cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮಿರಗಿ
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಪುರಿಯಾ
ಪುರಿಯಾ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು  ಶಾಡವ- ಶಾಡವ ರಾಗವಾಗಿದೆ.
ಈ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮವು ವರ್ಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು,ರಿಷಭ ಕೋಮಲ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮವು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಸ್ವರಗಳು ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ.
ಗಂಧಾರವು ವಾದಿ ಸ್ವರ ಹಾಗೂ ನಿಷಾಧವು ಸಂವಾದಿ ಸ್ವರ.
ಈ ರಾಗವು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಪೂರ್ವರಂಗ ಪ್ರಧಾನ ರಾಗಿವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ್
ನಿ ನಿ ನಿ ಮ, ನಿ ಧ ನಿ
ರಿ ಸಾ
ಮಾ, (ನಿ) ದ (ಸಾ) ನಿ (ರಿ) ಸ = ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರ
ನಿ ರಿ ಗ
ನಿ ರಿ ಗ, ಗ ರಿ ಸಾ
ಮ ಧಾ ನಿ, ಮ ಧಾ, ಗ ಮ ಗ
ಮೂಲಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ಕಿನ್ನಾಳ ಕಲೆ
ಕಿನ್ಹಾಳ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟಣವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಕರಕುಶಲತೆಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ GI (ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ) ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸಂಖ್ಯೆ 213* ಆಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕಿನ್ಹಾಳವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇಲ್ಲಿಯ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಪಂಪಾಪತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರದ ರಥದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸವು ಇಂದಿನ ಕಿನ್ಹಾಳ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಜರ ಕೆಲಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಪೂರ್ವಜರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ಕುರುಹುಗಳು ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
2007 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನ (ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಕಲಾಶಾಲೆಯ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಕುಶಲ ಮಂಡಳಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿನ್ಹಾಳ ಕಲೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.
ವಿಧಾನ
ಕಿನ್ಹಾಳ ಕಲೆಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಟಿಕೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಗುರವಾದ ಮರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಬಳಸುವ ಪೇಸ್ಟನ್ನು ಹುಣಸೆ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಣಚುಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಣಬಿನ ಚಿಂದಿ, ನೆನೆಸಿ, ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಒಣಗಿಸಿ, ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಮತ್ತು ಗರಗಸದ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಬೀಜದ ಪೇಸ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕಿಟ್ಟಾ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು ಪುಡಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ದ್ರವರೂಪದ ಅಂಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಆಕೃತಿಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬು ಹಾಕಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೃತಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಿಟ್ಟಾವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಣಸೆಹಣ್ಣಿನ ಪೇಸ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಪೆಬ್ಬಲ್ ಪೇಸ್ಟನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಣ್ಣ ಹಾಕಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲೆ
ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಕೀಟಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಭವನೀಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿತ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ, ಒಂದು ಸಸ್ಯವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಫೈಟೋಕೆಮಿಕಲ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇಡೀ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿವೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಕಠಿಣವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ೧೯೯೯ ರಿಂದ ೨೦೧೨ ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಔಷಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯ ನೂರಾರು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಎರಡು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಔಷಧಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಔಷಧೀಯ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸುಮೆರಿಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಅಫೀಮು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ನನ ಎಬರ್ಸ್ ಪಪೈರಸ್ ೮೫೦ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಡಿಯೊಸ್ಕೋರೈಡ್ಸ್ ಔಷಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಡಿ ಮೆಟಿಯ ಮೆಡಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಫಾರ್ಮಾಕೋಪಿಯಸ್ನ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ವರ್ಗಗಳು: ಅಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ಗಳು, ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್ಗಳು, ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಟೆರ್ಪನೀಸ್.
=೧೯ ನೇ ಮತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನಗಳು= ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಳಿಸದ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳು ಆಧುನಿಕ ಔಷಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗಿವೆ. ಶಂಕಿತ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ೫೦೦೦೦ ರಿಂದ ೭೦೦೦೦ ಸಸ್ಯಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯವು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ೨.೨ ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಸಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಹಲವಾರು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ಗಳಷ್ಟು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಒಂದು ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ವಿನಾಶ, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆದರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ.
=ಇತಿಹಾಸ= ಪ್ರಾಚೀನ ಸುಮೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ,ಮಿರ್ಹ್ ಮತ್ತು ಅಫೀಮು ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಎಬರ್ಸ್ ಪಪೈರಸ್ ಅಲೋ, ಕ್ಯಾನಬಿಸ್, ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಬೀನ್, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಜುನಿಪರ್, ಮತ್ತು ಮಾಂಡ್ರೇಕ್ ಮುಂತಾದ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ, ಅಥರ್ವ ವೇದದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ, ರಿಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತವು ನೂರಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಕ್ರಿಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ಕ್ಯುಮಿನ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅರಿಶಿನಂತಹ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ.ಚೀನೊ ಫಾರ್ಮಾಕೋಪಿಯ, ಶೆನಾಂಗ್ ಬೆನ್ ಕ್ಯಾವೊ ಜಿಂಗ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಔಷಧಿಗಳಾದ ಕುಲ್ಮೋಗ್ರ ಫಾರ್ ಕುಷ್ಠರೋಗ, ಎಫೆಡ್ರಾ ಮತ್ತು ಸೆಣಬಿನ. ಇದನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಯಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಲುನ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಥಿಯೋಫ್ರಾಸ್ಟಸ್ ಮೊದಲ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಗ್ರಂಥವಾದ ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ ಪ್ಲಾಟರಮ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀಕ್ ವೈದ್ಯ ಪೆಡಾನಿಯಸ್ ಡಯೋಸ್ಕೋರೈಡ್ಸ್ ಔಷಧಿಗಳ ೧೦೦೦ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ದೇ ಮೆಟೇರಿ ಮೆಡಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ೧೫೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು. =ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ= ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬೆನೆಡಿಕ್ಟೀನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಹಾರಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಬಿಂಗನ್ನ ಹಿಲ್ಡೆಗ್ಯಾರ್ಡ್ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಕಾಸೇ ಎಟ್ ಕ್ಯುರೆ ("ಕಾಸಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂರ್ಸ್") ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಡಿಯೋಸ್ಕೋರೈಡ್ಸ್ಅನ್ನು ಅರೆಬಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕ್ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.ಹರ್ಬಲಿಸಮ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಅಂಡಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಡೊಬದ ಅಬುಲ್ಕಾಸಿಸ್ (೯೩೬-೧೦೧೩) ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸಿಂಪಲ್ಸ್ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಬೈಟರ್ (೧೧೯೭-೧೨೪೮) ನೂರಾರು ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಾದ ಅಕೊನಿಟಮ್, ನಕ್ಸ್ ವೊಮಿಕಾ ಮತ್ತು ಹುಣಿಸೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಾರ್ಪಸ್ ಆಫ್ ಸಿಂಪಲ್ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅವಿಸೆನ್ನಾ ತನ್ನ ೧೦೨೫ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಬು-ರೇಹನ್ ಬರುನಿ, ಇಬ್ನ್ ಜುಹ್ರ್, ಪೀಟರ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಅಮಂಡ್ನ ಜಾನ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಔಷಧಿಕಾರರು ಬರೆದರು.
=ಮಧ್ಯಮಯುಗ= ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬೆನೆಡಿಕ್ಟೀನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹರ್ಬ್ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಬಿಂಗನ್ನ ಹಿಲ್ಡೆಗ್ಯಾರ್ಡ್ ಔಷಧಿಗಾಗಿ ಕಾಸೇ ಎಟ್ ಕ್ಯುರೆ ("ಕಾಸಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂರ್ಸ್") ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಡಿಯೋಸ್ಕೋರೈಡ್ಸ್ಅನ್ನು ಅರೆಬಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕ್ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಹರ್ಬಲಿಸಮ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಅಂಡಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಡೊಬದ ಅಬುಲ್ಕಾಸಿಸ್ (೯೩೬-೧೦೩೦) ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸಿಂಪಲ್ಸ್ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಬೈಟರ್ (1197-1248) ನೂರಾರು ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಾದ ಅಕೊನಿಟಮ್, ನಕ್ಸ್ ವೊಮಿಕಾ ಮತ್ತು ಹುಣಿಸೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಾರ್ಪಸ್ ಆಫ್ ಸಿಂಪಲ್ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅವಿಸೆನ್ನಾ ತನ್ನ ೧೦೨೫ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಬು-ರೇಹನ್ ಬರುನಿ,ಇಬ್ನ್ ಜುಹ್ರ್, ಪೀಟರ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಅಮಂಡ್ನ ಜಾನ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಔಷಧಿಕಾರರು ಬರೆದರು.
=ಆಧುನಿಕಯುಗ= ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲವು ಯುರೋಪ್ನಾದ್ಯಂತ ೧೫೨೬ ಗ್ರೀಟ್ ಹರ್ಬಲ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸಚಿತ್ರ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಜಾನ್ ಗೆರಾರ್ಡ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಿ ಹರ್ಬಲ್ ಅಥವಾ ಜನರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ೧೫೯೭ ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರು, ಇದು ರೆಂಬೆಟ್ ಡೋಡೋನ್ಸ್ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ನಿಕೋಲಸ್ ಕಲ್ಪೆಪರ್ ತಮ್ಮ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫಿಸಿಶಿಯನ್ ಎಲಾರ್ಜ್ಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಹಲವು ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ಗೆ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರೇಷನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಎಂದು ಕರೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೫ ಮತ್ತು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು, ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಔಷಧಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಕಾಫಿ, ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಕೋಕಾ ಇತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ, ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಬಡಿಯನೇಸ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
=ಕೃಷಿ= ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ತೀವ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕೃಷಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ರೋಗಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರದಿ ಬಳಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಗುವಳಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವುದೇ-ತಳಿ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ತೃಪ್ತಿಕರ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾಳಜಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
=ಬಳಕೆ= ಸಸ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಗಳೆಂದರೆ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಏಕೈಕ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಹಕ್ಕುಗಳು. ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯರ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಸಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಿಯರ ಔಷಧಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆ. ೮೦ ಕ್ಯೂ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ನ ಸಂಶೋಧಕರು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಧುಮೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ೧೦೪ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬ್ರೆಝಿಲಿಯನ್ ಅಮೆಜಾನ್ ನ ಯಾನೋಮಮಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ೧೦೧ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.
=ಬಳಕೆಯಪರಿಣಾಮ= ಪ್ಲಾಂಟ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ೨೦೦೭ ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು ೧೬% ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿವೆ; ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ವಿಟ್ರೊ ಅಥವಾ ವೈವೊ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ಸುಮಾರು ೨೦% ರಷ್ಟು ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಪುರಾವೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವು; ೦.೫% ರಷ್ಟು ಅಲರ್ಜಿ ಅಥವಾ ವಿಷಕಾರಿ; ಮತ್ತು ಕೆಲವು ೧೨% ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಯುಕೆ ಪ್ರಕಾರ, "ಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದು, ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಅಥವಾ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಜನರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ".
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ಔಷಧ ಸಂಬಂಧಿತ
ವೇಷ
thumb|ವೇಷಾಂತರಕ್ಕೆ ಬಸ್ಟರ್ ಕೀಟನ್ ತನ್ನ ಟೈಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು
ವೇಷ (ವೇಷಾಂತರ) ವಿಗ್, ಕನ್ನಡಕ, ಮೇಕಪ್, ಉಡುಪು ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಏನಾದರೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಛದ್ಮವೇಷ ಜನರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವೇಷ. ಟೋಪಿಗಳು, ಕನ್ನಡಕ, ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಅಥವಾ ವಿಗ್‍ಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್ ಅನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರರು ವೇಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಹಿತಿಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದಿರಲು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದು; ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಜ್ಙಾತವೇಷ ಧರಿಸಬಹುದು. ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾವೀರರು ಹಲವುವೇಳೆ ವೇಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಅನ್ಯಗ್ರಹಜೀವಿಗಳು ಬಳಸಬಹುದು. ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಒಂದು ಹ್ಯಾಲೊವೀನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.
ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ
ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ವೇಷಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೂಪರ್‍ಮ್ಯಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೆಂಟ್ ಆಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಪಾರ್ಕರ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದಿರಲು ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್ ವೇಷ ಬದಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಶರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದಿರಲು ಹಲವುವೇಳೆ ವೇಷ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದ ಹೌಂಡ್ ಆಫ಼್ ಬಾಸ್ಕರ್‍ವಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತನಿಖಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂಜರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಲೆಮಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ವೇಷ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅನ್ಯಗ್ರಹಜೀವಿಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ವೇಷಾಂತರವಾಗಿ ಮಾನವ ಸೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಾನವ ವೇಷ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೇಷಾಂತರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಪರಾಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಹುಗಾರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವರ್ತನೆ
ರಸೂಲ್ ಖಾನ್
ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಎಂಬುವವನು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಅದಿಲ್ ಷಾನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇನಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ.
ಗೋವಾದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ
ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಫುಲಾದ್ ಖಾನ್ ಅವನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆಗ ಜಾಗೃತನಾದ ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ತನ್ನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ಆಗಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಿಯಗೋ ಮೆಂಡಿಸ್ ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಫುಲಾದ್ ಖಾನನನ್ನು ಬನಾಸ್ತರೀಮ್ ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದನು. ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದ ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಗೋವಾದ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಜೊತೆಗೆ ಅವನು ಗೋವಾವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದನು.
ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಮಲಕ್ಕಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು, ಆದರೆ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಕೊರತೆಯ  ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ,  ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನನೋರ್‌ನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಡೊಮ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾ ಆರು ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಡಿ ಮೆಲ್ಲೊ ಪೆರೇರಾ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹಡಗುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಡು ನೌಕಪಡೆಗಳ ಆಗಮನ, ಅವರ ಮನೋಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು.ಜೊತೆಗೆ ಈ ಎರಡೂ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದವು.
10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1512 ರಂದು, ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ 1,700 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಹಡಗುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ. ಅವರ ಸೈನ್ಯ ಗೋವಾದ ಬಂದರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ ಬನಾಸ್ತರೀಮ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆರು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ರಸುಲ್ ಖಾನ್ ನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ.
ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ 3,000 ಜನರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ತನ್ನ ಪದಾತಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ. ಅವನ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವು ಕೇವಲ 30 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವನ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ತಂತ್ರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಪಡೆಗಳು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಘೋರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಪಡೆಗಳು ಬನಾಸ್ತರೀಮ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದವು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ.
ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್, ಕಂದಕಗಳನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಯೋಜಿತ ಅಂತಿಮ ದಾಳಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ರಸುಲ್ ಖಾನ್ ಬಿಳಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ನೇತಾಡಿಸಿ,ತನ್ನ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಾರಿದನು.ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಫಿರಂಗಿದಳಗಳು, ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ರಸುಲ್ ಖಾನ್ ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು.
ತನ್ನ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದವರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಸಮ್ಮತಿಸಿದನು.ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.ನಂತರ ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಬನಾಸ್ತರೀಮ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಿ ಗೋವಾವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.
ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಅವನ ಕೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಮೇ 1510 ರಲ್ಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಪಡೆಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಗೋವಾದಿಂದ ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇತರರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ತೊರೆದಿದ್ದರು.
ಶಿಬಿರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದವರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಾಗಿ ರಸೂಲ್ ಖಾನ್ ಗೆ ಭರವಸೆ  ನೀಡಿದ  ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅವರ ಕಿವಿ,ಮೂಗು,ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ದಂಗೆಕೋರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತರೆಂದರೆ ಮ್ಯೆನರ್ ಫಿಡಾಲ್ಗೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫರ್ನಾವೊ ಲೋಪೆಜ್. ಅವನನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಡಗು ತಂಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಜ್ಙಾತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ನರಗುಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ನರಗುಂದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಭು (1842-58) ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ವೀರ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ಇವನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಮ. ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಭಾಸ್ಕರರಾವ್ ಭಾವೆ.
ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ
ತಂದೆ ದಾದಾಜಿಯ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ಪಟ್ಟವೇರಿದ ತರುಣದಲ್ಲೇ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪುನರ್‍ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಆಳತೊಡಗಿದ. ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರ ಗಳಿಸಿದ.
ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡದ ಬ್ರಿಟಿಷರು
ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ತೀರಿಕೊಂಡು ಸಂಸ್ಥಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊದಗಿತು. ಆಗ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ಕಂಪನಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು (1846) ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನಾಮ್ ಕಮಿಷನರ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಎಂಬುವನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬಂತು. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ನೆಪ ಒಡ್ಡಿ ದತ್ತಕ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ರೋಷಗೊಂಡ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಮ್ಯಾನ್‍ಸನ್ನನ ಮೇಲೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೇಲೂ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಯಸಿದ.
ಬಂಡಾಯ
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್‍ಹೌಸಿಯ ನಿರಾಕರಣಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಂದ ಇನಾಮ್ ಕಮಿಷನ್ನಿನ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿ ಹತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು (1857). ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಪತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಂಥವರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇನಾಮ್ ಕಮಿಷನ್ನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಮರಾಠಾ ದೇಶವೊಂದರಲ್ಲೇ ಇನಾಮ್ ಕಮಿಷನ್ ಸುಮಾರು 35,000 ಜಮೀನ್ದಾರರ ಒಡೆತನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, 21,000 ಜಮೀನ್ದಾರರ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಜಂಬೋಟಿ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಯ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದು ನಿಂತರೆ ಇವರೆಲ್ಲರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಸಹಾಯ ತನಗೆ ದೊರಕುವುದೆಂದು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಭಾವಿಸಿದ.
ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಪೇಶ್ವೆ ನಾನಾಸಾಹೇಬನೊಡನೆ ಇವನು ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದ. ಅನಂತರ ಡಂಬಳದ ಮತ್ತು ಹಮ್ಮಿಗೆಯ ದೇಸಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾವ್ ಇವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ-ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಾದ್ಯಂತ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು ನರಗುಂದದವರು ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನೂ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯ ಕೊಪ್ಪಳವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ತನ್ನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ತೋಪುಗಳು ಮದ್ದುಗುಂಡು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ದಕ್ಷಿಣ ಮರಾಠಾ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದವ ಮ್ಯಾನ್‍ಸನ್. ಅಂದಿನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಆಂಗ್ಲರ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕುವಂತಾಗಬಾರದೆಂಬುದೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಶಯವೆಂದು ಹೇಳಿ, ನಂಬಿಸಿ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬನಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಪಡೆದ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಮೂರು ತೋಪುಗಳನ್ನು ದುರ್ಗದಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಧಾರವಾಡದತ್ತ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ ಮಧ್ಯದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇವನೇ ಕಳುಹಿಸಿದ ಜನ ಸಾಗಣೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದೋಚಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾವ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಿಗದಿಮಾಡಿದ್ದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ. ಡಂಬಳದ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿ ಕೊಪ್ಪಳ ದುರ್ಗವನ್ನಾಕ್ರಮಿಸಲು ಹೊರಟ. ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಾಕ್ಷಣ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ತನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ತೋಪುಗಳನ್ನು ದುರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರಿಸಿ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನದ್ಧನಾದ.
ಆರಂಭಿಕ ಗೆಲುವು
ನರಗುಂದದೊಡೆಯನ ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‍ನ್ ಕುರುಂದವಾಡದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಿತು. ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿ ಇವನು ದಂಗೆ ಏಳದಂತೆ, ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ರಾಮದುರ್ಗದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದ ಇವನ ಮಲತಮ್ಮ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಮೇ 25 ರಂದು ಒಳದಾರಿ ಹಿಡಿದು ನರಗುಂದದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮರಾಠಾ ಅಶ್ವದಳದ 12 ಮಂದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದ. ಆದರೆ, ಕರ್ನಲ್ ಮಾಲ್ಕಮ್ ರಾಮದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮರಾಠಾ ಆಶ್ವದಳದೊಡನೆ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಆಜ್ಞೆ ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಲ್ ಮಾಲ್ಕಮ್ 250 ಕುದುರೆ ಸವಾರರೊಡನೆ ಡಂಬಳದ ಖಜಾನೆ ಲೂಟಿಮಾಡಿದ ಬಂಡುಕೋರರೊಡನೆ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ರಾಮದುರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಅಲ್ಲಿರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಮದುರ್ಗದ ಒಡೆಯನೇನೋ ಸ್ನೇಹಭಾವವನ್ನೇ ತೋರಿದ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಬರೆದಿದ್ದ ಪತ್ರ ತೋರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಕೂಡದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ. ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದದೊಡೆಯ ಅಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮರಣವೇ ಲೇಸೆಂದು ರಾಮದುರ್ಗ ಸಹ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದ. ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಕಮನ ಪಡೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಮೇ 29ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರಾಮದುರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಟ. ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಆಶ್ವೀಕರಲ್ಲದೆ ಅವನ ಜೊತೆ ಕೆಲವೇ ಪರಿಚಾರಕರಿದ್ದರು. ರಾಮದುರ್ಗದಿಂದ ಧಾರವಾಡದತ್ತ ಹೋಗುವ ದಾರಿ ನರಗುಂದದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಹಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ನನ ಸಾಹಸ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಸುರೆಬಾನ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇವನು ತಂಗಿದ.
ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ರಾಮದುರ್ಗದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಪತ್ರ ಓದಿ ಕೋಪೋದ್ರಿಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಸುಮಾರು 700-800 ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ದಳದೊಂದಿಗೆ ರಾಮದುರ್ಗದತ್ತ ಬಂದು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಸುರೆಬಾನದಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುವ ವಿಷಯ ತಿಳಿದು ಅತ್ತ ಧಾವಿಸಿದ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನ ಸೈನಿಕರು ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ನನ ತಲೆ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದರು. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರ ಅಶ್ವದಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನಿಸಿದ್ದ ಪೂರ್ಣಸಿಂಗನೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ. ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ನನ ರುಂಡವನ್ನು ನರಗುಂದ ಪಟ್ಟಣದ ದ್ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ನೇತುಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಅನುಚರರೇ ಆದ ಕೃಷ್ಣಾಜಿಪಂತ ಜೋಶಿ ಮೊದಲಾದ ದ್ರೋಹಿಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗುಪ್ತ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಗಾಬರಿಯಾಯಿತು. ಈ ದ್ರೋಹಿಗಳು ಮದ್ದಿನ ಮನೆಗೆ ಸಗಣಿ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಎಷ್ಟಾದರೂ ಇವನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದ.
ಸೋಲು
ಬೆಳಗಾಂವಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಸೌಟರ್ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಪಂಢರಾಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಚರರನ್ನು ತೊರಗಲ್ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಬೆಳಗಾಂವಿಗೆ ತಂದ. ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. 1858 ಜೂನ್ 12ರಂದು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾಂವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವೀರನನ್ನು ನೇಣುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಶೋಕತಪ್ತರಾದ ಇವನ ತಾಯಿ ಯಮುನಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಹಾರಿಕೊಂಡು ಸತ್ತರು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಸುಮಾರು 3-4 ಸಹಸ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುಟ್ಟರು. 1858 ಜೂನ್ 3ರಂದು ನರಗುಂದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಬಾವಂಚಿ
ಸಸ್ಯವರ್ಣನೆ
ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೊದರು. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ೩೦-೬೦ ಸೆಂ. ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಾಗ ೧೬೦ ಸೆಂ. ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕವಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಕವಲುಗಳು ಸ್ವಷ್ಟವಾದ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ರೋಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಹೂಗೊಂಚಲು ೧೦-೩೦ ಹೂಗಳನ್ನು ಒಳಕೊಡಿದೆ. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ೩-೪ ಮೀ. ಮೀ. ಇದ್ದು, ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೋಮಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಹೂದಳವು ಹಳದಿ- ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅಂಡಾಶಯವು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಏಕ ಬೀಜದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಗಳು ಸೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೀಜವು ಸಿಪ್ಪೆಯ ಒಳಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾವಂಚಿಯು ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗ ಸ್ಪರ್ಷ ಹೊಂದುವ ಬೆಳೆ. ೧೭-೧೮ ದಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೂಮೊಗ್ಗುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ವರ್ಣ ತಂತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨n=೨೦ ಮತ್ತು ೨೨.
ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಬಾವಂಚಿಯನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಶೇ. ೫-೭). ಮೊಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಶೇ. ೧ರ ಸಲ್ಪ್ಯುರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಕಾಲ ಇಡಬೇಕು. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹೋಗುವಂತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಬೇಕು.
ಭೂಮಿಸಿದ್ಧತೆ
ಮುಂಗಾರಿನ ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಉಳುಮೆಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕುಂಟೆ ಹೊಡೆದು, ಕಳೆ ಕೂಳೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ನಿರ್ವಾಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನೀರು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಬಿತ್ತನೆ
ಬೀಜಗಳನ್ನು ೪೫-೬೦ ಸೆಂ. ಮೀ. ಅಂತರದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡದಿಂದ ಗಿಡಕ್ಕೆ ೩೦-೪೫ ಸೆಂ. ಮೀ. ಅಂತರವಿರುವಂತೆ ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ೭ಕಿ. ಗ್ರಾಂ. ಬೀಜಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೊಬ್ಬರ
ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಮೂಲ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ೨೦ ಟನ್ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಇದಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ(ಜೂನ್- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ೧೫ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನೀರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಬೆಳೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೬-೮ ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಸಾಕು.
ಕಳೆ ಹತೋಟಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯ
ಬೆಳೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಕಳೆ ರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ೨- ೩ ಬಾರಿ ಕಳೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು.
ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು
ಇದು ಗಡುತರವಾದ ಸಸ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಲೆಪೆಡಾಪ್ಟೆರ ವರ್ಗದ ಕೀಟಗಳಾದ ಎಲೆ ಸುರುಳಿ ಹುಳು (ಆರ್ಕಿಪ್ಸ್ ಮೈಕ್ಯಾಸಿಯಾನ), ಕಂಬಳಿ ಹುಳುಗಳು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಶೇ. ೦.೧೫ ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾನೊಕ್ರೋಟೋಫಾಸ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮುಖ್ಯ ರೋಗ- ಬೂದಿ ರೋಗ. ಇದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಗಂಧಕವನ್ನು(ಶೇ. ೦.೩) ೨-೩ ಬಾರಿ ನಿಗದಿತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.
ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ
ಬಾವಂಚಿಯು ೭-೮ ತಿಂಗಳ ಬೆಳೆ. ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಲಿತು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಯ್ಲು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ೪-೫ ಬಾರಿ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಬಹುದು. ಬೀಜಗಳು ಬಲಿತಾಗ ಕಂದು- ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆಯಿಂದ ೨ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳ ಇರುವರಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು
http://www.ayurvediccommunity.com/AmaraKannada.asp
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಹಲಸಿ
ಹಲಸಿ ( ಹಲಸಿ, ಹಲ್ಸಿ ಅಥವಾ ಹಲಶಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲಸಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಲಸಿಗೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.) ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು  ಖಾನಾಪುರದಿಂದ 14ಕಿಮೀ  ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರಿನಿಂದಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು ಪಲಾಶಿಕಾ. ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಕೇಂದ್ರ (c. 500), ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಕದಂಬರ (980-1025) ಸಣ್ಣ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ವರಾಹ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುವರ್ಣೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಪಟ್ಟಣದ ನೈರುತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.9 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ರಾಮತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಿದೆ.ಹಲಸಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹಜರತ್ ನೂರ್ ಅಲ್-ದೀನ್ ಷಾಹ್ ಖಾದ್ರಿಯ ದರ್ಗ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಗೋರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇವೆ. ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಈದ್ಗಾಇದೆ.
ಪಲಾಶಿಕಾ
left|thumb| ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲಸಿಯಿಂದ ದೊರೆತ ಹರಿವರ್ಮನ ಕಾಲದ (c. 500-15) ತಾಮ್ರ ಫಲಕದ ಸನ್ನದು, ಭೂ ಮಂಜೂರಾತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ನೋಡಿ https://siddham.network/inscription/ob01057/ ಪಲಾಶಿಕಾದ ಪುರಾತನ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ (ಕಲಮೇಶ್ವರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಗಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಎ. ಸುಂದರ ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1850 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳ ಸರಣಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಪಲಾಶಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಜಾನಪದ ವಿದ್ಯಾಂಸರಾದ ಫ್ಲೀಟ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಇವುಗಳು "ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಂದಿಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಸಿಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಬಾವಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ." ಸನ್ನದುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಜೈನ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥವರ್ಮ (c. 405-430) ರವಿವರ್ಮ (c. 465-500) ಮತ್ತು ಹರಿವರ್ಮನ (c. 500-15) ಕಾಲವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿ, ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ.
ವರಾಹ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ
left|thumb| [[ವರಾಹಾವತಾರ|ಹಲಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ವರಾಹ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವು ವರಾಹನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿದೆ.]] right|thumb|250x250px| ಭೂವರಾಹ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಲಸಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಶೈಲಿ-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಜಕಣಾಚಾಯ‍ರು ಮಾಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕ ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿಯನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕವು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾಲುಗಳ ಶಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ವಿವಿಧ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ದಾನ-ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು 1169 ( ಕಲಿಯುಗ 4369) ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಕದಂಬರ ಆರನೇ ಕದಂಬ ಪೆರ್ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಶಿವಚಿತ್ತ (1147-1175) ಅರಸು ಹಲಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಯೋಗಿ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನರಸಿಂಹನ ಪವಿತ್ರ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ದೇಗುಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನವು ಎರಡನೇ ವಿಜಯಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಏಕೈಕ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ. ಶ. 1171-72 ( ಕಲಿಯುಗ 4272-73) ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇದು ಭಲಾಕ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿವೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವತೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯ ವಿಗ್ರಹದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಣೆಯು ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರಾಹ ಅವತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ದಂತದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿತಾಯಿಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಭೂದೇವಿ) ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಹ ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಆಶ್ವಿನ (ಆಶ್ವಯುಜ) ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು, ವರಾಹನರಸಿಂಹನ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮೇಶ್ವರನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ಸುವರ್ಣೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಹಲಸಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವು ಇಲ್ಲ (ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಾಕಾರವು ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ನಂದಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ದೊಡ್ಡ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.
ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಸುವರ್ಣೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ವರಾಹ ನರಸಿಂಹನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಟಪವು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಕಟಾಂಜನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಸ್ತಂಭಗಳು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕದಂಬ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರ, ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ದುಂಡನೆಯ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದೇವಾಲಯವು ಕೋಟೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ; ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಾಕಾರ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಭದ್ರಕೋಟೆಯ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ.
ರಾಮತೀರ್ಥ
ಹಲಸಿಯ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆರೆ ಇದೆ. ರಾಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಮಂಟಪದ ಒಂದು ಸರಳ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಭಾಂಗಣದ ಕಂಬಗಳು ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಶಿಖರವು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವರಾಹ ನರಸಿಂಹನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಹುಶಃ ಅದೇ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಮೂರನೇ ದೇವಾಲಯವು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಕೆಲವು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಇವುಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಮಸಿಗಢ
ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಚಿಗಡ / ಮಸಿಗಡ (ಮಾಚೀಗಡ ಕಿಲ್ಲಾ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಟ್ಟವಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲೋಪಿಯನ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತೆ ಮಾಚೀಗಡದಲ್ಲಿಯು ಒಂದು ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು
ಇಬ್ಬನಿ
thumb
ಇಬ್ಬನಿ- ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಆವಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೆಡೆವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ನೀರಹನಿ (ಡ್ಯೂ). ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಿಡಮರಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ವಕ್ರೀಭವಿಸಿ ವರ್ಣರಂಜಿತ ದೃಶ್ಯ ಬೀರುವ ಇಬ್ಬನಿಗಳ ಹಾಸೆ ನೋಡಲು ಬಲು ಸುಂದರ. ನಿರಭ್ರ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸ್ತಬ್ಧ ಇಲ್ಲವೇ ಮಂದಚಲನೆಯ ವಾಯುಮಂಡಲ ಇವು ಇಬ್ಬನಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಗಳು.
ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಆಗಸಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿರುವ ಹೊರಮೈಯಿಂದ ವಸ್ತುಗಳು ಉಷ್ಣವನ್ನು (ವಿಸರಣದಿಂದ-ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುವು. ಹೀಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ನಷ್ಟ ಆಯಾ ವಸ್ತುವಿನ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾವರಣದಿಂದ ಭರ್ತಿಯಾಗಬೇಕು. ಹೀಗಾಗದಿದ್ದಾಗ ವಸ್ತುವಿನ ಹೊರಮೈ ಉಷ್ಣತೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆ, ಹೂದಳ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನ ಗರಿ ಇವು ಉಷ್ಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದುವಿಗಿಂತ (ನೋಡಿ- ಆದ್ರ್ರತೆ) ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ನೀರಿನ ಆವಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಎಲೆ ದಳ ಮತ್ತು ಗರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹನಿ ಹನಿಯಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಬ್ಬನಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಸರಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಷ್ಣನಷ್ಟವನ್ನು ಮೋಡಗಳು ತಡೆದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಣ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಾದಿಡುತ್ತವೆ; ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ತಗ್ಗಿಗೆ ಇಳಿಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಿಂದಿನಕಾಲದ ಜನ ಇಬ್ಬನಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಕೂಡ (ಮೀಟಿಯರೊಲಾಜಿಕ್‍ದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ) ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದು ಆವಿಯಾದ ನೀರು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಇಬ್ಬನಿ ಇಲ್ಲವೆ ಮಂಜಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಲೂಯಿಕಾನಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರಿವಾಸ್ಟ್ (1792) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೇ ಇಬ್ಬನಿಗೂ ವಸ್ತುಗಳ ತೆರೆದ ಹೊರಮೈಗಳ ವಿಸರಣೆಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ. ಇಬ್ಬನಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವೈದ್ಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ವೆಲ್ಸ್ (1814). ಗಾಳಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಬ್ಬನಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ತ್ವರಿತಗತಿಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಈತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸಿದ. ಜಾನ್ ಆಟ್ಯಿನ್ (1885) ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಇಬ್ಬನಿಯಂತೆ ಬೇರಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನೀರಿನಹನಿಗಳು ಮೂಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ.
ಇಬ್ಬನಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ವಿಸರಣವೇ ಕಾರಣ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ನೀರಿನ ಆವಿ ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ವಿಸರಣವಾಗಿ ಇಬ್ಬನಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೆ ತೇವವಾಗಿರುವ ನೆಲದ ಉಷ್ಣತೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಉಷ್ಣತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ನೀರಿನ ಆವಿ ಊಧ್ರ್ವಮುಖವಾಗಿ ವಿಸರಣವಾಗಿ ಇಬ್ಬನಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ವಿಸರಣವಾದ ನೀರಿನ ಆವಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ಇಬ್ಬನಿಯನ್ನು ಇಬ್ಬನಿಪಾತ (ಡ್ಯೂಫಾಲ್) ಎಂದೂ ಊಧ್ರ್ವಮುಖವಾಗಿ ವಿಸರಣವಾದ ನೀರಿನ ಆವಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದ ಇಬ್ಬನಿಯನ್ನು ಬಟ್ಟಿಇಬ್ಬನಿ (ಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲೇಷನ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ.
ಗಿಡಗಳ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಇಬ್ಬನಿಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಯಾಸದ ಕೆಲಸ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು (1/50)" ಇಬ್ಬನಿ ಬೀಳುವುದುಂಟು. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಹವಾಗುಣ ಇಬ್ಬನಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ. ಶೀತವಲಯಗಳ ಇಬ್ಬನಿ ಬಲು ಅಪೂರ್ವ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಸಾಲಿಯಾನ ಇಬ್ಬನಿಯ ಮೊತ್ತ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಆದ್ರ್ರತೆಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಚಳಿ ಇಲ್ಲವೆ ನಿರಾದ್ರ್ರತೆ ಬಿಸಿ ಹವಾಗುಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1/2” ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದ್ರ್ರತೆ ಇದ್ದು ಬಿಸಿ ಹವಾಗುಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3" ಇಬ್ಬನಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇಸ್ರೇಲಿನಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬನಿಯಿಂದಲೇ ಬೇಸಗೆ ಬೆಳೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮರುಭೂಮಿಯ ಮರಗಳು ಬದುಕಿರುವುದೂ ಇಬ್ಬನಿಯಿಂದಲೇ, ಇಬ್ಬನಿಯಿಂದ ಅನುಕೂಲದಂತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವೂ ಇದೆ. ಬಹಳ ಕಡೆ ಇದನ್ನುಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಅಣಬೆ ಮತ್ತು ಕಳೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಗಿಡಮರಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದು : ಗಾಳಿ ತಂಪುಗೊಂಡಂತೆ ಸಂತೃಪ್ತನೀರಾವಿಯ ಮತ್ತು ನೀರಾವಿಯ ಸಂಮರ್ಧಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲಪುತ್ತವೆ. ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಗಾಳಿ ಉಷ್ಣವಿಸರಣೆಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನೀರಾವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು. ಇಂಥ ಅವಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹೆಸರು ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು. ಸಮುದ್ರ, ನದಿ ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸದಾ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣಗೊಂಡು (ಇವಾಷರೇಷನ್) ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿ ಸದಾ ನೀರಾವಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಯ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವಭಾವನ್ನೂ ಆವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಚಿತ್ರ-1
ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ, ದಳ ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳಿಂದ ಉಷ್ಣವಿಸರಣಗೊಂಡು ತತ್ಪಲವಾಗಿ ಗಾಳಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಆವಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಇಬ್ಬನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಹಿಮಬಿಂದುವಿಗಿಂತ (ಫ್ರಿಸೀóಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್) ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇಬ್ಬನಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ಬಿಳಿ ಮಂಜು ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇರುವ ನೀರನ ಆವಿಯಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸಂತೃಪತ್ತಗೊಳಿಸುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಗಾಜಿನ ಲೊಟದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿಗೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಕಲಕಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಲೋಟದ ಹೊರಮೈಮೇಲೆ ಇಬ್ಬನಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ರೀನೋನ ಆದ್ರ್ರತಾಮಾಪಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯೋಗವೂ ಇಂಥದೆ.
ಗಾಳಿ ಃಯಿಂದ ಂಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಅಡ್ಡಿಯಿದೆ. ವಾಯುಚೋಷಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಗಾಳಿ ಗಾಜಿನ ನಳಿಗೆಯು ಮೂಲಕ ಈಥರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದರ ಆವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಂಯ ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಂ ಯ ಉಷ್ಣತೆ ಸುತ್ತಿನ ಗಾಳಿಯ ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ತಗ್ಗಿದರೆ ಇಬ್ಬನಿ S1 ರ ಮೇಲೆ ಮೂಡುವುದು. ಆಗ ಖಿ1 ತೋರಿಸುವ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಓದಬೇಕು. ಇದನ್ನೇ ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುಚೋಷಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ S1ರ ಮೇಲಿನ ಇಬ್ಬನಿ ಆರಿದ ತತ್‍ಕ್ಷಣ ಮತ್ತೆ ಖಿ1 ತೋರಿಸುವ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಓದಬೇಕು. ಈ ಎರಡು ಉಷ್ಣತೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ಬಲುಮಟ್ಟಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಇಬ್ಬನಿಬಿಂದುವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ
ಮಸಳಿ ಕೆ.ಡಿ.
ಮಸಳಿ ಕೆ.ಡಿ. ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 31' 10"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಕಲೆ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ  ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 31' 10"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ  ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ 70% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ನಸ್ಯ
ನಸ್ಯ - ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬರೇ ಒಣಗಿಸಿದ ತಂಬಾಕಿನಿಂದ, ಕೆಲವೇಳೆ ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಹ ತಯಾರಿಸಿದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚೂರ್ಣ. ಮೂಗಿಗೆ ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವರು ನಸ್ಯವನ್ನು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಅಗಿದು ತಿನ್ನುವುದೂ ಇದೆ.
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಬೆಳೆ
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ನಸ್ಯ
ಅಭ್ಯಾಸದ ಹರಡುವಿಕೆ
ಇದರ ಅಭ್ಯಾಸ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಬಂದು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಸ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹರಡಿತು.
ತಯಾರಿಕೆ
ಉತ್ತಮ ವರ್ಗದ ನಸ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನ ಚೆನ್ನಾದ ಭಾಗವನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಅಗ್ಗದ ಸಾದಾ ಮಾಲಿಗೆ ದಪ್ಪಕಾಂಡದ ಭಾಗಗಳನ್ನೋ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನೋ ಚೂರುಪಾರುಗಳನ್ನೋ ಬಳಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ನಸ್ಯ ಪುಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ತೇವಗೂಡಿರಬಹುದು. ಇವೇ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುಡಿ ನಸ್ಯ, ಉಂಡೆ ನಸ್ಯ.
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಬೆಳೆ
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ನಸ್ಯ
ತಯಾರಿಕೆ
ಫ್ರೆಂಚರ ಉಂಡೆನಸ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುಳಿ ಬರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಘಾಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರಿಂದ ತಂಬಾಕಿನ ನಿಕೊಟೀನನ್ನೂ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನಪಾಲು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಳೆತು ಹೋಗದಂತೆ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ರೊಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಹುಳಿ ಹಿಡಿದು ವಾಸನೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ 5-6 ತಿಂಗಳು ಗಾಳಿಗೊಡ್ಡುವರು. ಆಗ ಇದರ ಕಾವು ಕೆಲವೇಳೆ 36ಲಿಅಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದರಲ್ಲಿಯ ಸುವಾಸನೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಗಾಳಿಗೆ ಸೋಕದಂತೆ ಇರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ ಅರೆದು ಬಂದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನುವೇರಿಸಿ, ಮುಚ್ಚಿದ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಲ 10 ತಿಂಗಳೂ ಹುಳಿಹಿಡಿದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಘಾಟು ಬರುವಂತೆ ಇಡುವರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾವನ್ನು 490-550ಅಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವರು. ನಸ್ಯ ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಅದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆರೆಸಲು ಕಲಕುತ್ತಿರುವರು. ಕೊನೆಗೆ ಅದನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮಾಗಲು ಬಿಟ್ಟು ಬಳಿಕ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಬೆಳೆ
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ನಸ್ಯ
ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಮೂಗೇರಿಸಿದ, ಹಲ್ಲು ಒಸಡುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ತಿಕ್ಕಿದ ನಸ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿಕೊಟೀನಿನ ಅಧಿಕಾಂಶ ಮೈಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಗತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಿಗರೇಟುಗಳಿಂದ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದು ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿಗರೇಟ್ ಒಂದರಿಂದ ಸುಮಾರು ಅರೆ ಮಿಲಿಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಒಳಸೇರಬಹುದು. ಅಂದರೆ ನಿಕೊಟೀನ್ ಮೈಗೂಡುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ 3-10 ಮಿಲಿಗ್ರಾಮ್ ನಿಕೋಟೀನಿರುವ ಸುಮಾರು 10 ಬಾರಿ ಹಾಕುವಷ್ಟರ ಚಿಟಿಕೆ (ಒಂದು ಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು) 6-10 ಸಿಗರೇಟುಗಳ ಸೇವನೆಗೆ ಸಮವಾಗುತ್ತದೆ.\
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ನಸ್ಯ
ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ
ಮಾವಿನಹಳ್ಳಿ
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಥಾಟ್
ಥಾಟ್ (ಹಿಂದಿ: ठाट; ಮರಾಠಿ: थाट; ಬೆಂಗಾಲಿ: ঠাট; ಉರ್ದು: ٹھاٹھ; )  ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒದು ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿ. ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ರಾಗಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ.
ವ್ಯವಸ್ಥೆ
right|354x354px right|376x376px ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ಧ ಸ್ವರವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಟೋನ್ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಹುದು. ಸಂಗೀತದ ಏಳು ಮೂಲ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಷಡ್ಜ,ರಿಷಭ,ಗಂಧಾರ,ಮಧ್ಯಮ,ಪಂಚಮ,ದೈವತ ಮತ್ತು ನಿಷಾದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸ,ರಿ,ಗ,ಮ,ಪ,ಧ,ನಿ ಎಂದೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಗಮ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪಾಶ್ವಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೊಲ್ಫೇಜ್‍ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.ಸೋಲ್ಫೇಜ್‍ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸರಿಗಮದಲ್ಲಿರುವ "ಸ"ವು ಯಾವುದೇ ಶೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರ ಥಾಟ್‍ನ ಮೂಲಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾದರಿಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ಪಾಶ್ವಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಅಯೋನಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮೇಜರ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರ ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ.ಶೃತಿಯನ್ನು ಮಟ್ಟಸವಾಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವುದು ಬಿಲಾವಲ್‍ನ ಅಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಥಾಟ್‍ ಕೂಡಾ ವಕ್ರ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತ ಸ್ವರಗಳ ಯಾವುದೇ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸ ರಿ ಗ ಧ ಮತ್ತು ನಿ ಗಳು ಒಂದೋ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕೋಮಲ ಸ್ವರಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸ್ವರಗಳಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಮ ವು ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಕೋಮಲ ಸ್ವರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ  ನಮಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕ್ರೊಮಟಿಕ್ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ವರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ವಕ್ರ ಸ್ವರಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಆರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಸ ಮತ್ತು ಪ ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು,ಉಳಿದ ಐದು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ಕೋಮಲ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ) ಒಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ನಮಗೆ ೩೨ ವಿಧದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೇ ಥಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ೧೦ ಸಂಯೋಜನೆಗನ್ನಷ್ಟೇ ಥಾಟ್ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ಥಾಟ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. ಅನೇಕ ಥಾಟ್‍ಗಳು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಮೋಡ್‍ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ.ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ಪ್ರತೀ ಥಾಟ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.ಈ ಕೆಳಗೆ ಥಾಟ್‍ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ಯಾವುದೇ ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.ಎಲ್ಲಾ ಥಾಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಔಡವ ಮತ್ತು ಶಾಡವ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಒಂದು ರಾಗವು ಆ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ.ಇದರ ನಿಯೋಜನೆ ರಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ.ಮೂವತ್ತೆರಡು ಥಾಟ್‍ಗಳ ರಚನೆ ಸಾದ್ಯವಾದರೂ ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ಥಾಟ್‍ಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ರಚಿಸಿರುವುದು ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಒತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಗ ಹಿಂದೋಳ, ಮೂಲತಃ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಥಾಟ್‍ನದ್ದಾದರೂ ಮಾರ್ವ ಥಾಟ್‍ನ ಸ,ಗ,ಮ,ಧ,ನಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.ರಾಗ ಜೈಜೈವಂತಿ ಯಾವುದೇ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಸೇರದ ಶುದ್ಧ ನಿ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ನಿ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹತ್ತು ಮೂಲ ಥಾಟ್‍ಗಳ ವಿವರಣೆ
ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರು ಸೂಚಿಸಿದ ಹತ್ತು ಮೂಲ ಥಾಟ್‍ಗಳು ಇಂತಿವೆ.
1. ಬಿಲಾವಲ್
ಹತ್ತು ಥಾಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್ ಮೂಲ ಥಾಟ್. ಈ ಥಾಟ್‍ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳೂ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಗಳು.ಬಿಲಾವಲ್‍ನ್ನು ರಾಗವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಈಗ ಅಪರೂಪವಾದರೂ ಇದರದೇ ಸಣ್ಣ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಅಲ್‍ಹೈಯಾ ಬಿಲಾವಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗತವಾಗಿ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಿಲಾವಲ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಗಗಳು: ದೇಶ್ಕರ್,ಹಂಸಧ್ವನಿ, ಬಿಲಾವಲ್‍ನ ರೂಪಾಂತರಗಳು.
2.ಖಮಾಜ್
ಖಮಾಜ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಿಲಾವಲ್‍ನ ಶುದ್ಧ ನಿಶಾದದ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಮಲ ನಿಶಾದವಿರುತ್ತದೆ.ಈ ಥಾಟ್‍ನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಗಗಳು ಶ್ರಿಂಗಾರ ರಸಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಠುಮ್ರಿ,ಟಪ್ಪ,ಹೋರಿ ಮತ್ತು ಕಜಿರಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶೃಂಗಾರಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರಾಗವನ್ನು ಪ್ರಣಯಪೂರ್ಣ ರಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಾಗದ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯು ಚೀನಾದ ಚಿ'ಇನ್ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.
ಖಮಾಜ್ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು: ರಾಗೇಶ್ರೀ,ಜಿಂಜೋಟಿ,ದೇಶ್,ತಿಲಕ್ ಕಾಮೋದ್,ಜೈಜೈವಂತಿ, ಖಂಬಾವತಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
3. ಕಾಫಿ
ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೋಮಲ ಗಂಧಾರ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ನನಿಶಾದ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.ಕಾಫಿ ರಾಗವು ಹಳೆಯ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಕಾಫಿಯು ರಾತ್ರಿಯ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ಚೈತ್ರದ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು:ಧನಾಶ್ರೀ,ಧಾನಿ,ಬೀಮ್‍ಪಲಾಸಿ,ಪೀಲೂ,ಮೇಘ ಮಲ್ಹಾರ್,ಬಾಗೇಶ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
4. ಅಸಾವರಿ
ಕಾಫಿ ಥಾಟ್‍ನ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಧೈವತದ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಮಲ ಧೈವತವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಅಸಾವರಿ ಥಾಟ್‍ನ ಸ್ವರ ಸ್ಥಾನಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸಾವರಿಯು ತ್ಯಾಗ,ವೈರಾಗ್ಯ,ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರುಣ್ಯದ ಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಹರದ ರಾಗ. ಆದರೂ ಸಂಜೆಯ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ರಾಗಗಳಾದ ದರ್ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಅಡಾಣ ರಾಗಗಳು ಅಸಾವರಿ ಥಾಟ್‍ನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿ,ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿತ್ತವೆ.
5. ಭೈರವಿ
ಭೈರವಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕೋಮಲ ಸ್ವರಗಳು,ರಿಷಭ,ಗಂಧಾರ,ಧೈವತ ಮತ್ತು ನಿಷಾಧವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಭೈರವಿಯನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ಹಾಡುಗಾರನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಭೈರವಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪರಿಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಭೈರವಿಯು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾರುಣ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಭಾವವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಛೇರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.ಭೈರವಿಯನ್ನು ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಭೈರವನ ಪತ್ನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭೈರವಿ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು: ಮಾಲ್‍ಕೌನ್ಸ್,ಬಿಲಾಸ್‍ಖಾನ್ ತೋಡಿ,ಭೂಪಾಲ್ ತೋಡಿ,ಕೌನ್ಸಿ ಕಾನಡಾ ಮುಂತಾದವುಗಳು.
6. ಭೈರವ್
ಭೈರವ್ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು ಕೋಮಲ ರಿಷಭ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಧೈವತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭೈರವ ಎನ್ನುವುದು ಶಿವನ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಭೈರವನ ಚಿತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರೆ ನಗ್ನ,ಬೂದಿ ಬಳಿದ ಶಕ್ತ ಶರೀರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೀರೋಚಿತ ಮತ್ತು ಬೈರಾಗಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ರಾಗದ ವಿಸ್ತಾರ ಅಗಾಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಶಾಂತಿಯವರೆಗಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ರಾಗದ ಪರಿವರ್ತಿತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿರ್ ಭೈರವ್,ಆಲಮ್ ಭೈರವ್, ಆನಂದ ಭೈರವ್,ಬೈರಾಗಿ ಭೈರವ್,ಬೀಹಾಡ್ ಭೈರವ್,ಭಾವ್ಮಾಟ್ ಭೈರವ್,ದೇವತಾ ಭೈರವ್,ಗೌರಿ ಭೈರವ್,ನಟ ಭೈರವ್, ಶಿವಮಟ್ ಭೈರವ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಿವೆ.ಈ ರಾಗವನ್ನು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
7. ಕಲ್ಯಾಣ್
ಕಲ್ಯಾಣ್ ಥಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ರಾಗಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪೇ ಇದೆ. ತೀವ್ರ ಮಧ್ಯಮ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ. ಇದು ಸಾಂತ್ವನ, ಆಶೀರ್ವಾದ ಯಾಚನೆಯ ಭಾವದ ರಾಗ. ಆದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಜೆಯ ಕಛೇರಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಾಗವು ಮುಸ್ಸಂಜೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಸುಕುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಗದ ಪರಿವರ್ತಿತ ರಾಗಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಕಲ್ಯಾಣ್, ಶ್ಯಾಮ್ ಕಲ್ಯಾಣ್,ಯಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್,ಆನಂದಿ ಕಲ್ಯಾಣ್,ಖೇಮ್ ಕಲ್ಯಾಣ್,ಸಾವನಿ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು.
ಕಲ್ಯಾಣ್ ಥಾಟ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಗಗಳು: ಯಮನ್, ಭೋಪಾಲಿ,ಹಿಂದೋಳ, ಕೇದಾರ್, ಕಾಮೋದ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
8. ಮಾರ್ವ
ಕಲ್ಯಾಣ್ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಕೋಮಲ ರಿಷಭವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾರ್ವ ಥಾಟ್‍ನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ವ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಷಡ್ಜವು ರಾಗದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನೆರಳಿನಂತಿದ್ದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಅನಾವರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೋಮಲ ರಿಷಭ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಧೈವತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ.ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ರಾಗ ಇದಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾತರ,ಗಂಭೀರವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ವ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು: ಮಾರ್ವ, ಪೂರಿಯಾ, ಭಟಿಯಾರ್, ಬಿಭಾಸ್, ಸೋಹನಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
9. ಪೂರ್ವಿ
ಮಾರ್ವ ಥಾಟ್‍ಗೆ ಕೋಮಲ ಧೈವತವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪೂರ್ವಿ ಥಾಟ್ ಆಗಿದೆ. ಕೋಮಲ್ ರಿಷಭ,ಶುದ್ಧ ಗಂಧಾರ, ಶುದ್ಧ ರಿಷಭವು ತೀವ್ರ ಮಧ್ಯಮವು ಈ ರಾಗದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರ ಮಧ್ಯಮವು ಬೆಳಗಿನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ರಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ವರವಾಗಿದೆ.ಈ ರಾಗವು ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದು, ಅಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಿ ಥಾಟ್‍ನ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳು:ಪೂರಿಯಾ ಧನಾಶ್ರೀ,ಗೌರಿ (ರಾಗ),ಶ್ರೀ,ಪರಜ್, ಬಸಂತ್ ಇತ್ಯಾದಿ
10. ತೋಡಿ
ತೋಡಿ ಥಾಟ್‍ನ ರಾಗಗಳು:ಮಿಯಾ ಕಿ ತೋಡಿ,ಗುಜರಿ ತೋಡಿ,ಮಧುವಂತಿ, ಮುಲ್ತಾನಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಥಾಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವ ಸಮಯ
ರಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನದ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೭ನೆಯ ಮತ್ತು ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಬರೆದ ನಾರದನ ಸಂಗೀತ ಮಕರಂದ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಸಂಗೀತಕಾರರನ್ನು ರಾಗಗಳನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ,ಇದರಿಂದ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಟ್ಕಂಡೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವ ಸಮಯವು ಅದರ ಥಾಟ್‍ನ್ನು (ಮತ್ತು ಅದರ ವಾದಿಯನ್ನು) ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (ನಿ.)
thumb| [[ಟೆಕ್ಸಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹೂಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ.]] right|thumb|250x250px| ಒಂಟಾರಿಯೊದ [[ಟೊರಾಂಟೊ ನಗರ|ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹ ಟ್ರಕ್.]] ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಮೆರಿಕದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೂಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಸಿಟಿ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
26,000 ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಯು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟ್ರಕ್ಕಿಂಗ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ಇವೆರಡು ಕಂಪನಿ ಸೇರಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ..