cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಿಳುಗುಂದ
ಬಿಳುಗುಂದದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಎರಡು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ: ಒಂದು ಭದ್ರಕಾಳಿಯದು; ಮತ್ತೊಂದು ಮಾದೇವ(ಈಶ್ವರ)ನದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಾದ್ಯಾರ್ (ವೃಷಭ, ಅಂದರೆ ಮೇ ತಿಂಗಳ ನಡು ಭಾಗದಲ್ಲಿ) ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕಾಳಿಯ ಬೋಡ್ ನಮ್ಮೆ (ಬೇಡುವ ಹಬ್ಬ) ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮೀನ್ಯಾರ್ (ಮೀನ ಮಾಸ) ತಿಂಗಳ ೧೦-೧೧ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಮಾದೇವನ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾದೇವನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಕೈಲ್ ಪೊಳ್ದ್ ಹಬ್ಬದಂದು ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊರವರು ಸೇರಿ ಪಕ್ಕದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗೆ ಕೋವಿಯ ಈಡು ಹೊಡೆಯಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಕೊಡಗಿನ ಪ್ರತಿ ಊರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ದೇವರ ಕಾಡಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯ ದೇವರಾದ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸ್ಥಾನವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಕಾಡಿನ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ (ಕಡಿದರೆ) ಹಾಲು ಒಸರುವ ದೊಡ್ಡ ಮರವೊಂದಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಗೂ ಬೇಟೆನಾಯಿಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮೊಳವುದ್ದದ ಒಂದೆರಡು ಶೂಲಗಳನ್ನೂ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಳುಗುಂದದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಎಂಟು ದೇವರ ಕಾಡುಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಎರಡು: ಒಂದು - ಉತ್ತರಾಟ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನದು. ಇದು ಊರಿನ ಉತ್ತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಊರಿನ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್‍ರ್ಲ್ ಕಾಡ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನದು. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಿರ್ಚಿಯಾರ್ (ಸೌರಮಾನ ದ ವೃಶ್ಚಿಕ ಮಾಸ) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನವಂಬರ್ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ‘ಧಾರೆ ಪೂಜೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯಿದೆ. ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಟಿಪ್ಪುವು ಕೊಡಗನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನೊಡನೆ ಬಂದವರ ಸಂತತಿಗಳಿವರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಊರಿನ ಜನನ, ಮದುವೆ, ಮರಣೇತ್ಯಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಕೊಡವರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲದೆ ಊರಲ್ಲಿ ಅಗಸರ, ಐರಿ(ಬಡಗಿ)ಗಳ, ಪಣಿಕರ ಕೆಲವೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜತೆಗೆ ಕೊಡವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಕೆಂಬಟಿ ಹರಿಜನರೂ, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ‘ಮೂಡುಸೀಮೆ ಬಡಗ’ರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹರಿಜನರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಮ್ಮಾರ ಮತ್ತು ನಾಪಿತರ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ಇದ್ದವು; ಆದರೆ ಕಳೆದ ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಸುಬನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೊರಟು ಹೋದರು.
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣ
ಐಕಳ
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
ಐಕಳ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಪೇಟೆ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಂಪೈ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಪೊಂಪೈ ಕಾಲೇಜ್ ಐಕಳ ಎಂಬ ಕಾಲೇಜಿದ್ದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ರೆಮಿಡೀಸ್ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರೆಮ್ ಚರ್ಚ್ ಐಕಲಾದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು
ಪೊಂಪೈ ಕಾಲೇಜು, ಐಕಳ
ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಪುಟ್ಟ ರಾಜಕುಮಾರ
ಅಂತ್ವಾನ್ ದ. ಸೇಂತ ಎಗ್ಝುಪೆರಿ ಬರೆದಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಓದುಗರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗುವ ಪುಸ್ತಕ. ಜಿ.ಸಿ.ತಲ್ಲೂರ ಅವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಅನುವಾದವನ್ನು  ಧಾರವಾಡದ ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲೆಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಶಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು ದಿ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂದು.
ಇದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದು ೧೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿರುವ ಪುಸ್ತಕ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೩ ನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪಠ್ಯವು  ಇಲ್ಲಿ  ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಫ
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು
ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು ಒಂದು ಫರವರಿ ೨೫ ೨೦೧೧ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಆನಂದ್ ರೈ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಧವನ್, ಜಿಮ್ಮಿ ಶೆರ್ಗಿಲ್ಲ್ ಹಾಗೂ ಕಂಗನ ರನೌಟ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಕೆನೆ
thumb|ಏಕರೂಪವಾಗಿರದ ಹಾಲಿನ ಬಾಟಲಿ, ಮೇಲಿನ ಪದರವೇ ಕೆನೆ
ಕೆನೆಯು ಸಮರಸೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಹಾಲಿನ ಮೇಲಿನಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನ. ಏಕರೂಪವಾಗಿಸದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಕೊಬ್ಬು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವುದು. ಕೆನೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು "ವಿಭಾಜಕ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಪಕೇಂದ್ರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆನೆಯನ್ನು ಹಲವು ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಕೆನೆಯನ್ನು ಪುಡಿಯಾಗುವಂತೆ ಒಣಗಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರಣಗೊಳಿಸಿದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನಗಳು
ತೆಲಿಕೆದ ಬೊಳ್ಳಿ
ತೆಲಿಕೆದ ಬೊಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ೨೦೧೨ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತುಳು ಹಾಸ್ಯ ಸಿನಿಮಾವಾಗಿದೆ. ಪಿ.ಹೆಚ್.ವಿಶ್ವನಾಥ್‌ ರವರು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ಅರ್ಜುನ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್, ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್, ಅರವಿಂದ್ ಬೋಳಾರ್, ಗೋಪಿನಾಥ್ ಭಟ್, ಭೋಜರಾಜ್ ವಾಮಂಜೂರ್, ಸಂದೀಪ್ ಶಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ರೈ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಧೀರ್ ಕಾಮತ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಮಿಳಾ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರು.ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಕಾರ್ಕಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬ ,೨೦೧೨ ರಂದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
=ಪಾತ್ರಗಳು=
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ
ಗ
ಗ, ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ-ವರ್ಗದ ಮೂರನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಕ್ಷರ ಕಂಠ ಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶ ಧ್ವನಿ. ಅಲ್ಪಪ್ರಾಣಾಕ್ಷರ.
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಳಭಾಗದ ರೇಖೆಯಿಲ್ಲದಿರುವ ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಕೋನದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಸ್ವರೂಪ ಶಾತವಾಹನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುಂಡಗಾಗಿ ಹಿಡಿ ಮತ್ತು ನಾಲೆ ಇಲ್ಲದ ಘಂಟಾಕೃತಿಯನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಕದಂಬರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಟಿಕಾಶಿರದ ತಲೆಕಟ್ಟು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಈ ಅಕ್ಷರ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದು ಈಗಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ಅಕ್ಷರ ಕಂಠ್ಯ ಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಅಕ್ಕದಾಸ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟರು
ಅಕ್ಕದಾಸ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟರು ಮೂಲತಃ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು. ಸಿರಸಿಯ ಹತ್ತಿರದ `ಅಗಸಾಲ' ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅವರ ತಂದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಮಿತ್ತ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. `ಅಗಸಾಲ' ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಜನರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ `ಅಕದಾಸ'ಎಂದಾಯಿತು. ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮನ್ನು `ಅಕದಾಸ' ಅಂದರೆ `ಅಜನ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಾಸ' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಭಿಮಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಟ್ಟರು ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಪರೋಪಕಾರ ಬುದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ ಕಾಲದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ `ಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಗಾಡಿ' ಹೊಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಸಿಡಿದೆದ್ದರು. ಸಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿ ಗಾಡಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.ಈ ಪ್ರಕರಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವರೆಗೂ ಹೋಗಿತ್ತೆಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಜಯವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಭಟ್ಟರು ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿದ್ದ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ಬಾಲ ವಿಧವೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅವರು ಹೇತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಜಿಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನತದೃಷ್ಟ ಬಾಲವಿಧವೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಅಗತ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.ಭಟ್ಟರ ಪ್ರಗತಿಪರವಾದ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ಸನಾತನಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪದೇ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಅವರು ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ವಿರೋಧಗಳಿಂದ ಅಕದಾಸರು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಧೃತಿಗೆಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಬಾಲ ವಿಧವೆಯೆಯಾದ ನಂದಿತಳೆಯ ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮನವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ, ವಿಧವಾ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡಗೂಡಿ ವಿವಾಹ ಸಂಘವನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕು ಮುಂಡಿಗೇಸರದ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷತಾ ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹದ ವಿಮರ್ಶೆ, ಆ ಕುರಿತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅದು ಯುಕ್ತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಸನಾತನಿಗಳಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಿದರು. ವಿಧವಾ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಭಟ್ಟರು ಹಿಂದು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಲ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮಹನೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಎಂಬ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ರೀತಿ ಭಟ್ಟರು ವಿಧವೆಯೋರ್ವಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯಾ ಲಗ್ನವಾಗಿ ಸ್ವಜಾತಿಯಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾದರೂ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಜೀವಿತದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತಾವು ಕೈಕೊಂಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ಅಪಾರ ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟರು ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಬನದಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದಾಗ ಜಾತಿ, ಮತ, ವರ್ಗ ಬೇಧವಿಲ್ಲದೇ ಅದೇನು ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳೂ ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, `ಶರಣರ ಸಾವನ್ನು ಮರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡು' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವೆನ್ನಬಹುದು. ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು
ಋಗ್ವೇದ
thumb|300x300px|Rigveda ಋಗ್ವೇದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಚೀನತಮವಾದ ಜ್ಞಾನರಾಶಿ. ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕವಿತೆಯಲ್ಲ. ಮಹಾಕಾವ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಋಷಿಗಳೂ ಋಷಿವಂಶದವರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಬಂದ ಮಂತ್ರಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಒಂದು ಸಂಕಲನ ಅಥವಾ ಸಂಹಿತೆ. ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪೂರ್ವಮುಖದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಈ ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞ, ಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳ ತೃಪ್ತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಯಜ್ಞಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೇ ಮಂತ್ರಗಳು. ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ "ಹೋತೃ"ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ.ಆಯುರ್ವೇದ ಇದರ ಉಪವೇದ.
ಋಕ್ ಎಂದರೆ ದೇವತಾಸ್ತುತಿರೂಪವಾದ ಪದ್ಯ; ವೇದವೆಂದರೆ ಶ್ರುತಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ಜ್ಞಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದ ದೇವತಾಸ್ತುತಿರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನ. ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆಲ್ಲ ಋಗ್ವೇದವೇ ಬುನಾದಿ.
ಸ್ತೋತ್ರಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಷ್ಟಕಗಳು, ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಮಂಡಲಗಳು ಇವೆ. "ಅಕ್ಷೈಃ ಮಾ ದೀವ್ಯ ಕೃಷಿಮಿತ್ ಕೃಷಸ್ವ", ಅಂದರೆ, "ಜೂಜಾಡಬೇಡ, ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಮಾಡು" ಎನ್ನುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿವೆ.
ಕಾಲ
ಋಗ್ವೇದ ಅನಾದಿನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪೌರುಷೇಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ವೈದಿಕಸಂಪ್ರದಾಯ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಸಂಶೋಧಕರೂ ಒಂದೂವರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕಾಲವನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ರೋಟ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಮ್ಯುಲರ್, ಓಲ್ಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್, ಲುಡ್ವಿಗ್, ಗ್ರಾಸ್‍ಮಾನ್, ಗೆಲ್ಡನರ್, ಪಿಷೆಲ್ ಮುಂತಾದ ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆನ್ನಬಹುದು. ತುಲನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇವರು ಋಗ್ವೇದ ಭಾಷೆಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಇರಾನ್ ದೇಶದ ಅವೆಸ್ತ ಎಂಬ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ಭಾಷೆಗೂ, ಇನ್ನೂ ಆಚೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ತಜ್ಜನ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಗಾಢವಾದ ಶಬ್ದಾರ್ಥಸಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ, ವೇದರಚನೆ ಮಾಡಿದವರು ಇವೆಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಮೂಲವಾದ ಭಾಷೆಯೊಂದನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದೂ ಅದನ್ನು ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಯೆನ್ನಬಹುದೆಂದೂ ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಯರ ಮೂಲನಿವಾಸ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯ ಇಲ್ಲವೇ ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದೂ ಅವರು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತ ಒಂದು ಕವಲಾಗಿ ಇರಾನಿನಲ್ಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಮೊದಲು ನೆಲೆಸಿರಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಕವಲೊಡೆದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ.1300 ಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾಗಿರಲಾರದೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದಿರಬಹುದೆನ್ನುವ ಬಗೆಗೆ ಮತಭೇದಗಳಿವೆ. ಯಾಕೊಬಿ, ತಿಲಕ್ ಮುಂತಾದವರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.4500ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದೆ ಆಗಿರಬೇಕೆನ್ನಲು ಜ್ಯೋತಿಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇರಾನಿ ಭಾಷೆಯೂ ಋಗ್ವೇದ ಭಾಷೆಯೂ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳೆಯದೆ ಉಳಿದು ಶಬ್ದಾರ್ಥಸಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವೀಣರು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ.
ಹೀಗೆ ಋಗ್ವೇದಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೆಯಾಗಿ ಒಟ್ಟುಮಾಡಿದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ.700ಕ್ಕಿಂತ ಈಚೆಗಲ್ಲವೆಂದೂ ಆದರೆ ಮಂತ್ರಗಳ ರಚನಾ ಕಾಲ ಅದಕ್ಕೂ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ 800 ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಎಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ.1500 ಎಂದೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ವಿಂಟರ್‍ನಿಟ್ಸ್ ಮುಂತಾದವರು ಇದನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ.2000 ಅಥವಾ 2500ರ ವರೆಗೂ ಒಯ್ಯಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಏನೇ ಇರಲಿ, ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಋಗ್ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾದರೂ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ, ಎಂದರೆ, ಆರ್ಯರು ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡುವ ಮುನ್ನವೇ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಮಿಕ್ಕ ವೇದಸಂಹಿತೆಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು- ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರ ಭಂಡಾರವೇ ಸರಿ- ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ.500ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನವೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಈ ವಿಪುಲ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಒಂದೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯೇನೂ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಕಾಲದ ಇತಿಮಿತಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೀಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಡಿರುವ ಈ ಊಹೆಗಳೇ ಹೊರತು ಆ ಪ್ರಾಚೀನಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆನಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಬಲತರ ಪ್ರಮಾಣಗಳು. ಇನ್ನೂ ದುರ್ಲಭವೆನಿಸಿವೆ. ಹರಪ್ಪ, ಮಹೆಂಜೊದಾರೊ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನನಗಳು ಸಿಂಧೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವೇದಪೂರ್ವವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೇ ಪುಷ್ಟಿಯಿತ್ತಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯನಿಷ್ಠರು ಈ ಊಹೆಗಳೆಲ್ಲ ನಿರಾಧಾರವೆಂದೂ ಭಾರತವೇ ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಉದ್ಗಮ ಸ್ಥಾನವೆಂದೂ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರ್ಯರು ದೇಶಾಂತರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದೂ ವೇದಕಾಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದೂ ವಾದಿಸುವುದುಂಟು.
ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ
ಆರ್ಯರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮೊಡನೆ ತಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದರು; ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ನಿಸರ್ಗ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ದ್ಯೌಸ್ ಎಂಬ ದೇವತೆ ತನ್ನಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾದರೆ; ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳೂ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದೂ ಸೋಮರಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವುದೂ ಆರ್ಯರ ಧರ್ಮ ವಿಧಿಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿ ರಚಿಸುವ ಕಲೆಯೂ ಅವರಿಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವೆಸ್ತದಲ್ಲೂ ಋಗ್ವೇದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಸೂಕ್ತಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗೈದ ಆಜ್ಯಾದಿ ಹವಿಸ್ಸು, ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸೋಮರಸ-ಇವುಗಳ ನಿವೇದನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇವತಾಸೂಕ್ತಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿರುವ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೂಕ್ತಗಳೆಲ್ಲ ಕೆಲವೇ ಋಷಿ ಕುಲಗಳ ರಚನೆಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಇವು ಪುರೋಹಿತ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಂಪರಾ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪುರೋಹಿತ ಮನೆಗಳು ತಂತಮ್ಮ ರೀತಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ತಪಾಠದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಾಯಿಂದಲೇ ಬಾಯಿಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಎಷ್ಟೋ ಪಾಠಭೇದಗಳಿಗೂ ಶಾಖಾಂತರಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಋಷಿ ಕುಲಗಳ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೆಡೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಮುಂದೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ನಮಗಿಂದು ಉಪಲಬ್ಧವಿರುವ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ಆಕಾರ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಾಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ರಚನಾಕಾಲದ ಅನಂತರ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ತರ್ಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.700 ಎಂದು ಮೆಕ್ಡೊನೆಲ್ ಅವರು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಹಿತಾಕಾರರು ಕರ್ಣಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ವೇದಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಾಗ ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಸಂಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಏ ಓ ಕಾರಗಳ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಲೋಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಹೊಸ ಸಂಧಿಗಳ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಮೂಲದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಓಟಕ್ಕೆ ಹಾನಿಬರುವುದೂ ಉಂಟು. ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಂಹಿತಾ ಪಾಠವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಪಾಠದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಇಡಿಯ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಪದಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿ, ಸಂಧಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಮಾಸ, ಪ್ರತ್ಯಯಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಪಾಠವೇ ಪದಪಾಠ. ಇದನ್ನು ಶಾಕಲ್ಯ ರಚಿಸಿದ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಋಗ್ವೇದದ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಭಾಷ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು. ಇದರಂತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಮುಂದಕ್ಕೂ ನಿಯತವಾಗಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ, ಜಟಾ, ಘನ ಮುಂತಾದ ಪಾಠಗಳೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಇವೇ ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳೆಲ್ಲ ಅನುಕ್ರಮಣಿಯೆಂಬ ವೇದಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಪ್ರತಿ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಋಕ್ಕುಗಳಿವೆಯೆಂಬ ನಿರ್ಣಯ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಈ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದಪಾಠ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅಸ್ಖಲಿತವಾಗಿ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವಾದರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಧ್ಯಯನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೊಂದು ಅದ್ಭುತವೆನ್ನಬಹುದು.
ಭಾಷೆ
ಋಗ್ವೇದಸೂಕ್ತಗಳ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಭಾಷೆಯ ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಪರಿಷ್ಕøತ ಸಂಸ್ಕøತವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಗೆ ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಅನಂತರ ಬಂದ ಸ್ವರೂಪ ಅದು. ಪಾಣಿನಿಯ ಸಂಸ್ಕøತಕ್ಕೂ ಋಗ್ವೇದದ ಸಂಸ್ಕøತಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಎಷ್ಟೊ ಶಬ್ದರೂಪಗಳು ವೈದಿಕಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ನಾಮ ಹಾಗೂ ಸರ್ವನಾಮಗಳ ವಿಭಕ್ತಿಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಧಾತುಸಾಧಿತ ಅವ್ಯಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅಧಿಕತರ. ಧಾತುರೂಪಗಳಲ್ಲಂತೂ ಸಂಸ್ಕøತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯವಾದ ಲೇಟ್ ಲಕಾರವು (ಭವಾತಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ವೇದಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ತುಮ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯಯದ ಬದಲು ವೇದದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ರೀತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿವೆ. ಸಂಸ್ಕøತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಊರ್ಜಿತವಿಲ್ಲದ ಉದಾತ್ತ, ಅನುದಾತ್ತ, ಸ್ವರಿತ, ಎಂಬ ಸ್ವರೋಚ್ಚಾರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ವೇದಭಾಷೆಯ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವಾಗಿವೆ. ವೇದದ ಸಂಧಿನಿಯಮಗಳು ಕೂಡ ಸಂಸ್ಕøತಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಏ, ಓ ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪರವಾಗುವ ಆಕಾರ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಲುಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕøತಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಋಗ್ವೇದ ಭಾಷೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಗತ್ಯವೆನ್ನಬೇಕು.
ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹ
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ 1,028 ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ; ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವೆನ್ನಲಾದ 11 ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದರೆ 1,028. ಒಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಋಕ್ಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,600 ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ತಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಹತ್ತು ಋಕ್ಕುಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಋಕ್ಕಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ 58 ಋಕ್ಕುಗಳಿವೆ. ಗ್ರೀಸ್‍ದೇಶದ ಹೋಮರನ ಎರಡೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಷ್ಟು ಋಗ್ವೇದದ ಗಾತ್ರವೆಂದು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಎರಡು ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸುವುದುಂಟು. ಒಂದು ಅಷ್ಟಕ ಅಧ್ಯಾಯ, ವರ್ಗವೆಂಬ ವಿಂಗಡಣೆ. ಇಡಿಯ ಋಗ್ವೇದದ ಅಷ್ಟಮಾಂಶ ಒಂದಷ್ಟಕ. ಪ್ರತಿ ಅಷ್ಟಕದಲ್ಲೂ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು. ಒಂದೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೂ ಐದಾರು ಋಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿ ಆದ ವರ್ಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಭಾಗಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವೆಂಬುದು. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಮಂಡಲಗಳಿವೆ. ಈ ಹತ್ತು ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ 2 ರಿಂದ 7 ಎಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಆರು ಮಂಡಲಗಳು ಒಂದು ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ. ಒಂದೇ ಋಷಿಕುಲದವರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸೂಕ್ತಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಮಂಡಲವೆನಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ಮನೆತನದ ಮಂಡಲವೆನ್ನುವರು (ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಬುಕ್). ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂರನೆಯ ಮಂಡಲ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯ ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶೀಯರದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದೆ. ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತಗಳು, ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತಗಳು, ಬಳಿಕ ಮಿಕ್ಕ ದೇವತಾಸೂಕ್ತಗಳು- ಎಂಬುದೇ ಈ ಅನುಕ್ರಮ. ಈ ದೇವತಾ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಋಕ್ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಳಿಕೆಯ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಅವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಂಡಲ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಹತ್ತು ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ. ಮೊದಲ ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ 16 ಋಕ್ಕುಗಳಾದರೆ ಕಡೆಯದರಲ್ಲಿ ಆರೇ ಋಕ್ಕುಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಂಡಲದಿಂದ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಸೂಕ್ತಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. 2ನೆಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ 43 ಸೂಕ್ತಗಳು, 3ರಲ್ಲಿ 62, ಆರರಲ್ಲಿ 75, ಏಳರಲ್ಲಿ 104. ಈ ಆರು ಮಂಡಲಗಳೇ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂಲಕೇಂದ್ರವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಮನೆತನದ ಮಂಡಲಗಳ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮೊದಲನೆ ಮಂಡಲವನ್ನೂ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಾಣ್ವವಂಶದವರ ಮಂಡಲವಾದರೂ ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಸೂಕ್ತಾನುಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ 8ನೆಯ ಮಂಡಲವನ್ನೂ ಕೇವಲ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಪವಮಾನ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನುಳ್ಳ 9ನೆಯ ಮಂಡಲವನ್ನು ಅದರ ಅನಂತರವೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಕಡೆಗೆ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಇಂದಿನ ಋಗ್ವೇದಸಂಹಿತೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಋಗ್ವೇದ ಸೂಕ್ತಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ದೇವತಾಸ್ತುತಿ. ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ವರುಣ, ಸವಿತೃ, ರುದ್ರ, ಮಿತ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳು-ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲದೆ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ, ಮಿತ್ರಾವರುಣಾ, ಉಪಾಸಾನಕ್ತಾ ಮುಂತಾದ ದ್ವಂದ್ವದೇವತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತುತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದಿತಿ, ವಾಕ್, ರಾತ್ರಿ, ಅರಣ್ಯಾನೀ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀದೇವತೆಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ; ಶ್ರದ್ಧಾ, ಮನ್ಯು ಮುಂತಾದ ಅಮೂರ್ತ ದೇವತೆಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ದೇವತಾಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಋಗ್ವೇದ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ಒಂದೊಂದು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ದ್ಯೂತಕರನ ಪ್ರಲಾಪಸೂತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನ. ಅಸ್ಯವಾಮೀಯ ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ಉಂಟು. ದೇವತೆಗಳು ಬಂದು ಮಾತಾಡುವ ಸಂವಾದಸೂಕ್ತಗಳೂ ಉಂಟು. ಪಿತೃಕರ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ಉಂಟು. ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ಉಂಟು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾನಶೂರರನ್ನು ಹೊಗಳುವ ದಾನಸ್ತುತಿಗಳುಂಟು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂಡಲದಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯe್ಞÁಂಗವಾದ ಅಪ್ರೀಸೂಕ್ತವೂ ಉಂಟು.
ಛಂದಸ್ಸು
ಒಂದೂ ಅಪವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಋಗ್ವೇದಸೂಕ್ತಗಳೆಲ್ಲ ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಿರುವ ಹತ್ತು ಋಕ್ಕುಗಳು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಋಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿರಬಹುದು; ಅಥವಾ ಐದು ಪಾದಗಳಿರಬಹುದು. ಋಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಪಾದದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಇಲ್ಲವೆ ಹನ್ನೊಂದು ಇಲ್ಲವೆ ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಸಮಾನ ಅಕ್ಷರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ಒಂದು ಋಕ್ಕು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಅಪ್ರಸಿದ್ಧ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅನಿಯತ ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾದಗಳು ಇರಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 15; ಆದರೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚುರವೆನ್ನಬಹುದು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಛಂದಸ್ಸುಗಳೆಂದರೆ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ (4 ( 11 ಅಕ್ಷರಗಳು), ಗಾಯತ್ರೀ (3 ( 8) ಮತ್ತು ಜಗತೀ (4 ( 12). ಋಗ್ವೇದದ ಮೂರನೆಯ ಎರಡು ಭಾಗ ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕøತ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಗೂ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳೇ ಮೂಲ. ಆದರೆ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಾದದ ಕಡೆಯ ನಾಲ್ಕೈದು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗುರುಲಘುನಿಯಮವಿದೆಯೇ ವಿನಾ: ಮಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಮೂರು ಋಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಕ್ಕೆ ತೃಚವೆನ್ನುವರು. ಸಂಮಿಶ್ರ ಛಂದೋಬಂಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರಗಾಥವೆಂದು ಹೆಸರು.
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ
ಋಗ್ವೇದೀಯ ಆರ್ಯರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತು ಇಂಥ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಗೈದರು. ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಡುವ, ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿರುವ ಮಳೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ವರ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಇಂದ್ರನೆಂದರು. ತಮಗೆ ಅತ್ಯುಪಯುಕ್ತವಾದ ಅಂತೆಯೇ ತಾವು ಅರ್ಪಿಸಿದ ತುಪ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಹುತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯೆಂದೂ ಗಾಳಿಗೆ ವಾಯುವೆಂದೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮಿತ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸವಿತೃ, ಪರ್ಜನ್ಯ ಮುಂತಾಗಿ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಾನವತ್ವಾರೋಪಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಅರ್ಚಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಋಗ್ವೇದವೆಲ್ಲವೂ ಇಂಥ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ ಸಮುಚ್ಚಯ.
ಇಂಥ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ- ಇವುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ದೇವತೆಗಳು, ಅಂತರಿಕ್ಷ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ದ್ಯೌಃ, ವರುಣ, ಮಿತ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಸವಿತೃ, ಪೂಷನ್, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಉಷಸ್, ರಾತ್ರಿ - ಇವು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ದೇವತೆಗಳು. ಇಂದ್ರ, ಅಪಾಂನಪಾತ್, ರುದ್ರ, ಮರುತ್ತುಗಳು, ವಾಯು, ಪರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಃ (ಜಲಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆ)- ಇವು ಅಂತರಿಕ್ಷ ದೇವತೆಗಳು. ಪೃಥಿವಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಇವು ಭೌಮದೇವತೆಗಳು. ಕೆಲವು ಸತ್ಯಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಈ ಕೊನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ದೇವತೆಗಳು ಮೂವತ್ತುಮೂರು; ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಒಂದೊಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು. ಮೂಲತಃ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಾನಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳು ಎಂದು ಮೇಲೆಯೇ ಹೇಳಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇವತಾಭಾವನೆ ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಅಗ್ನಿದೇವತೆಯ ನಾಲಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಜಟೆಗಳು. ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಆತನ ಕರಗಳು. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೊದಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವರು. ಕೆಲವರು ಆಮೇಲೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮಕ್ಕಳು. ಅವರೂ ಮೊದಲು "ಮರ"ರೇ. ಅನಂತರ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಕುಡಿದು ಅಮರರಾದರು. ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಸ್ವರ್ಗ. ತ್ರಿದಿವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅತ್ಯುಚ್ಚಪದ(ಪರಮಪದ).
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಹಾಲು, ಬೆಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪ, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಮಾಂಸ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಯರು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವತೆಗಳು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದ ರಥಾರೂಢರಾಗಿ ಬಂದು ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಸೋಮರಸ ದೇವತೆಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪಾನೀಯ. ಅದನ್ನು ಕುಡಿದು ಅವರು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಅಶ್ವಗಳು, ಗೋವುಗಳು, ವೀರರಾದ ಪುತ್ರರು, ದೀರ್ಘಾಯಸ್ಸು-ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹರಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಾರ್ಯರ ಮೇಲೆ ಆರ್ಯರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅತಿ ಮುಖ್ಯನಾದ ಇಂದ್ರನ ಸಹಾಯ ಅಪಾರವಾದುದು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಅವರ ಶಕ್ತಿ (ಕ್ರತು) ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವವರು ಅವರು. ವಿಶ್ವದ ಆಗುಹೋಗುಗಳ, ಚಲನವಲನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಋತವೆಂಬ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ (ನೋಡಿ- ಋತ). ಆ ಋತಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುವವರು ಋತ-ಗೋಪ್ತರಾದ ದೇವತೆಗಳು. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಋತಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ತುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಋತವನ್ನು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕ್ರಮ, ನಿಯಮವೆಂಬುದು ಋತದ ಒಂದು ಮುಖ. ಸರಿಯಾದ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾದ ನಡೆವಳಿಕೆ ಎಂಬುದು ಋತದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ. ದೇವತೆಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ನಿಯಮಪಾಲಕರು. ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಮಾನವನ ನಡೆವಳಿಕೆಯೂ ತಪ್ಪದಂತೆ ಅದನ್ನೂ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಋತ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಅದರ ಮೂರನೆಯ ಮುಖ. ಇದು ವೇದದ ಆಚಿನ ಕಾಲದ್ದಾದರೂ ತುಂಬ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯಿತು. ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಿ, ಸಕಲ ಚರಾಚರವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಅಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಶ್ವಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಆಗಮಾಡುವುದು ದೇವತೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅನೃತ, ಪಾಪ, ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ.
ಏಕದೇವತಾ ಭಾವನ
ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಕಾಂತಿ, ದಯೆ ಮುಂತಾದ ಸುಗುಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ತುತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಿತ್ರಾವರುಣ, ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ- ಹೀಗೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದೂ ಸಹಜ. ಹೀಗೆ ಅದಿತಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಅಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ, ನಾಮ ಹಲವು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರವೊಂದು ಒಬ್ಬನೇ ಆದ ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಇಂದ್ರನೆಂದೂ ಮಿತ್ರನೆಂದೂ ವರುಣನೆಂದೂ ಅಗ್ನಿಯೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇವನೇ ದಿವ್ಯಾತ್ಮನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪತನವುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಗುರುತ್ಮಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮೇಧಾವಿಗಳಾದ ವಿಪ್ರರು ಏಕಾತ್ಮನಾದ ಒಬ್ಬ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಯೆಂದೂ ಯಮನೆಂದೂ ಮಾತರಿಶ್ವನೆಂದೂ ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ- ಎಂದು ವೇದ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪರದೇವತೆ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ವಿಶ್ವವೇ ದೇವರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ, ಮುಂದೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದ ಆರಂಭ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇವತಾತತ್ತ್ವದಿಂದ ಏಕದೇವತ್ವಭಾವ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದು ಕೊನೆಗೆ ವಿಶ್ವದೇವತ್ವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಲೌಕಿಕ ವಿಚಾರಗಳು
ಋಗ್ವೇದ ದೇವತಾಸ್ತುತಿ ರೂಪದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಮತ್ತು ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಸೂಕ್ತಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಮಂಡಲಗಳು ಆಮೇಲೆ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ 85ನೆಯ ಸೂಕ್ತ ವೈವಾಹಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಹದಿನಾಲ್ಕರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಸೂಕ್ತ ಪೂರ್ತಾ ಐದು ಸೂಕ್ತಗಳು ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ಕಡೆಯದಂತೂ ವೈದಿಕ ಆರ್ಯರ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತ ನಾಟಕದ ಹುಟ್ಟನ್ನೂ ಸಹ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮತ್ರ್ಯಲೋಕದ ಪ್ರೇಮಿ ಪುರೂರವನಿಗೂ ಅಮತ್ರ್ಯ ಲೋಕದ ಸುಂದರಿ ಅಪ್ಸರೆ ಊರ್ವಶಿಗೂ ಪ್ರೇಮ ಅಂಕುರವಾಗಿ ಫಲಿಸಿತೆನ್ನುವಾಗ ಆಕೆ ಆತನನ್ನು ಕೈಬಿಡುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತವೊಂದು ಮುಂದೆ-ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದೆ-ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ನಾಟಕದ ವಸ್ತುಬೀಜ. ಹೀಗೆಯೇ ತಂಗಿ ಯಮಿ ಋತವನ್ನು (ಧರ್ಮ) ತಿಳಿದ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಯಮನಲ್ಲಿ ಕಾಮಾತುರಳಾಗಿ, ಬೇಡಿ ತಿರಸ್ಕøತಳಾಗುವ ಯಮ-ಯಮೀ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತೊಂದು. ನಾಲ್ಕು ಸೂಕ್ತಗಳು ನೀತಿಬೋಧಕವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೂಜುಗಾರನ ಅಳಲು ಕಾವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸತ್ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಸಿಗುವ ಸತ್ಫಲ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಪ್ರe್ಞÁಯುಕ್ತ ವಾಕ್ ತತ್ತ್ವದ ಮಹತ್ತ್ವ, ಮಾನವರು ಸಂಪದನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳು- ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೇಳುವ ಸೂಕ್ತಗಳು ಉಳಿದ ಮೂರು. ಒಗಟುಗಳು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೊಡ್ಡುವ ಸೂಕ್ತಗಳು ಎರಡು. ಹೆಸರು ಹೇಳದೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಹೆಸರನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಬಿಡುವ ಸೂಕ್ತ ಒಂದು. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಗೂಢವಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ ಕಾಲ ಮುಂತಾದ ದೇವತಾವಿಶೇಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಗಟುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐವತ್ತೆರಡು ಮಂತ್ರಗಳ ದೀರ್ಘಸೂಕ್ತ ಮತ್ತೊಂದು. ಎರಡೂ ಮನೋರಂಜಕವಾಗಿವೆ.
ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹು ವಿಧವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದು ವಿಧವಿಧವಾದ ಉತ್ತರಗಳು ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಈ ಎಲ್ಲ ಏನಾಗಿತ್ತು? ಮೊದಲು ಇದ್ದುದೇನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ, ಋಷಿ ಕವಿಗಳು ಮನೀಷೆಯಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ದಾನಸ್ತುತಿಗಳೆಂಬ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತಗಳು ಹಲವು ಋಷಿಕುಲಗಳ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭೂದಾನಗಳನ್ನಿತ್ತ ರಾಜರುಗಳ ಕುಲಗೋತ್ರಗಳು, ವೈದಿಕ ಆರ್ಯಕುಲ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಿಶೇಷಗಳು ಮುಂತಾದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಋಗ್ವೇದದ ಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಆರ್ಯರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನದಿಗಳು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ, ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಅವರಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಂತರ ಯುದ್ಧಗಳು, ಆರ್ಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡಿಗೆ, ಆಭರಣಗಳು, ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳು ಅವರ ಕಸಬುಗಳು, ದ್ಯೂತ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿನೋದಗಳು- ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತವೆ.
ವೇದಭಾಷ್ಯ ಮತ್ತು ವೇದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವೂ ಕಾಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ಪುರಾತನವೂ ಆದ ವೇದವನ್ನು ಇಂದಿನವರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳು ಅನರ್ಥಕ, ಅನುಪನ್ನಾರ್ಥಕ, ವಿಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾರ್ಥಕ, ಆವಿಷ್ಪಷ್ಟಾರ್ಥಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ತನಗಿಂತ ಹಿಂದಿನವನಾದ ಕಾಶ್ಯನೆಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದು ನಿರುಕ್ತಕಾರ ಯಾಸ್ಕ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಐದಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಆಯಾ ವೇದದ ಪ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಯಾಸ್ಕನ ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ನಿರುಕ್ತ, ಕಾತ್ಯಾಯನ ಎಂಬುವನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಸರ್ವಾನುಕ್ರಮಣಿ ಮತ್ತು ಬೃಹದ್ದೇವತಾ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಬಂದ ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತದರ್ಶನಕಾರರು, ಸ್ಕಂದಸ್ವಾಮಿ, ವೆಂಕಟಮಾಧವ- ಇವರ ಭಾಷ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಕಿರೀಟಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ತರುವಾಯ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ ಸಹೋದರನೂ ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡಿಗನೂ ಆದ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯನ ವೇದಾರ್ಥ ಪ್ರಕಾಶವೆಂಬ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ-ಮೊದಲಾದವಲ್ಲಿ ಮೈತುಂಬಿಕೊಂಡು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾದ ಈ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕøತಜ್ಞರಾದ ರಡಾಲ್ಫ್ ರಾಥ್, ಆಟೋ ಬೋಟ್ಲಿಂಗ್, ಆಲ್‍ಬರ್ಟ್ ವೀಬರ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಮುಲರ್, ಥಿಯೋಡರ್ ಜೌಫ್ರೆಕ್ಟ್ ಅವರೂ ಮೂಯಿರ್ ಪಿಷೆಲ್ ಗೆಲ್ಡ್‍ನರ್ ಹಾಗೂ ಮಾರಿಸ್ ಬ್ಲೂಮ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಗ್ರಾಸ್‍ಮನ್, ಬ್ಯೂಲರ್, ಬೆನ್ಫೆ, ಯಾಕೊಬಿ- ಮುಂತಾದವರೂ ಭಾರತೀಯರೇ ಆದ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಮಹರ್ಷಿ, ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ ಭಂಡಾರಕರ್, ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ಡಾ.ಎ.ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ, ಡಾ.ಆರ್.ಶಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ-ಮೊದಲಾದವರೂ ನವೀನವೂ ವೈe್ಞÁನಿಕವೂ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಾರ್ಥ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ತೊಡಗಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಗುರುವಿನಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಬಾಯಿಪಾಠದ ಮೂಲಕ ಶ್ರುತವಾಗಿ ಬಂದ ವೇದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿ, ಇಲ್ಲದ್ದು ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಋಗ್ವೇದ-ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇತರ ವೇದಗಳೂ ಕೂಡ-ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲು ಹೇಗಿತ್ತೋ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾದುದಕ್ಕೆ ವೇದದ ಪದ, ಅಕ್ಷರ, ಮಾತ್ರೆ, ಸ್ವರ-ಇವುಗಳಾವುದರಲ್ಲೂ ಎಳ್ಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದರೂ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ನರಕವಾಸ ಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಕಾರಣ. ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಪಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರೆ ಹಾಗೆ ಹಾಡಿದವನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ದುರ್ಗತಿ ಎಂಬ ಭಯ, ಪವಿತ್ರವೂ ಋಷಿ ಕುಲಪ್ರದತ್ತವೂ ಆದ ವೇದ ಐಹಿಕಾಮುಷ್ಮಿಕ ಸೌಖ್ಯವೆರಡಕ್ಕೂ ವರಪ್ರಾಯವಾದುದೆಂಬ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವನೆ-ಮುಂತಾದವು ವೇದದ ಪದಗಳೂ ಸ್ವರಗಳೂ ಇಂದೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳ, ಪಾದಗಳ, ಪದಗಳ, ಅಕ್ಷರಗಳ, ಋಷಿಗಳ, ದೇವತೆಗಳ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಹೆಸರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮಣಿಗಳೆಂಬ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಪಠನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯ ಪದಪಾಠ, ಕ್ರಮಪಾಠ, ಜಟಾಪಾಠ ಮತ್ತು ಘನಪಾಠ ವಿಧಾನಗಳು ವೇದರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು.
ರಾಜ, ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆ
ವೇದಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ವೇದಕರ್ತೃಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನ, ವಿಶಃ, ಗ್ರಾಮ- ಈ ಮೂರು ಅಂದಿನ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಜನ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಜಾತರ ಗುಂಪಿಗೆ ವಿಶಃ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ವಿಶರು ಎಂದರೆ ಯೋಧಪತಿಗಳು, ವಿಶಃಪತಿ ಎಂದರೆ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ವಿಶರ ಗುಂಪಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣದು ಗ್ರಾಮ, ಹಲವು ಸಂಸಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಜಾತರೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯದು. ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮನಾಯಕರ ಸಜಾತರು. ಸಮಾನದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಆಯ್ದು ಬಂದವರು ಎಂದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹೇಳಿದೆ. ಸಂಸಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನೇ ಕುಲಪ. ಜನರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಅನು, ಪುರು, ದ್ರುಹ್ಯು, ಯದು, ತುರ್ವಶ, ಭರತರು, ಮದ್ರರು, ಯಾದವರು- ಮುಂತಾದ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಹೆಸರುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೊಂದೂ ಜನಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ರಾಜನಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜಮನೆತನಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವ ಮನು. ಅನಂತರ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಪುರೂರವ, ಇಲಾ, ಪುರು-ಹೀಗೆ ಮನುವಂಶಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ರಾಜತ್ವ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ನಾಯಕನಿಲ್ಲದೆ ತಮಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸೋಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಿಜಯಿಗಳಾದರು. ಆರ್ಯರು ಮನುವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ ಲಭಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧದ ಫಲವಾಗಿ ರಾಜತ್ವ ಹುಟ್ಟಿತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ರಾಜತ್ವ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಅವನು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ರಾಜನಾಗುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಲಭಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಆಯ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರಾಜನಾದ ಮೇಲೆ ಆತ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಭೆಯೆಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ಸಭೆಯೆಂದು ಜಿûಮ್ಮರ್ ಎಂಬ ಪಂಡಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನಾದರೂ ಲಡ್ವಿಗ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಂಡಿತ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತರ ಸಭೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೌರವಸ್ಥರ, ಪ್ರಮುಖರ ಸಭೆಯಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಬಹುಶಃ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಪತ್ತು ಉಂಟಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜನರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಂತೂ ಇದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಮೊದಮೊದಲು ದಸ್ಯುಗಳೊಡನೆ ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಂತಃಕಲಹವಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುದಮನ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಶಾಂತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮುಖಂಡತ್ವದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಳಜಗಳಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬೇಕು. ಆಗ ರಾಜನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಕ್ರಮ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಹಾಗಾದಾಗ ರಾಜನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಜನರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೇವತೆಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿರಬೇಕು. ಆಗ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪುರೋಹಿತ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮ, ವನಸ್ಪತಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ರುದ್ರ, ವರುಣ, ಮಿತ್ರಾವರುಣ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ರಾಜ ಇಂದ್ರ ಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಪುರೋಹಿತನ ಬೆಂಬಲದಿಂದಲೂ ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಪೂತನಾಗಿ ದೇವತೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾಹ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಾಜನ ಅಧೀನರಾಗದೆ ಸೋಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಅಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ವೇದಗಳು
ಶ್ರೀಮತಿ ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮ ಅಕ್ಕದಾಸ
ವಿಧವಾ ವಿವಾಹವಾದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ
ಶ್ರೀಮತಿ ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮ ಅಕದಾಸರು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ ಪ್ರಚಾರಕರಾದ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟರನ್ನು ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹದಿಂದ ಲಗ್ನವಾದ ದಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ. ಅಕದಾಸರ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಲಗೈಯಾಗಿ  ದುಡಿದು ಬಾಲ ವಿಧವೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಅಗತ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಹತಭಾಗ್ಯ ವಿಧವೆಯರ ಬರಡು ಬಾಳನ್ನು ಹಸಿರು ಮಾಡಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ಈಕೆ. ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮನವರು ತವರು ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ನಂದಿತಳೆ. ಇವರ ತಂದೆ ಅಂಚೆ ತಿಮ್ಮಯ್ಯನವರು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಕಲಿತವರಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕೆಲಮಟ್ಟಿನ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿಸಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಜನ ೮-೧೦ ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿಯೇ ಮದುವೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಬಂಧನ ಕಾದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮನವರ ಮದುವೆಯಾದದ್ದು ಆಕೆಯ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ. ಆಕೆಯ ಬಾಳಿಗೆ ಬರಸಿಡಿಲೆರಗಿದ್ದು ಅದೇ ವರ್ಷ ಮದುವೆಯಾದ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೇ ಆಕೆಯ ಪತಿ ರೇಷ್ಮಿ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಇನ್ನೂ ಎಳೆವಯದ ಬಾಲೆ ವಿಧವೆಯ ಪಟ್ಟವೇರಬೇಕಾಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾನೋರ್ವ ವಿಧವೆಯೆಂದೂ, ತನ್ನ ಬಾಳು ನಿರರ್ಥಕವೆಂದೂ ಆಕೆಗೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮನಿಗೆ ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿವಾದಾಗ ಆಕೆಗೆ ಆಘಾತವುಂಟಾಗದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಭಾಗವತ, ರಾಮಾಯಣ, ಭಕ್ತಿ ವಿಜಯ, ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದೆರಡು ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಮ್ಮನವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ `ಸರಸ್ವತಿ' ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತ ತಮ್ಮ  ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ಮರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಹಾಕಾಳಮ್ಮನವರಿಗೆ ವಿಧವೆಯ ಬದುಕಿನ ಬರ್ಬರತೆ ಅರಿವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಜಾಗೃತಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಬಾಲ ವಿಧವೆಯರ ಬಾಳು ಬೆಳಗಿಸಲು, ಆ ಬಗೆಗಿನ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅನೇಕ ಹಿರಿ-ಕಿರಿಯ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು ಮುಂದೆ ಬರತೊಡಗಿದ್ದರು. ವಿಧವಾ ವಿವಾಹದ ಬಗೆಗೆ ಆಗಲೇ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದ ಸಿರಸಿಯ ಅಕದಾಸ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟರ ಬಗೆಗೆ ಕೇಳಿ ಬಲ್ಲವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಪರಿಚಯಯವೂ ಆಯಿತು. ವಿಧವಾ ವಿವಾಹದ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಬಗೆಗೆ ಅವರ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಯೂ ನಡೆಯಿತು. ಮುಂದೆ ಅವರು ಅಕದಾಸರ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹದ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿದ್ದರು.
ವರ್ಗ:ಜನ
ಎಮ್.ಎನ್. ಕಾಮತ್
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಕಳದ ಹತ್ತಿರ ಮುಂಡ್ಕೂರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಾಮತ್-ತುಂಗಭದ್ರಾ ಎಂಬ ದಂಪತಿಗಳಿದ್ದರು.ಈ ದಂಪತಿಗಳು ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ನರಸಿಂಗ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಮುಂಡ್ಕೂರು ನರಸಿಂಗ ಕಾಮತರು ಮುಂದೆ ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರೆಂದು ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು.
ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಬಾಲಕ ನರಸಿಂಗನ ಮನೆಯ ಮಾತು ಕೊಂಕಣಿ. ತಂದೆ ದಾಕು ಹಾಕುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ನರಸಿಂಗನಿಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮೊದಲಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ನರಸಿಂಗ ಮುಂದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕತೆ, ಕವಿತೆ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಲೇಖಕರಾದರು. ನರಸಿಂಗನ ಅಜ್ಜನ ಮನೆ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿತ್ತು. ನರಸಿಂಗ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಹಲವು ದಿನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಕಾರ್ಕಳದ ಗೊಮಟೇಶ್ವರನಂತೆ ತಾನೂ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನರಸಿಂಗ ಕನಸು ಕಂಡ. ಮುಂದೆ ``ರಾಷ್ಟ್ರ ಕವಿ'' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮಂಜೇಶ್ವರದ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳೂ ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಎರ್ಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಗನಿಗೆ ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಷ್ರೀ ವಾಮನ ಬಾಳಿಗರೂ ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಂಟ್ವಾಳ ಪುಂಡರಿಕ ಬಾಳಿಗರೂ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಗೌರವದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಬರದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಮಕಾರ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವಿದ್ದ ಎಮ್.ಎನ್. ಕಾಮತ್, ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು ಕೂಡಿ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ ಕೈ ಬರಹದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಈ ಎಳೆಯರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೆಸರು `ಏಂಜಲ್' ಅಂದರೆ ದೇವದೂತ ಎಂದು. ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಿಯಮ. ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರ ಕಾವ್ಯ ನಾಮ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. `ರೊಬಿನ್ ರೆಡ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್' `ಏಂಜೆಲ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎರ್ಡು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳ ಬಳಿ ಇದ್ದುವಂತೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಮತರ ಆರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೋವಿಂದ ಪೈಗಳು,``ಕಾಮತರ ವಯಸ್ಸು ಆಗ ಹದಿನಾರೇ ವರ್ಷ; ಈ ಯಾವತ್ತು ಕವಿತೆಗಳು ಆ ಚಿಕ್ಕಂದಿಗೆ ಮಿಕ್ಕಿವೆ.'' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಎಮ್.ಎನ್. ಕಾಮತರು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಫ಼್ ಎ ವರೆಗೆ ಓದಿದರು. ಎಫ಼್. ಎ ಅಂದರೆ ಈಗಿನ ಪಿ.ಯು.ಸಿ. ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಡತನ ಅಡ್ಡಿ ಬಂತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ನೂರಾರು ಯುವಕರಂತೆ ಕಾಮತರೂ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಈ ನಡುವೆ ಅವರಿಗೆ ಮದುವೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು `ರೋಸ್ ಮತ್ತು ಕಂಪೆನಿ' ಯ ವಾದ್ಯದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಒಂದೆರಡು ವಎಷದ ಬಳಿಕ ಕಾಮತರಿಗೆ ಆ ಕಂಪನಿಯ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಶಾಖೆಗೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಾಸ ಕಾಮತರ ಜೀವನದ ದಾರಿ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕಾಮತರು ಬಂಗಾಳಿ ಕಲಿತರು. ಆಗ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕಾಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಾರರೆಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ತೊರೆದು ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಂಗಾಳಿ ಬರಹಗಾರರ ಭಾಷಾ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಕಾಮತರು ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ತಳೆದು ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆಗೆ ನಿರತರಾದರು. ಸುಮಾರು ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಾಮತರು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು. ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಕಾಮತರು ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಹೊರಡಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಹಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಬಂಗಾರದ ಬಳೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಟ್ಟರು.
ಶಿಕ್ಷಕರು
ಮದರಾಸುನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಕಾಮತರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಡುಪಿ, ಮೂಲ್ಕಿ, ಬಟ್ವಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಂಗ್ಲೆಕರ ನಾರಾಯಣ ಕಾಮತರಿಂದ ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಲಿತ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಕಾಮತರಿಗೆ ದೊರಕಿತು. ೧೯೧೦ರಿಂದ ೧೯೪೦ರ ವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ- ಮಧುರವಾಣಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸೂಕ್ತಿ, ಬೋಧಿನಿ, ಆನಂದ, ಕಂಠೀರವ, ಉದಯ ಭಾರತ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ, ಕನ್ನಡ ಸಹಕಾರ, ತ್ರಿವೇಣಿ, ಭಾರತಿ, ಪ್ರಭಾತ, ತುಣುಕು-ಮಿಣುಕು- ಕಾಮತರ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಬಂದ ವಎಷದಿಂದಲೇ (೧೯೧೮) ಶಾಲ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಟಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಾಮತರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಗೂ ಹರಡಿತು. ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿನ೨೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (೧೯೧೮-೧೯೪೧) ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಾಮತರು ಭೂಗೋಲ ಬೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಅವರ ಕಲಿಸುವಿಕೆ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಾಠ ಕೇಳುತ್ತ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅಧ್ಯಾಪಕರು ನೋಟ್ಸ್ ಬರೆಯಿಸಬಾರದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಬಾರದು. ಪಾಠವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು.
ಪತ್ರಿಕಾಕರ್ತರು
ಎಮ್.ಎನ್. ಕಾಮತರು `ಆನಂದ' ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಲ ನಡೆಯಿಸಿದರು. ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ `ಬೋಧಿನಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಂಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಮತರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ಡಾ. ಎಸ್. ಪಿ. ಭಟ್ಟರ `ಉದಯಭಾರತ' ಪತ್ರಿಕೆ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರು ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಡಿಜಿಯ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಚ್ಳವಳವನ್ನು ಕಾಮತರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಬಂಟ್ವಾಳದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಗಾಂಧಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಶಿಸುವ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.ಜಾತಿಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾಮತರು ಹೊಲೆಯನೊಬ್ಬನೊಡನೆ ಊಟ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಜಾತಿ ಬಾಂಡವರು ಕಾಮತರಿಗೆ ಜಾತಿಯಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನೇ ಹಾಕಿದರು. ಬಂಟವಾಳದ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳೊಬ್ಬರು ಬಂದಿದ್ದರು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು ತಾವು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದ `ವಟಪುರಾಧೀಶ್ವರ ಶತಕ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು `ಇಂಟ ಕವಿಗೂ ಬಹಿಷ್ಕಾರವೇ?'ಎಂದು ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. ಕಾಮತರು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು. ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಬಡತನದ ಭೂತ ಅವರ ಬೆನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರದ್ದು ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಸಂಸಾರ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಪಾಡಿಗಾಗಿ ಕಾಮತರು ಸಿನೇಮಾದ ಪ್ರಚಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದರು. ತಾವು ಬಡತನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತ್ಮಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವುರೆಂದು ಗೊತ್ತಾದರೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಮ್. ಎನ್. ಕಾಮತರು ೬೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಗಳನ್ನೂ, ನೂರಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನೂ, ನೂರಾರು ಕಥೆಗಳನ್ನೂ, ಹರಟೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದು ನವೋದಯ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಮತರು ಕೊಟ್ಟ ಕಾಣಿಕೆ ಮೆಚ್ಚಬೇಕಾದುದು. ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದುದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ್ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಕಾಮತರು ಜಲೋದರ ಬಾಧೆಯಿಂದ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು. ೧೯೪೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೪ರಂದು ತಮ್ಮ ೫೭ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರು ದಿವಂಗತರಾದರು. ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಎಂಬುದು ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಟಮ್ ಮತ್ತು RSSಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲದ ಫೀಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ 2005 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಬೀಟಾವು ಉನ್ನತೀಕರಣದಿಂದ ರೀಡರ್ 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತು.
ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ
ಗೂಗಲ್, 2006 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ರೀಡರ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮರು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿತು. ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿಕ್ ಬಾಮ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸುವ, ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸುದ್ದಿಯ ಸಂಗ್ರಹದೆಡೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಕೆವಿನ್ ಫಾಂಕ್ಸ್, ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಟ ಸುದ್ದಿಯ "ಪ್ರವಾಹ"ವನ್ನು ಓದಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಬಹುಪಾಲು ಓದುಗರು ಅವರ ಓದನ್ನು ಫೀಡ್, ಗ್ರೂಪ್, ಟ್ಯಾಗ್, ಫೋಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ "ಓದಲೇಬೇಕು" ಮತ್ತು "ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ" ಫೀಡ್ ಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ  ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:
ಸಂಸ್ಥೆ(ಸಂಘಟನೆ)
ಬಳಕೆದಾರರು, ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ಶೋಧನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ RSS ಅಥವಾ ಆಟಮ್ ಫೀಡ್ ನ ಖಚಿತವಾದ URLನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕವು ಫೀಡ್ಸ್ ಗೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗಬಹುದು. ಅನಂತರ ಆ ಫೀಡ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪಟಲದ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತತೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಬಹುದು. ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್ (ಗುರುತಿನ ಹೆಸರು)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸುಲಭದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ "ನಕ್ಷತ್ರ ಗುರುತಿನ ಮಾಹಿತಿ" ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೆ
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇತರ ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಇ-ಮೇಲ್ ನ ಲಿಂಕ್ ಕಳಿಸಿ, ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಯಿಂದ ವಿತರಿತ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂಲ ವೆಬ್ ಪುಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್ 2007 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನು ಹಂಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು, ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ಅವರ ಗೂಗಲ್ ಟಾಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಂಚಲಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಳಕೆದಾರನ ಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ URL ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮಾದರಿ ಸರಣಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಗಲ್ ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು,ನೀವು ವಿಳಾಸ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಂಚುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು.
ಆಫ್ ಲೈನ್ ಪ್ರವೇಶ
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಎಂಬುದು ಗೂಗಲ್ ಗೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಬ್ರೌಸರ್ ನ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಆಗಿದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಟೆನ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಕೆದಾರರು, ಇತ್ತೀಚಿನ 2000 ವರೆಗೆ ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಓದಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆನ್ ಲೈನ್ ಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್, ಫೀಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್,ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010 ರ ಜೂನ್ 1 ರಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದ ನೆರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಲ್ಲ.
ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗ
ಮೊಬೈಲ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ವನ್ನು 2006 ರ ಮೇ 18 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇದನ್ನು XHTML ಅಥವಾ WAP 2.0 ಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್, ಹೀಗೆ 2008 ರ ಮೇ 12 ರಂದು, ಐಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಐಗೂಗಲ್
ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಗಲ್ 2006 ರ ಮೇ 4 ರಂದು, ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಐಗೂಗಲ್ (ಗೂಗಲ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮುಖಪುಟ) ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವ ಫೀಡ್ ಅನ್ನು ರೀಡರ್ ನಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಅನ್ನು ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಂಕಿಯ ಫೀಡ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ಆಡ್ ಸಬ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್  ಪಟಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
Wii ಆವೃತ್ತಿ
ಗೂಗಲ್,2007 ರ ಮೇ 8 ರಂದು 'ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್'ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ Wii ವೆಬ್-ಬ್ರೌಸರ್ ಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು - http://www.google.com/reader/wii ಅನ್ನು  ನೋಡಿ. ಇದನ್ನು 2009 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, Wii ಕನ್ ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ Wii ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಇದು ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲೇ
ಗೂಗಲ್,2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 10 ರಂದು,ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಪ್ಲೇಯನ್ನು ಹೊರತಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಪ್ಲೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ತಾಣಗಳು, ಫೀಡ್ ಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ಲೇಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು, ರೀಡರ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಒದಗಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಹಂಚಿದರು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನಂತೆ ಪ್ಲೇಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಖಾತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಪ್ಲೇ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.
ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು
ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಖಾತೆ (ಉಚಿತ)ಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಳಕಂಡ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ:
ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಗೂಗಲ್:
ಅನಧಿಕೃತ
ವರ್ಗ:ಸುದ್ದಿ ಸಂಗ್ರಹಕಗಳು ವರ್ಗ:ಆಟಮ್ ವರ್ಗ:ವೆಬ್ 2.0 ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು ವರ್ಗ:ಉಚಿತ-ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ವರ್ಗ:ಬಿಗ್ ಟೇಬಲ್ ನ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು
ಅತಿರಥ
ಅತಿರಥ ಎಂದರೆ ಯುದ್ದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಎದುರಿಸುವವನು ಎಂದರ್ಥ.
ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ
ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಎಂಬದು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಬಿರುದು.
ದೇಶಾನುಸಾರ ಪಟ್ಟಿ
ವರ್ಗ:ನಾಯಕರು
Father of the Nation אבי האומה Vader des vaderlands 国家の父 Landsfader Landsfader 國父
Pai da Pátria
ಕಾಡು ಕುರಿ
ಸಂಕ್ಶಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ
ಕಾಡು ಕುರಿ (Indian Muntjac/Barking Deer) ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವೆಂದರೆ- ಹುಲ್ಲು, ಎಲೆ, ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರದಿಂದ ಉದುರಿದ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳು. ಕಾಡು ಕುರಿಯು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೩ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ತೂಕ ಸುಮಾರು ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ ಕೆಜಿ.
ಕಂಡು ಬರುವ ದೇಶಗಳು
ಕಾಡು ಕುರಿಗಳು ಭಾರತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ- ನೇಪಾಳ, ಮಲೇಷ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲು ಸಹ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.
ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುಣವೆಂದರೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಡಿನ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು. ಈ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೆ ಕಾಡು ಕುರಿಯು ಜೋರಾಗಿ ಬೊಗಳಿಕೆಯಂತಹ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಡು ಕುರಿಯ ಬೊಗಳಿಕೆಯು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ.
ವರ್ಗ:ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು
ಚಪ್ಪಾಳೆ
thumb ಚಪ್ಪಾಳೆಯು (ಕೈಪರೆ) ಎರಡು ಚಪ್ಪಟೆ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ತಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಘರ್ಷಿ ಶಬ್ದ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾನವರು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶರೀರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಶಬ್ದ. ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಅಂಗೈಗಳಿಂದ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹಲವುವೇಳೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ. ಮಾನವರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಮಂತ್ರಪಠನ, ಕೈಯಾಟಗಳು, ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಾಳೆ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಲು ಶರೀರ ಬಡಿತದ ರೂಪವಾಗಿ ತಾಳದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪಾಳೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಸುವಾರ್ತೆ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ. ಎರಡು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಫ಼್ಲಮೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಸೆವಿಲಾನಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಪಾಮಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಲವುವೇಳೆ ತಾಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಸಂವಹನ
ಹರಗೋಬಿಂದ ಖುರಾನ
ಜನನ-ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಹರಗೋಬಿಂದ ಖುರಾನರವರ ಜನನ ಪಂಜಾಬಿನ ರಾಯಪುರದಲ್ಲಿ. ಸಣ್ಣ ಊರಿನ ಅಕ್ಷರಸ್ಥ ಕುಟುಂಬ ಇವರದ್ದು. ತಂದೆ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ. ಇವರ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತಂದೆಯವರ ಮರಣ. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ, ನಂತರ ಲಾಹೋರ್‍‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿ, ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇವರು, ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ದಲಾಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಶೋಧನೆ
೧೯೪೮-೪೯ರಲ್ಲಿ ಜೂರಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ 'ಕಿಣ್ವ ವಿಜ್ಞಾನ' ಸಂಶೋಧನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿ,ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ವಂಶವಾಹಿ-ಜೀನ್ಸ್(genes)
ಖುರಾನರ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ, ಕೃತಕವಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು.ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕೋಶಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ 'ಡಿಅಕ್ಸಿರೈಬೊ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ' ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಮ್ಲವೇ 'ವಂಶಪಾರಂಪರತೆ' ಅಥವಾ 'ಅನುವಂಶೀಯತೆ'ಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಡಿಎನ್‌ಎ(DNA) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ನಿಧನ
ಡಾ.ಖುರಾನರವರು ನವೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಅಮೆರಿಕದ ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನ್ಕಾರ್ಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೮೯ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಜೂಲಿಯ ಮತ್ತು ಡೇವ್ ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ.
ಕಂಸಾಳೆ
thumb|ಬೀಸು ಕಂಸಾಳೆ ಕಂಸಾಳೆ ಮಲೆ ಮಹಾದೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರಾದ ದೇವರಗುಡ್ಡರು ಬಳಸುವಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ವಾದ್ಯ. ಮಾದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಡುವರು. ಇವರು ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವರು. ಕಥಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವರು.
ಸಿರಿಯ ದೇವರ ಗುಡ್ಡರು
ಕಂಚಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಊಟವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಇವರು ಕಂಚನ್ನು ಮಾದೇಶ್ವರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಸಾಳೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ಪಾದರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಸೋಮವಾರ, ಶುಕ್ರವಾರ, ಅಮಾವ್ಯಾಸೆಯ ದಿನದಂದು ’ಕ್ವಾರಣ್ಯ’ವನ್ನು ಮಾಡುವರು. ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡುವರು. ಈ ಗುಡ್ಡರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮದುವೆಯನ್ನು ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಅಲೆಮಾರಿ ಗುಡ್ಡರು
ಮಾದೇಶ್ವರನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುವರು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದೇಶ್ವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವೇಷಭೂಷಣ
ಕಂಸಾಳೆಯವರನ್ನು `ದೇವರ ಗುಡ್ಡ’ ರೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. `ಗುಡ್ಡ' ಮಹದೇಶ್ವರನ `ಭಕ್ತ’, ಗುಡ್ಡನನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಕಂಸಾಳೆ ಮನೆತನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ. “ಕೂಗೋ ಕೂಗು ಮಾದೇವನ, ಕೂಗಿದರೆ ದುಂಡು ಮಾದೇವನ, ಕೂಗಿದರೆ ಕುಣಿಯುತ್ತ, ಬರುವನ ಮಾದೇವನ, ಕೂಗಯ್ಯ ಮುದ್ದು ಮಾದೇವನ” ಎಂಬತಹ ಸೊಲ್ಲುಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ತಾಳದ ಶಬ್ದ ಕರ್ಣಾನಂದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ
ಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯ
ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ (i /ˈwɒʃɪŋtən/ or /wɑ-/) ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ಇದು ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ಈ ದೇಶದ ೪೨ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.
'ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ'ದ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ 'ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ'ದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯರಾಜ್ಯವಿದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ, ಒರೆಗಾನ್ ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಡಾಹೊ೦ ನ ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ  ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ೪೨ ನೆಯ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯ, ಸನ್ ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ಒರೆಗಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ, ಅದರ ಸರಹದ್ದುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಸನ್, ೨೦೧೦ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬,೭೨೪,೫೪೦ ಇತ್ತು. ಸುಮಾರು ೬೦% ಪ್ರತಿಶತ್ ಜನರು, ಸಿಯಾಟಲ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಜನಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಸಾಲಿಶ್ ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ    ಪ್ಯೂಜೆಟ್ ಸೌಂಡ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. 'ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ'ದ ಒಳಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಗ್ಲೇಷಿಯರ್ ನಿಂದಾಗಿರುವ ಆಳವಾದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳಿಗೆ, ಫಿಜೋರ್ಡ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳ ಸಮೂಹಗಳು, ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವ, ಮತ್ತುದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಮಳೆಯಾಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ರೈತರು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಭೂಮಿಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು *
ಪತ್ನಿ
thumb|180px|[[ಬೋರಿಸ್ ಕುಸ್ಟೋಡ್ಯವ್‌ರ ದ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ವೈಫ಼್ (೧೯೧೮)]] ಪತ್ನಿಯು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಭಾಗಿ. ತನ್ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ, ಪತ್ನಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗಿದೆ. "ಪತ್ನಿ" ಪದವು ವಧು ಪದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ವಧುವು ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಭಾಗಿಯಾದರೆ, ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯು ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ವರ್ಗ:ಕುಟುಂಬ
ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್ (ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು)
thumb|ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಪೋಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಗು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ(ಇಮ್ಯುನಿಟಿ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರತಿಜನಕ (ಆಂಟಿಜೆನಿಕ್‌‌) ವಸ್ತುವನ್ನು (ಒಂದು ಲಸಿಕೆ) ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ (ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಸಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ರೋಗಕಾರಕು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಲಸಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ವೈರಸ್ ರೋಗದ ಲಸಿಕೆ‌, HPV ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೀತಾಳೆ ಸಿಡುಬು (ಚಿಕನ್‌ಪಾಕ್ಸ್‌) ಲಸಿಕೆಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟ ಬಹುದಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೀಡಲಾದ ಲಸಿಕೆಯು ಜೀವಂತ ಆದರೆರೋಗಕಾರಕದ(ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಅಥವಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು) ಕ್ಷೀಣ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು, ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಸತ್ತ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ರೂಪಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮಾದರಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರಬಹುದು.
ಮನುಷ್ಯರು ಇತರೆ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಡೆಯಲೆತ್ನಿಸಿದ ಮೊದಲ ರೋಗವೇ ಸಿಡುಬು (ಸ್ಮಾಲ್‌ ಪಾಕ್ಸ್‌). ಸಿಡುಬನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ (ಇನಾಕ್ಯುಲೇಷನ್‌ನ) ಪದ್ಧತಿಯು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 200 BCಗೂ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1718ರಲ್ಲಿ ಲೇಡಿ ಮೇರಿ ವೊರ್ಟ್ಲೆ ಮಾಂಟಗು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ತುರ್ಕರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿಡುಬನ್ನು  ಕ್ಷೀಣಿಸುವ  ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ದ್ರವವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಆಕೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ ಚುಚ್ಚಿದ್ದರಂತೆ. 1796ರ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೈದ್ಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಜೆನರ್‌, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದನದ ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಆರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಞಾತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ (ಸುಮಾರು 1771), ಶ್ರೀಮತಿ  ಸೆವೆಲ್, ಜರ್ಮನಿ (ಸುಮಾರು 1772), ಶ್ರೀ. ಜೆನ್‌ಸೆನ್‌, ಜರ್ಮನಿ (ಸುಮಾರು 1770); ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಜೆಸ್ಟಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 1774, ಶ್ರೀಮತಿ ರೆಂಡಾಲ್‌, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ (ಸುಮಾರು 1782), ಹಾಗೂ ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಲೆಟ್‌, ಜರ್ಮನಿ, 1791.