ಮಿಲಾನ್
ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ
thumb|left|ಸಂತ ಮರಿಯಾ ಡೆಲ್ಲೆ ಗ್ರೇಝೀ thumb|right|ಸ್ಯಾನ್ ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಯಾನ ಪುರಾತನ ಬಿಸಿಲಿಕಾದ ರೋಮನೆಸ್ಕ್ ಬಂಗಲೆ ಪುರಾತನ ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಿನ ಕೆಲವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದು ಮುಂದೆ ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದವು. 4ನೆಯ ಶತಮಾನ CEದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಆಂಬ್ರೋಸ್‌ಗೆ ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕೇಂದ್ರದ ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ( ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿಗಳು ಈಗ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ), ನಗರದ ಪ್ರವೇಶಧ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೇಸಿಲಿಕಾಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವವಿತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಆಂಬ್ರೋಗಿಯಾ, ಬ್ರೊಲೊಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್ ನಜಾರೊ, ಸ್ಯಾನ್ ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಯೂಸ್ಟೊರ್ಜಿಯೇಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾಣುತ್ತ ಇಂದಿಗೂ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೌಶಲ್ಯದ ಚರ್ಚುಗಳಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದೆವೆ. thumb|left|ಮಿಲನ್‌ನ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಅವಧಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಯೋಜನೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.(ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹಸ್ತಲಿಖಿತ B) ಇಟಲಿಯ ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೇ ಎಂದರೆ ಅದು ಮಿಲನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಇದು ರೋಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಸೆವೈಲ್ ಮತ್ತು ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ನ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್. 1386 ಮತ್ತು 1577ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಮೃತ ಶಿಲೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಚಿನ್ನದ ಮಡೋನಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮಿಲನ್‌ನ ಜನ ಇದನ್ನು ಮದುನಿನಾ ( ಪುಟ್ಟ ಮಡೋನಾ) ಎಂದುಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನಗರದ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. thumb|right|ಮಿಲನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್: ಮಡೊನ್ನಾ ಡೆಲ್ ಆಲ್ಬೆರೊ ಚಾಪಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಮರಿಯಾ ರಿಕ್ಕಿನೊ (1614). 14 ಮತ್ತು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯೆ ಸಫೋರ್ಝಾ ಕುಟುಂಬದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಸ್ಕೊಂಟಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೊ ಸಪೋರ್ಜೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ಶಿಕಾರಿವನ ಸೆಪ್ರಿಯೋಮತ್ತು ಕೊಮೊ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಬೇಟೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ನವೋದಯಕಾಲದ ಸೊಗಸಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳೆಂದರೆ ಫ್ಲಾರೆಂಟಿನ್ ಮುಂದೆ ಎತ್ತರದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಫಿಲರೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೇನಾತಜ್ಞ ಬಾರ್ಥಲೋಮಿಯೊ ಗಡಿಯೊ. ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಸೊಪೊರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೊಸಿಮಾ ಡಿ ಮೆಡಿಸಿ ಇವರುಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಫಲಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು, ಮಿಲನೀಸ್ ಕಟ್ಟಾಡಗಳ ಮೇಲೆ ನವೋದಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬ್ರುನೆಲೆಶ್ಚಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದವು. ಟುಸ್ಕಾನ್ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರುವ ಮೊದಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದರೆ ಮೆಡಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಈಗ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ)ಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಪಲಾಝೊ, ಮಿಲನ್ ಬ್ರಾಂಚ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಝೊಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಪೋರ್ಟಿನಾರಿ ಚಾಪೆಲ್. ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಫಿಲಾರೆಟ್, ಒಸ್ಪಡಲೆ ಮಗ್ಗಿಯೊರೆ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಸಪೋರ್ಜಾನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ  ಸಫೋರ್ಜಿಂಡಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಮಾದರಿ ನಗರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕುರಿತಂತೆ ಪ್ರಭಾವಿ ಗ್ರಂಥ  ರಚನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ, ಅವನು ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ. 1482ರ ಆಜುಬಾಜಿನಿಂದ ನಗರ 1499ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ಕೈವಶವಾಗುವ ತನಕ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿಕ್ಕ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾವಿಂಚಿಯನ್ನ್ನು ಟಿಬ್ಯೂರಿಯೊ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ದಾಟು ಗೋಪುರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಫಿಲರೆಟ್ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆಗಳು (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ) ರೂಪುಗೊಂಡವು, ಇವು ಡೊನಾಟೊ ಬ್ರಮಾಂಟೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ವಿನ್ಯಾಸಕಲೆಗಳಾ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಮಾಂಟೆ ಕೈಗೊಂಡ ಕೆಲಸಗಳೆಂದರೆ ಸಂತ ಮಾರಿಯಾ ಪ್ರೆಸೊ ಸ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಟಿರೊ(ಒಂಭತ್ತನೆ ಶಮಾನದ ಪುಟ್ಟ ಚರ್ಚಿನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ), ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಆಫ್ ಸಂತ ಮಾರಿಯಾ ಡೆಲ್ಲೆ ಗ್ರಾಝಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಆಂಬ್ರೋಗಿಯೊ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರು ಪ್ರಾರ್ಥನಾಲಯಗಳು, ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಬೇಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಸಾನ್ ಲೊರೆಂಜೋ. thumb|left|ಹೊಸ ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪಲಝೊ ಲಿಟ್ಟಾದ ಹದಿನೆಂಟನೆ ಶತಮಾನದ ಕೆತ್ತನೆ, 1761ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. thumb|left|ಟಿಯಾಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾದ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರಣ, 1770ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರತಿ-ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಕಾಲವೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅವಧಿ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಮರ್ಥಶಾಲಿಗಳಿದ್ದರು: ಒಬ್ಬ ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಫೆಡರಿಕೊ ಬೊರೊಮಿಯೊ. ತಮ್ಮನ್ನು ಅವರು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಜನರ ಜನತೆಯ ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೆಂದು ಹೇರಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಮಾರಿಯಾ ರಿಚ್ಚಿನೊ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಪಿನಾಕೊಟಿಕಾ ಆಂಬ್ರೋಸಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಬೈಬ್ಲಿಯೋಟಿಕಾ ಅಂಬ್ರೋಸಿಯಾನಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಒಂದು ನಾಡಿ ಮಿಡಿತವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೆಲೆಗ್ರಿನೊ ಟಿಬಾಲ್ಡಿ, ಗಲಿಯಾಝೊ ಅಲೆಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ರಿಚ್ಚಿನೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂವರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಅನೇಕ ಚಂದದ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೊಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. thumb|right|200px|ನಿಯೊಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪಲಾಝೊ ಬೆಲ್ಗಿಯೊಜೊಸ್ಕೊ, ನೊಬೆಲ್ ಮಿಲನೀಸ್ ಬೆಲ್ಗಿಯೊಜೊಸ್ಕೊ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ 1772 ಮತ್ತು 1781ರ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮರಿಯಾ ತೆರೇಸ ಗಮನಾರ್ಹ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪಾರುಪತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಳು ಅವಳು ಗಹನವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಟೀಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವಳು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ, 3 ಆಗಸ್ಟ್ 1778ರಲ್ಲಿ ಉಧ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಾ ಇದು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಇದಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಟೀಟ್ರಾಲೆ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲಾದ ಚರಿತ್ರೆ ಕುರಿತ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಕರಡುಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಲಾ ಸ್ಕಲಾದಲ್ಲಿ ಟೀಟ್ರೊ ಅಲ್ಲಾ ಸ್ಕಲಾದ ಬ್ರಾಲೆಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮರು ಬ್ರೆರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಒಳಗೊಂಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ, ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ವನಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಕಲಾಗ್ಯಾಲರಿ, ಲಲಿತಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಒಂದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿವೆ. thumb|right|200px|ಗ್ಯಾಲರಿಯಾ ವಿಟ್ಟೋರಿಯೊ ಇಮ್ಯಾನುಯಲ್-IIಯ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಡೋಮ್ಡ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆ ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸಂವೇದನೆ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1800ರ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರದ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಾಪರ್ಟೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಾ ರಿಯಾಲೆ ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಸಲ ವಿಲ್ಲಾ ಡೆಲ್ ಬೆಲ್ಜಿಯೊಸೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವೆ (ಪಲಝೊ ಬಿಗಿಯೊಸೊ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ) ಕಟ್ಟಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಇದು ಗಿಮಾರ್ಡಿನಿ ಪಬ್ಲಿಕಿ ಸಮೀಪದ ವಯಾ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ರೊನಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು 1790ರಲ್ಲಿ ಲಿಯೊಪೊಲ್ಡೊ ಪೊಲಾಕ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೊನಾಪರ್ಟೆಯ ಕುಟುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜೊಸೆಫಿನ್ ಬೊನಾಪರ್ಟೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕೌಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ರಾಡೆಟ್ಸ್‌ಕಿ ಮತ್ತು ಯೂಜಿನ್ ಡಿ ಬ್ಯೂಹಾರ್ನಿಸ್ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭೂವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಇದನ್ನ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಶೈಲಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಇದನ್ನು ಆರ್ನೆಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸ್ಥಂಭಗಳು, ವಿಶಾಲ ಕೋಣೆಗಳು, ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಹರಳಿನ ಗೊಂಚಲು ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈಗ ಇಲ್ಲಿ d'Arte Contemporanea (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಆರ್ಟ್ ) ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿದೆ. ದ ಪಲಝೊ ಬೆಲ್ಗಿಯೊಜೊಸೊ ಕೂಡ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ನ ವೈಭವಯುತ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಿಲನೀಸ್ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಆರ್ಕೊಡೆಲ್ಲಾ ಪೇಸ್ ಅಥವಾ ಆರ್ಚ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ಕೆಲವು ಸಲ ಇದನ್ನು ಆರ್ಕೊ ಸೆಂಪಿಯೋನ್  (ಸೆಂಪಿಯೋನ್ ಆರ್ಚ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಕೊ ಸಿಂಪಿಯೋನ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಿಯಾಝಾ ಸೆಂಪಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಲ ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಕ್ ಡಿ ಟ್ರಿಯೋಂಫ್‌ನ ಕಿರುರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆರ್ಚ್‌ನ ಕಾಮಗಾರಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ I ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1806 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವನು ಲೂಯಿಗಿ ಕಾಗ್ನೊಲಾ. ಆರ್ಕ್ ಡಿ ಟ್ರಿಯೋಂಫ್‌ಗೆ ಆದಂತೆಯೇ 1826ರಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ಗೆ ವಾಟರ್ಲೂ ಕದನದಲ್ಲಿ ಆದ ಸೋಲಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಆರ್ಚ್‌ನ ಕಾಮಗಾರಿ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು, ಆದರೆ 1815ರ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿ ಫ್ರಾನ್ಜ್ ಜೋಸೆಫ್(ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೋಸೆಫ್) -I ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1838ರ ವೇಳೆಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಪೆವೆರಿಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ 1817ರಲ್ಲಿ ಪೈಯರೊ ಗಿಲಾರ್ಡೊನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪಲಾಜೊ ಡೆಲ್ ಗವರ್ನೊ. thumb|left|ಟೊರ್ರೆ ವೆಲಸ್ಕಾ, BBPRನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮಿಲನ್‌ನ 1950ರ ಚಿಹ್ನೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣ ಕುರಿತಂತೆ ಇತರೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡ ಮಿಲನ್ ನಗರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಎರಡನೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಚಾಲನೆಗೆ ಬಂದ ಮಹತ್ತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1865 ಮತ್ತು 1877ರ ನಡುವೆ ಏಕೀಕೃತ ಇಟಲಿಯ ಮೊದಲ ದೊರೆ ವಿಟ್ಟೊರಿಯೊ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್‌ IIನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಿಯುಸೆಪ್ ಮೆಂಗೋನಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಾ ವಿಟ್ಟೊರಿಯೊ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್- II ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಇದು ಮಿಲನ್ ನಗರದ ಪಿಯಾಝಾ ಡೆಲ್ ಡೊಮೊವನ್ನು ಲಾ ಸ್ಕಲಾ ಮುಂದಿರುವ ಚೌಕಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಚಾವಣಿಯುಳ್ಳ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ. ಈ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವು ಆರ್ಚಿಂಗ್ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಟ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಾವಣಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ  ಆರ್ಕೇಡ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ನ ಸೈಂಟ್-ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಸೈಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಸ್ಸಾಝ್ ಆರ್ಕೇಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಲಂಡನ್ನಿನ ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಆರ್ಕೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆ. ಮಿಲನ್ ನಗರದ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮದರ್ಶಿತ್ವದ ಎಕ್ಲೆಟಿಕ್ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದರೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಮಶಾನ (ಪದದ ಅರ್ಥ: "ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಮಶಾನ ಅಥವಾ ಸ್ಮಶಾನ ") ಇದನ್ನು ನಗರದ ಸ್ಟಾಜಿಯೋನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೂಕಾ ಬೆಲ್‌ಟ್ರೀಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು 1863ರಿಂದ 1866ರ ತನಕ ನಿಯೊ-ರೋಮನೆಸ್ಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಜಟಿಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅನೇಕ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆರ್ಟ್ ನೊವೆಯಾವು, ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ರೂಪದ ಶೈಲಿಯು ಸಿಟಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ (Stazione Centrale)ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧೋತ್ತರದ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವಧಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಗಾಧ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಬಲಿಷ್ಟ ಚಾಲನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ ನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಗಿಯೊ ಪೋಂಟಿಯ ಪೈರೆಲ್ಲಿ ಟವರ್ (1955-1959), ವೆಲಾಸ್ಕಾ ಟವರ್ (1958), ಹೊಸ ಜನವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರ್ಹೋ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಹೊಸ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಈ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಜನವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಲೈಫ್ ನಂತಹ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಜನವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಈ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.