cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ
ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ
“ಶರೀರ ಮಾಧ್ಯಂ ಖಲು ಧರ್ಮಸಾಧನಂ” ಆದುದರಿಂದ ಈ ಶರೀರ ನಿರೋಗವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸ್ವಸ್ಥ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿದ್ದರೆ ಸ್ವಸ್ಥತೆ ದೊರಕಲಾರದು. ಈ ಶರೀರಕ್ಕೆ ತಗುಲಬಹುದಾದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಯಾವುದೇ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಮನ ನೀಡವ ಬದಲು ಸರಳ, ನಿರೌಷಧ, ಸ್ವದೇಶಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1987 ಜೂನ್ 29 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವನ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ. ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ದುಗಳಿಲ್ಲ, ಗುಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ, ಟಾನಿಕ್ ಇಲ್ಲ, ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಗಳಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯ ಯಾವುದೇ ಸೋಂಕೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದುಪರಂಪರಾಗತ, ಪ್ರಾಚೀನ, ದೈವದತ್ತ, ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಪಂಚಭೂತಗಳನ್ನೇ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿ ರೋಗವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ನಿಸರ್ಗ ಚಿಕಿತ್ಸ ಕ್ರಮ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ್ದು. ಈ ನಿರೌಷಧ ಪದ್ಧತಿಯ ಜೊತೆಗೆ “ಯೋಗ” ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶರೀರ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇವರ ದಯೆಯಾದ ಈ ನಿಸರ್ಗವೇ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪವಿತ್ರ ನದಿ ತೀರದ ‘ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಉಗಿಸ್ನಾನ, ಸೋನಾಬಾತ್, ನೀರಿನ ಕಂಪನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸುಳಿಸ್ನಾನ, ಕಟಿ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು ಹುರಿಸ್ನಾನ, ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಾದ ಫಿಜಿಯೋತೆರಪಿ, ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಪನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಣ್ಣಿನ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಉಪಚಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಂಚಾರಿ ಯೋಗ ಘಟಕ ಭಾರತ ಮಾತೆಯ ತವ ನಿಧಿಯಾದ ಯೋಗವು ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಅಂತರಂಗದ ಕನ್ನಡಿ, ಬಹಿರಂಗದ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದು ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಯೋಗ ಪ್ರಚಾರ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಲಾಭವಾಗಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿ-ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಪ್ರಚಾರವಾಗಬೇಕು. ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕನಸು ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಹಗ್ಗಡೆಯವರದು. ಅದನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದುದೇ ‘ಸಂಚಾರಿ ಯೋಗ ಘಟಕ’. ಯಾವುದೇ ಊರಿನ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲೀ, ಊರಿನ ಆಸಕ್ತರಾಗಲೀ ಯೋಗಾಸಕ್ತರನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಕಲಿಯಲು ಹಂಬಲತೋರಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ವತಿಯಿಂದ ಉಚಿತವಾಗಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತದೆ. ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಇಂತಹ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನೋಂದವಣಾ ಶುಲ್ಕ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ಊರಿನ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈವರೆಗೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಶಿಬಿರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವಾರು. ಈ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 18,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. ಯೋಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾದ ಶಿಬಿರವೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕರುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಾಸಕರ ಭವನದಲ್ಲಿ ೧೯೯೧ ಮತ್ತು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಯೋಗ ಶಿಬಿರಗಳು. ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ೩೮ ಶಾಸಕರು, ಸಚಿವರುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀ ಭಿಮಣ್ಣ ಖಂಡ್ರೆ, ಶ್ರೀ ರಮಾನಾಥ ರೈ, ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಾರಿ ಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್, ಶ್ರೀ ಕೆ. ಈಶ್ವರಪ್ಪ, ಮುಂತಾದ ಹಿರಿಯ ಶಾಸಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ತಾರತಮ್ಯ ಗೌಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಬಿರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯ ಪಾಲನೆ, ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇವುಗಳು ಶಿಬಿರಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಂಶ. ಮೊದಲ ಶಿಬಿರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮಾನ್ಯ ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾರೋಪ ಸಮಾರಂಭ. ಪೂಜ್ಯ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಮಂತ್ರಿತರು. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರಿಂದ ಯೋಗಾಸನದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಯೋಗದ ಕಲಿಕೆ, ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಶಾರೀರಿಕ ದೃಢತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ.
ಶಿಬಿರದ ದಿನಚರಿ
ಬೆಳಗ್ಗೆ ೫.೦೦-ಉತ್ಥಾನ, ಪ್ರಾತರ್ವಿಧಿ ೫.೩೦-೬.೩೦- ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೆ, ವಂದೇ ಮಾತರಂ, ಪಂಚಾಂಗ ೬.೩೦-೮.೦೦-ಯೋಗಭ್ಯಾಸ(ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ) ೮-೧೫-೮.೪೫-ಉಪಹಾರ ೮.೪೫-೯.೧೫-ಕರ್ಮಯೋಗ ೯.೧೫.೯.೪೫- ಸ್ನಾನಾದಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ೯.೪೫-೧೧- ಬೌದ್ಧಿಕ ವರ್ಗ-೧ ೧೧.೦೦-೧೧.೧೫- ಲಘು ಪಾನೀಯ ೧೧.೧೫-೧೨.೩೦- ಉಪನ್ಯಾಸ-೨ ೧೨.೩೦-೨.೩೦- ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಪಠಣ, ಭೋಜನ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ೨.೩೦-೩.೪೫- ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ತರಬೇತಿ ೩.೪೫-೪.೩೦- ಲಘುಪಾನೀಯ-ವಿರಾಮ ೪.೩೦-೫.೩೦- ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ-ಧ್ಯಾನ ತರಗತಿ ೫.೩೦-೬.೦೦- ಯೆೌಗಿಕ ಆಟಗಳು ೬.೦೦-೬.೩೦- ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಹಾರ ೬.೩೦-೭.೧೫- ಭಕ್ತಿಯೋಗ,ಭಜನೆ ೭.೧೫-೮.೧೫- ಬೋಜನ ೮.೩೦-೯.೩೦-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ೯.೪೫- ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಯೋಗ ಶಿಬಿರದ ದಿನಚರಿಗಳ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಶಿಸ್ತು ಬದ್ಧ. ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅನುಭವ, ಅನುಭೂತಿ ಮೂಡಲು ಸಹಾಯ ನೀಡಿತ್ತದೆ. ಅದು ಕೂಡ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನದ ಅಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸುದೀರ್ಘ ಪರಿಚಯ ನಾವು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದಾಗ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋಗವ್ಯಾಖ್ಯೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ, ವಿಸ್ತಾರ
ಅ.ಯೋಗದ ಪಥಗಳು: ಆ.ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ:
ಸರ್ವತೋಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಯೋಗ
ಇ.ಪಂಚಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸ ಈ.ಚತುರ್ಮುಖ ಪ್ರಜ್ಞಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಉ.ಪಂಚಕೋಶ ಕಲ್ಪನೆ:
ಭಾಗ-೩ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸದ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳು
ಈ ಮೇಲಿನವುಗಳು ಶಿಬಿರದ ವಿಶೇಷ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ: ಉದ್ದೇಶ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ನೈತಿಕತೆ, ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಇಂದಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇವುಗಳ ಅರಿವನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ರಾಜಶ್ರೀ ಡಾ.ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯಾದರ್ಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಕಳಕಳಿ ಉಳ್ಳವರು. ಎಳೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಉನ್ನತ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯ ಅವರದು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ಥವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾಗಬೇಕು. ಸಮಗ್ರವಾಗಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ದೂರ ದೃಷ್ಟಿ ಪೂಜ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ) ಯೋಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಾನೆ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಮೌನ, ಪಂಚಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸದಂಥ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಗುರು ಯೋಗ ಸಂಘ
‘ಯೋಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ವಯ ಉಜಿರೆಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧವನ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕ/ಶಿಕ್ಷಕಿಯರ ಸಂಘಟನೆಯ ಶ್ರೀ ಗುರು ಯೋಗ ಸಂಘ, 1996 ಮೇ 26 ರಂದು ಪೂಜ್ಯ ರಾಜಶ್ರೀ ಡಾ. ಡಿ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರ ದಿವ್ಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಿತರು ಗುರುಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ಮನೋಧರ್ಮದಿಂದ, ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಶಾಂತಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಯೋಜನೆ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಯೋಗ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಯೋಜನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಥಿ೯ಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಗುರು ಯೋಗ ಸಂಘವು ‘ಯೋಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ’ದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಯೋಗಶಾಲೆಗಳ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡುವ ಸಾಂಘಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು, ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೂರು ಕಾರ್ಯಯೋಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಯೋಗ ಸಂಗಮ
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಶಾಂತಿವನ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ)ನ ಯೋಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ’ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಪ್ರತಿಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಹಕಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಜಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ‘ಯೋಗ ಸಂಗಮ’. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಾವು ಕಲಿತ ಯೋಗ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇವಾ ಮನೋಧರ್ಮದಿಂದ ಕಲಿಸಿಕೊಡುವ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಆಯ್ದ ನಗರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ನಿಶ್ಚಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಅನಾಥರಿಗೆ, ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ, ಯೋಗ ಸಂಗಮ ನಡೆಸುವ ಮಹನೀಯರ, ಮಠಾಧೀಶರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಮಾರೋಪ ಕಾರ್ಯಕ್ಮದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶಿಬಿರಾರ್ಥಿಗಳ, ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ, ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರ, ಪರಿಣಿತರ,ಮಠಾಧೀಶರ, ಗಣ್ಯರ, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳವರ ಸಮಾವೇಶವೇ’ಯೋಗ ಸಂಗಮ’.
ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಬಿರದ ಅಭ್ಯಾಸ ವಿಷಯಗಳು
ಅ.ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮಂತ್ರಗಳು ಯೋಪಾ ಕರೋತ್ತಮ್ ಪ್ರವರಂ ಮುನೀನಾಂ।ಪತಂಜಲಿಂ ಪ್ರಾಜಂಲಿ ರಾನತೋಸ್ಮಿ।। ಮೃತ್ಯೋರ್ಮಾ ಅಮೃತಂಗಮಯ। ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ।।
ಈ.ದಿನನಿತ್ಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಯೋಗಾಸನಗಳು
ಉ.ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ
ಊ.ಅಭ್ಯಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಮಂತ್ರ ಹೀಗೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಪ್ರತಿ ರೂಪವೇ ಶಾಂತಿವನ. ವಿವೇಕಾನಂದರ, ಮೋಹನ್ ರಾಯರ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆದರ್ಶಗಳ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿವೆ. ಅದು ಮುಂದೆ ಕೂಡ ‘ಶಾಂತಿವನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಲಿ. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ‘ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಶಿರೋಭೂಷಣ’ ಎಂದರೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು.
ಎಸ್.ವಿ. ಸೆಟ್ಟಿ
ಶ್ರೀರಾಮ್ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬ ಸೆಟ್ಟಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ '''ಎಸ್.ವಿ. ಸೆಟ್ಟಿ''' (ಇಂಗ್ಲೀಷ್: S.V. Setty) (೧೮೭೯-೧೯೧೮) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮೂಲತಃ ಮೈಸೂರಿನವರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಎಂಬ ಹಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು Avro-504 ವಿಮಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಎಸ್.ವಿ. ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಎಸ್.ವಿ. ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೭೯ ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಗಿಂಡಿಯಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಮೊದಲು ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಬಿ.ಎ.) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಗಿಂಡಿಯಿಂದ ಅವರು ಥಾಮ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೂರ್ಕಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ಗದ ಇಲಾಖೆ (ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ) ಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ೧೯೦೯ ರವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಲಂಡನ್ ನ ಫ್ಯಾರಡೆ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಗ್ಬಿ, ವೊಲ್ವರ್ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಜಿನಯರಿಂಗ್ ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ನ ಸಹ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು.
ವಾಯುಯಾನ ವೃತ್ತಿ
ಮೇ ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ಆ ಸಮಯದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದ ಎ.ವಿ. ರೋಯಿ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ (AVRO) ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೧೯೧೨ ರಂದು ಅವರು ಕೆಲವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಇವರ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಮಾನ ಹಾರಟವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್ ಡುಯಿಗನ್, ಸೆಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು Avro ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಕೂಡ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಂತರ ಅವರೋ ಡುಯಿಗನ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸೆಟ್ಟಿಯವರ ವಿಮಾನದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎ.ವಿ.ರೋಯಿಯವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವ್ರೋ-೫೦೦(Avro-500) ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೇ ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಹೊಸ ಬೈಪ್ಲೇನ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಅಂದಿನ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ 'ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ರಿವ್ಯೂ' ಮಾಸಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ (ಜುಲೈ ೧೯೧೨, ಇಂಡಿಯಾ) ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಮಾನವು ಅವರೋ-500 ವಿಮಾನದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಜೂನ್ ೩೦, ೧೯೧೨ ರಂದು ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು, ಜೂನ್ ೧೨, ೧೯೧೨ ರಂದು, ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಾಗಿ ಎ.ವಿ.ರೋಯಿರಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಅವ್ರೋ ೫೦೦ ರ ಸರಣಿಗಳಾದ ಅವ್ರೋ ೫೦೧, ೫೦೨, ೫೦೩ ಮತ್ತು ಅವ್ರೋ ೫೦೪ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅವೆರೊ-೫೦೪ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರೋ-೫೦೦ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಬೈಪ್ಲೇನ್ ವಿಮಾನವು ವಿಶ್ವ ಸಮರ-೧ ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಾಂಬ್ ಆಗಿ ಅವ್ರೋ-೫೦೪ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅವರೋ-೫೦೪ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ತರಬೇತುದಾರ ವಿಮಾನವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವಾದ ಅವರೋ-೫೦೪ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವ್ರೋ ಡುಯಿಗಾನ್ ಅವರೋ-೫೦೦ ಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ನಂತರ ಹೊಸ ಬೈಪ್ಲೇನ್ ವಿಮಾನವು ಅವರೋ-೫೦೪ ಆಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿತು.
ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು
ಸೆಟ್ಟಿಯವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ ಆದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ನಿಧನ
೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಐದನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು ಸೆಟ್ಟಿಯವರು, ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಇವರು ೧೯೧೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ರಂದು ತಮ್ಮ ೩೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:೧೮೭೯ ಜನನ ವರ್ಗ:೧೯೧೮ ನಿಧನ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಪ್ರಜಾಮತ
ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾಗ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾಗ,ಪ್ರಜಾಮಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯ, ಎಂ.ಎಸ್.ಗುರುಪಾದಸ್ವಾಮಿ, ತಿ.ಸಿದ್ದಪ್ಪ, ಹ.ವೆಂ.ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಇದರ ಸಂಪಾದಕರುಗಳಾಗಿದ್ದವರು.
‘ಪ್ರಜಾಮತ’ದ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.
‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ’ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದದ್ದು ‘ಪ್ರಜಾಮತ’.
ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ ಪ್ರಸಾರ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ‘ಪ್ರಜಾಮತ’, ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಸುಧಾ’. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹ.ವೆಂ.ನಾಗರಾಜರಾವ್, ಟಿ.ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ಹಾಗೂ ಇ.ಆರ್.ಸೇತೂರಾಂ ಅವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘ ಸನ್ಮಾನವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಆ ಮೂರೂ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮೊದಲು ತಲುಪಿದ್ದು ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ.
೧೯೬೮-೧೯೬೯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಜಾಮತ' ಜಿ. ವೈ. ಹುಬ್ಳೀಕರ್, ಅಗರಂ ನರಸಿಂಹನ್, ಪ. ಸ. ಕುಮಾರ್, ವಾಮನ ರಾವ್ ಸಾಕ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಭಾವಾಂತರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ‘ಯೂಎಸ್‍ಪಿ’ (ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಯೂನಿಕ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರಪೋಸಿಷನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್)ಗಳಿದ್ದವು. ಉಳಿದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ತೀರಾ ದಪ್ಪವೂ ಅಲ್ಲದ ತೀರಾ ತೆಳುವೂ ಅಲ್ಲದ ರಕ್ಷಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಯರ ಭರ್ಜರಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುದ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರೆದ ಮುದ್ರಣದ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದು, ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಗರಂ ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರ "ಫುಟ್ಪಾತ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಹಬ್ಬತ್ತಿರುವ ಪಿಡುಗು", "ಬಾಲಾಪರಾಧ", "ಕ್ಯಾಬರೆ ನೃತ್ಯ", "ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ",  ಇತ್ಯಾದಿ ಸಚಿತ್ರ ಬರಹಗಳು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ  ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ  ಲೇಖನಗಳು, ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರೇ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ  "ಸುದ್ಧಿ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯ", "ವಿಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವ" ಅಂಕಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ, ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವರ, "ಟೈಮ್", "ನ್ಯೊಸ್ವೀಕ್ ", "ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ" ಇತ್ಯಾದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಮಾದರೀ ಲೇಖನಗಳು ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.
ಜಿ.ವೈ.ಹುಬ್ಳೀಕರ್ ಅವರ ‘ಚಿಂಗಾರಿ’ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹುಡುಗರು ಕದ್ದು-ಮುಚ್ಚಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ‘ಗುಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ’ ಹಾಗೂ ‘ದಾಂಪತ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು’ ಅಂಕಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಎರಡನೆಯ ಅಂಕಣವನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಹ-ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮ.ನ.ಮೂರ್ತಿಯವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉಳಿದಂತೆ ‘ಜಾನುಪ್ರಿಯ’ರ ಕ್ರೀಡಾಪುಟ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. [‘ಜಾನುಪ್ರಿಯ’ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮದೇ ಕ್ರೀಡಾ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ನಡೆದು ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಅನಂತರ ಅವರು ಕೆಲಕಾಲ ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತನಿಖಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ]. ಮುಂದೆ ಈ ಪುಟವನ್ನು ‘ವೇಣುಪಿತ’ (‘ನಾನಿನ್ನ ಮರೆಯಲಾರೆ’ ಖ್ಯಾತಿಯ ಅ.ರಾ.ಆನಂದ, ‘ಕನ್ನಡಪ್ರಭ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ-ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದವರು) ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾವರದಿಗಳನ್ನು ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುವುದೇ ರೋಮಾಂಚನ ತರುತ್ತಿತ್ತು. [‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’/‘ಸುಧಾ’ದಲ್ಲಿ ‘ಸೂರಿ’ (ಎಚ್.ಎಸ್.ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ), ‘ಸಂಕ’ದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ದೇವನಾಥ್, ‘ಕಪ್ರ’ದಲ್ಲಿ ಅ.ರಾ.ಆನಂದ/ಚ.ಶ್ರೀ.ಪ್ರಭಾಕರ ..... ಕ್ರೀದಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ತಂದವರು]. ಮರೆಯಲಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ದ ಸಿನಿಮಾ ಪುಟಗಳು. ಬಹುಶಃ ಆ ಪುಟಗಳ ಹೆಸರು ‘ರೂಪವಾಣಿ’ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಿಭಾಗ ಓದುಗರನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಹಾಸ್ಯ ಬರಹಗಳು, ಕತೆಗಳು ಆ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಓದುಗ ವಲಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದವು. ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ದ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಸಂಗ್ರಹಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.
‘ಬೀಚಿ’ಯವರ ಆತ್ಮಕತೆ ‘ನನ್ನ ಭಯಾಗ್ರಫಿ’ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿತ್ತು. ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ‘ಹಾತ್ಮೆ ಪೈಸಾ, ಕಿವೀಮೆ ಭಾಷಣಾ ...’ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನ. ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರೆ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾರಂಭ ಮುಗಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಬೀಚಿಯವರ ಆಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದು ಮುಂದೆ ರಾಜರತ್ನಂ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕತೆ ‘ನಿರ್ಭಯಾಗ್ರಫಿ’ಯನ್ನು ಬರೆದರು.
ಮನ.ಮೂರ್ತಿಯವರ ನಂತರ ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’/‘ಕನ್ನಡಪ್ರಭ’ದ ಎಸ್.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ (ಎಸ್ಸಾರ್ಕೆ) ‘ಪ್ರಜಾಮತ’ಕ್ಕೆ ಸಹ-ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಓದುಗರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/India_-_Varanasi_green_peas_-_2714.jpg/220px-India_-_Varanasi_green_peas_-_2714.jpg|thumb| ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೩ ರಿಂದ ಜಿಡಿಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೫೦% ಹೆಚ್ಚಳದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಮಕ್ಕಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಮೂರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಇವೆರಡು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯರೋಗದಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಅವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಷವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಯೂ ಕೂಡ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯ ದರಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೧೪% ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೮%. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಧುಮೇಹ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾರಣಗಳು
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ, ಮರಣ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಬ್ ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಡ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ (ಐಎಫ಼್‌ಪಿಆರ್‌ಐ) ೨೦೧೭ ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ ( ಜಿಎಚ್‌ಐ) ವರದಿಯು ಗಂಭೀರ ಹಸಿವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿರುವ ೧೧೮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೦ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ೨೯.೦ ( "ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ" ) ಜಿಹೆಚ್‌ಐ ಸ್ಕೋರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೯ ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ ( ಜಿಎಚ್‌ಐ) ವರದಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧೧೭ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೨ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಮಗು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೧.೩೬೫ ಶತಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೧.೫%– ೧.೭% ರಷ್ಟು ( ೨೦೦೧ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ) ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಡೆಗೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಡತನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಎರಡು ವಿಧದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಹ-ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ,  ಒಂದು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ೮೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತವು ೬೭ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಹಸಿವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಅಥವಾ ಸುಡಾನ್‌ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕೂಡ ಕಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಸಿದವರ ಪೈಕಿ ೨೫% ಜನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೦ ರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿದವರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ೪೪% ಮಕ್ಕಳು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೭೨% ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ೫೨% ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ದೈಹಿಕ ಕುಂಠಿತತೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೨೩.೬% ರಷ್ಟು ಜನರು ದಿನಕ್ಕೆ $೧.೨೫ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಡತನವು ನೇರವಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸಿಗದಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ತುಂಬಾ ಬಡವರಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣವು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೯ ಆಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸೇವ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಗುವಿನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಸಾವಿರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪೋಷಣೆಯು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ದುರ್ಬಲವಾದ ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಡಿಮೆ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ೬೮% ಸಾವುಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗುಂಪುಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು
ಪ್ರದೇಶ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಭಾರತೀಯರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡವರು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಅತಿ-ಪೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ರಕ್ತಹೀನತೆ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿಎಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮವು ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೂಡ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು. ಅಂದರೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸುವುದು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ೫೬% ಬಡ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸಲು ಏಕದಳವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಏಕದಳದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರವು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ (ಗುಲಾಟಿ, ೨೦೧೨). ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಉಪ-ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಾಯಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ, ಮನೆಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆಯೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರದೇಶ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೪೦% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩೬% ಮಹಿಳೆಯರು ಸೌಮ್ಯ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಿಜೋರಾಂ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಮಣಿಪುರ, ಕೇರಳ, ಪಂಜಾಬ್, ಮತ್ತು ಗೋವಾದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೂ ದರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಿಹಾರ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೭೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗೋವಾ, ಮಣಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೂಕ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಸಿಖ್ ಅಥವಾ ಜೈನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಿಗಿಂತ ಹಿಂದೂ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಉಭಯ ಹೊರೆ
ಉಭಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಹೊರೆಯು ಅಧಿಕ ತೂಕ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ-ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಭಯ ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯು ಬೊಜ್ಜು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲೋರಿ, ಕಡಿಮೆ-ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಆಹಾರಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಭಯ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನೀತಿ ತಯಾರಕರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
೨೦೧೯-೨೦ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೫ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮಹಿಳೆಯರು ( ಬಿಎಮ್‌ಐ ೧೮.೫ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ೧೮.೭% ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ತೂಕದ ( ಬಿಎಮ್‌ಐ ನಡುವಿನ ೨೫.೦- ೨೯.೯) ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು (ಬಿಎಮ್‌ಐ ೩೦.೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಶೇ.೨೪ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.
ರಕ್ತಹೀನತೆ
ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೫ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ (೧೫- ೪೯ ವಯಸ್ಸಿನ) ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವವು ೫೭% ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೪ ಗಿಂತ ೪% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ೨೫% ರಷ್ಟು ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯ ಹೆರಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮನೆಯ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ೬೧% ಹಾಲುಣಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ೫೨% ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ೧೨ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ೫೨% ರಷ್ಟು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಯಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ೫೯% ರಷ್ಟಿದೆ. . ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಬಿಹಾರ, ಗುಜರಾತ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೬೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಡುವೆ ಬಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದುರುಪಯೋಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಎಂದು. ಇದು ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವು ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಫ಼್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್‌ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ರಕ್ತದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ತೂಕವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒತ್ತಡವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳು
ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಜಿಡಿಪಿಯ ೪% ಮತ್ತು ೮% ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ೩% ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ನಿರ್ವಹಣೆ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರವನ್ನು ಒಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳು, ಎನ್‌ಸಿಎಫ಼್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಭಾರತವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಳೆಕಾಳು ಮತ್ತು ರಾಗಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೯೫ ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಯಿಂದ ನೆರವು ಪಡೆದು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ-ಊಟವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾನ್ಶಿಯಸ್‌ನೆಸ್‌ನ (ಇಸ್ಕಾನ್) ಇಸ್ಕಾನ್ ಫುಡ್ ರಿಲೀಫ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನಲಬೋತು ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡಗಳು ಎನ್‌ಜಿಒ ನಡೆಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಊಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳು  ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಗಮಗಳ ದೇಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಅನ್ನಾಮೃತ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಊಟಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಅನ್ನಾಮೃತವು (ಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಎ) ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಪರಿಹಾರ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (ಐಸಿಡಿಎಸ್) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಪೂರಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಾಲಾಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ೬ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ, ನಗರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ೭೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ೧೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಕೂಡ ತಲುಪಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಯೋಜನೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ( ಪಿಡಿಎಸ್) ಮುಂತಾದವು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷತೆ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಅಭಿಯಾನ :
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಂತಹ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂವಹನ (ಬಿಸಿಸಿ) ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಬಹು-ಹಂತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿಯನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಫಂಡ್ ಆಕ್ಟ್(೧೮೯೦) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಧಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ
೧೯೯೦ ರ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ರೂಪಿಸಿದ ೨೭ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು/ಯು.ಟಿ. ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ (ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧೫ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ೧೯೯೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿವೆ.
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ತುರ್ತು ನಿಧಿ
ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಯುನಿಸೆಫ್‌ನ ನೋಡಲ್‌ನ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ೧೯೪೯ ರಿಂದ ಯುನಿಸೆಫ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಐದನೇ ದಶಕದ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಗರ ಮೂಲ ಸೇವೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಒಮ್ಮುಖ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪೋಷಣೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳು, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯುನಿಸೆಫ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವು ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಯುನಿಸೆಫ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಂಡಳಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩ ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನಿಸೆಫ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು  ಯುನಿಸೆಫ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಭೆಯು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದಿನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಆಫ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ೧೯೯೯- ೨೦೦೨ ಗೆ ಸಹಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೫- ೨೦೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಜನರಿಂದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ, ಬಡವರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು" ಇದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗ:
ಮಿಷನ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="0">
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ: ಭಾರತ ವರ್ಗ: ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಅಶ್ವಿನಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ
ಅಶ್ವಿನಿಯವರು ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟು.ಓಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಇವಳು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪದಕ್ಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
ಸಾಧನೆ
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಆಗುವ ಕನಸು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಶ್ವಿನಿ ಮೂರನೇ ತರಗತಿಯಿಂದಲೇ ಸಾಧನೆಯ ಮೆಟ್ಟಲೇರಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಳು. ಇವಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದರೆ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು ಬಳಿಕ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ. ಹೀಗೆ ಇವಳು ೮ ಕಿ.ಮೀ. ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಎದುರಾಗುತಿದ್ದವು, ಆಗ ಓಡಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದ ಅಶ್ವಿನಿ ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿನ್ನದ ಕುವರಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಳೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಮಿಂಚಲೇಬೇಕೆಂದು ಛಲದಿಂದ ಸಾಧನೆಯ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದ ಅಶ್ವಿನಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಏಷ್ಯಾಡ್ ನಲ್ಲಿ 400 ಮೀ. ಓಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಈಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತ ಹೋದಳು. ನಂತರ ಈಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿದ್ಯಾನಗರದಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮುಗಿಸಿದಳು. 10ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜಳಾಗಿದ್ದಳು. ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಈಕೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ತನ್ನದಾಗಿಸುತ್ತ ಬಂಗಾರದ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರೆದಳು. ಬಳಿಕ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಇವಳು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದುದು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ ಗೇಮ್ಸ್ ಮೂಲಕ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಇವಳ ಬೇಟೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ ಗೆದ್ದ ನೆನಪು ಹಸಿರಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಕರಾವಳಿಯ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ 400 ಮೀ. ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಿನ್ನ ಪಡೆದು ಕ್ರೀಡಾ ಮುಕುಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗರಿ ಪೋಣಿಸಿದರು. ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 4×400 ಮೀ. ರಿಲೇ ಓಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಳು. ಈಕೆ ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಟಾಟಾ ಕ್ರೀಡಾ ಆಕಾಡೆಮಿ ಕೋಚ್, ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಸತಾಮ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅಶ್ವಿನಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅಶ್ವಿನಿ ಮೊದಲು 800 ಮೀ. ಓಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 400 ಮೀ. ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಳು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು ಇವಳ ಅದೃಷ್ಟ. ಉಕ್ರೇನ್ ನ ಕೋಚ್ ಯೂರಿ ಒಗಾರೊಡ್ನಿಕ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅಶ್ವಿನಿ 400 ಮೀ. ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ ತೋರಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಅಶ್ವಿನಿ 400 ಮೀ. ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆ 2010 ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಮುಕ್ತ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಳು. ಮತ್ತೆ ಅವಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಹೀಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 59 ಸೆಕೆಂಡ್ ಸಾಧನೆಯೊಡನೆ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಫೈನಲ್ ಗೆ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಳಾದಳು. ಆದರೆ ಈ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಅಶ್ವಿನಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಪಟ್ಟು ತನ್ನ ಸಮಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 16ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 56.15 ಸೆಕೆಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರಿ ತಲುಪಿ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಭಾಜನಳಾದಳು. ಇದು ಅವಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾದನೆಯೆಂದೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಈಮೂರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಭಾರತ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ನ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಿ.ಟಿ ಉಷಾಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೂ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಉಷಾ ಕೂಡ 400 ಮೀ ಹರ್ಡಲ್ಸ್ ಓಟಗಾರ್ತಿಯೇ. 1984ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನ ಕೂದಲೆಳೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು. ಆಗ ಅವರು ಓಡಿದ ಅವಧಿ (55.42ಸೆ.) ಇನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇವಳು ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಡೆದ ಓಟದ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಳು. ಇವಳ ನಂತರ ಪದಕ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಓಟಗಾರ್ತಿ ಈ ಅಶ್ವಿನಿ. ಉಷಾ 1986ರ ಸೋಲ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ್ದರು. ಆ ಬಳಿಕ 24 ವರ್ಷದ ಅಧಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರ್ಯಾರು ಏಷ್ಯಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಶ್ವಿನಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅಶ್ವಿನಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಯೋಗ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಗಂಟೆ ಕಠಿಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಉತ್ತಮ ಅಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಪಟಿಯಾಲಾಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ತನ್ನ ಈ ಊರಿಗೆ ಬರುವುದು ಕನಸಿನ ಮಾತು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವುದು ಉಂಟು. ಊರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅಭ್ಯಾಸ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆದರಿ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು. ಅಶ್ವಿನಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವಳ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ, ಅಣ್ಣ, ಅಕ್ಕ ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಇಂದು ಅಶ್ವಿನಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಅಶ್ವಿನಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಈಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದವು. ಒಂದು ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಅಶ್ವಿನಿಯನ್ನು ಇಂದು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲೂ ಚಿನ್ನದ ಕುವರಿಯಾದಳು. 2010 ಇವಳ ಅದೃಷ್ಟ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ರಾಣಿಯಾದಳು. ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ 2 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ತುಂಬ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಆ ತ್ಯಾಗ ಫಲ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಅಶ್ವಿನಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇವಳ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಈಕೆಯ ಕೋಚ್ ರಮೇಶ್, ಮಂಜುನಾಥ್, ಅರ್. ಎಸ್. ಸಿದ್ದು, ಸತ್ನಾಮ್ ಸಿಂಗ್, ಜಾರ್ಕಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ, ಅಮೆಚೂರ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಜಮ್ಷೆಡ್ಪುರದ ಟಾಟಾ ಕ್ರೀಡಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರೈಲ್ವೆ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಅಶ್ವಿನಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಒಂದೊಂದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುತ್ತಿರುವ ಈ ಭಾರತದ ಭರವಸೆಯ ಓಟಗಾರ್ತಿಯ ಮುಂದಿನ ಕನಸೇನೆಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಾಗಿದೆ.
ಮಂತ್ರಾಲಯ
ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಕರ್ನೂಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂತ್ರಾಲಯ| ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಊರು. ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ರವರ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೊಂಡ ಸ್ಥಳ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮೊದಲು ಇದಕ್ಕೆ ಮಂಚಾಲೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿದೇವತೆ ಮಂಚಾಲಾಂಬಿಕೆ (ಮಂತ್ರಾಲಯಾಂಬಿಕೆ) ಯಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಿಂದೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಂಚಾಲಾಂಬಿಕೆ (ಭವಾನಿಯ ಮತ್ತೂಂದು ಹೆಸರು) ಆತನ ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಳೆಂದೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಲದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತ ಯಜ್ಞ ನಡೆಸಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ ಮಾಡುವಾಗ ಚೈತ್ರಯಾತ್ರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೂ ಅನುಸಾಲ್ವನಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತೆಂದೂ ಆಗ ಅನುಸಾಲ್ವನ ರಥ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಈತನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಅರ್ಜುನ ರಥವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದಾಗ ಅನಸಾಲ್ವನ ರಥ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಈತ ಸೋತುಹೋದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ವಿಜಯದ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.
ರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ರಾಯರ ಸೇವೆಗೈದು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ರಾಯರಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳ ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಇದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಪ್ರದೇಶ 1792ರ ತನಕ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಆಳರಸರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. 1630ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಸದಿಲ್ಲೀಖಾನ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದ. ಈತನ ದಿವಾನ ವೆಂಕಣ್ಣಪಂಡಿತರಾಯರ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ.
ತೀರ್ಥಾಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯರು ಆದವಾನಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನವಾಬ ರಾಯರ ತಪಃ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಅವರು ಕೇಳಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಜಹಗೀರು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ವಚನವಿತ್ತ. ಆಗ ರಾಯರು ಮಂಜಾಲೆಯನ್ನು ದಾನರೂಪವಾಗಿ ಕೊಡುವಂತೆ ನವಾಬನನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ವೆಂಕಣ್ಣಪಂಡಿತ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಬರೀ ಮರಳು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಕೆ ಬಯಸಿದಿರಿ ಎಂದು ರಾಯರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ರಾಯರು ತಾನೇ ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿದ್ದು ಯಜ್ಞಮಾಡಿದ ಜಾಗ ಅದೆಂದು ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವ ತಿಳಿಸಿದರಂತೆ. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಒಬ್ಬ ಫಕೀರನ ವಶದಲ್ಲಿರಲಾಗಿ ವೆಂಕಣ್ಣ ದಿವಾನ ಅದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಟ್ಟುದಲ್ಲದೆ ನವಾಬನ ಹಣದಿಂದಲೇ ಮಠವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟನೆಂದು ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರಾಯರ ಬೃಂದಾವನ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿದ್ದಾಗ ಯಜ್ಞ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1971ರಲ್ಲಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು
ಚೆನ್ನೈ_ಬೊಂಬಾಯಿ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಾಲಯಮ್ ರೋಡ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ 15 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಾಲಯಮ್ ರೋಡ್ ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ 28 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಂತಕಲ್ ಜಂಕ್ಷನ್‍ನಿಂದ 93 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯಮ್ ರೋಡ್ ಸ್ಟೇಷನ್‍ಗೆ ಅಣುಮಂತ್ರಾಲಯ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಿದೆ.
ಆದವಾನಿಯಿಂದಲೂ ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳಿವೆ.
ಮಂತ್ರಾಲಯಮ್ ರೋಡ್ ಸ್ಟೇಷನ್‍ ಹತ್ತಿರವೇ ಹರಿವಾಣ ಹನುಮಂತಾಚಾರ್ಯರ ಛತ್ರವಿದೆ. ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಊಟ ವಸತಿಯ ಏರ್ಪಾಡು ಉಂಟು. ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಛತ್ರಗಳಿವೆ. ಮಠದ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ, ತಾರು, ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯಉಂಟು. ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಹೋಟಲುಗಳೂ ಅಂಗಡಿಗಳೂ ಇವೆ.
ಹವಾಗುಣ
ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬಲು ಬಿಸಿಲು, ಸೆಕೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಮರಳು ಕಾದು ತಿರುಗಾಡುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಡೆಕ್ಕನ್ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು
thumb| ಜೋಡಿಗೆರೆ ಒಣ ಅರಣ್ಯಗಳು, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] thumb| [[ತೆಲಂಗಾಣ|ತೆಲಂಗಾಣದ ಮಸ್ತ್ಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು]] ಡೆಕ್ಕನ್ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಸೆರಿಕ್ ಪೊದೆ ಸಸ್ಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ. ಈಗ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮುಳ್ಳು ಪೊದೆಗಳ ರೀತಿಯ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ, ಕವಲೊಡೆಯುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪೈನಿ ಮತ್ತು ಜೆರೋಫೈಟಿಕ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಮುಳ್ಳಿನ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಮೃಗದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕಳೆಗಳಿಂದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಈ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶವು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನದ ಸಣ್ಣ ತೇಪೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ
ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು ೭೫೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮಳೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೪೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಅನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯರಾಶಿ
ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಅರಣ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮೂಲ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ತೇಪೆಗಳು, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ತೆರೆದ, ಕಡಿಮೆ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮರಗಳು ೬-೯ ಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹುಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸೊಪೊಗನ್ ಫುಲ್ವಸ್, ಹೆಟೆರೊಪೊಗಾನ್ ಕಂಟೊರ್ಟಸ್, ಎರೆಮೊಪೊಗಾನ್ ಫೊವೊಲಾಟಸ್, ಅರಿಸ್ಟಿಡಾ ಸೆಟೇಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟಿಲೋಕ್ಟೇನಿಯಮ್ ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪೈನಿ ಮತ್ತು ಜೆರೋಫೈಟಿಕ್ ಜಾತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ ಅಕೇಶಿಯ ಜಾತಿಗಳು, ಬಾಲನೈಟ್ಸ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿ, ಕಾರ್ಡಿಯಾ ಮೈಕ್ಸಾ, ಕ್ಯಾಪ್ಪರಿಸ್ ಎಸ್‌ಪಿಪಿ., ಪ್ರೊಸೊಪಿಸ್ ಎಸ್‌ಪಿಪಿ., ಅಜಾಡಿರಾಚ್ಟಾ ಇಂಡಿಕಾ, ಕ್ಯಾಸಿಯಾ ಫಿಸ್ಟುಲಾ, ಡಯೋಸ್ಪೈರೋಸ್ ಕ್ಲೋರೊಕ್ಸಿಲಾನ್, ಕ್ಯಾರಿಸ್ಸಾ ಕಾರಂಡಾಸ್ ಮತ್ತು ಫೋನಿಕ್ಸ್. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಒಣ, ಬಂಡೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಗಿದ್ದು, ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪೊದೆಸಸ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಣ್ಣ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹುಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕೇಶಿಯ ಪ್ಲಾನಿಫ್ರಾನ್‌ಗಳ ತೆಳುವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಮುಳ್ಳಿನ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಛತ್ರಿ-ಆಕಾರದ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಉಳಿದಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯರಾಶಿಯು ( ಸೈಕಾಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ ) ಮತ್ತು ಸೈಲೋಟಮ್ ನುಡಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಔಷಧೀಯ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ತೂರು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದೊಳಗೆ ಶೋರಿಯಾ ತಳೂರ ಎಂಬ ಮರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತೋಪು ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಭಾಗವನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಲ್ಲಮಲ ಮತ್ತು ಶೇಷಾಚಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವು ( ಪ್ಟೆರೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟಲಿನಸ್ಗೆ ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಪರೂಪದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮರ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮರದ ಔಷಧೀಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ
ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಒಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮುಳ್ಳಿನ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ (ಆರ್ಡಿಯೊಟಿಸ್ ನಿಗ್ರಿಸೆಪ್ಸ್ ) ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ( ಆಂಟಿಲೋಪ್ ಸೆರ್ವಿಕಾಪ್ರಾ ) ಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾತಿಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಕಾಡುಗಳು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ ( ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ), ಭಾರತೀಯ ಆನೆ ( ಎಲಿಫಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್ ), ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನೀಲ್ಗೈ ಹುಲ್ಲೆ ( ಬೋಸೆಲಾಫಸ್ ಟ್ರಾಗೊಕಮೆಲಸ್) ) ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶವು ೯೬ ಸಸ್ತನಿ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ: ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ರೌಂಡ್ಲೀಫ್ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಹಿಪ್ಪೊಸಿಡೆರೋಸ್ ಸ್ಕಿಸ್ಟಾಸಿಯಸ್ ), ಕೊಂಡಾಣ ಮೃದು-ತುಪ್ಪಳದ ಇಲಿ ( ಮಿಲ್ಲರ್ಡಿಯಾ ಕೊಂಡನಾ ), ಮತ್ತು ಎಲ್ವಿರಾ ಇಲಿ ( ಕ್ರೆಮ್ನೊಮಿಸ್ ಎಲ್ವಿರಾ ). ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಬೆದರಿಕೆಯಿರುವ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಗೌರ್ ( ಬೋಸ್ ಗೌರಸ್ ), ಧೋಲ್ ( ಕ್ಯೂನ್ ಆಲ್ಪಿನಸ್ ), ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ ( ಮೆಲುರ್ಸಸ್ ಉರ್ಸಿನಸ್ ), ಚೌಸಿಂಗ ( ಟೆಟ್ರಾಸೆರಸ್ ಕ್ವಾಡ್ರಿಕಾರ್ನಿಸ್ ) ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಕ್ ( ಆಂಟಿಲೋಪ್ ಸೆರ್ವಿಕಾಪ್ರಾ ) ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಲೆಂಡರ್ ಲೋರಿಸ್‌ನಂತಹ ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಡೆಕ್ಕನ್ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಜಾತಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ: ಜೆರ್ಡನ್ಸ್ ಕೋರ್ಸರ್ ( ರೈನೋಪ್ಟಿಲಸ್ ಬಿಟೊರ್ಕ್ವಾಟಸ್ ), ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಜಂಗಲ್‌ಫೌಲ್ ( ಗ್ಯಾಲಸ್ ಲಾಫಾಯೆಟಿ ) ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಮುಂಭಾಗದ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ( ಮೆಗಲೈಮಾ ಫ್ಲೇವಿಫ್ರಾನ್‌ಗಳು . ) ಜೆರ್ಡನ್ಸ್ ಕೋರ್ಸರ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ನಂತರ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ಲೆಸರ್ ಫ್ಲೋರಿಕನ್ ( ಸಿಫಿಯೋಟೈಡ್ಸ್ ಇಂಡಿಕಸ್ ) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬಸ್ಟರ್ಡ್ ಸಹ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಅಂತಹ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ೬೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಹರ್ಪಿಟೋಫೌನಾ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉಭಯಚರಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟಫ್ರಿನಸ್ ಹೋಲೋಲಿಯಸ್, ಹಲ್ಲಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹೆಮಿಡಾಕ್ಟಿಲಸ್ ಸ್ಕಾಬ್ರಿಸೆಪ್ಸ್, ಹೆಮಿಡಾಕ್ಟಿಲಸ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಾಟಸ್, ಓಫಿಸಾಪ್ಸ್ ಲೆಸ್ಚೆನಾಲ್ಟಿ, ಯುಟ್ರೋಪಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳು. ಕೊಲುಬರ್ ಭೋಲನತಿ, ಕ್ರಿಸೊಪೆಲಿಯಾ ಟ್ಯಾಪ್ರೊಬಾನಿಕಾ. ಅಂತಹ ರೂಪಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಆಮೆ, ಭಾರತೀಯ ಊಸರವಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಮಾನಿಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಹರ್ಪಿಟೋಫೌನಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
೯,೪೩೦ ಚದರ ಕಿ ಮೀ, ಅಥವಾ ೩%, ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದವು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ೪೧೧೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿವೆ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
https://www.worldwildlife.org/ecoregions/im130
ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ, ಅಹಮದಾಬಾದ್
thumb
ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ ಕಾಲೂಪುರ್ (ಗುಜರಾತಿ: શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ, ದೇವನಾಗರಿ: श्री स्वामिरायण मन्दिर, अहमदाबाद) ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಪಂಥವಾದ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‍ನ ಕಾಲೂಪುರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಈ ಪಂಥದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣರ ಆದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ನರ್ ನಾರಾಯಣ್ ದೇವಾಲಯವು ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ತೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂವೇದ್ಯವಾದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಂಗಳಕರ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಲಾಂಛನಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಮಾಜಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. thumb|336x336px|ನರ್ ನಾರಾಯಣ್: ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ನರ್‌ನಾರಾಯಣ್ ದೇವ್, ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ದೇವ್, ಧರ್ಮಭಕ್ತಿಮಾತಾ ಮತ್ತು ಹರಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಹಾರಾಜ್, ಬಾಲ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಘನಶ್ಯಾಮ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಹಾಗೂ ರಂಗ್‍ಮೋಹಲ್ ಘನ್‍ಶ್ಯಾಮ್ ಮಹಾರಾಜ್.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಕರ್ಮವೀರ
ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕರ್ಮವೀರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಜನನ ೧೯೨೧ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೫ ರಂದು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಾಯಿತು.ದಿವಾಕರ ರಂಗನಾಥರಾಯರು,ಹುಕ್ಕೇರಿಕರರು ಈ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಾಭಿಮಾನಿ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಕದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರೂ,೧೯೪೨ ರವರೆಗೆ ಕುಂಟುತ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ., ಕಾರ್ನಾಡ ಸದಾಶಿವರಾವ್ ಮೊದಲಾದವರ ಸಹಕಾರ ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೇಣಿಗೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಂದೋಲನದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು.
ಪುನಃ ಆರಂಭವಾದದ್ದು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ