cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ
[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ನವ-ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕೇನ್ಸೀಯ ಪಂಥೀಯರು ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ಒಡೆದುಹೋದರು. ಕೇನ್ಸೀಯ ಪಂಥೀಯರು ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವ್ಯಷ್ಟಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ವ್ಯಷ್ಟಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೃಹದಾರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಕೇನ್ಸೀಯ ಪಂಥದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯಿತು. ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಈ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ, ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಮತ್ತು ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯಂಥ ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಗಮನ. ಲ್ಯೂಕಾಸ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪಂಥವು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೂ ಸ್ಫುಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಹೊಸ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಕ್ರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.
ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಹಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಾದವು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ವಿತ್ತನೀತಿಯು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ "ತುಂಬಿ ದೂಡುವಿಕೆಗೆ" ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ವಿತ್ತನೀತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೇನ್ಸೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಹಣದುಬ್ಬರವಿಳಿತವನ್ನಾಗಲೀ ಎದುರಿಸಲು ಇದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವಂಥ ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸದರಿ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅದು ಬಯಸುತ್ತದೆ.
[ಬದಲಾಯಿಸಿ] ಬೃಹದಾರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳುಮಹಾನ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕುಸಿತದಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು, ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಾವು ಭರವಸೆಯಿಟ್ಟಿರುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಂಬುತ್ತವೆ. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವೆಂದರೆ:
ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೃಹದರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್
ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್ ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯದ ಪೌರಾಣಿಕ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವೊಂದರ ನಾಯಕ. ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಅಕ್ಕೇಡಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇದರ ನಾಯಕ ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್ ಸುಮೇರಿಯನ್ ನಾಯಕರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 3000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವಷ್ಟು ಕಥೆಗಳು ಇತರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂಕಿಡುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ತೋರಿಸಿದ ಸಾಹಸ ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದು. ಸುಮೇರಿಯದಲ್ಲಿನ ಈತನ ಕಥೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 1500ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಬಹುದು. ನಿನೆವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸೀರಿಯದ ದೊರೆ ಅಷೂರ್ಬನಿಪಾಲನ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 669-630?) ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯ ಅಪೂರ್ಣಪಾಠ (ಕೇವಲ 12 ಫಲಕಗಳು ಮಾತ್ರ) ದೊರೆತಿವೆ. ಹಿಟೈಟ್ ಮತ್ತು ಹುರಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯ ಮೈನರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಈ ಕಥೆ ಗ್ರೀಕರ ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರಬಹುದು. ಹೋಮರನಿಗಿಂತ 1500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಈ ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್ ಇತಿಹಾಸ. thumb|ಗಿಲ್ಗಮೇಷನದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಚಿತ್ರಣ
ಗಿಲ್ಗಮೆಷ್ ಕಥೆ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು
ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೯ ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿಗ್ರಮದ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು ಚಂದನ್ ಪರಮೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ. ನಟನಾಗಿ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ, ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕನಾಗಿ, ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಮತ್ತು ರಾಪರ್ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಇವರು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. "ಟಾಪ್ ಟು ಬಾಟಮ್", "೩ ಪೆಗ್", "ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಗರ್ಲ್", "ಹಾಲಗೊಡೆ" ಮತ್ತು "ಟಕಿಲಾ" ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯರವರ  ಅಲೆಮಾರಿ ಚಿತ್ರದ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು  ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ವರದನಾಯಕ, ಪವರ್, ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ಭಜರಂಗಿ  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಸೀಸನ್ ೫  ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಜಯಗಳಿಸಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಅಫಜಲ್ಪುರ
ಅಫಜಲ್ಪುರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಂಚಾಯತಿ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು
ಭೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಜಾ ನದಿಗಳು ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿ ಅಂಶ
೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಫಜಲ್ಪುರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೯,೧೧೪. ಇದರಲ್ಲಿ ೫೨% ಶೇಕಡಾ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ೪೮% ಸ್ತ್ರೀಯರು. ಇಲ್ಲಿಯ ೫೪% ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಭಾರತದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ (೫೯.೫%) ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ೬೦% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೪೦% ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ೧೫%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಅಂಕಲಗಾ: ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭಾಗ್ಯವಂತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಜರತ್ ಜಿಂದಾಶಾ ಮಾದರಸಾಹೇಬ ದರ್ಗಾ
ವರ್ಗ:ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಅಫಜಲ ಖಾನ
ಅಫಜಲ ಖಾನ ಎನ್ನುವವರು ಔರಂಗಜೇಬನನ್ನು ಕೊಂದನು.ಇದರ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಫಜಲಪುರ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಫಜಲ ಖಾನ ಒಬ್ಬ ವೀರ.
ಕಥಕಳಿ
ಕಥಕಳಿ ಈಗಿನ ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಾಟಕ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಅಭಿನಯಾದಿಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಕಥಕಳಿ 300-400 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೂಲ ಸು. 1,500 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಿಲನವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಷ್ಟೆ. ಈ ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನರ್ತನಗಳನ್ನೂ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಕರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಕೇರಳದ ಆಯಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಕಥಕಳಿ ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಕೇರಳದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಚೌಕಿಯಾರ್ ಕೂತ್ತು, ಕುಡಿಯಾಟ್ಟಂ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯಗಳೂ ನಾಟಕಗಳೂ ಭಗವತಿಯ ಉಪಾಸನೆಗೆ ಸೇರಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೃತ್ಯಗಳಾದ ಮುಟಿಯೆಟ್ಟು, ತೀರ್ಯಾಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ತೀಯಾಟ್ಟಂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಶಸ್ತ್ರಕಳಿ ಮತ್ತು ಎಝಮಟ್ಟು ಕಳಿ ಮುಂತಾದ ವೀರನೃತ್ಯಗಳೂ ಒರಟು ಜಾನಪದ ನಾಟಕಗಳಾದ ಕಂಸನಾಟಕಂ ಮತ್ತು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ನಾಟಕಂಗಳಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಕಸಿತವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ಮತು ರಾಮನಾಟ್ಯಂ ಎಂಬ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳೂ ಕಥಕಳಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದಿಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ.
ಚೌಕಿಯಾರ್ ಕೂತ್ತು
ಚೌಕಿಯಾರ್ ಕೂತ್ತು ಎಂಬುದು ಚೌಕಿಯಾರ್ ಕುಲದವರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ನೃತ್ಯ. ಇದು ಬಹಳ ಧಾರ್ಮಿಕವೂ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವೂ ಆದ ಮನೋರಂಜನೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೂತಂಬಳಂ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರನಾದ ಚೌಕಿಯಾರ್ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಗಾರ, ಚತುರ, ವಿವೇಕಿ, ರಸಿಕ, ಹಾಸ್ಯರಸದಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಬಲ್ಲವ. ಅಖ್ಯಾನ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅನನ್ಯಭಾವದಿಂದ ಆತ ವಿಕಟವಾಗಿ ವಿನೋದವಾಗಿ ನಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂಬಿಯಾರ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವನೊಬ್ಬ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ, ಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಝವು ಎಂಬ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತಾಮ್ರದ ನಗಾರಿಯನ್ನೂ ತಾಳಗಳನ್ನೂ ಬಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕುಡಿಯಾಟ್ಟಂ ಎಂಬುದು ಅದರ ಹೆಸರೇ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಅನೇಕರು ಸೇರಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ನೃತ್ಯನಾಟಕ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಲ್ಲದೆ ನಂಗಿಯಾರ್ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಥಕಳಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಮುಖಾಭಿನಯವನ್ನೂ ಹಸ್ತಾಭಿನಯವನ್ನೂ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೂಢಿಯನ್ನೂ ಕಲಿತಿತು. ಭಗವತಿಯ ಉಪಾಸನೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೃತ್ಯಗಳು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಟಿಯೆಟ್ಟು, ತೀರ್ಯಾಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ತೀಯಾಟ್ಟಂ ಎಂಬ ಕೆಲವು ನೃತ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವತಿಯ ದಿವ್ಯಗುಣಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಧಿದೇವತೆಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಕಸರಕ್ಕಸಿಯರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವವರು ಪಾತ್ರಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ದೇದೀಪ್ಯಮಾನವಾದ, ಸಕಲಾಭರಣಯುಕ್ತ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲವೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಅಸಹ್ಯವಾದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖವಾಡಗಳ ಉಪಯೋಗ, ಮುಖಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ರಂಗು ರಂಗುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಉಡುಪುಗಳು, ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರೀಟಗಳು ಇವು ಈ ಕಲೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳು. ಇವನ್ನೇ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಥಕಳಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೀರನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೃತ್ಯಗಳಾದ ಯಾತ್ರಕಳಿ, ಶಸ್ತ್ರಕಳಿ, ಸಂಫಕಳಿ ಮತು ಎಝಮತ್ತುಕಳಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿರುವ ನೃತ್ಯಗಳು. ಇವನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದೇ ರೂಢಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಜನ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ತಮ್ಮ ವಿನೋದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಖಡ್ಗ ಪ್ರಯೋಗ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲೋ ಮೂಕನಾಟಕ ಗಳಲ್ಲೋ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಹಾಸ್ಯಯುಕ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ ದುಃಖಮಯವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳಾದ ಕಂಸನಾಟಕಂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಕಥಕಳಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಟ್ಟಂ ಕಲೆಗಳ ಮುಂದೆ ಈ ವಿಧದ ನೃತ್ಯಗಳು ಪಾಲ್ಘಾಟಿನಲ್ಲೂ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವು.
ಓಟಂ ತುಳ್ಳಲ್
ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಓಟಂ ತುಳ್ಳಲ್, ಪರಯನ್ ಮತ್ತು ಸೀತಂಕನ್ತುಳ್ಳಲ್ಗಳನ್ನು ಕುಂಜನ್ ನಂಬಿಯಾರಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಅಂಬಲಪುಝದ ರಾಜನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಕುಂಜನ್ ನಂಬಿಯಾರಿ ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿತಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ. ಸರಳ ಮಲಯಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ನಟಿಸಲೆಂದು ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
ತುಳ್ಳಲ್ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಖಾಸಗಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯಗಾರ ಅಪುರ್ವ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೂ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವವನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ವೇಷಭೂಷಣಗಳೂ ಮುಖಬಣ್ಣಗಳೂ ಕಥಕಳಿಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪಕ್ಕವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮದ್ದಳೆಯೂ ಒಂದು ಜೊತೆ ತಾಳಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ನೃತ್ಯಗಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾನೇ ಹಾಡಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮಧ್ಯೆ ನೃತ್ಯಗಾರ ಕೆಲವು ತೀವ್ರಗತಿಯ ಕಾಲ್ಚಲನೆಯನ್ನೂ ನೃತ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದವರು ಮಾತ್ರ ಸತತವಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೀಕೋಟೆಯ ಸಾóಮೊರಿನ್ ಆದ ಮನವೇದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ಇಂದಿನತನಕ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಪದಿ ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಚತುರ ಅನುಕರಣೆಯೆಂಬುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ನಾಟಕ 8 ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಪರಮಾತ್ಮನ ಜನನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅವನ ಲೀಲಾಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಟಕ ನೃತ್ಯನಾಟಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಥಕಳಿಯ ವೇಷಭೂಷಣಗಳಿಗೂ ಬಣ್ಣ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಮರದ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಹಸ್ತವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿನಷ್ಟು ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ರಾಮನಾಟ್ಟಂ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧದ ನೃತ್ಯನಾಟಕದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿತ್ತಿತು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರಕರ ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ತಂಪುರನ್ ಎಂಬಾತ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಕಲ್ಲೀಕೊಟೆಯ ಸಾóಮೊರಿನ್ ಆದ ಮನವೇದನಲ್ಲಿ ಅವನ ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ನೃತ್ಯಗಾರನ ಪಂಗಡವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಕರೆಕಳುಹಿಸಿದನಂತೆ. ಆದರೆ ಮನವೇದ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಈ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ತಂಪುರನ್ ಒಡನೆಯೇ ಆವೇಶ ಉತ್ಸಾಹಗಳಿಂದ ಹೊಸ ತರಹದ ನೃತ್ಯನಾಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಣಿ ಮಾಡಿದ. ಕ್ರಮೇಣ ಆತ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕಲೆ ರಾಮನಾಟ್ಟಂ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮೆರೆಯಿತು. ರಾಮಾಯಣವೇ ರಾಮನಾಟ್ಟಂ ನಾಟಕದ ಕಥಾವಸ್ತು. ದಶರಥ ಮಾಡಿದ ಯಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಪುತ್ರೋತ್ಸವ ಮುಂತಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಸಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ರಾಮನಾಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಮುಖಭಾವಗಳಿಗೂ ಹಸ್ತಮುದ್ರೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದೆ. ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಖಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕಾರವಾದ ಬಣ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಲೇಪನ ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಈ ನೃತ್ಯನಾಟಕದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಮನಾಟ್ಯಂ ರಾಮಲೀಲೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲ ಸರಿದಂತೆ ಅದೇ ವಿಧದ ಇನ್ನೂ ಇತರ ನಾಟಕಗಳು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳನ್ನೋ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೋ ಶಿವಪುರಾಣದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನೋ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಟ್ಯಂ ಕಲೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗಿ ಕಥಕಳಿಯ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಕಥಕಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಕಥಕಳಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಸ್ತಲಕ್ಷಣದೀಪಿಕಾ ಎಂಬ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಥಕಳಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರಸರು ಬರೆದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ನೃತ್ಯಕಲಾ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದು ಕಥಕಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1665-1743ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರಾಜನಾದ ತಂಪುರನ್ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ. ಸ್ವಯಂ ನಟನೂ ನೃತ್ಯಗಾರನೂ ಆದ ಈತ ಬಕವಧ, ಕಾಲ್ಕೀಯವಧ, ತ್ರಿಮಿರವಧ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಸೌಗಂಧಿಕಂ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಟ್ಟಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. 1724-28ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಮಹಾರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ತಿಕ ತಿರುನಾಳ್ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕವಿ. ಹೆಸರಾಂತ ಯೋಧನೂ ಆಡಳಿತಗಾರನೂ ಆಗಿದ್ದಂತೆ ಈತ ಘನವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಬರಹಗಾರನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಬಲರಾಮ ವರ್ಮ. ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಲರಾಮ ಭಾರತ ಎಂಬ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ. ಅಲ್ಲದೆ ಸುಭದ್ರಾಹರಣ, ನರಕಾಸುರವಧ, ಗಂಧರ್ವವಿಜಯಂ, ರಾಜ ಸೂಯಂ, ಬಕವಧ, ಪಾಂಚಾಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಸೌಗಂಧಿಕಂ ಎಂಬ ಬೇರೆ 7 ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಈತ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಸಂಬಂಧಿಕನಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಅಸ್ಪತೀ ತಿರುನಾಳನೂ ಅದ್ವಿತೀಯ ಕವಿ. ಈತ ಪುತನ ಮೋಕ್ಷಂ, ಅಂಬರೀಷ ಚರಿತಂ, ಪುಂಡರೀಕವಧ ಮತ್ತು ರುಕ್ಷ್ಮಿಣೀ ಸ್ವಯಂವರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಕಥಕಳಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. 1813-47ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮವರ್ಮ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಮಾಹಾರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯನೂ ಕಲಾಪ್ರೇಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನೂ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೂ ಇತರ ಕಲಾವಿದರನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಗೋಸ್ಕರ ಈತ ಸು. 75 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ (1783-1863) ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ತಂಪಿ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಕೀಚಕವಧ, ದಕ್ಷಯಾಗಂ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾ ಸ್ವಯಂವರಂ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಮೋಘ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ತಂಪಿಯ ಮಗಳಾದ ತಂಕ್ಕಚೀಯಾ ತಂದೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ವಯಂವರಂ, ಪಾರ್ವತೀ ಸ್ವಯಂವರಂ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಸಹ ಮೋಕ್ಷಂ ಎಂಬ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
ಕೇರಳದ ಅರಸರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕಥಕಳಿ ಬೆಳೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಸು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದವರೆಗೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಕಲೆಗಳಿಗಿದ್ದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತಾಗಿ ಈ ಕಲೆಯೂ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿತು.
ಸು. ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಥಕಳಿ ಕಾತರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಅಂದು ಯಾವ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಯಾವ ಕಲಾ ಪೋಷಕನಿಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕಲೆ ಪುರ್ಣ ಅಳಿಯುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮಹಾಕವಿ ವಲ್ಲತ್ತೋಳ್ ನಾರಾಯಣ ಮೇನನ್ ಎಂಬ ಧೀರ ಕಲೆಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ. ತನ್ನ ತಂದೆಗಿದ್ದ ಕಲಾಭಿರುಚಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ವಲ್ಲತ್ತೋಳ್ ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಯ ಅಂದವನ್ನು ಕಂಡ. ಯಾರನ್ನೂ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಯೊಡ್ಡಿ ಬೇಡದೆ, ಲಾಟರಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸು. 75,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ಆ ನಿಧಿಯಿಂದ ಆತ ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಗೆ ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಎಂಬ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1930) ಅಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗಳ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಅವಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವಕೊಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಮಂಡಲದ ಧ್ಯೇಯ. ಈ ಧ್ಯೇಯ ಫಲಿಸಿ ಕಥಕಳಿ, ಮೋಹಿನೀ ಅಟ್ಟಂ, ಓಟಂ ತುಳ್ಳಲ್ ಮೊದಲಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾಗಿ ಹೊಸ ಕಳೆಯನ್ನು ಪಡೆದುವು, ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುಗಳೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ತಕಾಝ ಕುಂಜು ಕುರುಪ್, ಕವಲಪ್ರನಾರಾಯಣ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಕಂತೋಟಿ ರಾವುಣ್ಣಿ ಮೇನನ್ ಇವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತರು.
ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ದಿನದಿಂದ ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲ ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಗೆ ಹೇರಳವಾಗಿ ದುಡಿದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇವರ ಸತತ ಸೇವೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಒದಗಿದೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಪಂಡಿತ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಈ ಸಂಘದ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.
ಕಥಕಳಿ ಅಭ್ಯಾಸ
ಕಥಕಳಿಯ ಸಾಧನೆ ಒಂದು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸವೇ. ಸುಂದರವಾದ ಹಾಗೂ ಜಟಿಲವಾದ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ಸುಖ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಮರೆತು, ಒಂದು ವಿಧದ ಹಠಯೋಗವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ 7ನೆಯ ಅಥವಾ 8ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುಗಳೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಪಾಠವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಮಗೆ ಪ್ರಾಚೀನದ ಗುರುಕುಲವಾಸದ ನೆನಪನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧದಿಂದಲೂ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳ ಕಟಾಕ್ಷ ಬಿದ್ದು ಎಷ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರು ದಾನ ಮಾಡುವರೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಮೈಸಾಧಕರಂ
ಕಥಕಳಿ ನೃತ್ಯಗಾರನಿಗೆ ಅವಯವಗಳೂ ಮೈಕಟ್ಟೂ ತುಂಬ ಮೆದುವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಕಸರತ್ತು ಮಾಡಿ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಮೈಯನ್ನು ಮೆದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಕಲೆಯ ಮೊದಲ ಭಂಗಿಯನ್ನೂ ಕಥಕಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾದ 5 ನಮಸ್ಕಾರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳುಕಿ ಬಾಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಅವನ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಒಲವೂ ಶಕ್ತಿಯೂ ಬರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಕಥಕಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನಕಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಅಂಗಮರ್ದನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮರ್ದನ ತುಂಬ ನೋವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದಾದರೂ ಇದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬಳುಕು ಬಾಗುಗಳು ಬರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಮೊದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಅಂಗಮರ್ದಕ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಅಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತೊಡೆಗಳನ್ನೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನೂ ಮರ್ದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊತ್ತು ಹೋದಂತೆ ಮರ್ದನದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮರ್ದನ ಬೆನ್ನಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಎದೆಯ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆ ಪುರ್ಣವಾದಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಸೊಂಟ ಮುಂತಾದವು ಹೇಳಿದಂತೆ ಬಾಗುತ್ತವೆ.
ಕಾಲಸಾಧಕಂ
ಈ ಮೈಸಾಧನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕಾಲ್ಚಲನೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದ ಬಾಗುವಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲ್ಚಲನೆಗಳು ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ 4ನೆಯ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಗಿ ಪುನಃ ಒಂದನೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ತಾಳ ಲಯಜ್ಞಾನ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಕಷ್ಟತರವಾದ ಕಾಲ್ಚಲನೆಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನೂ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಇವಕ್ಕೆ ಕಲಾಶಂ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಟ್ಟಮಿಟ್ಟ ಕಲಾಶಂ, ಅಷ್ಟಕಲಾಶಂ, ಎಡಕಲಾಶಂ, ಎರಟ್ಟಿಕಲಾಶಂ ಮತ್ತು ಎಡುತ್ತು ಕಲಾಶಂ ಎಂಬ ಕೆಲವು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಇವು ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿನ ಜತಿಗಳಂತೆ. ಇಂಥ ಕಲಾಶಂಗಳನ್ನು ಕಾಳಗ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುದ್ರಸಾಧಕಂ
ಆಮೇಲೆ ಹಸ್ತಗಳ ಅಥವಾ ಮುದ್ರೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹಸ್ತಗಳು ಭರತನಾಟ್ಯದ ಹಸ್ತ ಮುದ್ರೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ಭರತನಾಟ್ಯ ಮುದ್ರೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೇ ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿ 24 ಮುದ್ರೆಗಳಿವೆ. ಈ 24 ಮುದ್ರೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಮುದ್ರೆಗಳು : ಕಲಾವಿದ ನಟಿಸುವಾಗ ಭಾವಪರವಶನಾಗಿ ತೋರುವ ಸಹಜ ರೀತಿಯವು. 2. ಪ್ರತಿರೂಪಿ ಮುದ್ರೆಗಳು : ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂಥವು. 3. ಪ್ರಸಾರಿತ ಮುದ್ರೆಗಳು: ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುಜೆ, ದಾನ, ವರದ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥವು. ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಮುದ್ರಗಳಿಂದಲೂ ತಲೆ, ಕತ್ತು, ಕಣ್ಣು ಹುಬ್ಬು, ಕಣ್ಣಾಲಿ, ತುಟಿ, ಮೂಗು, ಕದಪು ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದಲೂ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಂದಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿ ತೋರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಭಿನಯ ಸಾಧಕಂ
ಈ ಸಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನವರಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅಭಿನಯದ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಸನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಿದ್ದಹಸ್ತನಾಗುವವರೆಗೂ ಪಾಠ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ 4 ವಿಧವಾದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಕಲಾವಿದ ಕಥಕಳಿ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಬರಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು (ಸ್ತ್ರಿ, ನಾಯಕ, ಖಳ, ಉಗ್ರ, ಸೌಮ್ಯ-ಹೀಗೆ) ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿ. ಕಥಕಳಿ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.
ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಬಣ್ಣಲೇಪನ
ವೇಷಭೂಷಣಗಳೂ ಬಣ್ಣಗಳೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕಲೆ ವಿಶ್ವದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಲೇಪನ ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಕಲೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಗಾರರಿಗೂ ಕಥಕಳಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣಲೇಪನದಿಂದಲೂ ವೇಷ ಭೂಷಣಗಳಿಂದಲೂ ಕಲಾವಿದ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ. ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಉಡುವ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಲಂಗ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಪ್ರಭಾವದ ಫಲವಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗಲವಾದ ಈ ಲಂಗವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಮಣಿಗಳ ಸರಗಳನ್ನೂ ಭುಜಕೀರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ತಲೆಗೆ ಧರಿಸುವ ವಿಧವಿಧದ ದೊಡ್ಡ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನೂ ಎದೆಕವಚಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದವಾದ ಕೇಶರಾಶಿಯನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಟರು ಅಮಾನುಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಮುಖ ಬಣ್ಣಲೇಪನಗಳು ಶೋಭೆ, ಕಾಂತಿ, ದೀಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧುರ್ಯಗಳ ದ್ಯೋತಕಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಪಾತ್ರದ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದ ಕಥೆಯ ಯಾವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲ. ಬಣ್ಣಲೇಪನದಲ್ಲಿ 5 ವಿಧಗಳಿವೆ :
1. ಮಿಣುಕ್ಕು : ಮುಖಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಪಚ್ಚ : ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಸಿರು, ಕೆಳದವಡೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬಿಳಿ ಚುಟ್ಟಿ (ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಬಣ್ಣ) ಇರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ಕಣ್ಣು ರೆಪ್ಪೆಗಳಿಗೂ ಕಪ್ಪು ಬಳಿದು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಧದ ಬಣ್ಣ ಲೇಪನ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನ, ನಳ ಇಂದ್ರ.
3. ಕತ್ತಿ : ಇದು ಪಚ್ಚ ಲೇಪನಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಷ್ಕಾರವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚುಟ್ಟಿ ಮೂಗಿನ ಸುತ್ತಲಿಂದ ಹಣೆಯವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಪನವನ್ನು ರಾವಣ, ಕೀಚಕ, ದುಶ್ಯಾಸನ ಮುಂತಾದ ಮುಖ್ಯರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
4. ದಾಡಿ: ಈ ಲೇಪನದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳಿದ್ದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾಗೂ ಕೆಟ್ಟ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿವೆ. i. ವೆಳುಪ್ಪು ದಾಡಿ : ಬಿಳೀ ಗಡ್ಡವಿದ್ದು ಕಣ್ಣು ಮೂಗುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ತೆಳ್ಳಗಿನ ಚುಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಮೈಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಂಗಿ. ಈ ಲೇಪನ ಹನುಮಂತನಂಥ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದು. ii. ಚೊಕ್ಕಣ್ಣ ದಾಡಿ : ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಗಡ್ಡವೂ ಕೆಂಪು ಅಂಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮುಖದ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು ಕೆಳಭಾಗ ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಲೇಪನಗಳು ಭಯಂಕರ ಹಾಗೂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾ-ಕಾಲಕೇಯ. ವೀರಭದ್ರ ಮುಂತಾದುವು. iii ಕರುಪ್ಪುದಾಡಿ : ಇದಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಗಡ್ಡವೂ ಕಪ್ಪು ಅಂಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಿರಾತನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. iv. ಕರಿ: ಈ ಲೇಪನದಲ್ಲಿ ಮುಖವೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪಗಿದ್ದು ಉದ್ದವಾದ ದವಡೆಗಳೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಚಿರುವ ಕಪ್ಪುಸ್ತನಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಪುತನಿ, ಶೂರ್ಪನಖಿ ಮುಂತಾದ ದುಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಇದು ತಕ್ಕ ವೇಷ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಕ್ಕೆ ಹಸಿರು, ರಾಜಸಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು, ತಾಮಸಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು; ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಸ ಗುಣಗಳೆರಡೂ ಇರುವಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ.
ಬಣ್ಣ ಲೇಪನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಿರೀಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಣಕುಂಡಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೊಂಟದ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ಈ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಪುರಾಣಗಳ ಕಾಲದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವೇಷ ಮತ್ತು ಮಾತುಕಥೆಗಳಿಂದ ನಾಟಕದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸಹಜವಾಗಿ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಕಥಕಳಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ
ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ನಡೆಯುವ ಕಥಕಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮರೆಯಲಾಗದಂಥ ಅನುಭವ. ಸಾಯಂಕಾಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಚಂಡೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಮದ್ದಲೆಗಳ ಬಡಿತ ಕಥಕಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕರೆಗೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಂಡೆ ಬಾರಿಸುವವನಿಗೂ ಶುದ್ದ ಮದ್ದಲೆ ಬಾರಿಸುವವನಿಗೂ ಒಂದು ವಿಧದ ಪೈಪೋಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ನಡೆಯುವ ತೋಡಯಂ ನೃತ್ಯ ರಂಗಪುಜೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಅನಂತರದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಪ್ಪರದ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ರಂಗಸ್ಥಳದ ನೆಲ ಭೂಮಿದೇವಿಯನ್ನೂ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗ ಪ್ರಥಮ ಯುಗದ ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಇಬ್ಬರು ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ದಮದ್ದಳೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತಾಳಗತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಾಯಾದೇವಿಯನ್ನೂ ಶಕ್ತಿದೇವಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಚಂಪಟ, ಚಂಪ, ಅಡತಾಳಂ ಅಥವಾ ಅಡಂದ ಮತ್ತು ಪಂಚರಿ ಎಂಬ 4 ಮುಖ್ಯ ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ತೋಡಯಂ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ತೋಡಯಂ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಮಾಡತಕ್ಕ ನೃತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಭಿಕರಿಗೆ ಕಾಣದು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೆಯ ನರ್ತನವಾದ ಪುರುಪ್ಪಾಡ್ (ಹೊರಡುವಿಕೆ) ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯದಿಂದ ಸಭಿಕರು ಪುರಾಣಗಳ ದೈವಿಕ ಮಹಾಪುರುಷರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನೋಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕಥಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅನಂತರ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೂ ಹಿಮ್ಮೇಳದವರಿಗೂ ತಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೇಲಪ್ಪಡಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಪೊನ್ನಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಹಾಡುಗಾರ ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡುಗಾರ ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಪಾತ್ರಗಳು ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕಥಕಳಿಯ ಹಸ್ತಾಭಿನಯದಿಂದಲೂ ಮುದ್ರೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ನಾಯಕ ತನಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನೀಡಿದ ದೇವಾಧಿದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ವಂದಿಸುವುದೇ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕೊನೆ. ಇಷ್ಟು ನಡೆಯುವಾಗ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಕಳೆದು ಬೆಳಕು ಹರಿದು ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಕೇಶಿ (ರಾಕ್ಷಸ)
alt=Carving in stone hanging from wall depicting a man fighting a horse.|thumb| ಕೃಷ್ಣ ,ರಾಕ್ಷಸ ಕುದುರೆ ಕೇಶಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವುದು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತರ ಅವಧಿ (ಸುಮಾರು ೩೨೧–೫೦೦), ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ .]] ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಕೇಶಿ ( ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಶಃ "ಉದ್ದ ಕೂದಲಿನ") ಎಂಬುದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆ-ರಾಕ್ಷಸ. ಕೃಷ್ಣನ ದುಷ್ಟ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕಂಸನಿಂದ ಈ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಶಿಯು ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದನು.
ಕಥಕಳಿ
ಕಥಕಳಿಯ ಸಂಗೀತ
ಕಥಕಳಿಯದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳದ ದೇಶೀಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ. ಆದರೂ ಅದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯವಾದ 4 ತಾಳಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾದುವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ಕಥಕಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತ ಕೌಶಲ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸೋಪಾನಶೈಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶೈಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ನಿಧಾನ ಲಯ ಗತಿಗಳಲ್ಲೂ ತೀವ್ರಗತಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೆರವಲ್ ಸ್ವರವಿಸ್ತಾರಗಳೂ ರಾಗಾಲಾಪನೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಹಾಡುಗಾರನಾದ ಪೊನ್ನಣಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಹಾಡುವ ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಡುಗಾರ ಸಿಂಕಿಡಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನೆರವು ನೀಡಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೇಶಿ (ರಾಕ್ಷಸ)
ಕೇಶಿಯ ವಧೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಾದ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಶವ - ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ - ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಗಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಥಕಳಿ
ಕಥಕಳಿಯ ಸಂಗೀತ
ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒದಗುವ ಹಿಮ್ಮೇಳ ವಾದ್ಯಗಳು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳೂ ಊದುವ ವಾದ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ವಾದ್ಯಗಳು ಚಂಡೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ದಮದ್ದಲೆ. ಒಂದೇ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಚರ್ಮವಿರುವ ದೊಡ್ಡ ವಾದ್ಯ ಚಂಡೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಗ್ಗಿರುವ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾಗೂ ಬಹು ದೂರಕ್ಕೂ ಕೇಳುವಂಥ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಶುದ್ದಮದ್ದಳೆ ಕೂಡ ಕೇರಳದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ಯ. ಈ ವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಚರ್ಮವಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೊನ್ನಣಿ ಹಾಡುಗಾರ ಚೆಂಗಲ ಎಂಬ ಒಂದು ಲೋಹದ ಜಾಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೋಲಿನಿಂದ ತಾಳ ಹಿಡಿದು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಿಂಕಿಡಿ ಹಾಡುಗಾರ ಎಲತಾಳಂ ಎಂಬ ಒಂದು ಜೊತೆ ಲೋಹದ ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಡೈಕೆ, ತಮಿಲಾ ಮತ್ತು ಕುಡುಂತುಡಿ ಎಂಬ ವಾದ್ಯಗಳೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನರ್ತಿಸುವ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿ ಅಟ್ಟಂ ಎಂಬ ನೃತ್ಯಕಲೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಈ ವಿಧದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಲೆ ಕೇವಲ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಾಸ್ಯಭಾವವಿದ್ದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಹುಶಃ ಇದನ್ನು ಮೋಹಿನಿ ಅಟ್ಟಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿರಬಹುದು. ಭಸ್ಮಾಸುರನನ್ನು ತನ್ನ ನಾಟ್ಯದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದ ಮೋಹಿನಿಯ ನೆನಪು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರಬಹುದು.
ಕೇಶಿ (ರಾಕ್ಷಸ)
ದಂತಕಥೆ
ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪುಸ್ತಕ (೧ ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿ‍ಇ ನಿಂದ ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ‍ಇ ನಡುವೆ) ಸಹ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಒಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣನ ಜನನವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಕಂಸನು ಹೇಗಾದರೂ, ದೇವಕಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಕುಲವನ್ನು ಕರೆದಾಗ ಕೇಶಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪುಸ್ತಕದ ೧೫ ಮತ್ತು ೧೬ ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಖಾತೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಕೇಶಿಯ ಸಾವಿನ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಿಷ್ಟನ ಮರಣದ ನಿರೂಪಣೆ, ಕಂಸನಿಗೆ ನಾರದನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೇಶಿಯ ಆದೇಶ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿಯಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಸವಾಲು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ನೇರವಾಗಿ ಕೇಶಿಯು ತನ್ನ ತೆರೆದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಕೈ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿಯನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿತು, ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹರಿದು ಹಾಕಿತು. ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿಯ ದೇಹದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕಂಸನ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಾರದನ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯು ಖಾತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ ಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಾರದನು ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ಕಥಕಳಿ
ಕಥಕಳಿಯ ಸಂಗೀತ
ಈ ನೃತ್ಯಸಂಪ್ರದಾಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕಾಲ್ಚಲನೆ ಅಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಖಚಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಭರತನಾಟ್ಯದ ಹಸ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಡನೆ ಕಥಕಳಿ ಅಭಿನಯ ಮುದ್ರೆಗಳ ಉಪಯೋಗವೂ ಇದೆ. ಕಥಕಳಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುರುಗಳ ಪರಂಪರೆ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನವರಲ್ಲಿ ಅಂಬು ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಶೇಖರ ಮೆನನ್, ಕೇಶವ ಕುರುಪ್ ಮುಂತಾದವರೂ ಇಂದಿನವರಲ್ಲಿ ಕುಂಜು ಕುರುಪ್, ಕೃಷ್ಣನ್ ಕುಟ್ಟಿ, ರಾಮನ್ ಪಿಳೈ ಮೊದಲಾದವರೂ ಪ್ರಸಿದ್ದರು.
ಕೇಶಿ (ರಾಕ್ಷಸ)
ದಂತಕಥೆ
ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಮಹಾಭಾರತದ ಹರಿವಂಶವು ಸಹ ಇದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಾರದನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶ (೧ ನೇ - ೨ ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿ‍ಇ) ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕಂಸನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕೇಶಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೇಶಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಮಥುರಾಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕಂಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಮಥುರಾಗೆ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಕಂಸನು ಕಳುಹಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸ ವ್ಯೋಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಥಕಳಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು
ಕೇಶಿ (ರಾಕ್ಷಸ)
ಮೂಲಗಳು
ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ), "ಕೂದಲುಳ್ಳ" ಕೇಶಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದಿದ್ದರೂ ಹುಟ್ಟಲಿರುವವರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ರಾಕ್ಷಸನಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಫಿಲ್ಲಿಸ್ ಗ್ರಾನೋಫ್ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಶಿಯು ಬಾಲ್ಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಪಾತದ ರಾಕ್ಷಸ. ಪೂತನಾ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನಂತೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಶಿಶು ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಊಹೆಯು ಸರ್ವಾನುಮತವಲ್ಲ. ಕೇಶಿ-ವಧದ ಕಥೆಗಳು ("ಕೇಶಿಯ ಹತ್ಯೆ") ಕುಶಾನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೬೦-೩೭೫ ಸಿ‍ಇ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೇಶಿ ಅಥವಾ ಕೇಶಿ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾಗಿರಬಹುದು. (೨ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿ‍ಇ) ೧೧೦೩ ಬಿಸಿ‍ಇಯಲ್ಲಿ ಝೌ ರಾಜ ವೆನ್‌ಗೆ ಶಾಂಗ್‌ನ ಕಿಂಗ್ ಝೌಗೆ ಸುಲಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹುಯೈನಾಂಜಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿಸಿ雞斯 ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಚೈನೀಸ್ * ಕೆಸೆ ಎಂಬ ಪರ್ವತವೂ ಸೇರಿದೆ.
ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ
alt=Three boats parked near steps of a ghat built in yellow stones.|thumb| [[ವೃಂದಾವನ|ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಶಿಘಾಟ್ ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗಿನ ಕೇಶಿಯ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.]] ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಶಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಕೇಶವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಭಗವತಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ - ಕೇಶವ (೧.೩೦ ಮತ್ತು ೩.೧) ಮತ್ತು ಕೇಶಿ-ನಿಸೂದನ (೧೮.೧) ರಿಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (೧.೩೦), ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾ,ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಕೇಶಿಯು ಸುಳ್ಳು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಅವನ ನಮ್ರತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹುಚ್ಚು ಕುದುರೆಯಾಗಿ ಕೇಶಿ - ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಅನುಮಾನಗಳ ಕಾಡು ಕುದುರೆಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನನು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಜ್ಞಾನವು ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ನಿಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಓ ಜನಾರ್ದನ, ಕೇಶವಾ, ಈ ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತೀರಿ?" (೩.೧) ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ (೧೮.೧), ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಹಾ-ಬಾಹೋ ("ಪರಾಕ್ರಮಿ-ಸಶಸ್ತ್ರ") ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೇಶಿ ವಿಶೇಷಣದ ಸಂಹಾರಕನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಶಿಯನ್ನು ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೊಂದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ("ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು") ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಶವ (ಹೆಸರುಗಳು ೨೩, ೬೪೮) ಮತ್ತು ಕೇಶಿತ (೬೪೯) - ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದ ಮುದ್ರಾರಾಕ್ಷಸ ನಾಟಕವು ಕೇಶವ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಕೇಶಿಯ ಸಂಹಾರಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಶಿಘಾಟ್ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಕೂರ್ಮಗಡ
ಕೂರ್ಮಗಡ ನೂರು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದ ದ್ವೀಪ. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕೆಲವು ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೂರ್ಮ ಎಂದರೆ ಆಮೆ. ಗಡ ಎಂದರೆ ಗುಡ್ಡ. ಗುಡ್ಡ ಆಮೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೂರ್ಮಗಡ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ ಗುಡಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾವಿರಾರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಕಾಲುದಾರಿಯಿದೆ. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ದಾರಿ ಕೊರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ನರಸಿಂಹ ಗುಡಿ
ಕೂರ್ಮಗಡದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ ಗುಡಿ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ಕಡವಾಡ. ಇದು ಕಾರವಾರ-ಕೈಗಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಬಂದರೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಐತಿಹ್ಯ ಇದೆ. ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಡವಾಡ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಧು ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಾಗ ಅವರಿಗೊಂದು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ' (ಅಂದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರದ ಒಂದು ಚಿನ್ಹೆ) ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಭೋವಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೊಬ್ಬನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೂರ್ಮಗಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಕೂರ್ಮಗಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಭೋವಿ ಜನಾಂಗದವ ನೀರಿನೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಆತ ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ನರಸಿಂಹನೇ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರು. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ ಅಥವಾ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪುಷ್ಯ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಕ್ತ ಸಮುದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ,.
ಪ್ರವಾಸ
ಈ ದ್ವೀಪ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಮರಳಿನ ತೀರವಿದೆ. ಕೂರ್ಮಗಡದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಗುಡ್ಡ ಏರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ಊಟ-ತಿಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಮಾರ್ಚ್ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ. ಜಾತ್ರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಾರವಾರದಿಂದ ಗೋವಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಕಾಳಿ ನದಿ ಸೇತುವೆ ಬಳಿ ಬಂದರೆ ದೋಣಿಗಳು ಕೂರ್ಮಗಡಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
ದೂರ ವಿವರ
ಕಾರವಾರದ ಬಂದರಿನಿಂದ 6 ಕಿ.ಮೀ., ಕೋಡಿಭಾಗದಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗೂ ಕಾರವಾರದ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಣಜಿ -100 ಕಿಮೀ, ಬೆಂಗಳೂರು - 525 ಕಿ.ಮೀ, ದಾಂಡೇಲಿ -117 ಕಿ.ಮೀ, ಮಂಗಳೂರು -268 ಕಿ.ಮೀ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-160 ಕಿ.ಮೀ., ಬೆಳಗಾವಿ - 167 ಕಿ.ಮೀ. ಕೂರ್ಮಗಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ದೋಣಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ಹೊರಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಆರ್ಯದೇವ
ಆರ್ಯದೇವಪ್ರ.ಶ.ಸು. ೨-೩ನೆಯ ಶತಮಾನ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಶಿಷ್ಯ.
ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ
ಆರ್ಯದೇವ ಒಬ್ಭ ಸಿಂಹಳಿ ರಾಜನ ಮಗ. ಮಹಾಯಾನ ಪಂಥಾವಲಂಬಿ. ಅಶ್ವಘೋಷನಂತೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಪಂಡಿತ.
ಸಾಧನೆಗಳು
ಮಾತೃಚೇಟ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತನನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು ನಾಲಂದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಶ್ರೀಪರ್ವತದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಗಾರ್ಜುನನನ್ನು ಕರೆಸಿದಾಗ, ನಾಗಾರ್ಜುನ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಇವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಈತ ಚತುಶ್ಶತಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಸ್ತಬಾಲ ಪ್ರಕರಣ, ಸ್ಖಲಿತ ಪ್ರಮಥನ ಯುಕ್ತಿಹೇತುಸಿದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನಸಾರಖಸಮುಚ್ಚಯ, ಚರ್ಯಾಮೇಳಾಯನ ಪ್ರದೀಪ, ಚಿತ್ತಾವರಣ ವಿಶೋಧನ, ಚತುಃಪೀಠ ತಂತ್ರರಾಜ, ಚತುಃಪೀಠಸ್ಥಾನ, ಜ್ಞಾನಡಾಕಿನೀಸಾಧನ, ಏಕದ್ರುಮ ಪಂಚಿಕಾ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಮಹಾವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಾಗಾರ್ಜುನ, ನಾಗಾಹ್ವಯ, ಆರ್ಯದೇವ ಎಂದು ಕ್ರಮಪಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆರ್ಯದೇವ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿಷ್ಯನಿರಲಾರನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಆರ್ಟೆಮಿಸ್
ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವನ್ಯಮೃಗಗಳ, ಸಸ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಅಧಿದೇವತೆ. ಕನ್ನೆತನ ಹಾಗೂ ಹೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವಿ, ಸ್ತ್ರೀರಕ್ಷಕಿ. ರೋಮನ್ನರ ಪ್ರಕಾರ ಈಕೆಯೇ ಡಯಾನ. ಸಾಮಾನ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಹೆಣ್ಣು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯಳು. ಜ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಟೋರ ಮಗಳು. ಅಪೋಲೊ ದೇವತೆಯ ಅವಳಿ ಸೋದರಿ. ಅಪೋಲೊ ಸೂರ್ಯ ದೇವತೆಯಾದರೆ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಚಂದ್ರ ದೇವತೆ. ಇರುಳಿನ ದೈವ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಗಿರಿಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳ ಪುಜೆ ಪ್ರಾಯಃ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. ದ್ವಿತೀಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ಅಥವಾ ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೋಮರ್ ಕವಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೇಟೆಗಾತಿ; ಮೃಗಗಳ ಅಧಿದೇವತೆ. ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಾಪಾಡುವವಳೂ ಹೌದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅವಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ. ಧನುರ್ಧಾರಿಣಿಯಾದುದರಿಂದ, ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಕೋಮಲ ಬಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಹಠಾತ್ ಮೃತ್ಯುವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವಳು ಅವಳೇ. ಬಿಲ್ಗಾರನಾದ ಅವಳ ಸೋದರ ಅಪೋಲೊ ಪುರುಷರ ಹಠಾತ್ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತ ನಿಯೋಬನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಸೌಂದರ್ಯದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಪ್ರೋದಿತೆಯೊಡನೆ ಚಿತ್ರಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆರ್ಟೆಮಿಸ್. ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವತೆಯೇ ವಿನಾ ನಾಗರಿಕ ದೇವತೆಯಲ್ಲ. ನರ್ತನ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಡನೆ ಅವಳಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕೊಂಡದ್ದು ಕವಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಲ್ಲ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಯಿಂದ. ವೃಕ್ಷಾರಾಧನೆ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಸಳ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಸಳ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾದ ರೂಪವೆಂದರೆ ಮೃಗಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯದು. ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಅವಳನ್ನು ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯೊಡನೆ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯ ನಾಯಿಯೊಡನೆ ಇರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಆದರೆ ಆರಾಧನ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಮಾತೃದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮತ. ಆಕೆಯ ಪರಿವಾರದವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಳಿಗೆ ಅವಳು ಮಾತೃದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವರ ಊಹೆ. ಆದರೆ ಹೋಮರನ ಅನಂತರ ಬಂದ ಕವಿಗಳು ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಸಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ಅವಳ ಕೌಮಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಟ್ಟರು. ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ಸಳ ಕೋಪ ಮನೆಮಾತಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆಯಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮಾನವನ ಬಗೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗಮೆಮ್ನಾನ್, ನಿಯೋಬ್ ಮೊದಲಾದವರು ಅವಳ ಕ್ರೋಧದ ಫಲವನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಶ್ವ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ದಿನ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಎಪ್ರೀಲ್ ೨೩ರಂದು ವಿಶ್ವ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ದಿನ (ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ದಿನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ (ಯುನೆಸ್ಕೋ) 1995ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಓದುವಿಕೆ, ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಯುನೇಸ್ಕೊ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮ, ಓದಿನ ಖುಷಿ ಅಥವಾ ಗಮ್ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದೆ. ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಗಳು ಈ ದಿನಾಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಓದುವಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ ಸಾರಲಿವೆ. ಈ ದಿನದಂದು ವಿಲಿಯಮ್ ಶೆಕ್ಸ್ಪಿ‍ಯರ್ ರವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಆಚರಿಸುವರು.
ವರ್ಗ:ಏಪ್ರಿಲ್‍ನ ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಏಪ್ರಿಲ್
ಸೆರ್ರದೂರಾ
thumb
ಸೆರ್ರದೂರಾ ಮಕಾವುನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳು
ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು
ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು
ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಯೋಧನೊಬ್ಬ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕದಂಬರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಾಡಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೋಧನು ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೬೫೦ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.
ರೂಪ/ವಿನ್ಯಾಸ
ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿವೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿರುವ (ಮೇಲ್ಭಾಗದ) ಚಿತ್ರವು ಪರಾಕ್ರಮದ ಸಂಕೆತದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹೋರಾಟ ನೆಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನು ಬಿದ್ದಂತೆಯೂ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಬಂದು ಅವನನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೂ ಇರುವ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಶಿಲ್ಪವು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಶಾಸನವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಒಂದು ನೋಟ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗದ್ಯದ ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ದೊರಕಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಂತ ಅರಸನ ಹೆಸರು, ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನವು ರಚಿತವಾದ ಕಾಲ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ವೀರಗಲ್ಲಿನ ನಾಯಕನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಆತ ಮಡಿದು ದೇವಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವ ಬಗೆ-ಇವುಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯು ಬರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಶಾಸನದ ತಿರುಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗದ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ವೀರಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ.
ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಗದ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಯು ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಿತೇನ ಲಭ್ಯತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಮೃತೇನಾಪಿ ಸುರಾಂಗನಾ | ಕ್ಷಣವಿಧ್ವಂಸಿನಿ ಕಾಯೇ ಕಾ ಚಿಂತಾ ಮರಣೇ ರಣೇ
ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ - '''ಗೆದ್ದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಒಲಿಯುತ್ತಾಳೆ, ಮಡಿದರೆ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಅಳಿಯುವ ಈ ದೇಹಕ್ಕೆ, ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಅಳಿಯುವೆನೆಂಬ ಕೊರಗೇಕೆ ?''' ಇದು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವೀರಯೋಧರ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ವೀರಮರಣವನ್ನು ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲ : ಎಪಿಗ್ರಾಫಿಕಾ ಕರ್ನಾಟಕ
ಚಿತ್ರಗಳು http://en.wikipedia.org/wiki/Hero_stone
೧೭೯೯
೧೭೯೯ - ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ೯೯ನೇ ವರ್ಷ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷಗಳು ವರ್ಗ:ದಶಕ ೧೭೯೧-೧೮೦೦
ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ
ದತ್ತಗಿರಿ / ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಯು (ಅಥವಾ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣಗಿರಿ ) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ದತ್ತಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು/ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ದತ್ತಗಿರಿ/ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರೆಯರಿಗೆ  ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಮತ್ತು ದತ್ತಗಿರಿ/ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ(ಎತ್ತರ ೧೮೯೫ ಮಿ.) ದತ್ತಗಿರಿ/ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಶಿಖರಗಳು ಅವರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಇವನ್ನು 'ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯು ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ  ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ೧೯೩೦ ಮೀಟರ್ (೬೩೧೭ ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ  ಹಾದಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಾರಣ ಪಥವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳನಿರ್ದೇಶನ
ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಾಬಾಬುಡನ್ ಗಿರಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿ.ಮೀಗೆ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ.
ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಗುಹೆಗಳು- ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಗಳು - ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಸಿದ್ಧರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಗದ್ದಿಗೆಗಳು ಇದ್ದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಣ ಮನಮೋಹಕ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸೀತಾಳ- ಒಂದು ಮಠವನ್ನೂ ಮತ್ತು 'ಸೀತಾಳ-ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ' ಎಂಬ ಜೋಡಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿದೆ. ಜಲಪಾತಗಳು- ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗದಾತೀರ್ಥ, ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮನಾತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೀಮನು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೀರಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಲು ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ಗದಾತೀರ್ಥವನ್ನು ಮಾಡಿದನು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿತೀರ್ಥವು ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಆಗಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತವು ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೂಫಿ ಸಂತರಾದ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ರವರು ಇಲ್ಲಿದ್ದರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಕುರಿಂಜಿ ಹೂಗಳು ಅರಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ.
thumb| [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸುಂದರ ನೋಟ]] thumb| ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ದರ್ಗಾ ಮತ್ತು ದತ್ತ ಪೀಠದ ನೋಟ
ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಮ್
ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಮ್ (ಬಂಗಾಳಿ: ಫಿರೋಝಾ ಬಾಗ್ಮ್) (೨೮ ಜುಲೈ ೧೯೩೦ - ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಜ್ರುಲ್ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನರಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಮ್ ಗೋಪಾಲ್ಗಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೮ ಜುಲೈ ೧೯೩೦ ರಂದು ಜಮೀನ್ದಾರ ಕುಟುಂಬದ ರಾಟೈಲ್ ಘೋನಾಪರ್ಹಕ್ಕೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಬೇಗಮ್ ಕೌಕಬುನ್ನಸ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅವರು ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.
ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಂ ಆರನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ  ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಕಾಜಿ ನಜ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ, ೭೮ ಅರ್.ಪಿ.ಮ್ ಡಿಸ್ಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಮೊಫೋನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿ ಎಚ್ಎಂವಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಹಾಡನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ, ೧೨ ಎಲ್ಪಿ, ೪ ಇಪಿ, ೬ ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ೨೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ೧೯೫೪ ರಿಂದ ಢಾಕಾಕ್ಕೆ ತೆರಳುವವರೆಗೂ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮರಣ
ಹೃದ್ರೋಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಢಾಕಾದ ಅಪೊಲೊ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೧೪ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.
ಪರಂಪರೆ
೨೦೧೬ ರಿಂದ ಢಾಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ 'ಫಿರೋಜಾ ಬೇಗಂ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ' ದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮಂಡಳಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ
thumb|right|250px|'ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ' ಮತ್ತು 'ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್'
'''ಡಾ. ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ''' ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕವಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ. ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದವರಲ್ಲಿ ನಾಯಕರೂ ಒಬ್ಬರು. ಕನ್ನಡ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರೀತಿ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಅದೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಹೋರಾಟಗಾರ.
ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ (೧೯೩೧-೨೦೦೦)-ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಹಾ ಮಾ ನಾ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿಧ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಹಾರೋಗದ್ದೆ ಮಾನಪ್ಪ ನಾಯಕ. ೧೯೩೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೨ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜೆಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಾರೋಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ, ತಾಯಿ ರುಕ್ಮಿಣಮ್ಮ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮೇಗರವಳ್ಳಿ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಮುಗಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರು ಮಹರಾಜಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಆನರ್ಸ್ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ತುಮಕೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯ ಸೇರಿದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವ್ಯಾಸಂಗ ವೇತನ ಪಡೆದು, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪಡೆದರು. ಫುಲ್‍ಬ್ರೈಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಪಡೆದು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡು ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಾದರ ಪಡಿಸಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಹಿಮ ಚಿರತೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆ (ಉನ್ಷಿಯ ಉನ್ಷಿಯ   )ಯು  ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜಾತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು 3000 and 5500 mಮಧ್ಯ ಏಷಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿ೦ತ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಪ್ರಪ೦ಚದಾದ್ಯ೦ತ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,500 ಹಾಗು 7,000 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯಗಳಾಲ್ಲಿ 600 ಹಾಗು 700 ರಷ್ಟು ಕ೦ಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅ೦ದಾಜಿಸಿದ್ದರು ಸಹ, ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕಿಗಿ೦ತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರು ಸಹ, ಅವುಗಳು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ತೂಕದಲ್ಲಿಯು ಸಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ27 and 54 kg. ಅದರ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ವಿವಿಧ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ75 to 130 cm, ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಬಾಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಉದ್ದದಷ್ಟೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಉದ್ದವಾದ ದಪ್ಪ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತವೆ, ಅದರ ಬಣ್ಣವು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿ೦ದ ಕಪ್ಪು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಗಾಢ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿ೦ದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ದೊಡ್ಡ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಹಾರುವ ಓತಿ
ಮುಂಗಾಲಿನಿಂದ ಹಿಂಗಾಲಿನವರೆಗೆ ಪೊರೆಯಂತಹ ರೆಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪುಟ್ಟಕಾಲುಗಳು ಹಾಗು ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರಲು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚಾಚುವುದರ ಮೂಲಕ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆ
ವಿವರಣೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ತಣ್ಣನೆಯ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಲು ಹಲವಾರು ಹೊ೦ದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊ೦ಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ದೇಹವು ಮೊ೦ಡಾಗಿ, ದಪ್ಪ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಕಿವಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮತ್ತು ದು೦ಡಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಪಾದಗಳು ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ತೂಕವು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಹಾಗೂ ಅಲುಗಾಡುವ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹೊ೦ದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ’ ಬಾಲವು ಉದ್ದವಾಗಿ ಹಾಗು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನು ಸರಿತೂಗಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲಗಳು ಸಹ ದಪ್ಪ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಅವು ಮಲಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿ ತಮ್ಮ ಮುಖವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಹಾರುವ ಓತಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:
<References/>
ಹಿಮ ಚಿರತೆ
ವಿವರಣೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಶಾನ್ (ಲಡಾಕಿ), ಇರ್ವ್ಸ್  (ирвэс),  ಬಾರ್ಸ್  ಅಥವಾ ಬಾರಿಸ್  (барыс ) ಹಾಗು ಬರ್ಫಾನಿ ಚೀತಾ -"ಸ್ನೋ ಚೀತಾಹ್"(ಉರ್ದು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವುದು, ಹೆಚ್ಚು ಮುಖಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒ೦ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ ಮುಸ್ಸ೦ಜೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಬೆಳಕಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿ೦ದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಹಾಗು ಕರಕೋರಮ್ ಒಳಗೊಂಡು ಸುಮಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 12 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ; ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕನ್ಲನ್‌ಗೆ ಹೊ೦ದಿಕೊ೦ಡ ಭಾಗಗಳು; ಹಿ೦ದು ಕುಶ್, ಪಾಮಿರ್ಸ್ ಹಾಗು ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್; ಆಲ್ಟೆ, ಇವುಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಚೀನಾದ ಜೊತೆಗಿನ ಮ೦ಗೋಲಿಯಾದ ಗಡಿ ಭಾಗ, ಕಜಕಿಸ್ಥಾನ್ ಹಾಗು ರಷ್ಯಾ; ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸರೋವರದ ಬೈಕಲ್‌ನ ಸಯಾನ್ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಹಾರುವ ಓತಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:
ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಹಿಮ ಚಿರತೆ
ವಿವರಣೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಘರ್ಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೈಯಾಯ್ಡ್ ಮೂಳೆಯ ಎಲುಬಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿ೦ದೆ ಎಲುಬಿನ ಮಾರ್ಪಾಟಿನಿ೦ದಾಗಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಜನೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳ ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಿ೦ದಾಗಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಲಾರಿ೦ಗ್ಸ್‌ಗಳು ಹಿಮ ಚಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳು ಘರ್ಜಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬ೦ದಿದೆ. ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಉಚ್ಛರಣೆಗಳು ಪಿಸುಗುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು, ಊದುವಿಕೆ, ಮ್ಯಾಂವ್ ಅನ್ನುವುದು, ಗೊಣಗುವುದು ಹಾಗು ಗೋಳಿಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿವೆ.
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನ
ಈ ಹಿ೦ದೆ, ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ  ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರೆ ದೊಡ್ಡ ಉಪವರ್ಗ ಫೆಲಿಡ್ಸ್‌‌‍ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅದರದೇ ಆದ ಉನ್ಷಿಯಾ  ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಚಿರತೆಗೆ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್‌ ) ಹತ್ತಿರದ ಸ೦ಬಂಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗಾದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಣುಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಹುಲಿ [[([[ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ) ಜೊತೆಗಿನ ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಸ೦ಬಂಧದಿ೦ದಾಗಿ ಈ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಸಹ ಅದರ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಳವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇನ್ನು ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಈಗಲು ಸಹ ಅದನ್ನು ಉನ್ಷಿಯಾ  ಪ೦ಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಇ೦ದು ಸಹ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ]]]]
ಕೆಲವು ಉಪವರ್ಗಗಳು ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇವುಗಳನ್ನು ಟಾಕ್ಸೊಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪವರ್ಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಯು.ಯು ಬೈಕಲೆನ್ಸಿಸ್-ರೊಮನಿ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಉಪವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮ೦ಜಸವಾದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗಾದರೂ, ಪ್ರಪ೦ಚದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉಪವರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಅವುಗಳೆ೦ದರೆ, ವಾಯುವ್ಯಭಾಗದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಿ೦ದ ಮಾ೦ಗೋಲಿಯ ಹಾಗು ರಷ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ: ಯು.ಯು ಉನ್ಷಿಯಾ ವನ್ನು, ಹಾಗು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚೈನ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿಯು.ಯು ಉನ್ಷಿಯೋಡ್ಸ್.
ಪದಮೂಲ
ಲ್ಯಾಟಿನೈಸ್ಡ್ ಪ೦ಗಡದ ಹೆಸರು ಉನ್ಷಿಯ ಹಾಗು ಸಾ೦ದರ್ಭಿಕ ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಸರು "ಔನ್ಸ್" ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಸಹ ಹಳೆಯ ಫ್ರೆ೦ಚ್ ಔನ್ಸ್‌ನಿ೦ದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಲಿ೦ಗ್ಸ್‌  ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಒನ್ಸ್ " ಎ೦ಬ ಪದ ಬ್ಯಾಕ್-ಫಾರ್ಮೇಶನ್‌‌ನಿ೦ದ ಬ೦ದಿದೆ ಇದರ ಮೂಲ ಪದ "ಲಾನ್ಸ್ "-  "ಲಾನ್ಸ್ "ನ  "L"  ಅನ್ನು "ಲೆ " ಎಂದು ಸ೦ಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ("ದಿ"), "ಒನ್ಸ್ " ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು  ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ನ ಅನುವಾದ ರೂಪ "ಔನ್ಸ್" ನ ತರಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಲಿ೦ಗ್ಸ್-ಗಾತ್ರದ ಬೆಕ್ಕು ಹಾಗು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಮ-ಚಿರತೆಗು ಸಹ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಂಚಿಕೆ-ವಿತರಣೆ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ ದ ಒರಟು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಸ೦ಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ1230000 km2, ಇದು ಹನ್ನೆರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ ಅವುಗಳೆ೦ದರೆ:ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಭೂತಾನ್, ಚೈನ, ಇ೦ಡಿಯ, ಕಜಕಿಸ್ತಾನ, ಕಿರ್ಜಿಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್,ಮ೦ಗೋಲಿಯ,ನೇಪಾಳ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ರಷ್ಯ, ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ, ಹಾಗು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ.
ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಹಿ೦ದುಕುಶ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಿರ್ ಡಾರ್ಯ ದಿ೦ದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದಪಮಿರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್, ಕರಕೋರಮ್, ಕಶ್ಮೀರ್, ಕುನ್ಲುನ್, ಹಾಗು ಹಿಮಾಲಯದಿ೦ದದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಸೈಬೀರಿಯ, ಇಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದ ಅಲ್ತೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಸಾಜನ್, ತನ್ನು-ಒಲ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಾಗು ಲೇಕ್ ಬೈಕಾಲ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲು ಸಹ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮ೦ಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಮ೦ಗೋಲಿಯನ್ ಹಾಗು ಗೋಬಿ ಆಲ್ತೈ ಹಾಗು ಕಾನ್ಗೈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ. ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತರದ ಅಲ್ತಿನ್-ಟಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರ ವೃತ್ತಾಂತ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆ
ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಮರದ ಸಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಕಲ್ಲು ಮಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ2700 to 6000 m. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ2000 m. ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒ೦ಟಿ ಜೀವನವನ್ನು ಇದು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವೆರೆಗೆ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತದೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮು೦ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗು ಅವುಗಳು ಮು೦ಜಾವು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಸ೦ಜೆಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಆಹಾರ ಕ್ರಮ
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮಾ೦ಸಹಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಚುರುಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಹೇಗಾದರೂ, ಬೇರೆ ಬೆಕ್ಕುಗಳ೦ತೆ, ಅವುಗಳು ಸಾ೦ದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಳೆತ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿದ೦ತೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಹ ಅವುಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮಗಿ೦ತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೊಲ್ಲುವ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೊ೦ದಿವೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಮೊಲ ಹಾಗು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರ ಹಾಗು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಮಯವನ್ನು ಅವಲ೦ಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಅದು ಆಹಾರವು ದೊರಕುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭರಾಲ್ (ಹಿಮಾಲಯದ ನೀಲಿ ಕುರಿ) ಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕರಕೋರಮ್, ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್, ಹಾಗು ಅಲ್ತೈ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿವೆ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಗಳೆ೦ದರೆ ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಐಬೆಕ್ಸ್ ಹಾಗು ಅರ್ಗಲಿ, ಒಂದು ಕಾಡು ಕುರಿ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರಗಳೆ೦ದರೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾಡು ಮೇಕೆಗಳು ಹಾಗು ಕುರಿಗಳು(ಅವುಗಳೆ೦ದರೆ ಮರ್ಖೊರ್ಗಳು ಹಾಗು ಯುರಿಯಲ್ಗಳು), ಬೇರೆ ಮೇಕೆ-ರೀತಿಯ ರುಮಿನೆ೦ಟ್ಅವುಗಳೆ೦ದರೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಾರ್ ಹಾಗು ಗೊರಲ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಜಿ೦ಕೆ, ಬೋರ್ಗಳು ಹಾಗು ಲಾ೦ಗರ್ ಮ೦ಗಗಳು. ಇತರ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆ೦ದರೆ ಮರ್ಮೋತ್‌ಗಳು, ವೂಲಿ ಹೇರ್‌ಗಳು, ಪಿಕಗಳು, ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ರೋ೦ಡೆ೦ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗು ಪಕ್ಷಿಗಳಾದ ಸ್ನೊ ಕಾಕ್ ಹಾಗು ಚುಕರ್.
ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ, ಏಕೆ೦ದರೆ ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಮಾನವನ ಜೊತೆಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದನಗಾಹಿಗಳು, ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮೇಲಿನಿ೦ದ ಹೊ೦ಚುಹಾಕಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಹಾರಿ ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತವೆ14 m.