cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಡಿ ಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆ
ಪರ್ಯಾಯ ವರ್ಧಕಗಳು
DNA-ಮೂಲದ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಟ್ಟಾದ ಸೇರಿಸಿದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಕ್ಸಿವೈರಸ್ ಅಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಮೂಲ-ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿತ"ಸೂತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನಿಶಃಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಎದುರೇಟು ನೀಡಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ HIV-೧ ಆವರಣಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸುವಿಕೆ ವೈರಸ್ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು DNA-ಮೂಲದ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ DNA ಇಮ್ಯುಜಿನ್ ಗೆ ಬೇಕಾದ ರೋಗನಿರೋಧಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸದ ವೈರಸ್ ಕಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭಿಕ-ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಮಲಿರಿಯಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಲು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ DNA ಪ್ಲಾಸ್ಮೂಡಿಯಮ್ ಯೊಯಿಲ್ಲೆ ಅಲ್ಲಿನ ವಿಧದ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನನ್ನು (PyCSP)ಜೊತೆಯಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಕ್ಸೀನಿಯಾ ವೈರಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.CTL ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು IFN-γ,ಹೀಗೆ ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೂ ಕೇವಲ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA ಯೊಂದನ್ನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಗಳ ಜೊತೆ PyCSP ಗಳ ನಮೂದು ಮತ್ತು ಮುರಿನ್ GM-CSF,ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ ಲಸಿಕೆ ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್ ಜೊತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕೋತಿಜಾತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಲೇರಿಯಾ ಮಾದರಿ ''ಪಿ. ನೊವೆಲ್ಸ್ಸಿ'' ಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕಬಾಲದ ಈ ಪುಟ್ಟಕೋತಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ,ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಎರಡು ಯಕೃತ್ತ ಹಂತದ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಹೆಸರಿಸುವಿಕೆ,ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ನಮೂದು,ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ (PkCSP) ಮತ್ತು ಸ್ಪೊರೊಜೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ೨ (PkSSP೨) ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡು ರಕ್ತಕೋಶದ ಹಂತದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು-ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಿಕಲ್ ಮೆರೊಜೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ೧ (PkAMA೧)ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(PkMSP೧p೪೨) ಅವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನರಾಪೊಕ್ಸ್ ವೈರಸ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕೂ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.(ALVAC-೪) ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕಿದ ಕೋತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆ ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ಎರಿಥ್ರೊಸೈಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ದ ರೋಗನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡವು.IFN-γ-ನ ವಿಭಜನೆ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅದರ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಆಗ ಕೋತಿಗಳ ಕಾಯಿಲೆ ವಿರುದ್ದದ ಈ ಸಮರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಂತಾಯಿತು.ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಾಮಯದಂತಹ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳ ಕಂಟಕ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಅದೀಗ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಬಾಹಿಕ ಕಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾನವ ಶರೀರದ ''ಪಿ. ಫಾಲ್ಸಿಪರಮ್'' ಗೆ ಪೂರಕವಲ್ಲ.ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮೊದಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಫಾರ್ಮಲೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ DNA (ರಚನೆಗಳು)
DNA ದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು DNA ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿಜನಕಗಳಿರುವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ DNA ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನದ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾವಯವ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಟೊನ್ ಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ಮೈಕ್ರೊಪರಟಿಕಲ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿ (ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಸೈಡ್-ಕೊ-ಗ್ಲಿಕೊಲೈಯ್ದ್)ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಟಿಲ್ಟ್ರಿಮೆಥಿಲ್ಯಾಮೊನಿಯಮ್ ಬ್ರೊಮೈಡ್)ಇವುಗಳು DNA ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತವೆ.ಈ DNA-ಲೇಪಿತ ಮೈಕ್ರಿಪರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ CTL ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಯುಮ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಜನಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ nm ವ್ಯಾಸದ ಕಣಗಳು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಯಾಗಿವೆ.
ಆಲ್ಫವೈರಸ್ ವೆಕ್ಟರ್ಸ್
ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಮೂಲದ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಕೂಡಾ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳ ನಮೂದಿಕರಣವು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು, ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಈ ಲಸಿಕೆಯು ರಾಚನಿಕ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ರಾಚನಿಕ-ರಹಿತವಾಗಿರುವವುಗಳನ್ನು ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳ ಜೊತೆ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂದ್ಬಿಸ್ ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಲಿಕಿ ಅರಣ್ಯ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾದ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಂತೆ ಈ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂವೇದಿತ ಸೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು ಹೇಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸೈಟೊಕಾನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ನಂತರ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಡಿಎನ್ಎ ವರ್ಗ:ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು
ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು
ಸೇಲಂ  (சேலம்) ಒಂದು ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರಸಭೆ  ಇದು ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ  ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ,  ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ  ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.ಸೇಲಂ ಕೊಂಗು ರಾಜ್ಯ ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮತಮಿಳುನಾಡು‌ ಒಳಗೊಂಡ ತಮಿಳಕಮ್‌‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇಲಂ ಯೆರ್ಕಾಡ್ ಗಿರಿಗಳ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರವಾಸಿ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಉಸಿರು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಸಂತೋಷದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತುತ್ತತುದಿಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವಾಗಲೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಿಳಿಯೂರ್ ಫಾಲ್ಸ್ ನಂತಹ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣಗಳು ಸಹ ಬದಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಯೆರ್ಕಾಡ್ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.ಈ ನಗರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನಾಗರಮಲೈ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಜರಗುಮಲೈ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಗೋಡುಮಲೈ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕಂಜಾಮಲೈ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಿರಿಗಳ ವರ್ತುಲರಂಗದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಣಿಮುತರ್ ನದಿಯಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೇಯ ಜಾಗವೇ ದುರ್ಗದ ಪ್ರದೇಶ. ಸೇಲಂ - ಸ್ಟೀಲ್ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಲೈಮ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಮ್ಯಾಂಗೊ
ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ
ದೊರೆತ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇದು ಬೆಟ್ಟ ಗಿರಿಗಳ ಸುತ್ತುವರಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಹೈ  ಅಥವಾ ಶಲ್ಯ  ಅಥವಾ ಸಾಯಿಲಂ ಗಳಿಂದ  ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸೇಲಂ  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇಲಂ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚೆರಾ ಮತ್ತು ಕೊಂಗು ದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಅವು ಅವರದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕುರುನಿಲ ಮನ್ನಾರ್ಗಲ್ ಎಂಬ ಕೊಂಗು ರಾಜರುಗಳಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳಿಯ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸೇಲಂನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ತಮಿಳು ಕವಯತ್ರಿ ಅವ್ವಯ್ಯರ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು  ಜಿಲ್ಲೆಯ  ಕೆಲ  ಭಾಗಗಳಿಂದ  ಪುನರ್ವಶ  ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಕೊಂಗು ನಾಡುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಸೇಲಂ  ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಗಂಗಕುಲಂ  ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ  ಧೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ  ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ ಆಕ್ರಮಣವು  ವಿಜಯನಗರ  ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ  ನಡೆದು  ಸೇಲಂ  ಮಧುರೈ ನಾಯಕರುಗಳ  ಕೈ  ಕೆಳಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಅದು ಸೇಲಂನ ಗಟ್ಟಿ ಮೂದಲೀಸ್ ಪೋಲಿಗಾರ್ಸ್‌ರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರು ನಗರದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೈಸೂರು-ಮಧುರೈ ನಡುವಿನ ಧೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಹೈದರ್ಅಲಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. 1768ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇಲಂ ಅನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ವುಡ್ ಅವರು ಹೈದರಾಲಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1772ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ  ಹೈದರಾಲಿಯು ಪುನಃ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1799ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಲೈವ್‌ನ  ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ  ಸಂಕಗಿರಿ  ದುರ್ಗ  ಸೇನೆಯ  ದೊಡ್ಡ  ಭಾಗದ  ತಾಣದಿಂದ  ಪುನಃ  ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ತಂಡವು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ಉಳಿದ ಸೇನೆ ತಾಣವು 1861 ವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಮ್ಯಾಗನಮ್ ಚೌಲ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ಮಗುದಂಚವಾಡಿ ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇಂತಹ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಂಥ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಧೀರನ್ ಚಿನ್ನಾಮಲೈನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇಲಂ ಮತ್ತು ಸಂಕಗಿರಿಯಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು  ಕೊಂಗು ಸೇನಾಬಲ  ಮತ್ತು  ಬ್ರಿಟೀಷರ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ದದ ತಾಣವಾಗಿದ್ದವು. ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೊಂಗು ಸೇನಾನಿ ಥೀರನ್ ಚಿನ್ನಾಮಲೈ ಯನ್ನು ಸಂಕಗಿರಿಯ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿ ಪೆರುಕ್ಕು ದಿನ ದಂದು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅದೇ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಸೇನಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.
ರಾಜಕೀಯ
ಸೇಲಂ ಮೂರು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಸೇಲಂ ಉತ್ತರ, ಸೇಲಂ ದಕ್ಷಿಣ, ಹಾಗೂ ಸೇಲಂ ಪಶ್ಚಿಮ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಸೇಲಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)ನ ಭಾಗಗಳು. . ಹೆಸರಾಂತ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮುದಲಿಯಾರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಸಿ. ವಿಜಯರಾಘವಾಚಾರಿಯರ್, ಪಗದಲ ನರಸಿಂಹಲು ನಾಯ್ಡು, ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ (ರಾಜಾಜಿ), ಡಾ.ಪಿ.ಸುಬ್ಬರಾಯನ್ ಮತ್ತು ಎಸ್.ವಿ.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದವರು ಸೇಲಂನಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ‍ಮಂಗಲಂ ಅವರು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕೃಷಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಶ್ರೀಯುತ ವೀರಪಾಂಡೆ ಆರ್ಮುಗಮ್ (DMK ಪಾರ್ಟಿ) ರವರು ಸಹ ಇದೇ ನಗರದವರು.
ಜನಸಾಂದ್ರತೆ
2001ರ ಭಾರತಿಯ ಜನಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೇಲಂ ನಗರವು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 751,438 ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇಲಂ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ನಗರಸಭೆ (696,760), ಕೊಂಡಲಂಪಟ್ಟಿ (16,808), ಕನ್ನನ್ ಕುರಿಚಿ (14,994), ನೆಕ್ಕಾರಪಟ್ಟಿ (9,869), ಮಲ್ಲಮುಪ್ಪಂಪಟ್ಟಿ (6,783) ಮತ್ತು ದಳವಾಯಿಪಟ್ಟಿ (6,224)ಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 51% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 49% ಚುನಾವಣೆಗೆ ಭಾಗಿದಾರರು. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ 64.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇಲಂ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರದ ಸರಾಸರಿ 77% ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 82% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 72% ಇದೆ. ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರೇ 10% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೊಂಗು ತಮಿಳ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯರಾದ ಜೈನರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ವಾಡಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಅವರೂ ಸಹ ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ.ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ವರದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ಈ ನಗರ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. 1991ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ : 499,024 ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: 696,760
ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳು
ಸೇಲಂ ಸುಧೀರ್ಘವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಿಚ್ಚಿಪಾಲಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಇರುವುದು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. 80ರ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ 15 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿವೆ, ಹಳೆಯ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಈಗಲೂ 15 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳೆಂದರೆ ARRS ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್, BIG CINEMAS, ಮಂತಾದವುಗಳು.
ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು
ಸೇಲಂ ಕೂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಾ ಇದೆ. ಶಾರದಾ ಕಾಲೇಜ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಒಮಲೂರ್ ರಸ್ತೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.ಸ್ವರ್ಣಾಂಬಿಗೈ ಪ್ಲಾಜಃ, ಕಂದಸ್ವರ್ಣ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ವಿ.ವಿ. ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಜಃ, ತುಲಸಿ ರಿಟೇಲ್, ಕಂದಸ್ವರ್ಣ ಮೆಗಾ ಮಾಲ್, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಸ್, ಮೋರ್ ಫಾರ್ ಯು,ನೀಲ್ಗಿರೀಸ್, ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಹಲವು.ಹಾಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟುಗಳು ಈಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
right|thumb|SAIL ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲ್ಕಡಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಡುಪು, ಉಕ್ಕು, ಸ್ವಚಾಲಿತ ಉತ್ಪನ್ನ, ಕೊಳಿ ಸಾಕಾಣೆ ಮತ್ತು ಸಗೊ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇಲಂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾಲ್ಮಿಯ ಮತ್ತು TANMAG ಕಂಪನಿಗಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಲೀಘ್ ಬಜಾರ್ ಎನ್ನುವುದು ಆಗ್ರೋ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರತ್ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಮಾರ್ಡನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ಸೇಲಂ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಗತಿಸಿದ, ಮಾರ್ಡನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿ ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈಗ ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಇಲ್ಲ.
ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳು
1930 ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ  ಸೇಲಂ  ವಸ್ತ್ರ  ಉತ್ಪನ್ನಗಳ  ರಫ್ತಿಗೆ  ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಿರುಪುರ್ ನೇಯ್ದ ಉಡುಪುಗಳ ರಫ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ತನದ ಸೇಲಂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ  ಉಡುಪು ಬಟ್ಟೆ/ವಸ್ತ ಸರಕಿನ ರಫ್ತುಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸೇಲಂ, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೇಲಂ ಮಾವಿನ ತಿರುಳಿನ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಮಾವಿನ ತಿರುಳಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು (SEZ)
ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೇಣಿ II ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ELCOT ಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು IT ಪಾರ್ಕಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಯೋಜನೆ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ.160 acre. ಸೇಲಂ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಉಕ್ಕು SEZ ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು SAIL ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ250 acre.
ಸೇಲಂ ನಗರದ ಸುರಮಂಗಲಂ ಪ್ರದೇಶವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು
ಅನೇಕ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೇಲಂನಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜುಲೈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಎರಡುವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ತೇರಿನಲ್ಲಿರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ನಗರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಥಮ ದಿನದಂದು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಹಾಗೂ ಹರಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. (ಸೂಚನೆ : ಭಕ್ತರು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೂವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಹಬ್ಬದ ಎರಡನೇ ದಿನದಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವೇಷಗಳ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕವಾಯಿತು ನಡೆಸುವುದು ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯದ ಬಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇವಾಪೆಟ್ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್  ದೇವಾಸ್ಥಾನದ ಬಂಡಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ  ಬಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಒಂದು ವಾರದ ವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಕೊಟ್ಟಾಯ್ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಲಿರುವ ಅಲಗಿರನಾಥರ್ ತಿರುಕೊಯಿಲ್, "ಕೊಟ್ಟಾಯ್ ಪೆರುಮಾಲ್ ಕೊಯಿಲ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಬ್ಬ "ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ" ಮತ್ತು ಆ ದಿನದಂದು ಲಕ್ಷೋಪಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಮ್, ಪವಿತ್ರೋತ್ಸವಮ್, ನವರಾತ್ರಿ, ಮತ್ತು ಪುರತಸಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಉತ್ಸಾಹಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ "ಆಂಡಾಲ್ ತಿರುಕಲ್ಯಾಣಂ" ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉತ್ಸವ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಹೂವಿನ ಹಾರವನ್ನು ಶ್ರೀ ವಿಲ್ಲಿ ಪುತ್ತುರ್ ("ಸೂಡಿ ಕೊಡುಥಾ ಸುಡರ್ ಮಲೈ") ನಿಂದ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಗವನೇಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯವು ಕೂಡ ಸೇಲಂನ ಒಂದು ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಘ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯು ಇಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅರುಣಗಿರಿನಧಾರನು ಮುರುಗ ದೇವನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸುಗವನೇಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್, ಆಶ್ರಮ ವು ಶ್ರಿ ಭಕ್ತ ವರಪ್ರಸಾದ ಆಂಜನೇಯರ್, ಆಶ್ರಮ  ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್‌ನನ್ನು ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್ ಜಯಂತಿ ; ಶ್ರೀ ರಾಮನವಮಿ  ಮತ್ತು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಆಶ್ರಮದ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥವಾದ ರಾಮಾಯಣದ ಸುಂದರ ಕಾಂಡಂ  ವಾಚನ ಮಾಡುವುದು ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಭ್ಯಾಸ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಏನೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಸುಂದರ ಕಾಂಡಂ ಅನ್ನು ವಾಚನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್ ನು ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವ ಮುರುಗನ್‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಟ್ಟ ಸೀಲನಾಯ್ಕೆನ್‌ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದನ್ನು ಊತುಮಲೈ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಮಾರಗಿರಿಯು ಸ್ವಾಮಿ ಮುರುಗನ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇಲಂ ನಗರದಿಂದ ಇದು 5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್ ಆಶ್ರಮವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು 1928 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1941ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಉಪಶಾಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸೇಲಂನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ISKCON ಆಶ್ರಮವು ಇದೆ. ವೈಕಲ್ಪಟ್ಟರೈನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯವು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನ್ ಕುರುಚಿಯಲ್ಲಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠವು ಇದೆ. ಸೇಲಂನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳೂ ಮಸೀದಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಜಾರ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ, ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಥೇರು ಮತ್ತು ಕೀಲ್ಥೇರು ಮಸೀದಿಗಳು, ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ಬಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಘಟಿತ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಬಳಿಯ ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮ್ಮಪೇಟೆಯಲ್ಲಿನ ಮಸೀದಿಗಳು, 5ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಗೈಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವುಗಳು. ಅದಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅರಾಬಿಕ್ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇಲಂ ನಲ್ಲಿದೆ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಸೈಟ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರಾದ ಅರೇಬಿಕ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.ವಯಿಕಾಲಪಟ್ಟರೈನಲ್ಲಿ ನರಶಿಮ್ಮಾರ್ ದೇವಾಲಯವು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನ್ ಕುರುಚಿಯಲ್ಲಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠವು ಇದೆ.
ಸೇಲಂನ, ಫೋರ್ ರೋಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಚರ್ಚ್ ಇದೆ. 1930 ರಲ್ಲಿ, ಸೇಲಂ ನಗರವು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಿಯೋಸಿಸ್‌ನ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಂದಿನ ಬಿಷಪ್‌ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನಪ್ಪನ್ ಸಿಂಗರೋಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮುಖ್ಯ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರವು ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಶಾಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವು LEF ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕುಲದೇವಿಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಅವರದೇ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಉದಾ : ಒಮಲೂರ್‌ನ ಮಲಕೌಂದನೂರ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಯ್ಯನರಪ್ಪನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬೇರೊಂದು ಕುಟುಂಬದ ಅಯ್ಯನರಪ್ಪನ್ ದೇವಾಲಯ ಆತ್ಯಂಪಟ್ಟಿಯ ಸರೋವರದ ಪಾಪರಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವರ್ಷದ ಥೇವಮ್(ಹಬ್ಬ) ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಂದ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ....
ಯೆರ್ಕಾಡ್
ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಸೆರ್ವರಾಯನ್ ಎಂಬ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಯೆರ್ಕಾಡ್ಎಂಬ ಗಿರಿಧಾಮವು ಸೇಲಂನ ಬಳಿಯಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1515 ಮೀಟರ್‌ಗಳು (4969 ಅಡಿ) ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರೋವರ ಇರುವದರಿಂದ ಈ ನಗರ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ - ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ "ಯೆರಿ" ಎಂದರೆ "ಸರೋವರ" ಮತ್ತು "ಕಾಡು" ಎಂದರೆ "ಫಾರೆಸ್ಟ್". ಯೆರ್ಕಾಡ್ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಮರಗಳ ತೋಪುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಆರ್ಖಿಡೇರಿಯಮ್ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆರ್ವರಾಯನ್ ದೇವಾಲಯವು ಯೆರ್ಕಾಡ್‍೬ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಯೆರ್ಕಾಡ್ ಗಿರಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಶೆವರಾಯ್ ಗಿರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯೆರ್ಕಾಡ್ ಅನ್ನು ಬಡವರ ಊಟಿ ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
11°46′46″N 78°12′12″E﻿ / ﻿11.7794°N 78.2034°E﻿ / 11.7794; 78.2034 ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ
ಸಾರಿಗೆ
ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಯಂಬತ್ತೂರ್, ಮಧುರೈ, ಎರ್ನಾಕುಲಮ್/ಕೊಚಿನ್, ಪಾಂಡಿಚೆರಿ, ತ್ರಿಚಿ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಸೇಲಂ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಬಸ್ ನಿಲ್ಡಾಣಗಳು
ಸಲೇಮ್ ಕೆಳಕಂಡ 2 ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ
right|thumb|ಸೇಲಂ ನಗರ right|thumb|ಸೇಲಂ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಸೇಲಂ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರದ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಿತು. ಸೇಲಂ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 842 ಕಿಮೀ. ಸೇಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ರೈಲುಗಳು ಸೇಲಂ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಕಂಡ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಹಲವಾರು ರೈಲುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ (ಜೊತೆಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇವೆ): {| class="ವಿಕಿಟೇಬಲ್‌" |- ! ಸೇಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ರೈಲುಗಳು (ಕಡೆಗೆ / ಮಾರ್ಗವಾಗಿ) ! ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ [b]ನೇರ ರೈಲುಗಳು[/b] 1ಜೋಲರ್ಪೆಟ್ಟಾಯಿ ಕಡೆಗೆ (via) ಮ್ಯಾಗ್ನೆಸೈಟ್ ಜಂಕ್ಷನ್ 2.ಬೆಂಗಳೂರು ಕಡೆಗೆ (ವಯಾ) ಒಮಲೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ 3.ಮೆಟ್ಟೂರ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಕಡೆಗೆ (via) ಒಮಲೂರ್ ಜಂಕ್ಷನ್) [4];ಈರೋಡ್ ಕಡೆಗೆ (via) ಸಂಕಗಿರಿ 5ವ್ರಿಧಾಚಲಂ ಕಡೆಗೆ (via) ಸೇಲಂ ನಗರ } ಈ ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲದೆ, ಸೇಲಂನಿಂದ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಸರಕು ಸಾಗಿಸುವ ಮಾರ್ಗ ಕೂಡಾ ಇದೆ.ಚೈನ್ನೈನಿಂದ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು/ಕೇರಳ (ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ)ದ ಕಡೆಗಿನ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ [ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ] ಹೋಗುವ ರೈಲುಗಳು ಈ ನಗರದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಗುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಸೇಲಂ ರೈಲ್ವೆ-ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು 1 ನವೆಂಬರ್ 2007ರಂದು  ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಮ್. ಕರುಣಾನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ರೈಲ್ವೆಖಾತೆ ಸಚಿವ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್‌ರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೇಲಂ ರೈಲ್ವೆ-ವಿಭಾಗವು  ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ-ವಿಭಾಗದ ತರಹವೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಡಕು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಸೇಲಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ರೈಲುಗಳು
ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಚೆನ್ನೈಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರೈಲುಗಳು ದಿನವಿಡೀ ಸೇಲಂ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಚೆನ್ನೈನಿಂದ ಸೇಲಂ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ತಲುಪುವ ಅತಿ ವೇಗದ ರೈಲುಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ. ಚೆನ್ನೈ / ಸೇಲಂನಿಂದ ಇಂದೋರ್, ಲಕ್ನೌ, ಜಬಲ್ಪುರ್ ಮತ್ತುಜೈಪುರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅತಿಯಾದ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಸೇಲಂ ನಿಂದ ನಮಕ್ಕಲ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕರೂರ್ ತಲುಪಲು ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸೇಲಂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ
ವಾಯುಯಾನ/ಸಾರಿಗೆ
ಸೇಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ- ಧರ್ಮಪುರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಡೆಗೆ NH7ನಲ್ಲಿ ಒಮಲೂರ್ ಸಮೀಪ ಕಮಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸೇಲಂ  ಹೊಂದಿದೆ (ಕೋಡ್ FR3241). 15 ನವೆಂಬರ್ 2009ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್ಲೈನ್‍ನ ವಿಮಾನಗಳು ಸೇಲಂ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಚೆನ್ನೈಗೆ ನಿಯತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇವು ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮುಂಬಯಿ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗಳ ವಿಮಾನುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ
ಸೇಲಂ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನಲ್‌ಗಳು
ಸೇಲಂ 4 ಸ್ಥಳೀಯ ತಮಿಳು ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,
ರೇಡಿಯೋ
ಸೇಲಂ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದೆಂದರೆ FM ರೈನ್‌ಬೋ-103.70.. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ
ಶಿಕ್ಷಣ
ಈ ಹಿಂದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. 1986ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರಲಿಂಗಂ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಸೇಲಂನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು MCI ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 75 MBBS ಸೀಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಸೇಲಂನ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ತರಗತಿಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ  10 km ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಲಿದೆ ಸುಮಾರು Rs.120 ಕೋಟಿಯ ವೆಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (AIIMS) ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಲಿದೆ. ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ
ಸೇಲಂ ನಗರವು ಅತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜ್  ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಂದರೆ, 170ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ  ಸೇಲಂ-7ನ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್. ಮೂಲತಃ ಈ ಕಾಲೇಜ್ ಸೇಲಂನ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು, 1963-6ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು ಆಗ ಎಮ್.ಗೋಪಾನ್ ಎಂಬುವವರು ಸೇಲಂ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗದಿದ್ದರೆ ಸೇಲಂ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯು ಕಾಲೇಜನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಶಿಕ್ಷಣ
1. [http://www.avscollege.ac.in A.V.S. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್. ]
2. ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಆಟೊನೊಮಸ್), ಸೇಲಂ - 7.
3. ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್, ಸೇಲಂ - 8.
4. ಜಯರಾಂ ಆರ್ಟ್ಸ್ & ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್.
5 ಪದ್ಮವಾಣಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್.
6. ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಕೈಲಾಶ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್.
7. ಸೇಲಂ ಸೌದೇಶ್ವರಿ ಕಾಲೇಜ್
8. ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್(ಆಟೊನೊಮಸ್)
9 ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ್ ಕಾಲೇಜ್.
10 ವೈಶ್ಯ ಕಾಲೇಜ್
ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು
right|thumb|ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ
ಶಾಲೆಗಳು
ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯು ಅದರ ಡೈಮಂಡ್ ಜ್ಯುಬಿಲಿಯನ್ನು ಈ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ
ವರ್ಗ:ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಸೇಲಂ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಿಭಾಗಗಳು ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ (ಭಾರತ) ಝೋನ್ ವರ್ಗ:ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು
ವಿಲಿಯಂ ರೀವ್ (ಮಿಷನರಿ)
ವಿಲಿಯಮ್ ರೀವ್ (1794-1850) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ  ಲಂಡನ್ ಮಿಷನರಿಯಾಗಿದ್ದರು  .19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲೊಬ್ಬ.
ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಸು. 1827ರಲ್ಲಿ ಈತ ಮದರಾಸಿನ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾಪಂಡಿತನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಒರಿಯ, ಬಂಗಾಲಿ, ಸಂಸ್ಕøತ ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಕೆಲಸವಂದರೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು. 1817ರಲ್ಲಿ ಈ ನಿಘಂಟಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಈತ 1832ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವನ್ನು ಮೋಸೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಡವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. 1830ರಿಂದ 1839ರ ವರೆಗೆ ಬೈಬಲ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ ಈತ 1839ರಲ್ಲಿ 1,200 ಪುಟಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಕನ್ನಡ ಬೈಬಲನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಆರಂಭಿಕ ನಿಘಂಟಿನ ಲೇಖಕ, ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ (ಜಾನ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಬಲ್). . ರೀವ್ 1836 ರಿಂದ 1843 ರವರೆಗೆ ಓಸ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಷನಲ್ ಚರ್ಚ್ನ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ನಂತರ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ  ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.ಅವರು 1850 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
.
ವರ್ಗ:ಬೈಬಲ್ ಅನುವಾದಕರು ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಜನರು
ಎಚ್.ಎಸ್.ಶ್ರೀಮತಿ
ಎಚ್.ಎಸ್.ಶ್ರೀಮತಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಲೇಖಕಿ. ಇವರು ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್
right|thumb|ಮ್ಯಾ೦ಡೊಲಿನ್
ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತಂತಿ ವಾದ್ಯ. ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಡೊರಾ ಎಂಬ ವಾದ್ಯದಿಂದ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು.
ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಂತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಅವಳಿ ತಂತಿಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ಜೊತೆ ಸಹಾಯಕ ತಂತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸ೦ಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಸ್ವಭಾವತಃ ಒಗ್ಗುವ ವಾದ್ಯವಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗಮಕಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಅವಳಿ ತಂತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದನೆಯ ಜೊತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವವರು ಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್. ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಅನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಇದರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಸಹ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರು.
ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ (ಇಟಾಲಿ ಯನ್: ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನೋ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ [ಮಾಂಡೋಲಿನಾ]; ಅಕ್ಷರಶಃ "ಸಣ್ಣ ಮಂಡೋಲಾ") ಲೂಟ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೆಲೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಅಥವಾ "ಪಿಕ್" ನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದು (೧೦ ತಂತಿಗಳು) ಮತ್ತು ಆರು (೧೨ ತಂತಿಗಳು) ಕೋರ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿ (೮ ತಂತಿಗಳು) ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಲೋಹದ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಫಿಫ್ತ್ಗಳ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಂಡೋಲಾ, ಆಕ್ಟೇವ್ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್, ಮ್ಯಾಂಡೊಸೆಲ್ಲೋ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಡೋಬಾಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸೋಪ್ರಾನ ಸದಸ್ಯ.
ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ಅನೇಕ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ, ನೇಪಾಯಿಂಟ್ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ-ಬೆಂಬಲಿತ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್, ಕೆತ್ತಿದ ಟಾಪ್ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಡ್ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್. ಸುತ್ತಿನ ಹಿಂಭಾಗವು ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆತ್ತಿದ ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಆರ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲದ, ಕಮಾನಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಮಾನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಡ್ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ದೇಹಕ್ಕೆ ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಗಿಟಾರ್ಗೆ ಹೋಲುವಂತೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವಾದ್ಯದ ಶೈಲಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳಿ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆತ್ತಿದ-ಟಾಪ್ ವಾದ್ಯಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂಗ್ರಾಸ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಡ್ ನುಡಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐರಿಷ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ವಾದ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೋರ್ಸ್ಗಿಂತ ಐದನೇ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಐದನೇ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತರ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತಂತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೀಸಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಮೊನೆಸ್, ಮಿಲಾನೀಸ್, ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ೬ ಕೋರ್ಸ್ ವಾದ್ಯಗಳಂತಹ ಆರು ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ವಿಧಗಳು (ನಾಲ್ಕನೇಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂನ್ಡ್) ನಂತಹ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು (ಫಿಫ್ತ್ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಜಿನೋಯಿಸ್ನಂತಹ ೧೨ತಂತಿಗಳ (ಕೋರ್ಸ್ಗೆ ಎರಡು ತಂತಿಗಳು). ಹನ್ನೆರಡು-ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ (ಮೂರು ತಂತಿಗಳು ಕೋರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು-ತಂತಿಗಳ (ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿಗಳು) ಒಂದು ಸಲಕರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ.
ಬಹಳಷ್ಟು ಬಗೆಯ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸೌಂಡ್ಬೋರ್ಡ್ (ಮೇಲ್ಭಾಗ) ದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಮುಂಚೆ-ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ ನುಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸ್ತಬ್ಧ ವಾದ್ಯಗಳು, ಕರುಳಿನ ತಂತಿಗಳ ಆರು ಕೋರ್ಸ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲ್ನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಲೋಹದ ತಂತಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕರುಳಿನ ತಂತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಧ್ವನಿ ಫಲಕವು ಮುಂಚಿನ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಲೋಹದ ತಂತಿಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿ ಹಲಗೆಯು ಅನೇಕ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ - ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೀರು-ಆಕೃತಿಯಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳೊಂದಿಗೆ. ಧ್ವನಿಪದರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಬ್ದ ರಂಧ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅಂಡಾಕಾರದಂತೆ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿಕಲ್ ಎಫ್ (ಎಫ್-ಹೋಲ್) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರದ ಧ್ವನಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ರೊಸೆಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ಪರ್ಫಲಿಂಗ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಡಿಮಾಡಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೭ ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಲೂಟ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್ಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಬೌಂಡಲ್ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೇಪಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು.
ಮುಂಚಿನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳು
ಸುಮಾರು ಸಿ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೩೦೦೦, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಟ್ರೋಯಿಸ್ ಫ್ರೆರೆಸ್ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗುಹೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ, ಒಂದು ಏಕ-ತಂತಿ ವಾದ್ಯ ವಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬೇಟೆ ಬಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಬಿಲ್ಲೆಯಿಂದ, ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಕ್ಯವೂ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಆಡಿರುವುದರಿಂದ, ತಂತಿಗಳು ಹೊಸ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ, ಬಿಲ್ಲು ಹಾರ್ಪ್ಸ್, ಹಾರ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೈರ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಇದು ಡೈದ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರಮೇಳಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬಿಲ್ಲು ಹಾರ್ಪ್ ನೇರಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಕ್-ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವಂತೆ ಸೇತುವೆ ಬಳಸಿತು, ಇದು ಲೂಟ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಯಂತ್ರಮಾನವ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಯಂತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ .
ಗೌಜಲು ಹಕ್ಕಿ
ಗೌಜಲು ಹಕ್ಕಿಗ್ಯಾಲಿಫಾರ್ಮೀಸ್ ಗಣದ ಟೆಟ್ರವೋನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಫ್ರಾಂಕೋಲೈನಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ವನ್ಯಪಕ್ಷಿ (ಪಾರ್ಟ್‌ರಿಜ್). ಇದರಲ್ಲಿ 3 ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಿವೆ; ಫ್ರಾ. ಫ್ರಾಂಕೋಲೈನಸ್ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪಾರ್ಟ್‌ರಿಜ್), ಫ್ರಾ. ಪಿಕ್ಟಸ್ (ಪೇಂಟೆಡ್ ಪಾರ್ಟ್‌ರಿಜ್) ಮತ್ತು ಫ್ರಾ. ಪಾಂಡಿ ಸೆರಿಯೇನಸ್ (ಗ್ರೇ ಪಾರ್ಟ್‌ರಿಜ್). ಮೊದಲನೆಯದು ಉತ್ತರಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮ್ ಗಳಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಮೂರನೆಯದು ಅಸ್ಸಾಂ ಬಿಟ್ಟು ಭಾರತಾದ್ಯಂತವೂ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಬಗೆಗಳೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಗೌಜಲು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂವಾಸಿಗಳು. ಕಾಳು, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬೀಜಗಳು, ಗೆದ್ದಲು, ಜೀರುಂಡೆಯ ಡಿಂಭಗಳು ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಗುಂಡನೆಯ ಮತ್ತು ಹೃಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ದೇಹ, ಮೋಟು ಬಾಲ, ಕಾಳುಕಡ್ಡಿ ತಿನ್ನಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಕೋಳಿ ಕೊಕ್ಕಿನಂಥ ಕೊಕ್ಕು, ಬಲವಾದ ಕಾಲುಗಳು, ಮೋಟು ಕತ್ತು-ಇವು ಗೌಜಲು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪು ಇಲ್ಲವೇ ಬೂದುಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು. ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ, ಕಂದು, ಕಗ್ಗಂದು ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟೆಗಳು ಇವೆ. ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಯ ಬಣ್ಣ ಹೆಣ್ಣಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾದ್ದು.
ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಗೌಜಲು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಸಂಜೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕತೀತರ್ - ಕತೀತರ್ ಇಲ್ಲವೆ ಚಿಕ್‍ಚೀಕ್‍ಚೀಕ್‍ಕೆರೇ ಎಂಬಂತೆ, ಸಿಳ್ಳು ಹೊಡೆದಂತೆ ಕೂಗಿಕೊಂಡು ಇವು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇವು ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓಡಬಲ್ಲವು; ಇವುಗಳ ಚಲನೆಯೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೆ. ಆದರೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯವೊದಗಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭರ್ರನೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಹಾರುವುದಾದರೂ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಮೀಟರುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿದು ಓಡಿ ಪೊದೆಯೊಳಗೆ ಅವಿತುಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತವೆ.
ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ
ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ( ಡಬ್ಲ್ಯುಎಂಎಫ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ) ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಲಾಭರಹಿತ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ನೈಜ ಮಾಹಿತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಘನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ- ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ವಿಕಿವಾಯೇಜ್, ವಿಕಿಕೋಟ್, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಮತ್ತಿತರ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಳಿರುವ ಸಹೋದರ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, ವಿಶ್ವದ ಜನರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿ ಹಂಚುತ್ತಿದೆ.
ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
2020 ರ ನವೀಕರಣದಂತೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು US $ 109.9 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಮರಿಯಾ ಸೆಫಿದಾರಿ ಅವರು ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಾಹೇರ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಗುರಿ
ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ 2005 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಆಂತರಿಕ ಕಂದಾಯ ಸಂಹಿತೆಯು ಕಲಂ 501 (ಸಿ) (3) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಇದರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ಎಂಟಿಟಿಸ್ (ಎನ್‌ಟಿಇಇ) ಕೋಡ್ ಬಿ 60 ಆಗಿದೆ ( ವಯಸ್ಕರ, ಮುಂದುವರಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ). ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಉಪ-ಕಾನೂನುಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
2001 ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಉದ್ಯಮಿ ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯ ಸಂಘಟಕ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ನ್ಯೂಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮೂಲತಃ ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಲಾಭರಹಿತ ವ್ಯವಹಾರವಾದ ಬೋಮಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಣ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಯೋಜನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಆದಾಯ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಬೋಮಿಸ್‌ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಗರ್ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲು ಚಾರಿಟಿ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದರು. ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಜೂನ್ 20, 2003 ರಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2004 ರಂದು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿತು. ಈ ಗುರುತು ಜನವರಿ 10, 2006 ರಂದು ನೋಂದಣಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2004 ರಂದು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 20, 2005 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಥವಾ ಡಿವಿಡಿಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಬಳಕೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಇತ್ತು.
ವಿಕಿ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ "ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಲೇಖಕ ಶೆಲ್ಡನ್ ರಾಂಪ್ಟನ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ವಿಕ್ಷನರಿ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಎರಡನೇ ವಿಕಿ ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಯೋಜನೆಗಳು
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಷಯವು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ-ಸಮಾನವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿಗಳ v3.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾಪಿಲೆಫ್ಟ್ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯ ಯೋಜನೆಗಳು
ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಹನ್ನೊಂದು ವಿಕಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಉಚಿತ ವಿಷಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸಾರ. ಉದ್ಘಾಟನಾ ದಿನಾಂಕದ ವೇಳೆಗೆ ಇವು ಸೇರಿವೆ:
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಯೋಜನೆಗಳು
ಉಚಿತ ಜ್ಞಾನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ re ಟ್ರೀಚ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಸಹಿತ:
ಗಾಂಧಾರಿ
ಗಾಂಧಾರಿ ಎಂಬುದು ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರ. ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದ (ಈಗಿನ ಕಾಂದಹಾರ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ)ರಾಜನಾದ ಸುಬಲನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಈಕೆ ಕುರುವಂಶದ ಮಹಾರಾಜನಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡನಾದ ತನ್ನ ಪತಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಕಾಣದ ಹೊರಜಗತ್ತು ತನಗೂ ಸಹ ಕಾಣುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದುರ್ಯೋಧನ, ದುಶ್ಯಾಸನರು ಸೇರಿದಂತೆ ೧೦೦ ಮಂದಿ ಕೌರವರು ಹಾಗೂ ದುಶ್ಯಲೆ ಈಕೆಯ ಮಕ್ಕಳು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ, ಗಾಂಧಾರಿ ಅವರ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಶೀಲತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ದೇವತೆಯಾದ ಮಾತಿಯ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾಂಧಾರ ರಾಜನಾದ ಸುಬಲನ ಮಗಳಾಗಿ ಅವಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆಯಿಂದ 'ಗಾಂಧಾರಿ' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಗಾಂಧಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಗುರುತನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು (ಸತ್ಯವತಿ, ಕುಂತಿ ಅಥವಾ ದ್ರೌಪದಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು, ಅವಳನ್ನು ಗಾಂಧಾರ-ರಾಜ-ದುಹಿತಾ (ಗಾಂಧಾರ ರಾಜನ ಮಗಳು), ಸೌಬಲೇಯಿ, ಸೌಬಲಿ, ಸುಬಲಜ, ಸುಬಲ-ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸುಬಲಾತ್ಮಜ (ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥ 'ಸುಬಾಲರ ಮಗಳು') ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತತ್ತು.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಜೊತೆ ವಿವಾಹ
ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಜೊತೆ ಗಾಂಧಾರಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯವು ಅವಳನ್ನು ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಸಮರ್ಪಿತ ಹೆಂಡತಿ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಅವರ ಮದುವೆಯನ್ನು ಭೀಷ್ಮ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಗಂಡ ಕುರುಡನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನಂತೆ ಇರಲು ತನ್ನ ಗಂಡನಂತೆ ಅಜೀವನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.
ಮರಣ
ಕೌರವರ ಅಂತ್ಯದ ತರುವಾಯ ತನ್ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಕುಂತಿಯೊಡನೆ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಗಾಂಧಾರಿಯು ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆಂಬುದು ಪುರಾಣದ ಅಂಬೋಣ.
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮರುಭೂಮಿ
ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಜಲಾಧಾರವೊದಗಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಒಣ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಮರುಭೂಮಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಅತಿ ವಿರಳ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಬಗೆಯವು. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೫೮ ಡಿಗ್ರಿ (ಸೆಂ)ವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು
thumb ೨೫ ಸೆಮೀಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಕ್ಸಿರೊಫೈಟ್ಸ್. ಬಾಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಒಳರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇವುಗಳು ಅನೇಕ ಬಾಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕಳ್ಳಿ ಗಿಡಗಳಂತಹ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಇಂಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಎಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಫ್ರೀಟೊಫೈಟ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಅತಿಯಾದ ಉದ್ದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಕೆಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ನೀರನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ರಸಹೀನ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುವ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸಲದೇಹವಿಲ್ಲಿ. ಇವು ನೀರನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸದೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ನೀರಿನ ಆಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವಿವಿಧ ಪಾಪಸ್ ಕಳ್ಳಿಗಿಡಗಳು
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯಗಳ ನೂರಾರು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೀಗಿವೆ: ರಸಭರಿತ ಕಾಂಡ, ಎಲೆ (ಉದಾ; ಕಳ್ಳಿಗಿಡ, ಅಗೇವ್) ; ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದಾವೃತ ದೇಹ (ಉದಾ; ಕಳ್ಳಿಗಿಡ) ; ಹಸುರು ಕಾಂಡ (ಕ್ಯಾಸ್ಪರಿನಾ, ಮೊಹಲಂಬಿಕಿಯಾ, ಕಳ್ಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಮೇಣ (ವ್ಯಾಕ್ಸ್) ದಿಂದಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಹೊರಮೈ (ಅಗೇವ್), ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಬೇರು (ಅಲ್ಹಗೀ), ಅತಿ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸುರಳಿಯಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಉದ್ದಕ‍್ಕೆ ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲೆಗಳು (ಮರುಭೂಮಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಳು), ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪತ್ರರಂಧ್ರಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟ್ ಮರ- ಇದು ಅತಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ. ಯು.ಎಸ್.ಎ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕಾಂಡ ಬಹಳ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಇದರ ಆಕಾರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಇದರ ರೆಂಬೆಗಳು ಕಾಂಡಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೊಗ್ಗು ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ಅರಳಿದ ನಂತರ ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗಿಡಗಳ ಎಲ್ಲಾ ತಳಿಗಳು ಬರಗಾಲ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆರ್ಗನ್ ಪೈಪ್ ಕಳ್ಳಿಗಿಡ- ಈ ಗಿಡದ ಎಲ್ಲಾ ತಳಿಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಎ ನ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಕಾಂಡವು ನೇರ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮರದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಿಂತಲೂ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುವುದು. ಈ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದವರು ತಿನ್ನಲು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ‍‍‌‌‍‍‍‍‍‍‌ಔಷಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವರು.
ಡೆಸರ್ಟ್ ಸೇಜ್ - ಇದರ ಎತ್ತರ ೨-೩ ಮೀಟರ್. ಇದರ ಹೂಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೇನೆಂದರೆ ಇದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯ ಗುಣಗಳೂ ಕೂಡ ಇವೆ. ಇದರ ಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನ ಜನರು ನೆಗಡಿಗಾಗಿ ಔಷಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇದನ್ನು ತಲೆನೋವು, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ಜ್ವರ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಣ್ಣು ನೋವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಡೆಸರ್ಟ್ ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ - ಇವು ಆಸ್ಟರ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಯು.ಎಸ್.ಎ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವು ಸುಮಾರು ೧೦ ರಿಂದ ೩೦ ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾರಿಗೋಲ್ಡ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೂಗಳು ಬಹಳ ವಿಷಕಾರಿಕ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ಕುರಿಗಳು ಸಾವನಪ್ಪಿವೆ.
ಡೆಸರ್ಟ್ ಲಿಲ್ಲಿ- ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಹೆಸ್ಪರೋಕ್ಯಾಲಿಸ್. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಹಾಗೂ ಆರಿಜೋನದ ಮರುಭೂಮೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಂಗುಲದಷ್ಟು ಅಗಲವಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ೮-೨೦ ಅಂಗುಲದಷ್ಟು ಅಗಲ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಳದ ಗಡ್ಡೆ ಇದ್ದು ಆ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಡೆಸರ್ಟ್ ವಿಲ್ಲೋ ಮರ- ಖಿಲೋಪ್ಸಿಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಎನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣದಾದ ಪತನಶೀಲ ಹೊದರು. ಇದು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಹೂವಿನ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷವನ್ನು ಜೇನುನೊಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಶುಷ್ಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಡೆಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಸ್ಯಾಗ್ವರೊ- ಈ ಸಸ್ಯವು ಕಳ್ಳಿ ಗಿಡದ ತಳಿ. ಇದರ ಆಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷ. ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನುಹುರಿ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇದರ ಹೂಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಂಪು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಒಂದೊಂದು ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಬೀಜಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.
ಕಳ್ಳಿಗಿಡ- ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೧-೧೦ ಮೀಟರ್. ಇದರ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಚುಚ್ಚಿದರೆ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಮರುಭೂಮಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭ ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಎಂ.ಎಸ್.ಕೆ.ಪ್ರಭು
ಮಂದಗೆರೆ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಕೇಶವ ಪ್ರಭು (ಜುಲೈ ೧೫, ೧೯೩೮ - ಜನವರಿ ೨೫, ೨೦೦೦) ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ '''ಎಂ. ಎಸ್. ಕೆ. ಪ್ರಭು''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು. ಅವರು ಗ್ರೀಕ್‌ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದವರೆಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಉಪನಿಷತ್ತಿನವರೆಗೆ, ಅಸಂಗತ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದವರೆಗೆ ಬಹುವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ ಬಹುಶ್ರುತರೆನಿಸಿದ್ದವರು.
ಜೀವನ
ಎಂ. ಎಸ್. ಕೆ. ಪ್ರಭು ಅವರು ೧೯೩೮ರ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಂದಗೆರೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಂ. ಎಸ್. ಕೆ. ಪ್ರಭು ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ತಂದೆ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮನವರು. ಪ್ರಭು ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂದಗೆರೆ ಹಾಗೂ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅವರು ಮುಂದೆ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ  ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ರಭುರವರು ಮೊದಲು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌ರವರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ 1961ರಿಂದ 1977ರ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಭು ಅವರು ಮುಂದೆ ಯು.ಪಿ.ಎಸ್‌.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಭದ್ರಾವತಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ೧೯೯೬ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ  ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಪ್ರಭು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ, ತಾತ, ಮುತ್ತಾತಂದಿರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದರು. ಅವರ ತಾತನವರು ಸ್ವತಃ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಂದೆಯವರು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸಭಾರತದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಭು ಅವರು   ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಿನಲ್ಲಿ  ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿ  ತದ್ವತ್‌ ಅದೇ ರೀತಿ  ನಟಿಸಿ ತೋರಿಸುವ ಅಭಿನಯ ಚತುರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅಗಾಧ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯೂ ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಭೈರಪ್ಪನವರ ಬರಹಗಳ ಪ್ರಥಮ ಓದುಗ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ಎಸ್‌.ಎಲ್‌. ಭೈರಪ್ಪನವರು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವಾಗ ಇವರಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಎಂ..ಎಸ್‌.ಕೆ.ಪ್ರಭುರವರು. ಅವರು ಭೈರಪ್ಪನವರ ಬರಹಗಳ ಮೊದಲ ಓದುಗರಾಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಭೈರಪ್ಪನವರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. “ಗುಜರಾತು ಮತ್ತು ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದೆಂದರೆ ಪ್ರಭುವಿನೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದು, ಕೆಲ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಷ್ಟೋ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸ್ವತಃ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರತಿಭೆ ಇರುವ ಅವರು ನನ್ನ ಕಥೆಯ ವಸ್ತು, ಪಾತ್ರಗಳ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಅರಿತು ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು” ಎಂದು ಭೈರಪ್ಪನವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ವೃತ್ತಾಂತದ ‘ಭಿತ್ತಿ’ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ
ಆಕಾಶವಾಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಅವರ ‘ಕುರಿತೇಟು’ ನಾಟಕವು ‘ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆರಿಟ್‌’ ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಗಿರೀಶ್‌ ಕಾರ್ನಾಡರ ‘ಮಾನಿಷಾದ’ ನಾಟಕವು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಹಲವಾರು ಶಬ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ರ ‘ಸಂಸಾರಾಲಯ’ ಮತ್ತು ‘ಅವತಾರ’ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. ಸಂಸಾರಾಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್’ನ ಮೂಲತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಯಾಮದ ಬಗೆಗೆ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರೆ, ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾದದ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಡನೆ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ವಿವೇಚಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಶಬ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.
ಕಥೆಗಳು
ಪ್ರಭು ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿ ಹೊರತಂದ ಸಂಕಲನಗಳೆಂದರೆ ಬೆತ್ತಲೆ ಅರಸನ ರಾಜ ರಹಸ್ಯ (೧೯೮೧), ಮುಖಾಬಲೆ (೧೯೯೧), ವಿದೇಶಿಕತೆಗಳು (೧೯೯೭), ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದ ಟೋಪಿ. ಮೊದಲ ಕಥಾ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಆರು ಕತೆಗಳಿದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳ ಕತೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಮರ್ಥ ಕತೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊಸಹಾದಿಯ ಆರು ಕತೆಗಳಿದ್ದರೆ ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ರಷ್ಯನ್‌, ಜರ್ಮನ್‌, ಇಟಾಲಿಯನ್‌, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌, ಜಪಾನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು.
ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕ
ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಶೇಷ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಭು ಅವರು ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧವಿಲಾಸ (ವಕ್ರೋಕ್ತಿವಿಲಾಸ) ಬರಹಗಳನ್ನು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ವಿರೋಧವಿಲಾಸ’ದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ಹಾಸ್ಯಲೇಖನಗಳೆನ್ನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿಂತನಶೀಲ ಬರಹಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಪ್ರಭು ಅವರು  ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಮೂಗಿನ ಕತೆ (೧೯೯೮) ಮತ್ತು ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಶೋಧ (೨೦೦೦). ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಭು ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ ‘ಪೋಕರಿಪಾಪಣ್ಣನ ಪರಾಕು’.
ಬಹುಮಾನ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
‘ಬಕ’ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೯) ಮತ್ತು ವರ್ಧಮಾನ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(1982); ಸಿಸಿರೊ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೫) ಮತ್ತು ಸಮತೆಂತೋ ನಾಟಕ ರಚನಾ ಸ್ಫರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಬಹುಮಾನ, ‘ಕುರಿತೇಟು’ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಬಹುಮಾನ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವಗಳು ಎಂ. ಎಸ್. ಕೆ. ಪ್ರಭು ಅವರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ. ಉಚ್ಚಮಟ್ಟದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ತರದ ಚಿಂತನೆ, ಬರಹಗಳಿಗೆ  ಸಲ್ಲಬೇಕಿದ್ದ ಗೌರವ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಭು ಅವರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲ.
ವಿದಾಯ
ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡದ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭುರವರು ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದದ್ದು 2000ದ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.
ಪ್ರಬಂಧ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂ.ಎಸ್.ಕೆ.ಪ್ರಭು
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಲಚುರಿಗಳು
ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಕಲಚುರಿಗಳು ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳಿದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜವಂಶದವರು. 1156 ಮತ್ತು 1181 ಸಿಇ (25 ವರ್ಷಗಳು) ನಡುವೆ ಈ ರಾಜವಂಶವು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರಿತು.
ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ತ್ರಿಪುರಿಯ ಕಲಾಚುರಿಸ್ ನೋಡಿ) ಕಲಿಂಜರ್ ಮತ್ತು ದಹಾಲಾರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜವಂಶದ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಬಿಜ್ಜಳ, ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ತೈಲ III ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬಿಜ್ಜಳನ    ಪುತ್ರರಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸಂಗಮರಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ 1181 CE ಯ ನಂತರ, ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಲಿಂಗಾಯತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಪಂಗಡ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಂಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪ-ಕವಿತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಚನಗಳೂ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು ವಚನಗಳ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ವಚನಕರರು (ಕವಿಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಪಂಡಿತ ಅವರ ಚೆನ್ನಬಸವಪುರಾಣಾ ,ಧರಣಿ ಪಂಡಿತ ಅವರ ಬಿಜ್ಜಳರಾಯಚರೀತೆ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಸಾಗರ ವರ್ಣಿ ಅವರ ಬಿಜ್ಜಲರಾಯಪುರಾಣವನ್ನೂ ಸಹ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಲಚೂರಿಗಳು   12 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದರು ಬಿರುಸಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. "ಕಲಚೂರಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಹು ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು (ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ) ಕಲ್ಯಾಣಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕಲಾಚುರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಮನೆತನದ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು  ನಂಬುತ್ತಾರೆ .6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಉದಯದ ಮೊದಲು, ಮಹಾಶಿಮತಿಯ ಕಲಾಚುರಿಯರು  ಗುಜರಾತ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಇದರಲ್ಲಿ ,ಮಾಲ್ವಾ,ಕೊಂಕಣ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ  ಮಂಗಲೇಶ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೋತ ನಂತರ, ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ತರುವಾಯ, ತ್ರಿಪುರಿಯ ಕಲಾಚುರಿಯಾರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಾಖೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು (ಅಥವಾ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ) ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಮುಂಚಿನ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಂಡವಾಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು (ಜಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಪನಿ), ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ತರಹ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಐರೋಪ್ಯ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಇದಕ್ಕೆ ೩೧ ಡಿಸಂಬರ ೧೬೦೦ರಂದು ಮೊದಲನೆಯ ಇಲಿಜಬತ್‌ಳಿಂದ ಗವರ್ನರ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಇಂಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ರಾಜವಂಶದ ಸನ್ನದು ಅನುದಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು. ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯು ಇದರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಯುನೈಟಡ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆನರಬಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಮತ್ತು ಎಚ್ಇಐಸಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು; ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಬಹಾದುರ್ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ
ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್
ಕೋಲಾರ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅಯ್ಯರ್ ಇವರು ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವರಾಯಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಕಾವ್ಯ ನಾಮ, 'ಕೆ.ವಿ. ಅಯ್ಯರ್' ಎಂದು. ಇವರ ಓದು ಕೇವಲ ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರರವರು ನವೋದಯದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಹಿತಿಗಳು.ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಇವರು "ರವಿ ಕಲಾವಿದರು" ಎನ್ನುವ ಒಂದು ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಇವರು ಆಸಕ್ತರು. ತಾವೇ ಒಂದು ವ್ಯಾಯಾಮ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಹ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂಈವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗೆ ಬಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಿದೆ.
ನಿಧನ
ಶ್ರೀ. ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್, ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದ್ದು ೩.೧.೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ: ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್
ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್_ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
೧೭೪೬
ವರ್ಷ ೧೭೪೬ (MDCCXLVI) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಶನಿವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೭೪೬
ವಿಕ್ಷನರಿ
ವಿಕ್ಷನರಿ ಒಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ಬಹುಭಾಷಿಕ ನಿಘಂಟು, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಬರಹ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಿಘಂಟಿನೊಂದಿಗೆ 171 ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಡೇನಿಯಲ್ ಆಲ್ಸ್ಟೋನ್ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2002 ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ವಿಕ್ಟನರಿ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 28, 2004 ರಂದು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಮೇ 2004 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ wiktionary.wikipedia.org ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅದರ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಎರಡೂವರೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕ್ಟನರಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಮಲಗಾಸಿ 39 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತೊಂದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪದಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿವೆ.
ಮಂಕುದಿಣ್ಣೆ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಮೆಟಾ - ವಿಕಿ
ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮೆಟಾ-ವಿಕಿ ಅಥವಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೆಟಾ-ವಿಕಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಮೆಟಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ನೀತಿ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಅಡ್ಡ ವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಗಳು, ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಗಳು ವಾಣಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಸೇವೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.
೧೭೪೭
ವರ್ಷ ೧೭೪೭ (MDCCXLVII) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾನುವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೭೪೭
೧೭೪೯
ವರ್ಷ ೧೭೪೯ (MDCCXLIX) ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಬುಧವಾರ ಆರಂಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೭೪೯
ಪರಿಟಾಲ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಪರಿಟಾಲ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಾನ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೋಲನ್‌ನ ಮಾನವ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧೫೫ ಅಡಿ ಮತ್ತು ೨ ಇಂಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಾಖಲೆಯು ಉತ್ತರ ಆಂಧ್ರದ (೧೭೧ ಅಡಿ) ವಂಶಧಾರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಕಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಪಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕೂಡ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಿದೆ.ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೬೫ ರಲ್ಲಿನ ಪರಿಟಾಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ೧೩೫ ಫೀಟ್(೪೧ ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರವಿದೆ.
ಭಾರತದ ಹೊರಗಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಕ್ಯಾರಾಪಿಚೈಮಾ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ೮೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು