ಅಯೋವಾ
ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು
thumb|ದ ಯುನಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಮೌಂಟ್ ಪ್ಲೀಸಂಟ್, ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೊದಲಿನ ದೃಶ್ಯ.ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಯೋವಾ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಬೇಧವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗ ತಂದರೂ, ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆಯೋವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ — In Re the Matter of Ralph, ಜುಲೈ 1839ರ ತೀರ್ಪು — ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ರಲ್ಫ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 26 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂತಃ ಕಲಹದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆಯೋವಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದ. ಯುಎಸ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಷ್ರ್ಟಾದ್ಯಂತಅಂತರ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ ತರುವ 100 ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹೊರಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. 1868ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಯು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ "ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆದರೆ ಸಮಾನ" ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಇದು ಬ್ರೌನ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಿಂತ 85 ವರ್ಷ ಮೊದಲು ನಡೆದ ಘಟನೆ. 1875ರ ಅವಧಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳಿಂದ ಆಯೋವಾದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗಿಯ ಬೇಧವು (ವರ್ಣ ಬೇಧ) ನಿರ್ಮೂಲಗೊಂಡಿತು. ಕಪ್ಪು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ಥವ್ಯದಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 1950ರ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಕೋಗರ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ದ ನಾರ್ಥ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾಕೇಟ್ ಕಂ. ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ 1873ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಬೇಧವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಯುಎಸ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇದೇ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ 91 ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. 1884 ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ವೇಧಿಸಿತು. " ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಸಮಾನರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಗಳು, ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಉಪಹಾರ ನೀಡುವ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ, ಕ್ಷೌರಿಕ ಅಂಗಡಿ, ಸ್ನಾನ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದರು". ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1949ರ ವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ ನಡುವಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ಡೆಸ್ ಮೊಯಿನ್ಸ್‌ನ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಡ್ನಾ ಗ್ರಿಫಿನ್‍ಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕಗಳನ್ನು ಆಯೋವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1965ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಣಸಮಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಆಯೋವಾ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾಯಿತು, ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪುರುಷ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವೊದಗಿಸಿದ ಯುಎಸ್‍ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಯಿತು. 1869ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿ ಅರಬೆಲ್ಲ್ ಎ. ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ರನ್ನು ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 1870ರಿಂದ 1919ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದವು. 1894ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ "ಭಾಗಶಃ ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರ" ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. 1920ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯೋವಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ 1980ರಲ್ಲಿ ಆಯೋವಾ ಫೆಡರಲ್ ಸಮಾನಹಕ್ಕುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾದ ಮತದಾರರು ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನಹಕ್ಕುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುಗದ ನಂತರ ಆಯೋವಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಟಿಂಕರ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಡೆ ಮೋಯಿನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2009ರಂದು ಅಯೊವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವರ್ನಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರೀನ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಲಿಂಗದವರ ಮಧ್ಯದ ಮದುವೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಇದು ಆಯೋವಾವನ್ನು ಸಮಾನ ಲಿಂಗದವರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಯುಎಸ್‍ನ ಮೂರನೇ ಹಾಗೂ ಮಿಡ್‍ವೆಸ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.