cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ
ಮೂಲ ಶಾಖೆಗಳು
ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಿಶ್ವ ಸಮರ I ರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ  ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಅದರ ಇಂದಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ೩೧ ಜುಲೈ ೧೯೪೨ರಂದು. ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಫೋರ್ಟ್‌  ಯುಸ್ಟಿಸ್‌, ವಿಎ,ಯಲ್ಲಿ "ಸೂಪರ್‌ಹೆಡ್ ಆಫ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು   ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್  ಬ್ರೈನ್ ಆರ್ ಲೇಯರ್  ಅವರ ಕಮಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯು ಯುದ್ಧದ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು, ಸೇನಾ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು ಸೈನ್ಯ ಶಾಖೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಂದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಬಾದ್ಯತೆ ಇರುವ ಟೂರ್‌ ಆಫಿಸರ್‌ಗಳು, ಒಬ್ಬರು ಟೂರ್-ಲೆವಿ ಮತ್ತು ತಜ್ಞತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಿತ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಮತ್ತು ಕುಶಲ  ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಸೈನ್ಯದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಒಂದು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು   ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೮, ೩ ಜುಲೈ ೧೯೬೨ರ ಪ್ರಕಾರ ಜುಲೈ ೧೯೬೨ರಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ ೧, ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ಪುನಾರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಫೀಲ್ಡ್ ಆರ್ಟಿಲರಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಶಾಖೆಯ ಹಾಗೆ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶ ೨೫, ೧೪ ಜೂನ್ ೧೯೬೮ರ ಪ್ರಕಾರ ೨೦ ಜೂನ್ ೧೯೬೮ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯುಎಸ್ ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೇವೆಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೈನ್ಯ ಅಂದೆ ಭೂಸೈನ್ಯವು ಸ್ವಂತ  ವಾಯುದಳ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು (ಹಗುರು ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ರೋಟರಿ ವಿಂಗ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು) ಭೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸ ತೊಡಗಿತು. ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು ಈ ಚಾಲನೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದು ಫಲಸಾಧನೆ ಕಂಡಿತು. ಆಗ ಸೈನ್ಯ ವಾಯುದಳ  ಘಟಕಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಿಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿನಾಶಕಗಳ ಹಾಗೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸೈನ್ಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುದಳದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ವಾಯುದಳವು ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಸಂಯೋಜಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಂಡದ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿಸಲಾಯಿತು.
ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ೧೧ ಜೂನ್ ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ೧೦ನೇ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕರೋಲಿನಾ ದ ಫೋರ್ಟ್‌  ಬ್ರ್ಯಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆಗ ನಿಯಮಿತ ಸೈನ್ಯ, ಮೀಸಲು ಸೈನ್ಯ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಾರ್ಡ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೆಂಟು ಗುಪುಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ಶಾಖೆಯನ್ನು   ಸೈನ್ಯದ ಮೂಲ ಶಾಖೆಯಾಗಿ   ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ ೩೫, ೧೯ ಜೂನ್ ೧೯೮೭ರ ಪ್ರಕಾರ ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೭ರಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಸೈನ್ಯ ಮೀಸಲು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ /ಸೇನ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಶಾಖೆಯನ್ನು ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದು ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ತನ್ನ ಮಿಶನ್‌ ಅನ್ನು ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಇವು ಅತಿಥಿ-ಆತಿಥೇಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಕ್ರಮಿತ ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ, ಶಾಸನಾತ್ಮಕ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿಚಾರಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶ ೨೯ದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಮೂಲ ಶಾಖೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಇದೊಂದು ಮೂಲ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶ ೩೦ರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಒಂದು TBD ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇನಾ ಮಾಹಿತಿ ಬೆಂಬಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎಂದು ಬದಲಿಸಲಾಗುವುದು.
೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದೇಶದ ೬ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಬಹುಮುಖಿ-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆರ್ಡನನ್ಸ್, ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷ ಶಾಖೆಗಳು
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಪ್ರ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯು  ೨೭ ಜುಲೈ ೧೭೭೫ರಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ. ಆಗ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್   ಸೇನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು "ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು (ಡೈರೆಕ್ಟರ್  ಜನರಲ್) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯ"ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೧೮೧೮ರವರೆಗೆ ಸೈನ್ಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. ೧೮೧೮ರಲ್ಲಿ     ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರ ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಜೂನ್ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ, ಸೇನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇಲಾಖೆಯು ಕೆಳಗಿನ  ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ಚ್ಯಾಪ್ಲಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹುಟ್ಟು   ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್,   ೨೯ ಜುಲೈ ೧೭೭೫ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿದೆ. , ಅದು ಚ್ಯಾಪ್ಲಿನ್ ಗಳಿಗೆ ವೇತನದ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿತು. ಚ್ಯಾಪ್ಲಿನ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ೧೯೨೦ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುಹಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಸೈನ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ವಕೀಲ ಜನರಲ್'ರ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ೨೯ ಜುಲೈ ೧೭೭೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ವಕೀಲ ಜನರಲ್'ರ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಸದ್ಯದ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂಬ  ಹುದ್ದೆಯು ೧೯೪೮ರಿಂದ ಜಾರಿಗೊಂಡಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಸೇವೆಗಳು ವರ್ಗ:ಸೇನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ 1775ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿತಾಣಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿತಾಣಗಳು
೧೯೯೯-೨೦೦೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಬರ್ಡ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇಂಟರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಆದ್ಯತೆ ಮೇರೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿತಾಣಗಳನ್ನು (ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಏರಿಯಾ) ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಮಾನದಂಡಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅವಸಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ; ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿರುವ; ಅಪರೂಪದ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ನಿತ್ಯ, ಅರೆ ನಿತ್ಯ, ತೇವಭರಿತ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡು; ಹಿಮಾಲಯ ಮುಂತಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಬದುಕಲು ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶ ಮುಂತಾದವು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಕ್ಕಿ ವೀಕ್ಷಕರು, ವಿಷಯ ಪಂಡಿತರು, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ಭಾಗಿಯಾಗಿ ೪೬೫ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ೩೭ ತಾಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮುಂದೆ, ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೫೪೪ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೪೧ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ತಾಣಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಳಗಳ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಂಕ್ ಮೂಲಕ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. . ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿತಾಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಧಾಮಗಳು
ಸಿಂಹಿಕಾ
ದಂತಕಥೆ
ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಮೈನಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಹನುಮಂತನು ರಾಕ್ಷಸ -ರಾಜ ರಾವಣನ ರಾಜ್ಯವಾದ ಲಂಕೆಗೆ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ಸಿಂಹಿಕಾ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಅವನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಹನುಮಂತನ ನೆರಳನ್ನು ಹಿಡಿದಳು. ಒಂದು ಖಾತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅವನು ತನ್ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ನುಂಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು, ನಂತರ ಹನುಮಂತನು ಅವಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಸೀಳಿದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ಕೊಂದನು. ಇತರ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಸಾಯುವಂತೆ ಒದೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಉದಾರವಾದ
ಉದಾರವಾದ: ಸರ್ಕಾರ, ಸಮಾಜ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ, ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಚಳವಳಿ; ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ಇದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ರೀತಿನೀತಿಗಳೂ ಸಮಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸಮಷ್ಟಿ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ನೇರ್ಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮುದಾಯ (ಲಿಬರಲಿಸಂ). 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಬರೇಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಜನ್ಮತಳೆದಾಗಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಲಿಬರಲಿಸಂ ಎಂಬ ಪದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ.
ಕಲ್ಪನೆ
ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಷ್ಟೊಂದು ಈಚಿನದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಉದಾರವಾದದ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಲಿಬರ್ಟಿಗೂ (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಲಿಬರಲಿಸಂಗೂ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವುಂಟು.
ಉದಾರವಾದ ಭಾವನೆ ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೋ ಇದರ ಅರ್ಥವೂ ಅಷ್ಟೇ ಗೊಂದಲಮಯ ವಾದದ್ದು. ಶತಮಾನದಿಂದ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾರವಾದಿಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ ದಲ್ಲೂ ಉಂಟು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷವೊಂದಿತ್ತು. ಉದಾರವಾದಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಗುರಿ ಉದಾರದೃಷ್ಟಿ. ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವೇಶ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕೆಂದೂ ಇವುಗಳ ವಾದ. ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವಾದಗಳೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಬಲಪಕ್ಷೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಧಿಕಾರವೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಆತನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆತನನ್ನು ಇವೆರಡರಿಂದಲೂ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿ ಆತನ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಪಕ್ಷಗಳ ಉದ್ದೇಶ.
ಆದರೂ ಉದಾರವಾದದ ಕಲ್ಪನೆ ಯಾವ ಒಂದು ನಿಲವಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. 18-19ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಲು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಭಾವನೆಯೆನಿಸಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಪರ ಭಾವನೆಗಳು ಇದರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಯಾವ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಲಿ ಕಟ್ಟುಬೀಳದ ಈ ದರ್ಶನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ ಇದರ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನ, ಸಾಧನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೀಯ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮಾನವಚೇತನದ ವಿಕಾಸ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ಥಕತೆಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆಯ ಉಗಮವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ ಉದಾರವಾದ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆತ್ತೇನು, ಆದರೆ ನಿಜಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದೇನು-ಎಂಬ ಸಾಕ್ರಟೀಸನ ದಿಟ್ಟ ನಿಲವಿನ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿ; ಜನಾಂಗದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೂ ನಗರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಯಮಗಳಿಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ಆತ್ಮದ ಆರ್ತಧ್ವನಿ.
ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮಾತಿಗೆ ಅರ್ಥಪುಷ್ಟಿ ಬಂದದ್ದು ಮುಂದೆ-ಸ್ಟೋಯಿಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಗುಂಪಿನ ಕಟ್ಟು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಮಾನವನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕಗುಣಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರಕಿದ್ದು ಆಗ. ಮಾನವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ದೊರಕುವಂತೆ ಆದದ್ದು ಕ್ರಿಸ್ತೋದಯದ ಫಲವೆನ್ನಬಹುದು.
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವವೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿ. ಕಾಲದೇಶಗಳ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟು, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಇಳೆಗೆ ಇಳಿಸಿದ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಮನನಂತೆ ತೊಡಗಿ, 16-17ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಂತೆ ಬೆಳೆದು, ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಈ ಸತ್ಫಲಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತು, ಹೊಸ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಾನಾ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟಕ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದವು. ವಿಚಾರಯುಗವೆಂಬ ಅಭಿಧಾನದಿಂದ ಈ ಕಾಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಹುರುಪು ಯುರೋಪನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಯ್ದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊಸ ಜಗದಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬಿತು. ವಾಲ್ಟೇರ್, ಲಾಕ್, ಗಯಟೆ, ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್, ರೂಸೋ, ಹ್ಯೂಂ, ಕಾಂಟ್, ಡೀಡ್ರೋ. ಲೆಪಿಂಗ್, ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್, ಗಯೊವನ್ನಿ ವೀಕೊ, ಕಾಂಡಾರ್ಸೇ, ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ, ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮುಂತಾದ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತೂರ್ಯಧ್ವನಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಮಿಳಿತವಾದುವು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ-ಗುರುಮನೆಗಳ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ-ಪುರೋಹಿತರ ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದ ತರ್ಕ-ಯುಕ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಇವು ವಿಜ್ಞಾನದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರು ಇವರು. ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾವುದೂ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಉದಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಜ್ರಗಾರೆ ಆಗ ತಾನೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇವರು ಬರಲಿದ್ದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುನ್ನೋಟ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಮುಂದೆ ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಅಮೆರಿಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದವು. ಹೊಸ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಉದಯವಾಯಿತು. ಅದು ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಸದುಪಯೋಗ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅದು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಖ್ಯ ಬೆಳೆಸಿತು. ಈ ಸಖ್ಯ ಬಲು ಸಡಿಲವಾಗಿತ್ತೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ ಅವಾಸ್ತವವಾದದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ನೆರವಾಗಿ ಉದಾರವಾದಿ ವಿಚಾರವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜನ್ಮನೀಡಿದವು.
ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸೊಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಸನಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಮಾರ್ಮೊಳಗಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ನಿಸರ್ಗವೂ ಅದರ ನಿಯಮಗಳೂ ಅಡಿಗಲ್ಲು. ಅವಿನಾಶಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾನವೀಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ವಿಜ್ಞಾನದ್ದೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವತಾರವೆತ್ತಿದ್ದ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಜನರ ವಿಚಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ತಂದಿದ್ದ. ಆತನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರವೆಲ್ಲ ತರ್ಕಬದ್ಧ ನಿಸರ್ಗನಿಯಮಬದ್ಧ. ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಣದ ದೈವೀಶಕ್ತಿಯ ಕೈವಾಡದ ನೆರವು ಅವಶ್ಯವಿಲ್ಲ. ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಎಳೆದೊಯ್ದ ಉದಾರವಾದಿಗಳು ದೇವರನ್ನೂ ನಿಸರ್ಗದ ಅಗ್ರಶಕ್ತಿಯೆಂದೇ ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ದೇವರೂ ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಸಿದ್ಧ. ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೈವವನ್ನು ಯಾರು ಹೇಗಾದರೂ ಪುಜಿಸಲಿ, ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಗಳ ಬೇಡ. ಇದು ಇವರ ವಾದ.
ಹೀಗೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವೂ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಏರುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವನಮಟ್ಟವೂ ಜನರಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾದುವು. ಆಮುಷ್ಮಿಕದ ಬದಲು ಐಹಿಕಕ್ಕೆ, ಗತಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬದಲು ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮಾನವನ ವಿಚಾರದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ್ದು ಈ ಚಳವಳಿಯ ಮಹತ್ಸಾಧನೆ. ಜನರು ಪಾಪದ ಮಾತಾಡುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಗತಿಯ ಮಾತಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೃಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ತೊರೆದು ಯತ್ನಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ತಳೆದರು. ಮಾನವ ಸುಖಸಾಧನೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಂತಿಮ ಧ್ಯೇಯವಾಯಿತು.
ಈ ಹೊಸ ವಿಚಾರದ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಸ್ಮವಾದುವು. ಮಾನವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸರಪಳಿಯ ಬಂಧನ, ಹೀಗೆಂದು ರೂಸೋ ಕಳವಳಿಸಿದ. ದೇವರು ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಪರಿಶುದ್ಧ, ಆದರೆ ಮಾನವನ ಕೈತಾಕಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ದುಷ್ಟ ಗುಣ. ಮಾನವ ಜನ್ಮತಃ ವಿಚಾರವಾದಿ, ಪರಿಶುದ್ಧ. ಆದರೆ ನಾನಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಆತನ ಹುಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ದುರ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ರೂಢಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿ-ಇವು ಮಾನವನ ಆಜನ್ಮಶತ್ರುಸಮೂಹ. ಇದು ರೂಸೋ ವಾದಸಾರ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಪಿತ ಯುವಜನರಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದಿಗಳೂ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿವಾದಿಗಳೂ ಇಟಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮೀ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು; ಜನರನ್ನು ಸರ್ವದಾ ಅವುಕುತ್ತಿದ್ದ ಗತಕಾಲದ ಮೃತಹಸ್ತದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಲು ಸತತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವೇ ಎಲ್ಲ ಅನಿಷ್ಟಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕೆಂದೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಪಾಡಿಗೆ ಬಿಡಬೇಕೆಂದೂ ಇವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರೀವರ್ಗಕ್ಕೂ ಇವರಿಗೂ ಕೊಂಡಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ. ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನೂ ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕೆಂಬ, ಅಬಾಧಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಲೂ ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಬಯಕೆಗೆ ಇವರ ವಾದದಿಂದ ಪುಷ್ಟಿ ದೊರಕಿತು (ನೋಡಿ- ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಆರ್ಥಿಕ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ).
ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋದರು. ಗಣರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಇವುಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಇವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಮೆಟ್ಟಿ ಆಳುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಯೊಂದೇ ಸಾಲದು. ಇದು ನೇತ್ಯಾತ್ಮಕ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಸಾಗಬೇಕು. ಮಾನವನ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಯಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅತ್ಯವಶ್ಯವೆಂಬುದೂ ಇವರ ದೃಷ್ಟಿ.
ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮಾನವರು ಸ್ವಭಾವತಃ ಒಳ್ಳೆಯವರು, ನಿಜ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೂ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ದುರಾಸೆ, ಅಧಿಕಾರ ಪಿಪಾಸೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಬಲರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಮೆಟ್ಟದಂತೆ ಒಂದು ಅಂಕುಶ ಇರಬೇಕು. ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರಬಾರದು. ಇವೆರಡಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವೂ ಆದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ಹೀಗೂ ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮತೋಲ ಸೂತ್ರಗಳು ಅಡಕವಾಗಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವು ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಮಾನವನ ಮನೋವ್ಯಾಪಾರ ವನ್ನೂ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿಯೇ ಮನಗಂಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಂತ ಹಿತವೇ ಮಾನವನ ಕ್ರತುಶಕ್ತಿ, ವಿಚಾರ ಶೀಲತೆಯೇ ಸಾಧನ; ಸ್ವಲಾಭಸಾಧನೆಯ ಗುರಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿದಾಯಕ, ಸುಖಪ್ರದ; ಅವರವರನ್ನು ಅವರವರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದೇ ಸಹಜ ನಿಯಮ. ಇದು ಇವರ ಆದರ್ಶದ ಕಲ್ಪನೆ.
ಆದರೆ ಇದು ಆದರ್ಶವಷ್ಟೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದ ಕೊರಕಲುಗಳು ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಾನವನಿಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ. ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಪಾರಿಶುದ್ಧ್ಯದ ಆರೋಪಮಾಡುವುದು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಬಲು ದೂರ. ಈ ಅತ್ಯಾದರ್ಶವೆಲ್ಲ ಬರೀ ಕನಸು. ಮಾನವನ ಸ್ವಭಾವವೀಕ್ಷಣೆ ಯಾಗಲಿ, ಪ್ರಗತಿದರ್ಶನವಾಗಲಿ, ಸುಖದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲಿ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉದಾರವಾದವಿಂದು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಾರಸಿಯಂತೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದೂ ನಿಲುಕದಂತಾಗಿದೆ, ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ದೂರ ನಿಂತಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ನಿಜ: ಈ ವಾದದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾನವನ ಆತ್ಮವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಮಹಾಸಾಹಸಿಗಳ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಅಧೋಲೋಕದಿಂದೆದ್ದು ಅಂತರಿಕ್ಷದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಪ್ರತಿಗಾಮೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಹಾಕಲು ಇದು ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಮಾನವನ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನ ಏನನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲದೆಂಬುದನ್ನು ಆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಸನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ ಈ ವಾದ ನಿರರ್ಥಕವಲ್ಲ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಉದಾರವಾದದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಅನೇಕ ಆದರ್ಶಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವದಿಂದ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೂ ಆಗಿನ ವಿಚಾರಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನಾದರೂ ಎತ್ತಿಕೊಡುವುದು ಲಾಭದಾಯಕವೆನ್ನಿಸಬಹುದು.
ಉದಾರವಾದದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದದ್ದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಲಿಬರ್ಟಿ. ಇದು ನಿರುಪಾಧಿಕ ಅಥವಾ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಲು ಯಾವ ಸರ್ಕಾರವೂ ಒಪ್ಪಲಾರದು. ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಚಾರಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಚರ್ಚಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘಟನಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇವೆಲ್ಲ ದೊರಕಬೇಕು. ತನ್ನನ್ನು ಆಳುವವರು ಯಾರು, ಅವರು ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ, ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ಆದರೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಈತನಿಗಿರಬೇಕು. ಇದು ಉದಾರವಾದದ ಮೂಲಮಂತ್ರ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಘಟನೆ-ಅನುಸರಣೆ ಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಉದಾರವಾದ.
ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಬಂದದ್ದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದ ?-ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಉದಾರವಾದಿಗಳು ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ನನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿಸರ್ಗ ನಿಯಮವೂ ನಿಸರ್ಗದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಈ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಉಗಮ. ಇದು ಉದಾರವಾದದ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ಅಸ್ತಿಭಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಉದಾರವಾದಿಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ನಗರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಹಾದ್ಭುತವೆಂದರೆ ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ, ರಾಜನೀತಿ, ದರ್ಶನಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಣ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಕೇಳೀವಿನೋದ. ಮಾನವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ನಿಸರ್ಗವೇ ಮೂಲ. ನಿಸರ್ಗದತ್ತವಾದ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕರ್ತವ್ಯ. ಇದು ರೂಸೋ-ಲಾಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಎರಡು ರೇಖೆಗಳು
ಎರಡು ರೇಖೆಗಳು - ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ  ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಚಂದೂಲಾಲ್ ಜೈನ್ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು. ಎಂ. ಎಸ್.  ವಿಶ್ವನಾಥನ್  ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ ಸರಿತಾ, ಶ್ರೀನಾಥ್ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ಪ್ರಮುಖರು.ಇದು ೧೯೬೯ ರ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವಾದ "ಇರು ಕೋಡುಗಳ್" ದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಕಥೆಯು  ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ನಾಯಕನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಏಳು-ಬೀಳುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ "ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಜಾನಕಿ " ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಸಂಜೋಗ್‌ " ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸಿ ಎನ್ ಮಂಜುನಾಥ್
'''ಡಾ. ಚೋಳೇನಹಳ್ಳಿ ನಂಜಪ್ಪ ಮಂಜುನಾಥ್''' (ಜನನ ೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೫೭) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹೃದ್ರೋಗ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಜಯದೇವ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಅವರು ಬಲೂನ್ ಮಿಟ್ರಲ್ ವಾಲ್ವುಲೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯುರಾ ಬಲೂನ್ ಕ್ಯಾತಿಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ೪೧೦ ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದು ಕೋವಿಡ್‍-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಕರೋನಾ ಯೋಧರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ನಾಡಹಬ್ಬ (ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಸವ) ಆಗಿದೆ.
ಅವರು ೧೯೯೮ ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜೇಗೌಡ ರವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ಮೈಸೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎಮ್‍ಡಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಎಮ್‌ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೃದ್ರೋಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶ್ರೀ ಜಯದೇವ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು 2006 ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಹೃದ್ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಂತಹ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರ ಬಲೂನ್ ಮಿಟ್ರಲ್ ವಾಲ್ವುಲೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಯ ಹೊಸ ವಿಧಾನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪೀರ್ ರಿವ್ಯೂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಭಂಡಾರವಾದ ಪಬ್‌ಮೆಡ್ ಅವರ ೭೩ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. ಅವರು ೨೬,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯುರಾ ಬಲೂನ್ ಕ್ಯಾತಿಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಲೂನ್ ಮಿಟ್ರಲ್ ವಾಲ್ವುಲೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮಲ್ಲಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲಜಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಎಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡರ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಜೀವನ ದಂತಕಥೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಎಂಬ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ,.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕುಮಾರಿ ಕಮಲಾ
ಕುಮಾರಿ ಕಮಲಾರವರು (ಜನನ ೧೬ ಜೂನ್ ೧೯೩೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿ (ಇವರನ್ನು ಕಮಲ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಮಲಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಂದಾಜು ೧೦೦ ರಷ್ಟು ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾವೂರ್ ​​ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
ಅವರು ಭಾರತದ ಮಯೂರಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ವಸಂತಿ ಕೂಡ ನರ್ತಕರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಮಲಾ ಬಾಂಬೆಯ ಲಚು ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರಿಂದ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ವ್ಯಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸಂಗೀತದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. ಅವಳನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎನ್. ಕಲ್ಯಾಣಸುಂದರಂ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ನೃತ್ಯ ಪಠಣಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು. ಅವರು ವಾಲಿಬಾರ್ ಸಂಘಮ್ (೧೯೩೮) ಮತ್ತು ರಾಮನಮಾ ಮಹಿಮೈ (೧೯೩೯) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಮಲಾ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಗಮನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಜೈಲರ್ ಮತ್ತು ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಕಿಸ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು,ಕಮಲಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮಗಳು ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಕಟ್ಟುಮನ್ನಾರ್ಕೋಯಿಲ್ ಮುತುಕುಮಾರ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ವಾ uz ುವೂರ್ ​​ಬಿ. ರಾಮಯ್ಯ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಯಶಸ್ವಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಮಲಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಜಗತಲ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಪಾಂಪು ಅತ್ತಂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಕಮಲಾ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಿ (೧೯೪೫) ನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೀರಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಅವರ ಚಿತ್ರ ನಮ್ ಇರುವರ್ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನಾಮ್ ಇರುವರ್ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿವಾದಿ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ನೃತ್ಯಗಳು ಭರತನಾಟ್ಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು" ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ, ಕಮಲಾ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇನ್೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ,|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮಭೂಷಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅವರು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಟಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಮಲಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೆರಳಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಶ್ರೀ ಭರತ ಕಮಲಾಲಯದ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಅವರು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆರ್. ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಆದರೆ ವಿವಾಹವು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇಧನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತಿ ಟಿ. ವಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ್ 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. ಜೈನಂದ ನಾರಾಯಣ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು
ಕಲಿಯುಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧೀ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ 1950ರಲ್ಲಿ ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 1952ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. 1957ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾಷಣಕಾರರೆಂದೂ ಸಮರ್ಥರಾದ ವಾದ ಚತುರರೆಂದೂ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದುವು. ಜೀವವಿಮಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮುಂತಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಿತವ್ಯಯ ಸಾಧನೆ-ಇಂಥ ನಾನಾ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಭಾವಪುರ್ಣವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಗಾಂಧಿಯವರು ಗೌಹಾತಿ (ಗುವಾಹಟಿ) ಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರು 1960ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಇವರು ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುತ್ರರು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಬೆಳಗಾವಿ ಗಡಿ ವಿವಾದ
೧೯೫೬ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು, ಆಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನ ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.
ನಾಲ್ಕು ಸದಸ್ಯರ ಆಯೋಗ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಕಾರದ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜೂನ್ ೫, ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ೪ ಸದಸ್ಯರ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿತು.ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಮಹಾಜನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪರಿಣಿತರ ತಂಡ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಬೆಳಗಾವಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು
ಮಹಾಜನ್ ಆಯೋಗ
ಇದಾದ ನಂತರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮೆಹರ್‌ಚಂದ್ ಮಹಾಜನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಜನ್ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಯೋಗವು, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ. ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ೨೫೭೨ ಜನರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಅವರಿಂದ ಮನವಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದರನ್ವಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ೮೧೪ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಖಾನಾಪುರ ಹಾಗೂ ನಂದಗಢ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೨೬೨ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲಿಗೆ ಸೊಲ್ಲಾಪುರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ೨೪೭ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೇ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ೨೬೦ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವೆಂದು ಒಪ್ಪಿ ಅದನ್ನೂ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನೀಡಲೊಪ್ಪಿತು. ಆದರೆ ಗಣ್ಯರ ಸಮಿತಿಯ ತೀರ್ಪನ್ನೊಪ್ಪದ ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ ಸರಕಾರ ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಏಕೀಕೃತ ಭಾರತದ ಸಂಸೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಮಹಾಜನ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೆಳಗಾವಿಯ ಮೇಲಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಕ್ಕು ಚಲಾವಣೆ ಇತ್ತೀಚಿನದಾಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ,ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿದ್ದ ಯಾವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿಯು ಓಂದು ಕಾಸ್ಮೋಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆದಾಗಲೂ ಸಹ ಎನ್.ಸಿ ಕೇಲ್ಕರ್ ಒಳಗೊಂಡು ಯಾವ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಳಗಾವಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದಿಡಲಿಲ್ಲ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿಯು ೩ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಗಳಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಿದೆ. ಇದರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇರುವವರಿಗ ತುಂಬ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಳಗಾವಿಯು ಕನ್ನಡಿಗರ ನಾಡಾಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯ ಮಾಮಲ್ತದಾರ್ ಹಾಗು ಕಲಕ್ಟರರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಮಾಡಿ ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವಿವಾದದ ಬಗಿಗಿನ ಸುದ್ದಿ
ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ
ಭೋಜಪುರಿ (ಭೋಜಪುರಿ: 𑂦𑂷𑂔𑂣𑂳𑂩𑂲 𑂦𑂰𑂭𑂰) ಇಂಡೊ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಭಾಷೆ. ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨೬ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಮಾರಿಷಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೋಜಪುರಿ ನುಡಿಯನ್ನಾಡುವವರು ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು
ಪಾಲಿ ಚಂದ್ರ
ಪಾಲಿ ಚಂದ್ರ (ನೀ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ) ಕಥಕ್ ನರ್ತಕಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ,  ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮತ್ತು ಗುರುಕುಲ್ ದುಬೈನ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ದಿವಂಗತ ಗುರು ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಗ್, ಪಂಡಿತ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಹಾರಾಜ್,ಮತ್ತು ಲಕ್ನೋ ಘರಾನಾದ ಶ್ರೀಮತಿ. ಕಪಿಲಾ ರಾಜ್ರವರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಥಕ್ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥಕ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ - ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲೆಗಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಲಚ್ಛು ಮಹಾರಾಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಟೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು  ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಲೇಶನ್‌ನ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ
೧೯೬೭ ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೯ ರಂದು ಲಖನೌದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪಾಲಿ ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಸೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು, ಪಾಲಿ ತಾಯಿಯು ಸ್ವತಃ ನರ್ತಕಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದಳು ಆದರೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕಿಯಾದರು. ಅವರು ತನ್ನ ಗುರು ವಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಘೆರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ-೧ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ಕೇಂದ್ರ ಲಖನೌದಲ್ಲಿ  formal ಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು.ಎಂಟನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಳು.ಅಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವಳು ಪಂಡಿತ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಮತ್ತು  ಕಪಿಲಾ ರಾಜ್ರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.ಅವರು ಪಾಲಿಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರು. ಪಾಲಿ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಲಕ್ನೋದ ಲಖನೌದಲ್ಲಿಅವಧ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಡ್ಡಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನೃತ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಉರ್ದೂ
ಉರ್ದೂ(اردو) ಇದನ್ನು ಲಷ್ಕರಿ (لشکری) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಪಂಗಡದ ಇಂಡೊ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಉಪ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಪರ್ಷಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಷ್, ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಈ ಭಾಷೆ, ದೆಹಲಿಯ ಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಘಜ್ನೀ ಸೈನ್ಯ 1027 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ಆಸ್ತಿಭಾರವಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸೈನಿಕರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅದು ಮುಂದೆ ಪಂಜಾಭಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತಲ್ಲದೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರಬ್ಬೀ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಖಡಿಬೋಲಿಯಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಬೇರೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆ ಇದರ ಪದಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸತೊಡಗಿತು, ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದಸಂಪತ್ತಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಪ್ರಾಕೃತ ಪದಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಇರಾನೀ ಕವಿಗಳಾದ ಫರ್ಕೂಸಿ, ಸನಈ ಮತ್ತು ಮಿನೂ ಚೆಹ್ರಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುವು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನಕವಿ ಚಂದ್‍ಬರ್ದಾಯಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರ ಪ್ರಾಕೃತ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು.ಘಜ್ನಿ ಮತ್ತು ಘೋರಿ ಸೈನ್ಯಗಳು 1193 ಮತ್ತು 1206 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿ ಮಾತನಾಡುವ ಹೊಸಬರು ಅಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿದರು. ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಆ ಜನರನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಖಡಿಬೋಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನತೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದವರು ಪರ್ಷಿಯನ್‍ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಪ್ರಾಕೃತವನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಯಾಣದಿಂದ ತಂದು ಸು, 2 ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೂ ಬಳಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಖಡಿಬೋಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆಡಳಿತ, ಆಸ್ಥಾನ (ದರ್ಬಾರ್) ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವಾಗ ಉರ್ದು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಜನತೆಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಸರಣ
ಖಿಲ್ಜಿ ದಾಳಿಗಳ (2294-1311) ಮೂಲಕ ಹೊಸಭಾಷೆ ಗುಜರಾತಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಮೊದಲು ಬಹಮನಿ ನಂತರ ಇದು ಹೊಮ್ಮಿದ ದಖನ್ನಿನ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳ 350 ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉರ್ದುಭಾಷೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ದಖನಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು. ಆಗ ಈ ಭಾಷೆ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾಷೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು ಉರ್ದುವಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಮೂಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಮರಾಠಿ, ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿತು. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡು `ಗುಜ್ರಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಖನಿ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದವರ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಮನೋಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು ದಖನಿಗಳೆಂದೂ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಅಂದರೆ ಉತ್ತರದವರನ್ನು ಆಫಾಕಿಗಳೆಂದೂ ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಭೇದ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಆಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆಯದ ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಉರ್ದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಸು. 1375ರ ವರೆವಿಗೂ ದೆಹಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಉರ್ದುವಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಅವು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವು. ದಖನಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸುಲ್ತಾನರು ಈ ಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನು ನೀಡಿದರಲ್ಲದೇ ತಾವೇ ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.ಔರಂಗಜೇಬನ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಗಳು ಉತ್ತರದ ಉರ್ದುವಿನ ಪ್ರಭಾವ ದಖನಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿದುವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆ ತನ್ನ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ದಖನಿ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ 3ರಿಂದ 4 ಶತಮಾನದ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಉರ್ದುವಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ದಖನಿ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಆಸಿಫ್‍ಜಹಿ, ಹೈದರಾಲಿಯ ಖುದದಾದ ಸುಲ್ತಾನಶಾಹಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ ಮುಂತಾದ ಅರಸರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಣಾಟಕದ ನವಾಬರು, ಸಿದ್ಹೋಟ್ (ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆ) ಮತ್ತು ಕರ್ನೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆದರೆ ದಖನಿ ಭಾಷೆ ತನ್ನ ಮೂಲ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಉರ್ದೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ದಖನಿ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿಯೂ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿಯೂ ಉಳಿದಿವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ವಲೀ ಕವಿಯ ದಖನಿ ಕಾವ್ಯ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ (17,00,1722) ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಬ್ಬರ ಕಂಡುಬಂತು. ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉರ್ದುಭಾಷೆ ಒಳಗಾದುದಲ್ಲದೆ ಬಹುಪಾಲು ಪರ್ಷಿಯನ್ನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಂಡು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದುದು. ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ಪದಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಬಲ್ಲ ಪದಸಂಪತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಆಳುವವರ, ವೀರರ, ಯುದ್ಧದ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪದಗಳು ಮಧುರವಾಗಿಯೂ ಕಿವಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುವು. ಖಿಲ್ಜಿ ಮತ್ತು ತುಘಲಕರ ಅನಂತರ ಬಂದ ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1857ರ ವರೆವಿಗೂ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ನೀಕರಣ ಮುಂದುವರಿಯಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉರ್ದುಭಾಷೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾದುವು. ಪರ್ಷಿಯನ್ನೀಕರಣ ಉರ್ದುಭಾಷೆಗೆ ಕಾಂತಿಯನ್ನಿತ್ತಿತು.ಅಕ್ಬರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿಸೇವೆಗೆ ಸೇರಲು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಸೋದರಿ ಭಾಷೆಯಾದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಪದಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ನುಡಿಗಟ್ಟು ಪ್ರಾಕೃತಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿತು. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಲಖನೌದ ಬಹುಪಾಲು ಕವಿಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಾ ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 1700 ರಿಂದ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೆಹಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಸತತ ರಾಜಕೀಯ ಅನಾಯಕತ್ವದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ದೆಹಲಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ಲಖನೌಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಕಾವ್ಯರಚನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಿಗದಿಗೊಂಡಿತು. ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ಉಪಮೆ, ರೂಪಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದುವು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉರ್ದುಭಾಷೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಖನೌದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡು ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಂಡಿತು. ಮೊಘಲ್ ರಾಜನಾದ ಬಹಾದುರ್ ಷಾಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಗೆ (19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ) ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ದೆಹಲಿ, ಲಖನೌಗಳೆರಡೂ ಉರ್ದುಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದುವು. ಇದರೊಡನೆ ಪಾಟ್ನಾ,ಮುರ್ಶಿದಾಬಾದ್, ಟೊಂಕ್,ಭೋಪಾಲ್, ಮಂಗ್ರೋಲ್, ರಾಮಪುರ, ಹೈದರಾಬಾದು ಆಸ್ಥಾನಗಳು ಕವಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ (1857) ಫಲವಾಗಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ದೇಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರಂಭದಿಂದ ಉರ್ದು ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ಅದುವರೆಗೂ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನ ಬರೆದ ಉರ್ದು ಗದ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿದ್ದುವು. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೇಶೀ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಆರಂಭವಾದ (1800) ಪೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಗದ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಲಿಘರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸರ್ ಸೈಯದ್ ಅಹಮದ್‍ಖಾನ್ ತನ್ನ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಉರ್ದು ಗದ್ಯದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗೊಳಿಸಿದ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದ ಉರ್ದುಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪದಕೋಶವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿತು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉರ್ದು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ವಿರಾಜಿಸಿತು.
ವರ್ಣಮಾಲೆ
ಉರ್ದು ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 35 ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ. ಅರಬ್ಬೀಯಲ್ಲಿ 28 ಅಕ್ಷರಗಳಾದರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್‍ನಲ್ಲಿ 32. ಹಿಂದ್ ಅಥವಾ ಇಂಡಿಯ (ಭಾರತ) ಎಂಬುದರ ಮೂಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಆಡು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಯೆಂದು ಕರೆದರು. ದೆಹಲಿಯ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬರಹಗಾರ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ (ಮರಣ 1322) ಇದನ್ನು ಹಿಂದವೀ ಎಂದು ಕರೆದ. ಇದು ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ರೀಖ್ತ ಎಂದಾಯಿತು: ಆರಂಭಿಕ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಇದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು. (1950). ಇದರ ಅರ್ಥಪತನಗೊಂಡು, ಅಚ್ಚಿಗೆ ಹುಯ್ದು, ಮತ್ತು ಸುರಿದ-ಎಂದು; ಅಂದರೆ ಮೂಲ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದುದರಿಂದ ಇದು ಅಪಭ್ರಂಶ. ಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳ ಪದಗಳನ್ನು ಎರವಲಾಗಿ ಪಡೆದು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿ ಎರಕಗೊಂಡ ಭಾಷೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಾಕೃತ ರೂಪಗಳು ಈ ಭಾಷೆಗೆ ಸುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಸುರಿದ ಭಾಷೆ ಎನಿಸಿತು. ರಾಜಸೇನೆಯ ಭಾಷೆ ಅರ್ಥ ಬರುವ ಜಬಾನೆ ಉರ್ದು-ಎ-ಮುಅಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು ಷಹಜಹಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಕ್ರಮೇಣ ಜಬಾನ್ ಮತ್ತು ಮುಅಲ್ಲ ಪದಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಉರ್ದು ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ಉರ್ದು ತುರ್ಕಿ ಪದ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಜನಗಳ ಗುಂಪು (ಹೋರ್ಡ್) ಎಂಬುದುಂಟು. ದಖನಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಬಾನೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ (ಭಾರತದ ಭಾಷೆ) ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಎಂದು ಕರೆದರು. ಉರ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಯಾದರೂ ಈಗಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆ. ರಚನೆ, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉರ್ದುವಿಗೂ ಹಿಂದಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣದು. ಅವಕ್ಕೆ ಬಹುಪಾಲು ಪದ ಭಂಡಾರವೂ ಅವಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಲಿಪಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಅರಭ್ಬೀ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಾದರೋ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಈಗ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ ಮೊದಲಾದ ಉತ್ತರಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸು.೫.೨ ಕೋಟಿಯಾದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ೬ ರಿಂದ ೭ ಕೋಟಿ (೨೦೦೧).ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧ ಕೋಟಿ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು
ಸಪ್ನಾ ಅವಸ್ತಿ
ಸಪ್ನಾ ಅವಸ್ತಿ ಸಿಂಗ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. "ಯುಪಿ ಬಿಹಾರ ಲೂಟ್ನೆ" - ಶೂಲ್ ಮತ್ತು "ಚೈಯ್ಯಾ ಚೈಯ್ಯಾ " - ದಿಲ್ ಸೆ ಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅವಸ್ತಿ ಅವರು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಕುಮಾನ್ ಪ್ರದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿವೀರ್ (೧೯೯೪) ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ ನಂತರ ಮುಂಬೈಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ್, ಆನಂದ್-ಮಿಲಿಂದ್, ಅನು ಮಲಿಕ್, ಎಆರ್ ರೆಹಮಾನ್, ಸಂದೀಪ್ ಚೌತಾ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಆಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಎಆರ್ ರೆಹಮಾನ್‌ರ ದಿಲ್ ಸೆ (೧೯೯೮) ಗಾಗಿ ಆಕೆಯ ಯುಗಳ ಗೀತೆ 'ಚೈಯ್ಯಾ ಚೈಯ್ಯಾ' (ಸಹ-ಗಾಯಕ ಸುಖವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ )ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ 'ಪರ್ದೇಸಿ ಪರದೇಸಿ' (ಸಹ-ಗಾಯಕರು ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಕಾ ಯಾಗ್ನಿಕ್ ) ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ ಅವರ ರಾಜಾ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ (೧೯೯೬).
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಸಾಯಿಸುತೆ
ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ ಸಾಯಿಸುತೆ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ರತ್ನಾ ಇವರು ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಜೀವನ
ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ ಸಾಯಿಸುತೆ ಕಾವ್ಯನಾಮದ ರತ್ನ ಅವರು ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 20, 1942ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು. ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದರಾದರೂ 17ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಓದಿಗೆ ತಡೆಬಂತು. ಇತ್ತ ಸಂಸಾರದ ಭಾರ ಹೊರಲಾರದ ವಯಸ್ಸು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿಯಾದ ಪತಿ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಲವು ಮೂಡಿತು. ಸ್ವಯಂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಕಲಿತರು. ಕಾರಂತರು, ಭೈರಪ್ಪ, ಅ.ನ.ಕೃ., ತ.ರಾ.ಸು, ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೊಂಡು ಓದುವ ಹುಚ್ಚು ಅವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಹೀಗೆಯೇ ಓದುತ್ತಾ ಓದುತ್ತಾ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತವೂ ಮೂಡಿಬಂತು. ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಪತಿ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣರ ಬೆಂಬಲವೂ ಜೊತೆಗಿತ್ತು.
ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿ
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸುತೆ ಅವರೂ ಬಹುತೇಕ ಬರಹಗಾರರಂತೆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಮುಂದೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಲೋಕದ ಕಡೆ ಒಲವು ಹರಿಯಿತು. ಸಾಯಿಸುತೆ ಅವರು ಮೊದಲು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದದ್ದು 1970ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ. ‘ಮಿಂಚು’ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಾಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ದಲ್ಲಿ ಇವರ ‘ವಿವಾಹ ಬಂಧನ’ ಧಾರವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ರತ್ನ ಆಗಿದ್ದವರು ಸಾಯಿಬಾಬಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ‘ಸಾಯಿಸುತೆ’ಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾಯಿಸುತೆ ಅವರಿಗೆ ಬರವಣಿಗೆ ಎಂಬುದು ಸಹಜ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮ. ಅವರು ಇದುವರೆಗೆ ಬರೆದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 140ರ ಸಮೀಪದ್ದು.
ಸಾಯಿಸುತೆಯವರ ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳೂ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯ ಕೂಡ ‘ಪಾಪಚ್ಚಿ’ ಮುಂತಾದ ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ. ಸಾಕ್ಷರತಾ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾನುಲಿಗಾಗಿ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ
ಸಾಯಿಸುತೆ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಸಪ್ತಪದಿ, ಬಾಡದ ಹೂವು, ಕಲ್ಯಾಣ ರೇಖೆ, ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು, ಗಂಧರ್ವ ಗಿರಿ, ಶ್ವೇತ ಗುಲಾಬಿ, ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಾರು ಸಿನಿಮಾಗಳು ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. 'ಬಾಡದ ಹೂವು', 'ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ' ಚಿತ್ರಗಳು ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿವೆ. 'ಶ್ವೇತ ಗುಲಾಬಿ' ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವ
ಸಾಯಿಸುತೆ ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ.
ಹೊಸ್ತೋಟ ಗಜಾನನ ಭಾಗವತ
"ಬಾಲ್ಯ"
೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತಿ ಹೊಸ್ತೋಟದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಹಾದೇವಿ ದಂಪತಿಯವರ ೨ನೇ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.ಅಣ್ಣ ಹೊಸ್ತೋಟ ಮಂಜುನಾಥ ಭಾಗವತ ತಮ್ಮ ಹೊಸ್ತೋಟ ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ಅಕ್ಕ ಭವಾನಿ ತಂಗಿ ಚಂದ್ರಾವತಿ.ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇವರಿಗೆ ಅಕ್ಕನ ಮನೆಯೇ ಆಶ್ರಯವಾಯಿತು.
"ಶಿಕ್ಷಣ"
ಇವರು ಸರಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ನೆಗ್ಗುವಿನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.ಬಳಿಕ ದಿ‌.ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು.ತಿಪ್ಪಣ್ಣ ನಾಯಕರಿಂದ ಮದ್ದಳೆ - ಚೆಂಡೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು‌.ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ ಉಪ್ಪೂರರ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರೊಂದಿಗೆ ಕಲಿತರು‌.
"ಯಕ್ಷಗಾನ ತರಬೇತಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ"
ಇವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಉಳಿದ ಮನೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದವರು.ಉಳಿದಮನೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕುರಿತು ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.ತನ್ನಣ್ಣ ಹೊಸ್ತೋಟ ಮಂಜುನಾಥ ಭಾಗವತರಂತೆ ತಮಗೆ ಯಾವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ ಅದೇ ವಿಭಾಗದ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೭ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೩೧ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು.
"ಪ್ರಸಂಗ ರಚನೆಕಾರರಾಗಿ"
ಇವರು ತನ್ನಣ್ಣನಂತೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಕಾರರೂ ಹೌದು.ಸಾಧ್ವೀ ಜಯಂತಿ,ಕಲ್ಪನಾವಿಲಾಸ,ವೃಕ್ಷ ಮಹಾತ್ಮೆ ಸೇರಿದಂತೆ ೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಂಗ ರಚಿಸಿದರು‌‌.ದಿ.ಕಾಳಿಂಗ ನಾವುಡರ ನಾಗಶ್ರೀ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಪದ್ಯವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
"ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ"
ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ವೇಷಧಾರಿ,ಅರ್ಥಧಾರಿ,ಪ್ರಸಂಗ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದರು‌.ಚಂಡೆ-ಮದ್ದಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಅದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು‌.ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ರಾತ್ರಿ ಒಡ್ಡೋಲಗ ತತ್ಕಾರ ,ತನ್ನಣ್ಣನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮ ನಿರ್ಯಾಣದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಯಕ್ಷಗಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಗುರುಗಳಾದ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ "ಶಿವರಾಮ ಮಾವ"ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಡನಾಟ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಗುರು ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆಯವರೊಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ದಂತಳಿಕೆ ಅನಂತ ಹೆಗಡೆ,ಕವಾಳೆ ಗಣಪತಿ ಭಾಗವತ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು.
. ದಿವಂಗತ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವುಡರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರ ಜೊತೆ ಮೃದಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಥ್ ನೀಡಲು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ವಿನಯವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ೧೦೦೦ ರೂ ಗಳನ್ನು ನಾವುಡರು ತನ್ನ ಕಿಸೆಗೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಗಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕೆರೆಮನೆ ಶಂಭು ಹೆಗಡೆ,ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಗೋಡೆ ನಾರಾಯಣ ಹೆಗಡೆಯವರಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
"ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಭಾಗೋತಜ್ಜರು" ಭಾಗವತರು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದು,ಮನೆ- ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದು ; ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಭೋಧಿಸಿದರು.ಮನೆಯ ಹುಡುಗರ ಬಾಯಲ್ಲಿ "ಭಾಗೋತಜ್ಜರು" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು‌.
ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಣ್ಣನ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರು .
"ನಿಧನ" ೧೪ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.
ತಾನಾ ಸರೋವರ
ತಾನಾ ಸರೋವರ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ  )ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ ನೈಲ್‌ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಅಂಹರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಸರೋವರವು ಸರಿಸುಮಾರು ೮೪ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದ, ೬೬ ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲವಿದೆ, ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ ೧೫ ಮೀ.,   ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ಮೀ.ಎತ್ತರವಿದೆ. ತಾನಾ ಸರೋವರವನ್ನು ಗಿಲ್ಗೆಲ್ ಅಬಯ್, ರೆಬ್ ಮತ್ತು ಗುಮಾರಾ ನದಿಗಳು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ೩೦೦೦ ದಿಂದ ೩೫೦೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಇದೆ. ಇದು ಋತು ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವು ಬ್ಲೂ ನೈಲ್‌ಗೆ ಹರಿಯುವ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸರೋವರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ಲೂ ನೈಲ್ ಜಲಪಾತ(ಟಿಸ್ ಅಬ್ಬೈ) ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ತಾನಾ ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಆಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅವಲೋಕನ
left|thumb| ತಾನಾ ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ನೋಟಗಳು left|thumb| ತಾನಾ ಸರೋವರದ ದ್ವೀಪ ಚರ್ಚ್ left|thumb| ಝೆಜ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದ ಮಠದಲ್ಲಿ ಊಟದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ left|thumb| ತಾನಾ ಸರೋವರದಿಂದ ಅದರ ಹೊರಹರಿವಿನ ಮೂಲಕ ನೀಲಿ ನೈಲ್ ನದಿಯ ಪ್ರಾರಂಭ left|thumb| ಬಹಿರ್ ದಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನಾದಲ್ಲಿರುವ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಹೋಟೆಲ್ ತಾನಾ ಸರೋವರವು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಸುಮಾರು ೫ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ಲೆಸ್ಟೋಸೀನ್ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಒಳಹರಿವಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಇದ್ಯೌ ತಡೆದಿತ್ತು.
ಸರೋವರವು ಮೂಲತಃ ಇಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಏಳು ದೊಡ್ಡ ಶಾಶ್ವತ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ೪೦ ಸಣ್ಣ ಕಾಲೋಚಿತ ನದಿಗಳನ್ನು ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸರೋವರದ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು ಗಿಲ್ಗೆಲ್ ಅಬ್ಬೆ (ಲಿಟಲ್ ನೈಲ್ ನದಿ), ಮತ್ತು ಮೆಗೆಚ್, ಗುಮಾರಾ ಮತ್ತು ರಿಬ್ ನದಿಗಳು.
ತಾನಾ ಸರೋವರವು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರೋವರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು ೬ ಅಡಿ (೧.೮ ಮೀ) ಕುಸಿದಿದೆ. ಮನೋಯೆಲ್ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ (೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿ) ಪ್ರಕಾರ, ೨೧ ದ್ವೀಪಗಳಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ಮಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೧೭೭೧ ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೂಸ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯರು ೪೫ ಜನವಸತಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು, ಆದರೆ "ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಇರಬಹುದು" ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಆಂಟನ್ ಸ್ಟೆಕರ್, ೧೮೮೧ ರಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ವಿವರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಿಖರವಾದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ೪೪ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ೩೭ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೯ ಮಠಗಳು ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.
ಪ್ರಾಚೀನ ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಕೆಬ್ರಾನ್ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್, ಉರಾ ಕಿಡಾನೆ ಮೆಹ್ರೆಟ್, ನರ್ಗಾ ಸೆಲಾಸಿ, ಡಾಗಾ ಎಸ್ಟಿಫಾನೋಸ್, ರೆಮಾದ ಮೆಧನೆ ಅಲೆಮ್, ಕೋಟಾ ಮರ್ಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೆರ್ಟೋಲಾ ಮರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ). ತಾನಾ ಕ್ವಿರ್ಕೋಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಬಿ. ಹೆನ್ಜೆಗೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಬಂಡೆಯೊಂದಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇಥಿಯೋಪಿಯಾಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಫ್ರುಮೆಂಟಿಯಸ್ ಅನ್ನು "ತಾನಾ ಚೆರ್ಕೋಸ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಯೆಕುನೊ ಆಮ್ಲಾಕ್ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಡಾಗಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಗಳಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾವಿಟ್ I, ಜರಾ ಯಾಕೋಬ್, ಝಾ ಡೆಂಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಫಾಸಿಲೈಡ್ಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ತಾನಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ ಡೆಕ್, ಮಿತ್ರಹಾ, ಗೆಲಿಲಾ ಜಕಾರಿಯಾಸ್, ಹಲಿಮುನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗುಡಾ.
ಸರೋವರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೆಗೆ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಕೂಡ ಇದೆ. ಜೆಗೆ ಅಜ್ವಾ ಮರ್ಯಮ್ ಮಠದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ನೀರಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಗಳು
ಇತರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ತಾನಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ನೀರು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ಷಾರೀಯಕ್ಕೆ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವ ಪಿಎಚ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಅದರ ಉಪನದಿಗಳ ಒಳಹರಿವು, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಋತುಮಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಾನಾ ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨–೨.೫ ರಷ್ಟು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಆರ್ದ್ರ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಶಾಶ್ವತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ
thumb| ತಾನಾ ಸರೋವರದ ತೀರದ ಬಳಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಲಿಲಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಸರೋವರವನ್ನು ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಒಳಹರಿವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಹೊರಹರಿವು ಬ್ಲೂ ನೈಲ್, ಬ್ಲೂ ನೈಲ್ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಸರೋವರವು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಲಚರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಮೀನು
ತಾನಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ೨೭ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೨೦ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಇದು ತಿಳಿದಿರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಜಾತಿಯ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಇನ್ನೊಂದು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಲೇಕ್ ಲಾನಾವೊದಿಂದ, ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗಿದೆ). ಇದು ೧೫ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ, ೧ ಮೀ. ವರೆಗೆ ಉದ್ದ ಇರುವ, ಬಾರ್ಬಸ್ ಬದಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಬಾರ್ಬ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್. ಅಕ್ಯುಟಿರೋಸ್ಟ್ರಿಸ್, ಎಲ್''. ಲಾಂಗಿಸ್ಸಿಮಸ್, ಎಲ್. ಮೆಗಾಸ್ಟೋಮಾ ಮತ್ತು ಎಲ್. ಟ್ರುಟ್ಟಿಫಾರ್ಮಿಸ್'' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಿಸ್ಸಿವೋರಸ್‍ಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್. ಡೈನೆಲ್ಲಿ, ಎಲ್''. ಗೋರ್ಗುರಿ, ಎಲ್. ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫ್ಟಾಲ್ಮಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್. ಪ್ಲಾಟಿಡೋರ್ಸಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೀನಹಾರಿಗಳಾಗಿವೆ''. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಟೆಯೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಎಂಟೆರೊಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಗರ್ರಾ ಜಾತಿಗಳು. ತಾನಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಇತರ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಎಲ್''. ಬೆಸೊ'' (ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ) ಪಾಚಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಎಲ್''. ಸುರ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ, ಎಲ್. ಗೊರ್ಗೊರೆನ್ಸಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳ ಮೇಲೆ, ಎಲ್. ಬ್ರೆವಿಸೆಫಾಲಸ್, ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್ (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳು ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್ ಅನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ)ಗಳ ಮೇಲೆ, ಎಲ್. ಒಸ್ಸೆನ್ಸಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಕೀಟಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್. ಕ್ರಾಸಿಬಾರ್ಬಿಸ್, ಎಲ್. ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯಸ್ (ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಆದರೆ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ), ಎಲ್. ನೆಡ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಎಲ್. ಟ್ಸಾನೆನ್ಸಿಸ್'' ಚಿರೊನೊಮಿಡ್ ಲಾರ್ವಾಗಳಂತಹ ಬೆಂಥಿಕ್ ಅಕಶೇರುಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಪೈಕಿ, ಎಂಟು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸರೋವರದ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ ಅದರ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ.
ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಜಾತಿಯ ಹಿಂಡುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳು ಎಂಟೆರೊಮಿಯಸ್ ಪ್ಲೆರೋಗ್ರಾಮಾ, ''ಇ. ಟನಾಪೆಲಾಜಿಯಸ್, ಗರ್ರಾ ರೆಗ್ರೆಸಸ್ ಮತ್ತು ಅಫ್ರೋನೆಮಾಚಿಲಸ್ ಅಬಿಸಿನಿಕಸ್'' (ಕೇವಲ ಎರಡು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಲ್ಲಿನ ಲೋಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ) ಸೇರಿವೆ. ಉಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಜಾತಿಗಳೆಂದರೆ ನೈಲ್ ಟಿಲಾಪಿಯಾ (ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ, ಆದರೆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಜಾತಿ ತಾನಾದೊಂದಿಗೆ ), ಇ. ಹುಮಿಲಿಸ್, ಜಿ. ಡೆಂಬೆಚಾ, ಜಿ.ಡೆಂಬಿನ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಶಾರ್ಪ್‌ಟೂತ್ ಬೆಕ್ಕುಮೀನು.
ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಗಳು
thumb| ವಿವಿಧ ಲೇಬಿಯೊಬಾರ್ಬಸ್ ಬಾರ್ಬ್ಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಶಾರ್ಪ್ಟೂತ್ ಕ್ಯಾಟ್ಫಿಶ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದೆ ತಾನಾ ಸರೋವರವು ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಬಾರ್ಬ್ಸ್, ನೈಲ್ ಟಿಲಾಪಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಪ್‌ಟೂತ್ ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೧೪೫೪ ಟನ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಹಿರ್ ದಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲಾಖೆಯು ಅದರ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಮೊತ್ತದ ೧೫% ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಟಿಲಾಪಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್ ಎರಡರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಬಾರ್ಬ್‌ಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಐಯುಸಿಎನ್ ನಿಂದ ಬೆದರಿಕೆ ( ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲ ) ಅಥವಾ ಡೇಟಾ ಕೊರತೆ (ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಡೇಟಾ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಮೀನುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ. ಬಹಿರ್ ದಾರ್ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ; ಅದರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೆರೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೇಬಿಯೊಬಾರ್ಬಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನರ್ಸರಿಯಾಗಿರುವ ಸರೋವರದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ನೈಲ್ ಪರ್ಚ್‌ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಭಕ್ಷಕ ಜಾತಿಯ ಪರಿಚಯವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. ತಾನಾ ಸರೋವರದ ಮೀನಹಾರಿ ಲ್ಯಾಬಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥ ಪರಭಕ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಪರಭಕ್ಷಕನ ಉದ್ದದ ಸುಮಾರು ೧೫% ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
thumb| ತಾನಾ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ ಪೆಲಿಕನ್ಗಳು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ, ಸರೋವರವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಕಶೇರುಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ: ಹದಿನೈದು ಜಾತಿಯ ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸ್ಪಾಂಜ್‍ಗಳು ಇವೆ.