cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಬೌಲಿಂಗ್
ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ಗಳು" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಚಿತವಾದ ಎಸೆತಗಳ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬೌಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರವರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಂಗಡನೆಗಳು ಬಹಳ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದಂರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು LF ಎಂದು, ಅಂದರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆತನು ಎಡಗೈ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ; ಅಥವಾ LBG ಅಂದರೆ "ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್" ಮತ್ತು "ಗೂಗ್ಲಿ" ಮೂಲಕ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಎಡಗೈ ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ ಎಂದೂ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೈಯ್ಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೋನದಲ್ಲಿಯಾದರು ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿಸಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೈ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಳಕೈ ನೇರತೆ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಲೆಗ್ ಅಂಪೈರ್ ಅದನ್ನು "ನೋ ಬಾಲ್" ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ ತನ್ನ ಕೈ ನೇರವನ್ನು ೧೫ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
thumb|240px|ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಾಗಿ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು
ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್
ಈತನು ವಿಶೇಷವಾದ ಕೈ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಈ ರಿತಿಯ ಗವಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆತನ ಕಾಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ಬ್ಯಾಟ್‌‍ನ ಅಂಚಿನ್ನು ಸವರಿ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಅವ್ಕಾಶವನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಔಟ್ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ.
ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಫೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ್ನು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಂದರೆ "ಸ್ಲಿಪ್", "ಥರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್", "ಸಿಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ಆನ್" ಮತ್ತು "ಲಾಂಗ್ ಆನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯಾವಾಗಲು ಅರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಸಗಳು.
ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್
ಯಾವುದಾದರು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ವಿಕೇಟನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಹಆಟಗಾರ, ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌಲರ್‌ ಬೌಲ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.
ತಂಡದ ನಾಯಕನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ತ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿಯಂತೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು -"ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರು"- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಬಾಲನ್ನು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಭ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತರಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತಂಡ ತನ್ನ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೊ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವ ಯಾವ ಆಟಗಾರನನ್ನಾದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ "ನಿವೃತ್ತನಾದರೆ" (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ)ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಟ್-ಔಟ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈತನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮುಗಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತನೂ ಕೂಡ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ
ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಾಗದಿಂದ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೈದಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಅದನ್ನು "ಎಡ್ಜ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಟಗಾರ ತನ್ನ ಮಣಿಕಟ್ಟನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಕೇವಲ ಚತುರ ಹೊಡೆತಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಬಾಲನ್ನು "ತಡೆದು" ಅದು ಫೀಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಓಡುವತೆ ಮಾಡುವುದರ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು
ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಗುರಿ ನಿರ್ಧೇಶಿತವಾದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ., "ಕಟ್", "ಡ್ರೈವ್", "ಹೂಕ್", "ಪುಲ್".
ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಆತನ ವಿಕೇಟಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದೆ ಬಾಲನ್ನು ವಿಕೇಟ್ ಕೀಪರ್‌ನ ಕೈಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಹುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ, ಬಾಲನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ನಂತರವೂ ಆತನು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಈತನು ಬಾಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದುದರಿಂದ "ಪ್ಯಾಡ್ ಇಟ್ ಅವೇ", ಆದರೆ ಇದು ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್‌ನ ನಿಯಮ ಇರುವುದರಿಂದ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ
ಗಾಯಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಯೊಗ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ರನ್ ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು ರನ್ನರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾದ್ಯವಾದಲ್ಲಿ,ರನ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು. ರನ್ನರ್‌ಗಳ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಗಾಯಗೊಂಡ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರು ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಧರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ರನ್ನರ್‌ಗಳು ಬಳಸಬೇಕು ಎರಡೂ ಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೂ ರನ್ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಾದ್ಯವಿದೆ.
ರನ್‌ಗಳು
thumb|150px|The directions in which a right-handed batsman intends to send the ball when playing various cricketing shots. The diagram for a left-handed batsman is a mirror image of this one.
ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ "ಸ್ಟ್ರೈಕರ್") ಬಾಲ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಬಡಿಯುವದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ರನ್ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಬಾಲನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು್, ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಆಟಗಾರರರು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಪಿಚ್‌ನ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಓಡಿ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ರನ್ನನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಲು, ಇಬ್ಬರು ರನ್ನರ್‌ಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಮೈದಾನದ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರನ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಬಾಲನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ಹೊಡೆದ ಬಾಲ್ ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾನದ ಗಡಿ ರೇಖೇಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ಆರು ರನ್‌ಗಳು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಲ್ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ದಾಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. left|thumb|180px|ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ (pictured) is a legendary cricketer who holds the record for the highest number of runs and centuries scored in both Test and ODI forms of Cricket.
ಐದು ರನ್‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಾಲನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಮಾಡುವ "ಒವರ್‌ಥ್ರೋ"ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ ವಿಷಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತುದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವನು ಈಗ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಮಾತ್ರ ವಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಸಾದ್ಯ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳು ತಂಡದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ರನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಾಲಿನ ಗತಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂವಹನವು ಪದೇ ಪದೇ "ಎಸ್", "ನೋ" ಮತ್ತು "ವೇಯಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರನ್ ಗಳಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವಾಗ (ಅಂದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೂ ಮೈದಾನದ ಗಡಿರೇಖೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ) ಫೀಲ್ಡರ್ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
ಗಳಿಸಿದ ರನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಆದ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಂಡದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಐದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಔಟ್ ಅಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ತಂಡ ೨೨೪ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಂಡ ೫ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ೨೨೪ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ "೨೨೪ಕ್ಕೆ ಐದು" ಎಂದು ಕರೆದು, ಮತ್ತು ೨೨೪/೫ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಐದಕ್ಕೆ ೨೨೪" ಎಂದು ಕರೆದು ೫/೨೨೪ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ).
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳು
ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳು(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನು "ಸಂಡ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರನ್‌ಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿರಿಕ್ತ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ:
ಬೌಲರ್‌ಗಳು ನೋ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ವೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆತನ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಸೆತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಗಳಿಸುವ ಬೈ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಬೈ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ರನ್‌ಗಾಗಿ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವವರೆಗೂ) ಅದರೆ ಇದನ್ನು ತಂಡದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಲ್ಲ
Dismissals
ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗುವ ಹತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೆಂದರೆ, "ಬೌಲ್ಡ್", "ಕಾಟ್", "ಲೆಗ್ ಬಿಪೋರ್ ವಿಕೇಟ್"(lbw), "ರನ್ ಔಟ್", "ಸ್ಟಂಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಹಿಟ್ ವಿಕೇಟ್". ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ, "ಬಾಲನ್ನು ಎರಡು ಭಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು", "ಮೈದಾನವನ್ನು ದುರ್ಗಮಗೊಳಿಸುವುದು", "ಬಾಲ್‌ಗೆ ಕೈ ತಾಗಿಸುವುದು", ಮತ್ತು "ಟೈಮ್ಡ್ ಔಟ್"
ಅಂಪೈರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌಲರ್) ಅಂಪೈರ್ ಎದುರು "ಮನವಿ" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮನವಿಗಳು "ಹೌಜ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗುವುದರ ಮೂಲಕ)ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ, ಸರಳವಾಗಿ "ಹೌ ಇಸ್ ದ್ಯಾಟ್?" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂಪೈರ್ ಈ ಮನವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಆತ ತನ್ನ ಮುಂಗೈ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ "ಔಟ್" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಈತ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಆಡಿಸುತ್ತ "ನಾಟ್ ಔಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪರಿಸ್ತಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡುವ ಮನವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರ್ಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಆಗುವ ಸಂಬವ ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾನ್-ಸ್ಟ್ರೈಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ರನ್ ಔಟ್ ಅಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಮುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಆತ ಔಟ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ
ಔಟ್ ಆಗದೆಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಾಯದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆತನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇಅದನ್ನಿ ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್ ಅಥವಾ ರಿಟೈರ್ಡ್ ಇಲ್  ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಆಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಕೂಡ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್ ಹರ್ಟ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದುವರೆಗು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನು ಔಟ್ ಅಗಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.ನೋಬಾಲ್‌  ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಬೋಲ್ಡ್‌, ಕ್ಯಾಚ್‌ , ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ‍್‌ ವಿಕೇಟ್‌ , ಸ್ಟಂಪ್ಡ್‌  ಅಥವಾ ಹಿಟ್‌ ವಿಕೇಟ್‌  ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ವೈಡ್‌ ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಡ್, ಕ್ಯಾಚ್‌ , ಲೆಗ್‌ ಬಿಫೋರ್‌ ವಿಕೇಟ್‌  ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ  ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೌಲರ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಕ್ರೀಸ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಾಲರ್‌ನಿಂದ ರನ್ ಔಟ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ಫಿಲ್ಡಿಂಡ್‌ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ರಿಟೈರ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೈಮ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಎಂಬುದು ಬಾಲ್‌ ಮಾಡದೆ ಇರುವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಔಟ್‌ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಾಲ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಔಟ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯ
ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ:
ಫಲಿತಾಂಶ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ ಔಟ್ ಆದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "n  ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (n ಇದು ತಂಡಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ)
ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಂಡವನ್ನು "n ವಿಕೇಟುಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ n  ಇನ್ನೂ ಉಳಿದ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ತಂಡ ತನ್ನ ಆರು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು "ನಾಲ್ಕು ವಿಕೇಟ್‌ಗಳಿಂದ" ಜಯಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ.
ಎರಡು-ಅವಧಿಯ-ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಟ್ಟೂ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯ ಅಂಕಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ‍್ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡವು n ರನ್‌ ಗಳಿಂದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ವಿಜೇತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇರಲಾರದು: n ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ತಂಡದ ಎಲ್ಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯ ತಂಡದವರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಟೈ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭವು ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡಲು ನೀಡಿದ ಅವಧಿಯು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ತಂಡ ವಿಜೇತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಆಟವನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಎಸೆತವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ದಿನದ" ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳಿಸುವ ತಂಡ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ ಎಷ್ಟು ವಿಕೇಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾದರೆ, ಡಕ್‌ವರ್ಥ್‌ ಲೂವಿಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸದಾದ ಅಂಕೆಗಳ ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ಓವರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಓವರ್‌ ಅನ್ನು ಬೌಲ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಫಲಿತಾಂಶ ರಹಿತ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ.
ಹವಾಮಾನ
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಣವಾತಾವರಣವಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಹವಾಮಾನವು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೇವಾಂಶಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮೈದಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚೆಂಡು ಸರಿಯಾದ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ. (ಅಥವಾ ವಿಕೇಟ್)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೀಟ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕೇವಲ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚುವ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯಂತೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ (ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಛತ್ರಿಯಂತೆ). ಅಥವಾ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಟೈಟ್‌ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪಿಚ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಟ್ಟಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಉಳಿದ ಮೈದಾನವು ಸರಿಯಿರದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು. ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಫ್ಲಡ್ ಲೈಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಠಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಕೆಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಫಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಬಾಲ್‌ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮನ್‌ ಸೈಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನತ್ತ ಬರುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಲಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪಂದ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳು
ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಇದು ಬಹುಮುಖವುಳ್ಳ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನರ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಎಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಜರ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯಾವಕಾಶದ ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ); ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ.)
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಆಟದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ, ಟೀ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂಪುಪಾನೀಯ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ವಿರಾಮ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತೀ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ವಿಕೇಟ್‌ನ ಆಟವಾದ ಸಿಂಗಲ್ ವಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಆಟದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೇಜರ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಂಡವು ಒಂದರಿಂದ ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತೀ ಎಸೆತವನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಿಂಗಲ್‌ ವಿಕೇಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ.
ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌
’ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಟೆಸ್ತ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ನಡುವೆ 1876-77ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (೧೮೮೯), ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ (೧೯೨೮), ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ (೧೯೨೯), ಭಾರತ (೧೯೩೨), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (೧೯೫೨), ಶ್ರೀಲಂಕಾ (೧೯೮೨), ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ (೧೯೯೨), ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (೨೦೦೦).
ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಹೊಸಾದಾಗಿ ಅದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಸರಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವು ಐದುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮುಗಿಯದ ಟೆಸ್ಟ್‌ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಡ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧೮೮೨ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿ ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸರಣಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಿ ವಿಸ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ವೊರೆಲ್ ಟ್ರೋಫಿ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳು
thumb|250px|ಜನೆವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪಂದ್ಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರುODIs ಮತ್ತು T20s ತರಹದ ಸೀಮಿತ ಒವರುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮವತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ೧೯೬೩ರ ಸೀಸನ್‌ನ ’ನಾಕ್‌ ಔಟ್‌ ಕಪ್”ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸತನದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಿಟ್‌ಬಳಕೆ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಂಡು ಬಳಸಿ ಆಡುವ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.
ಪಂದ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನದ ಅವದಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ’ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಗಳ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಗದಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಆಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಗದೇ ಇರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು ಸಮನಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಿಖರವಾದ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಟವಾಡವಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಬಾರಿಯ ವಿಶ್ವಕಪ್‌‍ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡವು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಇತ್ತೀಚ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ತಾಸುಗಳ ಒಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಂಜೆ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2009ರ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಉದ್ಗಾಟನೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಲೀಗ್ ಇದನ್ನು ಬಂಡಾಯದ ಲೀಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಸಿಐನಿಂದ ಇದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಗದ ಕಾರಣ ಬಿಸಿಸಿಐ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರಿಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್‌ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌
250px|thumb|1895ರಲ್ಲಿನ ಯಾಕ್೯ಶೈರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ 1893ರಲ್ಲಿ 30 ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡ. ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಇದು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದ್ದು ಅದಿಕೃತವಾಗ್ಇ ೧೮೯೦ರವರೆಗೆ ಇದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಅಧಿಕೃತ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೧೮೯೨-೯೩ರಲ್ಲಿ ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥ್ಗಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ತಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌಥ್‌ ವ್ಹೇಲ್ಸ್‌ ಇದು ೪೫ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜಯಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಇನ್ನೀತರ ವಿಧಗಳು
ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಬೀಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್, ಕ್ವಿಕ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಟವನ್ನು ಆಸ್ವಾಧಿಸುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಅನ್ನು ನೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಹೊರಾಂಗಾಣ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
left|thumb|250px|ಉದ್ಯಾನವನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು. ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟವನ್ನು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ಯುವಕರು, ಅರೆಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುಡುಗರು ಉದ್ದನೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ : ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ತಮ್ಮತ್ತ ಬರುವ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಪುಟಿದಾಗ ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು ಔಟ್ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಲೆಗ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ವಿಕ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾಡುವವನು ಸನ್ನದ್ಧನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಯಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್‌ ಅಂಡ್ ರನ್‌ ರೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟಿಪಿಟಿ ರನ್‌, ಟಿಪ್ಸಿ ರನ್‌ ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪಿ-ಗೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಚೂರು ತಾಕಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ರನ್‌ ಓಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ತಾಕಬೇಕೆಂದೇನು ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡುವವನು ಬಾಲ್‌ ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಮೋವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌ಗೆ ಕಿಲಿಕಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಹಾಕಿ ಬ್ಯಾಟ್‌ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭೬೦ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರ್‌ಗಳು ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ನೇರ‍ವಾಗಿ ಎಸೆಯದೇ ಪುಟಿಸಿ ಹಾಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬದಲಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ನೇರವಾದ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈಸ್ಟೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಐಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಟಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
250px|left|thumb|ದಿ ರಾಯಲ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕ್ರಿಕೇಟಿನ ಮುಂಚಿನ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟವನ್ನು "ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಗುಂಪು ಆಟ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುರಾತನ ಆಟಗಳಾದ ಕ್ಲಬ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟೂಲ್‌-ಬಾಲ್, ಟ್ರಾಪ್‌-ಬಾಲ್, ಸ್ಟಾಬ್‌-ಬಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಆಟಗಳನ್ನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯೂಡೋರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಆಟದ ಕುರಿತು ಸಿಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಬರಹವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೩೦೧ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಟ್‌ನ ನ್ಯೂಡನ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ I (ಲಾಂಗ್‌ಶಾಂಕ್ಸ್‌)ರ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರೀಗ್‌ ಎನ್ನುವ ಆಟದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆಟ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೇ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸುಮಾರು ೧೫೯೮ ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಟವನ್ನು ಕ್ರೆಕೆಟ್ (creckett) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಟದ ಕುರಿತು ದೊರೆತ ಮೊದಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಕೌಂಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂಧಗಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೆಯ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡಚ್ಚಿಯು ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಶಬ್ಧವು ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.krick (-e ) ಇದನ್ನು ಕೋಲು ಅಥವಾ ದಾಂಡು(crook); ಅಥವಾ ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ cricc ಅಥವಾ cryce  ಅಂದರೆ ಊರುಗೋಲು ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ criquet ಎನ್ನುವ ಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಎಂದಿತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಶಬ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು "cryce, Saxon, a stick" ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಶಿಯು ಮಧ್ಯ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. krickstoel ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಬ್ಧದಕ್ಕೆ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಮಣೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಳಮುಖದ ಎರಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿರುವ ವಿಕೇಟ್‌ನಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಹೈನರ್‌ ಗಿಲ್‌ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಶಬ್ಧವು ಹಾಕಿ ಆಟಕ್ಕಿರುವ ಮಧ್ಯಡಚ್‌ ನುಡಿಗಟ್ಟು met de (krik ket)sen (ಅಂದರೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟು ) ಎಂಬುದರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಡಾ.ಗಿಲ್ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಈ ಆಟದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಟ ಕೂಡ ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ ಮೂಲದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
೧೫೯೮ ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಸ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೫೫೦ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಡ್‌‍ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ creckett ಎಂಬ ಆಟವೊಂದರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖವೆಂದರೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲತಹ: ಮಕ್ಕಳ ಆಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ೧೬೧೦ ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ನಡೆಯಿತು. ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ ಜಾಸ್ಪರ್‌ ವಿನಾಲ್‌ ಎಂಬುವವನು ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.
thumb|left|250px|ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.94 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5.14 ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.[59] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿದ್ದ ರೌಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಓವರ್‌ಆರ್ಮ್‌ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ರೀತಿಯು ಅವೆರಡರ ನಂತರ ಈಗಿನ ಅಂಡರ್‌ ಆರ್ಮ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವುಗಳು. ಕೌಂಟಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೧೮೩೯ರ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ ccc ರೀತಿಯ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಇದು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಧೀಕೃತ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌,ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ೧೮೪೪ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಟೆಸ್ಟ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ)
೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಆಟಗಾರರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ೧೮೭೬–೭೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು.
೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಿ ಗ್ರೇಸ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ; ಇವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವಣ ವೈಶಮ್ಯವು ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಶಸ್‌ ಸರಣಿಯು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೮೮–೮೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಉಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ದಶಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದಿಂದಾದ ಕಹಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ನೆನಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಈ ಸಮಯವು ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿಡತಕ್ಕಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಂಡ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು.
ಯುದ್ಧಕಾಲೀನ ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಡಾನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಂಡ ತಂಡವು ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೇಗಾದರೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕುಖ್ಯಾತ ೧೯೩೨–೩೩ ಬಾಡಿಲೈನ್‌ ಸಿರೀಸ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಲಾರ್‌ವುಡ್‌ನ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಿಚ್‌ ಎಸೆತವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌, ಭಾರತ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದಲ್ಲ್ಲಿಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪರೀಧಿಯನ್ನು  ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೦ರಿಂದ೧೯೯೨ರ ವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವು ಅದರ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.
೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನ ಹೊಸ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಮಿಷ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಡೆಯಿತು.ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌(ICC)ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ವಿಶ್ವಕಫ್‌ ಕ್ರಿಕೇಟ್‌ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಟ್ಬೆಂಟಿ20 ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಚನೆ
thumb|270px|ICC ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ) ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ನೇರಳೆ ಬಣ್ನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ (ICC), ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ದುಬೈ‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಾರ್ವಬೌಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಎಂದು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ. ICC ೧೦೪ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅಧೀಕೃತ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಸಹಾಯಕ ೩೪ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಮತ್ತು ೬೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ICCಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಎಲ್ಲಾ ಮಂಜೂರಾದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ‍್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಫರೀಘಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ ಚಿಕ್ಕ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ರ‍ಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಯಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವರ್ಗ:ಗುಂಪು ಆಟಗಳು ವರ್ಗ:ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳು ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೌಲ್ ಆಟ ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು
ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿ
ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ. ಈ ಬಡಾವಣೆ ನಗರದ ಹೊರವಲೆಯದ ಹೊರವರ್ತುಲರಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾನಿಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮಹಾವಿಧ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾನಿಲಯ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹತ್ತಿರದ ಬಡಾವಣೆಗಳು ಜ್ಞಾನಗಂಗಾನಗರ, ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿನಗರ, ನಾಗರಭಾವಿ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಜಯದ್ರಥ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಕಂದಗಲ್ಲ ಹಣಮಂತರಾವ
ಕಂದಗಲ್ಲ ಹಣಮಂತರಾವ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರ್ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿವೆ.
ಇವರ ನಾಟಕಗಳು:
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿನಗರ
ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿನಗರ ಎಂಬುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ. ಈ ಬಡಾವಣೆ ನಗರದ ಹೊರವಲೆಯದ ಹೊರವರ್ತುಲರಸ್ತೆಯ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾನಿಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಧ್ಯಾನಿಲಯ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹತ್ತಿರದ ಬಡಾವಣೆಗಳು ಜ್ಞಾನಗಂಗಾನಗರ, ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿ, ನಾಗರಭಾವಿ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶಕಲ್ಯಾಣಮಂಟಪವಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ವಿದರ್ಭ ರಾಜ್ಯ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದರ್ಭ ರಾಜ್ಯವು ಯಾದವ (ಭೋಜ ಯಾದವರು) ರಾಜರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಇಂದಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ವಿದರ್ಭ ಎಂದು ಈಗಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣತಮದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಳನ ಹೆಂಡತಿ ದಮಯಂತಿಯು ವಿದರ್ಭದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಸಂಕಲನ
right|thumb|120px|[[ಸೇಬು|ಸೇಬಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ೩ + ೨ = ೫, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆ]]
ಸಂಕಲನ (Addition) ವು ಅಂಕಗಣಿತದ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಪರಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಉಳಿದವುಗಳೆಂದರೆ, ವ್ಯವಕಲನ (Subtraction), ಗುಣಾಕಾರ (Multiplication), ಮತ್ತು ಭಾಗಾಕಾರ (Division),. ಎರಡು ಪೂರ್ಣಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಂಕಲನವು ಅವುಗಳ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಲಗಡೆಯ ಚಿತ್ರದ ಮೂರು ಸೇಬುಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸೇಬುಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟು ಐದು ಸೇಬುಹಣ್ಣುಗಳಾಗುವುವು. ಇದು “3 + 2 = 5” ಈ ಗಣಿತದ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಮ. ಅಂದರೆ, “3 ಕೂಡಿಸು 2 ಸಮ 5.”
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಕಲನವು ಉಳಿದ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂರ್ತ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಕಲನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳು (Integers), ಭಾಗಲಬ್ಧಸಂಖ್ಯೆಗಳು (Rational numbers), ನೈಜಸಂಖ್ಯೆಗಳು (Real numbers), ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು (Complex numbers). ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಮೂರ್ತ ವಸ್ತುಗಳಾದ ವಾಹಕಗಳು (Vectors) ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಗಳು  (Matrices).
ಅಂಕಗಣಿತದಲ್ಲಿ, ಭಿನ್ನರಾಶಿಗಳು (Fractions) ಮತ್ತು ಋಣಸಂಖ್ಯೆ  ಗಳನ್ನು (Negative numbers) ಸಂಕಲನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಣಿತ (Algebra)ದಲ್ಲಿ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಅಮೂರ್ತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಕಲನವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಗುಣ
ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಪದಗಳ ಸಂಕಲನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡಿ ಕೂಡಿದರೂ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಉದಾಹರಣೆ 1	:	5+6=11
6+5=11
ಅಂದರೆ		5+6= 6+5 ಆಗುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆ 1	:	x+n=n+x ಆಗುವುದು.
ಸಹವರ್ತನೀಯ ಗುಣ
ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಬೀಜಪದಗಳ ಸಂಕಲನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಂಪು ಮಾಡಿ ಕೂಡಿದರೂ ಅವುಗಳ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಉದಾಹರಣೆ 1:	(3+2)+4=5+4=9
3+(2+4)=3+6=9
ಉದಾಹರಣೆ 1:	(a+b)+p=a+(b+p) ಆಗುವುದು.
ಸಂಖ್ಯೆ 1ರ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಂಕಲನವು ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೊನ್ನೆಯನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡಿಸಿದಾಗ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಕಗಣಿತ ವರ್ಗ:ಗಣಿತ
ದಂತಿದುರ್ಗ
ದಂತಿದುರ್ಗ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೨೮ - ೭೫೮) ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ವಂಶದ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ರಥಿಕರೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೆಂದು ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ .ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಕನ್ನಡಿಗರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬುಂದೇಲಖಂಡದ ಶಾಸನ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಅಥವಾ ರಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಈ ರಾಜ ಮನೆತನ, ರಾಜಪುತಾನದಲ್ಲಿ ರಾಠಾರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.
ದಂತಿದುರ್ಗನ ತಂದೆ ಒಂದನೇ ಇಂದ್ರನು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದನು. ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜಪುತ್ರಿ 'ಭಾವನಾಗ'ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗನೇ ದಂತಿದುರ್ಗ. ದಂತಿದುರ್ಗನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವರು ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದರು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಮನೆತನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ದಂತಿದುರ್ಗನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲ ಸಮಯವನ್ನೊದಗಿಸಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ (ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ದಂತಿದುರ್ಗ ಬದುಕಿದ್ದನೆಂಬುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ) ದಂತಿದುರ್ಗನ ಇಡೀ ಆಯುಷ್ಯ ಕಳೆದುದು ರಣ ರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ.
ದಂತಿದುರ್ಗನ ತಂದೆ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ದ ಘೋಷಿಸಿದ್ದನು. ದಂತಿದುರ್ಗನು ಬಾದಾಮಿಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನನ್ನು ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ, ಸತಾರಗಳು ಅವನ ಕೈವಶವಾದವು. ದಂತಿದುರ್ಗನು ಗುಜರಾತಿನ ಚಾಲುಕ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ನಿರಂತರ ಯುದ್ದಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ ಅವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದುವು. ಆದುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.
ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿಯವರೆಗೆ; ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಿಂದ ಉಜ್ಜೈನಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಸುಮಾರು ೨೨೫ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಮನೆತನದವರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ದಂತಿದುರ್ಗನ ವಿಷಯವಾಗಿ ೨ ಶಾಸನಗಳು ದೊರಕಿವೆ: ೧. ಸಾಮನ್‌ಗಡದ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನ ೨. ಎಲ್ಲೋರದ ದಶಾವತಾರ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾಶಾಸನ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅರಸರು ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ
ಜನನ
ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ನವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೮೮೮ ಮಾರ್ಚ ೩ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದರು. ತಂದೆ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ; ತಾಯಿ ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಬಡತನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ೪ನೆಯ ತರಗತಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು. ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದೆ ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ವಾರಾನ್ನದ ಮೂಲಕವೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತ  ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯ ಎನ್ನುವವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದರು.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮೊದಲಾದ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವದು, ದಾಸರ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡುವದು ಮಾಡುತ್ತ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಸಂಸಾರ ಸಾಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಮ್ ಶ್ರುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಮಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು ಇವರೇ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪೈಗಳ ಎದುರು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ ವಾಚನ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟ ಪೈಗಳು ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರನ್ನು ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಿಸಿದರು. ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಸೇಂಟ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತರೆಂದು ನೇಮಕವಾದರು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ಮರಣ
ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು ೧೯೫೦ ಜನೆವರಿ ೧೬ರಂದು ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದ್ರೋಗದಿಂದ ತೀರಿಕೊಂಡರು.
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
ಮುಳಿಯರು ಎಷ್ಟು ಸಾತ್ವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು ದಂತಕತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರೆಲ್ಲರೂ ‘ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲು ‘ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮುಳಿಯ’ (ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಕೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.) ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆ
ಮುಳಿಯರು ಒಟ್ಟು 22 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು ೧೯೧೦ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣವೆಂಬ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನೂ, ಅಜೋದಯವೆಂಬ ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕವಿರಾಜ ಮಾರ್ಗ ವಿವೇಕವನ್ನು ಬರೆದವನು ನೃಪತುಂಗನಲ್ಲ, ಜಯಾಳ್ವನೆಂದು ಕಾವ್ಯದ ಆಂತರಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರು. ಅವರ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥ ನಾಡೋಜ ಪಂಪದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಖ್ಯಾತರಾದರು. ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರ ಭೋಜರಾಯರೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ ಎನ್ನುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಣದ ತೊಂದರೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು (ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಭಾಷೆ: Nobelpriset i litteratur) ೧೯೦೧ರಿಂದ, ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ನೋಬೆಲ್‌ರ ಉಯಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧ್ಯೇಯಪರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥವನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮೂಲ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಭಾಷೆ: den som inom litteraturen har producerat det utmärktaste i idealisk riktning). ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ "ಗ್ರಂಥ" ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾರು, ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ರಾಹಕನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
’ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್’ ರ ಇಚ್ಛಾಪಾಲನೆ
'ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ’ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್’ ರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ 'ಸ್ವೀಡನ್ ದೇಶದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ,’ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ’ಒಂದು ಆದರ್ಶವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗೆ,'The most outstanding work in an ideal direction,' ಕೊಡಬೇಕೆನ್ನುವುದು ’ನೋಬೆಲ್ ಮಹಾಶಯ’ ರ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ’ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ’ ಯ ಸದ್ಯರಿಗೆ ತಾವೇಕೆ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ, ’ಕಾರ್ಲ್ ಡೇವಿಡ್ ವಿರ್ಸೆನ್’ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ, ಇಂಥ ಸುವರ್ಣಸಂಧಿಯನ್ನೇಕೆ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಯಿತು. ತಮಗೆ ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ, ಅಧಿಕಾರ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶ, ಸುಸಂಧಿಗಳಿದ್ದವು. ಅವನು ತನ್ನ ಅನುಚರರಿಗೆ ಇದರಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಹೇಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ’ವಿಲುನಾಮೆ’ ಯಲ್ಲಿದ್ದ ’ಆದರ್ಶ ವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ’ಎಂದರೆ, ’ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನೈತಿಕ ಆದರ್ಶ'ವೆಂದು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೇಶ, ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತೀತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆದರ್ಶವಾದಿ ಕೃತಿಕಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹುಮಾನ ದೊರಕುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ. ಆದಕಾರಣ, ’ಲಿಯೊ ಟಾಲ್ ಷ್ಟಾಯ್’ ’ಹೆನ್ರಿಕ್ ಇಬ್ಸನ್’ ಮತ್ತು ’ಎಮಿಲಿ ಜೋಲಾ’ ರಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ೧೯೦೧ ರಿಂದ ೧೯೧೨ ರ ವರೆಗಿನ ಮೊದಲ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು.
೧೯೨೦ ರ ನಂತರ
ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಭವ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಉದಾತ್ತ ನಿಲುವಿನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.’ ಆದರ್ಶವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ’ ವೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದು ’ಉದಾರ ಹೃದಯದ ಮಾನವತೆ,’ ಎಂದು ’ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ,’ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ’ಅನಾತೋಲ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್’, ಹಾಗೂ ’ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ’ ರಂತಹ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತದ್ದು ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲೇ.
೧೯೩೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ದಲ್ಲಿ ’ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ’ ಯಾವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಕಾಲ-ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತರದವರು, ಪರ್ಲ್ ಎಸ್.ಬಕ್ ಹಾಗೂ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಲೆವಿಸ್ ರಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅರ್ಹತೆ ’ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ’ ಗೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು.
’ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ’ ದ ಬಳಿಕ
೧೯೪೦-೪೧-೪೨೪೩- ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ’ಆಯಾಂಡರ್ಸ್ ಆಸ್ಟರ್ ಲಿಂಗ್’ ಯೆಂಬುವ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪಂಥಗಳು, ಹೊಸ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಾಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ೧೯೩೦ ರ ಸಮಿತಿಯ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ, ಬಹುಮಾನದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ’ಹರ್ಮನ್ ಹೆಸ್’, ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ, ’ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್,’ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ’ಪೌಲ್ ವೆಲೆರಿ’, ’ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್’, ಮುಂತಾದವರಿಗೂ ಈಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ಅಕಾಡೆಮಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. (ಮಾರ್ಗದರ್ಶೀ ಸೂತ್ರಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ರಾಜಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಬಂದಿಯಾಗಿ, ’ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಿತಿ’, ’ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ’ ಯಂತಹ ನಿಷ್ಟಾವಂತರಿಗೆ, ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದ ಕಾರಣವನ್ನೇ ನೆಪಮಾಡಿ, ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು) ಆ ವರ್ಷ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿದರು. '(ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮರಣೋತ್ತರ ಕೊಡುವ ಪರಿಪಾಠವಿಲ್ಲ)
೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ
ನಂತರ, ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಿರುಸು ಕಡಿಮೆಯಾದಮೇಲೆ ಹೊಸ ಪಂಥ, ಹೊಸ ಶೈಲಿಗಳ ಹುಡುಕಾಟ ಕ್ರಮೇಣ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹುಡುಕಾಟ ಶುರುವಾಯಿತು. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ’ಐಸಾಕ್ ಭಾಷೆವಿಸ್ ಸಿಂಗರ್ ’ರಂತಹ ಲೇಖಕರು, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ’ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರ್’ ರರೂ ಒಬ್ಬರು.
೧೯೮೬ ರ ತರುವಾಯ
ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆಬೇರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ವಿಪುಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವು ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಕಮಿಟಿಯವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡ ದ ಲೇಖರನ್ನೇ ಆರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಫಲವೇ, ’ಯಸುನಾರಿ ಕವಬಾಟ’, 'v'ole ಸೊಯಿಂಕ’, ’ನಾಗ್ಯೂಬ್’, ಮಹಫೌಸ್, ಮುಂತಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಕ್ಕಲಾರಂಭಿಸಿತು.
ಪ್ರಸಕ್ತ ನೀತಿ
ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ’ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೋಬೆಲ್’ ರ ’ವಿಲುನಾಮೆ’ ಯನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅನುಕರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅದರದೆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಕಂಡ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕಾಣಿಸದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ 'ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಸಿಕ್ಕುವ ಇಲ್ಲವೇ ಅದರಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಷಗಳು ದಾಖಲೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 'ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ', ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ 'ಪರಿಣತಿ' ಹಾಗೂ 'ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೊಡುಗೆ'ಯನ್ನು ದರ್ಶ್ಯಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ.
*ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌/ಬಾಬ್‌ ಡಿಲಾನ್
ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ನ ಸಂಗೀತದ ಮಾದರಿ:
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಎಮ್. ಶಿವರಾಮ್
'''ಎಮ್. ಶಿವರಾಮ್''' - ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಮನಃಶಾಸ್ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ. ಇವರ "ಮನಮಂಥನ" ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ೧೯೭೬ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಸವಿತಾ ಧಾರೇಶ್ವರ
ಸವಿತಾ ಧಾರೇಶ್ವರ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ನಡದ ಲೇಖಕಿ.ಧಾರವಾಡದ ಅವನಿ ರಸಿಕರ ರಂಗ ವೇದಿಕೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದೇವಾಂಗನಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು, ೨೦೦೬-೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಚೊಚ್ಚಲು ಕೃತಿಯಾದ ಬೇರು ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಸವಿತಾ ಧಾರೇಶ್ವರ ಸವಿತಾ ಧಾರೇಶ್ವರ ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಜ್ಞಾನಗಂಗಾನಗರ
ಜ್ಞಾನಗಂಗಾನಗರ ಎಂಬುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಬಡಾವಣೆ. ಈ ಬಡಾವಣೆ ನಗರದ ಹೊರವಲೆಯದ ಹೊರವರ್ತುಲರಸ್ತೆಯ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾನಿಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದರೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಧ್ಯಾನಿಲಯ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹತ್ತಿರದ ಬಡಾವಣೆಗಳು, ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿ, ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿನಗರ, ನಾಗರಭಾವಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಡಾವಣೆಗಳು
ಜುಲೈ ೪
- ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೧೮೫ನೇ ದಿನ(ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೮೬ನೇ ದಿನ). ಈ ದಿನದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೮೦ ದಿನಗಳು ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು
ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ
ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ
ಕೈಲಾಸಂರವರು (೨೯.೦೭.೧೮೮೪-೧೯೪೬) ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಮಿಳು ಮೂಲದ ಮನೆತನದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ತಂದೆ ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಪರಮಶಿವ ಅಯ್ಯರ್, ತಾಯಿ ಕಮಲಮ್ಮ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೈಲಾಸಂ ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕಳೆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆದುದು ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಹಾಸನಗಳಲ್ಲಿ. ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪಾಸು ಮಾಡಿದ್ದು ಮದರಾಸಿನ ಹಿಂದು ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ. ಮುಂದೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಓದಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ. ಎಂ.ಎ.ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸರಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಸೇರಿ ಏಳು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಭಾಜನರಾದರು. ರಾಯಲ್ ಜಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಪ್ರಬಂಧ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಪಡೆದರು. ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯಂತೆ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ ಗೋಲ್ ಕೀಪರ್. ಯೂಜಿನ್ ಸ್ಯಾಂಡೋರ ನೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಪಟುವಾಗಿದ್ದರು.
ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾಡ್ ಶಾ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಕೈಲಾಸಂರವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಅದೇ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಬಳಸಿ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ರವೀಂದ್ರನಾಥರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಾಟಕ ಟೊಳ್ಳುಗಟ್ಟಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿತಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಬ್ಬಿಸಿತು.
ನಾಟಕಗಳು
-ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಗಳೂ ರಚನೆಯಾದವು.
ಅವರ 'ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗ' ಕವನ
ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ 'ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟಿನೊಪಲ್' ಕವನವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಹೊಸ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ, ಇದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಹಾಡು ಹಾಡಿದರ ಅವರಿಗ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಕೈಲಾಸಂ ಅದೇರಾಗದಲ್ಲಿ 'ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗಾ' ಹಾಡು ಹೇಳಿ ಬಹುಮಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕಥೆ ಇದೆ(ಪ್ರತಿ ೬ಗ್ರಾಂ ಗಳ ೧೦ ಪೌಂಡು). ಆ ಹಾಡು ಹೀಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ರಚನೆ.)
ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗ
ನಾನು ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗ ‘ಕೋ’ನು ‘ಳಿ’ನು ‘ಕೆ’ನು ‘ರ’ನು ಸೊನ್ನೆ ಗ ಕಕೋತ್ವ ಳಿ ಕಕೆತ್ವ ರ ಮತ್ ಸೋನ್ನೆಯುನು ಗ ಇದ್ನ ಹಾಡೋಕ್ ಬರ್ದೆ ಬಾಯ್ ಬಿಡೋವ್ನು ಹಃ ಹಃ ಹಃ ಬೆಪ್ಪು ನನ್ ಮಗ
ನಾನು ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗ ‘ಕೋ’ನು ‘ಳಿ’ನು ‘ಕೆ’ನು ‘ರ’ನು ಸೊನ್ನೆ ಗ ಕಕೊತ್ವ ಳಿ ಕಕೆತ್ವ ರ ಮತ್ ಸೋನ್ನೆಯುನು ಗ ನಮ್ಮ ತಿಪ್ಪಾರಳ್ಳಿ ಬೋರನ್ ಅಣ್ಣನ್ ತಮ್ಮನ್ ದೊಡ್ಡ್ ಮಗ
ಹೆಂಡರ್ನು ಮಕ್ಕಳ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಟ್ಟಿ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬಂದಿವ್ನಿ ನಾ, ನಿಮ್ಮುಂದೆ ನಿಂತಿವ್ನಿ ನಾ ನಂಹಳ್ಳಿ ಕಿಲಾಡಿ ಹುಂಜಾ!
ಅಲ್ ಕುದ್ರೆಮೇಲ್ ಕುಂತಿದ್ದೊಬ್ಬ್ ಸವಾರಯ್ಯ, ಕೆದ್ರಿದ್ ತನ್ ಮೀಸೆಮೇಲ್ ಹಾಕ್ದ ತನ್ ಕೈಯ್ಯ, ಕೇಳ್ತಾನ್ ನನ್ನಾ ಗದ್ರುಸ್ತಾಲಿ ಬೆದ್ರುಸ್ತಾಲಿ “ಲೇ, ಯಾರೋ ಯಾಕೋ ಇಲ್ಲಿ” ಅಂತ! ಹಃ ನಾನು..
ನಾನು ಕೋಳಿಕೆ ರಂಗ ‘ಕೋ’ನು ‘ಳಿ’ನು ‘ಕೆ’ನು ‘ರ’ನು ಸೊನ್ನೆ ಗ ಕಕೊತ್ವ ಳಿ ಕಕೆತ್ವ ರ ಮತ್ ಸೋನ್ನೆಯುನು ಗ ಇದ್ನ ಹಾಡೋಕ್ ಬರ್ದೆ ಬಾಯ್ ಬಿಡೋವ್ನು ಬೆಪ್ ನನ್ ಮಗ. - ಟಿ. ಪಿ. ಕೈಲಾಸಂ*
ಕನ್ನಡಕ್ಕೊಬ್ನೆ ಕೈಲಾಸಂ
"ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದೇ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲೆಂದೆನಿಸಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊರೆಯಲು--ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಕೊರೆದರೂ ಕಲ್ಲಲ್ಲದೊಂದಿಲ್ಲ ! ಬಲ್ಲೆ-- ಕಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿಲೆಂದನಲ್ಪಜ್ಞ ".
"ಹೊನ್ನೆ ? ಬಲ್ ಬಿರುದುಗಳೆ ? ಹಾಲುಗಲ್ ವಿಗ್ರಹವೆ ? ಕವಿ ಬಯಸನಿಂಥದೇ ಪ್ರತಿಫಲವೆ ಬೇಕು ! ಹಿರಿಯರುಂ ಕಿರಿಯರುಂ ಕಿಲಕಿಲನೆ ನಕ್ಕೆರೆಡು ಕಣ್ಣ ಹನಿಯಿತ್ತರೆನಗದು ಅನಿತೆ ಸಾಕು" !.(ಕಣ್ಣ ಹನಿಯಿತ್ತರೆ+ ಎನಗದು ಅನಿತೆ ಸಾಕು")
ನಿಧನ
ಕೂತಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ…ನಿಂತಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಕ ಎಂದು ಹೋದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನು ನಕ್ಕು ನಗಿಸಿದ ಕೈಲಾಸಂ ನಿಜಜೀವನದ ರಂಗದಿಂದ ಮರೆಯಾದದ್ದು ೨೩.೧೧.೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ ವರ್ಗ:೧೮೮೪ ಜನನ ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ನಿಧನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರಿನ ಬರಹಗಾರರು
ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ
ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ - ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕತೆಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಐವತ್ತೊಂದು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಚಿತ್ತಾಲರರು, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮ ಹನೇಹಳ್ಳಿಯ ಕಡೆಯವರು. ಪಾಲಿಮರ್ ಟೆಕ್ನೊಲಜಿ ಓದಿ ಮುಂಬಯಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು.
ಜೀವನ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಮಟಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 'ಹನೇಹಳ್ಳಿ'ಯಲ್ಲಿ ಜನನ. ಈ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ ಚಿತ್ತಾಲರ ಅಂತರಂಗದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ. ಅದು ಅವರ  ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಣೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾ  ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತಾಲರ ತಂದೆ ವಿಠೋಬ. ತಾಯಿ, ರುಕ್ಮಿಣಿ, ದಂಪತಿಗಳ ೭ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವರು ಯಶವಂತರು. ಮನೆ ಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣೀ-ಮರಾಠಿ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹನೇಹಳ್ಳಿ, ಕುಮಟ, ಧಾರವಾಡ, ಮುಂಬಯಿ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ. ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕವಿ ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲರು ಇವರ ಅಣ್ಣ. ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಮತ್ತು ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಚಿತ್ತಾಲರ ಮೇಲೆ ದಟ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಗೀಳು, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿತ್ತು.