cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅಬ್ದುಲ್ ಸಮದ್ ಖಾನ್ ಅಚಕ್ಜಾಯ್
ನೆನಪುಗಳು
“೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮದುವೆಯಾದೆ. ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮದುವೆಯ ಆಳವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ”ಎಂದು ಖಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಸಮದ್ ಖಾನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. "ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುಖ್ತುನ್‌ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ".
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ವರ್ಗ:೧೯೭೩ ನಿಧನ ವರ್ಗ:೧೯೦೭ ಜನನ ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ
ಎಲ್ಲಿ ಭೂರಮೆ ದೇವ ಸನ್ನಿಧಿ ಬಯಸಿ ಬಿಮ್ಮನೆ ಬಂದಳೋ
ಎಲ್ಲಿ ಮೋಹನ ಗಿರಿಯ ಬೆರಗಿನ ರೂಪಿನಿಂದಲಿ ನಿಂದಳೋ
ಎಲ್ಲಿ ಮುಗಿಲಲಿ ಮಿಂಚಿನೋಲ್ ಕಾವೇರಿ ಹೊಳೆ ಹೊಳೆ ಹೊಳೆವಳೋ
ಎಲ್ಲಿ ನೆಲವನು ತಣಿಸಿ ಜನಮನ ಹೊಲದ ಕಳೆ ಕಳೆ ಕಳೆವಳೋ
ಅಲ್ಲೆ ಆ ಕಡೆ ನೋಡಲಾ
ಅಲ್ಲೆ ಕೊಡಗರ ನಾಡಲಾ
ಅಲ್ಲೆ ಕೊಡಗರ ಬೀಡಲಾ
ಭೂಲಕ್ಷ್ಮಿ ಯು ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಗಂಭೀರ-ವೈಯಾರದಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಣಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನೀಯುವ ಕಾವೇರಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ ಕೊಡಗು ಎಂದು ಕವಿವರ್ಯ ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯರು ತಮ್ಮ ಹುತ್ತರಿ ಹಾಡು ಎಂಬ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ವನರಾಜಿಯಿಂದ, ತೊರೆ, ಝರಿ, ನದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಡಗನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ವರ್ಣನೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. thumb|150x150px|ಮದುವೆಯ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ಕೊಡಗಿಗೆ ಕೂರ್ಗ್ (Coorg) ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲೀಯ ಬಳಕೆಯೂ ಇದೆ. ಭಾರತದ 'ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದಕ್ಕಿದೆ. 'ಕೊಡಗು' - ಕನ್ನಡದ ಕುಡು, ಎಂದರೆ ಗುಡ್ಡ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕೊಡಗು, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ ತಪ್ಪಲಿನ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ವೈಭವೀಕರಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ 4,102 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (1,584 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 554,519 ರಷ್ಟಿದೆ, 13.74% ರಷ್ಟು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ 30 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೊಡಗಿನ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ “ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಯೋಧರರು” ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮಡಿಕೇರಿಯು ಕೊಡಗಿನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕೊಡಗು ಕೊಡವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗಿನ ಅಧಿಕ ಭೂ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಗಿಡಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಡಿಕೇರಿ ಬಳಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹಾ ಬೆಳೆ ಕಾಫಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫೀ ರೋಬಸ್ಟಾ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಬಾ ಬುದ್ದಗಿರಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಡಗು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
ಕೊಡಗು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ತಲಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಶಾಲನಗರ ಕೊಡಗಿನ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆ ಅದ ತಾಲೂಕು ಆಗಿದೆ
ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಹಾಗೂ ಅರೆಭಾಷೆ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಭಾಷೆ. ಕನ್ನಡ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮಲಯಾಳಂ,ತಮಿಳು, ತುಳು,ರಾವುಲ, ಮುಂತಾದವನ್ನು ಆಡುವವರು ಇಲ್ಲಿರುವರು. ಕೊಡವ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ಗೆ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲ. ಯೆರವೆರು (ಅಥವಾ) ರಾವುಲರು, ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ಆದಿಯರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ) ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯಗಾರರು.
ಭೂಗೋಳ
ಕೊಡಗು ತನ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೂ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾಸನ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ೫,೫೪,೫೧೯ .ಇದರಲ್ಲಿ ೨,೭೪,೬೦೮ ಪುರುಷರು,೨,೭೯,೯೧೧ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಮಡಿಕೇರಿ (ಮರ್ಕೆರಾ ಎಂದೂ ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕೊಡಗು ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯವಿಂಗಡನೆಯಾದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ತಾಲೂಕುಗಳು
ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಐದು ತಾಲೂಕುಗಳಿವೆ.
ಕೊಡಗಿನ ೫ ತಾಲುಕಿನಲ್ಲು ಪ್ರವಾಸಿ ಕೆಂದ್ರವಿದೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ, ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗದ್ದಿಗೆ, ಅರಮನೆ, ರಾಜಸೀಟ್,ತಲಕಾವೇರಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಾದರೆ, ವಿರಾಜಪೇಟೆತಾಲುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಹೊಳೆ,ಇರ್ಪು,ಕುಂದ,ಟೀ ಏಸ್ಟೇಟ್, ಸೈಂಟ್ ಏನ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಇಗ್ಗುತ್ತಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಾಲ್ಕುನಾಡು ಅರಮನೆ, ಮುಂತಾದವು ಇವೆ. ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ ತಾಲುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ, ಕೊಪ್ಪದ ಗೊಲ್ಡನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವೀರಭೂಮಿ,ದುಬಾರೆ ಅರಣ್ಯ, ಹಾರಂಗಿ ಜಲಾಶಯ, ಚಿಕ್ಲಿ ಹೊಳೆ,ಹೊನ್ನಮ್ಮನ ಕೆರೆ,ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ, ಮೊದಲಾದವಿವೆ.ಪ್ರಿತಿ ಯಿಂದ ಪ್ರಿತಿಗಾಗಿ
ಕುಶಾಲನಗರವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಡುಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಇದು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು,ಇದು ಕುಶಾಲನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಡಿಕೇರಿ ಮತ್ತು ವಿರಾಜಪೇಟೆ ನಂತರ ಕುಶಾಲನಗರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಕುಶಾಲನಗರ ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ: ಜನಪ್ರಿಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಹೈದರಾಲಿಯ ತನ್ನ ಮಗ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಜನನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕುಶ್ಯಲ್ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆದನು "(ಸಂತೋಷದ ಪಟ್ಟಣ)"ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ೧೭೫0ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು, ಹೈದರಾಲಿ ೧೭೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಡಗು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ,ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜಯ ಇದನ್ನು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರ fraserpet ಕರ್ನಲ್ ನಂತರ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಯಾರು ರಾಜಕೀಯ ಏಜೆಂಟ್ ಕೂರ್ಗ್ ೧೮೩೪ ಸುಮಾರು. ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶ : ಕುಶಾಲನಗರ ಇದೆ 12.47°N 75.97°E ಇದು ಸುಮಾರು 844ಮೀಟರ್(2726 ಅಡಿ)ಎತ್ತರ ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುಶಾಲನಗರವು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ,ನಗರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೆಟ್ಟ ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 85ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 220ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 170ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ: 2011 ರಂತೆ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ,ಕುಶಾಲನಗರವು 15.326ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಯಲ್ಲಿ ಷುರುಷರು 53% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕುಶಾಲನಗರವು ಸರಾಸರಿ 89.53%ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 73.36% ಷುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 82%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ 73%ಆಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 12% 6ವರ್ಷ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಕುಶಾಲನಗರವು ಮುಳ್ಳು ಸೋಗೆ ಕೂಡುಮಂಗಳೂರು, ಮತ್ತು ಕೂಡಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಿರ ದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ 39.393ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 2ವರ್ಷದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಡಗು ಗೌಡರು (ಅಕಾ ಅರೆ ಭಾಷೆ ಗೌಡರು).ಮತ್ತು ಕೊಡವರು(ಅಕಾ ಕೂರ್ಗಿಗಳು).
ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಕುಶಾಲನಗರ ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ವಾಗಿದೆ. K1ADB ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವು ಕುಶಾಲನಗರ ದ ಕೂಡ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬಹು ಕಾಫಿಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
Kodagu Kodagu (district) Coorg
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭
- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ೨೭ನೇ ದಿನ.
ಹಿರೇಮಗಳೂರು
ಹಿರೇಮಗಳೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹೊರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ. ಸಖರಾಯ ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆಯ ವೇಳೆ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಶಬ್ದವು ಹಿರೇ-ಹಿರಿಯ ಹಾಗು ಮಗಳು (ಹಿರೇ+ಮಗಳೂರು) ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಇನ್ನೋಂದು ಊರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು (ಚಿಕ್ಕ+ಮಗಳೂರು).
ಹಿರೇಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೋದಂಡ ರಾಮ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಕಣ್ಣನ್ ಅವರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ
thumb|right|300px|ಕಚ್ಚಾ ನೀರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವು ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಮೆಕ್ಸಿಕಲಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನದಿಯಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ವು ನೀರು ಮೂಲಗಳಾದ ಸರೋವರ, ನದಿ, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಅಂತರ್‌ಜಲ ಕಶ್ಮಲೀಕರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಲೋಹರೂಪದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಯೊಸಿನೊಸಿಸ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ತ ಜಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮಲಿನಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೀಠಿಕೆ
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮರಣ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯವು ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತೀದಿನ ಇದರಿಂದಾಗಿ 14,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶಗಳೂ ಸಹ ಮಾಲಿನ್ಯಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.
ನೀರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾನವನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ರೀತಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಥರದ ಜೈವಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೀಮಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಬೀರುವುದು. ಪಾರಿಸರಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು, ಹಾವಸೆಗಳು, ಚಂಡಮಾರುತಗಳು, ಭೂಕಂಪಗಳ ಗಂಭೀರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣಗಳು. ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗೆಗಳು
ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲವು ಆಗಾಗ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅಂತರ್ ಸಂಬಂಧ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯ
ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಒಂದೇ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕಶ್ಮಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಮಶ ಸೇರಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಂದ ಸಾರಜನಕದ ಮಂಡಲವು ಕರಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹರಿಯುವ ಕಶ್ಮಲ ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹೊರಹೋಗುವುದೂ ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ, ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ, ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಹೋಗುವ ಕಲುಶಿತ ನೀರನ್ನೂ ನಗರ ಕಲುಶಿತಗಳ ಹರಿಯುವಿಕೆಯೆಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಸಿ ಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಹೊರವಲಯದ ನೀರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಸಿದು ಅಂತರ್‌ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ.
ಅಂತರ್ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ
ಅಂತರ್ಜಲ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಹೋಲಿಕೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತರ್ಜಲ ನೀರಿನ ದಾರಿಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಲುಶಿತಗಳಿಂದ ಸೋಕುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಒಂದು ತುಣುಕು ವಿಷ ರಾಸಾಯನಿಕವು, ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಪದರಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡದಿದ್ದರೂ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜಲಶಾಸ್ತ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರದ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನೂ ಅಂತರ್ಜಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ರೋಗಜನಕ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನೀರನ್ನು ಸೇರಿ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಐಂದ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದ ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಏರಿಕೆ, ಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದಾರ್ಥಗಳು (ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಂ, ಸೋಡಿಯಂ, ಐರನ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ನೀರಿನ ಸಾರವು ಯಾವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಕಲುಶಿತ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
ಆಮ್ಲಜನಕವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಮರಗಿಡಗಳಂತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಂತೆ ಪಕೂತೂತುತುಕಕೀೀೀಕೂಕತೀಚಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಮರಗಿಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೀನುಗಳ ಪುಪ್ಪುಸದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ವಿಷಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.ರೋಗಕಾರಕ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಸುತ್ತದೆ.ನೀರಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರು ಆಮ್ಲತೆ (pHನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ), {1ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕತೆ{/1}, ತಾಪಮಾನ, ಮತ್ತು ಸಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಸಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ನೀರು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ರೋಗಾಣು ವೈರಸ್‌ಗಳು
thumb|240px|right|ಕಲ್ಮಶವಿಲ್ಲದ ಮೋರಿಯ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಒಳಚರಡಿ ಗುಂಡಿಯ ಮುಚ್ಚಳವು ತೇಲಿಹೋಗುವಿಕೆ. ಕಾಲಿಫಾರ್ಮ್ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯ ಸೂಚಕ. ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರೋಗಾಣುಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಚರಂಡಿಗಳಿಂದ ಹೊರಟ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲದೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚರಂಡಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.( ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಬಿರುಕುಂಟಾದ ಚರಂಡಿ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (ಕೊಳವೆಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು) ಅಶುಚಿಯಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊರಬೀಳುವ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಲು ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದಲೂ ರೋಗಾಣುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದು.
ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು
thumb|240px|right|ಕದಡಿದ ನೀರಿನ ನದಿ ಗಸಿಯಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ.ಫೋಟೊ ಕೃಪೆ ಯುನೆಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಫ್ ಜಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ. ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಜೈವಿಕ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು:
ಅಜೈವಿಕ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು:
ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಮಾಲಿನ್ಯ -  ನಗರದ ಚರಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲಬಲ್ಲ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಕಸಕಡ್ಡಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂಥವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ:
thumb|right|ಪೊಟ್ರೆರೊ ಜೆನರೆಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಬಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಕೊ ಬೇ ಗೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಿತ್ತು.[೨೨]
ತಾಪ ಮಾಲಿನ್ಯ
ಮಾನವನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಾಗುವ ಏರಿಳಿತಗಳು ತಾಪ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.ತಾಪ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಬಳಸುವ ಶೈತ್ಯೀ ಕರಣ ಉಪಕರಣಗಳು. ಉಷ್ಣವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿಗಳು ದಾಳಿಯಿಡುವಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (ಇದು ಮೀನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದು) ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ, ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಪದರದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಅತಿ ಶೀತ ನೀರನ್ನು ಉಷ್ಣ ಸರೋವರಗಳ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಬೆರೆಸುವುದೂ ತಾಪ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಾರಕಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ == ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನದಿಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹೈಡ್ರಾಲಜಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನದಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವಲ್ಲಿಂದ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳವರೆಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಮಾದರಿಗಳಾದ SWMM ಅಥವಾ DSSAM ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜಲವಾಸಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವೆಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೋಪ್‌ಪಾಡ್ಸ್ (ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು) ರೀತಿಯ ಸೂಚಕ ಶೋಧಿತ ಆಹಾರದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಬ್ರೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದವಿಷಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಸುರಿದಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 100 ಕಿಲೋಮೀಟರು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜಲಚರಗಳ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಿವೆ.ಭೂಮಿಯ ಸಂಕುಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರದ ಗುಂಟ ಹರಿದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಾವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಂದ ಅಜೀರ್ಣಗೊಂಡು ಕಡಲು ಪಾಚಿಗಳು ಸಾಯುತ್ತಿವೆ. ಆಹಾರಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿಂದ ಕೋಪ್‌ಪಾಡ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಮೀನು ಮತ್ತುಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು ಗಳು ಸತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರೀ ಲೋಹಗಳು, ಪಾದರಸ, ನಿರಂತರ ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾದ DDT) ಪ್ರತೀ ಹಂತದ ಆಹಾರ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಈ ಅಂತರ್‌ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಗಾತ್ರವೃದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿ (ಸುಳಿಗಾಳಿಗಳು) ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಸಗಳನ್ನು ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಭಾರೀ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಕಸಗಳ ರಾಶಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಗಾಳಿಯು ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದು, ಇದರ ಗಾತ್ರ ಸುಮಾರು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ 100 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಳಿಯದ ವಸ್ತುಗಳು ಕಡಲಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿಗೆ ಜೀರ್ಣಕಾರಕಗಳು ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂತರ್ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ದೂರದ ತನಕ ಅಂತರ್ಜಲವು ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿಲಾಂತರ್ಗತ ಜಲದಾರಿಗಳು ನೀರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅಂತರ್ಜಲವು ಬಿರುಕುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಭೂ ರಂಧ್ರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಂತರ ಈ ನೀರು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವನ ಒಲವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗುಂಡಿಯ ನೀರದಾರಿಯ ಸ್ಥಳವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದಿದೆ.
ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಉಪ ಪರಿಣಾಮಗಳದ್ದೇ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ. ಕೆಸರಿನ ನೀರು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಜೊತೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವದು, ನೀರಿನ ಕಣಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಪಡಿಸುವುದು, ಹಸಿರು ಕಾಡಿನ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣಾ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉದಾಹರಣೆಗಳಷ್ಟೇ.
ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಪನ
thumb|240px|right|ಹವಾಗುಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ಜಲ ಮಾದರಿಗಳು. ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಭೌತಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಧಾನಗಳಂಥ ವಿಶಾಲ ಹರವುಳ್ಳ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಅಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲದೇ in situ ನಂಥ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಾದರಿ
ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ರೋಗಾಣುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮಾದರಿಯ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಳೆಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ರೋಗಾಣುಗಳ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಟ್ಟ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹರಿಬಿಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಮಾದರಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಜೈವಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮಾದರಿಯು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಮರಗಿಡಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದ, ಅಥವಾ ವಿಷದ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೈವಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಇದು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಭೌತಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ
ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ಘನ ಸಾರ ಮತ್ತು ಮಲಿನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೌತಿಕ ಜಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಜಲ ಮಾದರಿಗಳು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಧಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳೆಂದರೆ, ಪಿ ಎಚ್ ಮಟ್ಟ, ಜೈವಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಗತ್ಯತೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಗತ್ಯತೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾದ ನೈಟ್ರೇಟ್, ಫಾಸ್ಪರಸ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ಲೋಹಗಳಾದ ತಾಮ್ರ, ತವರ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ, ಸೀಸ, ಪಾದರಸ, ತೈಲಗಳಾದ ಗ್ರೀಸ್, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಗಳು, ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳು.
ಜೈವಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಜೈವಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮರಗಿಡಗಳ ಬಳಕೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ/ಅಥವಾಅಸಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಮನೆಯ ಚರಂಡಿ
right|thumb|ಡೀರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ ಸರ್ವಿಂಗ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಿಸಿನಿಟಿ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಚರಂಡಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಚರಂಡಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಘಟಕಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಗರಸಭೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕಗಳು, ಬಿಒಡಿ ಮತ್ತು ಜಡ ಘನಗಳಂತಹ ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಸಜ್ಜಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಶೇಕಡಾ 90ರವರೆಗೆ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲವು. ಕೆಲವು ಘಟಕಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಗಾಣು ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯುಕ್ತ ಪರಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ನಗರಸಭೆಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಘಟಕಗಳು ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಗರದಲ್ಲಿ ಚರಂಡಿಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾಮಗಾರಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ:
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ನಗರಸಭೆಯ ಶುಚೀಕರಣ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಚರಿಸದೇ ಹೊಲಸು ನೀರನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮನೆಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಜಲವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಶುಚೀಕರಣ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹರಿಬಿಡಬಹುದು.
ಔದ್ಯಮಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ
right|thumb|ಉದ್ಯಮಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಡಿಸಾಲ್ವ್‌ಡ್ ಏರ್ ಫ್ಲೊಟೇಶನ್. ಕೆಲವು ಉದ್ಯಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಗರಸಭೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಉದ್ಯಮಗಳು ಅತಿ ಅವಧಾನಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಬಂಧಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೈಲ, ಗ್ರೀಸ್) ವಿಷಯುಕ್ತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರೀ ಲೋಹಗಳು, ಚಂಚಲ ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಅಥವಾ ವಿಭಕ್ತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾದ ಅಮೋನಿಯಾ ಮುಂತಾದವುಗಳು) ವಿಶೇಷ ಉಪಚಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಷಯುಕ್ತ ಬಂಧಗಳ ಪೂರ್ವೋಪಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಗರಸಭೆಯ ಭಾಗೋಪಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲಕ್ಕೆ ಹರಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯಮಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳದ ಉಪಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹರಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿರೋಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫಲ್ಯಯುತವಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉದ್ಯಮಗಳು ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಕ್ಷಿಸಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ
right|150px|thumb|ಇಯೋವಾದಲ್ಲಿ ನದೀತೀರದ ತಡೆ ಗಿಡಗಳ ತೋಡು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲದ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹೋದ ಕೆಸರು (ಸಡಿಲ ಮಣ್ಣು) ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರೈತರು, ಕೊರೆತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರ ಹರಿದುಹೋಗುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭೂ ಮೇಲ್ಪದರದ ಅಗೆತ, ಬೆಳೆಗೆ ಹಸಿಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವಿಕೆ, ಫಸಲು ತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ನಾಟಿ ಮತ್ತು ನದೀತೀರದ ಸಸ್ಯತಡೆ  ಯಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರಗಳು.
ಸಾರಜನಕ]ದ] ಪೋಷಕಾಹಾರ ಮತ್ತು [[ಫಾಸ್ಫರಸ್|ಫಾಸ್ಪರಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ ಅಥವಾ ಕೆಸರು ನೀರು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ಕೂಡಾ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ನೀರಾವರಿ ನೀರು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ.  ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಅತಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರೈತರು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರೈತರು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ (ಜೈವಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ) ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ, ಕೀಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
left|thumb|ಯುನೆಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಯಾದ ಮೇವು ಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಉಪಚಾರ
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ವ್ಯವಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಅವಧಾನಿತ ಪ್ರಾಣಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆ  ಅಥವಾ ಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಣಿ ಪೂರೈಕೆಯ  ಕ್ರಿಯೆ  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ಈಗ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಬುಡಗಳಿಗೆ ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಜಲಸ್ಥಿತಿ ಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಉತ್ತಮೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಜೊತೆ ಅತೀ ಉಷ್ಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಏಕಾಣುಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳದ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲ
ವಿಷಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಾದ ವಾಹನ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:
ನಗರದ (ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ) ಹೊರಹರಿವು
right|thumb|ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲವನ್ನು ನಿಯತ್ರಿಸಲು ಧಾರಣ ಜಲಾಯನ ಭೂಮಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ನಗರದ ಹೊರಹರಿವಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಗತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೀ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ನಗರದ ಹೊರಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಲಗುಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಜಲಗುಣದ ಉತ್ತಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಈ ತಂತ್ರಗಳು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅಣು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಹೊರಹರಿವು ಅಂತರ್‌ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಧಾರಣಾ ಹೊಂಡಗಳಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ಹರಿಬಿಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರಣಾ ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರು ಬಿಸಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಶಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.
ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟು
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲದ ತಡೆಯು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಚರಂಡಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಈಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಗಮನವಾಗಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹರಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾಧೀ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ನದಿಗಳ ಕಾನೂನು 1951-1961 ರಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳು 1984ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆ ಯಿಂದ ಬಲಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಈ ಕಾನೂನು ಹಿಂದಿನ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರ ಮತ್ತು ನದಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಸ್‌ಇಪಿಎನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಪರವಾನಗಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು ಮತ್ತು ಒಳಾಡಳಿತ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನವು 1899ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಕಾನೂನು, 1899ರ ನದಿಗಳ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಬರ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೌಕಾಸಂಚಾರದ ನದಿಗಳಿಗೆ, ಕೊಳಗಳಿಗೆ,ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನೌಕಾಸಂಚಾರ ಯೋಗ್ಯ ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿತ ವಿಷಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.1948ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಯಲು ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಈ ಕಾನೂನು ಗಂಭೀರ ಮಾಲಿನ್ಯ ವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಶಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಮೂಡಿಸಲು 1972ರ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಪುನರ್ನವೀಕರಿಸಲು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದಾಗಿವೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಲ ಕಾನೂನು ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ 1972ರ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೂಲ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಗರಸಭೆಯ ಚರಂಡಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯಜಲದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನುಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾತಾವರಣ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.ಈ ಕಾನೂನು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಿಗೂ ಜಲ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಗರಸಭಾ ಚರಂಡಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೂ ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು 1972ರ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.
1987ರ ಮಹಾಸಭೆಯು ಜಲ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಹೊರಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೂಲದ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪರವಾನಗಿಗೆ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆ. 1987ರ ಕಾನೂನು ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಗರಸಭೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಮೂಲ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕಾ ಕೊಡುಗೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಪುನರ್‌ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. 2002ರ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಲೆಗಸಿ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಮಾಹಿತಿಯ ಪಕ್ಷಿನೋಟ
ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವರದಿ ( ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆ)
ವಿಷ್ಲೇಶಣಾ ಸಲಕರಣೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಿಶೇಷ ಮೂಲಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಚರ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಭೂ ಅಂತರ್‌ಪದರಗಳು ವರ್ಗ:ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಜಲ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ವರ್ಗ:ಜಲ ಪೂರೈಕೆ ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ
ಸೈರಸ್ ಪಲ್ಲೊಂಜಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿ
ಸೈರಸ್ ಪಲ್ಲೊಂಜಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಒಬ್ಬ ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ;ರತನ್ ನಾವಲ್ ಟಾಟರವರು ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೇಲೆ 'ಟಾಟಾ ಸಮೂಹ ಕಂಪೆನಿಯ ಛೇರ್ಮನ್' ಆಗಿ ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. (೪, ಜುಲೈ,೧೯೬೮) ಟಾಟ ಸಮೂಹದ ೬ ನೆಯ ಛೇರ್ಮನ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಸೈರಸ್ ಪಲ್ಲೊಂಜಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು, 'ನವ್ರೋಜಿ ಸಕ್ಲಾಟ್ ವಾಲ'ರ ತರುವಾಯ ಟಾಟ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಛೇರ್ಮನ್ ಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ 'ಪಲ್ಲೊಂಜಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಮಗ'. ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಜರು 'ಸೈರಸ್' ರವರನ್ನು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗಪತಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬಯಿಯ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಕಾನನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಾಯಿತು. 'ಲಂಡನ್ ನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್' ನ, 'ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯ'ದಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು. 'ಲಂಡನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್' ನಿಂದ 'ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ (ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್') ನಲ್ಲಿ 'ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಫೆಲೋ' ಆಗಿದ್ದಾರೆ. (Institution of Civil Engineers)
ಪರಿವಾರ
'ಪಲ್ಲೊಂಜಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು', 'ಐರಿಶ್ ಪಾರ್ಸಿ ಮತಸ್ಥರು. ಭಾರತದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ ಶಿಲ್ಪಿ'ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಅಜ್ಜ, ೧೯೩೦ ರಲ್ಲೇ 'ಟಾಟ ಸನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್,' ನಿಂದ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೧೮.೫ % ಪ್ರತಿಶತ್ ಇತ್ತು. 'ಟಾಟ ಕಂಪೆನಿಯ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶೇರ್ಹೋಲ್ಡರ್' ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವೆಲ್ಲಾ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರಿಗೆ, 'ಶಾಪೂರ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿ'ಎಂಬ ಆಣ್ಣ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು 'ರೂಸಿ ಸೇತ್ನಾ' ರ ಪುತ್ರಿ, 'ಬೆಹ್ರೋಝ್ ಸೇತ್ನ' ರಜೊತೆ ಲಗ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೈರಸ್ ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. 'ಲೈಲ' ಮತ್ತು 'ಅಲೂ'. ಅಲೂ, 'ರತನ್ ನಾವೆಲ್ ಟಾಟರ ಮಲ ಸೋದರ', 'ನೊಯಲ್ ಟಾಟ'ರವರ ಪತ್ನಿ. 'ಲೈಲ,' 'ರುಸ್ತುಮ್ ಜೆಹಾಂಗೀರ್' ರವರನ್ನು ಲಗ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಪತ್ನಿ, 'ರೋಹಿಕ್ ಚಾಗ್ಲ' 'ಇಕ್ಬಾಲ್ ಚಾಗ್ಲ'ರ ಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೂರಿಸ್ಟ್, 'ಎಮ್.ಸಿ.ಚಾಗ್ಲ'ರ ಮೊಮ್ಮಗಳು.ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ ಭಾರತೀಯರು, ತಾಯಿ ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು 'ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ' ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಮಿಸ್ತ್ರಿ', 'ಶಾಪೂರ್ಜಿ ಪಲ್ಲಂಜಿ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಇದು 'ಶಾಪುರ್ಜಿ ಪಲ್ಲಂಜಿ ಸಮುದಾಯ'ದ ಒಂದು ಭಾಗ. ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೨೦೦೬ ರಿಂದ 'ಟಾಟ ಸನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ತಂದೆಯವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 'ಟಾಟಾ ಎಲೆಕ್ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು.
ನಿಧನ
ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು ೦೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ರಂದು ಅಹಮದಾಬಾದಿನಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸೂರ್ಯ ನದಿಯ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರು ರಸ್ತೆವಿಭಜಕಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಆದ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ವರ್ಗ:೨೦೨೨ ನಿಧನ ವರ್ಗ:೧೯೬೮ ಜನನ
ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ
ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ (ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ) ಎಂಬುದು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ದ್ರವಾಂಶದ ಕೊರತೆ. ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದರ ಅರ್ಥ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ನೀರಿನ ಅಂಶ(ὕδωρ) ವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಜೀವಿಯೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವಾಂಶದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಿವೆ: ಹೈಪೋಟೋನಿಕ್‌/ಅವ ಕರ್ಷಣೀಯ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಕೊರತೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೋಡಿಯಂ), ಹೈಪರ್‌ಟೋನಿಕ್‌/ಅತಿ ಕರ್ಷಣೀಯ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಲ/ನೀರಿನ ಕೊರತೆ), ಹಾಗೂ ಐಸೋಟೋನಿಕ್‌/ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ಷಣೀಯ (ಜಲ/ನೀರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಸಮಾನ ಕೊರತೆ). ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ವಿಧವೆಂದರೆ ಐಸೋಟೋನಿಕ್‌/ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ಷಣೀಯ (ಐಸೋನಾಟ್ರೆಮಿಕ್‌ ) ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವಾಗಿದೆ ಇದು ಕಾರ್ಯತಃ ಹೈಪೋವಾಲೆಮಿಯಾಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದಾದರೂ, ಐಸೋಟೋನಿಕ್‌/ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ಷಣೀಯದಿಂದ ಹೈಪೋಟೋನಿಕ್‌/ಅವ ಕರ್ಷಣೀಯ ಅಥವಾ ಹೈಪರ್‌ಟೋನಿಕ್‌/ಅತಿ ಕರ್ಷಣೀಯ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ನಿರ್ಜಲೀಕೃತಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುವ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಯು, ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೇವಲ ಜಲ/ನೀರಿನದ್ದಷ್ಟೇ ಕೊರತೆಯಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜಲ/ನೀರು ಹಾಗೂ ವಿಲೇಯ/ದ್ರವ್ಯಗಳೆರಡೂ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೋಡಿಯಂ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾನಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.
ಹೈಪೋವಾಲೆಮಿಯಾ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಗಳ ಭಿನ್ನತೆಗಳು
ಹೈಪೋವಾಲೆಮಿಯಾ ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದಲ್ಲಿನ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹೈಪೋವಾಲೆಮಿಯಾ ಜಲ/ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪರಿಮಾಣದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲ/ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಲ್ಲ.
ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಯಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳು
ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವು ವಿಸ್ತಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಜಲ/ನೀರು ಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನ್ನರಿವು
ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ  ಮೈಭಾರವಿರುವಾಗ ಬರುವಂತಹಾ ತಲೆನೋವು, ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ, ಇದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಎದ್ದುಕಾಣಿಸುವಷ್ಟು ಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಇಳಿಕೆ (ಒತ್ತಡದಇಳಿಕೆ), ಹಾಗೂ  ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ  ಅಥವಾ ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ ಆಗುವ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ಮೂರ್ಛೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯಂತಹವು ಸೇರಿವೆ. ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದೆ ಹೋದರೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಸನ್ನಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ನಾಲಿಗೆಯ ಊತ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಲದ/ನೀರಿನ ಪರಿಮಾಣದ 2%ರಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾದ ನಂತರವಷ್ಠೇ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು  ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಹಸಿವೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಣಗಿದ ಚರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಇವುಗಳ ನಂತರ ಮಲಬದ್ಧತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು 30% ರಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾವೇರುವಿಕೆ, ಅಸಹನೆ, ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ಹೆಚ್ಚಿದ ದೇಹದ ತಾಪ, ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಆಲಸ್ಯ/ಆಯಾಸಗಳ ಅನುಭವವಾಗಬಹುದು.
ಸೌಮ್ಯ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಮೂತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆ, ಅಸಾಧಾರಣ ದಟ್ಟವರ್ಣದ ಮೂತ್ರದ, ವಿವರಿಸಲಾಗದ ದಣಿವು, ಕಿರಿಕಿರಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕೊರತೆ, ತಲೆನೋವು, ನಾಲಿಗೆ/ಬಾಯಿ ಒಣಗುವಿಕೆ, ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ ಆಗುವ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ ಸೇರಿವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಯೂ ಕಾಡಬಹುದು. ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹೈಪರ್‌ಆಲ್ಬಮಿನೇಮಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.
ಜಲ/ನೀರಿನ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ತೀವ್ರತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಪರಿಮಾಣ ಹಾಗೂ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾದುದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಹಾಗೂ ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಬಹುದಲ್ಲದೇ, ಬೆವರುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಸುಮಾರು 5%ರಿಂದ 6%ರಷ್ಟು ಜಲ/ನೀರು ನಷ್ಟವಾದಾಗ, ತೂರಾಡುವಂತಾಗುವುದು ಅಥವಾ ನಿದ್ರಾ ಮಂಪರು, ತಲೆನೋವು ಅಥವಾ ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕಗಳು ಕಾಡಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಅಂಗಗಳು ಜುಮ್ಮೆನಿಸಬಹುದು (ಅಸಾಧಾರಣ ಚರ್ಮಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು). 10%ರಿಂದ 15% ದ್ರವ ನಷ್ಟವಿದ್ದಾಗ, ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸೆಟೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಚರ್ಮವು ಸುರುಟಿಕೊಂಡು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಬಹುದು (ಚರ್ಮದ ಬಿಗಿತ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ), ದೃಷ್ಟಿಯು ಮಂದವಾಗಬಹುದು, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಬಹುತೇಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದಲ್ಲದೇ ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಸನ್ನಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳಬಹುದು. 15%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ, ದೇಹದ ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ಸಂವೇದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸಿನ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕರು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯುಷ್ಣತೆಯೊಂದಿಗಿನ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಅತಿರೇಕದ ಉಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಜಠರ ಕರುಳುಗಳ ತುಯ್ತದ ರೋಗಗಳು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲವು. ಅನೇಕವೇಳೆ, ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಗುಣವಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ದ್ರವನಷ್ಟವು ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೂಡ ಆಗಬಹುದು.
ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳೂ ಸಾಯಲಿಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದಾಗುವ ಸಾವು ಅಗತ್ಯವಾದ ನೋವು ನಿವಾರಕ ಔಷಧಿಗಳ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಕರವಾಗಿದ್ದು ನರಳುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಜಲ/ನೀರು ಕುಡಿಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ದ್ರವ ನಷ್ಟವಾಗುವುದರ ತಡೆಯುವಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ವಿಲೇಯ/ದ್ರವ್ಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಮರುಪೂರಣವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಾರಣ ಜಲ/ನೀರು ಕೇವಲ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿಸಾರ ಹಾಗೂ ವಾಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಘನ ಆಹಾರಗಳು ದ್ರವ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರತರವಾದಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸರಿಪಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಜಲ/ನೀರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯಗಳು/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಮರುಪೂರಣದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ (ನೀರು ಕುಡಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತನಾಳದ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ಮರುಜಲಪೂರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ). ಶುದ್ಧ/ಕುಡಿಯುವ ಜಲ/ನೀರಿನ ವಿಪರೀತ ಕೊರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ (e.g. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ),  ಸಮುದ್ರ ಜಲ/ನೀರು ಅಥವಾ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮದ್ಯಸಾರದ ಸೇವನೆಯೂ ಅಪ್ರಯೋಜಕ. ಸಮುದ್ರ ಜಲ/ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಠಾತ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಉಪ್ಪಿನಂಶವು ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಜಲೀಕೃತಗೊಳಿಸಿ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಬ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಾಧಾರಣ ಭಾವನೆಯಿರುವುದಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಯಸ್ಕನೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿದಿನ 0.1 ಲೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸಮುದ್ರ ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಮೂತ್ರಕೋಶಗಳ ವಿಫಲತೆಯ ಭಯವಿಲ್ಲದೇ ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ
ಮೂರ್ಛೆ ಹೋಗುವುದು, ಅಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆ, ಅಥವಾ ಇತರ ತೀವ್ರತೆಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಂತಹ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಅನೇಕ ತೀವ್ರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ರೋಗಿಯು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ), ತುರ್ತು ಗಮನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾ ಬದಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ರವವನ್ನು ಕುಡಿಸುತ್ತಾ ಅಥವಾ ರಕ್ತನಾಳದ ಮೂಲಕ ನೀಡಬೇಕು; ಕೈ ಮೀರಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದಂತೆ ಇದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಮನಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು.
ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ
ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲ/ನೀರು ಸೇವನೆಯ ಮೂಲಕ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟೇ, ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಹದ ಜಲ/ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಪರೀತ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು, ದೇಹವು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ ಸರಿಸುಮಾರು ಜಲ/ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನಷ್ಟೇ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ (ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೆವರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಜಲ/ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿರಬೇಕು).
ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆವರದ ಯಾವುದೇ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ತೊಡಗಿದ್ದರೆ, ತನಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ಅಗತ್ಯ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಜಲಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಪೂರಕ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಸ ರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಾಖಭರಿತ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ 65ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣ ತಾಲೀಮಿಗೆ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ತೂಕದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ತಾಲೀಮಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ದ್ರವದ ಪ್ರಮಾಣವೆಷ್ಟು ಎಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಕಸರತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಲೀಮಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದರ ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.
ದೇಹದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲ/ನೀರು ಸೇವನೆಯು ಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸುರಕ್ಷಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಮೂಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆ.
ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಂತಹಾ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹವು ಸರಾಸರಿ ದಿನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 2.5 ಲೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮೂಲಕ ನೀರಾವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬೆವರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲ/ನೀರು (ಅತಿಸಾರವಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ) ಕರುಳಿನ ಮೂಲಕವೂ ಹೊರಹೋ/ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಅಥವಾ ತೇವಭರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಪರಿಶ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಷ್ಟಗೊಳ್ಳುವ ಜಲ/ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚೇ ಹೊರಹೋಗಬಹುದು; ಇದಷ್ಟೂ ಪ್ರಮಾಣವು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರಣಗೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಠರ ಕರುಳುಗಳ ಮೂಲಕ  ಜಲ/ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಹದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು; ಇಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಗತ್ಯದಷ್ಟು ಜಲ/ನೀರು ಸೇವನೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಲದು, ಅಲ್ಲದೇ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಮೊದಲೇ ನೀರು ಕುಡಿದಿರುವುದು, ಅಥವಾ ಬೆವರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು (ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದು, ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, etc.)
ಶಾಖಭರಿತ ಅಥವಾ ತೇವಭರಿತ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೂತ್ರವೆಂದರೆ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು. ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರತಿ 3-5 ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮೂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಮೂತ್ರವು ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವಾಗದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ; ಮೂತ್ರವು ದಟ್ಟವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯು ಅನೇಕ ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯೇ ಆಗದೇ ಇದ್ದರೇ, ಸೂಕ್ತ ಜಲಸಂಚಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜಲ/ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ.
ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲ/ನೀರು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಸೂಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆವರುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೈಪರ್‌ಟೋನಿಕ್‌/ಅತಿ ಕರ್ಷಣೀಯ ಅಥವಾ ಹೈಪೋಟೋನಿಕ್‌/ಅವ ಕರ್ಷಣೀಯ ಎನಿಸುವಂತಹಾ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಜಲ/ನೀರಿನ ಪರಿಚಲನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ವಿಷಮ ಪರಿಣಾಮಗಳುಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ  (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೋಡಿಯಂ ರಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸೋಡಿಯಂಹೆಚ್ಚಳ).
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಕಾರಣಗಳು ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುತ್‌ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ/ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ವರ್ಗ:ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ
ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್ ಕಿಟ್ಟೆಲ್
ರೆವರೆಂಡ್ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಟ್ಟೆಲ್ (೧೮೩೨-೧೯೦೩) ,ಜರ್ಮನ್ ಸಂಜಾತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ. ಇವರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ರಚಿಸಿದ ನಿಘಂಟೇ ಮೊದಲನೇಯದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ, ವ್ಯಾಕರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು ಜನಿಸಿದ್ದು, ೧೮೩೨ ರಲ್ಲಿ. ಜರ್ಮನಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ಸಾಗರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೀಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ. ಇದು ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ತಂದೆ ಗಾಜ್ ಫ್ರೀಟ್, ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಟ್ಯುಡೋವ್ ಹೆಲೇನ್ ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್, ಇವರ ೬ ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಿಟೆಲ್ ಹಿರಿಯವರು.೧೮೪೧ ರಿಂದ ೧೮೪೯ ರವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಬಳಿಕ ೧೮೪೯, ಆಗಸ್ಟ್, ೩೦ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ, ಮಿಶನರಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಿಟೆಲ್ಲರ ಪರವಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ೧೮೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮಿಶನರಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಇವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಹೀಬ್ರೂ, ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಕಿಟ್ಟೆಲ್‌ರು, ಮಂಗಳೂರಿನ ಪಾಲಿನ್ ಐತ್, ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ೨ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ೪ ವರ್ಷದ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಆಕೆ ಮೃತರಾದರು. ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಪಾಲಿನ್ ಐತ್ ರ ತಂಗಿ ಜ್ಯೂಲಿಯವರ ಜೊತೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಇವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಾಯಿತು.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಿಟೆಲ್ ೧೮೫೪ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ರಂದು ಮಂಗಳೂರನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಅವರು ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ೧೮೫೬ರ ವರೆಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತಪ್ರಚಾರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರೀಟೀಶ್  ಅಧಿಕಾರಿ, ಕೆ. ಮೋರಿಕ್ ರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು  ರೆ.ವೀಗಲ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೂಡ  ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಸಂವಹಿಸಲು  ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಿಟ್ಟೇಲ್ ಅವರು ಧಾರವಾಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ, ದೇಸಿ ಭಾಶೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಗಮ ಕಾಡು-ಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಅಲೆದು, ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಿಟೆಲರು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ, ತುಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿತ ಕೇವಲ ೧೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ, ಹಳಗನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೮೮೩-೮೪ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಕಿಟ್ಟೆಲರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೮೩೧ ರಲ್ಲೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು, ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಬಗ್ಗೆ ಒಲವಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ, ರಸೆಲ್, ಫ್ಲೀಟ್, ಮತ್ತು ಬಿ. ಎಲ್. ರೈಸ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖರು ಕಿಟೆಲ್ಲರ ಭಾಷಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದರು. ೧೮೮೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೩ರಂದು ಅವರು ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಮಡಿಕೇರಿಗೆ ಹೋದರು.
ಕೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲೇಖನಗಳು
೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಹೊಸಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದರು. ೧೮೬೩ ರಲ್ಲಿ,ಏಸುವಿನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತದ ಕಥನವಾಗಿರುವ ಕಥಾಮಾಲಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ೨೮೦ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ, ೭೫ ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ ಹಾಗೂ ೧೭೫ ಪೂರ್ವೀರಾಗದ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ೧೮೬೫ ರಲ್ಲಿ, "ಸಂಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆ" ಪದ್ಯಸಂಗ್ರಹ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಇದೇ ಮುಂದೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ‘ಬಸವ ಪುರಾಣ’, ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’, ‘ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ’, ‘ಭಾಗವತ’, ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳ ಪದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕವನಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಈ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಸ್ತೃತ ಪದಕೋಶವನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಿದ್ದರು. ‘ಸಂಸಾರ ಕ್ರಮ’, ‘ಉಭಯ ಮಾರ್ಗ’, ‘ನಂಬಿ ಜೀವಿಸಿರಿ’, ‘ಡೇನಿಯಲನೂ ಅವನ ಜತೆಗಾರರೂ’ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕತಿಟಿಸಿದರಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದರು. ಹೆನ್ರಿ ಮೊರಿಸ್ ಬರೆದ ‘History of England’ ಎಂಬ ಚರಿತ್ರೆಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರ ‘ಪಂಚತಂತ್ರ’ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡಿತು.೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ‘Coorg Superstitions’ ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿಯ ಭೂತಾರಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಗುಳಿಗ, ಕುಟ್ಟಿಚಾತ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕರಿಂಗಾಳಿ ಮೊದಲಾದ ಭೂತಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಿಟೆಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಶ್ರಮ ಚರಿತ್ರೆ’ಯಲ್ಲಿ ಯೇಸು ಅನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮದ ಕಥೆ ಇದೆ. ಇದು ಸರಳ ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯಶೈಲಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಕಿಟೆಲ್ಲರಿಂದ ‘ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತಗಳು’ ಎಂಬ ಸಂಕಲನ ರಚಿತವಾಗಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶಿಯ ಕವಿಗಳ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕವನಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಆ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ‘ವೃತ್ತಾಂತ ಬೋಧಿನಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಟೆಲರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಅನೇಕ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಿಟೆಲರು ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ‘ಸಂಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಾಕರಣ’ ಎಂಬ ಕನ್ನಡದ  ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಆ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ‘ಹಳೆಗನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು’ ಎಂಬುದಾಗಿ  ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಂಡ ‘ಸಂಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆ’ ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ೧೮೬೮ರ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ವಾಗ್ವಿಧಾಯಿನಿ’ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರೈಸ್, ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಮೊದಲಾದವರೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೧೮೭೨ರಿಂದ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ೨೪ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳು ‘Indian Antiquery’ ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕಗಳಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ದ್ರಾವಿಡ ಪದಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇತರ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರಕಟಣಾಲಯದವರು ಕಿಟೆಲರು ಅನುವಾದಿಸಿದ ‘ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ’ಯನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. ಇದು ಅವರ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಬೈಬಲ್ ಕೃತಿ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈಷ್ಣವ ದಾಸರ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಾ ಪುರಂದರ, ಕನಕ, ಮಾಧವ, ವಿಠ್ಠಲ, ವಿಜಯದಾಸ, ವೆಂಕಟದಾಸ ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅವರು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು. ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾವ್ಯಮಾಲೆ’ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ನಾಗವರ್ಮನ ‘ಛಂದೋಬುಧಿ’ಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ತಾಳೆಯಗರಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಥಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕಿಟೆಲರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆ ಕಿಟೆಲ್ ಅವರಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾದುದರಿಂದ ಅವರೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಿತಾಮಹರು.
೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ “Lingayat Lengends’ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ “Jaina, Vaishnava and Shaiva Literature” ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನಿಜಗುಣ ಶಿವಯೋಗಿ ವೀರಶೈವನೆಂದು ಆಧಾರಸಮೇತವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ Washerman Virasena ಎಂಬ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ವೀರಶೈವ ಪುರಾಣದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಕಿಟೆಲ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾವ್ಯಮಂಜರಿ’ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಳಗನ್ನಡದ ಸೊಗಸಾದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು, ಸ್ವಕವನಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರಲ್ಲದೆ, ಟೀಕೆ, ಶಬ್ದಕೋಶ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಹವೆಯ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಿಟೆಲ್ ತಮ್ಮ ಶಬ್ದಕೋಶದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ ‘The Kongu Inscriptions’ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನೂ, ೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ‘ಕೆನರೀಸ್ – ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಾಯಲಾಗ್’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬರೆದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಲಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಎಂಬ ಕಿರುಹೊತ್ತಗೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಅದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.
೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಕಿಟೆಲರ ೪೮೩ಪುಟದ  ೨೮ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಬೃಹತ್ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ ‘A Grammar of Kannada Language’ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಳಗನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಎಂಬ ಕನ್ನಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿವರಣೆ ಇದೆಯಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೇಶಿರಾಜನು ೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ ವೆಂಬ ಗ್ರಂಥದ ಸಂಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಟಣೆ ಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಕಿಟೆಲರು ಕೇಶಿರಾಜನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಲೇಖನ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಗಲೇ ಜೆ. ಗ್ಯಾರೆಟ್, ಎಂಬುವರು ೧೮೬೮ ರಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ರೆ.ಎಫ್. ಕಿಟೆಲ್ಲರು ಪಂಚತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲದೆ, ಮನುಕುಲದ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅವರು ಮುಂದಿದ್ದರು.
ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೪ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಾಗವರ್ಮನ, ಛಂದೋಂಬುಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ೧೮೭೫ ರಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಅವರು ಗದಗ, ಧಾರವಾಡ, ಮೈಸೂರು, ಕೊಡಗು, ಮಡಿಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಿ. ಎಲ್.ರೈಸ್ ಮತ್ತು ತಿರುಮಲೆ ಶಾಮಣ್ಣನವರ ಸಹಾಯವೂ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಕಿಟೆಲರ ಕೊನೆಯ ಗ್ರಂಥವಾದ A Grammar of the Kannada Language (೧೯೦೩) ಕೃತಿ ತಮ್ಮ ಕೈ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯, ೧೯೦೩ರಂದು ಕಿಟೆಲರು ನಿಧನರಾದರು.
ಸ್ಮರಣೆ
೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್.ಕಿಟೆಲ್ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲೆ ದೈವಾಧೀನರಾದರು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ದಿನವನ್ನು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಿಟೆಲ್ಲರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜೀವನವಿಡೀ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಆ ದಿನ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು, ರೆ.ಎಫ್. ಕಿಟೆಲ್ ರವರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಮನಸಾರೆ ನೆನೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಯೋಹಾಲ್ ಬಳಿ, ರೆ.ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ರವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಸ್ಟಿನ್ ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ರೆವರೆಂಡ್ ಕಿಟೆಲ್ ನಗರ" ವೆಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾನುಭಾವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕಿಟೆಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. 'ಇವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆ, ಕಿಟೆಲ್ ರವರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅನುಪಮ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳು'.
ವರಕವಿ, ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಕನ್ನಡಕೆ ಕನ್ನಡಿಯ ಹಿಡಿದು, ದುಡಿದವ ನೀನು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. “ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿದ್ವತ್ತು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಿಟೆಲ್ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವರು ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿ ಮೆರೆದರು. ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ ಪುಣ್ಯಕರವಾದದ್ದು.” ಸಂಶೋದಕ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾದ ಡಿ. ಎಲ್. ಎನ್ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ
ಕಿಟೆಲ್ ವಿರಚಿತ "ಕಾವ್ಯಮಾಲೆ" ಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಪದ್ಯಗಳು
೧. ನಾಂದಿ ಪದ್ಯ
ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಚಿತ ಸತ್ಯಸಾಕ್ಷಿಯೆ ಭೂಜನೈಕೊ ಗುರುವೆ, ದೇವಜ ರಾಜಿಪವನೀ ರವಿಯೆ, ಸುಪಥವೆ, ಜೀವದಧಿಪತಿಯೆ ತೇಜದುದಯವೇ, ದೇವಕಾಂತಿಯೆ ಮೂಜಗನ್ನಾಥೇಸೊ, ನಿನ್ಮುಖ ಮಾಜಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಮೂಡು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಕಮಲದೊಳು
೨.ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ
ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲೇಸು ತನ್ನೊಡ
ಬಂದ ಶಿಷ್ಯರ ಸಹಿತ ಹಡಗವ
ನೆಂದಿನಂದದಿಯೇರಿ ಹೋಗಲಕಾಸಮಯದೊಳಗೇ
ಸುಂದರಾನಿಲ ಶಾಂತಿಯಿದ್ದೆಡೆ
ಮುಂದಘೋರದ ಕಂಪವೇಳಲ್
ಕಂದದಿಂದಲಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತಲೇಸು ಮಲಗಿಹನೂ
ಜ್ಯೋತಿ -ಮಂಡಲವಡಗಿ ಬಿರ್ರನೆ
ಘಾತವಾಗುತ ಥೋರಥೋರದ ತೆರೆಗಳುಕ್ಕುತಲೆ
ಘಾತ ಪೊದಗುವ ಹಾಗೆ ಹಡಗವ
ಜಾತಕಾತರದಲೆಗಳದರಿಸ-
ಲಾತನಡಿಗಡೆ ಶಿಷ್ಯರೋಡುತ ಬಂದು ಕೂಗಿದರೂ
ಒಡೆಯ ಈ ಪರಿ ತೆರೆಯು ಹಡಗವ
ಹೊಡೆಯೆ ಚಿಂತೆಯು ನಿಂಗೆ ಹತ್ತದೆ
ಯೊಡೆದು ಹೋದೀತೀಗ ಯೆಲ್ಲರು ನಶಿಸಿಯೇವೆನ್ನೇ
ದಡಿಯಲೆಚ್ಚತ್ತಿಕ್ಷಿಸೇಸುವು
ನುಡಿದ ಪವನವ ಕಡಲ ಬೆದರಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಿರಿಸಿದನೂ
ಕಾಂತಿ ಪಸರಿಸಿತೆಳೆಯ ಬಿಸಿಲಿಂ
ಕಾಂತುಕೊಳ್ಳದೆ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ
ಕ್ಷಾಂತಿ ಮಾಡುವದೆಷ್ಟೊ ಸತ್ಯಾವೆ ನಿಮ್ಮಪನಂಬಿಕೆಯಾ
ಪಾಪಸಾಗರ ದಾಟಿ ಸಗ್ಗಕೆ
ಪೋಪ ಹಡಗವನೇಸುವೊಡೆಯನು
ಕಾಪು ಕಾಯ್ವುದು; ಕಾಯದಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿರಾಳುಗಳೇ
ದೀಪವಿಲ್ಲದ ಗಾಢದಿರುಳಲಿ
ಶಾಪದಲೆಗಳು ಹೊಡೆದು ಬಡೆಯಲು
ತಾಪದಿಂ ನೀವಲೆಗಳೊಳ್ ಮುಳುಮುಳುಗಿ ಹೋಗುವಿರಿ.
೩.ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬಂಧನ
ನುಡಿಯಲೆಂತು ದಯೆಯ ಪತಿಯು ತಡೆಯದಖಿಲ ಕಳ್ಳರೆದ್ದು
ಯಡನೆ ಯಡನೇ ಬಂಧಿಸೀದರು
ತಡೆಯಲಾರ -ದೊರೆಯೊಳಿಂದ
ಖಡುಗ ಹಿಡಿದು ಪೆಟ್ಟು ಹೊಡೆಯೆ
ಎಡಿದು ಹರಿಯಿತೊಂದು ಕಿವಿಯು