cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ತಪ್ಪೋಲೆ
ತಪ್ಪೋಲೆ ಪುಟಗಳು
ಷಿಕಾಗೊ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ತಪ್ಪೋಲೆ, ತಪ್ಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಸಡಿಲವಾದ, ಒಳಸೇರಿಸಿದ ಹಾಳೆಗಳು/ಪುಟಗಳ ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಪುಟಗಳ ರೂಪ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಪ್ಪೋಲೆ ಹಾಳೆಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪುಸ್ತಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಎಂದೂ (ನಂತರದ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಮಾಡಬಹುದಾದ) ಸರಳ ಮುದ್ರಣ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು, ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿತ ಪಠ್ಯದ ಸೇರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಲು ಅಥವಾ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಲು ನೀಡಬಾರದು (ಇವು ಪುಸ್ತಕದ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು)."
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಕಾಶನ
ದಾವಣಗೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಾವಣಗೆರೆ
ಸ್ಥಳ
ದಾವಣಗೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿವಗಂಗೋತ್ರಿ 73 ಎಕರೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದು   ,ನಗರದಿಂದ 9 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತೋಳಹುಣಸೆನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ದಾವಣಗೆರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳು
ಗ್ರಂಥಾಲಯ : ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.
ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗದ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ
ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಸಮುಚ್ಚಯಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಜನರು ಮಾತಾನಾಡುವಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ವಿಧಾನಗಳು ವರ್ಣಮಾಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪತ್ರಿಕಾಗೊಷ್ಠಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಹೋಲುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಲಿಪಿಗಳು
ಸಜ್ಜಪ್ಪ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ  ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ.
ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಮೊದಲಿಗೆ ಚಿರೋಟಿ ರವೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೈದಾಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸುರಿದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಸಬೇಕು. ಈ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ ಪೂರಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಹದಕ್ಕೆ ಕಲಸಿಕೊಂಡು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಾದಬೇಕು. ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷದವರೆಗೆ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ನೆನೆಯಲು ಬಿಡಬೇಕು. ನಂತರ ಚಪಾತಿಯಂತೆ ಲಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೂರಣವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಹಿಟ್ಟಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಲಟ್ಟಿಸಿ, ಗುಂಡನೆಯ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ,  ಗರಿಗರಿಯಾಗಿ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಬರುವರೆಗೂ ಕರಿಯಬೇಕು.
ಹೂರಣ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಕಾಯಿತುರಿ ಹಾಗೂ ನುಣ್ಣಗೆ ಜಜ್ಜಿಕೊಂಡ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಂದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಹುರಿದುಕೊಂಡು, ಬೆಲ್ಲ ಕೆಂಪಾಗಾದ ಬಳಿಕ ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆಹೂರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬಗಳು
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು
ದರ್ಬಂಗ
ದರ್ಬಂಗ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗು ಒಂದು ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ, ಬಿಹಾರ್ ರಾಜ್ಯದ ದರ್ಬಂಗ ಪ್ರಾಂತದ ಹಾಗು ದರ್ಬಂಗ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಠಾಣ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ದರ್ ಬಂಗ ಅಥವಾ "ಮುರಿದ ಹೊರಬಾಗಿಲುಗಳು(ಗೇಟು)" (1326 ADಯಲ್ಲಿ ಕಿಲ ಗಾಟ್'ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದು ಕಿಲ ಹೊರಬಾಗಿಲು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯಾವಾಗ ಹರಿಸಿಂಗದೇವರಿಂದ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ಹಿಂದು ರಾಜ್ಯವು ತುಗ್ಲಕ್ ಸೇನಾಪಡೆಯಿಂದ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟದಿಂದ). ಕೆಲವು ಜನರು ದರ್ಬಂಗ ಒಂದು "ದ್ವಾರ್ ಬಂಗ" ಅಥವಾ ಗೇಟ್ ಟು ಬೆಂಗಾಲ್ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೊಡುವಂತೆ ಊಹಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯು ಗೇಟ್ ಒಫ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ರಾಜ್ಮಹಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಅದು ದರ್ಬಂಗದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ದರ್ಬಂಗದ ಚರಿತ್ರೆ ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗು ಮಹಾಭಾರತ ಕಾಲಗಳ ದಿವಸಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಬಿಹಾರ್'ನಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವೇದಿಕ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೆಹಾಸರು ಪಂಜಾಬ್'ನ ಸರಸ್ವತಿ ದಡಗಳಿಂದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಅಗ್ನಿ, ಬೆಂಕಿಯ ದೇವರಿಂದ ಸದನಿರ (ಗಂದಕ್ ನದಿ) ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಫ್ಲೆಸ್, ವಿದೆಹಾಸರ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿದೆಹಾಸರು ಜನಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಜರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದರು. ಈ ರಾಜರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಥಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಂತ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಇದ್ದನು. ಅವನ ದೊಡ್ಡತನವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾಂತವು MITHILA ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಜನಕ್ ಸಿರ್ದ್ವಜ, ಈತನು ಸೀತನ ತಂದೆ. ವಿದ್ವತ್ತಿನ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದ ಜನಕ್ ಸಿರ್ದ್ವಜರಿಂದ, ಪೋಷಣೆ ಹೊಂದಿ ಕಲಿತ ವಿವಿಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನು ಯಗ್ಯವಲ್ಕ್ಯ, ಅವನು ಹಿಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅವನ ಯಗ್ಯಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮಿರ್ತಿ ಹಾಗು ಗೌತಮದಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು, ಅವನ ಗಣ್ಯತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಅಮೂಲ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಳು ಅವನಿಗೆ ಇತ್ತು. ರಾಜ ಜನಕ್ ಅವನು ತಾನೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಯೋಜನೆಗಳು ಉಪನಿಷತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ.
ಸಂಕ್ಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಕಪಿಲ'ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಹವಾಸವು ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಅದೇನೆಂದರೆ ಅವರು ಅವರ ಗಡೀಪಾರು ಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಪತಿ, ಕುಮರಿಲ್ ಬಟ್, ಮಂಡನ್ ಮಿಶ್ರ ಮತ್ತು ನಾಗರ್ಜುನ್, ಎಂಬ ಕಲಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಇವರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.
ದರ್ಬಂಗ ಅಂದಾಜು 3 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆವುಳ್ಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ದರ್ಬಂಗ ಹೆಸರನ್ನು ದರ್ (ದ್ವಾರ್) + ಬಂಗಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರರ್ಥ ಮುರಿದ+ಹೊರಬಾಗಿಲುಗಳು; ಊಹಿಸಿದೇನೆಂದರೆ ಕಿಲವಿನ (ಕಿಲಗಾಟ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು) ಹೊರಬಾಗಿಲುಗಲು 1326 ADಯಲ್ಲಿ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಆಣೆಗಳಿಂದ) ಯಾವಾಗ ತುಗ್ಲಕ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಕೊನೆಯ ಸ್ವಯಂಆಡಳಿತದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದು ರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗದೇವನನ್ನು (ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಕರ್ನಾಟ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶದವನು) ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರ್ ಹಾಗು ನೇಪಾಲದ ಬಹುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದನು. ಹರಿಸಿಂಗದೇವ ರಾಜಧಾನಿಯು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಗುಡ್ಡಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ದರ್ಬಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಹರಾಹಿ ಕುಂಟೆಯು ಹರಿಸಿಂಗದೇವನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಗಾಸಾಗರ್ ಕುಂಟೆಯು ಅದರ ಪೂರ್ವಿಕ ಗಂಗಾದೇವನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಅವನು ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ನಾನ್ಯದೇವನ, ಮಗನಾಗಿದ್ದನು; ನಾನ್ಯದೇವ ಕರ್ನಾಟಕ್'ನ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ-VIರ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದನು ಯಾರು 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ಅನುವಾಗಿ ದಾಳಿಮಾಡಿದನು. ಹಿಂದುಗಳು 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹಿಂಡಾಗಿ ಹೋಗಿ ಸೇರಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಯಾವಾಗ ದರ್ಬಂಗದ ಮಹಾರಾಜ ಅವನ ಮನೆಯನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದನು ಹಾಗು ಇಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮೀರಿದರು, ಆದರೆ ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಇನ್ನೂ ಈ ಪಟ್ಟಣದ 36% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅದು ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1970ರ-ಮಧ್ಯೆ ಮುಝಫರ್ಪೂರ್ ಅಗಲ ರೈಲುಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ದರ್ಬಂಗವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯದ, ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಾಗಣೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನವು ಮೀರಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಮಿಥಿಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿ, 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದರ್ಬಂಗ ತುಗ್ಲಕರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 1765ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದರು.
ಅದು ದರ್ಬಂಗ ಮಹಾರಾಜನ ಗುರುತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಆಸನ. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಅಕ್ಬರ್'ನ ಆಡಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆ ಮೈತಿಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬವು ಕಂಡವಲ ರಾಜವಂಶದಂತೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಬಂದರು. ಈ ಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಬರ್ ದರ್ಬಂಗದಲ್ಲಿ 100,000 ಮಾವಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನಾಟಿದನು, ಈಗ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಲಕಿ ಬಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಎಸ್ಟೇಟು, ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಎಸ್ಟೇಟುಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಬಂಗ ರಾಜ್, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಿರಿವಂತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾವುರ್ ಗ್ರಾಮದ ಮದುಬನಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ನಂತರ ದರ್ಬಂಗ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬಹುಪಾಲು ಮೈತಿಲರನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ತನಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು ಯಾವಾಗ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಒಫ್ ಇಂಡಿಯ ಜಮೀನ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನಗೊಳಿಸಿದರು (ಬ್ರಿಟಿಷರ ಶಿರೋನಾಮೆ KCIE ಹೊರತ್ತಾಗಿ ದರ್ಬಂಗದ ಮಹಾರಾಜ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಜಮೀನ್ದಾರನಾಗಿದ್ದನು ಅವನ ಹೆಸರಿಗೆ ಶಿರೋನಾಮೆ ಮಹಾರಾಜ ಸೇರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು).
ದರ್ಬಂಗದ ಮಹಾರಾಜ, ಕಮೇಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಕೊಂಸ್ಟಿಟುವೆಂಟ್ ಎಸೆಂಬ್ಲಿ ಒಫ್ ಇಂಡಿಯಾವಿನ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ರಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಧಿಗಳ ಧಾರಣ ಹಾಗು ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಜಾಗದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭುಗಳ ಹಾಗು ನವಾಬರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದನು.
ಎರಡು ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಬಂಗ ಗೋಪುರ ಹಾಗು ಲಹೇರಿಯಸರರೈ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ದರ್ಬಂಗ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ಅವಳಿ ಜವಳಿ ಪಟ್ಟಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಲಹೇರಿಯಸರರೈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲಹರಿ ವಾಲರಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೇಯುವುದು ಹಾಗು ಕೈ ಬಳೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಹ್ ಇಂದ, ರಾಂಚಿ ಹಾಗು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿದರು.
ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ಬದಿನೋಟ
ದರ್ಬಂಗ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಘಂಶ್ಯಮ್ಪುರ್, ಬಿರುಲ್ ಮತ್ತು ಕುಶೆಶ್ವರ್ಸ್ಥನ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಸಿ ನದಿಯಿಂದ ಶೇಖರವಾದ ತಾಜಾ ಸಿಗಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವತನಕ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕೊಸಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಯಲಿನ ಹೊಯಿಗೆಯುಳ್ಳ ಭೂಮಿ, ಕೃಷಿಮಾಡದ ಜವುಗುನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಎರಡನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೂರ್ಹಿ ಗಂಡಕ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಗೆ ಅನ್ಚಲ್ಸ್ ಶಯನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಾಂತದ ತುಂಬಾ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಂತದ ಭಾಗಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಜವುಗು ಭೂಮಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಅದು ರಬ್ಬಿ ಕ್ರೊಪ್ಸ್'ಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮೂರನೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಬುರ್ಹಿ ಗಂಡಕ್ ಮತ್ತು ಬಗ್ಹ್ಮತಿ ಮದ್ಯದ ಡೋಬ್, ತಗ್ಗಾಗಿ-ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚವ್ರ್ ಮತ್ತು ಜವಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಪ್ರವಾಹ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆ ವಿಭಾಗ ಸಾದರ್ ಉಪ-ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಲವು ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ನೀರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೇಲಿನ-ಭೂಮಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬೆಟ್ಟ ರಹಿತ ಇದೆ. ಮೃದುವಾದ ಇಳಿಜಾರು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇದೆ ಹಾಗು ಖಿನ್ನತೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಜನ್ಮಕೊಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ನೀರು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲಾ, ಬಗ್ಹ್ಮತಿ, ಕೊಸಿ ಮತ್ತು ಕರೆಹ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಇದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ-ಗುರುತಿರುವ ಮೂರು ಕಾಲಗಳು ಇದೆ, ಚಳಿಗಾಲ, ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ & ಮಳೆ ಕಾಲ. ಚಳಿಗಾಲ ನವೆಂಬರ್'ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ತನಕ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಚ್ ಕೂಡ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ತಂಪಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್'ನ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮೇ ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು, ಆಗ ಉಷ್ಣಾಂಶ 107 °F ತನಕ ಏರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್'ನ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಾಲದ ಆಗಮನದಿಂದ, ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಾಲದ ತೇವವಾದ ಬಿಸಿಲು ಆಗಸ್ಟ್ ತನಕ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಮಳೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್'ನ ಮದ್ಯದ ತನಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಸುರಿತ 1142.3 mm. ಸರಿಸುಮಾರು 92% ಮಳೆಸುರಿತ ಮುಂಗಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ
2001ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ದರ್ಬಂಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 266,834 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 51% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47% ಇದ್ದಾರೆ. ದರ್ಬಂಗದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 64% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇದೆ, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 59.5% ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಹು: ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 72% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 56%. ದರ್ಬಂಗದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು 15%.
ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
2 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, 17 ಸಾಧಾರಣ ಕಾಲೇಜುಗಳು (ಘಟಕ), 5 ಸಂಸ್ಕೃತ್ ಕಾಲೇಜು (ಘಟಕ), 26 ಸಾಧಾರಣ ಕಾಲೇಜು (ಸಂಯೋಜಿತ) ಮತ್ತು 1 ಸಂಸ್ಕೃತ್ ಕಾಲೇಜು (ಸಂಯೋಜಿತ) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೂಡಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ, ಕೆಳಗೆ ಬರೆದ ವರ್ಗದ ಶಾಲೆಗಳು/ಕಾಲೇಜುಗಳು ಪ್ರೌಢ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಅದಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 900 ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು/ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದೆ. ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ನೈಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ಎಲ್ಲಾ(ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು,ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ದರ್ಬಂಗವಿನ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನೇಕ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ದರ್ಬಂಗವಿಗೆ ಮಂದೆಗೂಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಗ್ರಂಟ್ಸ್ ಕಮ್ಮಿಶೇನ್ (ಭಾರತದ) ಮತ್ತು ಗೊವೆರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದರ್ಬಂಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಅದು ಪರಸ್ಪರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ: (1) ಕಮೆಷ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ದರ್ಬಂಗ ಸಂಸ್ಕ್ರಿತ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, (2) ಲಲಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮಿಥಿಲ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, (3) IGNOU ದರ್ಬಂಗ ಸೆಂಟರ್, (4) ನ್ಯಾಷನಲ್ ಉರ್ದು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ದರ್ಬಂಗ ಆವರಣ.
ದರ್ಬಂಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಥಿಲ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ 50000 ಹಳೆಯ ಕೈಬರಹದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸೇರುವೆ ಇದೆ.
ವೃತ್ತಿನಿರತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು: ದರ್ಬಂಗ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಒಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ದರ್ಬಂಗ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು & ಹೋಸ್ಪಿಟಲ್ (DMCH), ದರ್ಬಂಗ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಮಿಥಿಲ ಮಿನೋರಿಟಿ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಸಲ್ಫಿಯ ಉನಾಣಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಸರ್ಯುಗ್ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು, MRM ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜು (ದರ್ಬಂಗ), ಮಹಾರಾಣಿ ರಾಮೇಶ್ವರಿ ಭಾರತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಗ್ಯಾನ್ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಮೋಹನ್ಪುರ್), ವಿಮೆನ್'ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಒಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, Dr ಜ್ಯಕಿರ್ ಹುಸ್ಸುನ್ ಟೀಚರ್'ಸ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಕಾಲೇಜು, ನುರ್ಸೆಸ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಸ್ಕೂಲ್, ಗೊವೆರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು, ಬಿಹಾರ್ Govt. ಇನ್ಡಸ್ಟ್ರಿಕಾಲ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ITI), ಇಮಾರತ್ ಮುಜಿಬಿಯ ಟೆಕ್ನಿಕೆಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮಹ್ದುಲಿ (IMTI), ಮವ್ಲಾನ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅಜದ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ (MAKAITI),
M.R.S.M ಪದವಿ ಆನಂದ್ಪುರ್ (Sahora), ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ್ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ್, C. M. ಕಾಲೇಜು, C M ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು, R.N.M.ಗೋವ್ಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಮೆಡಿಯೇಟ್ ವಿಜ್ಞಾನ,ಲಹೇರಿಅಸರೈ, K S ಕಾಲೇಜು, ಲೋಹಿಯಾ ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, M.K.ಕಾಲೇಜು, M.L.S.M ಕಾಲೇಜು, M.M.T.M. ಕಾಲೇಜು, M.R.M. ಕಾಲೇಜು, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಲೇಜು, Maq ಕಾಲೇಜ್, ಮರ್ವರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮಿಲ್ಲಾತ್ ಕಾಲೇಜು (ಲಹೆರಿಯ ಸರಾಯಿ), R B ಜಲನ್ ಕಾಲೇಜು, R L ಕಾಲೇಜು ನಿಮೈಥಿ, ಜಂತಾ ಕೋಶಿ ಕಾಲೇಜು (ಬಿರೌಲ್), ವಿದ್ಯಾ ನಂದ್ ಮಿಥಿಲಾ ಸಂಸ್ಕ್ರಿತ್ ಕಾಲೇಜು, ದರ್ಬಂಗ.
ರೈಲುಮಾರ್ಗ
ಮೂರು ಅತಿಮುಖ್ಯ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಇದೆ:
ನೇರ ರೈಲುಗಳು ದರ್ಬಂಗ ದಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ-
ಬೇರೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ದರ್ಬಂಗವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಿದೆ, ಅದು ಯಾವುದೆಂದರೆ: ಗೊರಖ್ಪುರ್; ವಾರಣಾಸಿ, ಅಲ್ಲಹಾಬಾದ್, ಲುಕ್ಕ್ನೌ, ಕಾನ್ಪುರ್, ನ್ಯೂ ಜಲಪೈಗುರಿ, ಸಟ್ನ, ಕಟ್ನಿ, ಜಬಲ್ಪುರ್, ಇತಾರ್ಸಿ (ಭೋಪಾಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ), ಖಾನ್ಡ್ವ, ಝಾನ್ಸಿ, ನಾಗ್ಪುರ್, ವಿಜಯವಾಡ, ಲುಧಯಾನ, ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ.
ದರ್ಬಂಗ Jn (ಮುಖ್ಯ ಸಿಟಿಯ ನಿಲ್ದಾಣ), ಲಹೇರಿಸರೈ (ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ), ಕಾಕರ್ಘತಿ, ಬಿಜುಲಿ ನಿಲುಗಡೆ, ತಾರ್ಸರಾಯಿ (ಮುರಿಯ), ಥಲ್ವಾರ, ಸಿಸೋ ಹಾಲ್ಟ್, ಮೋಹಮ್ಮದ್ಪುರ್, ಕಮ್ಟುಲ್, ಟೆಕ್ತರ್, ಹಯಘತ್, ರಮ್ಭದ್ರ ಪುರ್, ಜೋಗಿರ, ಮುರೈಥ, ಮಂದನ್ ಮಿಶ್ರ ಹಾಲ್ಟ್, ಬಿರೌಲ್ , ಮಿರ್ಜ್ಯಪುರ್, ಮನಿಗಾಚಿ, ಡೆಒರ ಬಂಧೌಲಿ. ಬೆನಿಪುರ್ Jn (ಅನ್ತೌರ್ - ಬಾಲ್ಹ Stn.), ಪೋಹಡ್ಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಪುರ್ ಹಾಲ್ಟ್, ನಯೂರಿ Stn., ಬಿರುಲ್ Stn., ಕುಷೆಶ್ವರ್ಸ್ಥನ್ Stn.
ವ್ಯವಹಾರ
ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ( ಬಿಹಾರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅತೋರಿಟಿ ), ಸರಕಾರಿ ಪೋಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಉತ್ತರ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭ ಮಾಡಲು ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ ಇತ್ತು. ದರ್ಬಂಗದ ಡೋನರ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ತುಂಡು ಭೂಮಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲು ಇದೆ.
ಮ್ರಿಡಜ್ ಸೋಫ್ತೆಕ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'ನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಚೇರಿ ಕೂಡ ಈ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಅದು ಕದಿರಾಬಾದ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ, ಕಾಸ್ತೋಮ್ಮೈಜೆಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನೆ ಕೂಡ ಇದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಅನುಭವ ಅದಕ್ಕೆ ಇದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ದರ್ಬಂಗ ಪ್ರಾಂತದ ಸಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ದರ್ಬಂಗ ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು
ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಚಯ
ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ಮೂರ್ಲೆ ನಲಿಕೆ
ನಾಗಾರಾಧನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಕುಣಿತ, ಇದನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಭತ್ತದ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ನಲಿಕೆಯವರು ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಡ್ಡೆಸವನ್ನು ಅವರು ಭೂಮಿದೇವಿಯ ಋತುಮತಿಯಾದ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಬಗೆದರೆ ಗದ್ದೆ ಕೆಲಸದ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡಕೋರಿಯನ್ನು ಭೂಮಿದೇವಿಯ ಮದುವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಟ್ಟಲೆ
ಕಂಡಕೋರಿಯ ದಿನ ಮೂರ್ಲೆ ಕೊಟ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಲಗೆ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಮಣ್ಣಿನ ಕಲಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಲಶಗಳ ಹೊರಮೈಗೆ ನಾಗನ ಹೆಡೆಯ ಚಿತ್ತಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲಶಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿ ಪೂಜಾರಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಎಡೆ ಬಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಲಿಕೆ ಹೆಂಗಸರು ಮಿಂದು ಮುಡಿಯುಟ್ಟು ಬಂದು ಕಲಶಗಳ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಮೂರ್ಲೆ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಮೂರ್ಲೆ ಕೊಟ್ಯದ ಎದುರು ಹಾಡು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ತೆಂಬರೆ ಬಡಿಸುಕೊಂಡು ಕುಣಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕತೆ ಇದೆ. ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆವೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಅವರಿಗೆ ಸೀರೆಯ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಆಚರಣೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಒಂದು ನಗರ, ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪಟ್ಟಣವು ವಿಜಯಪುರ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ - ೬೧ ರಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ, ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ, ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರ, ಉಪ ತಹಶಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿ, ಬಿ.ಎಸ್.ಎನ್.ಎಲ್ ಕಚೇರಿ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಬ್ಯಾಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ.
ಚರಿತ್ರೆ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ನಗರವು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ನಗರವು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಳ. ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪೩ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಾಡು ಪವಿತ್ರ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಲು ಕಾರಣವೇ ಭಕ್ತಿ ಭಂಡಾರಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು. ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಐತಿಹ್ಯ
೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ವಾದಿರಾಜ) ಮಾದರಸ ಹಾಗೂ ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ ಎಂಬ ದಂಪತಿ ನಂದೀಶ್ವರನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ನಂದಿವ್ರತದ ಫಲವಾಗಿ ದೈವಕೃಪೆಯಿಂದ ಶಿವನೇ ತನ್ನ ವಾಹನ ನಂದಿಯನ್ನು ಇವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಕಂದನೇ ೧೨ ನೇಯ ಶತಮಾನವನ್ನು ಭರತಖಂಡದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ಘಟ್ಟವನ್ನಾಗಿಸಿದ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿ ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವೇಶ್ವರರು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರು, ತಮ್ಮ ಉಪನಯನದ ಬಳಿಕ, ಮೇಲು - ಕೀಳೆಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿ, ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಗ ಕಳಚೂರ್ಯ ಬಿಜ್ಜಳನ ಬಳಿ ದಂಡಾಧೀಶನಾಗಿದ್ದ ಇವರ ಸೋದರಮಾವ ಬಲದೇವ ತನ್ನ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಬಿಜ್ಜಖನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದಂಡನಾಯಕ ಸಿದ್ಧರಸನ ಮಗಳು ನೀಲಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ಬಿಜ್ಜಳನ ಭಂಡಾರದ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಹಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಜೀವನಾದರ್ಶವಾಗಿದೆ.
ವಚನಕಾರರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಬಾಗೇವಾಡಿಯಿಂದ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪುರಸಭೆ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪುರಸಭೆಯು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪುರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೩೫೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪುರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೨೩ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿದ್ದು ೨೩ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ೫ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪುರಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಒಟ್ಟು ೧೦ ಚದರ ಕೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವು ಬಸವ ಸ್ಮಾರಕ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಪುರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೂಡಲ ಸಂಗಮ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಇಲಾಖೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಜನರು ದೇಶ ವಿದೇಶದಿಂದ ಬರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಯೋಜನೆ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದು.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬೀಳಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕು ಇದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨೨೨೫ ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ೫೯.೫ ಸೆಂ.ಮೀ. ಇದೆ. ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ೧೪೩ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ೩೨ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ಹಾಗೂ ೪ ಹೋಬಳಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೮, ೨೦೧೩ ರಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮುಂಗಡ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಡಗುಂದಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಹಾರ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ (ಎಪ್ರೀಲ್‌ನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಮಳೆ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ ಮಿ.ಮೀ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗಾಳಿ
ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿ.ಮೀ/ಗಂ (ಜೂನ್), ೧೯.೬ ಕಿ.ಮೀ/ಗಂ (ಜುಲೈ) ಹಾಗೂ ೧೭.೫ ಕಿ.ಮೀ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ.
ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಆಲಮಟ್ಟಿ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಮನಗೂಳಿ, ಮಟ್ಟಿಹಾಳ ಇವು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ ವಿಜಯಪುರ ಕನ್ನಡವೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಕ್ಕಲುತನ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಚಡಚಣ, ತಾಂಬಾ, ವಂದಾಲ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಇದೆ.
ಆಹಾರ
ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ವಿಜಯಪುರದ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣೆ ಬದನೆಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಮಸೀದಿಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ಹಬ್ಬಗಳು
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ, ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ (ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವ, ಗೌರಿ ಜಾತ್ರೆ, ಬಸವ ಜಯಂತಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಕೃಷಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿ. ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು ಆಲಮಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷ್ಣಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ (ಶೆಂಗಾ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು.
ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆಗಳಾದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ, ಅರಿಷಿಣ, ಬಾಳೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು (ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಇಳಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಜನಾಂಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಕಲೆ
ಲಾವಣಿ ಪದಗಳು, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಗೀಗೀ ಪದಗಳು, ಹಂತಿ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಹರಮ್ ಹೆಜ್ಜೆ ಕುಣಿತ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ನಾಡಿನ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಧ್ಯಮಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ರೇಷ್ಮೆ ತಯಾರಿಕೆ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಆಡು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಕೆರೆಗಳು
ರೋಣಿಹಾಳ, ಮಣ್ಣೂರ, ಮನಗೂಳಿ,  ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಅರಳಿಚಂಡಿ, ಮುತ್ತಗಿ,  ಕುಪಕಡ್ಡಿ, ಅಗಸಬಾಳ, ಕೂಡಗಿ, ನಾಗವಾಡ, ಮಸೂತಿ, ಕಿರಿಶ್ಯಾಳ, ಸುಳಖೋಡ, ಮುಕಾರ್ತಿಹಾಳ, ಆಸಂಗಿ, ಗರಸಂಗಿ ಇವು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯ ಕೆರೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜಿನುಗು ಕೆರೆಗಳು
ಆಕಳವಾಡಿ, ಮಲಘಾಣ, ತಳೇವಾಡ, ಉಕ್ಕಲಿ, ಉಕ್ಕಲಿ ಇಂಗು ಕೆರೆ, ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ, ವಡವಡಗಿ, ಮಸೂತಿ, ತಳೇವಾಡ ಇಂಗು ಕೆರೆ, ಕೊಡಗಾನೂರ, ಮುಳವಾಡ, ಇಂಗಳೇಶ್ವರ.
ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಕೊಲ್ಹಾರ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಇವು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಘಟಕಗಳು
ಕೆ.ಎಮ್.ಎಫ್.(ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಒಕ್ಕೂಟ)ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಭೂತನಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಜಯಪುರ ಡೈರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಡೈರಿಯು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡೈರಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳು
ಅರಳದಿನ್ನಿ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ, ಗೊಳಸಂಗಿ, ಹಣಮಾಪುರ,  ಹೆಬ್ಬಾಳ, ಹುಣಶ್ಯಾಳ ಪಿ.ಬಿ.,  ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಕಲಗುರ್ಕಿ, ಕಣಕಾಲ, ಕನ್ನಾಳ, ಕವಲಗಿ, ಕೊಲ್ಹಾರ, ಮನಗೂಳಿ, ಮಸೂತಿ, ಮುಳವಾಡ, ಮುತ್ತಗಿ, ನಿಡಗುಂದಿ, ನಾಗರದಿಣ್ಣಿ, ನಂದಿಹಾಳ, ಸಾಸಲಗಿ, ಉಕ್ಕಲಿ, ಯರನಾಳ.
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಅಕ್ಕಿ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರು ಇತ್ಯಾದಿ.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಚಿಕ್ಕು, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಬಾರಿಹಣ್ಣು, ಕಬ್ಬು, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೂಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯಗಳು
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮರಗಳಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ೨೦೧೧ ವರ್ಷದ ಪ್ರಕಾರ ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೭% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೬% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ರಾಜಕೀಯ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ೮ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಮತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೧,೦೧,೩೪೫ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೯೫,೦೪೪ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೧,೯೬,೩೮೯ ಮತದಾರರಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಎಂದೊಡನೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ವಚನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಬಸವಣ್ಣ. ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ, ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿಯೂ, ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದ ಕೂಡಲಸಂಗಮ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯದಿಂದಾಗಿ ಜಮೀನು, ಮನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು ನೂರಾರು ಜನ. ಇಲ್ಲಿನ ಇಳಕಲ್ಲು ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಂಬಾಣಿ ಜನರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.
ನೀರಾವರಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಬಲವಾದರೆ, ನೀರಾವರಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಬಲಹೀನತೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಲಾಲಬಹದ್ದೂರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ ಇರುವುದು ಇದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಲಮಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ. ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ಈಚೆಗಷ್ಟೇ ತಲೆ ಎತ್ತಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಎನ್‌ಟಿಪಿಸಿ ಕೂಡಗಿ ಯೋಜನೆ ಕೂಡ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ರೈತರು ಗುಂಡೇಟು ತಿಂದಿದ್ದು, ನೂರಾರು ರೈತರು ಜೈಲು ಪಾಲಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಚೆಗಷ್ಟೇ ಈ ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ರೈತರಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಮಾಜಿ ಸಿಎಂ ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರ ಕೆಸಿಪಿ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋತಿದ್ದ ಸಂಗಪ್ಪ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರುವ ಮೂಲಕ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದವರು. ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿ ಖಾತೆ ತೆರೆದ ಎಸ್‌.ಕೆ. ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ ಅಪ್ಪಟ ಹಳ್ಳಿ ಸೊಗಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ. ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಎಸ್‌.ಕೆ.ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಿಂದಲೇ ವಿಧಾನಸಭೆ ತನಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡವರು. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾ.ಪಂ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ, ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಹಾರ ಗ್ರಾ.ಪಂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮಂಡಲ ಪ್ರಧಾನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಕೆಸಿಪಿ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದ ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ೨ ನೇ ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲ ತಿಂಗಳು ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು. ೨೦೦೪ ಹಾಗೂ ೨೧೦೩ ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿನ ಕಹಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೧೩ ಚುನಾವಣೆ ಕಂಡಿರುವ ಬಸವ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೮ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಂಗ ಪಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-ಐ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಭದ್ರಕೋಟೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಶೀಲಾಬಾಯಿ ಶಹಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆ ಗೆದ್ದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ ಹರಿಕಾರ ಬಸವ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಜನರು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಬಸವ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮನಗೂಳಿಯ ಬಿ.ಎಸ್‌. ಪಾಟೀಲ ಅವರನ್ನು ೬ ಬಾರಿ ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದು, ಎಸ್‌.ಕೆ.ಬೆಳ್ಳುಬ್ಬಿ ಅವರ ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಕುಮಾರಗೌಡ ಪಾಟೀಲ ಸೇರಿ ಇಬ್ಬರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನತಾಪಕ್ಷದಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆ
ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ವಿವರ
ಆರೋಗ್ಯ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು(ಬ್ಯಾಂಕಗಳು)
ಅರೇಶಂಕರ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ, ಬಳೂತಿ, ಬೇನಾಳ, ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ, ಬ್ಯಾಕೋಡ, ಚಿಮ್ಮಲಗಿ, ಡೋಣೂರ, ಗೊಳಸಂಗಿ, ಗೋನಾಳ, ಗುಡದಿನ್ನಿ, ಗುಳಬಾಳ, ಹಳೆರೊಳ್ಳಿ, ಹಂಗರಗಿ, ಹತ್ತರಕಿಹಾಳ, ಹೆಬ್ಬಾಳ, ಹುಣಶ್ಯಾಳ ಪಿ.ಬಿ., ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಇಂಗಳೇಶ್ವರ, ಇವಣಗಿ, ಕಲಗುರ್ಕಿ, ಕಣಕಾಲ, ಕೊಲ್ಹಾರ, ಕುಪಕಡ್ಡಿ, ಕುದರಿ ಸಾಲವಾಡಗಿ, ಮಲಘಾಣ, ಮನಗೂಳಿ, ಮಣ್ಣೂರ, ಮಸಬಿನಾಳ, ಮಸೂತಿ, ಮಟ್ಟಿಹಾಳ, ಮುಳವಾಡ, ಮುತ್ತಗಿ, ನಿಡಗುಂದಿ, ರಬಿನಾಳ, ರೋಣಿಹಾಳ, ಸಾಸನೂರ, ಸಾತಿಹಾಳ, ಸೋಲವಾಡಗಿ, ಸೋಮನಾಳ, ಟಕ್ಕಳಕಿ, ತಳೇವಾಡ, ತೆಲಗಿ, ಉಕ್ಕಲಿ, ವಡವಡಗಿ, ಯಾಳವಾರ ಇವು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಇಂತಿವೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು
ಆಲಮಟ್ಟಿ, ಅರಷಣಗಿ, ಬೀರಲದಿನ್ನಿ, ಬ್ಯಾಕೋಡ, ಚಿಮ್ಮಲಗಿ, ದಿಂಡವಾರ, ಡೋಣುರ, ಗೊಳಸಂಗಿ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಹಣಮಾಪುರ, ಹೆಬ್ಬಾಳ, ಹುಣಶ್ಯಾಳ ಪಿ.ಬಿ., ಇಂಗಳೇಶ್ವರ, ಇಟಗಿ, ಕುದರಿ ಸಾಲವಾಡಗಿ, ಕಣಕಾಲ, ಕೋಲ್ಹಾರ, ಕೂಡಗಿ, ಮಲಘಾಣ, ಮನಗೂಳಿ, ಮಣ್ಣೂರ, ಮಾರ್ಕಬ್ಬಿನಹಳ್ಳಿ, ಮಸಬಿನಾಳ, ಮಸೂತಿ, ಮುಳವಾಡ, ಮುತ್ತಗಿ, ನರಸಲಗಿ, ನಿಡಗುಂದಿ, ರೋಣಿಹಾಳ, ಸಾಸನೂರ, ಸಾತಿಹಾಳ, ತಳೇವಾಡ, ತೆಲಗಿ, ಉಕ್ಕಲಿ, ವಡವಡಗಿ, ವಂದಾಲ, ಯಾಳವಾರ, ಯರನಾಳ ಇವು ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಮನಗೂಳಿ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಕೊಲ್ಹಾರ, ನಿಡಗುಂದಿ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.
ನಾಡ ಕಚೇರಿಗಳು
ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಾಡ ಕಚೇರಿ ಇದೆ.
ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿಗಳು
ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಕೊಲ್ಹಾರ, ನಿಡಗುಂದಿ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ.
ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೮ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿ
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಠಾಣೆಗಳು
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಠಾಣೆ ಇದೆ.
ಪಶು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು
ನಿಡಗುಂದಿ, ಮನಗೂಳಿ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಕೂಡಗಿ, ವಂದಾಲ, ಕೊಲ್ಹಾರ, ನರಸಲಗಿ, ಗೊಳಸಂಗಿ, ಸಾಸನೂರ, ಉಕ್ಕಲಿ, ತೆಲಗಿ, ಮುಳವಾಡ, ಮಸಬಿನಾಳ, ಮುತ್ತಗಿ.
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಶು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು
ಇಂಗಳೇಶ್ವರ, ಮಲಘಾಣ, ಡೋಣುರ, ಯಾಳವಾರ, ಸಾತಿಹಾಳ, ವಡವಡಗಿ, ಬಿಸನಾಳ.
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಆಲಮಟ್ಟಿ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ, ಡೋಣೂರ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ಹಣಮಾಪುರ, ಹಂಗರಗಿ, ಇಂಗಳೇಶ್ವರ, ಕೋಲ್ಹಾರ, ಕುದರಿ ಸಾಲವಾಡಗಿ, ಮನಗೂಳಿ, ಮಸಬಿನಾಳ, ಮಸೂತಿ, ಮುಳವಾಡ, ಮುತ್ತಗಿ, ನರಸಲಗಿ, ರಬಿನಾಳ, ಸಾಸನೂರ, ತೆಲಗಿ, ಉಕ್ಕಲಿ, ವಡವಡಗಿ, ವಂದಾಲ, ಯಾಳವಾರ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ - ೧೩ => ಸೋಲಾಪುರ - ವಿಜಯಪುರ - ಇಲಕಲ್ಲ - ಹೊಸಪೇಟೆ - ಚಿತ್ರದುರ್ಗ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಮಂಗಳೂರು.
ರಾಜ್ಯ  ಹೆದ್ದಾರಿ  - ೪೧ => ಶಿರಾಡೋಣ - ಚಡಚಣ - ಝಳಕಿ - ಇಂಡಿ - ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು.
ರಾಜ್ಯ  ಹೆದ್ದಾರಿ  - ೬೧ => ಮನಗೂಳಿ - ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ - ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಹುಣಸಗಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಶಿರವಾರ.
ರಾಜ್ಯ  ಹೆದ್ದಾರಿ  - ೧೨೪ => ಅಫಜಲಪುರ - ಆಲಮೇಲ - ಸಿಂದಗಿ - ತಾಳಿಕೋಟ - ಮಿಣಜಗಿ - ಢವಳಗಿ - ರೂಡಗಿ - ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ - ಕೊಲ್ಹಾರ - ಬೀಳಗಿ.
ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ - ಮನಗೂಳಿ, ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ, ನಿಡಗುಂದಿ, ಕೊಲ್ಹಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ.
ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ಘಟಕಗಳು
ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ಘಟಕವಿದೆ.
ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವಿಜಯನಗರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಳ್ಳಾರಿ
ಹೆಸರು=ವಿಜಯನಗರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ  ಬಳ್ಳಾರಿ ಚಿಕ್ಕ ಹೆಸರು = ವಿಜಯನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳ= ಬಳ್ಳಾರಿ,ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ,ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ, ಭಾರತ ಊರು=ಬಳ್ಳಾರಿ ರಾಜ್ಯ=ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆ = ೨೦೧೦ ವಿಜಯನಗರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಬಳ್ಳಾರಿ ನಗರದ ವಿನಾಯಕ ನಗರದಲ್ಲಿ  ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಭೂತರಾಮನಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೆ ಆರ್ ಸಿ ಜಿ ಪಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆ ಆರ್ ಸಿ ಜಿ ಪಿ ಕೇಂದ್ರವು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು,ಆದರೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
ಬ ಲ ಸುರೇಶ
'''ಡಾ. ಬಂದಗದ್ದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ಸುರೇಶ''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೋಕು ದಿಗಟೇಕೊಪ್ಪ-ಬಂದಗದ್ದೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮ ಇವರ ಮಗನಾಗಿ ದಿನಾಂಕ 02-12-1959ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಬ.ಲ.ಸುರೇಶ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗ, ಕಿರುತೆರೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿತೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದವರು.
ದೇಶ ಸೇವೆಯ ಅಪಾರವಾದ ಹಂಬಲ ಹೊತ್ತ ಇವರು ಕೆಲ ಕಾಲ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದಿ ಮುಂದೆ ಕನರ್ಾಟಕ ಜಲಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ 21 ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 2007-08 ರಲ್ಲಿ ಝಿ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯ ಫಿಕ್ಷನ್ ಹೆಡ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಬರವಣಿಗೆ, ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳತ್ತ ಆಕಷರ್ಿತರಾದ ಇವರು ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಥೆ, ನಾಟಕ, ಕವನ, ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಊರೂರು ತಿರುಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದರು.
ಹೀಗೆ ಶುರುವಾದ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಮಜಲು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ. ಚಿತ್ರನಟ ಅನಿಲ್ಕುಮಾರ್ ರವರ ಸಹಾಯದಿಂದ 1986 ರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಖ್ಯಾತ ನಿದರ್ೆಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಕೆ.ವಿ. ಜಯರಾಮ್ ರವರ ಮೇಘಮಂದಾರ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ನಿರಂತರ ಕಿರುಚಿತ್ರ, ವಾರದ ಧಾರಾವಾಹಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಬರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ 1998ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮನೆತನ ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ-ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮೆಗಾ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪರ್ವ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ 60ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಶಾಂತಿಗೆ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿಬಾಬಾರ ಕೊಡುಗೆ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ, ಜೀವನ ದರ್ಶನ, ಸಾಧನ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾವಾಚಸ್ಪತಿ ಡಾ|| ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖ
1) ಕಿರುತೆರೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಜೀವಿನಿ ಬ ಲ ಸುರೇಶ್
ಗೀರ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)
ದಿನಕ್ಕೆ ೧೨-೧೪ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅಪೂರ್ವ ರೋಗ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿ, ಭಾರತೀಯ ರೈತಜೀವನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ತಳಿಯಾದರೂ ಇದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಅಪೂರ್ವವಾದದ್ದು. ತನ್ನ ಒಡೆಯನ ಪ್ರೀತಿಗೆ, ಮೈನೇವರಿಕೆಗೆ, ಮುದ್ದುಗರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಿಧಾನ ಆನಂದ ತರುವಂತದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತರೆ ಹೈನುಗಾರರು.
ಗೀರ್ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ತಳಿ. ದನಗಳು ೪೦೦-೪೫೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್ ತೂಗಿದರೆ ಹೋರಿಗಳ ತೂಕ ೫೫೦ರಿಂದ ೬೫೦ಕೆ.ಜಿ. ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು. ಗೀರ್‌ನ್ನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಅಗಲ ಉಬ್ಬಿದ ಹಣೆ. ಗೀರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೧ ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬೆದೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಜ್ಞರ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆದೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆ ಬೆದೆ ಬರುವುದು ೨೦-೨೪ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ. ೩೬ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕರು. ಕರು ಈದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೩೦೦-೩೨೦ ದಿನ ಹಾಲು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ೧೨-೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೬-೧೦ ಕರು ಈಯುತ್ತದೆ.
ಗೀರ್‌ನ ವಿದೇಶಿ ಆವೃತ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಬ್ರಹ್ಮನ್. ಹೀಗೆ ಇದು ವಿಶ್ವಮನ್ನಣೆಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಅದರ ಅದ್ಭುತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಗೀರ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣ, ಅಗಲ ಮುಖ, ಜೋತಾಡುವ ಕಿವಿಗಳು. ಈ ಜೋತಾಡುವ ಕಿವಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಒಂದನ್ನೊಂದು ತಾಕಿದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧ ಗೀರ್ ತಳಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ/ಆಕರ
'ಗೋವಿಶ್ವಲೋಕ' ಜಾಲತಾಣದ 'ಗೋವಿಶ್ವ' ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ
ಜೋ ಜೀತಾ ವಹಿ ಸಿಕಂದರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಜೋ ಜೀತಾ ವಹಿ ಸಿಕಂದರ್ (ಅನುವಾದ:ಯಾರು ಗೆಲ್ಲುವನೊ, ಅವನು ರಾಜನಾಗುವನು) ೧೯೯೨ರ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಮನ್ಸೂರ್ ಖಾನ್ ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಹ-ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಸಿರ್ ಹುಸೇನ್ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಸಹ-ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್‌, ಆಯೆಷಾ ಝುಲ್ಕಾ, ದೀಪಕ್ ತಿಜೋರಿ, ಪೂಜಾ ಬೇದಿ, ಮಮಿಕ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಲ್‍ಭೂಷಣ್ ಖರ್ಬಂದಾ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಮಿರ್‌ರ ಸೋದರ ಫ಼ೈಸಲ್ ಖಾನ್ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಜತಿನ್ ಲಲಿತ್‍ರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಜೋ ಜೀತಾ ವಹಿ ಸಿಕಂದರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ ಇದು ₹713 ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೭೯ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅವೆ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಾರ್ಗ ಪ್ರವರ್ತಕವಾಯಿತು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ತಮ್ಮುಡುಗೆ (೧೯೯೯) ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಬದ್ರಿ (೨೦೦೧) ಎಂದು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯುವರಾಜ (೨೦೦೧) ಎಂದು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೩) ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಆಯಿತು. ಜೋ ಜೀತಾ ವಹಿ ಸಿಕಂದರ್ ಡಿಸ್ನಿ ಚ್ಯಾನಲ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಚಿತ್ರವು ದೆಹರಾದೂನ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿವರದಿಂದ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಜ್‍ಪೂತ್ ಕಾಲೇಜು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಬೆಲೆಯ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಾಡಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಡವರ ಮನೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು. ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗಿಯರ ಕಾಲೇಜಾಗಿದ್ದು ಇತರ ಮೂರು ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಓಲೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡಾ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈಕಲ್ ಓಟವು ಪಟ್ಟಣದ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾಡಲ್ ಕಾಲೇಜ್‍ನ ರತನ್ ಲಾಲ್ ಶರ್ಮಾ (ಮಮಿಕ್ ಸಿಂಗ್) ಮತ್ತು ರಾಜ್‍ಪೂತ್ ಕಾಲೇಜ್‍ನ ಶೇಖರ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ದೀಪಕ್ ತಿಜೋರಿ) ನಡುವೆ ರೇಸ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರತನ್ ಬಳಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸೈಕಲ್ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಶೇಖರ್ ರೇಸ್ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ರೇಸ್‍ನ ನಂತರ, ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅವರವರ ಶಾಲೆಗಳು ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಶೇಖರ್‌ಗೆ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಜಂಬ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಂಜು (ಆಮಿರ್ ಖಾನ್) ರತನ್‍ನ ತಮ್ಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರತನ್‍ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹೊಣೆಯಿಲ್ಲದ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಾರ್ಥಪರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ತಂದೆ ರಾಮ್‍ಲಾಲ್ (ಕುಲ್‍ಭೂಷಣ್ ಖರ್ಬಂದಾ) ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧನಾಗಿ ರತನ್‍ನಂತೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂಜು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಂಜು ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ (ಆಯೇಶಾ ಝುಲ್ಕಾ) (ಇವಳಿಗೆ ಸಂಜುನ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಮೋಹವಿರುತ್ತದೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಅವನ ಪುಟ್ಟ ತಂಡವು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಸಿಗರೇಟು ಸೇದಿ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆ ಒಂದು ವಾಹನ ರಿಪೇರಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಸಂಜುನಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂದು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ರಾಮ್‍ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹೊಟೇಲನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರತನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಶೇಖರ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕಾರಣ ಸಂಜು ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಜಗಳಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ದೇವಿಕಾಳ (ಪೂಜಾ ಬೇದಿ) ಪ್ರವೇಶವಾದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಸಂಜು ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಶೇಖರ್‌ನತ್ತ ಪ್ರೀತಿ ತೋರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಶೇಖರ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಪಿಕ್ನಿಕ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಸ್‍ನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಲು ಕಾರ್ ಕೊಡುವಂತೆ ಸಂಜು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ದೇವಿಕಾ ಕಂಡಾಗ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಪಾನ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಅವಳಿಗೆ ಸವಾರಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಶೇಖರ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹುಡುಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ದೇವಿಕಾ ಕಂಡು ಸಂಜು ಜೊತೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಸಂಜು ಶ್ರೀಮಂತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಂಬ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಾನು ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಒಂದು ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವೇಳೆ ಮಾಡಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂಜು ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೇವಿಕಾ ಕಂಡಾಗ ಅವನ ಸುಳ್ಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ, ಸಂಜು ಮತ್ತು ದೇವಿಕಾ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ವಾದಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಜು ಶೇಖರ್‌ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಂಜು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮಣಿದಿರುವಾಗ ಅವನ ಅಣ್ಣ ಮಧ್ಯ ಬಂದು ಶೇಖರ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಸಂಜುಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಜಮಾಮಾಡಲು ನೀಡಿದ್ದ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ (ಅವನು ಅದನ್ನು ದೇವಿಕಾ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚುಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ) ರಾಮ್‍ಲಾಲ್ ಸಂಜುಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅದು ಸಂಜು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆಯ ನಡುವೆ ಕೋಪದ ವಾದಸರಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಜುನನ್ನು ಮನೆಯಾಚೆಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ರಾಮ್‍ಲಾಲ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಅಪ್ಪನು ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ರತನ್ ಸಂಜುಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಜು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ರತನ್ ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ನಡುವೆ ಕೋಪಯುಕ್ತ ವಾದಸರಣಿ ಮತ್ತು ಜಗಳವುಂಟಾಗಿ ರತನ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಪಾತದಿಂದ ಕೆಳ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ರತನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಸಂಜು ರತನ್‍ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಅಪ್ಪ ಮರಳಿದಾಗ, ಸಂಜು ಅವನೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ರತನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಸಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತನಾಗಿ ತನ್ನ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಅಣ್ಣನಿಗಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅಂಜಲಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ರೇಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ರತನ್‍ಗಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯ ವೇಳೆ, ಅಂಜಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳ ಅರಿವಾಗಿ ಸಂಜು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
ತನ್ನ ಹೊಸ ಸೈಕಲ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಜು ರೇಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ರೇಸ್ ಸಮಸಮವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಂಜು ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ಸಮಸಮನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೊ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಬಿದ್ದು ಸಂಜು ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ಹಾಗೂ ಅವನ ಗೆಳೆಯರ ನಡುವೆ ಜಗಳ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಂಜುನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವಾಗ ಶೇಖರ್ ರೇಸ್ ಪಥಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಜು ಶೇಖರ್‌ನ ಗೆಳೆಯರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರೇಸ್‍ನ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜು ಶೇಖರ್‌ಗೆ ಸಮಸಮವಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಗಿಯುವ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಾಡಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ತನ್ನ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸೋದರನಿಗೆ ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ತಯಾರಿಕೆ
ಮನ್ಸೂರ್ ಖಾನ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೆ ನಾಸಿರ್ ಹುಸೇನ್ ಇದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಮುಖ್ಯ ನಟನ ಮತ್ತು ಶೇಖರ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವರು ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ರತನ್‍ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆದಿತ್ಯ ಪಂಚೋಲಿಯವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರವು ಮಮಿಕ್ ಸಿಂಗ್‍ರಿಗೆ ಹೋಯಿತು.
ಕಥೆಯು ೧೯೭೯ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅವೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ನೇಹ, ವರ್ಗ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್ ಮತ್ತು ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ವಿಷಯದ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಥೆಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಪ್ರೇರಣೆಗಳು, ನಿಭಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರೇಸ್‍ನ ನಿಯಮಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಸಂಗೀತ
ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜತಿನ್ ಲಲಿತ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನ್‍ಪುರಿ ಬರೆದರು. ಈ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯು ಈ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ೧೯೯೩ರ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತ್ತು. "ಪೆಹಲಾ ನಶಾ" ಹಾಡನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಧಾನ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಆಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪೆಹಲಾ ನಶಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿತವಾದ ಗೀತೆಯಾಯಿತು.
೩೮ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ವಿಜೇತ
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ಜೋ ಜೀತಾ ವಹಿ ಸಿಕಂದರ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು. ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ ಇದು ₹713 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಯಿತು.
ಸ್ಥಳಗಳು
ಚಿತ್ರವು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‍ನ್ನು ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಉಪಕ್ರಮಿಕ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಕೊಡೇಕೆನಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ (ಎರಡೂ ಸಲ ಸೈಕಲ್ ರೇಸ್‍ನ ವೇಳೆ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ). ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇದು ಪೊರುಮಾಮಿಲ್ಲಾ ಇದೆ ಮಂಡಳ ಆಫ್ ರಾಜಂಪೇಟ್ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗದ.
ಭೌಗೋಳಿಕತೆ
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಇದೆ14.98428°N, 79.03719°W
ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಚಿನ್ನರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು
1. ಎಸ್‌ಡಿಎ ಚರ್ಚ್ 2. ರಾಮಲಯಂ
ಕುಡಿಯುವ ನೀರು
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸದ ನೀರನ್ನು ಸಹ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೈರ್ಮಲ್ಯ
ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ತೆರೆದ ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಳಚರಂಡಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಳಚರಂಡಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಲಚರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಕಸವನ್ನು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
2. ವೀಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಯ ನಕ್ಷೆ ChinnaYarasala Harijanawada ಗ್ರಾಮದ ನಕ್ಷೆ.
3. ಸ್ವಚ್ Bharat ಭಾರತ್ ಫಲಾನುಭವಿ ವರದಿ ಚಿನ್ನಯರಸಲ ಹರಿಜನವಾಡ ಗ್ರಾಮ.
ಗ್ರಾಫೈಟ್
ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ ವಜ್ರ. ಇದು ಸ್ಪಟಿಕದಂತಿದ್ದು, ಮೆದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಇಂಗಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ವಿಧಗಳು
ಗ್ರಾಫೈಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ.
ರಚನೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಷಟ್ಕೋನಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಟಿಕೀಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ನ.ಮೆದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಫೈಟ್‍ಗೆ ಪದರುಗಳುಳ್ಳ ಸಮತಲೀಯ ರಚನೆಯಿದೆ.ಪ್ರತಿ ಪದರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳು ಜೇನುಗೂಡು ಜಾಲರಿ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಧ್ವನಿನಿರೋಧಕ. ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್‍ವಾಹಕ.
ದೊರೆಯುವಿಕೆ
ಗ್ರಾಫೈಟ್‍ಗಳು ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸುಣ್ಣ ಕಲ್ಲು, ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪೆಗ್ಮಟೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಸೀಸದ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೂಬ್ರಿಕೆಂಟ್ (ಮೃದು ಚಾಲಕ) ಆಗಿ, ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಬ್ರಷ್‍ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಣ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಇಡ್ಲಿ
ಇಡ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಇಡ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಡ್ಲಿಯನ್ನು ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. right|thumb|250px|ಇಡ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹಳೆಗನ್ನಡ ಲೇಖಕ ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯನ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೨೦) ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೨೫ ರ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಂತೆ ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ರುಬ್ಬಿ, ಮೆಣಸು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಇಂಗು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಇಡ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂರನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥವಾದ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೩೦) ಇಡ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಡ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿ.
ವಿವಿಧ ತರಹದ ಇಡ್ಲಿ
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿಯು ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿವೆ:
ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದ ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸರಿ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನೆನೆಸಿಡಿ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲಿ.ನಂತರ ಚನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಿರಿ. ಆನಂತರ, ಮಿಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ರುಬ್ಬಿ. ಅಕ್ಕಿ ತರಿ-ತರಿಯಾಗಿರಲಿ, ಅಕ್ಕಿ- ಉದ್ದಿನ ಮಿಶ್ರಣ ಬೆರೆಸಿಡಿ. ಉಪ್ಪನ್ನು ಆಗಲೇ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಮಿಶ್ರಣದ ಪಾತ್ರೆ ಮುಚ್ಚಿಡಿ. ರಾತ್ರಿ ರುಬ್ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಇಡ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಹಿಟ್ಟು ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಹುದುಗು ಬಂದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಡ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವಾಗ ತಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಹಾಕಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಡ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ, ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಇಡ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆ ಮೇಲೆ ಇಡಿ.ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕುಕ್ಕರಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬೇಯಲಿಕ್ಕೆ ಬಿಡಬೇಕು. ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ನಂತರ ಹಬೆಯಾಡುವ ಇಡ್ಲಿ ರೆಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಸೇವಿಸುವಾಗ ಚಟ್ನಿ, ಸಾಂಬಾರ್ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಬೆಣ್ಣೆ ಜೊತೆ ಸೇವಿಸಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ವರ್ಗ:ತಿನಿಸು
ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ
ಜಯಂತ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ(ಜನನ : ೨೪,ಜನವರಿ, ೧೯೫೫) ಕನ್ನಡದ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಜಯಂತ್ ಅವರ ಕತೆ-ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆ ಬಹುತೇಕ ಕಾಣಸಿಗುವ ವಸ್ತು. ಇಳಿಸಂಜೆಯ ಬಿಸಿಲು, ಬಿಸಿಲುಕೋಲು, ಪಾತರಗಿತ್ತಿ, ಬಣ್ಣ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮೆದುಮಾತಿನ, ಮೆಲುದನಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅವರದು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಕವಿಯಾಗಿ, ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕನಾಗಿ, ಸಿನೆಮಾ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಾರನಾಗಿ, ಅಂಕಣಕಾರನಾಗಿ, ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ, ಕಥೆಗಾರನಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರ (ಸಾಗರದಾಚೆಗೂ ನೆಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರ) ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮೊದಲ ದಿನಗಳು
ಜಯಂತ್, ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ 'ಶ್ರೀಮತಿ ಶಾಂತಾ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ' ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೫೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಹೆಸರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಕೂಡ. ತಾಯಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಅಧ್ಯಾಪಕಿ, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಸೇವಕಿ. ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೈಮರಿ ಮತ್ತು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಗೋಕರ್ಣದ "ಭದ್ರಕಾಳಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ"ಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ತನಕದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುಮಟಾದ "ಬಾಳಿಗ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ"ಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅ ನಂತರದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು 'ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಬಯೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'ಯಲ್ಲಿ, ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು."ಅನಿಸುತಿದೆ ಯಾಕೋ ಇಂದು ನೀನೇನೆ ನನ್ನವಳೆಂದು", "ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಕನಸೊಂದು ಶುರುವಾಗಿದೆ", "ಮಳೆ ನಿಂತು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಹನಿಯೊಂದು ಮೂಡಿದೆ", "ಮಧುವನ ಕರೆದರೆ ತನು ಮನ ಸೆಳೆದರೆ", "ನಿಂತಲ್ಲೆ ಹಾಳಾದೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ", ಎನ್ನುತ್ತಾ ೨೦೦೬ ರ ವರುಷದಿಂದೀಚಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟ ಕವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ಜಯಂತ್,' ತಮ್ಮ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಆಗಿ, ಪ್ರಾಕ್ಟರ್-ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ಮತ್ತು ಹೂಸ್ಟ್( Hoechst) ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೧೯೯೭ರ ವರೆಗೆ ವೃತ್ತಿಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆಯೂ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಸೇವೆಯನ್ನಂತೂ ಅವರು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
೧೯೯೭ ರಿಂದ ೧೯೯೮ರ ವರೆಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ
ಸ್ವತಂತ್ರ ಬರಹಗಾರನಾಗಿ (freelance copy writer) 'ಲಿಂಟಾಸ್', 'ಮುದ್ರಾ' ಮತ್ತು 'ತ್ರಿಕಾಯ' ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಶ್ರೀ ಜಯಂತರವರನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಹೊರದೇಶಕ್ಕೂ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಮ್ಮಿತ್ತು ನಮ್ಮ ಜಯಂತಣ್ಣನವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪ್ರಕಾಶ.
೧೯೯೭ ರಿಂದ ೧೯೯೯ ರವರೆಗೆ ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ "ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನವಿರುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
೨೦೦೦ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ
ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು, ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‍ರವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ "ಭಾವನಾ" ಎಂಬ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೮೪ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೭ರಂದು ಅವರ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಪತ್ನಿ, 'ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ಮಿತ'ರವರು ಮೂಲತಃ ಮುಂಬಯಿಯವರಾದರೂ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವರು. ಅವರೂ ಸಹ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ (analytical chemistry) ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ ಬುದ್ಧಿವಂತೆ. ಆಕೆ ಮಿತಭಾಷಿ, ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಹೃದಯಿ ಶ್ರೀಜಯಂತರವರಿಗೆ ಅನುರೂಪಳಾದ ಪತ್ನಿ. ಅವರಿಗೆ "ಸೃಜನ" ಎಂಬ ಮಗಳು ಮತ್ತು "ಋತ್ವಿಕ್" ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಮಗಳು ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಪ್ರಥಮ ವರುಷದ ಪಿ.ಯು.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಜಯಂತರವರು "ಭಾವನಾ" ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ೨೦೦೧ರ ತನಕ ದುಡಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳಿಂದ, "ಋಜುವಾತು ಫೆಲೋಶಿಪ್" ದೊರಕಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅವರ "ಜತೆಗಿರುವನು ಚಂದಿರ" ಎಂಬ ನಾಟಕ ಮತ್ತು "ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ" ಎಂಬ ಆಂಕಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹ(ಅವರೇ ಬರೆದಿರುವಂಥ ಹಲವು ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿದ ಪುಸ್ತಕ)ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಟೀವಿಯಲ್ಲಿ
೨೦೦೨ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರ ತನಕ ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಹೊತ್ತು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ "ನಮಸ್ಕಾರ" ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಪ್ರತಿಶತ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆರ್ಥ ವಾದೀತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು, ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗವನ್ನೂ, ಶ್ರೀ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ೩೦ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಕುವೆಂಪು, ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮಕಾರಂತ, ಶ್ರೀ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್(ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಅನುಪಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಪಸರಿಸಲು ಕಾರಣೀಭೂತರಾದ ಮಹನೀಯರು) ಮುಂತಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನಗಳು "ರಸಋಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ", "ಕಡಲಭಾರ್ಗವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ", "ಬೇಂದ್ರೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ‍ಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ" ಮತ್ತು "ನಟಸಾರ್ವಭೌಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ" ಎಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಈ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿದ ವಿಖ್ಯಾತರ ಜೀವನ, ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಭಾಷಾಭಿಮಾನ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗಿದ್ದ ಉತ್ಸಾಹ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗಿದ್ದ ಕಾಳಜಿ, ಅವರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು, ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅವರೆಲ್ಲರ ಒಡನಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.
ಝೀ ಕನ್ನಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ
ಅವರು ೨೦೦೫ - ೨೦೦೬ ರವರೆಗೆ ಝೀ ಕನ್ನಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ (Programming Head) ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ "ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಡ್ದದ ಮೇಲೆ" ಎಂಬ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಟ "ಚಂದ್ರಶೇಖರ"ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ "ಪೂರ್ವಾಪರ" ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಆ ಚಿತ್ರವೇ ನಮ್ಮ ಜಯಂತಣ್ಣನವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದ ಚಿತ್ರ. ಇದರ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿಯನ್ನಂತೂ ಕೈ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ "ಆಕಾಶ ಬುಟ್ಟಿ" ಎಂಬ ನಾಟಕಕೃತಿಯು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. (ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ಜಯಂತರವರು ಹೆಸರಾಂತ ಸಿನೆಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಬಳಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ, " ಮೂರು ದಾರಿಗಳು" ಎಂಬ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. "ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ" ಎಂಬ ಶಿವರಾಂ ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಸಿನೆಮಾ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಸಿನೆಮಾ ತಯಾರಿಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು.) ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬಹು ಪರಿಚಿತವಾದ "ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು" ಸಿನೆಮಾ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು. ಅ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದದ್ದು ನಮ್ಮ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರೇ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉತ್ತಮ ಸಂಭಾಷಣೆಗಾಗಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು.