cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೇರಳ ನಟನಮ್
ಕೇರಳ ನಂದನಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರು
ಗಾಂಧೀವಾದಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಧೀನಬಂಧುವಿನ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಎಸ್‌ಕೆ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರು ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಬಗ್ಗೆ  "ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್  ಅವರು ಶಾಂತಿನಿಕೇತನವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಲೆಯ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರ ಸಭೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಉಜ್ವಲವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ 'ಚಂಡಾಲಿಕಾ,' 'ಚಿತ್ರಾಂಗಧಾ' ಮತ್ತು 'ಸ್ಯಾಮಾ' ನಂತಹ ಗುರುದೇವ್ ಅವರ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವಭಾರತಿಯಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದು ಪ್ರತಿಭಾ ನೃತಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮದೇ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತ್ರಿವೇಂದ್ರಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೪ ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭೂಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವುಳ್ಳ 'ತಿಲಕ್ಕುನ್ನ ಮನ್ನು ' (ಕುದಿಯುತ್ತಿರುವ ಮರಳು) ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.
ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ 'ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್,' 'ಮನಿಷದಾ,' 'ಶಿವ ತಾಂಡವಮ್,' 'ಗಣೇಶ ನೃತಮ್,' 'ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ,' 'ಸೂರ್ಯ ನೃತಮ್,' 'ಗೀತೋಪದೇಶಮ್,' ಕಾಳಿದಾಸ ಅವರ 'ಕುಮಾರ ಸಂಭವಮ್,' 'ಶಾಕುಂತಲಮ್,' ಕುಮಾರನ್ ಅಸನ ಅವರ 'ಚಾಂಡಾಲ ಭಿಕ್ಷುಕಿ,' ವಲ್ಲತೋಳ ಅವರ 'ಮಗ್ಧಾಲನ ಮಾರಿಯ,' 'ಗುರುವಂ ಶಿಷ್ಯನುಮ್,' ವಯಲಾರ್ ಅವರ 'ಆಯಿಷಾ,' ಚಂಗಂಪುಳಾ ಅವರ 'ರಾಮನನ್' ಮತ್ತು 'ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ್,' 'ಮೋಹಿನಿ ರುಕ್ಮಾಂಗಧಾ,' 'ಸಾವಿತ್ರಿ,' 'ದಕ್ಷಯಾಗಂ,' 'ಏಕಲವ್ಯನ್,' 'ಚಿಲಪ್ಪಡಿಕಾರಂ,' ಗ್ರೀಕ್ ಕಥೆಯಾದ 'ಪೈಗಮಲಿಯೋನ್,' ಚೀನಾದ ಕಥೆ 'ಫಿಶರ್‌ಮೆನ್ಸ್ ರಿವೆಂಜ್,' ಜಪಾನೀಸ್ ಕಥೆಯಾದ 'ಎಸಾಶಿಯುವೋ' (ಪ್ರಾಪಿಡಿಯನ್ ಪಥಾಲಥಿಲ್), ಬೈಬಲ್ ಕಥೆಯಾದ 'ಸಾಲೋಮ್' ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟವುಗಳ ರಚನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು 'ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್,' 'ಕುಮಾರ ಸಂಭವಮ್,' 'ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್,' 'ಹೃಷ್ಯ ಶ್ರೀರಂಗಮ್' ಮತ್ತು 'ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್'ನಂತಹ ಹಲವಾರು ನೃತ್ಯರೂಪಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ 'ಹಿಮವಂತೆ ಮಕ್ಕಳ್ ' (ಹಿಮಾಲಯದ ಮಕ್ಕಳು) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯರೂಪಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಆಗಿನ ಕೇರಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ವಿ.ವಿ.ಗಿರಿ ಅವರು ಎಷ್ಟು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದರೆಂದರೆ ಅವರು ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜ ಭವನಕ್ಕೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಂದನಾಪೂರ್ವಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಸಾರವು ಇಲ್ಲಿದೆ.
"ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್‌ನ ಪ್ರತಿಭಾ ನೃತಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹೆಸರಾಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೃತ್ಯಪಟು ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಕ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಆಧರಿಸಿದ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ನಾಟಕವು ನಾವು ವೈದಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿ ಬಂದ ಹಲವು ಅವಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಂತನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪನೆ ಮಾಡುವ ನಾಟಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉತ್ಸುಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."
ತ್ರಿವೇಂದ್ರಂನ ಹಸನ್ ಮಾರ್ರಿಕರ್ ಹಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಷಷ್ಠಿಯಬ್ಧಪೂರ್ತಿ (೬೦ ನೇ ಜನ್ಮದಿನ)ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಪಾನಿಕ್ಕರ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವೇಂದ್ರಂನ ನಾಗರಿಕರು ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರಿಗೆ 'ಗುರು' ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದರು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಕುರಿತಂತೆ ಇವರ ನಟೀಯ ನಿರಿಶನಮ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವು ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.
ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರು ಕಾಲಪ್ಪುರಕ್ಕಲ್ ಕುಟುಂಬದ, ಅಲಂಗಾಡ್ ಪರವೂರಿನ, ಹಿಂದಿನ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸೂಪರಿಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೊಲೀಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲ ಪಾಣಿಕ್ಕರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮೋಹನವಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರ ಪತ್ನಿಯೂ ಸಹ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ೮೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೧೯೯೮ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕವು ಮೂಲಧಾತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸ. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಮೊದಲು ರಷ್ಯಾದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಮೆಂಡಲೀವ್ ರಚಿಸಿದನು. ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಗುಣಧರ್ಮಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆವರ್ತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೋಷ್ಟಕದ ವಿನ್ಯಾಸ
* ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಖಜುರಾಹೊ
thumb|right|ಖಜುರಾಹೊ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಖಜುರಾಹೊ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ, ದೆಹಲಿಯಿಂದ ೬೨೦ ಕಿಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಖಜುರಾಹೊ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಶೃಂಗಾರಮಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಜುರಾಹೊ ಚಂಡೇಲಾ ರಜಪೂತರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿ೦ದ ೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಈ ರಾಜವ೦ಶದ ಅರಸರು, ಖಜುರಾಹೊ ದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೫೦ ರಿಂದ ೧೦೫೦ ರ ವರೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶ ಎ೦ಟು ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ದ್ವಾರದ ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಖರ್ಜೂರದ ವೃಕ್ಷಗಳಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ "ಖಜುರಾಹೊ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಎಂಬತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ೨೨ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಸುಮಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ೨೨ ಚ. ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ.
ಖಜುರಾಹೊ ದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಸಮೂಹ ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಎಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯವಾದ ಈ ಮಂದಿರಗಳು ಆಗಿನ ರಾಜರ ಮತ್ತು ಜನತೆಯ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ.
ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳು
ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಜಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣವಾದರೂ ಎತ್ತರವಾದ ವಿಶಾಲ ಜಗತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಮಂದಿರಗಳು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣವಾದ ಉತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹ, ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಮಂಟಪಗಳೇ ಈ ಭಾಗಗಳು. ಕೆಲವು ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತರಾಲ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇವೆ. ಎತ್ತರವಾದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ತಳಭಾಗದ ಅಂತಸ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು, ಬಾಗಿಲು ಕಿಟಕಿಗಳು, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉನ್ನತವಾದ ಶಿಖರಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದು ಕಟ್ಟಡದ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಂಕರಣ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆನಂದಮಯ ತೃಪ್ತ ಜೀವನದ ಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಮಾನವರ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ದೇವತೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದ ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡವೇ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಮೆಟ್ಟುಲುಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಡದ ಶಿಖರ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ; ಕಟ್ಟಡದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರಶಿಖರದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಶಿಖರಗಳು ಅದರ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮತೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ, ಸ್ಥಳಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಒಳಹೊಗಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಅರ್ಧಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಂಟಪದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಂತರಾಳದ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವೇ ಗರ್ಭಗೃಹ. ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಡಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅದರ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೋದಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೂರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸ ಕಲಾ ಐಸಿರಿಯ, ಕಲೆಗಾರನ ಮಹೋನ್ನತೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯದ ಮಂಟಪದ ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಖಜುರಾಹೊ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ಕøಷ್ಟವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕಾರದ ವೃತ್ತ, ಅರ್ಧವೃತ್ತ ಮತ್ತು ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಯನಮನೋಹರವಾದ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು, ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಶೈವ ವೈಷ್ಣವ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂದರ್ಯ ಮಹಾದೇವ್ ಭಾರತದ ಅತಿಸುಂದರ ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬೇಲೂರು, ಹಳೆಯಬೀಡುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 109 ಅಡಿ ಉದ್ದ 60 ಅಡಿ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ 116 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ಜಗತಿಯಿಂದ 88 ಅಡಿ ಇರುವ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಬೃಹತ್ತಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಘನವಾಗಿ, ಎತ್ತರದಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ, ಒಂದನ್ನೊಂದು ಮೀರಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯವಾಗಿ ನಿಮಿರಿನಿಂತ ಗಿರಿಶೃಂಗದಂಥ ಗರ್ಭಾಂಕಣದ ಶಿಖರದ ಔನ್ನತ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಹೃನ್ಮನಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭುವನೇಶ್ವರದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದಂತೆ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಸುರಸುಂದರಿಯರು, ವಿದ್ಯಾಧರೆಯರು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಭಾವಗಳ ರಮಣೀಯ ಶಿಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಲಾಸಂಪತ್ತು, ಭಾವಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದುದೆಂದು ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರು ಉದ್ಗಾರವೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜ ವಿಷ್ಣುಮಂದಿರ 85 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 44 ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಪಂಚಾಯತನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆರು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೋರಣಗಳು, ಸ್ತಂಭಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳ ಅಲಂಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅವು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಶೋಭೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಜೈನ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಜಿನನಾ ಬಸದಿ 60 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 30 ಅಡಿ ಅಗಲವಾದ್ದು.
ಈ ಗುಂಪಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಳಾದ ಜೈನಮಂದಿರವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ದು. ಘಂಟೈ ಮಂದಿರವೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಈ ಮಂದಿರ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದಾಗ ಆ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಕುಟಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈಗ ಉಳಿದಿರುವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಉತ್ತಮ ಕೈಚಳಕ ತೋರುವ ಕಂಬಗಳು, ಭವ್ಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ನೋಟಕರ ಕಣ್ಮನಗಳನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮಂದಿರಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ; ಕೆಲವು ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಖಜುರಾಹೊದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಮಹೋನ್ನತ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆಂದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಖಜುರಾಹೊದ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ನಗ್ನ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಅಸಾಧಾರಣ ಸುಂದರ ದೇಹಗಳು ಬಾಗಿ ಬಳುಕುತ್ತ ನೋಟಕರ ಚಿತ್ತವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುವ ವಿವಿಧ ಶೃಂಗಾರ ಪ್ರಧಾನ ಭಾವಭಂಗಿಗಳು, ಪುರುಷರ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಿಸುವ ರಸಮಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಒಂದೊಂದು ನೋಟಕ್ಕೂ ಹೊಸಹೊಸ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಭಾರತೀಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅತಿಮಾನುಷ ಕಲಾದವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಖಜುರಾಹೊ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ವಿಶ್ವದ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಎ೦ಬುದು ಒ೦ದು ಅಜೈವಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಕರಣ. ಇದನ್ನು ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಡರ್ಮಟೈಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆ‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಕೆ+ ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪− ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಉಪ್ಪು. ಇದು ಬಲವಾದ ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್. ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ ತೀವ್ರವಾದ ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ನೇರಳೆ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯು ಪ್ರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕೆನ್ನೇರಳೆ-ಕಪ್ಪು ಹೊಳೆಯುವ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
೧೬೫೯ ರಲ್ಲಿ, 'ಜೋಹಾನ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗ್ಲೌಬರ್' ಅವರು ಖನಿಜ ಪೈರೋಲುಸೈಟ್ (ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ) ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬೆಸುಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮಿಶ್ರಣವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ ಹಸಿರು ದ್ರಾವಣವನ್ನು (ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್) ನೀಡಿತು. ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ದ್ರಾವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ವರದಿಯು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಲಂಡನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ 'ಹೆನ್ರಿ ಬೋಲ್ಮನ್ ಕಾಂಡಿ' ಸೋಂಕುನಿವಾರಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪೈರೋಲುಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (ಎನ್‌ಎಒಎಚ್) ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸುವುದು ಸೋಂಕುನಿವಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಈ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು 'ಕಾಂಡಿಸ್ ಫ್ಲೂಯಿಡ್' ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆದರೂ, ಪರಿಹಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎನ್‌ಎಒಎಚ್ ಗಿಂತ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (ಕೆ‌ಒಎಚ್) ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಹರಳುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಫಟಿಕದ ವಸ್ತುವನ್ನು 'ಕಾಂಡಿ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು' ಅಥವಾ 'ಕಾಂಡಿಸ್ ಪೌಡರ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ತಯಾರಿಸಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಾಂಡಿ ತರುವಾಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ದಾವೆ ಹೂಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರು ಇದನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಪೌಡರ್ನ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಈಗ ಇತರ ಆಕ್ಸಿಡೈಜರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಚನೆ
ಕೆ‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ ಆರ್ಥೋಹೋಂಬಿಕ್ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: ಎ = ೯೧೦.೫ ಪಿಎಮ್, ಬಿ = ೫೭೨.೦ ಪಿಎಮ್, ಸಿ = ೭೪೨.೫ ಪಿಎಮ್. ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೋಟಿಫ್ ಬೇರಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅದು ಘನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಘನದಲ್ಲಿ (ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ), ಪ್ರತಿ ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪− ಕೇಂದ್ರಗಳು ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಮ್‌ಎನ್‌-ಒ ಅಂತರಗಳು ೧.೬೨ಎ.
ಸಿದ್ಧತೆ
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಅನ್ನು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ನಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಖನಿಜ ಪೈರೋಲುಸೈಟ್ ಆಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೨ ಅನ್ನು ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೇಟ್‌ನಂತಹ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೂಲಗಳೂಂದಿಗೆ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨ ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೨ + ೪ ಕೆಒಎಚ್ + ೦೨ → ೨ ಕೆ೨ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ೨ ಎಚ್‌೨ಒ
ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು
ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಬಹುದು. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ: ೨ ಕೆ೨ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ಚಿಎಲ್‌೨ ೨ ಕೆಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ೨ ಕೆಇಎಲ್
ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ-ಪ್ರೇರಿತ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಬರೆಯಬಹುದು.: ೩ ಕೆ೨ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ೪ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ → ೨ ಕೆಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೨ + ೨ ಎಚ್‌೨ಒ + ೪ ಕೆಸಿಎಲ್
ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರ್ಬೊನಿಕ್ ಆಮ್ಲದಂತಹ ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲ ಸಾಕು: ೩ ಕೆ೨ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ೨ ಸಿಒ೨ → ೨ ಕೆಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ + ೨ ಕೆ೨ಸಿಒ೩ + ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೨
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಷಕಾರಿ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದ ಬಲವಾದ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಆಗಿ, ಕೆ‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ ಅನೇಕ ಸ್ಥಾಪಿತ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಚರ್ಮದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲು, ಇಂಪೆಟಿಗೊ, ಪೆಮ್ಫಿಗಸ್, ಬಾಹ್ಯ ಗಾಯಗಳು, ಡರ್ಮಟೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹುಣ್ಣುಗಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸೋಂಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧಿಗಳಾದ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ಗಳ ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಎಚ್‌ಒ ಮಾದರಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಅನ್ನು ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸಾಂಡ್" ಫಿಲ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಬಾವಿ ನೀರಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ (ಕೊಳೆತ ಮೊಟ್ಟೆಯ ವಾಸನೆ) ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಪಾಟ್-ಪೆರ್ಮ್" ಅನ್ನು ಪೂಲ್ ಸರಬರಾಜು ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸೋಂಕು ನಿವಾರಕಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಬ್ರಾ ಮಸ್ಸೆಲ್‌ಗಳಂತಹ ಉಪದ್ರವ ಜೀವಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ
ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೆ‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ ನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅನ್ವಯವು ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕ್ಲೋರಂಫೆನಿಕಲ್, ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್, ಐಸೊನಿಕೋಟಿನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪಿರಜಿನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಜರ್ಮನ್ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಡಾಲ್ಫ್ ವಾನ್ ಬೇಯರ್ ನಂತರ ಬೇಯರ್‌ನ ಕಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆ‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೪ ಅನ್ನು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾವಯವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತತೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಕವು ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್‌ನ ಕ್ಷಾರೀಯ ದ್ರಾವಣವಾಗಿದೆ. ಡಬಲ್ ಅಥವಾ ಟ್ರಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ (-ಸಿ = ಸಿ- ಅಥವಾ -ಸಿ≡ಸಿ-) ಕ್ರಿಯೆಯು ಕೆನ್ನೇರಳೆ-ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮಸುಕಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಡಿಹೈಡೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಎಸ್ಟರ್ಗಳು) ಸಹ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ "ವಯಸ್ಸು" ರಂಗಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಂದು ಎಮ್‌ಎನ್‌ಒ೨ ಗೆ ಅದರ ಸಿದ್ಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಹೆಸ್ಸಿಯನ್ ಬಟ್ಟೆ (ಬರ್ಲ್ಯಾಪ್), ಹಗ್ಗಗಳು, ಮರ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಮೇಲೆ "ನೂರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ" ಅಥವಾ "ಪ್ರಾಚೀನ" ನೋಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ಪೇಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಡ್ರಗ್ ಎನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಪರ್ಪಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಪರ್ಮಾಂಗನೇಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ
ಉದ್ಧವ್ ಬಾಳ್ ಠಾಕ್ರೆ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಶಿವಸೇನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಿವಸೇನೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬಾಳ್ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಪುತ್ರ. . ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗುವ ಮೊದಲು, ಉದ್ಧವ್ ರವರು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ದೈನಂದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ "ಹಿಂದೂ" ವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಕ್ಷವು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಬೃಹನ್ ಮುಂಬೈ ಪುರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಜನವರಿ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಉದ್ಧವ್ ರವರು ಜುಲೈ ೨೭, ೧೯೬೦ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಶಿವಸೇನೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬಾಳ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರ ಪುತ್ರ. ಉದ್ಧವ್ ರವರು ರಶ್ಮಿ ಠಾಕ್ರೆ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಆದಿತ್ಯ, ಯುವಸೇನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಿರಿಯ ಮಗ ತೇಜಸ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಬಫಲೋ ನಗರದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರಂದು ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆಗೆ ಎದೆ ನೋವು ವರದಿಯಾದ ನಂತರ ಲೀಲಾವತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಂಜಿಯೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ಕೋಟೆಗಳ ವೈಮಾನಿಕ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಜೆಹಂಗೀರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ದೇಶ (೨೦೧೦) ಮತ್ತು ಪಹವ ವಿಠ್ಠಲ್ (೨೦೧೧) ಎಂಬ ಫೋಟೋ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಢರಾಪುರ ವಾರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವರ್ಕರಿಗಳ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೬೦ ಜನನ
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ‌‌ (, ಅಥವಾ ; (ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ : ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್/ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌/ಎಂಬ್ರಾ/ಎಂಬುರ್ರೀ) ನಗರವು (ಗೇಲಿಕ್‌ ಭಾಷಿಕ: ಡುನ್‌ ಐಡೆಯಾನ್ನ್‌‌‌‌) ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಬಹು ಜನಭರಿತ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಬೃಹತ್‌‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌'ನ 32 ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಿ ಪೌರಸಮಿತೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮಹಾನಗರ ಪೌರಸಮಿತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 30-ಚದರ-ಮೈಲಿಗಳ (78 km2) ಗ್ರಾಮೀಣ/ಹೊರವಲಯದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನಾರ್ತ್‌/ಉತ್ತರ ಸೀ/ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಫೋರ್ತ್‌‌‌ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ನಗರವನ್ನು ಯುರೋಪ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಹಳ್ಳತಿಟ್ಟುಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಲ್ಲುಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡ ಸಂರಚನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪೀಠಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ಞಾನೋದಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದ ಅಥೆನ್ಸ್‌‌‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಮಹಾನಗರವು ಗಳಿಸಿತ್ತು. 1995ರಲ್ಲಿ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾನಗರದೊಳಗೆ 4,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ 40 ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 23%ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 23%ರಷ್ಟನ್ನು ಮೇ 2010ರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಗರವು, UKಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಇಂತಹುವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು 2009ರ ಮಧ್ಯ ವರ್ಷೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 477,660ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ/ಸ್ವತಂತ್ರ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಆದಿ ಭಾಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಫ್ರಿಂಜ್‌ ಆಚರಣೆ (ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ‌ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಸವ), ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸೇನಾ ಭೇರಿ ವಾದನೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕೋತ್ಸವಗಳು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವಾಗಿವೆ. ಇತರೆ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ಮನೇಯ್‌‌ ಬೀದಿ ಉತ್ಸವ (31 ಡಿಸೆಂಬರ್‌), ಬರ್ನ್ಸ್‌‌‌ ರಾತ್ರಿ/ನೈಟ್‌‌ (25 ಜನವರಿ), St. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿನ (30 ನವೆಂಬರ್‌), ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಟೇನ್‌ ಕೆಂಡದ/ಅಗ್ನಿ ಉತ್ಸವ (30 ಏಪ್ರಿಲ್‌)ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಮಹಾನಗರವು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌‌ನ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪ್ರವಾಸೀ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು 2009ರ YouGov ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ/ಮತದಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ "UKನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಹು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಾನಗರವನ್ನಾಗಿ" ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಾನೆಲ್‌ 4'ನ 2007ರ 4ಹೋಮ್ಸ್‌‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ವಾಸಿಸಲು ಬಹು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳ ವೆಂದು ಕೂಡಾ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಡ್ಡಹೆಸರು/ಉಪನಾಮಗಳು
ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಮರಮುಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಒಲೆ ಉರಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಚಿಮಣಿಗಳು ಕಂಬರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಹೊಗೆಯುಗುಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಲ್ಡ್‌‌ ರೀಕಿ (ಹಳೆಯ ಧೂಮಾವೃತ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಭಾಷಿಕ ಪದ) ಎಂಬ ಪ್ರೀತಿಯ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಮಹಾನಗರವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಎಂಬ್ರಾ" ಅಥವಾ "ಎಂಬ್ರೋ"ದ ಆಡುಮಾತಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಗಾರಿಯೋಚ್‌‌‌'ರ ಎಂಬ್ರೋ ಟು ದ ಪ್ಲಾಯ್ ‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಉತ್ತರದ ಅಥೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ‌‌‌. ಈ ನಗರವನ್ನು ಅನೆಡಾ ಅಥವಾ ಎಡೀನಾ ದಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹೆಸರಿನ ಗುಣವಾಚಕ ರೂಪವಾದ ಎಡಿನೆನ್‌ಸಿಸ್‌‌ ಅನ್ನು, ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ಭಾಷಿಕ ಪದ ಡುನ್‌‌‌‌ ಐಡೆಯಾನ್ನ್‌‌‌ ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಡುನೆಡಿನ್‌‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್ ‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಡುನೆಡಿನ್‌‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌‌ ನಗರವನ್ನು "ನ್ಯೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಈಗಲೂ ಅದನ್ನು "ದಕ್ಷಿಣದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌" ಎಂಬ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರ'ದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಹೆಸರಾದ ಎಡಿನಾ ವನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕವಿಗಳಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್‌‌ರವರುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌‌‌‌'ನ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣು ಎಂದು ಬೆನ್‌‌ ಜಾನ್ಸನ್‌‌ರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರೆ, ಸರ್‌ ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ರು ಯಾನ್‌/ಆಚೆಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಉತ್ತರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ  ಎಂದು ಮಹಾನಗರವನ್ನು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಮಹಾನಗರದ ಮತ್ತೋರ್ವ ಸುಪುತ್ರ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್‌‌ರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು "ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌‌ ಏನಾಗಬೇಕಿದೆಯೋ ಅದಾಗಿದೆ". thumb|780px|centre|ನೆಲ್ಸನ್‌ ಸ್ಮಾರಕದ ಕಡೆಯಿಂದ ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗಗಳ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ. ಪನೋರಮಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಬಾರ್ಕರ್‌ ಎಂಬ ಕುಂಚಕಲಾವಿದರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ತಮ್ಮ ಕುಂಚಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಟಂಕಿಸಿದರು.
ಭೂಗೋಳ
thumb|left|ಬ್ಲಾಕ್‌‌‌ಫರ್ಡ್‌‌ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗ‌ಳ ಎದುರಿಗಿರುವ ಅರ್ಥರ್ಸ್‌ ಸೀಟ್‌ನ ನೋಟ. thumb|left|ಪಶ್ಚಿಮ ಅರ್ಥರ್ಸ್‌ ಸೀಟ್‌ನಿಂದ ಸೇಲಿಸ್‌ಬರಿ ಕಗ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಫೋರ್ತ್‌‌‌ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮಹಾನಗರದ ಮೇರೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪೆಂಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಗುಡ್ಡ/ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ತೀವ್ರ ಹಿಮೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಮಹಾನಗರವು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಗ್ನಿಜನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ 350ರಿಂದ 400 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಠಿಣ ಬಸಾಲ್ಟ್‌‌ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೀಯ ಘನೀಕೃತ ಲಾವಾಗಳ ಚೆದರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅವು ಅಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ. ಅದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಮುಂದೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ದಪ್ಪ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗವಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಬೀಳಿಸಿದ, ಮೆದುಶಿಲೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಮೈಲಿಯುದ್ದದ ವಸ್ತುಗಳ ಕಡಿದಾದ ಇಳುಕಲು ಗುಡ್ಡ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಕಗ್ಗಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಬಾಲ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ ರಾಕ್‌. ಕಗ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಉತ್ತರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಿಮಪದರದ ಸವೆತವು ಅಗಾಧವಾದ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿತಲ್ಲದೇ ಈಗಿನ ಒಣಗಿಹೋದ ನಾರ್‌ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೊತ್ತಲವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಈ ಸಂರಚನೆಯು ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್‌ ಅವಧಿಯಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಹಾದುಹೋದ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಸವೆತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥರ್ಸ್‌ ಸೀಟ್‌ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಹೊಂದಿದೆ. ಥಟ್ಟನೆ ಎಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತೇದುಹೋಗುವಿಕೆಯಂತಹಾ ಸವೆತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಗ್ಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿರುವ ಹಿಮಪ್ರವಾಹದ ಬಾಲವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯ ಪೂರಿತವಾದ ಸೇಲಿಸ್‌ಬರಿ ಕಗ್ಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅರ್ಥರ್ಸ್‌ ಸೀಟ್‌ನಿಂದ ಮಹಾನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ ಟೆಸ್ಕೆನೈಟ್‌‌ ಪ್ರಪಾತಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಂಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವಸತಿಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಹಾನಗರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿಯು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡ ಉರುಳೆದಿಬ್ಬಗಳ ಸರಣಿಯುದ್ದಕ್ಜೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಟನ್‌ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈನ್‌ ಬೆಟ್ಟದಂತಹಾ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣಗಳು ಹಿಮನದಿಯುಂಟಾದ ಸವೆತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದವು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ನಗರಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಲುತ್ತೇಜಿಸುವ ಬ್ರೈಡ್‌‌ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌‌‌ಫರ್ಡ್‌‌ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮಹಾನಗರದ ನೈಋತ್ಯದೆಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಶೃಂಗಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಫೋರ್ತ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೆಂಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಗುಡ್ಡ/ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರ್ಪೆರಿಗ್ಗ್‌‌‌‌ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ವಾಟರ್‌ ಆಫ್‌‌‌ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಮಹಾನಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ 29 km (18 ಮೈಲುಗಳು) ಹರಿದು ಲೇಯ್ತ್‌‌ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಫೋರ್ತ್‌‌‌ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡೀನ್‌‌‌ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಫೆರ್ರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಥಾಮಸ್‌‌ ಟೆಲ್‌ಫರ್ಡ್‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡು 1832ರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗೆ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಡೀನ್‌‌‌ ಸೇತುವೆ ಯಿಂದ ಬಳಿ ಮಹಾನಗರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ನದಿಯು ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದು. ವಾಟರ್‌ ಆಫ್‌‌ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ವಾಕ್‌‌ವೇ/ನಡೆದಾರಿ ಎಂಬುದು ಬಲೆರ್ನೋನಿಂದ ಲೇಯ್ತ್‌‌ವರೆಗಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 19.6 km (12.2 ಮೈಲಿಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಳಕೆಯ ಪಥವಾಗಿದೆ. thumb|left|ಜ್ಯೂನಿಪರ್‌‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಯ್ತ್‌ನ ಹರಿವ ನೀರು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಮೆನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್ಟಾನ್‌ಗ್ರೇಂಜ್‌‌ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ 1957ರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತವಾದ ಹಸಿರು ವಲಯದಿಂದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 3.2 km (2 ಮೈಲಿಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ ಹಸಿರು ವಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊರಮುಖವಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಶಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು. ಹಸಿರು ವಲಯದೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್‌‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಷೋಗ್ರೌಂಡ್‌/ಪ್ರದರ್ಶನಮೈದಾನಗಳಂತಹಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಈ ವಲಯದೊಳಗೇ ಇವೆ. ಇದೇರೀತಿ ಜ್ಯೂನಿಪರ್‌‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌‌‌ ಮತ್ತುಬಲೆರ್ನೋಗಳಂತಹಾ ನಗರಪ್ರದೇಶದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹಸಿರು ವಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು ವಲಯದ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಮಹಾನಗರದೊಳಗಿನ ಹಸಿರು ವಲಯವಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಗೊಂಡ ತುಂಡು ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೂ ಅವುಗಳು ಪ್ರಧಾನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಲಿರುಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಸ್ಟಾರ್‌‌ಫೈನ್‌‌ ಬೆಟ್ಟ ಹಸಿರು ವಲಯದ ಇಂತಹಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ತುಂಡುಭೂಮಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವೂ ಕೂಡಾ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಬಹುತೇಕ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಹಾಗೆ ಸೌಮ್ಯ/ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಸಮುದ್ರತಡಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಉತ್ತರೀಯ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಹಗಲಿನ ತಾಪಮಾನಗಳು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಘನೀಕರಣ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಂತಿದ್ದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಸ್ಕೋ, ಲಾಬ್ರಡಾರ್‌‌‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ತಾಪಮಾನಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು, ದೈನಂದಿನ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ 22 °Cಗೆ ಮೀರಿರುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ 4 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1975ರಂದು ಇದ್ದ 31.4 °C. ತಾಪಮಾನದ ವಿಪರೀತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಹಾನಗರಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯವು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಜೋರುಗಾಳಿಯ ಮಹಾನಗರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡೆದಿದೆ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಂತಹಾ ಮಹಾನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಮಳೆಗೆ ಇಂಬು ನೀಡುವ ಕೊಲ್ಲಿ ಮಾರುತದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಸ್ಥಿರ ಗಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಹಾಗೆ ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬೀಸುವುದು ಪ್ರಧಾನ ಗಾಳಿಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಮಾರುತಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಣದಾಗಿದ್ದರೂ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತವೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಉಗ್ರ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತೀವ್ರತರದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ವಾಯುಭಾರಕುಸಿತಗಳು ಮಹಾನಗರದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ನಿಂದ ಮೇವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರದೇಶ/ವಲಯಗಳು
thumb|500px|left|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಹಿಗ್ಗಿಸಲು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಂದು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಕೊಂಡಿ/ಸಂಯೋಜಕಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಉದ್ಯಾನ/ಮೈದಾನ, ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿ (i.e. ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿರುವ ಬೀದಿ), ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿ (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿ ಕಾರ್ಸ್ಟಾರ್‌‌ಫೈನ್‌‌‌ನಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿಯಾಗಿರಲೇಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ,) ಮತ್ತು ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ವಸ್ತುತಃ ವಠಾರಗಳಾಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಡಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ಬಿಡಿಯಾದ ಭವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಉದ್ಯಾನಗಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಸಿರು ಪಟ್ಟೆಗಳು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಅಳಿದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ಕಗ್ಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿಸಲಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲ ಮತ್ತು ಸಾಲಾಗಿರುವ ದಿಬ್ಬಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿರುವ ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ‌. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾರ್‌‌ ಸರೋವರ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು 1816ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೇ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಿದ್ದು, ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಮೆ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಜಲಜಶಿಲೆಯ/ಮರಳುಶಿಲೆಯ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಭಾಂಗಣ/ಕೇಂದ್ರ/ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಕಟ್ಟಡವು ಬಹುಶಃ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.
ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌
thumb|left|ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌, ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಹಾನಗರದ ಭೂಪಟ. thumb|left|upright|ರಾಯಲ್‌ ಮೈಲ್‌‌ನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುವ ನೋಟ ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಯೋಜನೆಯಂತೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣಾ-ಯುಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲವು ಇದರ ಒಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ರಾಯಲ್‌ ಮೈಲ್‌‌ ಎಂಬ ಪ್ರಧಾನ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ; ಚಿಕ್ಕ ಬೀದಿಗಳು (ಮೂಗುರಸ್ತೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳೆಂ ದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಪ್ರಧಾನ ಹಾದಿಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಹೆರ್ರಿಂಗ್‌ಬೋನ್‌ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಇಳುಕಲಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಚೌಕಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ St. ಗಿಲೆಯವರ/'ಗಿಲೆಸ್‌ ಕ್ಯಾ/ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಂತಹಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಜ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸರ್ಜನ್‌ಗಳ/ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯತಂತ್ರಜ್ಞರ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಈವನ್‌‌ ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಸನಿಹದ ಇನ್ನಿತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿನ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ನಗರಭಾಗ/ಕೇರಿಗಳಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದ್ದು, ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲವು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಗ್ಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿದ್ದರೆ (ಅಳಿದುಹೋದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಉಳಿಕೆಭಾಗ) ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ರಾಯಲ್‌ ಮೈಲ್‌‌ ಸಾಗುತ್ತದೆ. "ಬಾಲ/ಹಿಂಭಾಗದ" ಕಿರಿದಾಗಿರುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ಅತೀ ಮುಂಚೆ "ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಕೆಲ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌/ಭೂಮಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಹು-ಮಹಡಿ ವಸತಿಪ್ರದೇಶಗಳು 1500ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಸಾಧಾರಣವೆಂದರೆ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ಮಹಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಹಡಿಗಳನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಐರಿಷ್‌‌) ವಲಸೆ ಬರುವವರಿಗೆ ವಸತಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಅನೇಕ ಬೀದಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿರ್ಮಿಸಿ ವಾಸಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಂತಹಾ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಮಹಾನಗರದ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಆಕರವಾಗುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂದು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಈ ತರಹದ ಪ್ರವಾಸಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳು, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಾಲ್ಟ್ಸ್‌‌‌/ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಎಂಬ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌
thumb|right|ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ನ ನೋಟ ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಪರಿಹಾರಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸೋಜಿಗಪಡುವಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಕಲಾಗಿ ಹೋಗುವ ದಿಬ್ಬಸಾಲಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡು ಮಹಾನಗರವು ಒತ್ತಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ 22-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕ್ರೈಗ್‌‌ರು 1766ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಜ್ಞಾನೋದಯ ಅವಧಿಯ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಾಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯು ಕಠಿಣವಾದ, ಕ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಜಾರ್ಜ್‌‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಯು ಓಲ್ಡ್‌‌ ಟೌನ್‌‌ನ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದಿಬ್ಬಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಧಾನ ಬೀದಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅದರ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದವು. ಆಗಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಯು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಖರೀದಿ ಬೀದಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈಗ ಕೆಲ ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಬೀದಿಗಳ ಸರಣಿಗಳಿದ್ದವು. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ St. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಚೌಕ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಚೌಕಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ಚೌಕವನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಆಡಮ್‌‌ರು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಧಾನ/ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಬೂ/ಬ್ಯೂಟ್‌‌ ಹೌಸ್‌ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವು ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಚೌಕದ ಉತ್ತರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಓಲ್ಡ್‌ ಟೌನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರ'ದ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಾಣ ಎರಡೂ ಆಗಿದ್ದ ನಾರ್‌‌ ಸರೋವರ ಇತ್ತು. 1820ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಕ್ರೈಗ್‌‌'ರ ಮೂಲ ನಕ್ಷೆಯು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ನಾರ್‌‌ ಸರೋವರ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ನಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಈಗ ದ ಮೌಂಡ್‌/ಗುಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ನಾಲೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದ ಮೌಂಡ್‌ /ಗುಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ವೇವರ್‌ಲೇ ನಿಲ್ದಾಣ/ಸ್ಟೇಷನ್‌ಕ್ಕೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬೃಹತ್‌‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ನ ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ/ಸಂರಚನೆ/ಸ್ಥಾಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ನಿರ್ಮಿತಿಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ನ್ಯೂ‌ ಟೌನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ
ದಕ್ಷಿಣ ಸೇತುವೆಯ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾದ ನಂತರ ವಸತಿಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದ, St ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌, ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌, ನ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌‌, ಸಿಯೆನ್ನೆಸ್‌‌, ದ ಗ್ರೇಂಜ್‌‌‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು" ಬರ್ಗ್‌‌ ಮುಯ್ರ್‌‌‌ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸತಿಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೆಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳು (ಅನೇಕ ಘನತೆವೆತ್ತ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (ಸೆಂಟ್ರಲ್‌/ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಆವರಣ/ಪ್ರಾಂಗಣವು ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌‌ ಮತ್ತು ದ ಮೀಡೋಸ್‌‌ಗಳ ತುಸುವೇ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಾರ್ಜ್‌‌‌ ಚೌಕವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ನೇಪಿಯರ್‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಆವರಣ/ಪ್ರಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಮರ್ಚಿಸ್ಟನ್‌‌ & ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌‌ಸೈಡ್‌‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೊಂದಿದೆ), ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ-ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಹಾಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿವೆ : ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌‌'ರ ಇನ್ಸ್‌‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ ರೇಬಸ್‌‌ ಮಾರ್ಚ್‌ಮಾಂಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನಲ್ಲದೇ St ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೂ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌‌ಸೈಡ್‌‌ ಪ್ರದೇಶವು ಮ್ಯೂರಿಯೆಲ್‌ ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌‌‌'ರ ಕುಮಾರಿ ಜೀನ್‌ ಬ್ರಾಡೀಳ ತವರುನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಲೇಖಕರುಗಳಾದ J. K. ರೌಲಿಂಗ್‌‌, ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರವರುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಪರ್ಕ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಪೂರ್ವ ಲೋಥಿಯನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ/ಮುಸ್ಸೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ಅನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ನಗರಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮಹಾನಗರ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯೊಳಗೇ ಇದೆ. ಮಹಾನಗರದ ಎಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಡನ್‌ಫರ್ಮ್‌‌ಲೈನ್‌‌, ಬಾನ್ನಿರಿಗ್‌‌‌‌, ಡಾಲ್‌ಕೀತ್‌‌, ಡಾಂಡರ್‌‌ಹಾಲ್‌‌, ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಕ್ಸ್‌ಬರ್ನ್‌‌‌ ಸೇರಿವೆ. ಬಹುತೇಕ 800,000ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ನಗರ ವಲಯ ಎಂದು EU ಒಕ್ಕೂಟವು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.
ಉತ್ಸವಗಳು
thumb|left|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸೇನಾ ಭೇರಿ ವಾದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ವಾದ್ಯ ಊದುವವರು thumb|right|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸೇನಾ ಭೇರಿ ವಾದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದಲ್ಲಿ ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತು/ಬಾಣಬಿರುಸು ಪ್ರದರ್ಶನ ವಸ್ತುತಃ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಆದಿಯವರೆಗೂ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸರಣಿಯಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಉತ್ಸವಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ನಿರ್ವಾಹಕರು/ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು, ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಮಂಡಲಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವವು ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದಲೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಗಾತ್ರ/ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದೆ. ಅಲ್ಪ ಮಹತ್ವದ/ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದು ಹಾಗೆ ಆರಂಭವಾದುದು 2006ರಲ್ಲಿ, 261 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 1867 ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುವಷ್ಟು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್‌‌ ಕಲಾ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಹಸನಗಳು ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾಸ್ಯನಟ/ವೈನೋದಿಕರು ತಮ್ಮ 'ಸದವಕಾಶ/ಸುಸಂದರ್ಭ'ಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರ್ರಿಯೆರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಹಾಸ್ಯೋತ್ಸವ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೃಹತ್‌‌ ವೈನೋದಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಸವದೊಳಗಿನ ಉತ್ಸವವಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಉಪಕ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ವಿಶ್ವದ ಬೃಹತ್‌‌ ಹಾಸ್ಯೋತ್ಸವವಾಗಿತ್ತು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕಲಾ ಉತ್ಸವ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (2008ರಿಂದ ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ), ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಜಾಜ್‌‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂಸ್‌‌ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕೋತ್ಸವಗಳೂ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಉಪಕ್ರಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ಜ್‌‌‌ ಉತ್ಸವವು (ಹಿಂದೆ T ಆನ್‌‌ ದ ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಫ್ರಿಂಜ್‌‌‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಉಪಶಾಖೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಫ್ಲಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಪಾಪ್‌ ಸರಣಿಗಳ ಬದಲಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳ ಜೊತೆಗೇ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಹಾಗೂ ಬಾಣಬಿರುಸುಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಊದುವವರುಗಳೊಡನೆ ಜಮಾಯಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸೇನಾ ಭೇರಿ ವಾದನವು ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದ ಕಿಲ್ಲೆಮೈದಾನವಿಡೀ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಗಳು
thumb|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಾ/ಹೋಗ್ಮನೆಯ್‌‌‌ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವೈಕಿಂಗ್‌ ಉದ್ದದೋಣಿ‌. ವಾರ್ಷಿಕ ಹಾ/ಹೋಗ್ಮನೆಯ್‌‌‌ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆ ಕೂಡಾ ಇಷ್ಟೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಆಚರಣೆಯೆನಿಸಿದೆ. ಹಾ/ಹೋಗ್ಮನೆಯ್‌‌‌ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಮೈಲ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧಾರಣ ಬೀದಿ ಸಂತೋಷ ಕೂಟವಾಗಿದ್ದ 1993ರಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1996ರಲ್ಲಿ 300,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ 100,000 ಟಿಕೆಟ್‌/ಚೀಟಿಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಬೀದಿಯ ಸಂತೋಷ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಚೀಟಿ/ಟಿಕೆಟ್‌ಅನ್ನು ಮಾರುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಣಬಿರುಸುಗಳ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಾ/ಹೋಗ್ಮನೆಯ್‌‌‌ ಆಚರಣೆಯು ಈಗ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವವಾದ ಬೀದಿ ಸಂತೋಷಕೂಟವು ನವ ವರ್ಷ'ದ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀದಿ ಸಂತೋಷಕೂಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಗೆ ಟಿಕೆಟ್‌/ಚೀಟಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತವೆ, ಹೀಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದವರು ಲೈವ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರದರ್ಶನ, ತಿನಿಸು ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲ ಮತ್ತು ಬಾಣಬಿರುಸುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಜನರ ಸೀಲಿಧ್‌‌ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಟಿಕೆಟ್‌/ಚೀಟಿ ಪಡೆದವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುವ ಸೀಲಿಧ್‌‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಟಿಕೆಟ್‌/ಚೀಟಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ಕಾಲ್ಟನ್‌ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಟೇನ್‌ ಕೆಂಡದ/ಅಗ್ನಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು 30 ಏಪ್ರಿಲ್‌ರಂದು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವವು ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದರ ನಂತರ ನಿಸರ್ಗಾರಾಧಕ ವಸಂತ ಕಾಲದ ಸುಗ್ಗಿಕಾಲದ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಪುನರಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂಗಳ ಉತ್ಸವವಾದ ದಸರಾವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಟನ್‌ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. thumb|left|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ‌ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು
ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ರಾಯಲ್‌/ರಾಜಕುಟುಂಬದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ/ಯುದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌‌ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು
ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಜ್ಞಾನೋದಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳುವಳಿಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯದೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದ್ದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ಜ್ಞಾನೋದಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳುವಳಿಯು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಡೇವಿಡ್‌‌ ಹ್ಯೂಮ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಆಡಮ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರವರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಾಸ್ವೆಲ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್‌‌, ಸರ್‌ ಆರ್ಥರ್‌‌ ಕಾನನ್‌‌ ಡಾಯ್ಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಸರ್‌ ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ನಂತಹಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖಕರೆಲ್ಲರೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟ್ಟರ್‌‌‌‌ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಲೇಖಕಿ J K ರೋಲಿಂಗ್‌‌‌ರು ಕೂಡಾ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಇಯಾನ್‌‌ ರಾಂಕಿನ್‌‌‌ರ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಯ್ತ್‌‌ ನಿವಾಸಿ ಇರ್ವಿನ್‌‌ ವೆಲ್ಷ್‌‌ರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌ರ ತವರುನೆಲೆಯೂ ಆಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಅವರ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಷಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು UNESCO ಸೂಚಿತ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಹಾನಗರವೂ ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು
thumb|ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ದ ಮೌಂಡ್‌/ಗುಡ್ಡೆ ದಿಬ್ಬದ ಮೇಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಈಗ ನಿಯತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೇರ್ಪಡಿಸುವ ರಾಯಲ್‌ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌‌ ಮಾಡರ್ನ್‌‌ ಆರ್ಟ್‌‌ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸನಿಹದ ಡೀನ್‌‌‌ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪೋಟ್ರೈಟ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕಲಾಶಾಲೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಂಬೋನ್ನತಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಸಮಿತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಸಿಟಿ ಆರ್ಟ್‌‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಕೇಂದ್ರವು ನಿಯತವಾಗಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರು ಹಾಗೂ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರುಗಳು ಮೂಡಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಯ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಆ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೂಟ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕಲಾಶಾಲೆಯು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡಾಗ್ಗರ್‌‌‌ಫಿಷರ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಲಮ್‌‌ ಇನ್ನೆಸ್‌‌, ಪೀಟರ್‌‌ ಲಿವರ್ಸಿಡ್ಜ್‌‌, ಎಲ್ಲ್ಸ್‌‌ವರ್ತ್‌‌ ಕೆಲ್ಲಿ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫಾರ್ಸ್‌ಟರ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಸೀನ್‌‌ ಸ್ಕಲ್ಲಿರವರುಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಬಹುದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸದಾಕಾಲವೂ ಸವಾಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಗಲ್‌‌ಬೈ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಖಾಸಗಿ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ.
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕಾರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಭಾಂಶ-ರಹಿತವಾದ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯವು ಕಾರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈನ್‌ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದ್ದು ಮಹಾನಗರದ ವಿಸ್ತೃತ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಯಲ್‌ ಝೂವಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌‌‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಇದನ್ನು 1913ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 600,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲದ ನಂತರ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾವತಿ-ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಿಕೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ/ಸಂಗೋಪನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಂತಹಾ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪೋಲಾರ್‌ ಮತ್ತು ಕೋಲಾ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳ ಸಾಕಣೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಮೃಗಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಫುಟ್‍ಬಾಲ್
thumb|right|ಟೈನ್‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಹಾರ್ಟ್‌‌ ಆಫ್‌‌ ಮಿಡ್‌ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹೈಬರ್ನಿಯನ್‌‌‌ ಎಂಬ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು‌ ಹಿಬ್ಸ್‌‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿವೆ. ಗಾರ್ಜೀ/ರ್ಗೀಯಲ್ಲಿನ ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ ತಂಡದವರು ಆಡಿದರೆ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಲೇಯ್ತ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಿಬ್ಸ್‌‌‌ ತಂಡದವರು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು St ಬರ್ನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಲೇಯ್ತ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌‌‌ನಂತಹಾ ಹಿರಿಯ ತಂಡಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌‌‌ F.C. ತಂಡವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ 1995ರವರೆಗೆ ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ ತಂಡವು ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ, ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ ತಂಡವನ್ನು ಫೆರ್ರಾಂಟಿ ಥಿಸಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವೇ ಆಡಿದೆ. thumb|left|ಈಸ್ಟರ್‌ ರಸ್ತೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಯಾವುದೇ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಸೇರದ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ಸ್‌‌ ತಂಡ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಸಿಟಿ ತಂಡಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಲರ್ಸ್‌‌ F.C., ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಥಿಸಲ್‌‌‌ F.C., ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ A.F.C., ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌‌‌ F.C., ಟೈನ್‌‌ಕ್ಯಾಸಲ್‌‌‌ F.C., ಕ್ರೈಗ್‌‌ರಾಯ್‌ಸ್ಟನ್‌‌ F.C. ಮತ್ತು ಹೆರಿಯಟ್‌-ವಾಟ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ F.C. ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಡುತ್ತವೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C. ತಂಡವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಕಿರಿಯರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ.
ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ
ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್/ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್/ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವು ಆಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೂ ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌'ನ ವೃತ್ತಿಪರ ರಗ್ಬಿ ತಂಡವಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರಗ್ಬಿ ತಂಡವು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆ/ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ನರ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ ಇದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ರೇಬರ್ನ್‌‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಬಾರೋಮುಯಿರ್‌, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ರೀಗಳಂತಹಾ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಗ್ಬಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ
ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳದ್ದು. ಹಿಂದೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ರೇಸರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರೇಸರ್ಸ್‌‌ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ಲಬ್‌ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಹಿಮಗಲ್ಲು ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಹತ್ತು ತಂಡಗಳಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ವರಿಷ್ಠ ವರ್ಗದ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಎರಡು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ತಂಡಗಳಾದ ಬ್ರೇಹೆಡ್‌ ಕ್ಲಾನ್‌ ಮತ್ತು ಡುಂಡೀ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌‌‌‌‌‌ ಪ್ರಾವಿಡೆಂಟ್‌ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ದ ಗ್ರೇಂಜ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. thumb|left|ಹಾರ್ಟ್‌‌ ಆಫ್‌‌ ಮಿಡ್‌ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಡೈಮಂಡ್‌ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ ಎಂಬುದೊಂದು 1991ರಲ್ಲಿ "ರೇವರ್ಸ್‌‌ " ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಗಿದೆ. ತಂಡವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಲೀಗ್‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ತಂಡವೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಯುವ ತಂಡವಾಗಿ ಬ್ಲೂ ಜೇಸ್‌‌ಅನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು, 1970ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಕಾಮನ್‌‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು, 1986ರ ಕಾಮನ್‌‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಹಾಗೂ 2000ರ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಮನ್‌‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ಯುವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮಹಾನಗರವು ರಾಯಲ್‌ ಕಾಮನ್‌‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ಪೂಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಮಾನಕಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕ್ರೀಡಾಂಕಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಕ್ಲೇಮೋರ್ಸ್‌‌ ತಂಡದವರು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವ ಬೌಲ್‌ 96 ವಿಜಯದ ಪಂದ್ಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ WLAF/NFL ಯುರೋಪ್‌‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದರು. 1995ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ಆ ತಂಡದವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಡಿದರೆ, 1998ರಿಂದ 2000ದವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ'ನ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಡೆನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಆಡಿದ ನಂತರ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಗೆ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಮಹಾನಗರ'ದ ಬಹು ಯಶಸ್ವೀ ವೃತ್ತಿಪರವಲ್ಲದ ತಂಡವೆಂದರೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವೋಲ್ವ್‌‌ಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೀಡೋಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಓಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ 2003ರಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ಅರೆ-ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ನಡೆಸುವ 5 km ಸ್ಪರ್ಧೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ 10 km ಮತ್ತು 5 kmಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ನಗರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಶ್ಚಿಮ ಲೋಥಿಯನ್‌‌ನ ಆರ್ಮ್‌ಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಥಿಯನ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಎಂಬ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದೆ. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಈಗಲ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಎಲ್ಲಾ ಸೂಪರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು (ಮುರ್ರೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ) ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ನಡೆಸುವ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ ವಾರಾಂತ್ಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ..