಸಂಭಾಷಣೆ
ಕುಟುಂಬ
ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸುಷ್ಮಾ ಮತ್ತು ತನುಜಾ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗಳು, ಖ್ಯಾತ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ತಾರೆ, ಪ್ರಿಯಾ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಳು. ಇಬ್ಬರು ಸೋದರರು, ಮಂಗೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್, ಮೊಮ್ಮಗ ಆದಿತ್ಯ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗ ರಾಜ, ಹೆಂಡತಿ ನಿರ್ಮಲ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. 'ಆಯುಷ್ಯ ಸಿಗುವುದು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಂದು ಸಹಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ದುರಂತಗಳನ್ನೂ ಸಹಿಸಿ, ಜೀವನವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.
ಮರಣ
ಐದುವಾರ ಮಯಸ್ಥೇನಿಯಾ ಗ್ರೇವಿಸ್ ಎಂಬ ಕಾಹಿಲೆಗಾಗಿ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‍ ಪುಣೆಯ ಪ್ರಯಾಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೧೯, ೨೦೦೮ರಂದು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು, ಸೋದರ ಸುರೇಶ್, ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಸಾವಿರಾರುಜನ ಹಾಜರಿದ್ದರು.
ಇತರೆ
ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು
ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಾಲಯ
thumb|ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಾಲಯ
ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಾಲಯವು 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿದೆ.
ಅವಲೋಕನ
ಈ ದೇವಾಲಯ ಮೂಲತಃ ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ದಂಪತಿಗಳ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪ್ರೇಮ ದೇವಾಲಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಂಚರಥ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ: ವಿಮಾನ (ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಗುಡಿಯು 18 m ಎತ್ತರವಿರುವ ಅದರ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬಡಾವನ್ನು (ವಕ್ರರೇಖೀಯ ಶಿಖರ) ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಿರಮಿಡ್ ಛಾವಣಿಯಿರುವ ಜಗಮೋಹನ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ರಾಜಾರಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಂಕಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಂಥದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮಾಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಶೈವಪಂಥೀಯ ಎಂದು ಇದನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಶಿಲ್ಪೀಯ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ದೇವಾಲಯವು 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ್ದೆಂದು ಕಾಲನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರೌನ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅನಂತ ವಾಸುದೇವ್ ದೇವಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ 11 ನೇ-12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒರಿಸ್ಸಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1953ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಎಸ್.ಕೆ.ಸರಸ್ವತಿ ಇದೇ ಕಾಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಒಡಿಶಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿ, ಲಿಂಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನಡುವಿನ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸುಮಾರು 1105 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಫರ್ಗುಸನ್ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಲಿಂಗರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಶೆಲ್ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಾಲಯವು ಸರಿಸುಮಾರು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯು ಈ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಡವಾದಲ್ಲಿನ ತೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ. ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಒಡಿಶಾಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸೋಮವಂಶಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು (ASI) ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿಯುಳ್ಳ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಮಾನ
ಇದು 18 ಮೀ ಎತ್ತರದ ವಕ್ರರೇಖೀಯ ಮೇಲ್ನಿರ್ಮಾಣವಿರುವ (ರೇಖಾ ಶಿಖರ) ಪಂಚರಥ ನಕಾಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನವು (ಗೋಪುರ) ಇಮ್ಮಡಿ ಕಲಶದಂತಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಕಣಿ ಗೋಪುರಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ದುಂಡಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗೋಪುರಗಳಂತಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಕಾರಣೆಗಳಿರುವ ಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಡಾ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಿಂದ ವಿಮಾನವು 17.98 m ಏರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ದ ಅಳತೆ 10.25 ft * 10.25 ft ಒಳಗಿನಿಂದ, 31 ft * 29 ft ಹೊರಗಿನಿಂದ. ಇದರ ಶಿಖರವು ಗೋಪುರದ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಣ್ಣಗೋಪುರಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಗೋಪುರದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ). ದೇವಾಲಯವು ಪಂಚಾಂಗ ಬಡಾ ಅಥವಾ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಪಭಾಗ, ತಲಜಂಘ, ಬಂಧನ, ಉಪರಾಜಂಘ ಮತ್ತು ಬರಂಡ. ಪಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಭಾಗವು ಐದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಾರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಖುರ, ಕುಂಭ, ಪಟ್ಟ, ಕಾಣಿ ಮತ್ತು ಬಸಂತ. ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸವು (ಗಂಡಿ) ಹಲವಾರು ಚಿಕಣಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಅಂಗಶಿಖರಗಳು). ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಮಲಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅರೆಗೊಳವಿಗಳುಳ್ಳ ಬಿಲ್ಲೆಯಾಕಾರದ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ತುಣುಕಿನಿಂದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವಾಗಿ ಹೂದಾನಿ (ಕಳಶ) ಅದರ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜಗಮೋಹನ
ಜಗಮೋಹನವು (ಮುಖಮಂಟಪ) ಒಂದು ಪಿರಮಿಡ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಚನೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. 1903 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿ ಕುಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜಗಮೋಹನದ ಅಳತೆ ಒಳಗಿನಿಂದ 17.83 ft * 17.83 ft ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನಿಂದ 36 ft * 36 ft. ಅಂತಸ್ತುಗಳುಳ್ಳ (ಪಿಢಾ) ಜಗಮೋಹನ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗವು ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಆಯತಾಕಾರದ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಜಗಮೋಹನದ ನಕ್ಷೆಯು ಚೌಕವಾಗಿದೆ.
ಶಿಲ್ಪಗಳು
right|thumb| [[ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕುಹರ.]] ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಗಹನತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಗನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ದುಂಡಗಿನ ದಪ್ಪ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು ದೇವಾಲಯದ ಬುಡದಿಂದ ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮುಖಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಲ್ ಸುತ್ತಲೂ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತೋರಣ (ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ) ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ನಾಗ-ನಾಗಿ ಸ್ತಂಭ, ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಾಗಿಲುವಾಡದ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಶೈವ ದ್ವಾರಪಾಲರು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಉತ್ತರಂಗದ ಮೇಲೆ ಲಕುಲೀಸ. ಇದರ ಮೇಲೆ ನವಗ್ರಹಗಳ ಒತ್ತು ಜಂತಿಯಿದೆ. ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ಕನಿಕಾದ ಮಧ್ಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲರು. ಇವು ಅರೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಬಡಾದ ಜಂಘಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವರುಣನ ವಿಗ್ರಹವು ಅಖಂಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಹದ ಅಲಂಕರಣ, ಕೇಶಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಶಿವ, ನಟರಾಜ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಾಹದ ದೃಶ್ಯಗಳು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಕ್ತಗಣ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಎತ್ತರದ, ತೆಳ್ಳಗಿನ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನಾಯಿಕಾಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯಾಸಕ್ತ ಚೇಷ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೃಶನಾದ ತಪಸ್ವಿಯಿಂದ ತಲೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ತನ್ನ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು, ತನ್ನ ಕಾಲುಂಗುರವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು, ತನ್ನ ಮುದ್ದಿನ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಉಪರಾಜಾಂಘದ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಉಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ (ಮಿಥುನ) ಆಕೃತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಲ, ಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಗಜಕ್ರಾಂತದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸುರುಳಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಎಲೆಗಳು, ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವನಲತೆ ಬಗೆಯವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಸೊಂಪಾದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
thumb| ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಶಿಲ್ಪ ದೇವಾಲಯದ ಖುರಪೃಷ್ಠವನ್ನು (ಮೇಲಿನ ಸ್ತಂಭ) ದಳಗಳಿರುವ ಕಮಲದಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಾಂಗುಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳು "ಈಶ್ವರ" ದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ಪರಶುರಾಮೇಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರೇಶ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ರಾಜಾರಾನಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಶೈವ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಂತಹ ಶೈವ ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ದೇವಾಲಯದ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ, ಪ್ರಚಂಡ ಹಾಗೂ ಚಂಡ, ಜಟಾಮುಖವಿರುವ ದ್ವಾರಪಾಲ ಮತ್ತು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ಹಾರ ಹಾಗೂ ಹಾವು. ಏಕಮ್ರ ಪುರಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆ.ಸಿ. ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶೈವ ಪಂಥದ ಪಾಶುಪಥ ಪಂಥದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಲಕುಲೀಶನ ವಿಗ್ರಹವು ಯೋಗಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ಜಗಮೋಹನದ ಉತ್ತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಲಕುಲೀಶನ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗಡ್ಡವುಳ್ಳ ಯತಿಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಫಲಕಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಶಿವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಾಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೆತ್ತನೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಕೇಂದ್ರ ಕುಹರದ ಕೆಳಗೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಾಗ ಮತ್ತು ನಾಗಿಣಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ರಾಜಾರಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
<references group="" responsive="1">
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
https://www.lingaraj-temple.com/rajarani-temple/
ವರ್ಗ:ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ವರ್ಗ:ಒರಿಸ್ಸಾ
ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ
450px|center|ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ
ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ(ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೊ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್(GMRT))ವು ಭಾರತದ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಬಳಿಯ, ಪುಣೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಜುನ್ನಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ೪೫ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಮೂವತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಟೀರಬಲ್ ಪ್ಯಾರಾಬೋಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೀಟರ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರೇಡಿಯೋ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ (NCRA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದಿವಂಗತ ಪ್ರೊ. ಗೋವಿಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೯೬೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೨೫ಕಿ.ಮೀ.(೧೬ಮೀ) ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯತಿಕರಣಮಾಪಕದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊಸ ರಿಸೀವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಳಿಗೆ(ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್) ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಜೈಂಟ್ ಮೆಟ್ರೆವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (uGMRT) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಳ
ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಪುಣೆಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಖೋಡಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೦ಕಿ.ಮೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾರಾಯಣಗಾಂವ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೂರದರ್ಶಕ ತಾಣದಿಂದ ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎ(NCRA) ಕಚೇರಿಯು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು
ದೂರದರ್ಶಕವು ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ರಚನೆಯ ಯುಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ತಟಸ್ಥ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ೨೧-ಸೆಂ.ಮೀ. ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು.
ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಈ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು HII ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ಪಲ್ಸರ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್ನೋವಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಖಗೋಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ೧೨ ಬಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ದೈತ್ಯ ಮೀಟರ್‌ವೇವ್ ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ(GMRT) ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೋಟವಾದ ಒಫಿಯುಚಸ್ ಸೂಪರ್‌ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಸ್ಫೋಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನದಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ರಿಸೀವರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಗಳು/ಕಾಲೇಜುಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು) ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ (೧೧೦೦ ಗಂಟೆಗಳು - ೧೩೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಜೆ (೧೫೦೦ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ೧೭೦೦ ಗಂಟೆಗಳು) ಈ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಜಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ(GMRT) ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ದೂರದರ್ಶಕಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ
ಪೀಠಿಕೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೂ ವಿವಿಧವೂ ಆಗಿದ್ಡರೂ ಎಂದಿಲ್ಲದ ನಿಲುವು, ನೋಟ ಅದಕ್ಕೆ ಇಂದು ಬಂದಿದೆ.ಹೊಸಗನ್ನಡ ಎಂಬ ಪದವು ಪೊಸಗನ್ನಡ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಕನಿಷ್ಟ ೧೧ನೇಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ೧೯-೨೦ನೇಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ದೃಷ್ಟಿ,ಸೃಷ್ಟಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಅಪೂರ್ವ.ಹೊಸ ಕಾವ್ಯಕೆ ಒಂದು ಸಮಯ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬೀಸುವ ಬಗೆ ಗೌಢ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾಳಕಳೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಗದ್ಯವು ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದೇ.ಹಿಂದೆ ಕಣ್ಡೆರೆಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗಳು ಇಂದು ಕಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿ ತೋರಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನವೀನ ವಿವಿಧತರ ಇದೆಲ್ಲ ಹೆಮ್ಮಯ ಮಾತು ಆದರೆ ಹೆಮ್ಮಪಡುವವರಿಗೆ ನಮ್ಮರಿವು ಬೇಕು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಕನ್ನಡದ ಸೊಮ್ಮು ಸೊಸಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ನಾವು ಮಾಡ ಬೇಕಾದ್ದೇನು. ಎಂಬ ಅರಿವು ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅತೃಪ್ತಿ ಇವು ಕೊಡಿ ಕೊಂಡಿರಬೇಕು.
ಕಾವ್ಯ
ನಮ್ಮ ಚಲನಶೀಲ ಬದುಕಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಗಲೆಣೆಯಾಗಿ ಯಾವುದು ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದೋ ಆದೇ ನಿಜವಾದ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಯೆಯೇ ಕಾವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿದ ಕಾವ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಆರಾಧನೆ ಹೊರಟು ಹೊಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪ,ಬಂಧ,ಛಂದಸ್ಸು - ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಕಾವ್ಯರಚನೆ ರಾಜಸೇವಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಲಿಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಂಥ ಶ್ರಮಜೀವಿಯೂ ಇಂದು ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ತುರ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾವ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು.ಹಿಂದಿದ್ದ ಕಾವ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಆರಾಧನೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ. ನವೋದಯದ ವಿರುದ್ಧ ನವ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿವನಿಂತಂತೆ ನವ್ಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಂಡಾಯದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊ ಇತ್ತು. ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೋಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ನವ್ಯಕವಿಗಳು ನವೋದಯದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ ಸ್ಧಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಥನಕಾವ್ಯ ಭಾವಗೀತೆಗಳಂಥ ಪುನರ್ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತದೆ.
ಕಾದಬಂರಿ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಮಿವಾದ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ ಓದುಗರನ್ನು ಸೆಳೆವ ಓದಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಲ್ಲಿದರೂ ಇತೀಚೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಲಾದಂಬರಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಆದೇ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತೆದೆ ಸುಮರು ೧೨೦ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಅವಗಾಹನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೋಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸಣ್ಣಕತೆ
ಸಣ್ಣಕತೆಯಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೋಲೋಕದತ್ತಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವು ಅದ್ದರಿಂದ ಅಧುನಿಕ ಸಣ್ಣಕತೆ ಮಾನವನ ಆಳದ ಒಂಟಿತನ ಹಾಗೂ ಮೆಟಫಿಸಿಕಲ್ ಮುಖವನ್ನು ಶೋಧಿಸ ಹೊರಡುತ್ತೆದೆಂಬುದು ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಾತು.ಪಶ್ಷಿಮದ ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ವಯವಾಗಬಲ್ಲ ಈ ಮಾತು ವಸಾಹತು ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಅಪ್ಠೇನೂ ಪರಕೀಯವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಲೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಆಳಗಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಾರದಾದ ದೇವನೂರ ಮಹಾದೇವ ಹಾಗೂ ಪಿ.ಲಂಕೇಶರ ಸಮಗ್ರ ಕತೆಗಳೂ ಈ ಸಲ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತೊಂಭತ್ತೆರಡರ ಹೊಸ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಗಮವಿಸಿದರೆ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸೃಷ್ಠಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಲಳು ಇನ್ನೂ ಮುರಿದುವರಿದಿರುವುದು ಗೋಚಲಸುತ್ತದೆ.
ನಾಟಕ
ಅಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಾದದಿಂದ ಮಾತಿಗೆ, ಮಾತಿನಿಂದ ನಾದಕ್ಕೆ ಹರಿದ ರಂಗಯಾನವನ್ನಾಗಿ ನಾವು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ವೃತ್ತಿರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ರಂಗರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ "ಸಂಗೀತ" ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷತೆತಯಿಂದಲೇ ಅದೇ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ನಾದ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ನವೋದಯ ಪೂರ್ವದ ನಾಟಕಗಳು ಹಿಂಸರಿದು ಮಾತು, ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ನಾದದಲಯ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ನಾಟಕಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗತೊಡಗಿದವು.
ಪ್ರವಾಸಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಸಾಹಿತ್ಯ
"ಇರುವುದೆಲ್ಲವ ಬಿಟ್ಟು ಇರದುದರೆಡೆಗೆ ತುಡಿವಿದೆ ಜೀವನ" ಬದುಕು ಇಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಸಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಏಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ? ಯಾವ ತುಡಿತ, ಯಾವ ಸೆಳೆತ ಆತನನ್ನು ಮವೆಯಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬುತ್ತದೆ ? ಋತುಚಕ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸೊಂಪಾದ ಆಹಾರ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿಮ ಮಾನವನ ಅಲೆಮಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆಯೇ ? ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹಾಕಿದರೂ ಮನಸ್ಸಾದರೂ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಮನುಷ್ಯನ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ, ಅವನ ಜೀವನ ಸಮಸ್ತವೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ ಎಂದು ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆ. ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಕಥೆ ಕವನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ೨೦ ಕಥಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ೯ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಾರಕ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಥೆಯಾಗಲಿ, ಕವನವಾಗಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಗುಣ ನಾಟಕೀಯತೆ.ಆದರೂ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹೊರಳಿಲ್ಲ ಇಂಬುದು ವಿಷಾದದ ವಿಷಯ
ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಆತ್ಮಕಥನ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಆತ್ಮಕಥನ ತನ್ನ ಜೀವತಕ್ಕೆ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ತಾನೇ ರೂಪುಗೊಡುತ್ತ ತನ್ನ ಜೀವಿತವನ್ನು ತಾನೇ ನಿರುಕಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಜೀವಿತವನ್ನು ಲೋಕದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಇಡುವಂಥದು.ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆತ್ಮಕಥನ ಮತ್ತು ಲೂಯಿ ಪಿಷರ್ ಅವರ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಈ ದ್ವ್ರೆಮುಖಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುವಂಥ ಕೃತಿಗಳು. ಬಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜನನದ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಬೇಕಿರುವ ಅನಗತ್ಯ ಪೂರ್ವಪೀಠಿಕೆಗಳ್ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಎ.ಎಸ್.ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರು 'ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ ಸ್ಟಾಯ್' ಮತ್ತು 'ಡಾ. ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ' ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿನೋದಸಾಹಿತ್ಯ
ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸೃಜನ ಹಾಗೂ ಸೃಜನೇತರ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಗದ್ಯವು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅಪಾರವಾದುವು. ವಸ್ತುವಿನ ಸಂವಹನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅದರದು. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳುನ್ನುನೀಡಿದ ಮತ್ತು ವಿನೋದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರಕಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕೇವಲ ಗದ್ಯವಾಗಿ ಕೂಡ ಅವುಗಳನ್ನೊಂದಿಷ್ಟು ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾನವಿಕಸಾಹಿತ್ಯ
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಸ್ತು ವಿಷಯ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭದ ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತ ವಿವೇಚನಯೇ ವಿಚಾರ.ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊಸತನವನ್ನು, ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಸ್ತು, ವಿಷಯ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದರೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ, ಅದರ್ ಗುಣಾವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುದರಿಂದ ವಿಚಾರ ಅಂತಿನವಾಗಿ ಸ್ಫುಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.೧೯೯೨ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 'ಮಾನವಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ'ದ ಬೆಳೆ ಹಲುದಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳವರೆಗೂ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆ
ನಮ್ಮ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಸಬರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಹೇಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ತಾತ್ವಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆಕೂಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಈಗಾಗಲೆ ಬಂದಿರುವ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದೀಯ ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ಕೃತಿಯೊಂದು ಅದಾಗಲೇ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪಡೆದ ಗ್ರಂಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆಗ ಅದನ್ನೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಪಂಪನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದೀಯತೆ ಎಂದು ತಮ್ಮದೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಸ್ತು, ವಿಧಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಅನ್ವಯೀಕರಣ – ಅನುಕರಣೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ
೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ನನ್ನ ‘ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ’ ಕೃತಿಯು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಐದು ಮರುಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. “ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ಕೃತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ’ಯಿಂದ ಮರು ಮುದ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದ ಸಂಗತಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಆಧಾರ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಒಡಿಶಾದ ಹಬ್ಬಗಳು
ಈ ಲೇಖನವು ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಾರಾ ಮಾಸರೆ ತೇರಾ ಪರ್ಬಾ (ಕನ್ನಡ:  ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಹಬ್ಬಗಳು ).
ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು
ಈ ವಿಭಾಗವು ಒಡಿಶಾದಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಾಳಿ ಪೂಜೆ
ಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯು ಅಶ್ವಿನಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಳಿ ದೇವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ನರ್ತಿಸುವ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಒಡಿಶಾದ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಕೆಂಡುಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಂಡುಜಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರದ ಮೇಳ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾರದ ನಂತರ ಕಾಳಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಯಾವುದೇ ಜಲಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುಮಾರ್ ಪೂರ್ಣಿಮಾ
ಕುಮಾರ್ ಪೂರ್ಣಿಮಾ (ಒಡಿಯ: କୁମାର ପୂର୍ଣିମା) ಅಶ್ವಿನಿ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರ್ಶ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಅವಿವಾಹಿತ ಹುಡುಗಿಯರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ಎಂಬ ಸುಂದರ ದೇವರು ಈ ದಿನ ಜನಿಸಿದನು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಈ ದಿನ ಪುಚ್ಚಿಯಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದೀಪಾಬಲಿ
ಕಾರ್ತಿಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ದೀಪಾಬಲಿ (ಒಡಿಯ: ଦୀପାବଳି) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೆಣಬಿನ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬಡಬಡುವಾ ಪದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ:
ಬಡಾ ಬಡುವಾ ಹೋ, ಅಂಧರ ರೇ ಆಸಾ, ಅಲುವಾ ರೆ ಜಾ ಮಹಾಪ್ರಸಾದ ಖೈ ಬೈಸಿ ಪಹಾಚಾ ರೇ ಗಡ ಗದು ಥಾ.
(ಒಡಿಯ: ବଡ଼ ବଡୁଆ )ಹೋ, ಅಣುಧಾರೆ, ಆಲೌರೆ , ಮಹಾಪ್ರಿಸಾದ ಖೈ ಬೈಶಿ ಪಾಹಾಚ್ ರೇ ಗಡಡಾ ಗಡೂಥಾ.
ಓ ಪೂರ್ವಜರೇ, ಈ ಕರಾಳ ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿ ನಾವು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಹಾಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ , ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ೨೨ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನೀವು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ದಿನ ಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಥಮಾಷ್ಟಮಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Enduri.jpg/220px-Enduri.jpg|thumb| ಪ್ರಥಮಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ತಯಾರಾಗುವ ಎಂಡುರಿ ಪಿತಾ. ಪ್ರಥಮಾಷ್ಟಮಿಯಂದು (ಒಡಿಯ: ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ), ಮನೆಯವರು ಮೊದಲ ಜನನದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಡುರಿ ಪಿತಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಎಂಟನೆಯ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ.
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ (ಒಡಿಯ: ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ) ಮಾಘ ಮಾಸದ (ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿ) ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ಬರತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿ ಅಥವಾ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ (ಒಡಿಯ: ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା) ಎಂದೂ ಸಹ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಸ್ವತಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ದೇವತೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಈ ದಿನ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ವಸಂತಕಾಲದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ
ಶಿವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಶೈವ ದೇವಾಲಯಗಳಾದ ಲಿಂಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ, ಕಪಿಲಾಶ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನನ್ನು ತಪಸ್ವಿ ದೇವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಪಸ್ವಿಗಳು ಈ ದಿನ ತಂದೈಯಂತಹ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಡೋಲಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಮತ್ತು ಹೋಳಿ
ಇದನ್ನು ಡೋಲಾ ಯಾತ್ರೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ( Odia  ,) ಐದು ದಿನಗಳ ಡೋಲಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೋಲಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ನಂತರ ಹೋಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ, ಒಡಿಯಾ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಡೋಲಗೋವಿಂದ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಧೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಥ ಯಾತ್ರೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Rath_Yatra_Puri_2007_11028.jpg/200px-Rath_Yatra_Puri_2007_11028.jpg|thumb|200x200px| ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ರಥಯಾತ್ರೆ (೨೦೦೭) ರಥ ಯಾತ್ರೆ (ಒಡಿಯ: ରଥଯାତ୍ରା) ಎಂಬುದು ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಒಡಿಶಾದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೂನ್/ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆಷಾಢ ಮಾಸದ (ಆಷಾಢ ಸುಕ್ಲಾ ದುತಿಯಾ) ಎರಡನೇ ದಿನದ ಕರಾಳ ಹದಿನೈದು ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರ ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದೈತ್ಯ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರಥಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೧೪ ರ ಪುರಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ೯೦೦೦೦೦ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೆ ಮೋದಕ ಮತ್ತು ಲಡ್ಡುಗಳಂತಹ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಂದಳಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಅವರು ಬಳಸುವ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು
ಈ ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ರಾಜ ಪರ್ಬ
ರಾಜ ಪರ್ಬ (ಒಡಿಯ: ରଜ ପର୍ବ) ಮೂರು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ದೇವತೆಯಾದ ಬಸು- ಮಾತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ಪಹಿಲ ರಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯ ದಿನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಮೂರನೇಯ ದಿನವನ್ನು ಬಸಿ ರಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಒಡಿಯ: Bhuin Na a na/ ଭୂଇନଅଣ) ಈ ದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೃಷಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗಿಯರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸ್ವಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವೆ ಪೀಠಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಿಥುನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಸುಮತ ಪೂಜೆ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಲಿ ಜಾತ್ರೆ/ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮಾ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Balijatra_cuttack.JPG/220px-Balijatra_cuttack.JPG|thumb| [[ಕಟಕ್|ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ 2012 ರ ಬಲಿ ಜಾತ್ರಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳದ ಪ್ರವೇಶ.]] ಬಲಿ ಜಾತ್ರೆ (ಒಡಿಯ: ବାଲି ଯାତ୍ରା) ಯನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಒಡಿಶಾದಿಂದ ಬಾಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ, ಕೊಳಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಟಾಸ್ ಎಂಬ ದೋಣಿಗಳ ಚಿಕಣಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ವಾರ ಕಾಲ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ
ಗಜ-ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ (ಒಡಿಯ: ଗଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା)ಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಧೆಂಕನಲ್ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಪಾರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ೧೧ ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕುಮಾರ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ನುವಾಖಾಯ್
ನುವಾಖಾಯ್ (ಒಡಿಯ: ନୂଆ ଖାଇ) ಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಬಲ್ಪುರಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಭತ್ತದ (ಒಡಿಯ: ଧାନ) ಸುಗ್ಗಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮರುದಿನ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರೋಹಿತರು ತಿಥಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನವಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರು " ನುವಾಖಾಯ್ ಜುಹಾರ್ " ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆ, ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತುಅದನ್ನು " ನುವಾಖಾಯ್ ಭೆಟ್‌ಘಾಟ್ " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೀತಾಳಸಾಸ್ತಿ
ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸೀತಾಳಸಾಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತ ಶಿವನ ಪೋಷಕರಂತೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಭಕ್ತ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪೋಷಕರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರ ತಂದೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಭಕ್ತನು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಲ್ ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ಮನೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನರೆ. ಮದುವೆ ನಿಶ್ಚಯವಾದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಒಡಿಶಾದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಜಾಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುರದಲ್ಲಿ ಸೀತಾಳಸಾಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಆರನೇ ದಿನದಂದು ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಲಾವಿದರು ಬೀದಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Dhanu_jatra.jpg/220px-Dhanu_jatra.jpg|thumb| ಧನು ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಕಂಸ|ಕಂಸನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟ]]
ಧನು ಜಾತ್ರೆ
ಧನು ಜಾತ್ರೆಯು ಅಸುರ ರಾಜ ಕಂಸನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಣದ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬರ್ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ೧ ರಿಂದ ೧೧ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್‌ ಪಟ್ಟಣವು ಮಥುರಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ನಗರವೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ವಸಾಹತುಗಳು ಸಹ ಮಹಾಭಾರತದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಕೂಡ ಕಂಸನ ನೌಕರರಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಯ ವಿವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಬಪಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಗೋಪಾಪುರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಂಸನಂತೆ ನಟಿಸುವ ನಟನು ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಎಚ್ 2 ಒ 2002 ರ ಕನ್ನಡ- ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕದ್ವಯರಾದ ಎನ್.ಲೋಕನಾಥ್ ಮತ್ತು ರಾಜಾರಾಮ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಎಚ್ 2 ಒ ಕಾವೇರಿ ಎಂದು ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಧನರಾಜ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಿ. ಧನರಾಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಉಪೇಂದ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಃ ಉಪೇಂದ್ರ ಪ್ರಭುದೇವರ ಜೊತೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ತಟಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ತ್ರಿವೇದಿ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಬು ಮೋಹನ್, ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜನಾರ್ಧನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತುವು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಗಡಿಯ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಚ್‌ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಟಿ.ಶಶಿಕುಮಾರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ ಟು ಓ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ರೂಪಕ ಉಲ್ಲೇಖದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ೨೦೧೬ ರ ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮರಾಠಿ ಟೈಗರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ದಿಲ್ ಕಿ ಧಡ್ಕನ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚೋದ್ಯವೆಂದರೆ, ಕನ್ನಡದ ಧೀಮಂತ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿ ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕರುನಾಡಿನ ನಾಯಕನ ಹೆಸರು ಉದಯಶಂಕರಗೌಡ. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿ ವೈರಮುತ್ತುರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭುದೇವರ ಹೆಸರು ವೈರಮುತ್ತು.
ನಿರ್ಮಾಣ
ಚಿತ್ರದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ರಜನಿಕಾಂತ್ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಉಪೇಂದ್ರ ಬರೆದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.
ಧ್ವನಿಪಥ
ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಪೇಂದ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ಭಾರತ ದೇಶ ೧೯೪೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಈ ದಿನವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ |ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಸಿಹಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾರಂಭ ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ "ಜನ ಗಣ ಮನ"ವನ್ನು ಹಾಡ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಾಧನೆ, ದೇಶದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿ, ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ದೇಶದ ಸ್ವಾತ್ರಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಡಿದ ನಾಯಕರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಬಿಡುಗಡೆ
ಹೆಚ್ 2 ಒ  ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ೨ ವರ್ಷಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಉಪೇಂದ್ರ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯತ್ತ ಮರಳಿದರು. ಅದರ ಆಡಿಯೊ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ದಾಖಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಡಿಗಳು ಮಾರಾಟ ಆದುವು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ೧ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿತು. "ಐ ವನ್ನಾ ಸೀ ಮೈ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್", "ಹೂವೇ ಹೂವೇ", "ನಾ ನಿನ್ನಾ ಬಿಡಾಲಾರೆ", "ಬೀಡಾ ಬೇಡಾ", ಮತ್ತು "ದಿಲ್ ಇಲ್ಡೆ" ಹೀಗೆ, ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು.
ಕೌತುಕ
ಕಾವೇರಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗ ಮತ್ತು ತಮಿಳರ ನಡುವಿನ ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯು ಹೆಚ್.ಟು.ಓ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ನಡುವಿನ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಕರುನಾಡು-ತಮಿಳುನಾಡು, ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಯಾಮಿ ಅವಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಕಥೆ ಬರೆದ ಉಪೇಂದ್ರ,  "ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೋರಾಡುವ ಬದಲು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಜೀವನವೇ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು."
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ಇತಿಹಾಸ
ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹೊರಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಅಗಾಧವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ, ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋರಾಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 1857 ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ, 1858 ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ ಭಾರತದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು 1885 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. , :ಪುಟ 123 ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾದ ಮಾಂಟಾಗು-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ರೌಲಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಜಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಅಸಮಾಧಾನವು ಮೋಹನ್ ದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಿ ಹರಳುಗಟ್ಟಿತು. :ಪುಟ 167
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಬಿಡುಗಡೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರವು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತಮಿಳು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಡಬ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಕಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ಇತಿಹಾಸ
1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಶಾಸನಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು; ನಂತರ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದೆ. : ಪುಟ 195–197 ಮುಂದಿನ ದಶಕವು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು: ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಅಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ತಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಉನ್ನತಿ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಭಾರತವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಾಗಿ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಹದಗೊಂಡು ಹತೋಟಿಗೆ ಬಂತು. :ಪುಟ 203
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ
1929 ರ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ ಘೋಷಣೆ ಅಥವಾ "ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ" ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 26 ಜನವರಿಯನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜನರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. ಅಂತಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. :ಪುಟ19  ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1930 ಮತ್ತು 1946 ರ ನಡುವೆ 26 ಜನವರಿಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿತು. ,  ಆಚರಣೆಯು ಸಭೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದವರು "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು" ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. : ಪುಟ19–20 ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸಭೆಗಳು ಶಾಂತಿಯುತ, ಗಂಭೀರ "ಯಾವುದೇ ಭಾಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಉಪದೇಶವಿಲ್ಲದವು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ".....ಸಭೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೆಲವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ 'ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ' ಸೇವೆ, ಅಥವಾ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಪುನರ್ಮಿಲನ, ಅಥವಾ ನಿಷೇಧದ ಕೆಲಸ, ಅಥವಾ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡುವುದು" ಎಂದು ಗಾಂಧಿ ಊಹಿಸಿದರು. 1947 ರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು 26 ಜನವರಿ 1950 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು; ಅಂದಿನಿಂದ ಜನವರಿ 26 ಅನ್ನು ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ
ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲು ಉಪೇಂದ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.
ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಹೆಚ್ ಟು ಒ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತದ ೨೮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ದಿನಗಳ ಓಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ೭೫ ದಿನಗಳ ಓಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ. ದುಬಾರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ವಿಳಂಬದಿಂದ ಹೆಚ್ ಟು ಒ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ 'ಸೆಮಿ ಹಿಟ್' ಆಗಿತ್ತು. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಇದು ಕೇವಲ ೭೫ ದಿನಗಳ ಓಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಪೇಂದ್ರರ  ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಎ (೧೯೯೮), ಉಪೇಂದ್ರ (೧೯೯೯), ಪ್ರೀತ್ಸೇ (೨೦೦೦) ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೊಂಚ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಿತು, ಉಪೇಂದ್ರರ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳೂ, ೧೭೫ ದಿನಗಳ ಓಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಉಪೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಋತ್ಮಕ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಮೇಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ ಟು ಒಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ತಕ್ಷಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
1946 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ದಣಿದಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತನಗೆ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಾದೇಶ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು. :ಪುಟ 203 , ,  20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1947 ರಂದು, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲೀ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಜೂನ್ 1948 ರೊಳಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಹೊಸ ವೈಸರಾಯ್, ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್, ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ವಿವಾದವು ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಶರಣಾಗತಿಯ ಎರಡನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಅನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ದಿನಾಂಕವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು 3 ಜೂನ್ 1947 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತವನ್ನು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು; ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳಲು ಸೂಚ್ಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ 1947 (10 & 11 ಜಿಯೋ 6 ಸಿ. 30) 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ (ಈಗಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಎರಡು ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೇಶಗಳ ಆಯಾ ಘಟಕ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು 18 ಜುಲೈ 1947 ರಂದು ರಾಯಲ್ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಹೆಚ್ ಟು ಒನಿಂದ ಭಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಹೆಚ್ ಟು ಒ ನ ವಿತರಕರು ಭಾರಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದರೂ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಲುಪದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಫ್ಲಾಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಧನರಾಜ್ ಅವರು ಉಪೇಂದ್ರ ವಿರುದ್ಧ ಉಚಿತ ಕಾಲ್ ಶೀಟ್ ಕೋರಿ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಧನರಾಜ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಉಪೇಂದ್ರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ಮೂಡಿಸಿತು.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ಸ್ವಾತ್ರಂತ್ರ್ಯದ ಹಾದಿ
thumb|220px|[[ಜವಾಹರ್ ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ರವರಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಭಾಷಣ]]
ಜೂನ್ ೩,೧೯೪೭ ರಂದು ಅಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್‌ಬ್ಯಾಟನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದನು. ಇದರ ನಂತರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತ್ರಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೪೭ ರ ಅನ್ವಯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೪೭ ರಂದು ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನ ಮದ್ಯರಾತ್ರಿ,(12.15ರ) ನಂತರ ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅಂದು ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ, ಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಭಾಷಣ ( 'ಭಾಗ್ಯದೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ' ಭಾಷಣ) ಮಾಡಿದರು.
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ
thumb|ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ ಟು ಒ 'ಹಿಟ್' ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ
ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ, ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಚಾರಣ ಮಾಡಿದರು. ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗಡಿಗಳು ಸಿಖ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ, ಬೃಹತ್ ರಕ್ತಪಾತವು ಅನುಸರಿಸಿತು; ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕೋಮು ಕೋಪವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಹೊಸ ಗಡಿಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ 250,000 ಮತ್ತು 1,000,000 ಜನರು ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು. 14 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹೊಸ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು; ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರು ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ತನ್ನ ಐದನೇ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರಂದು ರಾತ್ರಿ 11 ಗಂಟೆಗೆ ನವದೆಹಲಿಯ ಸಂವಿಧಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಟ್ರಿಸ್ಟ್ ವಿತ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ
thumb|right|280px|ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರಂದು ಭಾರತದ ಧ್ವಜದ ಆರೋಹಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವರು ]] ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟೀಯ ರಜಾದಿನವಾಗಿದೆ. ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಬಹ್ವಂಶ ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತವೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣವನ್ನು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣವನ್ನು ಆಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಕಾಲೇಜುಗಳು ತಮ್ಮ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಬಂಧುಮಿತ್ರರು ಭೋಜನಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಲನಿಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬೆಳಗ್ಗೆ 08.30 ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನದಲ್ಲಿ 09.40 ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ. ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ 09.50 ಪೂರ್ವಾಹ್ನ. ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಚಾಲನೆ 09.55 ಪೂರ್ವಾಹ್ನ. ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ರಾಯಲ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ 10.30 ಪೂರ್ವಾಹ್ನ. ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಾರೋಹಣ 10.35 ಪೂರ್ವಾಹ್ನ. ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಚಾಲನೆ 06.00 ಅಪರಾಹ್ನ. ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಸಮಾರಂಭ 07.00 ಅಪರಾಹ್ನ. ಇಲ್ಯುಮಿನೇಷನ್ಸ್ 07.45 ಅಪರಾಹ್ನ. ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನ 08.45 ಅಪರಾಹ್ನ. ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭೋಜನ 10.15 ಅಪರಾಹ್ನ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ.
ಗಾಳಿಪಟಗಳ ಹಾರಾಟ
ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿನದಂದು ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಅಕಾಶವು ನೂರಾರು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪಟಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವುದು. ಜನರು ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಮಾಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಜನರು ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಬಾನಿಗೆ ಹಾರಬಿಡುವರು.ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಗಾಳಿಪಟಗಳು ಮುಗಿಲ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮೇಲೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಕ್ಕಳ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸದ ಧ್ವನಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೇಳಬರುತ್ತವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿನ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್ ರು ಜಾಗೃತಿ (1954) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಹೆಚ್ ಟು ಓ (೨೦೦೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ರಾಜಾರಾಮ್ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ "ಹೆಚ್ ಟು ಒ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆದರೂ ಸಹಿತ, ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇತರ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಟಿವಿ 9 ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಉಪೇಂದ್ರ ಹೆಚ್ ಟು ಒ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಉಪೇಂದ್ರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ವಿಳಂಬದ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಪೂರಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ೭೫ ದಿನಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ದೋಷಪೂರಿತ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ ಟು ಒ ಲಾಭದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಬದಲು ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಉಪೇಂದ್ರ ವಿವರಿಸಿದರು.
ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡಿಗ ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನ ನಡುವಿನ ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಾವೇರಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ನಡುವಿನ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ೨೦೧೬ ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮರಾಠಿ ಟೈಗರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು - ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗ ನಡುವಿನ ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರೇಮವಾಗಿದ್ದು, ಸೀಮಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ (ಇದರರ್ಥ ಗಡಿ ಎಂದರ್ಥ) - ಆ ಮೂಲಕ ರೂಪಕವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಿಖರ. 1923 ಮೀಟರ್ (೬೩೧೭ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವು ಸಹ ಹೌದು. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದೇವಾಲಯವಿದೆ (ಮಠ).ಪ್ರವಾಸಿಗರ  ಸ್ವರ್ಗ  ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ  ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ  ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ  ಜನಜಾತ್ರೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಮಂಜಿನ  ಹನಿಗಳ  ನಡುವಿನ  ಚಿತ್ತಾರ,  ಚುಮುಚುಮು  ಚಳಿಯಲ್ಲಿ  ಮಳೆಯ  ಸಿಂಚನ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ.
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಅನುಭವವೇ ಬೇರೆ ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಚಾರಣಿಗರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ರಸ್ತೆ ಸದಾ ವಾಹನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಗಿರಿಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತುವಾಗ ಸಿಗುವ ಸಂತೋಷ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸಿಗಲಾರದು ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಲ ಆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ ಆ ಊರು ಬಹುಬೇಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದು.
ಕಾರು ಬೈಕ್ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸಬಹುದಾದ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ನಾವೆಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೇನೋ ಅನ್ನುವ ಅನುಭವದ  ಜೊತೆಗೆ ಜೀವಭಯ, ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಧರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಆಳವಿರುವ ಕಂದಕ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತಿರುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಸ್ತೆಗಳು  ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ತಾಳ್ಮೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಹನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಇತಿವೃತ್ತ
thumb|Mullayyanagiri.JPG
ದೇವಾಲಯದ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಲು ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಹೋಟೆಲ್,ಲಾಡ್ಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ.ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಬಹುದು.ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ತಂಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಳಿ ಹಾಗು ಶೀತವಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಸರ್ಪನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹತ್ತ ಹೊರಟರೆ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು ಶೀತಾಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ.ಶೀತಾಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಅಲ್ಲಿ ಹೊರಟರೆ ನಲವತ್ತು ಐವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲನ್ನು ಸೇರುತ್ತೇವೆ.ಈ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಪ್ಪಲಿನ ಕಡಿದಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನುಹತ್ತುತ್ತಾ ಹೊರಟರೆ-ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯ ಶಖರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುತ್ತಲ ರಮ್ಯ ಮನೋಹರವಾದ ಪರಿಸರ ಸ್ವರ್ಗ ಸದೃಶವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಿಸಲಸದಳವಾದ ಶಬ್ದಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಂದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಇದು ಚಾರಣಿಗರ ಸ್ವರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಬಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ರಸ್ತೆಯು ಇದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾಡಲು ಸರ್ಪದ ಹಾದಿ ಎನ್ನುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲು ದಾರಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಹೋದರೆ ಎರಡು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದರೆ ಮುಳ್ಳಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕಾಣುವ ನೋಟವು ಬಹು ಸುಂದರ.ಮಳೆಗಾಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೆಗೆ ತಾಗುವ ಮೋಡಗಳು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಎತ್ತರ ಶಿಖರ. ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪಾಲಿನ ದೊಡ್ಡಣ್ಣ. ಬರೋಬ್ಬರಿ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೯೨೬ ಮೀಟರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇರುವ ದೂರ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸ ಇರುವ ಮುಳ್ಳಯನ ಗದ್ದುಗೆ, ಈಶ್ವರ ದೇವರು ಇರುವ ಸ್ಥಳ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ನೆಲೆವೀಡು. ಅಂಡು-ಡೊಂಕಿನ ಕಡಿದಾದ ಹಾದಿ. ಒಂದೆಡೆ ಕಾಫಿಯ ಕಣಿವೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಒಂದಷ್ಟು ಗಿಡ-ಮರಗಳು. ಅಪರೂಪದ ಶೋಲಾ ಕಾಡು. ಮೈತುಂಬಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಸಿ ನಿಂತ ಪರ್ವತ ಸಾಲು.ಜರಿ, ಸಸ್ಯ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಚಿಗುರುಗಳಿಂದ ಲಾಸ್ಯ ಆಡುವ ಗಿಡಗಳು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ತುಂಬ ಚೆಲುವು. ಗುಂಡಿ ಗೊಟರುಗಳಿಲ್ಲದ ಸುಗಮ ಹಾದಿ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಕಣ್ಣು ಕುಕ್ಕುವ ಸೌಂದರ್ಯ .ಈ ಬೆಟ್ಟವೇ ಹೀಗೆ. ಪ್ರತಿ ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ-ವಿಭಿನ್ನ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣವೂ ಹೊಸ ಅನುಭವ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿಗೆ ಯವಾಗ ಬಂದರೂ ನಿರಾಶೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಸೊಬಗೇ ಹಾಗೆ ಮುಂಗಾರಿನ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನ ಸೊಬಗೇ ವಿಸ್ಮಯ.
ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು. ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಟಾ- ಪಲ್ಟಾ! ಪರಸ್ಪರ ಕಾಣದಷ್ಟು ಮಂಜಿನ ಶೃಂಗಾರ. ಸುಯ್ಯ ಗುಡುವ ಗಾಳಿ. ಏದುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಗಾಳಿ ಎಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತದೊ ಎನ್ನುವ ಭೀತಿ. ಆ ಪ್ರಮಣದ ಬಿರುಗಾಳಿ. ಶಿಖರದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂದೊಡನೆ ಟೋಪಿ, ಶಾಲು, ಸ್ವಟರ್ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಬೆಚ್ಚನೆ ಉಡುಪುಗಳ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಸುಖದ ಜೊತೆ ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಕಿವಿಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಚಳಿ ಮೈನಡುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಜು ತೋಯ್ದು ತೊಪ್ಪೆ ಮಡುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚನೆ ಉಡುಪು ಇದ್ದವರು ಹೊದ್ದು ಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದರೆ ಇಲ್ಲದವರು ಅಂ ನಾವೂ ತರಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಅದೂ ಒಂಥರಾ ಖುಷಿಯ ಕ್ಷಣ. ಎತ್ತ ನೋಡಿದರತ್ತ ಬೆಳ್ನೊರೆ. ದಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಆವರಿಸಿದಂತೆ. ಗಾಳಿಯ ಚಲನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೆಳುವಾಗಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗುವ ಮಂಜಿನ ನೃತ್ಯ ಮನಮೋಹಕ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಎನ್ನುವಂತೆ ಸುಯ ಗಾಳಿ. ಗಾಳಿಯ ರಭಸಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳೂ ನಿಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಶ ಇಟ್ಟಂತೆ ನೆಲದಾಳದಿಂದ ಹೊರ ಬಂದು ನಗುತ್ತಾ ನಿಂತ ಹೂಗಳು, ಹುಲ್ಲಿನ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಮಂಜಿನ ಮುತ್ತುಗಳು. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೂರಾರು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರಿದರೂ ಸೆಕೆ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಮೈಕೊರೆಯುವ ಛಳಿ, ಕೂಲ್-ಕೂಲ್. ಎತ್ತ ನೋಡಿದರೂ ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಶ್ವೇತ ಮಯ. ಆಕಾಶ -ಭೂಮಿ ಒಂದಾದಂತೆ. ಮಂಜು-ಗಾಳಿಯ ಜುಗಲ್ಬಂದಿ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗಲೇ ಇದರ ಅನುಭವ. ಮಂಜಿನ ಚೆಲ್ಲಾಟಕ್ಕೆ ಚಾಲಕರೂ ಸುಸ್ತು.ಹಾಗೆಂದು ಮುಳ್ಳಯನಗಿರಿ ಮುಂಗಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚೆಲುವನ್ನು ಹೊದ್ದು ನಿಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮೋಡ, ಮಂಜು ಇಲ್ಲದಾಗ ಶುಭ್ರ ಪರಿಸರ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ. ಮೋಡ, ಮಂಜು ಕರಗಿ ಸುತ್ತಲ ವೈಯಾರ ಅನಾವರಣ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಲ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಪರಿಸರ, ಅಂಕು ಡೊಂಕಿನ ಹಾದಿ, ಎದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಬಂಡೆಗಳು,ಗಿಡ-ಮರಗಳು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.
ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಸರ್ಪನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹತ್ತ ಹೊರಟರೆ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು ಶೀತಾಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶೀತಾಳಯ್ಯ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಗಿರಿಗೆ ಶೀತಾಲಯ್ಯನ ಗಿರಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಪೂರ್ವಾಂಬುದಿಯ ಕಡೆ ನಡೆಯುತ್ತ ಹೊರಟರೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿರುವ ಮುಳ್ಲಯ್ಯನ ಗಿರಿ ಶಿಖರದ ಕಲಶ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.