cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
Script
ಬಾಬ್ ಝೆಮೆಕಿಸ್ ಆಯ್ಕೆಗೊಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳು ಆ ಫಿಲ್ಮನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಟೆರ್ರಿ ಗಿಲ್ಲಿಯಮ್ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸಿದನು. ಬ್ಯಾರಿ ಸೊನ್ನೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಡಮ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್ ನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದ.
ಚಿತ್ರೀಕರಣ
ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 1993ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಲಬಾಮಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬ್ಯೂಫೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಾಲ್ಲಿ. ಗಂಫ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಹೋಮ್ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಸವನ್ನಾಹ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುರ್ರನ್ ಹೋಮ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಜೊತೆಗೆ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 20 ಪಾಮ್ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಯಿತು. ಚಿಪ್ಪೇವಾ ಚೌಕದ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬೆಂಚ್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ.
ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಯಲ್ ಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನ್ ರಾಲ್ಸ್ ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡವು ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು CGI  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಗಂಪ್ ನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅದೂ ಗಂಪ್‌ನು ಈಗ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆ ಹಸ್ತಲಾಘವ ಮಾಡುವುದು ಇವುಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕನಾ ಗುರುತುದಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ನೀಲಿ ಪರದೆಯ ಎದುರು ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ (ಶಾಟ್) ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವನು ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರ ತಳಹದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದನು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಕಂಠ ದ್ವಿದಳಿಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾದ ಎಫಿಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಾಯಿ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಭಾಷಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಕಿವಲ್ ಫೂಟೇಜನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ ಕೀ, ವಾರ್ಪಿಂಗ್, ಮಾರ್ಫಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೊಟೋಸ್ಕೋಪಿಂಗ್ ನಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅದರೊಳಗೆ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಗೊಂಡನು
ಒಂದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಒಳ ಬರುತ್ತಿರುವ ನೇಪಾಮ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಆ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಬುಬ್ಬಾ ನನ್ನು ಗಂಪ್ (ಸಾಗಿಸಿದನು) ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಆ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಹಸಮಯ ನಟರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ, ಒಂದು ಕೇಬಲ ತಂತಿಯಿಂದ ವಿಲಿಯಂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಓಡಿಹೋದನೆಂಬಂತೆ, ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂಸನ್ ರನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಆ ಸ್ಪೋಟವು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟಿತು, ಮತ್ತು ಆ ನಟರನ್ನು ಆ ಸ್ಪೋಟದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. CGI ನಿಂದ ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೇಪಾಮ್ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡುಗಳು ಕೂಡ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಒಂದು ದೃಶ್ಯ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C. ಲಿಂಕೋನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪೂಲ್ ನಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಶಾಂತಿಯುತ ಮೆರವಣಿಗೆ ಜಾತಾದಲ್ಲಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಜೆನ್ನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಜಂಗುಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ದೃಶ್ಯೀಕರಣದ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ತಿ, ಸರಾಸರಿ 1,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೊಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಟೇಕ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ ನಟನಟಿಯರನ್ನು ಪುನಃ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ (ವರ್ತುಲದ) ಚತುರ್ಥ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಾಗಿ, ಅತ್ಯಧಿಕ ನಟ ನಟಿಯರನ್ನು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಜನರುಗಳ ಗುಂಪನ್ನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುಣನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿಮರ್ಶಾ ಸ್ವೀಕಾರ
ಚಿತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಜುಲೈ 01, 2009 ರ ಒಂದು ಸಮಗ್ರವಾದ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಪುನರ್ ವಿಮರ್ಶೆ ರೋಟನ್ ಟೊಮೊಟೋಸ್  ಹೀಗೆ ವರದಿ ನೀಡಿತು. 50 ಪುನಃ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ 1 ಮಾದರಿಯ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸರಾಸರಿ 7/10 ರಷ್ಟು ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು 72% ನ ಟೀಕೆಗಳು ಕೊಟ್ಟವು. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ, 19 ಪುನರ್ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಹಿನಿ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಆಧರಿಸಿ 82/100 ರಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಆಶಾದಾಯಕ ದರವನ್ನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಡೆದ್ದಿತ್ತು.
ಈ ಕಥೆಯು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಪಡೆದ್ದಿತ್ತು.{1/} ಚಿಕಾಗೋ ಸನ್-ಟೈಮ್ಸ್ ನ ರೋಜರ ಎಬರ್ಟ್ ರವರು ಬರೆದಿದ್ದ "ಎರಿಕ್ ರೋಥ ರವರಿಂದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಕಥೆಯು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಅದು ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪನಾ ಕಾದಂಬರಿಯ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.....[ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್] ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ದುಖಃದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಅವನ ಅಭಿನಯವು ಒಂದು ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿಯುವ ನಟನಾ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ... ಎಂತಹ ಒಂದು ಜಾದೂಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರ." ವೆರೈಟಿ ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದ ಟಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್  ಕರ್ಥಿ ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ "ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ ಆ ಕಥೆಯು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಮತ್ತು ಒಂದು ಅತ್ಮೀಯ ವಾಗಿರುವ ಕಠಿಣ ಚಮತ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಒಂದು (ಗ್ರಂಥದ) ಕಾದಂಬರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೂಡ ನಾಜೂಕಾದ ಆನಂದಮಯ ಕಥೆಯು, ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ." ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಈ ಫಿಲ್ಮ್ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಗೌರವದ ಬೆಲೆಬಾಳುವು ಹರಿವಾಣಗಳನ್ನು (ಸ್ವಾಗತ) ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್ ನ ಆಂಥೋನಿ ಲೇನ್ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಚಾಣಕ್ಷ ಮತ್ತು ನರಕದಂತೆ ಬೇಸರಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹದ್ದು." ಎಂದು ಕರೆದರು ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ ಯ ಓವನ್ ಗಾರ್ಡಿನಿಯರ್ ಈ ಫಿಲ್ಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು "ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ರಿಕ್ತ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಡಿಸ್ನಿಯವರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ಬೇಬಿ-ಬೂಬರ್ ಅಂಕಣ. ಅದೂ ಒಂದು ವರ್ಚುವಲ್-ರಿಯಾಲಿಟಿ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಾಗಿ".
ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅವಲೋಕನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹಲವು ವಿಧದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಗಂಪ್ ನನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಕೆಲ ನಟರೂ ಸೇರಿ ಹಕಲ್ ಬೆರ್ರಿ ಫಿನ್, ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್, ಮತ್ತು ರೋನಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರು.
ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. 2004 ರಲ್ಲಿ ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಹೀಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ಇದು ಗೆಝಿಲಿಯನ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಬರ್ಟ್ ಝೆಮೆಕಿಸ್  ಯವರ ಮೇಳ ಗೀತೆಯಾಗಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದಾಗಿರುವ ಇದನ್ನು ಪಾಪ್ (ಭಾವಾತಿರೇಕನಾಟಕದ) ಮೆಲೊಡ್ರಾಮದ ಒಂದು ಕೃತಕ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ, ಆಗಲೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಿನಿಮಾವಾಗಿ ಸಿಹಿಯಾದ ಅನುಭವ ನೀಡುವಂತಿದ್ದು ಒಂದು ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಗಳ ಡಬ್ಬಿಯಂತೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಆಹ್ಲಾದತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದರು."
Box office performance
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 55 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ 1,595  ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರ್ದೇಶಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಾಗ 24,450,603 ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಲಾಭಗಳಿಸಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ವೆಂಡಿ ಫೈನರ್ಮನ್ ಗೆ ಅವನ ಆ ಸಿನಿಮಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮುದ್ರಣದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನಾಧರಿಸಿ (ಫಿಲ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬಜೆಟ್) P & A ಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣ ಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸಲಹಾಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥಾ ಲೇಖಕ ಜೆಫ್ರಿ ಹಿಲ್ಟನ್ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಅವನ ಒಂದು ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆ ಬಜೆಟ್ ಕೂಡ ಆಗ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಾರಂತ್ಯದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪರಾಜಯ ಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ವಾರಗಳಲ್ಲೇ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ 329.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಲಾಭ ಪಡೆದು ಆ ಸಿನೆಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ 42 ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಅಂತರ್ದೇಶಿಯ ಸಿನೆಮಾವಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. (E.T. ದಿ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ಟೇರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್, Star Wars IV: A New Hope ಮತ್ತು ಜುರಾಸಿಕ ಪಾರ್ಕ್   ಇವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾತ್ರ ). ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 19 ನೇ ಸಮಗ್ರ ಅಂತರ್ದೇಶಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ರ್ಯಾಂಕ್ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 39 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.
100 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ರಶೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ಶೀಘ್ರಗತಿಯ ಅಂತರ್ದೇಶಿಯ ಲಾಭದಾಯಕವೆನಿಸಿ 250 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲು 66  ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು (ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ). U.S. ಮತ್ತು ಕೆನಾಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಒಟ್ಟು $329,694,499 ಗಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ $347,693,217ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು $677,387,716 ಗಳಿಸಿತು.
ಹೋಂ ಮಿಡಿಯಾ
ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ ಆಗಸ್ಟ್ 28, 2001ರಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್ DVDಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು,  ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 1995ರಲ್ಲಿ VHSನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ವಿವರಣೆಗಳು, ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಪೀಚರೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಚಿತ್ರವು ನವೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಬ್ಲು-ರೇಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಮುಂಬರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಾಂಕಿತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು 37ನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು 100 Years...  ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿತು 100 Years...  ನಲ್ಲಿ 71ನೆಯ  100 ಚೀರ್ಸ್, 100 Years...  ರಲ್ಲಿ  76ನೆಯ  ಮತ್ತು 100 ಮೂವೀಸ್  100 ಚಿತ್ರಗಳು (10ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಆವೃತ್ತಿ) #8 ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖ "ಮಾಮಾ ಆಲ್ವೇಸ್ ಸೇಡ್ ಲೈಫ್ ವಾಸ್ ಎ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾಕೊಲೇಟ್ಸ್. ಯು ನೆವರ್ ನೋ ವಾಟ್ ಯು ಆರ್ ಗೋನ್ನಾ ಗೆಟ್." 100 Years...  40ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು 100 ಮೂವೀ ಕೋಟ್ಸ್.
Author controversy
ವಿನ್ಸ್ ಟನ್ ಗ್ರೂಮ್ ನ ಕಾದಂಬರಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್‌ ಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ 350,000 ಡಾಲರಿನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವೇತನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯದ 3% ಷೇರನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾದರೂ ಸಹ, ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಮತ್ತು ಆ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಅವನಿಗೆ ವೇತನ ಪಾವತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಫಿಲ್ಮ್, ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಹಾಲಿವುಡ್ ಬಳಸುತ್ತಾ ಇಂಥ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಗಾಗಿ-ಒಂದು ವಾದವೇನೆಂದರೆ ಟಾಮ್ ಹಾಕ್ಸ್‌ನು ಸಂಬಳದ ಬದಲಿಗೆ ಆ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ನಿವ್ವಳ ರಶೀದಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸತ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವನು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಝೆಮೆಕಿಸ್ ರಿಬ್ಬರಿಗೂ 40 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಫಿಲ್ಮ್ ನ ಆರು ಆಸ್ಕರ್-ವಿನ್ನರ್ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಒಂದರಲ್ಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಕೂಡ ಗ್ರೂಮ್ ಅನ್ನು ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
Feather
ಆ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿಮಾನದ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆ ಒಂದು ಅಭಿಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ ನ ಸಾರಾ ಲೈಯಲ್ ರವರು ಹಲವಾರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು : "ಶ್ವೇತ ಗರಿಯು (ಅಭಿಮಾನ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಅಸಹನೀಯ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಜ್ವಲತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆಯೇ ? ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್‌ನ ಮೇಧಾವ್ಯದ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿಯಿತೇ ? ಅನುಭವದ ಒಂದು ಸ್ವೇಚ್ಛಾತನವೇ?" ಆ ಅಭಿಮಾನೀಯ ಗರಿಯನ್ನು ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಹೀಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸಿದ: "ನಮ್ಮ ಗುರಿ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ (ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ) ವ್ಯವಹರಿಸುವೆವೆಂಬುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಆ ರೀತಿಯ ಅಭಿಮಾನದ ಸಾಕಾರವು ಅದು ಒಳಬಂದಂತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಇದೇ ಗೌರವವು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಆ ಕೀರ್ತಿಯು ನಿನ್ನ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮತ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಿಜವಾದ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವ ಹಲವು ತೊಡರು ಗೊಡಲುಗಳ ಒಳಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ." ಸ್ಯಾಲಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಈ ಕೀರ್ತಿಯ ಗರಿಯನ್ನು ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ : "ಇದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಡೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದು ಯೋಜನಾ ಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ಇದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಾತಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತೇ?" ಛಾಯಗ್ರಹಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಕೆನ್ ರಲ್ಸ್ ಟನ್ ಈ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾರಾಂಶ ಭಾವದ ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದನು: "ಇದು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ."
Political interpretations
ಟಾಂ ಹ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, "ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ರಾಜಕೀಯವಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ನಿರ್ಣಾಯ ಬದ್ಧವಲ್ಲದ್ದು". ಅದೇನೇ ಇದ್ದರು 1994 ರಲ್ಲಿ, CNN ನ ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್  (ವಿವಿದೆಡೆಯಿಂದ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವುದು) ಹೀಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅದು 1960 ರ ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಮರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿಯ ಒಂದು ಅಭಿಯೋಗವಾಗಿತ್ತೇ? ಥಾಮಸ್ ಬೈಯರ್ಸ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ನ ಒಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ "ಒಂದು ಸಮಗ್ರೀಯವಾದ ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ".
ಗಂಪ್ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ, ಖುರಾನ್‌ನ ಜೀವನವು ಮಾರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಲಿಂಗನದ ಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿದೆ, ಔಷಧೀಯ ಬಳಕೆಯು ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ರಾಲಿಗಳೂ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿವೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಮದುವೆಯು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಟಂಗ್ ಇನ್ ಚೀಕ್ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಒಲವಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯಾಂಗ್‌ನು ಸಿನೆಮಾ ಜರ್ನಲ್‌ನ  ಒಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಾದಿಸಿದನು, ಏನೆಂದರೆ ಕುರ್ರಾನ್‌ನ ಒಂದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಸಾವು ಉಂಟಾದರೆ "...ಲಿಬೆರಲ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾವನ್ನು ಗುರುತಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಸಾವಾಗಿ ಆ ಒಂದು ದಶಕವನ್ನೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ [1960]."
ಅವಳು ಹೀಗೂ ಆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಎರಿಕ್ ರೊಥ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರಹಗಾರನನ್ನು ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಿದಳು, ಆ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, "...ಗಂಪ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು 60  ರ ಹಾಗೂ 70 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಂದ ಎಸಗಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು [Curran]."
ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಟೀಕಾಕಾರರು ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ನು 1994 ರ ಒಂದು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌ ನ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯೆಂದು ನಂಬಿದರು ಮತ್ತು ಫೋರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಗಂಪ್‌ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ, ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಗಾಗಿ ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಂಗ್ ಈ ಫಿಲ್ಮ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ವಾದಿಸಿದನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಂದ ಒಂದು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ" ವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಮತದಾರರನ್ನು ಸಮ್ಮೇಳನದ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರ ಭಾವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಧೀನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೆಲ್ಲಾದರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ ಬಾಬ್ ಡೊಲ್ ನ್ನು ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ನ ಸಂದೇಶವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು ಅವನ ಸುಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದರ "...ಹಾಲಿವುಡ್ಡಿನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [ದಿ ಫಿಲ್ಮ್] ಸಿನಿಮಾ ಎಂದು ಅವನು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದನು: ಹೇಗೆ ಉನ್ನತವಾದ ಸಂಕಷ್ಟವು ಎದುರಾಯಿತು ಎಂಬ ವಿಷಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಒಬ್ಬರಿಗೂ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡ್ರೀಮ್  ಇದೆ."
1996 ರಲ್ಲಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ  ನ "ಬೆಸ್ಟ್ ಕನ್ಸ ರ್ವೇಟಿವ್ ಮೂವೀಸ್" ಎಂಬ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ 2009 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದ 25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ 25 ಬೆಸ್ಟ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿತು. "ಟಾಂ ಹ್ಯಾಂಕ್‌ನು ಒಂದು ಶೀರ್ಷೆಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಟಿಸಿದನು ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು 1960 ರ ದಶಕದ ಮಾರಕ ವೆಸಗುವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಲಿಂಗನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಪರ ಪೆದ್ದನು ಕೂಡ ಮುಂದೆ ಚತುರನಾಗುವನು. ಅವನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಒಲವು, ಅದು ಚಮತ್ಕಾರಿಯವಾಗಿ ರಾಬಿನ್ ರಿಟ್ ಪೆನ್ ನಿಂದ ನಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಒಂದು ಬೇರೆ ದಾರಿಯೂ ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು; ಮುಂದೆ ಆಕೆ ಒಬ್ಬ ಔಷಧಿಯ-ಗೊಂದಲವಿದ್ದ ಹಿಪ್ಪಿ ಎಂದು, ಹಾನಿಕಾರಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದನು."
ಬೇರೆಯವರು ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ಅನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಪ್ರಜಾಸಮುದಾಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯರ (ಶಕ್ತಿ) ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವರ್ಣವಿಭಜನಾ ರೇಖೆ ಮೂಲಕ ಮತಧರ್ಮದ ಸುಧೀರ್ಘ ಪ್ರವಚನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಆ ಫಿಲ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿದರು. ಬಿಳಿಯರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ವೇತತ್ವ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆಲೋಚಿಸಿದರೆ, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಂಪ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು "ಮೂಲ ಭೂತ ಬಿಳಿ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಸಿನಿಮೀಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ರೋಬಿನ್ ವೈಮ್ಯಾನ್ ವಾದಿಸಿದನು." ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲಬಮದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಲ್ಲೇಸ್ ಸೋತನೋ, ಗಂಪ್ "ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದನು, ಅವನು ಅವರ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಹುಡುಕಿ ತಂದನೋ" ಅದೂ ಒಂದು ಮುಗ್ಧಸಹ್ನೆಯಾದರೂ ಸಹ. ಒಂದು ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಬಿಳಿಯಂತೆ ಅವನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ರದ್ಧಾಗುವಿಕೆ ಜೋಡಿಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮುಗ್ಧವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು-ಬೆಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಕು ಕ್ಲಕ್ಸ್ ಕ್ಲ್ಯಾನ್ ನಾಯಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನ ಹೆಸರು ಇರಲು-ವೈಮ್ಯಾನ್ ನು ಮುಂದಾಳಾಗಿ ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ "ಶ್ವೇತತ್ವ"ವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯುದೆಂಬ ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯ ನೆಡೆಸಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗೆ ಬಿಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು ಯಾವುದೇ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ--ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ--ಬಿಳಿಯ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ."
ಧ್ವನಿಪಥ
ಈ ಚಿತ್ರದ 32-ಹಾಡುಗಳ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಜುಲೈ 6, 1994ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲೆ, ಕ್ರೀಡೆನ್ಸ್ ಕ್ಲಿಯರ್‌ವಾಟರ್ ರಿವೈವಲ್, ಅರೆಥಾ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್, ಲಿನಿರ್ಡ್ ಸ್ಕಿನಿರ್ಡ್, ಜಿಮಿ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್, ದಿ ಡೋರ್ಸ್, ದಿ ಮಾಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಪಾಪಾಸ್, ದಿ ಡಬಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಬಾಬ್ ಸಿಗರ್r, ಮತ್ತು ಬಫೆಲೊ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಇವರುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜೋಲ್ ಸಿಲ್, ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯ ಸಂಕನ ಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು: "ನಾವು ತುಂಬಾ ಗುರುತುಹಿಡಿಯಲು ಶಕ್ತವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ ಅದೂ ಕೂಡ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಕಾಲಾವಧಿಗಳಾಗಬಹುದು, ಇನ್ನೂ ನಾವು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಏನೂ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿತ್ತೋ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅರಿಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ." ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ನುಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ (ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ) 1950 ರಿಂದ 1980ರ ದಶಕಗಳ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್ ಆಲ್ಬಂಗಳು. ಸಿಲ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಝೆಮಿಕಿಸ್ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ, "ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯವು ಅಮೇರಿಕನ್. ಬಾಬ್ (ಝೆಮಿಕಿಸ್) ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಆದರೆ, ಸಹ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಯಾವುದೊಂದನ್ನೂ ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವನು ಅರಿತಿದ್ದನು."
ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ಹನ್ನೆರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಆಲನ್ ಸಿಲ್ವಸ್ಟ್ರಿ ಯಿಂದ ದಿ ಸ್ಕೋರ್ ಕೂಡ ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ಗಾಗಿಯೇ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು 1994 ಆಗಸ್ಟ್ 2 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್
ಬುಬ್ಬಾ ಗಂಪ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ (ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್) ಖಾನಾವಳಿಯನ್ನು ಈ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ಆ ಫಿಲ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ಗಂಪ್ ನಿಂದ, ಅವನಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯ, ಬುಬ್ಬಾ ಗೋಸ್ಕರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿ, ಈ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕಂಪನಿಯು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮಾಂಟೆರಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅದು ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕವಲೊಡೆದು ಉಪ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆ ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರದ ಸರಕು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.
ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗ
2001 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ರಿಕ್ ರೋಥ್ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗಂಪ್ ಅಂಡ್ ಕೊ  ಮೂಲ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಂದಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರಕಥೆಯು ಆಧರಿಸಿದೆ. ರೋಥ್‌ನ ಕಥೆಯು ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಅವನ ಮಗ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುವುದನ್ನೇ ಬೆಂಚ್ ಮೇಲೆ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 11 ದಾಳಿಯ ನ ನಂತರ, ರೋಥ್, ಝೆಮೆಕಿಸ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ರೆಲ್ಲ ಈ ಕಥೆಯು ಮುಂದೆ "ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ" ವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 2007 ಮಾರ್ಚನಲ್ಲಿ, ಹೇಗಾದರೂ, ಈ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲೇ ಬೇರೊಂದು ಆಲೋಚನಾ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ಯಾರಮೌಂಟ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಒಂದು ವರದಿ ನೀಡಿತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1990ರ ದಶಕದ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:2008ರ ಸಿನಿಮಾಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪಕ ಚಿತ್ರದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಮಿಡಿ ಡ್ರಾಮಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮಿಂಗ್-ಆಫ್-ಏಜ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಅಕಾಡಿಮೆ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂಗವಿಚ್ಛೇದಿತರು ವರ್ಗ:ಅಲಬಮಾದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸೆಟ್ ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶುಯಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಅಕಾಡಿಮೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಂಕಲನಕಾರರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಳವಡಿತ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಲೇಖಕರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ (ಹುಬ್ಳಿ) (ಗಂಡು ಮೆಟ್ಟಿದ ನಾಡು) ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರ.ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ನಗರವು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು - ಪುಣೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ- 4 ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 410 ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಪುಣೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 430 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 2011ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಅವಳಿ ನಗರಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 943,788.ಅದರಲ್ಲಿ 474,518 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 469,270 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಹವಾಮಾನ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವ ಮತ್ತು ಒಣ ಹವೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಇವೆ. ಅವರು ಮಧ್ಯಮ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಳೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಫೆಬ್ರವರಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರ ೬೨೬,೯೮ ಮೀಟರ್. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ೮೩೮ ಮಿಮೀ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ & ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಪುರಸಭ
ವಾಣಿಜ್ಯ
ನಗರದ ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ವಿಭಜಿತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಲೆನಾಡು ಇದರ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಕಡೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಶೇಂಗಾ, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಡುವೆ ಒಂದು.
ಸಾರಿಗೆ
ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಮರಗೋಳ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡ ನಡುವೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನುಗ್ಗಿಕೇರಿ ದೂರ ಧಾರವಾಡ ೫ ಕಿಮೀ ಸಮೀಪವಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಬಳಿಯಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವು ಹನುಮಾನ್ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ
ಕೃಷಿ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ನಗರಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ (ಬ್ಯಾಡಗಿ), ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ ಬೆಳೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮರಗೋಳದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರೈಲ್ವೆ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಿದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹಳೆಯದಾದ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಮೇರಿಕದ ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಇಂಜಿನ್ನುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.
ಖಾದ್ಯ
ಧಾರವಾಡ ಪೇಡ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಪೇಡವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿಹಿಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಹಿಯು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಠಾಕೂರರ ಪೇಡ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. thumb|200px|right|ಧಾರವಾಡ ಪೇಡ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
ಜ.ಚ.ನಿ.
ಜ. ಚ. ನಿ ಅವರು ವೇದ, ಆಗಮ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಯೋಗ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ವಚನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮುಂತಾಧ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜನಾಂಗೀಯ ಆಧ್ಯಯನ ಮುಂತಾದ ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು – ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದವರು.
ಜೀವನ
ಜ.ಚ.ನಿ. ಯವರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಚಂದ್ರಶೇಖರ. ಅವರು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಲಹೊಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಬಡಗಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೦೯ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್  ೨೦ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಹಿರೇಮಠದ ದುಂಡಯ್ಯನವರು  ಮತ್ತು ತಾಯಿ ತಾಯವ್ವ. ಇನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತನಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಿಗೆ ಓದಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಯುಂಟಾದರೂ ಅಂಬಡಗಟ್ಟಿಯಿಂದ ನವಲಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಡ್ನೂರಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಹಾನಗಲ್ಲ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ.
ಚಂದ್ರಶೇಖರರು ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರ ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಠಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಮಠದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಚಂದ್ರಶೇಖರನದು ದುರ್ಬಲ ಶರೀರ. ಅವನಿಗೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಆತನಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೆಲಸ ಹಚ್ಚಿದರು. ‘ಸುಕುಮಾರ’ ಎಂಬ ಕೈ ಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೊರ ತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೂಡಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ ಪಾಲಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಿಗೆ ಬರಹದ ಬಗೆಗಿನ ಒಲವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಚಿಂತನೆ, ವೀರಶೈವ ತತ್ವಚಿಂತನೆ, ಹಳೆಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಾಧ್ಯಯನ, ಸಂಗೀತ, ವೈದ್ಯ, ಯೋಗ, ಸಂಸ್ಕತಾಧ್ಯಯನ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದೊರೆತದ್ದು ಇಲ್ಲೇ.
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಕೈ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆಂದು ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಹೋದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಬನಾರಸ್‌ಗೋ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೋ. ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು ಬನಾರಸ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಡೆಗೂ ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು. ಹಾಗೆ ಅವರು ಸೇರಿದ್ದು ಸರ್ಪಭೂಷಣ ಮಠದ ಮಹಾದೇವ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವೀರಶೈವ ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೆಂಬ ಕರೆ ಬಂತು. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ನಿಡುಮಾಮಿಡಿ ಮಠದ ಧರ್ಮಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ
ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜನರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೂರನೆಯವರೇ ಜಚನಿಯವರು. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಮಠದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಬನಾರಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಇದನ್ನೇ ಯೋಗಾಯೋಗ ಎನ್ನುವುದು. ಚಂದ್ರಶೇಖರರಿಗೆ ನಿಡುಮಾಮಿಡಿ ಮಠದ ಧರ್ಮ ಗುರುವಿನ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತು. ತಾವು ಪೀಠಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ “ಮಹಾಪೀಠವನ್ನು ಆರೋಹಣಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಗುರುವೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮೆರೆಯಬೇಕೆಂಬ ವಾಂಛೆ ನಮಗಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿ, ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ‍್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ‍್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ನುಡಿದ ಅವರ  ಮಾತುಗಳು ಅವರ ವಿನಮ್ರತೆಯನ್ನೂ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವಗಳುಳ್ಳ ಧ್ಯೇಯವನ್ನೂ  ಎತ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸಾಹಿತ್ಯಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಮುಖಿ
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಅವರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಅದಮ್ಯ ಹಂಬಲ ಲೇಖಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಅರ್ಹರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಯಾದವರು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದರು.
ಜ.ಚ.ನಿ.ಯವರದು ನಡೆ ಶುದ್ಧ, ಶೀಲಶುದ್ಧ ಬದುಕು. ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಖರವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವ. ೧೯೪೮ರಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಮಠದೊಳಗೆ ದಲಿತರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಸಮತಾ ಬದುಕಿನ ಕನಸು ಕಂಡರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ ಸುತ್ತಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿಡುಮಾಮಿಡಿ ಮಠ ಬೇರೆ ಮಠಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ; ಜ.ಚ.ನಿ.ಯವರು ಬೇರೆ ಮಠಾಧೀಶರುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ.
ಆಗಾಧ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಜ.ಚ.ನಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೬೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ನಾನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲಿಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ವಚನಗಳು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ವಚನಗಳೆಂದರೆ ಬರೇ ನುಡಿ, ಭಾಷೆ, ಮಾತು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿದ್ದರೂ ಶರಣರ ಅನುಭಾವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಫೋಟವೇ ವಚನಗಳಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನೇ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವೆಂದು ಕರೆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಶಬ್ಧಬ್ರಹ್ಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಹಜವಾದ ಅರ್ಥವಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥಾತೀತ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ, ಅಧ್ಯಾತದ ಅನುಭವದ ವಿವಿದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಿದಾಗ ಅದು ಅನಂತಾನಂತ ಅರ್ಥಗಳು ಹೊಂದಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಶಬ್ಧಬ್ರಹ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ೬೦೦೦ ವಚನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ೧೭೦೦ ಪುಟಗಳ ಅವರ ಬೃಹದ್ಗ್ರಂಥವು ಹಲವು ಮರು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿರುವುದು ಅವರ ಮೇಧಾಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೆನಿಸಿದೆ.
ಜ.ಚ.ನಿ ಅವರ ವಚನಗಳು ವೈವಿದ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಾಲ, ಶೂಲಗಳಿಂದ ಬಸವಳಿದ ದಲಿತನ ಚಿತ್ರಣ, ದಲಿತರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಸರಕಾರ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಭೂತದಂತೆ ಕಾಯ್ದು ಲಪಟಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಮಾನತೆ, ಸಹಕಾರ, ಧಾರ‍್ಮಿಕ,  ಸಾಮಾಜಿಕ,  ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ, ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಪಿಡುಗು, ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಬೆಳಕು ಬೀರುತ್ತವೆ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಾಂತರದ ಪಿಡುಗಿನಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಗೆ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು
ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಾಡುವ ಹಿರಿಯರ ನೋಡಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪಕ್ಷಾಂತರವಾಗುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರ ನೋಡಾ …………………………………………. ಇವರು ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಉಚಿತರಹರೆ ? ಇವರಿಂದ ನಾಡು ನುಡಿ ಉದ್ಧಾರವೆ?
ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ನಾಡುನುಡಿ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಚನಗಳಲ್ಲದೆ ಜ. ಚ. ನಿ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ‘ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ’ ಆರು ಬೃಹತ್ ಸಂಪುಟಗಳು, ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ‘ಸಂಪಾದನೆಯ ಸೊಂಪು’ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಸಂಪುಟಗಳು, ‘ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ’ಗಳು ‘ಶತಕ ತ್ರಯ ಪ್ರವಚನ’, ‘ಕೈವಲ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರದೀಪಿಕೆ’ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳೂ ಮಹತ್ವದ್ದೆನಿಸಿವೆ.
ಜ.ಚ.ನಿ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣ ಅಥವಾ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ,  ಕಾವ್ಯ,  ಆಧುನಿಕ ವಚನ ರಚನೆ,  ಅನುವಾದ,  ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಕೃತಿಗಳು,  ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳು,  ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಕೃತಿಗಳು,  ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು,  ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಗಳು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಗುರು
ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು “ಕನ್ಡಡಿಗರು ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿಯೇ ಬಾಳಬೇಕು, ಬೆಳಗಬೇಕು, ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಋಣಮುಕ್ತರಾಗಲು ಹೆಣಗಬೇಕು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿದೆ, ಕತ್ತುರಿಯಿದೆ, ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಸವಿ ಇದೆ, ಕನ್ನಡಿಗರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೈಹಿಡಿಯದಿದ್ದರೆ ಇನ್ನಾರು ಹಿಡಿದಾರು, ಇನ್ನಾರು ಸವಿದಾರು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ ತಮಗಿರುವ ಅಗಾಧ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಜಚನಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಧುನಿಕ ವಚನಗಳಂತೂ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮರ್ಥ ವಿಸ್ತರಣೆಯೆಂದೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಮತಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಚನಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸತ್ವಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅವರನ್ನು ಆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸರಿಗಟ್ಟಿದವರು ವಿರಳ. ಕುವೆಂಪು ಅವರು “ಶ್ರೀ ಜಚನಿಯವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುವಾದಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ  ಗುರುವಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು
ಅಕ್ಷರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜ.ಚ.ನಿ. ಯವರಿಗೆ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ‘ದಾಸೋಹ’, ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ‘ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಿ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು.
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜ.ಚ.ನಿ. ವರ್ಗ:೧೯೧೧ ಜನನ
ನಕ್ಷತ್ರ
ಭೂಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಯಾವುದು
೨೦೧೬ರ ಸಂಶೋಧನೆ
ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬಹುತೇಕ ಇಂಧನವು ಸಣ್ಣ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ರೇಡಿಯೊ ಇಂಟರ್ಫೆರೋಮೀಟರ್
(ಗುಬ್ಬಿ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌:- ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮ)
ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ತಾರೆ
List of largest stars
ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ತಾರೆಗಳು
List of least voluminous stars
ಪ್ರಧಾನ ಶ್ರೇಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು
Main sequence
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವರ್ಣವರ್ಗಗಳು
(Spectral type)
ವರ್ಗ ಎಫ್
ವರ್ಗ ಎಫ್ :(F-type:Class F)ಈ- ಮಾದರಿಯವು ಪ್ರಧಾನ ಅನುಕ್ರಮ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು. ಕ್ಯನೊಪಸ್, ಈ ಮಾದರಿಯ ಮಹಾದೈತ್ಯ ತಾರೆ. ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ. ಎಫ್ ವಿಭಾಗದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸಿಎɪɪ (Ca II)ರ ಎಚ್ ಮತ್ತು ಕೆ ವರ್ಣಪಟಲ ರೇಖೆಗಲನ್ನು ಧೃಡಪಡಿಸುವ ಹಾಗಿವೆ. ತಟಸ್ಥ ಲೋಹಗಳ (ಫೆ ɪ, ಸಿಆರ್ɪ  -Fe I, Cr I) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಫ್ ನ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ‍್ ಅಯಾನೀಕೃತ ಲೋಹದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳ ವರ್ಣಪಟಲ ದುರ್ಬಲ ಜಲಜನಕ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಯಾನೀಕೃತ ಲೋಹಗಳ ಕುರುಹು  ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. ಸೌರ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಎಫ್ ಪ್ರಧಾನ ಸರಣಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು 33 (3.03%) ರಲ್ಲಿ 1 ರಂತೆ ಇವೆ.
ನೋಡಿ
-ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ//ನಕ್ಷತ್ರ//ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟ//xxನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹxx// ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ಹೊನಲು//ಸೆಂಟಾರ್ ಗ್ರಹಾಭ// ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ವಸಾಹತು //ಅವಶೇಷ ತಟ್ಟೆ//ಮುಖ್ಯ ಹೊನಲಿನ ಧೂಮಕೇತು//ಟ್ರೋಜನ್ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ(ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರಿಪಡಿಸುವ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ
* ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ
ರತ್ನಹಾರ
ಗದಗಿನ ವೀರೇಶ್ವರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮದ ಪಂ.ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕ.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳು
ಪಡುವಾರಳ್ಳಿ ಪಾಂಡವರು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಎಮಿಲ್ ಅಬ್ಡರ್‌ಹೆಲ್ಡನ್
thumb|ಎಮಿಲ್ ಅಬ್ಡರ್‌ಹೆಲ್ಡನ್
ಎಮಿಲ್ ಅಬ್ಡರ್‌ಹೆಲ್ಡನ್ ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲೆಂಡಿನ ಒಬ್ಬ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ (೧೮೭೭-೧೯೫೦). ಹಾಲೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ. ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳ ರಚನೆ, ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಮದ್ಯಸಾರೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ಹುಳಿಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮ-ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಮುಖ್ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಬ್ಡರ್‌ಹೆಲ್ಡನ್ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆ, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟೈನ್‍ನ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅದರ ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲವೆಂದು ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಯಿತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ - ಎನ್.ಐ.ಟಿ.ಕೆ ) ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುರತ್ಕಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಾಲಯ. ಇದು ಮುಂಚೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರೀಜನಲ್ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಕೆ.ಆರ್.ಇ.ಸಿ.) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಸ್ಥಾಪನೆ
೧೯೬೦ ಜುಲೈ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದುಗೂಡಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ವರ್ಗ:ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ
ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರವು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಹೋಬಳಿ. ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯ್ತಿಯೂ ಆಗಿರುವ ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆಗಳು, ಪದವಿ ಪೂರ್ವಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನ ಶಾಖೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಗುಡ್ಡದಿಂದ ಮಳೆಯ ನೀರು ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ ನೀರು ಕೋಡಿಯ ಮೂಲಕ ತಾಳೆಕೆರೆ ಕೆರೆ ಸೇರಿ ನಂತರ ಕುಣಿಗಲ್ ಕೆರೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು-ಹಾಸನ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ ಕೆರೆಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.
ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್.ಎ.ಎಲ್ ಬಳಿ ಇದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಆಂಗ್ಲ: Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY)) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವುವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಚಿವಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜುಲೈ 19, 2016 ರಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಐಟಿ ನೀತಿ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಡಾಸ್‌ (DOS)
DOS ಎಂಬುದು ಬಿಲ್ಲೆ (ಡಿಸ್ಕ್‌)‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನದ(ಡಿಸ್ಕ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ 1981ರಿಂದ 1995ರ ತನಕ IBM PC (ಐಬಿಎಂ ಪಿಸಿ) ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದ, ಹಲವು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಉಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ DOS-ಆಧಾರಿತ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ 95, 98 ಹಾಗೂ ಮಿಲೆನಿಯಮ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿದಲ್ಲಿ, DOS ಯುಗವು 2000ದ ತನಕ ಇತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ MS-DOS, PC DOS, DR-DOS, FreeDOS, PTS-DOS, ROM-DOS, JM-OS ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿ DOS ಎನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ IBM ಮೇಯ್ನ್‌ಫ್ರೇಮ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪದ್ದತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಹಲವು x86-ಇನ್ನಿತರ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ DOS ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ DOS ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ AmigaDOS, AMSDOS, ANDOS, ಆಪಲ್‌ DOS, ಅಟಾರಿ DOS, ಕೊಮೊಡೊರ್‌ DOS, CSI-DOS, ProDOS, and TRS-DOS). ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಾಗ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪದ್ದತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರದು.
ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್‌ (ಸರಳ ಆದೇಶ ಸಮೂಹ ಬರಹದ ರಚನೆ)
DOS ತನ್ನ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚ್‌ (ಸಮೂಹ)ಕಡತಗಳ ಮೂಲಕ (. BAT ಕಡತನಾಮ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ) ಷೆಲ್‌ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಅತಿಸರಳ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. (BAT ).(ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಗೋಚರ) ಈ ಪಠ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನು MS-DOS ಎಡಿಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ DOS ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಎಡಿಟರ್‌ (ಪಠ್ಯ ಪರಿಷ್ಕರಣ) ಬಳಸಿ ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಬ್ಯಾಚ್‌ (ಸರಳ ಆದೇಶ ಸಮೂಹ) ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾದ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಂತೆ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಚ್‌ ಕಡತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲನ್ನೂ ಇದು ಒಂದೊಂದು ಆದೇಶದಂತೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಚ್‌ ಕಡತಗಳು ಹಲವು ಆಂತರಿಕ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು (ಅದೇಶ) ಬಳಸಬಹುದು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ goto(ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ) ಹಾಗೂ ಸಂಭಾವನಾಸೂಚಕ ಆದೇಶಸಾಲುಗಳು (conditional statements).(ಷರತ್ತಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು) gosub ಹಾಗೂ ಸರಳ ಅಂಕಗಣಿತದ ಆದೇಶಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ತೃತೀಯಪಕ್ಷದ ಷೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವುಂಟು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಚಿತ್ರ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕವೂ ತಿರುಚಬಹುದು. ಆದರಿಲ್ಲಿ, ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ನ ಯಾವುದೇ ನೈಜ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಪಕರ್ಷಣ ಪದರ (hardware abstraction layer) ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದರವು ಅಕ್ಷರ-ಆಧಾರಿತ ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ, ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್ ‌(ಚಿತ್ರಕ) ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮುದ್ರಕಗಳು ಅಥವಾ ಮೌಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳತ್ತ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರೊಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಂತ್ರಾಂಶದತ್ತ ನೇರ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆನ್ಯಯಿಕೆಯೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಬಾಹ್ಯಾಂಶಕ್ಕೂ (peripheral) ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಧನ ಚಾಲಕಗಳ (device drivers) ಸಮೂಹ ಹೊಂದುವಂತಾಯಿತು. ಜನಪ್ರಿಯ ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನ ಚಾಲಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಯಂತ್ರಾಂಶ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸುವರು.
ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ವಿಧಾನದ ಹೆಸರುಗಳು
DOSನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ವಿಧಾನದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಕಡತನಾಮ-ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಎಂತಹದ್ದೇ ಇರಲಿ, ಈ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕಡತನಾಮಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗದು. ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ-ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಾಂಶ-ಬಾಹ್ಯಾಂಶಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲು ಈ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ವಿಂಡೋಸ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಠಾತ್‌ ವೈಫಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ನ್ಯೂನತೆಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಮೀಸಲು ಕಡತನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ:,   or  ,  ,  ,  ,  ,   or  ,  ,   ಹಾಗೂ.
ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು(ಚಾಲನಾ ಪದ್ದತಿಗಳ) ಹೆಸರಿಸುವ ವಿಧಾನ‌
DOSನಲ್ಲಿ, ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವರ್ಣಮಾಲೆ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‌'A' ಹಾಗೂ 'B' ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಫ್ಲಾಪಿ ಡ್ರೈವ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ DOS ಎರಡೂ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಸ್ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಎರಡೂ ಫ್ಲಾಪಿಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಫ್ಲಾಪಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಾಪಿಯಿಂದ ಫ್ಲಾಪಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲು, ಅಥವಾ, ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಒಂದು ಫ್ಲಾಪಿಯಿಂದ ನಡೆಸಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಫ್ಲಾಪಿಯಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಿರ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು (ಧೃಢ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು) (Hard drives) ಮೂಲತಃ C ಮತ್ತು D ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. DOS ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡ್ರೈವ್‌ಗೂ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸಕ್ರಿಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸಬಲ್ಲದು. ಇನ್ನಷ್ಟು ದೃಢ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮೊದಲಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡ್ರೈವ್‌ನ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಭಾಗ (primary partition)ಕ್ಕೆ ಡ್ರೈವ್‌ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ, ಎರಡನೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ವಿಸ್ತರಿತ ವಿಭಾಗ (extended partition)ದಲ್ಲಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಧಾನದ (logical) ಡ್ರೈವ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರ ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, DOS-ಬೆಂಬಲಿತ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳುಳ್ಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರದ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೃಷ್ಟಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್ (optical disk drive)‌ಗಳು, RAM ಬಿಲ್ಲೆಗಳು (RAM disks) ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗಾಗಿ DOS ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವಂತೆ ಈ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು DOSಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, (ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ) ಜಾಲಕ್ಕೆ (network) ಸಂಬಂಧಿತ ಡ್ರೈವ್ ಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ವರೆಗೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಯುನಿಕ್ಸ್‌ (Unix) ತರಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ /dev ಡೈರೆಕ್ಟರಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, DOS ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಈ ಡ್ರೈವ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕಾರಣ, ಡ್ರೈವ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೊಸ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಡ್ರೈವರ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮುಂಚೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ, ವಿಸ್ತರಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳುಳ್ಳ ದೃಢ ಡ್ರೈವ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದು. ಆಗ, ಮುಂಚೆಯೇ ವಿಸ್ತರಿತ ವಿಭಾಗದ ತಾರ್ಕಿಕ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ‌ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಕೇವಲ ವಿಸ್ತರಿತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಾರ್ಕಿಕ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹೊಸ ದೃಢ ಡ್ರೈವ್‌ ಒಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೂ ಸಹ, RAM ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ವಿಂಡೋಸ್‌ 9x ಆವೃತ್ತಿಯ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್‌ NT ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವೂ ಇದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮ (Booting sequence)
ಬೂಟ್ ಸೆಕ್ಟರ್‌ ಹೊತ್ತುತರುವ BIOS ಹಾಗೂ ಕರ್ನೆಲ್‌ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೊಂಡಿಯಂತಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಎರಡು (ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ)ಡೈರೆಕ್ಟರಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಡತವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬೂಟ್‌ ಆಗದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಷೆಲ್‌ನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದ್ಯತೆಯ (dedicated) ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಲು ಷೆಲ್‌ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. DR-DOS ಹಾಗೂ PC-DOSನಲ್ಲಿ IO.SYS ಬದಲಿಗೆ IBMBIO.COM ಹಾಗೂ MSDOS.SYS ಬದಲಿಗೆ IBMDOS.COM ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. PC-DOS v1.10ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 0x1FE ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 0x55 0xAA ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌‌ನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಮೂಲಗಳು
IBM PC-DOS, ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ 86-DOS ಹಾಗೂ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರಲಾದ MS-DOS - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ CP/M (ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ / [ಫಾರ್‌] ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌) ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ CP/M, 8-ಬಿಟ್‌ ಇಂಟೆಲ್‌ 8080 ಅಂಡ್‌ ಝೈಲಾಗ್‌ Z80-ಆಧಾರಿತ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, 8088 (16-ಬಿಟ್‌)ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ PC-DOS ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಸವಿ 1980ರಲ್ಲಿ IBM ಇಂಟೆಲ್‌ 8088 ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. CP/Mನ 8088-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯುಳ್ಳ ರಚನೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ IBM, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ CEO ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಆಪೆಲ್‌ II ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂತೆ CP/Mನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ Z-80 ಸಾಫ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ CP/Mನ ಮಾಲೀಕ ಎಂದು IBM ನಂಬಿತ್ತು. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು IBMನವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದವು. CP/M ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತ ಆರಂಭಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮುರಿದುಬಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ CP/Mನ್ನು ರಾಯಧನದ ಮೇಲೆ ಮಾರಲು ಇಚ್ಚಿಸಿತು. IBM ಒಂದೇ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಹೆಸರನ್ನು PC DOSಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಯಸಿತು. DR ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಗ್ಯಾರಿ ಕಿಲ್ಡಾಲ್‌ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ; IBM ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. IBM ಪುನಃ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಸಿಯಾಟ್ಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಟಿಮ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್‌ ಎಂಬೊಬ್ಬ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮರ್‌ CP/M-80 ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. S-100 ಬಸ್‌ಗಾಗಿ SCPಯ ಹೊಸ 16-ಬಿಟ್‌ ಇಂಟೆಲ್‌ 8086 CPU ಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು "QDOS" (ಕ್ವಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡರ್ಟಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌) ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ 86-DOS ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ $50,000 ಪಾವತಿಸಿ 86-DOSನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು 1981ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (MS-DOS) ಆಯಿತು. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ತಮ್ಮ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಲವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ (ನೀ)ಮಾಡಿತು. ಈ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲೇ MS-DOS ವಿತರಿಸಿದವು. ಆನಂತರ, IBM ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ MS-DOS ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. IBM ತನ್ನ IBM PCಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆವೃತ್ತಿ PC DOSನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಿತು. CP/M ತರಹವೇ ಇರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು IBM (ತನಗೆ ಬೇಕಾದ CP/Mನ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನಡಿ) ಮಾರುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ತಲುಪಿತು. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ಮುಂದಾಯಿತು. IBM ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿಟ್ಟಿತು: PC DOS ಅಥವಾ CP/M-86, ಕಿಲ್ಡಾಲ್‌ರ 8086 ಆವೃತ್ತಿ - PC ಬಳಕೆದಾರರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಅಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. CP/M PC DOSಗಿಂತಲೂ $200ರಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. CP/M ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿ, MS-DOS ಹಾಗೂ PC DOS PCಗಳು ಹಾಗೂ PC ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದವು.
CP/M-86ರಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಪುನಃ ಗಳಿಸಲು, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಮೊದಲಿಗೆ DOS ಪ್ಲಸ್‌ ಹಾಗೂ DR-DOS ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇವರಡೂ ಸಹ MS-DOS ಹಾಗೂ CP/M-86 ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕಯಾಗಬಲ್ಲವು. ನಾವೆಲ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. DR DOS ನಾವೆಲ್‌ (Novell) DOS 7 ಎಂದಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಇವು OpenDOS ಹಾಗೂ DR DOS 7 ಹೆಸರಿನಡಿ ಕ್ಯಾಲ್ಡೆರಾ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌, ಲೈನಿಯೊ ಹಾಗೂ ಡಿವೈಸ್‌ಲಾಜಿಕ್ಸ್‌ಗಳ ಅಂಶವಾದವು. DOSನ ಆನಂತರದ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು - ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಹಾಗೂ IBMನ OS/2 ಕುರಿತು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ IBM ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಸರಣಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ತಮ್ಮ DOS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿಸಿಕೊಂಡವು. MS-DOS ಭಾಗಶಃ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ ರೂಪಾಂತರವಾಯಿತು; PC DOSನ ಕೊನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ PC DOS 2000ವನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ತಾನು MS-DOS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲಿ ಬೆಂಬಲವಾಗಲಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, FreeDOS ಯೋಜನೆಯು 26 ಜೂನ್‌ 1994ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಕ್ತ-ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬದಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಜಿಮ್‌ ಹಾಲ್‌ ಒಂದು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್‌ ವಿಲಾನಿ ಮತ್ತು ಟಿಮ್‌ ನಾರ್ಮನ್‌ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಅವರು ಬರೆದ ಅಥವಾ ಮೊದಲೇ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಂದು ಕರ್ನೆಲ್‌, command.com ಆದೇಶ ಸಾಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ (ಷೆಲ್‌) ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. FreeDOS 1.0 ವಿತರಣೆಯನ್ನು 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಮುಂಚೆ FreeDOSನ ಹಲವು ಅಧಿಕೃತ, ಬಿಡುಗಡೆ-ಪೂರ್ವ ವಿತರಣೆಗಳಿದ್ದವು. GNU ಜನರಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ (GPL) ಅಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ FreeDOSಗೆ ಯಾವುದೇ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ರಾಯಧನದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇಳಿಮುಖ
ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು DOSನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂತಹ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 1990ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ DOS ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. MS-ವಿಂಡೋಸ್‌ ಫಾರ್‌ ವರ್ಕ್‌ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ 3.11ನೊಂದಿಗೆ, ವಿಂಡೋಸ್‌ ಕರ್ನೆಲ್‌ಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಬೂಟ್‌ ಲೋಡರ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ DOSನ್ನು ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರಲ್ಲಿ, MS-ವಿಂಡೋಸ್‌ 95ನ್ನು ಏಕೈಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ DOS ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಂಡೋಸ್‌ 95, ಇದರ ನಂತರ ಬಂದ ವಿಂಡೋಸ್‌ 98, ವಿಂಡೋಸ್‌ ಎಂಇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ MS-DOS ಕರ್ನೆಲ್‌ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಿತ್ರಕ (ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್‌) ಷೆಲ್‌ ಆಗಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ 95 ಹಾಗೂ 98 ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆದರೆ ME ಒಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ), ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬಳಸದೆಯೇ MS-DOS ಅಂಶವನ್ನು ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬಳಸಲು DOS ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, PC ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಹಲವರು DOSನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಮುಂದುವರೆದ DOS ಬಳಕೆ
FreeDOS, DR-DOS (ಹಾಗೂ ಎನ್ಹ್ಯಾನ್ಸ್ಡ್‌ (Enhanced) DR-DOS), ROM-DOS, ರಷ್ಯನ್‌ PTS-DOS, NX-DOS, ಮಲ್ಟಿಯುಸರ್ (ಬಹುದ್ದೇಶಿತ-ಬಳಕೆ) DOS (ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಕಾನ್ಕರೆಂಟ್‌ DOS ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ) ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯ. ಡೆಲ್‌ ಹಾಗೂ HPಯಂತಹ ಕೆಲವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ತಯಾರಕರು OEM ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ FreeDOS ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. NX-DOS ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 16-ಬಿಟ್‌, ರಿಯಲ್‌-ಟೈಮ್‌, (ಬಹು-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ) ಜಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ, ಫ್ಲಾಪಿಯಿಂದ ಬೂಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ, ಹಾಗೂ ಅಪೂರ್ಣ USB ಡ್ರೈವರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 1992ರ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು GPL ಅಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
DOS ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಹ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ಅದನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡಲಾದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. DR-DOSನ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆನಾನ್‌ ಪವರ್‌ಷಾಟ್‌ ಪ್ರೊ 70 ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ ROM-DOSನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಸಮಬಲದ ಪೈಪೋಟಿಯ ಸಾಧನಗಳು
ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಡಿ, DOS ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹಜ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು, DOS ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಲವು ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು DOSEMU ಎಂಬ ಲಿನಕ್ಸ್‌-ಮೂಲದ ವಸ್ತುತಃ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನಿಕ್ಸ್‌ (UNIX)ನ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಡಿ DOS ನಡೆಸಲು ಹಲವು ಇತರೆ ಸರಿಸಮವಾಗುವ ಸಾಧನಗಳಿವೆ. ಇವು DOSBoxನಂತಹ x86-ಅಲ್ಲದ ಅಧಾರದ ಮೇಲೂ ಸಹ ನಡೆಯಬಹುದು. MS ವಿಂಡೋಸ್‌ XP ಹಾಗೂ MS ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ಟಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆದಾರ ಸಮುದಾಯಲ್ಲಿ DOS ಸರಿಸಮವಾಗಿಸುವ ಸಾಧನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಶುದ್ಧ DOSನೊಂದಿಗೆ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ DOS ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ DOSBox ಅತಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದದ್ದು. ಅಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌, ಡೂಮ್‌ನಂತಹ ಲೆಗಸಿ ಗೇಮಿಂಗ್‌ ಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. DOS ಎಮುಲೇಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಸಮರ್ಪಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವರ್ಚುಯಲ್‌ PCಯಡಿ DOS ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. MS-DOSನ ಸಿಂಧುವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ; ಇದು 'ಅನಿಯಂತ್ರಿತ' ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ನಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಲ್ಲದು.
ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ
NTಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, 2000, XP ಹಾಗು ವಿಸ್ಟಾ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ನೈಜ 32-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು‌ DOS ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇವು ವರ್ಚುಯಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ MS-DOS 5 ಪರಿವರ್ತಿತ ಆವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುವಂತಹ NT ವರ್ಚುಯಲ್‌ DOS ಮೆಷಿನ್‌ (NTVDM) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. DOS-ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಸೂಚನಾ ಸಾಲು ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ (command line interface)ಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ COMMAND.COM ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ MS ವಿಂಡೋಸ್‌ NT ಹಾಗೂ ಈಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು OS/2ನ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ (ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟರ್‌)ನ ಆನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ cmd.exe ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಲವು DOS ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ DOS.EXE ಕಡತಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, COMMAND.COM ಕಡತವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಠ್ಯಂತರಗಳು
''x86 DOS ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಹಾಗೂ 'x86 DOS ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ' ನೋಡಿ. ''
ತಂತ್ರಾಂಶ
DOS ಪ್ರಬಲವಾದ, PCಗೆ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವಂತಹ, ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮೊದಲೆರಡು 3D ರಿಯಲ್ಮ್‌' ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆನ್‌ ಸಿಲ್ವರ್ಮನ್‌ ರಚಿಸಿದ, DOS-ಆಧಾರಿತ ಬಿಲ್ಡ್‌ ಇಂಜಿನ್‌. ಇದನ್ನು ಹಲವು DOS FPS ಆಟಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇತರೆ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ R.O.T.T. ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದ ವುಲ್ಫೆನ್ಸ್ಟೀನ್‌ 3D-ಅಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪ್ರಮುಖ DOS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮದೇ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. MS-DOS/IBM DOS 4ನಲ್ಲಿ DOS ಷೆಲ್‌ ಸೇರಿತ್ತು; ತರುವಾಯ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ DR-DOS 5ನಲ್ಲಿ GEM-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯೂಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ (ViewMAX) ಸೇರಿತ್ತು.
ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕಿಂಗ್‌ (ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳು)
ತನ್ನ ಮೂಲತಃ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, DOS ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. MS ಹಾಗೂ PC DOS DOSShellನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು, DR-DOS ಟಾಸ್ಕ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ (TaskMAX) ಸೂಚನೆ ಸಾಲಿನ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು DR-DOS 6 ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. MS ಹಾಗೂ PC DOS ಎಂದಿಗೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾದ DPMIನೊಂದಿಗೆ DR-DOS ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಊಹೆ ಮೇರೆಗೆ, DR-DOS DR-DOS 7ರೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. 'VMIX (ಹಂಚಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಾಂಶ)' ಅಥವಾ 'ಡೆಸ್ಕ್‌ವ್ಯೂ (DesqView) (ವಾಣಿಜ್ಯ)' - ಇಂತಹ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು 8088 ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ರಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯ ಕೊರತೆಯಿದ್ದದ್ದರಿಂದ 8088 ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇತಿಮಿತಿಗಳು
DOS ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇತಿಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಮೂಲತಃ 8088 ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ಕೇವಲ 1 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ನಷ್ಟು ಭೌತಿಕ RAMನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಲಭ್ಯವಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮೃತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 640 ಕಿಲೋಬೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. DOSನ ರಚನೆಯ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. DOS ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವರ್ಧಿತ ಸ್ಮೃತಿಯೆಂಬುದು ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ, 80286 ಒಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿತ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇವು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಸಹ, ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 640 KBಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. 80386 ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ protected modeನೊಂದಿಗೆ, DOS ವಿಸ್ತರಕಗಳು ಹಾಗೂ DOS ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಮೋಡ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ ಆನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಮೃತಿ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ದೃಢ ಡಿಸ್ಕ್‌ ವಿಭಜನೆಗೆ DOSನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗಾತ್ರದ ಮಿತಿಯಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಹಲವು DOS-ಮಾದರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು FAT16ಗಿಂತ ಹೊಸತಾದ ಯಾವುದೇ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 2.1 ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ 13 ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ದೃಢ ಡಿಸ್ಕ್‌ನತ್ತ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಇಂಟರಪ್ಟ್‌ 13 ಡಿಸ್ಕ್‌ ಮಾಪನದ ಸಿಲಿಂಡರ್‌-ಹೆಡ್‌-ಸೆಕ್ಟರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 8 ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಈಚೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲಕ ಡಿಸ್ಕ್‌ನತ್ತ ಪ್ರವೇಶ ಗಳಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 32-ಬಿಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಅಕ್ಸೆಸ್‌. FAT16 (ಹಾಗೂ ಫ್ಲಾಪಿ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ FAT12) ಬಳಕೆಗೆ 8.3 ಕಡತನಾಮದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು (ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳ ಕಡತನಾಮ ಹಾಗೂ ಚುಕ್ಕೆ (.) ನಂತರ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಕಡತನಾಮ-ವಿಸ್ತರಣೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ AUTOEXEC.BAT) DOSನಲ್ಲಿ ಕಡತನಾಮಗಳು ಎಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗದು, ಕಡತನಾಮ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗದು. Win95 (ವಿಂಡೋಸ್‌ 95)ರ ಪೇಟೆಂಟ್‌ ಆಗಿರುವ VFAT ಹ್ಯಾಕ್‌ (ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ) ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುರಿದಿತ್ತು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:DOS on IBM PC ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ DOS ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು