cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸೀತಾ ರಾಮಚಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ
ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ
ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಸ್ನಾಪನಂ (ವಿಶೇಷ ಶುದ್ಧೀಕರಣ) ನಂತರ ಅಂಕುರಾರ್ಪಣಂ (ಔಪಚಾರಿಕ ಆರಂಭ), ಪಂಚಾಂಗಂ ಉಕ್ತಲೇಖನವನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಿರುವೀಧಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರುಡನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಧ್ವಜವಾದ ದ್ವಜಪಟ ಭದ್ರಕ ಮಂಡಲ ಲೇಖನಂ ನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರುಡನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮೇಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಐದು ಬಣ್ಣಗಳಿವೆ. ಧ್ವಜವನ್ನು ಗರುಡನ್ಯಾಸಂ ಮತ್ತು ಗರುಡ ಧ್ಯಾನಂ ಮುಂತಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ವೇದಿಗೆ (ಅಗ್ನಿಪೀಠ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಕ್ಕಿಯ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹದಿನಾರು ಕಲಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ (ವಿಮೋಚನೆ) ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಗರುಡಾಧಿವಾಸಂ (ಗರುಡನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/12BCM11.jpg/220px-12BCM11.jpg|alt=A priest holds up a three-disc gold mangala sutra to the audience while others look at the idols.|left|thumb| 2011 ರಲ್ಲಿ ಭದ್ರಾಚಲಂನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸೀತಾರಾಮ ತಿರುಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ. ಒಬ್ಬ ಪುರೋಹಿತರು ಗೋಪಣ್ಣ ಒದಗಿಸಿದ ಮೂರು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಗರುಡಧಿವಸಂನ ನಂತರ, ಪುರೋಹಿತರು ದ್ವಜಾರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಗ್ನಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವವು ಮದುವೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮುನ್ನ ಎದುರುಕೋಲು (ಮದುಮಗನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಷಾ, ಗೋಪಣ್ಣನನ್ನು ಕಾರಾಗೃಹದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಮುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ನಂತರದ ಸರ್ಕಾರಗಳುದ್ದಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ತಿರುಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಗೋಟಿ ತಾಳಂಬ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರದ ಕಂಠಹಾರವು ಮೂರು ನಾಣ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಚಿನ್ನದ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತೆಲುಗು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಬಿಲ್ಲೆಯು ರಾಮನ ತಂದೆ ದಶರಥನಿಗೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಸೀತೆಯ ತಂದೆಯಾದ ಜನಕನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯದು ಸೀತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಗೋಪಣ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಗೋಪಣ್ಣ ಒದಗಿಸಿದ ಈ ಮೂರು ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮಂಗಳಸೂತ್ರವು ಭದ್ರಾಚಲಂನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಹಾಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ (ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಸಮಾರಂಭ) ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಪುಷ್ಪಯಾಗ (ಹೂವಿನ ಪೂಜೆ) ಮುಕ್ತಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯದಶಮಿ
ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ದಸರಾ ಭದ್ರಾಚಲಂನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಜ್ಞದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹತ್ತನೇ ದಿನದಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚರಾತ್ರ ಆಗಮ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಾಯರ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಾಯರ್‌ನ ನಿಜರೂಪ ದರ್ಶನಂ (ನಿಜವಾದ ರೂಪ ದರ್ಶನ) ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ತಾಯರ್‌ಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಅರ್ಚನೆ (ಸಾವಿರ ಗುಣಗಳ ಪಠಣ) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ರಾಮನ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವನ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಶಮಿ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು. ಯಜ್ಞ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ರಾಮನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಂತೆ ಉಡುಪು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಜ (ಆನೆ) ಹಾಗೂ ಅಶ್ವ (ಕುದುರೆ) ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯುಧ ಪೂಜೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ರಾಮನ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಬಿಲ್ಲು, ಮತ್ತು ಗದೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳಾದ ಇಂದ್ರ, ಯಮ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಕುಬೇರರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಪೂಜೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಮಲೀಲಾ ಸಮಾರಂಭದ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು
ಭದ್ರಾಚಲಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಹನುಮ ಜಯಂತಿ, ಶಬರಿ ಸ್ಮೃತಿ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಮ್ಮಕ್ಕ ಸೇವಾ ಯಾತ್ರೆ. ಹನುಮ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ದಾಸಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲೆ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ತಿರುವೀದಿ ಉತ್ಸವವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಹನುಮಾನ್ ದೀಕ್ಷೆಯ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ರಾಮನ ಮುಂದೆ ಇರುಮುಡಿಯನ್ನು (ಪವಿತ್ರ ಕಟ್ಟು) ಬಿಚ್ಚಿ ದಾಸಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಬರಿ ಸ್ಮೃತಿ ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಸದಸ್ಯರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಡೋಲು ಬಡಿತಗಳಿಗೆ ಹಾಡಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧಮ್ಮಕ್ಕ ಸೇವಾ ಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯರ ವಿವಾಹ. ಭದ್ರಾಚಲಂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ 29 ಮಂಡಲಗಳ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಪೈಕಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಾಧಕರು ಧಮ್ಮಕ್ಕನ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಪುಷ್ಪ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇವರಿಗೆ ತಾಳಂಬರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಪಣ್ಣ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ ದಾಸು ಅವರ ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು (ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ) ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಮನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ಕಬೀರನಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅರ್ಚಕರು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಯವಾದವು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಮದಾಸನು ಸಂತರನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಬಿಡುವಂತೆ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಗೋಪಣ್ಣನು ಮೂಡಿಸಿದ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅರಿವು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮಂದಿರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗೋಪಣ್ಣನವರ ಹಾಡುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ರಾಮನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಭಕ್ತ ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಗೋಪಣ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮ "ನಾಯಕ" ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅವರು ವೈಕುಂಠ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಗೋಪಣ್ಣ ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ರಾಮನ ಮದುವೆಯ ದಿನದಂದು ಮುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಈ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಇತರ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಭದ್ರಾಚಲಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="1">
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ
thumb|upright=1.3|ಕಲಾಕಾರನ ಊಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ ಮತ್ತು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ.]] thumb|250px|right|ಈ ಚಿತ್ರವು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಸಂಭಾವ್ಯ ದೂರವನ್ನು ಉಳಿದ [[ಸೌರಮಂಡಲದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.]] ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ, (ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಎಪಿಕ್-ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ) - ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦-೧೦೦,೦೦೦ ಖ.ಮಾ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಧೂಮಕೇತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗೋಳಾಕಾರದ ಊಹೆಯಾ ಧಾರಿತ ಮೋಡ. ಈ ದೂರವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಪ್ಲುಟೊವರೆಗಿನ ದೂರದ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಾ ಸೆಂಟಾರಿ ವರೆಗಿನ ದೂರದ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ.
ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳು
ಇದುವರೆಗೆ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಂಭವನೀಯ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ: ೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ,  ಮತ್ತು. ಸುಮಾರು ೭೬ರಿಂದ ೯೨೮ ಖ.ಮಾ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ ಮುಂಚೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, "ಒಳ" ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಸೆಡ್ನ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಮುಂಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವೂ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದಾಗಬಹುದು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೋಟೆ
thumb|ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪುಕೋಟೆ
ಕೋಟೆಯು ರಕ್ಷಣಾವರಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ದಿಬ್ಬ, ಗುಡ್ಡಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಯುದ್ಧಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ರಚನೆ ಒದಗಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಎರಡು: ಎತ್ತರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಜವಾಗಿ ಒದಗುವ ರಕ್ಷಣೆ, ಸುತ್ತಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಸ್ತಾರ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಲಭಿಸುವ ಪ್ರಭುತ್ವ. ಆಧುನಿಕ ನೆಲ ಕಾದಾಟದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೋಟೆಯ ಮಹತ್ತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಟೆ ಯುದ್ಧಗತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಯುದ್ಧವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನರಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ.
ಕೋಟೆಯ ರಚನಾಕ್ರಮ ನಿವೇಶನದ ಏರುತಗ್ಗುಗಳು, ಸಮಭೂಮಿ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಮುಂತಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಹಂಗಾಮಿ ರಚನೆಗಳೆಂದು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ದೇಶದ ಗಡಿನಾಡು, ಪುರದುರ್ಗ, ರೈಲುಸಂಧಿ, ಅಸ್ತ್ರಶಾಲೆ, ಪರ್ವತಕಣಿವೆ, ಸಮುದ್ರತೀರ, ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಮುಂತಾದವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಣಿಮಾಡಿದ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲಗಳು ಸ್ಥಿರರಚನೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಯಥೇಚ್ಛ ಕಾಲಾವಧಿಯೂ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರ್ರಿಗಳೂ ಅಗತ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ಶಾಂತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೂ ಶತ್ರುಗಳ ಆಕ್ರಮಣದ ನಿವಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಕೊಡಲಿ, ಗುದ್ದಲಿ, ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದಲೂ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಚನೆಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಾಧನಗಳು.
ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ನಿನೆವ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೋಡೆಗಳು ಯುದ್ಧಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಅವರ ಕುರಿಹಿಂಡುಗಳು ದನಕರುಗಳು, ಮನೆಸಾಮಾನುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.2,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ನಿನೆವದ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳ ಎತ್ತರ 150' ದಪ್ಪ 30' ಸುತ್ತಳತೆ 50 ಮೈಲಿ. ಅದರ ಮೇಲೆ 1,500 ರಕ್ಷಣ ಗೋಪುರಗಳಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.600ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಭೂಮಧ್ಯ ಸಮುದ್ರದ ಜನಾಂಗದವರು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದ ಮಣ್ಣು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಮಂಗೋಲಿಯದ ದಾಳಿಕಾರರನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಚೀನೀಯರು ಕಟ್ಟಿದ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಗೋಡೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ.221ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಮುಗಿಯಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ಅದು ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ ಶಿಖರಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹಾಯ್ದು 2,000 ಮೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದೆ. ಅದರ ಎತ್ತರ 15'-20', ಅಗಲ ಬುಡದಲ್ಲಿ 25', ಮೇಲೆ 15'-20'. ಆರುಮಂದಿ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಅಗಲವಾದ ದಾರಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ದಿಡ್ಡಿ ಗೋಡೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಉಂಟು. ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ 40' ಎತ್ತರ, 40' ಚಚ್ಚೌಕದ 25,000 ಸ್ತೂಪಗಳೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ದಾಳಿಕಾರರ ಮೇಲೆ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಲು ತಕ್ಕ ಕಿಂಡಿಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತೂಪಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೇಲೂ ಅನೇಕ ಪಹರೆಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನೂ ಹಗಲು ಹೊಗೆ, ಬಾವುಟಗಳಿಂದಲೂ ರಾತ್ರಿ ಬೆಂಕಿಜ್ವಾಲೆ, ದೀಪಗಳಿಂದಲೂ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಮಾಡಿ ಸೂಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ದಾಳಿಕಾರರು ಬರುವುದನ್ನು ಕೂಡಲೆ ಸೂಚನೆಕೊಟ್ಟು ಗಡಿನಾಡಿನ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.
ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ರ್ಹೈನ್ ಮತ್ತು ಡಾನ್ಯೂಬ್ ನದಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಗಡಿನಾಡನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸ ಗೋಡೆ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲೂ ವಿಂಗಡವಾದ ಕೋಟೆಗಳಿದ್ದುವು. ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಪಡಿಸಿದ್ದ ಸೈನಿಕಪಾಳ್ಯಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಕೋಲೋನ್, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಮುಂತಾದ ಭಾರಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದು ರಕ್ಷಣೆ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಅವೃತವಾಗಿದ್ದುವು. ಬಿಜಾóಂಟಿನ್ ದೇಶದ ಸೈನಿಕರು ರೋಮಕರಂತೆ ಡಾನ್ಯೂಬ್ ನದಿಯ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋಟೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ತಮ್ಮ ಪಾಳ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಠಾಣೆಗಳು ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಊರುಗಳು, ಕೋಟೆ ಮನೆಗಳೊಡನೆ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದುವು. ರೋಮಕರು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಎತ್ತರ, ದಪ್ಪವಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣ ಸೈನ್ಯಗಳು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ತಕ್ಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಟ್ಟೆ, ಗೋಡೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು, ಗೋಡೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಗಲ, ಆಳದ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಕಂದಕಗಳು, ಅವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಚೂಪಾದ ಗೂಟಗಳ ದಸಿಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಪುರಗಳ ಪಕ್ಕದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಲು ಸೌಕರ್ಯ, ಶತ್ರುಗಳು ಹಲ್ಲೆಮಾಡಿದರೆ ದುರ್ಗರಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಪಟ್ಟಣವನ್ನೆಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಪಥದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸಿಟಡೆಲ್ ಎಂಬ ಪಹರೆದುರ್ಗ, ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೇತುವೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆಚೆ ಕಡೆ ಸೇತುದುರ್ಗ-ಇವೆಲ್ಲ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೇ ಕಟ್ಟಿದರೆ ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಎರಡು ಸಮಾಂತರ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ 15'-20' ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಮಧ್ಯೆ ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಒಡ್ಡೊಡ್ಡ ಹೆಂಟೆ, ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಗಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳ ಅಂಬು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಹೊರ ಗೋಡೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳು ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದರೆ ಕಾವಲುಗಾರರು ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಅವರನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳು ಏಣಿಗಳಿಂದಲೂ ರಾಶಿಹಾಕಿದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆಗಳ ಕುಪ್ಪೆಗಳ ಮೇಲಿನಿಂದಲೂ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗೋಡೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು
ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳು ಶತ್ರುಗಳ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆದುವು. ಅನಂತರ ಕೋಟೆ ಮುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾಬಗೆಯ ತಂತ್ರಗಳು ಆಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಪ್ರಚಂಡ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ ಮುತ್ತಿಗೆಕಲೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಅವುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೋಟೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯೂಹಯುಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದುವು. ಮುತ್ತಿಗೆಯವರು ಗೋಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆದು ಒಳನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದರು. ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ತೋಡಿ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತೀಕರಿಸಲು ರಕ್ಷಕರು ಪ್ರತಿ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ತೋಡಿ, ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ಅಥವಾ ಶತ್ರು ಸುರಂಗಗಳಿಗೆ ಹೊಗೆ ತುಂಬಿ ಅವರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುಗಳ ಅಸ್ತ್ರ, ಭಾಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಶಕ್ಯವಾಗುವಂತೆ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಸ್ತೂಪಗಳು ರಚಿತವಾದುವು. ಶತ್ರುಗಳು 120'-150' ಉದ್ದದ ಟಗರಿನ ಮುಖದ ತೂಗುದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ತೂಗು ದಿಮ್ಮಿಯನ್ನು ಚಲಿಸಲು 200ಎತ್ತುಗಳು ಬೇಕಾದುವೆಂದೂ 1,500 ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಗೆ ದೂಡಬೇಕಾಯಿತೆಂದೂ ದಾಖಲೆಯಿದೆ.
ರೋಮಕರ ಅವನತಿಯ ತರುವಾಯ ಕೋಟೆಕಲೆ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳು ಕ್ಷಯಿಸಿ ದುರ್ಗರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪಾಳೆಗಾರಿಕೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತೆ. ಹಿಂಸೆ, ಲೂಟಿ, ದರೋಡೆಗಳೂ ಸ್ಥಳಿಕ ಸರದಾರರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷ, ಪೈಪೋಟಿಯ ಕಾದಾಟಗಳೂ ಬಂದು ಬಲಿಷ್ಠರು ಜನರ ರಕ್ಷಕರೂ ದಣಿಗಳೂ ಆಗಿ ಅವರಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪಾಳೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳ ಕಾಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆ, ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲೂ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿ ಫಟಿಂಗರ ನಿವಾಸಕ್ಕೂ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಎಂಬ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ದುರ್ಗಗಳ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ಕಡಿದಾದ ಇರಕಲು ಪಕ್ಕಗಳಿರುವ ಎತ್ತರದ ದಂಡೆ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಮಣ್ಣುಕಟ್ಟೆ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರಿನ ಕಂದಕ, ತುದಿಯ ಶಿಖರದ ಸುತ್ತಲೂ ಚೂಪಾದ ಉದ್ದನೆ ಗೂಟಗಳ ದಸಿಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಕಿಲ್ಲೆ, ಅದರೊಳಗೆ ಎತ್ತರವಾದ ಗಿರಿದುರ್ಗದ ಬುರುಜು ಸ್ತೂಪ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಪಹರೆಗೋಪುರ, ಕೋಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಂದಕವನ್ನು ದಾಟಲು ಚಲಿಸುವ ಕೀಲು ಸೇತುವೆ, ಶತ್ರುಗಳ ಅಸ್ತ್ರ, ಉರಿಯುವ ಕೊಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಗೆ ರಂಧ್ರಗಳು, ಹೊರಗಿನವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಕೀಲುಸೇತುವೆಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಗೋಡೆಯ ತೂತನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮೇಲಿನಿಂದ ಇಳಿಸುವ ಭಾರವಾದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರಿ ಕೋಟೆಮನೆಗಳೂ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೋನುಗಳೂ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೂ ಬಂದುವು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಲಂಡನ್ ದುರ್ಗವೆಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಮಚತುಷ್ಕೋಣ ಗೋಪುರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯಾಗಿಯೂ ತರುವಾಯ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸೆರೆಮನೆಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ಈಗ ಯುದ್ಧಾಯುಧ ಸಂಗ್ರಹ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದುರ್ಗಮ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಳಿಗಿನವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಂಚಯಗಳು ಹೋಗದಂತೆ ಹಾದಿ ಕಟ್ಟುವುದೊಂದೇ ಮಾರ್ಗ, ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡುಗಳು ಬಂದು ಈ ಗಿರಿದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1450ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಏಳನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಎಲ್ಲ ಕೋಟೆಗೃಹಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಳಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗೃಹಗಳನ್ನು ಎಂಟನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ 1494ರಲ್ಲಿ ಬಹು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದ. ಕೋಟೆಗಳ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹೊಸ ರಚನಾಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದುವು. ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕು, ಫಿರಂಗಿಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲು ಗೋಡೆಗಳು ಗುಂಡಿನೇಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾದುವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳಾದವು. ಸೈನಿಕ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕೋಟೆಗಳ ರಕ್ಷಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಕೋಟೆಯ ಚಿತ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ. ಹಿಂದಿನ ನೇರವಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ಇಸ್ಪೀಟಿನ ಎಕ್ಕದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿ ಕೊಂಡಿರುವ ಬುರುಜುಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಗೆ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆ ರಕ್ಷಕರು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದೂಕನ್ನು ಹೊಡೆದು ಮುತ್ತಿಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಬುರುಜುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದಾರು ಬುರುಜುಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಿಗೆ ನಕ್ಷತ್ರ ಕೋಟೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ದರ್ಜೆಯವನಾಗಿದ್ದ ವಾಬನ್ (ಫ್ರೆಂಚ್) ಎಂಬಾತ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬುರುಜುಕೋಟೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಈತ ಸಮಾಂತರ ಕಂದಕಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಬುರುಜುಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಒಡೆಯುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಐದು ಬುರುಜುಗಳುಳ್ಳ ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿತ್ರರೇಖೆ ಬದಲಾಗಿ ಟಿನೇಲ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರರೇಖೆ ಬಂದಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ನ್ಯೂನತೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಬುರುಜು ಚಿತ್ರರೇಖೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ನಮೂನೆಗಳು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ದಾಳಿಗಾರರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಸ್ತಂಭ, ಮುಚ್ಚಳ, ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ರಚಿತವಾದುವು. ದೊಡ್ಡಕೋಟೆಯ ಪ್ರತಿಭಾಗವೂ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಟೆಯಂತಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಡನೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮೋಂಟಾಲೆಂಬರ್ಟ್ ಎಂಬಾತ ಬಹುಭುಜ ಕೋನಗಳ ಆಕೃತಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ. ಜರ್ಮನರೂ ಪ್ರಷ್ಯನರೂ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಚತುರ ಡಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಸ್ಟನಡ್ ಕೋಟೆ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಎದುರಿಸಿತು.
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲುಗೋಡೆಗಳ ಬದಲು ತಗ್ಗಾದ ದಪ್ಪ ಮಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಂದು ಕೋಟೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಮರೆ ಮಾಡಿದುವು. ಕಂದಕವನ್ನು ತೋಡಿ ಅದರ ತಳಕ್ಕೆ ಕೋಟೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನ ಬಂದಿತು. ಕಲ್ಲಿನ ಪಾಗಾರವಿರುವ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮಣ್ಣುದಿಬ್ಬಗಳ ಅಳುವೇರಿಗಳು (ರ್ಯಾಂಪಟ್ರ್ಸ); ಅವು ಹಾರಿಬರದಂತೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಅಳುವೇರಿಯ ಕೆಳಗೆ ಕಮಾನಿನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳ ಕಟ್ಟಣೆ, ಬುರುಜುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರಿನ ಕಂದಕ, ಕಂದಕದ ಎದುರಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ದಿಡ್ಡಿ ಗೋಡೆಯ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾದ ಗ್ಲೇಸಿಸ್ ಎಂಬ ಕಡಿದಾದ, ಇರುಕಲು ಮಣ್ಣು ದಿಬ್ಬಗಳು: ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯ ಸೇರಲು ಮುಚ್ಚಿಗೆಯ ಆಶ್ರಯ-ಇವು ಕೋಟೆಯ ಅಂಗಗಳು. ಶತ್ರುಸೈನ್ಯ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗೆ ಹಾರಿಸಿದ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡುಗಳು ಮೆದುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣುದಿಬ್ಬ, ಕೊತ್ತಲಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಬುರುಜುಗಳಿಂದ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಾನಾದೇಶಗಳ ಗಡಿನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯೂಹ ಯುಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಲ್ಲೂ ಬುರುಜು ಕೋಟೆಗಳು ರಚಿತವಾದುವು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಮಾಡಿದವರು ರೆಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರೇವು, ನದಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬುರುಜುಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಲಿಯ ಮುಂಡಿಗೆ ಕೋಟೆಗಲಿಗೆ ಮರದ ಚದರ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಮನೆಗಳನ್ನೂ (ಬ್ಲಾಕ್ ಹೌಸಸ್) ಕಟ್ಟಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ವಲಸೆಗಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಒಹಾಯೋ ನದಿಗಳ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.
ಇಂಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೋಟೆ: ಅಳಿದುಹೋದ ಇಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಚ್‍ಸುಹೃಮಾನ್ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಪೃಥ್ವಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲೂ 20' ಎತ್ತರ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಗಳು 100 ಟನ್‍ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾರೆಯನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಅನಂತರವೂ ಎಷ್ಟು ಹೊಂದಿಕೆಯಿಂದ ಸರಿಗೂಡಿವೆಯೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಚಾಕುವಿನ ಅಲಗನ್ನು ಕೂಡ ತೂರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ! 12-16ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಯಾವ ಆಯುಧಗಳೂ ಆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಗ್ಗಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡು ಕೋನಗಳುಳ್ಳ ಕಲ್ಲುಗಳು ಜಿಗ್‍ಸಾ ಒಗಟಿನಂತೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಮಾಟಿಗರು ಕಲ್ಲುದಿಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಮಚತುಷ್ಕೋನಾಕೃತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕಚ್ಚು ಮತ್ತು ಸರಿಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಗಾರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ಕೂಡ ಅಲುಗಾಡಿಸದಂತೆ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ರೇಸರ್‍ಬ್ಲೇಡ್ ಕೂಡ ತೂರಲಾರದಷ್ಟು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಕೂಡಿಸಿರುವುದು ಬಲು ವಿಸ್ಮಯದ ಸಂಗತಿ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಭಾರಿ ಕಲ್ಲುದಿಮ್ಮಿಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗಟ್ಟಿ ಬಂಡೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಆ ಸೀಳಿನಿಂದ ಒಂದಂಗುಲ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೀಲು ಅಲುಗಾಡಿಲ್ಲ. ಉಕ್ಕು, ಚಕ್ರಗಳನ್ನರಿಯದೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಸಮ ಮಾಡಿದರು. 100 ಟನ್ ಭಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದಿಡಲು 15' ಎತ್ತರ ಹೇಗೆ ಏರಿಸಿದರು; ಬಂಡೆದೂಳು. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮರದ ತುಂಡುಗಳು, ಸಸ್ಯದ ಆಮ್ಲ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಉಪಕರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಗಾಧ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಇವೇ ಮುಂತಾದವು ಈಗಿನ ಕಾಲದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದಲೂ ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಒಗಟುಗಳು. ಸ್ಪೇನಿನವರು ಇಂಕ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಗಾರೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ್ದರೂ 1950ರ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಲ್ಲ ಕುಸಿದರೂ ಇಂಕ ಗೋಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲುಗಾಡಲಿಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ಕೋಟೆಗಳು: 15 ಉಪನಗರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪುರಾತನ ದೆಹಲಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಭಿತ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಂಡವರ ಕೋಟೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಮಾಯೂನ್ ಕಟ್ಟಿದ ಹಳೇ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಷಾಜಹಾನ್ 628ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದ ಕೆಂಪುಕೋಟೆ ಮುಗಿಯಲು 30 ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿದುವು. ಆಗ್ರದ ಕೋಟೆಗೆ ಅಕ್ಬರ್ ಡೆಲ್ಲಿ ದ್ವಾರವನ್ನೂ ಷಾಜಹಾನ್ ಅಮರಸಿಂಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿಯ ಕೋಟೆಗೆ ಅಕ್ಬರ್ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ದ್ವಾರ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ್ದು. ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಭಟಿಂಡ, ಬಯಾನ್, ತುಲಂಬಾ, ಮಾಂಡ್ರೇಯಲ್, ಚುನಾರ್ ಕಾಂಗ್ರಾ, ಹೂಗ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಲಟ್, ಬಹ್ರಾಂಪುರ್, ಅಜ್ಮೀರ್, ಭಿಲ್ಸಾ,ಝಾನ್ಸಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆಗಳಾದುವು. ಭರತ್‍ಪುರ್, ತಂಬೋರಿನ, ಮೇವಾರ, ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಣಿಪದ್ಮಿನಿಯ ಚಿತ್ತೂರುಗಳು ರಜಪೂತರ ಕೋಟೆಗಳು. ಹಿಂದೂ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಬೂಲಿನಿಂದ ಪಿಷಾವರ್ ವರೆಗೂ ರಾವಲ್‍ಪಿಂಡಿಯಿಂದ ಲಾಹೋರ್ ವರೆಗೂ ಕೋಟೆಗಳ ಮಾಲಿಕೆಯಿತ್ತು. ಲಾಹೋರ್ ಕೋಟೆ ರಚನ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ, ಆಗ್ರಾಗಳ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿವೆ. ಶಿವಾಜಿಯ ಸಿಂಹಗಡ ರಾಜಗಡ ದುರ್ಗಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದವು. ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗುಜರಾತ್ ಸುಲ್ತಾನ 1532ರಲ್ಲಿ ಬೇಸೆನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ ಸಾಮಾನು ಗಡಂಗುಗಳ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮದರಾಸು ಮುಂಬಯಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಗಿರಿ, ಓರಂಗಲ್, ಬೀದರ್, ಬಿಜಾಪುರ, ಗೋಲ್ಕೊಂಡ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಥಾರೂರು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳಾದುವು. ಡೆಕ್ಕನ್ನಿನಲ್ಲಿ ದೇವಗಿರಿ, ಓರಂಗಲ್, ಬೀದರ್, ಬಿಜಾಪುರ, ಗೋಲ್ಕೊಂಡ, ಹೈದರಾದುವು. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ನಗರದ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಗಳು ಪಾಳೆಯಗಾರರಿಂದಲೂ ಮುಂದೆ ಹೈದರ್ ಟಿಪ್ಪುಗಳ ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಂದಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪತಟತವು. 25' ಎತ್ತರದ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತಿನ ಬಲವಾದ ಕಲ್ಲುಗೋಡೆ, ಜೀರುಗಂಡಿ, ಬುರುಜು, ಶಸ್ತ್ರಶಾಲೆ, ಫಿರಂಗಿ ಗೃಹ. ದಿಡ್ಡಿಬಾಗಿಲುಗಳು, ಪುರದುರ್ಗ, ಬಂದೂಕು ಮದ್ದು ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಹಲ್ಲಿನ ಚಕ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 5' ವ್ಯಾಸದ ನಾಲ್ಕು ರುಬ್ಬುಗುಂಡುಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳ ಕಣಜ, ಎಣ್ಣೆ ತುಪ್ಪಗಳ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದುವು. ಡಣಾಯಕ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ್ 1454ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಗುಡುತರದ ಎರಡು ಸುತ್ತಿನ ಕಲ್ಲುಗೋಡೆಗಳೂ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಆಳವಾದ ಎರಡು ಕಂದಕಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು 1799ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಹಾರಿಸಿದ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ಹೊಡೆತ ಈಗಲೂ ಕೋಡೆಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾವಗಡದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ, ಮಧುಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಎರಡು ಪಾಗಾರ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಂದಕಗಳ ಕೋಟೆ, ಮಡಿಕೇರಿಯ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳಿರುವ ಷಟ್ಕೋಣದ ಕಲ್ಲು ಕೋಟೆ, ಮಿಡಿಗೇಸಿ, ನಿಡುಗಲ್, ದೇವರಾಯನದುರ್ಗ, ಸಾವನ ದುರ್ಗ, ನಂದಿಬೆಟ್ಟ ಕೋಟೆಗಳು, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ಕೋಟೆ ಮುಂತಾದವು ಒಳ್ಳೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡ 1537ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮಣ್ಣುಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೈದರ್ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದ.
ಆಧುನಿಕ ಕೋಟೆಗಳು: 1850ರ ಫ್ರೆಂಚ್-ಜರ್ಮನ್ ಯುದ್ಧವೂ 1904ರ ರಷ್ಯ ಜಪಾನ್ ಯುದ್ಧವೂ ಆ ಕಾಲದ ಕೋಟೆಗಳು ಹಳೇ ತರದವೆಂದೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರಷ್ಕರಣೆಗಳಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಪ್ರಮಾಣಪಡಿಸಿದುವು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕು, ಫಿರಂಗಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಒಂಟಿ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಣೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ದಾಳಿಮಾಡುವ ಫಿರಂಗಿದಳವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿಡಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯದ ದುರ್ಗದ ಸುತ್ತಲೂ 1-4 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮ ಬಂದಿತು. 1840-50ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಇಂಥ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬುರುಜುಕೋಟೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ಫಿರಂಗಿಯ ಬಲ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜರ್ಮನರು ಸ್ಟ್ರಾಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಒಂದು ಮೈಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿನಿಂದ ಒಡೆದರು. ಅವರ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕುಮೈಲಿ ದೂರದಿಂದ ಹಾರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ದೂರ ದೂರದ ಉಂಗುರ ಕೋಟೆಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. 1910ರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ದುರ್ಗದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಯಿತೆಂದರೆ ಅವುಗಳೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೋಟೆಗಳಂತಾದುವು. ಪಟ್ಟಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಅಗಾಧವಾದುವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಕ್ರಮ ಹೋಗಿ ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳೇ ಬಂದುವು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಟೆಗಳು ಪ್ರಧಾನದುರ್ಗದ ರಕ್ಷಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ ಅವು ಬಹುಬಲವಾದ ಫಿರಂಗಿ ಏಟಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕಲ್ಲುಗೋಡೆಗಳ ಬದಲು ಮಣ್ಣಿನ ದಿಡ್ಡಿಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬಂದಿತು. 6'-10' ದಪ್ಪದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಚಾವಣಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಬಂದೂಕುಗಳ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಗಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪಿಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು ಬಂದುವು. ಹೊಸ ಹಂಚಿಕೆಗಳ ಆಧುನಿಕ ಕೋಟೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಬ್ರಿಯಾಲ್ ಮೆಂಟ್ ಎಂಬಾತ ಲೀಜ್, ನಾಮರ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ಉಂಗುರ ಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಿದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಬಂದೂಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬಂದೂಕುಗಳು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಮರೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಗುಮ್ಮಟ ಸಣ್ಣಗೋಪುರಗಳನ್ನೂ (ಟರ್ರೆಟ್ಸ್) ರಚಿಸಿದ. ಮಿಕ್ಕ ಭಾಗದ ಉಂಗುರ ಕೋಟೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಐದು ಪಕ್ಕಗಳಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರವೆಲ್ಲ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೋಟೆ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಯುಗ ಬಂತು. ಆಂಟ್ವರ್ಪ್ ಕೋಟೆ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವ್ಯೂಹಸ್ಥಳವಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜನರ ಪಾಳ್ಯವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉಂಗುರ ಕೋಟೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಗಡಿದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದುವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಜರ್ಮನಿ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಡನ್, ಟೂಲ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಉಂಗುರ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು 67 ಮೈಲಿ ಉದ್ದದ ಗಡಿದುರ್ಗಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು.
ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹಂಗಾಮಿ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಎರಡು ಡೊಂಕು ಡೊಂಕಾದ ಕಂದಕ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸರಹದ್ದಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯವರೆಗೂ ತೋಡಿ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಮುಳ್ಳು ಕೊಕ್ಕೆ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ್ದರು. ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 26 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯಾವ ಪಕ್ಷದ ಸೈನ್ಯಗಳೂ ಮುಂದುವರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜರ್ಮನರು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಿಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್‍ಗಳನ್ನೂ ಹಿಂಡನ್‍ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಅದ್ವಿತೀಯ ತಂತ್ರದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಶತ್ರುಗಳ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು. ಶಾಶ್ವತ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲುಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚಾಗುವುದೆಂದೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೋಟೆಸಾಧನಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದುವೆಂದೂ ಇದರಿಂದ ಖರೆಯಾಯಿತು. ಮೆಸ್ಸಿನೆ ಗುಡ್ಡದ ಕೆಳಗಿನ ಜವರ್iನ್ ಕೋಟೆಯ ಕೆಳಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಸಿಡಿಮದ್ದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಕೋಟೆಗಳ ಉಪಯೋಗ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
ಅದ್ಭುತ ಕೋಟೆಗಳು: ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭಾರಿ ಆಧುನಿಕ ಕೋಟೆಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಫ್ರೆಂಚರು ಜರ್ಮನಿಯ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಡಿನಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚರು ಜರ್ಮನಿಯ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಡಿನಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಮ್ಯಾಗಿನೋ ಲೈನ್ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಕೋಟೆ. ಅದು ಪೂರ್ತಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ 600 ಮೈಲಿ ಉದ್ದ ಯುದ್ಧದ ಹಡಗಿನಂತೆ ಚಾಚಿತ್ತು. ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಕೋಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಪೃಥ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾವುದಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಬಂದೂಕುಗಳು ಅತಿಭಾರವಾಗಿದ್ದವು. ಫಿರಂಗಿ ತಂಡಗಳ ಬತೇರಿ, ಸ್ವಯಂಚಲಿ ಯುದ್ಧಾಯುಧಗಳನ್ನಿಡಲು ಪಿಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್‍ಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲು ಡ್ರಾ ಗನ್ ಸರ್ಪಗಳೆಂಬ ಹಲ್ಲುಗಳು ಇದ್ದುವು. ಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಿಡಿಗುಂಡಿನಿಂದ ಮುರಿಯದ ಚಾವಣಿಗಳಿದ್ದುವು. ಇವು ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರಾಮಕರವಾಗಿದ್ದುವು. ವಿಶ್ರಾಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, ಮಂಡಿಗಳು, ಉಗ್ರಾಣಗಳು, ನಾನಾಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸುವ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಳಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಜರ್ಮನಿ ಕೂಡ 1936ರಲ್ಲಿ ರ್ಹೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಗಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್ ಪರಂಪರೆಗಳಿಂದಲೂ ಬಹುತೊಡಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿದ ಸೀಗ್‍ಫ್ರೆಡ್ ಲೈನ್ ಎಂಬ ದೈತ್ಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಇಡೀ ಸರಹದ್ದಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ರಕ್ಷಣ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ರಷ್ಯವೂ ರಷ್ಯ-ಪೋಲೆಂಡ್ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗಿನೋ ಲೈನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಲೈನ್ ಎಂಬ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿತು. 1944ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಯೂರೋಪಿನ ಕೋಟೆ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾವರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅಪಾರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ಸುರಿದು ರೈಲು, ರಸ್ತೆ, ಪರ್ವತ ರೈಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಮಾಡುವ ಬುರುಜುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಕ್ಕಗಳೊಳಗೆಲ್ಲ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದುವು. ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಕೋಟೆಯೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ದುರ್ಗಮವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಇಷ್ಟು ಶ್ರಮಸಾಧಿತ ಶಾಶ್ವತ ಕೋಟೆಗಳಿದ್ದರೂ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ರಣರಂಗದ ಹಂಗಾಮಿ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ಸುಳಿವು ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕಂದಕ, ಸುರಂಗಗಳ ರಚನೆ, ಭೂಮಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಕೊಡಲು ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನರಿಯ ಬಿಲದಂಥ ಹಳ್ಳಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಂದೂಕಿನೊಡನೆ ಅವಿತುಕೊಂಡು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಿಡಿಮದ್ದು ತುಂಬಿದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮುಳ್ಳು ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ತಂತಿ ಆವರಣ, ಮೆಷಿನ್‍ಗನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಪಿಲ್‍ಬಾಕ್ಸ್‍ಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ನಡೆಯಿತು. ವಿಮಾನದಿಂದ ಕೆಡೆದ ಬಾಂಬ್‍ಗಳಿಗೂ ಇವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ
ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಹಿಂದೆ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ) ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನೆಲ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು
ಇತಿಹಾಸ
ಇದನ್ನು ಜೂನ್ 17, 2007 ರಂದು ಜುಪಿಟರ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಂಚರ್ (ಜೆಇವಿ) ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣವು 2010 ರಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಚಾನೆಲ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
2013 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
25 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು, ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸಹೋದರ ಚಾನೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್ ಅನ್ನು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಸಿಮುಲ್ಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 15 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು HD ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ 5.1 ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದ ವಾಹಿನಿ ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್
ಜಾತ್ಯತೀತತೆ
ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ("ಲೌಕಿಕ", "ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ", "ತಾತ್ಕಾಲಿಕ" ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಅರ್ಥವಿರುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸೈಕುಲಮ್‌ನಿಂದ ಬಂದ "ಜಾತ್ಯತೀತ" ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ) [1] [2] ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ  ಧರ್ಮ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. [3]
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಜಾತ್ಯತೀತ ಪದವು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. [4]  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಕೊಯೆನ್ ಗ್ರೀಕ್ ನುಡಿಗಟ್ಟು εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων (eis toùs aionas ton aiṓnōn) ನ ವಲ್ಗೇಟ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ (ಸಿರ್ಕಾ 410) ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಸೈಕುಲಾ ಸಕುಲೋರಮ್ (ಸೈಕುಲಾರಮ್ ಸಾಕುಲಮ್‌ನ ಆನುವಂಶಿಕ ಬಹುವಚನ). ಗಲಾತ್ಯದವರಿಗೆ 1: 5 ರಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ), ಡಾಕ್ಸಾಲಜಿಗಳಲ್ಲಿ, ಯುಗಗಳ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಹೋಗುವಿಕೆ, ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನದ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [5]
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ನಡುವಿನ ದ್ವಂದ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜ್ಞಾನೋದಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. [6]  ಇದಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಎರಡೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಪದಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. [7]
ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, "ನೈಸರ್ಗಿಕ" ಮತ್ತು "ಅಲೌಕಿಕ" ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ನಡುವೆ "ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ" ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, [8] ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಕರಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನರು ಇತರ ಅಲೌಕಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ  ಅಥವಾ ದೇವರು ಅಥವಾ ದೇವರುಗಳ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು.
ಸಮಕಾಲೀನ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೂ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ "ಅಪ್ರಸ್ತುತತೆ" ಅಥವಾ "ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ" (Chinese 無, ಚೈನೀಸ್ ಸರ್. Wú à ಾಂಗ್‌ಜಿಯೊ, ಜಪಾನೀಸ್ ಸರ್.  ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದಂತೆ) ಆದರೆ ಚೀನೀ ಶೆಂಡಾವೊ (ಶಾನ್ ಡಿಯೊ) ಮತ್ತು ಜಪಾನೀಸ್ ಶಿಂಟೊ (ಎರಡೂ "ದೇವತೆಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು") ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ. [9] [ಎ] [11]
ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮವು negative ಣಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ವಿದೇಶಿ ನಂಬಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕರು "ಅಪ್ರಸ್ತುತ" (ಮುಷುಕ್ಯೊ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಅಥವಾ  ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು. [12]  ಮೀಜಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಶಿಂಟೋವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಿಂಟೋವನ್ನು ಧರ್ಮದ ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಿತು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ-ಕಡ್ಡಾಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು;  ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಜಪಾನಿನ "ಜಾತ್ಯತೀತತೆ" ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮೀಜಿ ಯುಗದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [13]
ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಏನೂ ಇರಬಹುದು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಆ ವಿಶ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠ್ಯ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪಡೆದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಒಂದು ಧರ್ಮದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕರುಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೆಮಿನರಿ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಮಠಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
"ಜಾತ್ಯತೀತ" ವನ್ನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಪರವಾದವರೆಗಿನ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [14]  ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರವಾಗಿದೆ;  ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಬಲವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧಿ);  ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿ;  ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಜನರು ಜಾತ್ಯತೀತ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಹಾಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ;  ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, "ಧರ್ಮ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಧರ್ಮವೆಂದು ತೋರುವದನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಜನರು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [15]
ಸಂಬಂಧಿತ ಪದ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಅವರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಗಣ್ಯರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ದೇವಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ದೇವತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ
ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್
thumb|right|400px|ಔನ್ನತ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ನೆಲೆ - ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ವಿಶ್ವದ ೯ನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಗ್ನ ಪರ್ವತ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ೮೧೨೫ ಮೀ. ಎತ್ತರವಿರುವ ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರಗಳ ಪೈಕಿ ಏರಲು ಅತಿ ಕಠಿಣವಾದುದೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ.
ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ೮೦೦೦ ಮೀ. ಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿರುವ ಶಿಖರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವ ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ಕರಾಕೋರಮ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನಿಂದ ಕೊಂಚ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟಸ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ನಂಗಾ ಪರ್ಬತ್ ಅತಿ ಕಡಿದಾದ ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಪಾತಳಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ೨೭ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದೊಳಗಿರುವ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವು ೭೦೦೦ ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ತೀವ್ರ ಕಡಿದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ನಂಗಾ ಪರ್ವತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂರಾಶಿಯು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯದ ಕಡೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು ಮೂಲವಾಗಿ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಮತ್ತು ಹಿಮದ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ರಾಶಿಯಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತರಚನೆಯು ಮೂರು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆಂದರೆ ಡಿಯಾಮೀರ್, ರಾಯ್ ಕೋಟ್ ಮತ್ತು ರೂಪಾಲ್ ಮುಖಗಳು. ಈ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉಪಶಿಖರಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಉತ್ತರ ಶಿಖರವೆಂಬುದು ೭೮೧೬ ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ರೂಪಾಲ್ ಮುಖದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಲಾಬ್ಟೋ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸುಂದರ ಹಿಮಸರೋವರವಿದೆ.
ಜುಲೈ ೩, ೧೯೫೩ರಂದು ಜರ್ಮನಿ-ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಹೆಮನ್ ಬುಹ್ಲ್ ಎಂಬಾತನು ನಂಗಾ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಲುಪಿದನು. ಆದರೆ ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ೩೧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಜೀವ ತೆತ್ತಿದ್ದರು. center|500px|thumb|ಪರ್ವತದ ಇನ್ನೊಂದು ದೃಶ್ಯ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ
ಧವಳಗಿರಿ
thumb|right|ಧವಳಗಿರಿ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ನೋಟ ಧವಳಗಿರಿ ಪರ್ವತವು ೮೧೬೭ ಮೀ. ( ೨೬೭೯೫ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ೭ನೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಉಪಸರಣಿಯಾದ ಧವಳಗಿರಿ ಹಿಮಾಲ್ ನ ಪೂರ್ವದಂಚಿನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಉತ್ತರಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿಯ ಆಳವಾದ ಕೊಳ್ಳದ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವ ಧವಳಗಿರಿಯು ಕೊಳ್ಳದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ೮೦೦೦ ಮೀ. ಗಳಿಗೂ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ನೋಟ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ. ಧವಳಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಶ್ವೇತಪರ್ವತ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ೧೮೦೮ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶಿಖರವು ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ಕೊಳ್ಳದಿಂದ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಧವಳಗಿರಿಯ ಮೈ ಬಲು ಕಡಿದಾಗಿದ್ದು ಹಲವು ಕಡೆ ಅತಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ಮೇ ೧೩ರಂದು ಸ್ವಿಸ್-ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ತಂಡದ ೬ ಮಂದಿ ಈ ಶಿಖರವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. thumb|right|ಪರ್ವತದ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು
ಕಾಕಡ
ಕಾಕಡ (ಡೌನಿ ಜಾಸ್ಮಿನ್) (ಕಸ್ತೂರಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ) ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಇರುವಂತಿಗೆ, ಜಾಜಿ ಮುಂತಾದ ಗಿಡಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಸಸ್ಯ. ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಕಾಣದೊರೆಯುವ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಜಾತಿ ಇದು.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಘ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಷ್ಟು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೂವುಗಳು ಬಹುತೇಕ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಂದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ತನ್ನ ಬಿಳುಪಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಕುಂದದಂತೆ ಬಿಳಿ' ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛ ಹಲವುವೇಳೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸುಂದರ ಬಿಳಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಕುಂದದ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ, ಕುಂದದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ವಧುವು ವರನಿಗೆ ಎರಡು ಕುಂದ ಹೂವುಗಳ ಹಾರಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವರನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಧುವಿಗೆ ತೊಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಜಾಸ್‍ಮಿನಮ್ ಪ್ಯೂಬೆಸೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಜಾಸ್ಮಿನಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ ಎಂಬುದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಕುರುಚು ಪೊದೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂವಿರುವುದಾದರೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೂಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯ ಹಸಿರಿನ ಸಸ್ಯ. ಅಚ್ಚ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು. ಸುವಾಸನೆ ಇಲ್ಲ. ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ, ಮಾಲೆ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಔಷಧೀಯ ಗುಣ
ಇದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವ್ರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಷಿ ನೆಕ್ಸಸ್
ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಷಿ ನೆಕ್ಸಸ್  ಫೋನ್
ವರ್ಗ:ಪೋನ್ ಗಳು ವರ್ಗ:ಸೆಲ್ ಫೋನ್
ಗ್ಲಾಸು
thumb|ನೀರಿರುವ ಗ್ಲಾಸು. ಗ್ಲಾಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜು ಅಥವಾ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕುಡಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಪಾತ್ರೆ. ಗ್ಲಾಸುಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಗ್ಲಾಸು ಹಿಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದೆ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.
ಲೋಟಗಳು
ಲೋಟಗಳು ಸಮತಲ ತಳದ ಕುಡಿಯುವ ಗ್ಲಾಸುಗಳು.
List of glassware
ಬಾಡ
ವಿಶೇಷತೆ
ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯು 20 ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು, 84 ಕಿಟಕಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಕಾರಂಜಿ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಮಾರಕ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಧನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿರುವ ಕನಕದಾಸರ ಎತ್ತರದ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಜನರ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕನಕದಾಸರ ಜೀವನದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ೩ ಡಿ ಅನಿಮೇಷನ್ ದ ೨೫ ನಿಮಿಷಗಳಿರುವ,
ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 100 ಆಸನಗಳ ಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು 1.75 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕನಕ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ, ಕನಕ ಕಲಾಭವನ, ಗೆಜೆಬೋಸ್, ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ವಸತಿಗೃಹಗಳನ್ನು ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ...
ಹೋಗುವ ದಾರಿ
ಹಾವೇರಿಯಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದುರವಿದೆ.
ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡಾ
(ಜನನ:ನವೆಂಬರ್ ೧೬,೧೯೪೨)
'ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡಾ'ರವರನ್ನು ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವರ ನಿಜನಾಮಧೇಯ 'ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಗಂಗಾರಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡಾ'. ಪ್ರಸ್ತುತ 'ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗ' ದ ಚೇರಮನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
'ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯ'ವರು 'ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡ'ರವರ ಕೌಶಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು
'ಟೆಲಿಕಾಂ ದಿಗ್ಗಜ', 'ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೊಡ’ ರವರು, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಅವರು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ’ಸ್ಯಾಮ್ ’ ರವರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಶ್ಲಾಶಿಸಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಇಲಿನಾಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡರವರಿಗೆ, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಶಿಸಿದೆ. ಮೇ, ೭, ೨೦೧೦ ರಂದು, ಇಲಿನಾಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪ್ರದಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು.
'ಇಲಿನಾಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ,' 'ಪಿತ್ರೋಡಾ'ರವರಿಗೆ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಡಿದ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮಹಾ-ತಜ್ಞರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೋಡರವರಿಗೆ ನೀಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತಸರಕಾರದ ಅನೇಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ .
ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಯಾವಮೂಲೆಗಾದರೂ ಮಾತಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ
ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೊರಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಿತ್ರೋಡರವರ ಸೇವೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಜೆಯೂ ಈ ಸೇವೆಗೆ ಬದ್ಧರು. ಯಾರಿಗೂ ವಂಚನೆಯಾಗಬಾರದು. ಇಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಸೇವಾಮನೋಭಾವದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಪಿತ್ರೋಡಾರವರು ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದು ಪ್ರತಿಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವ ಭಾಗಕ್ಕಾದರೂ ಸಂಪರ್ಕಕಲ್ಪಿಸಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು
ರಾಘವಾಂಕ
ರಾಘವಾಂಕ :-ಕವಿಯು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಕವಿ.
ಈತನು ಹರಿಹರನ ಸೋದರಳಿಯ.ಹರಿಹರನೂ,ರಾಘವಾಂಕನೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೂತನ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪದೀ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಾಘವಾಂಕನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಧರ್ಮದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲನಾದ ವೀರಶೈವ ಕವಿ. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ. ಈತನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಕೃತಿಗಳು ಇವನ ಅನಂತರದ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಕುತೂಹಲದ, ಗೌರವದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಜೀವನ
ರಾಘವಾಂಕ ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವ. ಇವನ ತಂದೆ ಮಹಾದೇವಭಟ್ಟ ,ತಾಯಿ ರುದ್ರಾಣಿ. ಹರಿಹರ ಇವನ ಸೋದರ ಮಾವ ಮತ್ತು ಗುರು. ಆತ ದೀಕ್ಷಾಗುರು, ಕಾವ್ಯಗುರುವೂ ಹೌದು. ಹರಿಹರನಂತೆ ರಾಘವಾಂಕನೂ ಪಂಪಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಪರಮಭಕ್ತ. ಹಂಪೆಯ ಶಂಕರಪ್ರಭು, ಹಂಪೆಯ ಮಾದಿರಾಜ, ಹಂಪೆಯ ಹರೀಶ್ವರ ಇದು ರಾಘವಾಂಕನ ಗುರುಪರಂಪರೆ.ತಾನು ಹರಿಹರನ ವರಸುತ ಎಂದು ಈತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಈತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ತ ಲೌಕಿಕ ವೈದಿಕ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದ. 'ಉಭಯಕವಿ ಕಮಲರವಿ'ಯಾದ ಈತ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪಂಪಾಪುರದ ದೇವರಾಜನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನೊ ರಾಜನನ್ನೂ ಮೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದ್ದ.. ರಾಜ ಇವನಿಗೆ 'ಕವಿಶರಭಭೇರುಂಡ' ಎಂಬ ವಾದದ ಪೆಂಡೆಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ. ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೊಂಡ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಾಘವಾಂಕ ಹೊನ್ನ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿರಿಸಿ ತಂದು ತನ್ನ ಗುರುವು ಮಾವನೂ ಆದ ಹರಿಹರನ ಮುಂದಿರಿಸಿ ಅವನ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದಾಗ, ಆತ ಮೆಚ್ಚಲೊಲ್ಲದೆ , ನರಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ರಾಘವಾಂಕನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿದ. ಅನಂತರ ಶೈವಕೃತಿಪಂಚಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮರಳಿ ತನ್ನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ.ಅನಂತರ ಹಂಪೆಗೆ ಬಂದು ಹರಿಹರನ ಆಜ್ಞಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬೇಲೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಯಲಾದ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಹಾಗು ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಗಳೆರಡೂ ಬೆರೆತಿವೆ. ರಾಘವಾಂಕ ಹರಿಹರನ ವರಸುತನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಶಿಷ್ಯ. ಉಭಯ ಭಾಷಾಪಂಡಿತ ತನ್ನ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಿ ಬದುಕುವ ಛಲ ಉಳ್ಳವ ಎ
೧.ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ.
೨.ಸಿದ್ಧರಾಮ ಪುರಾಣ
೩.ಸೋಮನಾಥ ಚರಿತೆ
೪. ವೀರೇಶ ಚರಿತೆ
೫.ಶರಭ ಚರಿತೆ
೬.ಹರಿಹರ ಮಹತ್ವ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.ಶರಭ ಚಾರಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಹರಿಹರ ಮಹತ್ವ ಇನ್ನೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ "ದೇವಾಂಗ ದಾಸಿಮಯ್ಯನ ಪುರಾಣ"ಎಂಬ ಸಾಂಗತ್ಯ ಗ್ರಂಥವೊಂದು ದೊರಕಿದೆ.
ವಿಮರ್ಶೆ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಘವಾಂಕ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲನಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಧರ್ಮದ ಕವಿ.' ಜನ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಕಾವ್ಯಮುಖದಿಂಪೇಳ್ದನನಪೇಕ್ಶೆಯಿಂದ' ಎಂಬುದು ಇವನ ಕಾವ್ಯೋದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾಕವಿ ಹರಿಹರನ ಸಮಕಾಲೀನನೂ, ವರಸುತನೂ ಆದ ಈತ ಹರಿಹರನ ಪ್ರಭಾವದ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನದೇ ಆದೊಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡವ.ತನಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಷಟ್ಪದಿ ರೂಪವನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ದೀರ್ಘ ಕಥಾನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇವನ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ರನ್ನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅಷ್ಟೇ ನಾಟ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮತೊಬ್ಬ ಕವಿ ರಾಘವಾಂಕ.
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ ರಾಘವಾಂಕನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಥವಾದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕೃತಿ.ರಾಘವಾಂಕನಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಆಕಾರಗಳೊಡನೆ ಇದರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣದೊರೆಯುವ ನೂತನ ಸನ್ನಿವೇಶಸೃಷ್ಟಿ, ಕೃತಿಬಂಧೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಹರನೆಂಬುದೇ ಸತ್ಯ ಸತ್ಯವೆಂಬುದೇ ಹರನು' ಎನ್ನುವ ತತ್ವವನ್ನು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಬದುಕಿದ ಸತ್ಯಸಾಧಕ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕರುಣಾದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆಯೇ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ.. ಇದರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಪಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರವೂ ಹೂರಾಡುವ ಆದರ್ಶಾಭೀಪ್ಸೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶೈಲಿಹದ, ನಾಟ್ಯಮಯವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು , ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈವಿಧ್ಯ , ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ದರ್ಶನ ಇವುಗಳಿಂದ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಾಘವಾಂಕನ ಮಹಾಕಾವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಸಿದ್ಧರಾಮ ಪುರಾಣ
'ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ' ಎಂಬ ಶರಣರ ವಚನಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ಬಾಳಿದ ಸಿದ್ಧರಾಮನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತ ಕೃತಿ. ' ಸಾಕಾರ ನಿಷ್ಠೆ ಭೂತಂಗಳೊಳಗನುಗುಕಂಪತಾನೆ ಪರಬೊಮ್ಮ' ಎಂಬ ಸೂತ್ರವೆ ಸಿದ್ಧರಾಮ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ತತ್ವ. ಇದು ರಾಘವಾಂಕನ ಧರ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಸಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಸೋಮನಾಥ ಚರಿತೆ
ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಆದಯ್ಯ ಪುಲಿಗೆರೆಗೆ ಬಂದು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಮನಾಥನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಜೈನ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ವೀರಮಾಹೆಶ್ವರ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ವ್ಯಗ್ರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕೃತಿ.
ವೀರೇಶ ಚರಿತೆ ಹಾಗೂ ಶರಭ ಚಾರಿತ್ರ ಶಿವಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳು. ವೀರೇಶ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಕವಿ ಮೀಸಲುಗವಿತೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಘವಾಂಕ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ನೋಡಿರುವ ಉದ್ದಂಡ ಷಟ್ಪದಿ ರೌದ್ರರಸವನ್ನು ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಶಿವನ ಅವತಾರದ ವೀರಭದ್ರನಿಂದ ದಕ್ಷಯಜ್ಞ ದ್ವಂಸವಾದ ಕಥೆಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. ಇತರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಶಿವನೇ ಶ್ರೇಶ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.ಶರಭ ಚಾರಿತ್ರ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವನ್ನು ಇಕ್ಕಿಮೆಟ್ಟಿದ ಶಿವನ ಶರಭಾವತಾರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ
250px|thumb|ಇಂದಿನ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ನಕ್ಷೆ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ (Middle East)(ಅಥವಾ, ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ) ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ನಿಗದಿತವಾದ ಗಡಿ ಇಲ್ಲ. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ
ಕಾಗೆ ಮಾಂಬಳ್ಳಿ
ಕಾಗೆ ಮಾಂಬಳ್ಳಿ(Indian Berry,Fish berry) ಭಾರತ,ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಮಲಯಗಳ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಬಳ್ಳಿ ಸಸ್ಯ.
ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮೆನಿಸ್ಪರ್ಮೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.ಅನಾಮಿರ್ಟ ಕಾಕ್ಯುಲಸ್ ಎಂಬುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು.ಚಿಪ್ಪುಳ ಕೋಲು ಕನ್ನಡದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು.ಕಾಕಮಾರಿ ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಗಾಢ ಹಸಿರಿನ ಅಗಲವಾದ ಎಲೆ. ಸುಮಾರು ೧೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ದಪ್ಪದಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಳ್ಳಿ.ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ಹೂಗಳು.ನವಿರು ಸುವಾಸನೆ ಇದೆ.
ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು
ಇದರ ಕಾಯಿ ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಇದರ ಬೀಜವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಫ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಔಷಧ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವರು.
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು ಅಥವಾ ಶ್ರೀವಾರಿ ಲಡ್ಡು ಭಾರತದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತಿರುಪತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುವ ಲಡ್ಡು ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ನಂತರ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಡ್ಡು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ಪೋಟು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಂಡಳಿ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಯ ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸ
ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭೧೫ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಲಡ್ಡು ಪೋಟು
ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯೇ ಲಡ್ಡು ಪೋಟು. ಇದು ದೇಗುಲದ ಸಂಪಂಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಪೋಟುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಮೂರು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೋಟು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೋಟುನಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕೌಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲನೆಯದು ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಎರಡನೆಯದು ಲಡ್ಡು ಮತ್ತು ಬೂಂದಿ ಎರಡನ್ನೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಮೂರನೇ ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಲು ಬೆಂಕಿಯ ಮರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ೧೯೮೪ LPG ಮೂಲಕ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಲಡ್ಡು ಪೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨.೮ ಲಕ್ಷ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪೋಟು ದಿನಕ್ಕೆ ೮೦೦,೦೦೦ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ದಿಟ್ಟಂ
ದಿಟ್ಟಂ ಎನ್ನುವುದು ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ. ಲಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ದಿಟ್ಟಂಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂ ಹಿಟ್ಟು, ಗೋಡಂಬಿ, ಏಲಕ್ಕಿ, ತುಪ್ಪ, ಸಕ್ಕರೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಮತ್ತು ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ ಸೇರಿವೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಇದು ಸುಮಾರು ೧೦ ಟನ್ ಗ್ರಾಂ ಹಿಟ್ಟು, ೧೦ ಟನ್ ಸಕ್ಕರೆ, ೭೦೦ ಗೋಡಂಬಿ ಕೆಜಿ, ೧೫೦ ಕೆಜಿ ಏಲಕ್ಕಿ, ೩೦೦ ರಿಂದ ೫೦೦ ಲೀಟರ್ ತುಪ್ಪ, ೫೦೦ಕೆಜಿ ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ ಮತ್ತು ಲಡ್ಡು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ೫೪೦ ಕೆಜಿ.ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಟಿಟಿಡಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಟೆಂಡರ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಲಡ್ಡು
ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೭೫ ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಸ್ಥಾನಂ ಲಡ್ಡು
ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೭೫೦ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೋಡಂಬಿ, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಎಳೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ ಲಡ್ಡು
ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅರ್ಜಿತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಈ ಲಡ್ಡುವನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಡ್ಡುಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಲಡ್ಡುಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಟಿಡಿ ಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಡ್ಡುವಿನ ಶೆಲ್ಫ್ ಜೀವನವು ಸುಮಾರು ೧೫ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ
ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಬೋಧನಾ ದೇವತೆಯಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮೂಲಗಳ, ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಡಕಾಯಿತರು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅವರು ಈ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ರಕ್ಷಕನು ಗ್ರಾಮದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಎಂಬ ಪದವು ಗ್ರಾಮ "ಗ್ರಾಮ" ಮತ್ತು ದೇವತಾ, "ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ರೊಮೇನಿಯಾ
ರೊಮೇನಿಯಾ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ. ಅದರ ರಾಜದಧಾನಿ ಬ್ಯೂಖರೆಸ್ಟ್. ರೊಮೇನಿಯಾ ಉತ್ತರ ಅಟಲಾ೦ಟೈಕ್ ಟ್ರೀಟಿ ಸ೦ಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಮಾರ್ಚಿ ೨೪, ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪದೆಯಿತು.
ಹಾಸನಾಂಬೆ
ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಸನಾಂಬೆ ಎಂಬ ಮೂಲ ದೇವತೆಯಿಂದಲೇ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ಆ‌ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ದೇವಳದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ವರುಷದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪವು ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ವರುಷವಿಡೀ ಉರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ವರುಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ದೀಪಾವಳಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದು, ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಊರುಗಳಿಂದ ಜನರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ವರುಷದಲ್ಲಿ ದೇಗುಳವು ೯ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತೆರೆದಿದ್ದು, ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪುರಾತನ ಕಥೆಯು ಇದೆ.
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಹಾಸನ
ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತ ವರ್ಷ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ನಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದು ಎರಡೂ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು ೬೫ ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಾವು ಕಂಡರಿಯದ ಹಾಗೆ ರೂಪಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಆಮದುದಾರರು ಡಾಲರ್ಗೋಸ್ಕರ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದದ್ದು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯು ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಾರತ ದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆ,ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಕರೆನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಮೂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಫಲಿಸದ ಕಾರಣ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ರೂಪಾಯಿಯ ಕುಸಿತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.