cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜಗದೀಶ್ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಕಲಕತ್ತೆಯ ಸೇಂಟ್ ಝೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿ ಪದವೀಧರರಾದರು. ಆಗಿನ ಇತರ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ತರುಣರಂತೆ ಇವರು ಕೂಡ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಐ.ಸಿ.ಎಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಭಗವಾನಚಂದ್ರರಿಗೆ ಮಗ ತಮ್ಮಂತೆ ಸರಕಾರದ ಗುಲಾಮನಾಗುವುದು ಇಚ್ಛೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತನಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ ಆಯಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಜಗದೀಶಚಂದ್ರರು 1880ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತೆರಳಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ವರ್ಷವೇನೋ ಸುಗಮವಾಗಿ ಕಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಬಾಲಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾಲಾ ಅಜಾರ್ ಎಂಬ ಜ್ವರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸಿ ಇವರನ್ನು ಹಣ್ಣು ಮಾಡಿತು. ಇವರ ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಇವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಇವರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಬಿಟ್ಟು ಕೇಂಬ್ರಿಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದರು. 1884ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಮತ್ತು ಮರುವರ್ಷ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
ನಂತರದ ಜೀವನ
೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಜನಾಂಗಭೇದವಿತ್ತು. ಸರಿಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಳಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಮೂರನೆಯ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಪಗಾರ ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ದುರ್ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಜಗದೀಶಚಂದ್ರರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಸಂಬಳ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಮೂರು ವರ್ಷ ಪರ್ಯಂತ ದುಡಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಪುರದ ದುರ್ಗಾಮೋಹನದಾಸರ ಮಗಳಾದ ಅಬಲಾರವರೊಡನೆ ಬೋಸರ ವಿವಾಹವಾಯಿತು (1887). ಈಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡನಿಗೆ ಸರಿಜೋಡಿ. ಈಗ್ಗೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಬಲಾದೇವಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಇಂದು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವಂತಿದೆ. ಪತಿಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಈಕೆ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ ಆದರು. ಬೋಸರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸುಖಮಯವಾಗಿ ಆದರ್ಶವಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಬೋಸರ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಗಮನಿಸಿ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರನಾದ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವಮಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ನೈತಿಕ ಜಯದ ಕುರುಹಾಗಿ ಜಗದೀಶಚಂದ್ರ ಬೋಸರಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಗಾರ ಪಾವತಿಯಾಯಿತು.
ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣದ ಸಹಾಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸೌಕರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಾನಂತರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮಂಜೂರಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗಗಳದಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವಲ್ಲನ ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತತ್ತ್ವ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಆಗ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಸಂದಿದ್ದುವು. ಹರ್ಟ್ಸ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ಕ್ರಾಂತೀಯ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಕಾಲವದು. ಸ್ಫಟಿಕಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗಗಳ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಎಂಬ ಇವರ ಪ್ರಥಮ ಸಂಶೋಧನಾಪ್ರಬಂಧ 1895ರಲ್ಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ವಿದ್ಯುತ್ ವಕ್ರೀಭವನ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ನಿರ್ಣಯ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಸಂಶೋಧನಪ್ರಬಂಧ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಬೋಸರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮಹತ್ತ್ವದ ತಿರುವು ದೊರೆಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮನ್ನಣೆಕೊಟ್ಟು ಆ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಬೋಸರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಡಮಾಡಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಆಗಿನ ಬಂಗಾಲ ಸರಕಾರ ಸಹ ಬೋಸರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆಂದು ಎಲ್ಲ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬದಲು ತಾವು ಕಂಡುಹಿಡಿದುದನ್ನು ಉಳಿದವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರುವ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ತೋರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನವನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು.
ಬೋಸರು ನವನವೀನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರು. ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೇಡಿಯೇಟಿವ್ ಎಂಬ ಉಪಕರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅದು 25ರಿಂದ 5 ಮಿಲಿ ಮೀಟಿರುಗಳಷ್ಟು ಹ್ರಸ್ವತರಂಗಗಳನ್ನು ವಿಕಿರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತರಂಗಗಳ ಪ್ರಕಾಶಸದೃಶ ಭೌತಗುಣಧರ್ಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಮಾಡಲು ಮೊದಲನೆಯ ಸಲ ಅಹ್ವಾನಿತರಾದಾಗ (1897) ತಾವು ಕಲಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಪ್ರೇಷಕ ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದ ಒಂದು ಉಪಕರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರ ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗಗಳ ಉಪಕರಣಗಳು ಹ್ರಸ್ವತರಂಗಗಳ ರೋಹಿತ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದುವು. ಆದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವರು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಲ್ಲ ತಂತ್ರವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದರು. ಬಹುಶಃ ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿತ್ವವೇ ಬೋಸರನ್ನು ಜೀವಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವಂತ ಪ್ರೇರಿಸಿರಬೇಕು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಿಸ್ಕೊಗ್ರಾಫ್ ಎಂಬ ಉಪಕರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಕೋಚನ ವಿಕಸನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸ್ಪೈಗ್ಮೊಗ್ರಾಫ್ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು.
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷ ಬೋಸರ ಸಂಶೋಧನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿತು. ಇವರಾಗ ವಿಶೇಷತಃ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭೌತವೈಜ್ಞಾನಿಕಮಾಪನ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು. ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ಹೀಗೆ ಅನ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಅಸಹಜವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅವರು ಸಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ದೃಢವಾಗಿ ಬೇರೂರಿ ತಮ್ಮ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರದರ್ಶಿದರು.
ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳೂ ಜೀವಿಗಳೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಒಂದೇ ರೀತೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಂತೆ, ಬಳಲಿಕೆ, ನೆನಪು ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸತುವು ಕೂಡ ಜೀವವಿದ್ದಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಣಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮತೆ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಈಡಾದಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಚಲನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ನರಮಂಡಲಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ. ಇವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅಳೆಯಬಹುದು. ಸಸ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆಯೇ ಹೇಗೆಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬೋಸರು ನೂರಾರು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಲ್ಲ ಗಿಡಗಂಟಿಗಳಿಗೂ ಇವೆಯೆಂದು ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಗ ಅದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಅವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು? ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿ 1/600 ಸೆಕೆಂಡಿನಷ್ಟು ಅಲ್ಪವೆಂದು ಅಳೆದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಆ ಸಸ್ಯ ದಣಿದಾಗ ಈ ಕಾಲಾವಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೆಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಬಲವಾದ ಆಘಾತ ಬಡಿದರೆ ಗಿಡಗಳು ಕೂಡ ಮಂಕಾದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾವಧಿ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು. ಸಸ್ಯಗಳು ಕೂಡ ವಿಷ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಊಡಿದಾಗ ಕುಂದುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದಾಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಮತ್ತೇರಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಣಿಸಿದಾಗ ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೇ ಅಮಲೇರಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ; ಸಸ್ಯಗಳೂ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸಿ ಮುಂಜಾನೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಬೋಸರು ತೋರಿಸಿದರು.
ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ ಅಥವಾ ನಾಚಿಕೆ ಮುಳ್ಳು ಸಸ್ಯದ ಒಂದು ತುದಿ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದರ ಎಲ್ಲ ಎಲೆಗಳೂ ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಇದು ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ  ತೀವ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಉಪಕರಣದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಇಂಥ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವು. ಉಳಿದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸುವ ಈ ತೆರನಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬೋಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯಬೇಕು. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟ ನರಗಳಿವೆ. ಅವು ಕೂಡ ನೋವು ನಲಿವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಸಸ್ಯಜಗತ್ತಿಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಬೋಸರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಜೀವ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.
ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಬೋಸರಿಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದನ್ನು  ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಿರಬೇಕಾದ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಅವರನ್ನೂ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಲು ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರು 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತು 1915ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಕೂಡ ಅವರು ಹಲವಾರು ಪ್ರಪಂಚ ಪರ್ಯಟನೆ ಕೈಗೊಂಡರು.
ಬೋಸರಿಗೆ ಪದವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರೆತುವು. ಕಲಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿ ನೀಡಿತು. ಆಗಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 1903ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಇ. ಬಿರುದನ್ನೂ 1911ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎಸ್.ಐ. ಬಿರುದನ್ನೂ ಪ್ರದಾನಿಸಿತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನೈಟ್ ಬಿರುದನ್ನು (ಸರ್) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 1920ರಲ್ಲಿ ಇವರು ರಾಯಲ್ ಸೊಸ್ಶೆಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಎಫ್.ಆರ್.ಎಸ್.)  ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಲಂದಾ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಶಿಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿದ್ದಂತೆ ಪೂರ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಬೋಸರು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. 1917 ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಕಲಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ ಸಂಶೋಧನಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಾಂಭವಾದಾಗ ಇದು ನನಸಾಯಿತು. ಬೋಸ್ ಇದನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ, ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲೆಂದು ಹಾರೈಸಿದರು. ಇವರು ಆಗಾಗ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರೇಮ, ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರ 70ನೆಯ ವರ್ಧಂತ್ಯುತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ  ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಅಭಿನಂದನ ಸಂದೇಶಗಳು ಬಂದುವು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರರೂ ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ ಮೊದಲಾದ  ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಅನೇಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೂ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಬೋಸರು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಹಿತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಬಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. 1911ರಲ್ಲಿ ವಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಪಟ್ಟ ಇವರದಾಯಿತು. ಅದು ಆ ನಾಡಿನ ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತಿಗೆ ದೊರಕಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಜಗದೀಶಚಂದ್ರ ಬೋಸರು ಖ್ಯಾತಿ ಶಿಖರದ ತುತ್ತ ತುದಿಗೇರಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೀಮಾಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 1937 ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು 80ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ತೀರಿಕೊಂಡರು.
ಹಿತೈಷಿಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಪೇಟೇಂಟ್‍ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ವವೇ ಬಲ್ಲಂತ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. “ನಾನೇನೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಲ್ಲ. ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವಸ್ತುವಿಶೇಷಗಳು ನನ್ನ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಯಾರ ಸ್ವತ್ತೂ ಅಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂಬುದು ಅವರ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಅವರು ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕೃತಿಗಳು
thumb|right ಬೋಸ್ ಅವರು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಇಂತಿವೆ
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ - ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೇಳೈಕೆ
ಬೋಸ್ ಅವರಿಗೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಠಾಗೂರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹವಿತ್ತು. ಐನ್‍ಸ್ಟೀನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕವಿತ್ತು. ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸರಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ - ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳೆರಡೂ ಒಂದಾಗಿ ಮೇಳೈಸಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಜ್ಞರ ಅಭಿಮತ.
ವಿದಾಯ
ನವೆಂಬರ್ ೨೩, ೧೯೩೭ರಂದು ಜಗದೀಶ್ಚಂದ್ರ ಬೋಸರು ನಿಧನರಾದರು.
ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ ಸು.1160. ಶಿವಶರಣ ಹಾಗೂ ವಚನಕಾರ, ಹನ್ನೆರಡನೆ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಕಾಲೀನ. ಇವನಿಗೆ ಮೋಳಿಗಯ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅಥವಾ ಮೇವಾರದ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌  ( 9 ಮೇ 1540- 19 ಜನವರಿ 1597) ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಮೇವಾರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ಸೂರ್ಯವಂಶಿ ರಜಪೂತರ ಸಿಸೊದಿಯಾ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸ್ವಭಾವದ ರಜಪೂತರ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವದ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪ್, ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ರಜಪೂತರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿದ್ದನು.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ದೇಶದ ಸವಾಲಕ್ಷದ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಂಡವ್ಯಪುರ ಇವರ ರಾಜಧಾನಿ. ಇವರ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಮಹಾದೇವ ಭೂಪಾಲ ಇವರ ರಾಣಿಯ ಹೆಸರು ಮಹಾದೇವಿ, ಮಗನ ಹೆಸರು ಲಿಂಗಾರತಿ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮಗನಾದ ಲಿಂಗಾರತಿಗೆ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿ ಪತ್ನಿ ಮಹಾದೇವಿಯೊಡನೆ  ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ   ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶರಣರ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರುವ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪ್ರತಾಪ್‌ ಕುಂಭಲ್‌ಘಢ್‌ಯಲ್ಲಿ [ಈಗಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಸಮಂದ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ] ಎರಡನೇ ಮಹಾರಾಣಾ ಉದಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿ ಜಾವಂತ ಬಾಯಿ ಸೊಂಗಾರರ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ 25 ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು 29 ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದನು.
ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ
1568ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಉದಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಚಿತ್ತೂರನ್ನು ಮೊಘಲ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಉಳಿದ ಪುರುಷವರ್ಗ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣವಪ್ಪಿದಾಗ, ಕೋಟೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಮಾನದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಆಹುತಿಯಾಗುವ ವಸ್ತು(ಬೆಂಕಿ)ವಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಮೂರನೇ ಜೋಹಾರ್ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಮೊದಲಿಗೆ ಈತ ಕಾಶ್ಮೀರ ದೇಶದ ಮಾಂಡವ್ಯಪುರದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅನಂತರ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗೊಳಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಗಂಗಾದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯನಾದನೆಂದು ಹೆಂಡತಿ ಮಹಾದೇವಿಯಾದಳೆಂದು ವೀರಶೈವ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ತೆಲುಗು ಬಸವಪುರಾಣಮು, ಕನ್ನಡ ಬಸವಪುರಾಣ, ಶಿವತತ್ತ್ವಚಿಂತಾಮಣಿ, ವೀರಶೈವಾಮೃತ ಮಹಾಪುರಾಣ, ಪ್ರಭುದೇವರ ಪುರಾಣ, ರಾಘವಾಂಕ ಚಾರಿತ್ರ, ಗುರುರಾಜಚಾರಿತ್ರ, ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯ, ಭೈರವೇಶ್ವರಕಾವ್ಯದ ಕಥಾಮಣಿಸೂತ್ರರತ್ನಾಕರ, ಶರಣಲೀಲಾಮೃತ, ಬೋರಬಸವಪುರಾಣ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಚರಿತ್ರೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಹೊನ್ನಳ್ಳಿಯ ಗೌರಾಂಕ (ಸು. 1525) ಈತನನ್ನು ಕುರಿತು ಮೋಳಿಗಯ್ಯನ ಪುರಾಣ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಭುದೇವರ ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಳಿಗಯ್ಯಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಎಂಬ ಭಾಗವಿದೆ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ
ಈ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲು, ಉದಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಈ ಹೊಸ ನೆಲೆಯು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅವನದೇ ಹೆಸರಿನ ಉದಯಪುರ ಎನ್ನುವ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಉದಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ತನ್ನ ನಂತರ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮಗ ಜಗ್ಮಾಲ್‌ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅವನ ಹಿರಿಯ ವರಿಷ್ಠರು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಗ್ಮಾಲ್‌ನ‌ನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಾಪ್‌ ರಾಜನಾದನು. ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಗ್ಮಾಲ್ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ರಜಪೂತ ವರಿಷ್ಠರು ಅವನಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಪ್ರತಾಪನ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅಕ್ಬರ್‌ನನ್ನು ಭಾರತದ ದೊರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್‌ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಕಳೆದನು. ಮೊದಲು ಅಕ್ಬರ್‌ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅದುಯಾವುದೂ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಾಪ್‌ನಿಗೆ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಎದುರು ತಲೆಬಾಗಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜನೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಮಹಾರಾಣಾನು ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಲು ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಚಿತ್ತೂರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ಅಕ್ಬರ್‌ 27,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಮಹಾರಾಣಾನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ನೋವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.ಇಂತಹ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರತೆಗೆ ತಲೆಬಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.
ಟೋಡ್ಸ್‌ರವರ ಅನಲ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಆಂಟಿಕ್ವೀಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ರಾಜಸ್ಥಾನ ದಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮೊಘಲ್‌ರಿಗೆ ರಜಪೂತರ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರಜಪೂತರ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು (ಮೊಘಲ್‌ರ ಬಲಾಢ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಜಪೂತ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮೊಘಲರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು) ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ರಜಪೂತರಿಗೆ ಅವನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು:
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಇದುವರೆಗೆ ಈತನ 819 ವಚನಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ನಿಃಕಳಂಕಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಎಂಬುದು ಈ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ. ಪಟ್ಸ್ಥಲಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಈತನ ಒಂದು ವಚನ ಹೀಗಿದೆ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಕದನ
ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಪೂರ್ವಿಕರ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಚಿತ್ತೂರ್‌ಘಢ್‌ (ಚಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆ) ಮೊಘಲ್‌ರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾ,ಚಿತ್ತೂರನ್ನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಆ ಮೂಲಕ ಮೇವಾರ್ ವೈಭವವನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆಯುವುದು) ಕನಸನ್ನು ಪ್ರತಾಪ್ ಕಂಡ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಈ ಗುರಿಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಕೇವಲ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ, ಅವನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಲಿಲ್ಲ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ವೃಕ್ಷ ಬೀಜವ ನುಂಗಿತ್ತೋ, ಬೀಜ ವೃಕ್ಷವ ನುಂಗಿತ್ತೋ
ಎಂಬುದನರಿದಾಗವೆ ಭಕ್ತಸ್ಥಲ.
ಮುತ್ತು ಜಲವ ನುಂಗಿತ್ತೋ, ಜಲವು ಮುತ್ತು ನುಂಗಿತ್ತೋ
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಕದನ
ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಕುನ್ವಾರ್ ಆಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1573ರಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆ ರಾಜಾ ಭಗವಾನ್‌ ದಾಸ್‌ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಂತಿ ನಿಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನ
ಜೂನ್‌ 21 1576ರಂದು (ಇನ್ನೊಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಜೂನ್‌ 18), ಈಗಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಗೊಗುಂಡಾ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳು ಎದುರಾದವು. ಎರಡು ಸೈನ್ಯದ ನಿಖರ ಬಲಾಬಲದ ಲೆಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ಮೊಘಲರ ಸೇನೆಯು ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಸೇನೆಗಿಂತ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿತ್ತೆಂದು ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳಿವೆ.(1:4). ರಜಪೂತಚರಿತ್ರಾಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಡಿ ಘಾಟಿ ಕದನವು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಕಡೆಯ ಸೈನಿಕರು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ವೀರಾವೇಶದ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸ್ವತಃ ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು: ಅವನ ಕುದುರೆ ಚೇತಕ್‌ ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲುಗಳನ್ನಿರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲೆ ಈಟಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು. ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗಿದ್ದರಿಂದ ಮಾವುತ ಈಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಎಂಬುದನರಿದಾಗವೆ ಮಾಹೇಶ್ವರಸ್ಥಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನ
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆಯ ಸಂಖ್ಯಾ ಬಲಾಢ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಫಲ ನೀಡಿದವು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಣರಂಗದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರತಾಪ್ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.(ಇದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂಬುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು). ಝಾಲಾ ವಂಶದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುವ ಪ್ರತಾಪನ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರತಾಪನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರತಾಪನ ವಿಶಿಷ್ಠ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ. ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಕುದುರೆ ಚೇತಕನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ, ಮರ್ಡಾನದಿಂದ (ಆನೆ ಸೊಂಡಲಿನ ಖಡ್ಗ) ಚೇತಕನ ಎಡಗಾಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚೇತಕ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ,ರಣರಂಗದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಸಣ್ಣ ತೊರೆಯನ್ನು ಹಾರಿದ ಬಳಿಕ ಕುಸಿದುಬಿತ್ತು. ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಸೇನಾಉಡುಪಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು,ಯುದ್ಧದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೊಘಲ್‌ ಸೇನೆಯ ಇಬ್ಬರು ತುರ್ಕಿ‌ ಸೈನಿಕರು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಭಾಷೆಯ ಅಡೆತಡೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಇತರರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಮೊಘಲ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಭಾಷೆಯು ಪರ್ಷಿಯನ್‌,ಮರ್ವಾರಿ ಅಥವಾ ಅರಬಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು). ಅವರು ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಮಾಡದೇ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ, ಮೊಘಲ್‌ ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಸಿಂಗ್‌ (ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿತ್ತು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ) ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಹೋದರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಮನಗಂಡನು. ಅವನು ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದನು. ಆಗ ಅವನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಎದುರಾದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು. ಅವನು ತುರ್ಕಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಅವರ ಜತೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ,ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಚೇತಕ್‌ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಸಿಂಗ್‌ ಇಬ್ಬರು ಮೊಘಲ್‌ ಸವಾರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪ್, ತಮ್ಮನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಕ್ತಿಸಿಂಗ್‌ ಸಹ ಅತ್ತನಲ್ಲದೆ, ವೈರಿಯಾಗಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದನು. ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದ. (ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಚಿತ್ತೂರಿನ ಸಮೀಪ ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ). ಶಕ್ತಿಸಿಂಗ್‌ ನಂತರ ತನ್ನ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಾಪನಿಗೆ ನೀಡಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜನಪದ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಹಾಡು “ಒ ನೀಲೆ ಘೋಡೆ ರೆ ಅಸ್ವರ್‌”ನಲ್ಲಿ (ಒ ನೀಲಿ ಕುದುರೆಯ ಸವಾರ)ದಲ್ಲಿ ಅದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಪ್ರಭೆ ಪಾಷಾಣವ ನುಂಗಿತ್ತೋ, ಪಾಷಾಣ ಪ್ರಭೆಯ ನುಂಗಿತ್ತೋ
ಎಂಬುದನರಿದಾಗವೆ ಪ್ರಸಾದಿಸ್ಥಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನ
ಚೇತಕ್‌ ಕುದುರೆ ಸತ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್‌ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಮೊಘಲ್‌ ಸೈನಿಕರ ಸಾವುನೋವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಪರ ಹೋರಾಡಿದ ಭಿಲ್‌ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜನರ ಬಾಣಗಳ ತೀವ್ರ ಸುರಿಮಳೆಯಿಂದ ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಮೇವಾರದ ರಾಜಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಭಿಲ್‌ ಯೋಧನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ವಹ್ನಿ ಕಾಷ*ವ ನುಂಗಿತ್ತೋ, ಕಾಷ* ವಹ್ನಿಯ ನುಂಗಿತ್ತೋ
ಎಂಬುದನರಿದಾಗವೆ ಪ್ರಾಣಲಿಂಗಿಸ್ಥಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನ
1527ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಅಜ್ಜ ರಾಣಾ ಸಂಗಾ‌ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್‌ ನ ಅಜ್ಜ ಮೊಘಲ್‌ ಬಾಬರ್‌ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಖಣ್ವಾ ಕದನದ ನಂತರ ಹಲ್ಢಿಘಾಟ್‌ ಕದನವು ಮೊಘಲ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ರಜಪೂತರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಮುಖ ಶತ್ರುಸೈನ ಭೇದಿಸಿದ ಯುದ್ಧವೆನಿಸಿತು. ಹಲವು ರಜಪೂತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದನ್ನು ಮಹತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ.
ಹಕೀಮ್‌ ಖಾನ್‌ ಸುರ್ ಪಠಾಣ್
ಹಕೀಮ್‌ ಖಾನ್‌ ಸುರ್‌ ಪಠಾನ್‌ ಅಫ್ಘಾನ್‌ನ ಷೇರ್‌ ಷಾ ಸುರಿ ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದವನು. ಮೊಘಲ್‌ರಿಂದ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರಿಗಾದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ, ಸೇಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಮೊಘಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ರಜಪೂತರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ರಜಪೂತ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ರಜಪೂತ ಸೈನ್ಯವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಘಲ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಸಾರ ಬಲಿದು ಶರಧಿಯ ಕೂಡಿದಾಗವೆ ಶರಣಸ್ಥಲ.
ವಾರಿ ಬಲಿದು ವಾರಿಧಿಯಂತಾದಾಗವೆ ಐಕ್ಯಸ್ಥಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಝಾಲಾ ಮಾನ್‌‌ಸಿಂಗ್‌
ಝಾಲಾ ಮಾನ್‌‌ಸಿಂಗ್‌ (ಜಲ ಸರ್ದಾರ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಹೆಸರಾಗಿರುವ‌)ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಶೌರ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. 1576ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು (ಖಡ್ಗ, ಈಟಿ ಮತ್ತು ತುಪಾಕಿಯಿಂದ ಮೂರು ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು) ಹಾಗೂ ಅವನು ಕುದುರೆ ಚೇತಕ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಝಾಲಾ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಾಪನ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ರಾಜ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತಾನು ಪ್ರತಾಪ್ ಎಂಬ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಮೊಘಲ್‌ ಸೇನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ,ಪ್ರತಾಪನ ಜೀವ ಮತ್ತು ಅವನ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಝಾಲಾ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ. ಅವನ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಾಪನು ಮೊಘಲ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ತರುವಾಯ ಚಿತ್ತೂರು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮೇವಾರದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಹೀಂಗಲ್ಲದೆ ಷಟ್ಸ್ಥಲಬ್ರಹ್ಮಿಗಳೆಂತಾದಿರಣ್ಣಾ ?
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಝಾಲಾ ಮಾನ್‌‌ಸಿಂಗ್‌
ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದ ಉದಯಪುರದಲ್ಲಿ, ಝಾಲನ ವಂಶಜರು ಮೇವಾರದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ನೀಡಿದ ಬಿರುದಿನಂತೆ ತಮ್ಮ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಮಾನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಝಾಲಾ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸೈನಿಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೀಡಾ ಝಾಲಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದ. ಉಲ್ಲೇಖ- ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪಂಚ ರಾಜವಂಶ್ (ಮೇವಾರ ಮತ್ತು ಗುಹಿಲೋಟ್ ಸಂತತಿ ಕುರಿತ ಮರಾಠಿ ಪುಸ್ತಕ)
ತೋಮರರು
ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಷಾ ತೋಮರನು ರಾಣಾ ಉದಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಮೊಘಲರು ಅವನಿಂದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮೇವಾರದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನ 300 ಮಂದಿ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು. ಅವನ ಉಳಿದ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು ವಂಶವು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸಲುವಾಗಿ ಬಿಕನೆರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಮೇವಾರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವ ತೆತ್ತರು.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಕರೆಯದೆ ಪಶುವಿಂಗೆ ತೃಣವ ಘಳಿಸುವನಂತೆ,
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಬರ್ಗುಜರ್‌ಗಳು
ಬರ್ಗುಜರ್‌‌ಗಳು ಮೇವಾರದ ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಿಗಸ್ಥ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ರಾಣಾ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದರು.ಎಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರು ರಣರಂಗದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬೊಮ್ಮಘಟ್ಟ
'ಬೊಮ್ಮಘಟ್ಟವು,' 'ಬಳ್ಳಾರಿ' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಯ 'ಶ್ರೀ ಹುಲಿಕುಂಟೇರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ'ವು ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ದ. 'ಶ್ರೀ ಹುಲಿಕುಂಟೇರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ'ವು ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. 'ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ'ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 'ಪ.ಪೂ. ವ್ಯಾಸರಾಜರು ಶ್ರೀ ಹುಲಿಕುಂಟೇರಾಯ' ಸ್ಥಿರಪೂಜೆಗೈದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪಾಲ್ಗುಣ ಶುಕ್ಲ ದ ದಶಮಿಯಂದು 'ರತೋತ್ಸವ' ಇರುತ್ತದೆ.--117.192.166.42 ೧೭:೪೭, ೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ (UTC)
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಭೀಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ದೊಡಿಯಾ
ಭೀಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ದೊಡಿಯಾ ಮೇವಾರದ ವರಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ಗೊಗುಂಡಾದಲ್ಲಿ (1576) ಹಳ್ದಿಘಾಟಿ ಕದನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಗೆಲ್ಲತನಕ್ಕೆ ಹೋರುವರಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲತನವನರಸುವನಂತೆ,
ಕೊಲ್ಲಿಯಾವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲೀಲೆಯನರಸುವನಂತೆ,
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಚೇತಕ್‌
ಮಾರ್ವಾರಿ ತಳಿ ಕುದುರೆಯಾಗಿದ್ದ (ದೇಶೀಯ ಭಾರತೀಯ ತಳಿ) ಚೇತಕ್‌ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯು, ಚಿಕ್ಕ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಪೊದೆಯಂತೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕೂದಲುಳ್ಳ ಬಾಲ, ಕಿರಿದಾದ ಬೆನ್ನು, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಭುಜಗಳು, ಅಗಲವಾದ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಎದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೈವಸ್ವರೂಪಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಈ ಕುದುರೆಯು ಸಮತೋಲಿತ ಸ್ನಾಯುಬಲದ ದೇಹ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಜನ್ಮತಃ "ಹಾರುವ" ಕಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇತಕ್‌ ಅಪರೂಪದ ತೀವ್ರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ,ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಜತೆ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಅತೀವ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಬಲಿದ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕಳಿಲೆಯನರಸುವನಂತೆ,
ಬರಿಮಾತಿಂಗೆಡೆಯಾದುದುಂಟೆ ?
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಚೇತಕ್‌
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಕುದುರೆ ಚೇತಕ್‌ ಹಳ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಮೆರೆದು ಸತ್ತಾಗ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅಳುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ: लोक में रहेंगे परलोक हु ल्हेंगे तोहू, पत्ता भूली हेंगे कहा चेतक की चाकरी || में तो अधीन सब भांति सो तुम्हारे सदा एकलिंग, तापे कहा फेर जयमत हवे नागारो दे || करनो तू चाहे कछु और नुकसान कर , धर्मराज ! मेरे घर एतो मत धारो दे || दीन होई बोलत हूँ पीछो जीयदान देहूं , करुना निधान नाथ ! अबके तो टारो दे || बार बार कहत प्रताप मेरे चेतक को , एरे करतार ! एक बार तो उधारो||
ರಾಣಾ ಪೂಂಜಾ
ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಭಿಲ್‌ ಯೋಧರು ರಾಣಾ ಪೂಂಜಾನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಉತ್ಸಾಹಿ ಭಿಲ್‌ ಯೋಧರು ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿದಾರರಂತೆ ಮತ್ತು ಓಡಾಡುವ ಓಲೆಕಾರರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೇವಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಹಿಲ್‌ ವಂಶಜರ ಇತಿಹಾಸವು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಸಾಹಸಗಳ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೂಡಿತ್ತು. ಮೇವಾರಕ್ಕೆ ಭಿಲ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆಯು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವಾದದ್ದು. ಗುಹಾದಿತ್ಯನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, “ಮಾಂಡಲಿಕ್ “ಭಿಲ್‌” ಸರ್ದಾರನ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಲಕ್‌ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ”
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೇವಾರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಲಾಂಛನವು ವಿಜಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಡೆ ರಜಪೂತ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ “ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಭಿಲ್‌” ಸೈನಿಕರು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವರು.
ಬೊಮ್ಮಘಟ್ಟ
ಸ್ಥಾಪನೆ
ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ರಾಣಾ ಪೂಂಜಾ
ರಾಣಾ ಪೂಂಜಾ ಪನರ್ವಾದ ಸಿಸೋಡಿಯ ವಂಶಸ್ಥ. ಥಿಕಾನ ಮಹಾರಾಣಾ ಕಿ ಜೈ
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಬಯಲ ಕೊಂಡ ಘನಕ್ಕೆ ಅವಧಿಗೊಡಲಿಲ್ಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಭಾಮಾ ಷಾ (ಅಥವಾ ಭಾಮಾಷಾ)
ಭಾಮಾಷಾನು ಮೇವಾರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದನು. ಇವನು ಭರ್ಮಾಲ್‌ ಕವಾಡಿಯಾನ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, 450 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಅವನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವನಿಷ್ಠತೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೇವಲ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರದೆ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸೈನಿಕನಂತೆ ಹೋರಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. 12 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನು 25,000 ಸೈನಿಕರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಮಾಷಾ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮಾಲಾಪುರದಿಂದ 25 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು 20,000 ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನು. ಭಾಮಾಷಾ ಮಹಾರಾಣಾ ಅಮರ್‌ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದನು. ಅದರ ನಂತರ ಅವನ ಮಗ ಜೀವ್‌ ಷಾ ಮಹಾರಾಣಾನ ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾದನು. ಭಾಮಾಷಾ ಸಾಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಣಾ ಅಮರ್‌ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ರಾಜ ಖಜಾನೆಯ ವಿವರವಾದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಸತ್ತಿದ್ದನು.ಉಲ್ಲೇಖ. ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪಂಚ ರಾಜವಂಶ್-2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಶ್ರೀ ಅಶೋಖ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಬರೆದ ಮರಾಠಿ ಪುಸ್ತಕ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಉರಿಕೊಂಡ ಕರ್ಪುರಕ್ಕೆ ರೂಪಿಂಗೆಡೆಯಿಲ್ಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅರಾವಳಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಅವನ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ಪ್ರತಾಪ್‌ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮೊಘಲ್‌ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಮೇವಾರದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೊಘಲ್‌ ಸೇನೆಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಾಪ್‌ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು: ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಅಡಗುತಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಅಕ್ಬರ್‌ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ತನ್ನ ಹಿತೈಷಿ ಭಾಮಾಷಾನಿಂದ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಿಲ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಜೀವಿಸುವ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗೇಯೆ ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದವು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಟೋಡ್‌ರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್‌ನ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ಕಣಿವೆಯಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅದ್ಭುತ ಜಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತ ಸೋಲು ಉಂಟಾಯಿತು." ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉದಯಪುರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜವಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಸತು ಗಣಿಗಳ ಆಳದೊಳಕ್ಕೆ ರಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಭಿಲ್ಲರು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮೇವಾರದ ಪರ್ವತಾಚ್ಛಾದಿತ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಚಾವಂದ್‌ಗೆ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಆದರೂ ಮೊಘಲರಿಂದ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೀಡಾದ ಅವರು, ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶದ ಕಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಬೆರಿಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೀನುಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುಸಾಗಿಸಿದರು. ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನು ಹುಲ್ಲಿನ ಕಾಳುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಪಾತಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಬಯಲ ಬಡಿವಡೆವಂಗೆ ಕೈಗೆ ಮೃದುವಿಲ್ಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ರ ಪತ್ರ
ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ರು ಪ್ರತಾಪನಿಗೆ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ಮನ ಮಹದಲ್ಲಿ ನಿಂದವಂಗೆ ಆರನೆಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮೂರ ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ.
ಮೀರಿದ ತೋರಿದ ಘನ ತನ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲೇಪ,
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ರ ಪತ್ರ
ಪತಲ್ ಸನ್ ಪತ್ಶಃ, ಬೊಲೆ ಮುಖ್ ಹುಂತ ಬಾಯನ್ ಮಿಹಿರ್ ಪಿಚಂ ದಿಸ್ ಮನ್, ಉಗೆ ಕಸಪ್ ರಾವ್ ಉಟ್ ಪಟಾಕುನ್ ಮುನ್‌ಚ್ಯಾನ್ ಪನ್‌, ಕೆ ಪತಕುನ್ ನಿಜ ತನ್‌ ಕರಡ್‌ ' ಡಿಜೆ ಲಿಖ್ ದೀವಾನ್, ಇನ್ ದೋ ಮಹಲಿ ಬಾತ್‌ ಇಕ್‌ (ಪ್ರತಾಪನ ಬಾಯಿ "ಬಾದ್‌ಷಾ" ಎನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಒ ರಾವ್‌! ಸೂರ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೂಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೇ? ನಾನು ಕೈಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಮೀಸೆಯ ಮೇಲಿಡಬೇಕೇ ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಬೀಳಬೇಕೆ? ಒ ದಿವಾನ್‌! ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ನನಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.)
ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ
ನಿಃಕಳಂಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಾ.
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ ವರ್ಗ:ವಚನ_ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌
ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ರ ಪತ್ರ
ಈ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ತುರಕ್ ಕಹಾಸಿ ತುರಕದೊ, ಇನ್ ಮುಖ್ ಸನ್ ಇಕ್ಲಿಂಗ್ ಉಗೆ ಜ್ಯಾ ಹಿ ಉಗಾಸಿ, ಪರಚಿ ಬಿಚ್ ಪತಂಗ್ ಖುಷಿ ಹುಂತ್ ಪೀತ್ಹಲ್ ಕಮದ್ಹ್, ಪತಕೋ ಮುಂಚ್ಯನ್ ಪಂ ಜೆತೆ ಹಾಯ್ ಪಚತನ್ ಪಟೋ, ಕಿಳಮ ಸಿರ್ ಕೆವನ್ (ಏಕಲಿಂಗಿಜೀ ದೇವರು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಬಾಯಿಯಿಂದ "ತುರ್ಕಿ" ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುವರು. ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂರ್ಯನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವನು. ಓ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ರೇ, ಸಂತೋಷದಿಂದಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಕೈಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೀಸೆಯ ಮೇಲಿರಿಸಿ. ಪ್ರತಾಪ ತನ್ನದೆ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ, ಅವನ ಖಡ್ಗವು ವೈರಿಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿದಾಡುವುದು.)
ನೆಲೆಕಳೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಿನ್ನಲು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ ಹಸಿವಿನಿಂದ ನರಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅಕ್ಬರ್‌ನಿಗೆ ತಾನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮಾತುಕತೆಯಾಡಲು ತಯಾರಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ, (ಅವನ ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ) ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಾಥೋರ್‌ನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅವನ ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಬರೆದನು:
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದ:
"ಏಕಲಿಂಗ ದೇವರ ಆಣೆಯಾಗಿಯೂ, ಪ್ರತಾಪ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ತುರ್ಕಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ (ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿ ಪದ ಹೀನಾರ್ಥಕ ಭಾವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ) ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಾಪನ ಖಡ್ಗವು ಮೊಘಲರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತೂಗಾಡುವ ತನಕ ನೀವು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರತಾಪನು ಅಕ್ಬರ್‌ನನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವನು ಸಂಗಾನ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ.ಈ ವಾಗ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್,ನೀವು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ, '"
ಅಕ್ಬರ್‌ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ಬರ್ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಪಾರ ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟ. 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಅಕ್ಬರ್‌ನನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದ. ಅವನು ಮರುವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಎರಡು ಕೋಟೆಗಳು ಚಿತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಮಂಡಲ್‌ಗಢ್. ಇದು ಪ್ರತಾಪನಿಗೆ ತೀವ್ರ ನಿರಾಶೆ ಮೂಡಿಸಿತು.
ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು
ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. 29 ಜನವರಿ 1597ರಂದು ಅವನು ಚಾವಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದನು. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಐವತ್ತಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಾಪನ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಅಮರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮೊಘಲ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ಅಕ್ಬರನಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಇಡೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ತೂರನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ತನಕ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಾಗಿ ಅವನು ಶಪಥತೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಲಿಲ್ಲ.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಮಗ ಅಮರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮೊಘಲ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ 17 ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ. ಆದರೆ ಅವನು ಶರತ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ದೊರೆಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಪಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ರಜಪೂತರ ದೊಡ್ಡ ಪಡೆ ಶರಣಾಗತಿಯಿಂದ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡು ರಾಜಸ್ತಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿತು. ರಾಥೋರರು, ದೆಯೊರಾ ಚೌಹಾನರು, ಪರಿಹಾರರು, ಥೋಮರರು, ಕಚ್ಚಾವಾಹ ಮತ್ತು ಝಾಲರು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು "ರೋರ್ಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತರು. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಅವರು ಇತರ ರಜಪೂತರೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್‌ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರೋರ್‌ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ "ಗೋತ್ರವು ಅನುಮತಿಸಿದರೆ" ಮಾತ್ರ ಮದುವೆಯಾಗುವರು.
ಭಾರತೀಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು, ಜನರಿಂದ ಗೌರವಿಸ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೂ ಇತಿಹಾಸದ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಾಪ್‌ ಒಬ್ಬನೇ ಅವನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಗಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು; ಎಂದಿಗೂ ಅವನು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.
ಗುಣಲಕ್ಷಣ
ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಅಬ್ದುರ್‌ ರಹೀಮ್‌ ಖಾಂಖನನ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ಮಗನಾದ ಅಮರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖಾಂಖಾನ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಪ್ರತಾಪನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಲು ಷೇರ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರ ಹೂಡಿದ್ದನು. ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಅಮರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ (17 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು 5 ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವ) ಮೊಘಲ್‌ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅವರ ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಖಾಂಖಾನ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಅಂತಹ ಆದರ್ಶ ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವನು ಅಕ್ಬರನಿಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ (1581ರಲ್ಲಿ) ಅಕ್ಬರನ ಸ್ವಂತ ಮಗ ಸಲೀಂನ ಪಾಲಕನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ. "ಜೋ ದ್ರಿದ್‌ ರಖೆ ಧರಂ, ನೆ ತಾಹಿ ರಖೆ ಕರ್ತಾರ್‌ " ಎಂಬ ಘೋಷಣಾ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅಬ್ದುರ್‌ ರಹೀಮ್‌ ಖಾಂಖಾನರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.ಅವನು ತಮಿಳು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ "ರಹೀಮ್ ದಾಸ್" ಎಂದು ಕೂಡ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಮಹಾರಾಣಾ ಭೋಪಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ (ಆಳ್ವಿಕೆ 1930-1955) ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಮುಖರನ್ನಾಗಿ (~ ರಾಜ್ಯಪಾಲ) 1952-1955 ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇವಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ! ಮಹಾರಾಣಾ ಭೂಪಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ (ಏಪ್ರಿಲ್ 18,1948) ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಲೀನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ದೊರೆ. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ (ಲೋಹ್‌ ಪುರುಷ್‌ -ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ) ಸರ್ದಾರ್‌ ವಲ್ಲಭ ಪಟೇಲ್‌‌ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಒಲ್ಲದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, “...ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ದೊರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರೆ ಅದು ಮೇವಾರ ಮಾತ್ರ. 13 ಶತಕಗಳ ಕಾಲದ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು ಎಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು.ಮೇವಾರ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ದೊರೆಗಳು ಈ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿಲ್ಲ..." ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯರು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮೇವಾರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿಧ್ಯಾ ಭವನ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ K. M. ಮುನ್ಷಿ (1887-1971) ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, “ ... ಮೇವಾರ ಮಹಾರಾಣಾರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಮರಾಜ್ಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದರು.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದಾಕಾಲ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುದುರೆ ಚೇತಕ್‌ ಹೆಸರುಗಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ದೇಶವು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು (1967, 1998) ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (2003) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತಾಪ್‌ ಚೇತಕ್ ಕುದುರೆನ್ನೇರಿದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಾಂತ ಸಹಚರರಾದ ಜಾಲಾ ಮಾನ್,ಬಿಲು ರಾಜಾ(ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಮುಖಂಡ),ಭಾಮಾ ಸಿಂಗ್, ಹಕೀಂ ಕಾನ್ ಸೂರ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ದಳದ ಸೈನಿಕನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಜತೆ ಆಗಸ್ಟ್ 21,2007ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಎದುರು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರವು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‍‌‌ನಲ್ಲಿ  ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರೆಯುವುದು.
ಮೋತಿ ಮಗ್ರಿ
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರಿರುವ ತನಕ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಅವನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಕುದುರೆಯ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಮೋತಿ ಮಗ್ರಿಯ (ಮುತ್ತಿನ ಬೆಟ್ಟ) ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಫಥೆ ಸಾಗರ್‌ಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಹಲ್ಡಿಘಾಟಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವನು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಕುದುರೆ 'ಚೇತಕ್‌'ಗೆ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವರು. ಅಲ್ಲಿ ಉದಯಪುರದ ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕವಾದ ಜಪಾನ್‌ ಶೈಲಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೆ ಮೊದಲ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವು 1400 ವರ್ಷಗಳ ಮೇವಾರದ ಇತಿಹಾಸ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಖಡ್ಗ
ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ 90 ಕಿಲೋ ಗ್ರಾಮ್‌ ತೂಕದ ಖಡ್ಗ ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ,ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ತನ್ನದೊಂದು ಖಡ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ವೈರಿಯನ್ನು ಭಯಹುಟ್ಟಿಸಲು 2ನೇ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ತನ್ನ ಭಾರ ಎತ್ತುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ 2x90 ಕೆಜಿ ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಕರತಲಾಮಲಕವಾಗಿತ್ತು.
ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೀವು ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖಕರ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಗೌರವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಬಹುದು.
(ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ)
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1540ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:1597ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದವರು ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‌ ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಜಪೂತರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೩೫೮ ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೫೯ ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ೨
ಟ್ರೂ ಜೀಸಸ್ ಚರ್ಚ್
ಟ್ರೂ ಜೀಸಸ್ ಚರ್ಚ್ (True Jesus Church) ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಚರ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಲವತ್ತೈದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫ ಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಚರ್ಚ್ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರೊಟಸ್ಟಂಟ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚರ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಚರ್ಚ್ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೯೭೭ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆ.
ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ
“ಶಬ್ದ”ವೇ ಶರೀರರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತನಾದ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನು ಪಾಪಿಗಳ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಲುಬೆಯ ಮೇಲೆ ಮರಣಹೊಂದಿದನು; ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಪುನರುತ್ಥಾನನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಮನುಕುಲದ ಏಕೈಕ ರಕ್ಷಕನು; ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು; ಹಾಗು ಏಕೈಕ ನಿಜ ದೇವರು.
ಪವಿತ್ರ ಬೈಬಲ್
"ಹಳೆಯ ಹಾಗು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪವಿತ್ರ ಬೈಬಲ್ ದೇವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕೈಕವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ."
ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ
"ನುಡಿಯು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಆಗಮನದ ಕುರುಹು, ಸ್ವರ್ಗರಾಜ್ಯದ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನ".
ದೀಕ್ಷೆ
"ಪಾಪಕ್ಷಾಲನೆಗೆ ಹಾಗು ನವಜೀವನಕ್ಕೆ ಉದಕದೀಕ್ಷೆಯು ಪವಿತ್ರವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಕದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಜೀವ ಜಲದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಹೊಳೆ,ಕಡಲು ಅಥವಾ ಝರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗುವದು. ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮನಿಂದ ಈಗಾಗಲೆ ಉದಕದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ದೀಕ್ಷಾಕಾರನು ಪ್ರಭು ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉದಕದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೀಕ್ಷಾಧಾರಕನು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ, ನತಮಸ್ತಕನಾಗಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಕೊಂಡವನಾಗಿರಬೇಕು."
ಸಬ್ಬತ್ ದಿನ
"ದೇವರಿಂದ ಹರಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹಾಗು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಬ್ಬತ್ ದಿನ,- ವಾರದ ಏಳನೆಯ ದಿನ (ಶನಿವಾರ)-, ಪವಿತ್ರ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಗಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೇವರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ".
ಚರ್ಚು
"‘ಉತ್ತರ ವರ್ಷಾ’ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮನ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಭು ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಸತ್ಯ ಯೇಸು ಚರ್ಚ’ ಇದು ‘ದೇವದೂತನ ಕಾಲ’ದ ನಿಜವಾದ ಚರ್ಚಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ಚರ್ಚ ಆಗಿರುತ್ತದೆ".
ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯದ ದಿನ
"ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಭುವು ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು ಆಗಮಿಸುವಾಗ, ಪ್ರಭುವಿನ ಎರಡನೆಯ ಆಗಮನವಾಗುವದು: ಸತ್ಯವಂತರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನ ದೊರೆಯುವದು, ನೀಚಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ದಂಡನೆ".
ಪವಿತ್ರ ಸಮ್ಮಿಲನ
“ಪ್ರಭು ಯೇಸುವಿನ ಮರಣದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯೇ ‘ಪವಿತ್ರ ಸಮ್ಮಿಲನ’. ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭುವಿನ ಶರೀರದ ಭೋಕ್ತರಾಗಲು ಹಾಗು ಅವನೊಡನೆ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿರಲು ,ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು ಮೇಲೇಳಲು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಲ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ರೊಟ್ಟಿ ಹಾಗು ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.”
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ಚಿತ್ಪಾವನ
ಚಿತ್ಪಾವನ
ಚಿತ್ಪಾವನರು ಅಥವಾ ಕೋಕಣಸ್ಥರು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ಪಾವನ ಸಮುದಾಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಕಾ೦ಡದಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮರ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊ೦ಡ ಪ೦ಗಡವೆ೦ದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಚಿತ್ಪಾವನರ ಉಪನಾಮವಾದ ಘೈಸಾಸ್ ನ ಉಲ್ಲೆಖ ಕೋಕಣದ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ದಿವೆಯಾಗರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ತಾಮ್ರಪತ್ರವೊ೦ದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ತಾಮ್ರಪತ್ರವು ೧೦೬೦ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ್ದ ಶಿಲಾಹರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಮುರುನಿಯ ಕಾಲದ್ದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ಪಾವನರ ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಛತ್ರಪತಿ ಶಾಹು ತನ್ನ ಐದನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ (ಪೇಶ್ವೆ) ಚಿತ್ಪಾವನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಬಾಲಾಜಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಭಟ್ ನನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ಪಾವನರು ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊ೦ಡರು. ತಮ್ಮ ಸತತ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಮುಖ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಪೇಶ್ವೆಯವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾ೦ತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಚಿತ್ಪಾವನರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮೂಲದವರಾದರೂ ಭಾರತದಾದ್ಯ೦ತ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ. ಯೂರೋಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹರಡಿಕೊ೦ಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರದ ಕೊಂಕಣ ತೀರದ ಊರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಊರುಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ (ಅಂದಾಜು) ವಲಸೆ ಬಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಕಳಸ,ಶೃಂಗೇರಿಯಂತಹಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಚಿತ್ಪಾವನ ಕೋಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತಾನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಹೆಸರು "ಆಮ್ಚಿ ಭಾಸ" ಅಥವಾ "ಚಿತ್ಪಾವನೀ ಕೊಂಕಣಿ" ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ, ಬೊಡ್ಡಣ, ಮದುವೆ, ಉಪನಯನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ, ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಚಾರ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಕಾರ್ಕಳ ಈ ಊರುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವಂತಹ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಯವರು ಸಹ ಚಿತ್ಪಾವನ ಕುಲದವರು.
ಚಿತ್ವಾವನರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ಸ೦ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರು ವಾಸುದೇವ ಬಲವಂತ ಫಡ್ಕೆ, ವಿನಾಯಕ ದಾಮೋದರ ಸಾವರ್ಕರ್, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಹಾಗೂ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್.
ಚಿತ್ಪಾವನೀ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು
ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯಾ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠೀ ಭಾಷೆಗಳ ಸಮಾನ ಅರ್ಥಗಳು:
ಚಿತ್ಪಾವನೀ  ವಾಕ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯ
ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠೀ ಅನುವಾದ: (ಅನುನಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಈ ^ ಚಿಹ್ನೆಯಿದೆ | ^ - अनुनासिकांत उच्चार करा)
Notes:
Devanagari and Kannada has been promulgated as the official script. Roman script is not mandated as an official script by law.
The use of Kannada script is not mandated by any law or ordinance. However, in the state of Karnataka, Chitpavani/ Aamchi Bhasa is used in the Kannada script instead of the Devanagari script.
External links:
http://konkanionline.blogspot.com/ https://web.archive.org/web/20120327201033/http://chitpavani.webs.com/ http://www.karnatakachithpavans.org/
Categories:
KonkaniKonkani languages
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಹುಲಿಯಾದ ಕಾಳ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಝೀಗ್ಲರ್
ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಝೀಗ್ಲರ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗಾಗಿಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತೇತರರಿಗೂ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಈತ ಸಾಧಿಸಿದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರು ಚಿರಪರಿಚತವಾಗಿತ್ತು. ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ತೂರಮರಿ, ವೆಂಕಟ ರಂಗೋ ಕಟ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ದೇಶೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಈತ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದುಡಿದ ಈತನನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದವರು 1893-94ನೆಯ ಸಾಲಿಗೆ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಝೀಗ್ಲರನ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೂ ವಿದ್ವತ್ತಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಝೀಗ್ಲರ್ ಬೈಬಲ್ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಈತ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿಯೂ ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಡನೆ ಸೇರಿಯೂ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಲಿಯುವ ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗಾಗಿ ಎ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಕೀ ಟು ಕ್ಯಾನರೀಸ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು 1872ರಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ರೆ. ಡಿಕಾಷ್ಟ ಎಂಬುವನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಕನ್ನಡ ಬಾಲ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು 1877ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಿತ್ತು.
ಈತ ಬರೆದ ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳಿವು : ಕನ್ನಡ ಶಾಲಾ ವ್ಯಾಕರಣ (1866), ಗಣಿತ ನ್ಯಾಯ (1870), ಗಣಿತಾಭ್ಯಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಗ್ರಂಥ (1877), ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಗಣಿತಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು-ಎರಡು ಭಾಗಗಳು (1869), ಮಾರ್ಕನು ಬರೆದ ಸುವಾರ್ತೆ ಅಂದರೆ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕನ ಚರಿತ್ರೆ (1896), ಲೂಕನು ಬರೆದ ಸುವಾರ್ತೆ ಅಂದರೆ ಜಗದ್ರಕ್ಷಕನ ಚರಿತ್ರೆ (1900), ಗೀತಗಳು ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನು 1867ರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಈತ ಬಹು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರುವ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ) ಶಾಲಾ ನಿಘಂಟು. ಝೀಗ್ಲರನ ಕೀರ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಈ ನಿಘಂಟಿನಿಂದ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವವೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವೂ ಪ್ರಮಾಣಾರ್ಹವೂ ಆದ ನಿಘಂಟನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ರೆ. ಎಫ್. ಸಟ್ಸಿಲ್ ಝೀಗ್ಲರನಿಂದ ತನಗೆ ಆದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಅಯಸ್ಕಾಂತ
right|thumb|ಕಂಬಿಯಾಕಾರದ ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಚೂರುಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದು]] ಅಯಸ್ಕಾಂತಎಂದರೆ ಕಾಂತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಸ್ತು. ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳು ಹಲವಾರು ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುದುರೆಲಾಳದ ಆಕೃತಿ,ದಪ್ಪ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಕಾರ, ಆಯತಾಕಾರ ಮುಂತಾದವುಗಳು.
ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಝೀಗ್ಲರ್
ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
ಶಾಲಾನಿಘಂಟು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು 1876ರಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಮುದ್ರಣ 1888ರಲ್ಲಿ ಬಂತು. ನಿಘಂಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರೆ. ಎಂ. ವಾಲ್ಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ವಾಟ್‍ಸ ಎಂಬುವವರು ಈತನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿಯುವ ಕನ್ನಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೊ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡ ಬಾರದ ಇತರ ಭಾಷಾವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಬಹು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ನಿಘಂಟು. ಈ ನಿಘಂಟು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚುರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1929ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಆರನೆಯ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಎಷ್ಟೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರನೆಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ 611 ಪುಟಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡೆರಡೆ ಕಾಲಂಗಳಿವೆ. ಮೊದಲು ಮುಖ್ಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದರ ಮುಂದೆ ಅದರ ವಾಚಕವನ್ನು (ನಾಮಪದ, ಕ್ರಿಯಾಪದ, ಗುಣವಾಚಕ, ಅವ್ಯಯ ಇತ್ಯಾದಿ) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗಳಿದ್ದ ಕಡೆ ಅದನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಸಕರ್ಮಕ-ಅಕರ್ಮಕ ಅರ್ಥಗಳೆರಡÀನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಇತರ ರೂಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಾದೊಡನೆಯೇ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಆ ಶಬ್ದದ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ಕೊಟ್ಟು ಒಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಬ್ದದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಯಸ್ಕಾಂತ
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳು ಹಲವಾರು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ವೇ ಮೋಟಾರುಗಳಲ್ಲಿ,ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳು ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ(video) ಮತ್ತು ಶಬ್ಧಗ್ರಹಣ (Audio)ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.ದಿನ ಬಳಕೆಯ ರೇಡಿಯೋ,ದೂರದರ್ಶಕ,ದೂರವಾಣಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಸ್ಕಾಂತವು ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ದ್ವನಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೭
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೭ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ ಏಳನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೩೬೧ ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೬೨ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ೨
ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್
ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್ಇದು ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ವಲ್ಲಿ,ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ವಲ್ಲಿ,ಭೃಗುವಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ.ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಹಿರಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಮಾನವನು ಜೀವ ಜಗತ್ತು,ಆತ್ಮ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ,ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಕೂಡಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.ಪರತತ್ವವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಜೀವ ಜಗತ್ತು,ಅನ್ನ,ಅಂತಃಕರಣ,ಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆನಂದ,ಆನಂದವೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಸ್ನಾತಕನಿಗೆ ನೀಡುವ ಜೀವನೋಪದೇಶವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಮೊದಲನೆಯ ಅನುವಾಕ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ.
ಹರಿ ಓಮ್|| ಶಂ ನೋ ಮಿತ್ರಃ ಶಂ ವರುಣಃ|ಶಂ ನೋ ಭವತ್ವರ್ಯಮಾ|ಶಂ ನ ಇಂದ್ರೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ|ಶಂ ನೋ ವಿಷ್ಣುರುರುಕ್ರಮಃ|ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ|ನಮಸ್ತೇ ವಾಯೋ|ತ್ವಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸಿ|ತ್ವಾಮೇವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ಋತಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ಸತ್ಯಂ ವದಿಷ್ಯಾಮಿ|ತನ್ಮಾಮವತು|ತದ್ವಕ್ತಾರಮವತು|ಅವತು ಮಾಮ್| ಅವತು ವಕ್ತಾರಮ್||ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ||
ಮಿತ್ರನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ವರುಣನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ಆರ್ಯಮನು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.ಉರುಕ್ರಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿ.(ಪರೋಕ್ಷರೂಪನಾದ)ವಾಯುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ಹೇ ವಾಯುವೆ,(ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ)ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ!ನೀನೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿರುತ್ತೀಯೆ.ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.(ನಿನ್ನನ್ನೇ)ಋತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.(ನಿನ್ನನ್ನೇ)ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ!ಅದು ಆಚಾರ್ಯನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ!ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.ಆಚಾರ್ಯನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ! ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ.,
ಇದಲ್ಲದೆ ಸನಾತನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಹಲವು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು :
ಆಧಾರ
೨.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯ:ಎ.ಕೆ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಭಟ್
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು
ಶಿವಕನ್ಯೆ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ
ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವು  ಇಂದು  ವಿವಿಧ  ದೇಶಗಳ  ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಡಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಮುಖ  ಪಾತ್ರ  ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳ  ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದುದಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ ಎ೦ದರೆ ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ಹಣದ ನೆರವು ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳು,ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ತರಬೇತಿ, ಉತ್ಪಾದನಾ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳೂ ಕೂಡಾ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸೌಮ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ವಿದೇಶಿ ನೆರವು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವು ಇಂದು ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಮುಂಬರುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಡಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಪಾಠ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಇಂದು ಮುಂದುವರಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳೂ ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ೧೭ ಮತ್ತು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಲೆಂಡ್ ದೇಶದಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ನೆರವು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣ ಹರಿದು ಬಂದುದರಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ತೀವ್ರ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾ ಕೂಡಾ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹಣದ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿತು. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ನೆರವಿನಿಂದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ.೧೮ ಮತ್ತು೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರರಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳು ಇಂದು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ನೆರವಿನ ಜೊತೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉತ್ಪಾದನಾ ನೈಪುಣ್ಯತೆ,ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ನೆರವುಗಳೂ ಕೂಡಾ ಹರಿದು ಬರುವುದರಿಂದ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವು ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಂತೂ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. thumbnail|ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧದ ಸಚಿವಾಲಯ
ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳು
ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ರೂಪ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು  ವಿದೇಶಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಂಡವಾಳ.
ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ
ವಿದೇಶಗಳ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ  ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.ಅಂದರೆ ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಜನಗಳು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗಮಗಳು ಹೂಡುವ ಬಂಡವಾಳ ಇದರ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.ವಿದೇಶಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೇರಹೂಟೆ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಹೂಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಸಿಸು ಸಂಗಮೇಶ
ಸಿಸು ಸಂಗಮೇಶ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೯, ೧೯೨೯ - ಮೆ ೨೯, ೨೦೦೧) ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನಕಾರರಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನಕಾರರಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವಯುತವಾದದ್ದು.
ಜೀವನ
ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ‘ಸಿಸು’ ಸಂಗಮೇಶರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯರನಾಳವೆಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೨೯ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೯ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಸಂಗಮೇಶ ಸಿದ್ಧರಾಮಪ್ಪ ಮನಗೊಂಡ. ತಂದೆ ಸಿದ್ಧರಾಮಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಗೌರಮ್ಮನವರು. ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಸಂಗಮೇಶರು ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.