cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸೊಲ್ಲಾಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ. ಹಿಂದೆ 'ಸೊನ್ನಲಿಗೆ'ಯಾಗಿದ್ದ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ.ಸೊಲ್ಲಾಪುರ (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಾಪುರ್‍) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಂಕ್ಷನ್. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಚಾದರಗಳು (ಬೆಡ್ ಶೀಟುಗಳು) ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಊರದೈವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ. ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ನಂದಿಧ್ವಜದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೀಡಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮುಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ದಿನವೂ ಅನೇಕರು ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೂಡಲಸಂಗಮ, ಕರ್ಮಾಲಾ, ಮತ್ತು ಬಾರ್ಶಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿವೆ. ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮಠಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ
ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಜರುಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸೋಳಾ ( ಹದಿನಾರು) ಮತ್ತು ಪುರ ( ಹಳ್ಳಿ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬೇಕು ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈಗಿನ ಸೊಲ್ಲಾಫುರದಲ್ಲಿ ಆದಿಲಪುರ, ಅಹಮದ್ ಪುರ, ಚಪಲದೇವ, ಫತೇಹ್ ಪುರ, ಜಾಮದಾರವಾಡಿ, ಕಲಜಾಪುರ, ಖದರಪುರ, ಖಂಡೇರ್‍ವಕಿವಾಡಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪುರ, ರಾನಾಪುರ, ಸಂದಾಲಪುರ, ಶೇಕ್ ಪುರ, ಸೋಲಾಪುರ, ಸೋನಲಗಿ, ಸೋನಾಪುರ ಮತ್ತು ವೈದಕ್ ವಾಡಿ ಎಂಬ ಹದಿನಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈಚೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಂಬಿಕೆ ನಿರಾಧಾರವಾದದ್ದು. ಕಾಮಟಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ, ಶಕೆ ೧೨೩೮ರ, ಯಾದವರ ಪತನದ ನಂತರದ ಕಾಲದ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರು ಸೋನಾಲಿಪುರ. ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಊರನ್ನು ಸೋನಾಲಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಬಾವಿಯಮೇಲಿನ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ ಊರಿನ ಹೆಸರು ಸಂದಾಲಪುರ ಎಂದಿತ್ತು.
ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಆಡಳಿತದಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಸಂದಾಲಪುರವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋನಾಲಪುರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ನ ಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸೋಲಾಪುರ ಎಂದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮುಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಶರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇದು ಶೋಲಾಪುರವಾಗಿ, ಈಗಲೂ ಶೋಲಾಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಈಗಿನ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮೊದಲು ಅಹಮದ್ ನಗರ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು. ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಇದು ಅಹಮದ್ ನಗರದ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಶಿ, ಮೋಹೋಲ್,ಮಧಾ, ಕರ್ಮಾಲಾ, ಇಂಡಿ, ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಮತ್ತು ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ಉಪವಿಭಾಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೊಲ್ಲಾಪುರ,ಬಾರ್ಶಿ, ಮೋಹೋಲ್, ಮಧಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಾಲಾ ಅಲ್ಲದೆ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಪಂಢರಪುರ ಮತ್ತು ಸಂಗೋಳಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮಾಲ್ಶಿರಸ್ ಉಪ-ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೬ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್‍ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ
ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ೧೯೩೦ರ ಮೇ ೯ರಿಂದ ೧೧ರವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿತ್ತು. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಥೆ ಇಂತಿದೆ.ಮೇ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಿಟಿಶರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದು ಸೊಲ್ಲಾಪುರಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಾದವು. ಪೋಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ಜನಜಂಗುಳಿ ಪೋಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಪೋಲೀಸರು ಮತ್ತಿತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೊಲ್ಲಾಪುರದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಹೂಡಿದರು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ, ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ನಗರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಜಾಜು, ಇತರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ೯ರಿಂದ ೧೧ರವರೆಗೆ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದರು.
ಅಂತೆಯೇ, ಭಾರತದ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೂ (೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ) ಈ ಊರಿನದು. ಗಾಂಧಿಯವರ ದಾಂಡಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಕೆಲ ತರುಣರು ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪುಣೆಯ ಹಿರಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಶ್ರೀ. ಅಣ್ಣಾಸಾಹೇಬ ಭೋಪಟ್ಕರ್‍ ೧೯೩೦ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೬ನೆ ತಾರೀಖು ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ತ್ರಸ್ತರಾದ ಬ್ರಿಟಿಶರು ಸೊಲ್ಲಾಫುರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಶಿಯಲ್ ಲಾ ಜಾರಿ ಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಮುಂದಾಳುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾಗರೀಕರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಧನಶೆಟ್ಟಿ, ಕುರ್ಬಾ ನ್ ಹುಸೇನ್, ಜಗನ್ನಾಥ ಶಿಂದೆ ಮತ್ತು ಕಿಸನ್ ಸಾರ್ದಾ ಇವರನ್ನು ಮಂಗಳವಾರ ಪೋಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯ ಇಬ್ಬರು ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಕೊಂದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ಮುಂದೆ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಯಮ್ ಆಗಿ, ಈ ನಾಲ್ವರನ್ನು ೧೯೩೧ರ ಜನವರಿ ೧೨ರಂದು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಾಲ್ವರು ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಗರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿ, ಈ ಜಾಗವನ್ನು ಹುತಾತ್ಮಾ ಚೌಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿಯ ಊರದೇವರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ. ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕರ್ಮಯೋಗ ದಿಂದ ದೈವತ್ವಕ್ಕೇರಿದ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದು, ವೀರಶೈವರ ಆಚಾರ್ಯ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು, ಅದ್ಬುತ ವಚನಕಾರ.
ಉಭಯಕವಿ ಕಮಲರವಿ ಎಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದ ರಾಘವಾಂಕನು ಸಿದ್ದರಾಮ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ,ಸಿದ್ದರಾಮನ ಮೇರುವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬರಗಾಲಪೀಡಿತ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರನು ೪೦೦೦ ಶಿವಶರಣರೊಂದಿಗೆ, ಕೆರೆಯನ್ನು ತೋಡಿದನು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆತ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿಯೇ ಸಜೀವ ಸಮಾಧಿಗೇರಿದನು.ಅವನ ವಚನಗಳನ್ನು ಡಾ.ಎಲ್.ಬಸವರಾಜುರವರು ಸಂಪಾದಿಸಿ 'ಸೋನ್ನಲಾಪುರದ ಸಂತ ಸಿದ್ದರಾಮನ ನಿಜ ವಚನಗಳು ', ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರವಾಸ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಂಢರಪುರ ಇಲ್ಲಿಂದ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಿಠೋಬ -ರಖುಮಾಯಿಯ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಪುರಂದರದಾಸರ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲ. ಇಲ್ಲಿಂದ ೩೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಮಠ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸೊಲ್ಲಾಪುರ (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಾಪುರ್‍) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಂಕ್ಷನ್. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಚಾದರಗಳು (ಬೆಡ್ ಶೀಟುಗಳು) ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಊರದೈವ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ. ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ನಂದಿಧ್ವಜದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಬೀಡಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮುಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ದಿನವೂ ಅನೇಕರು ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೂಡಲಸಂಗಮ, ಕರ್ಮಾಲಾ, ಮತ್ತು ಬಾರ್ಶಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಗತಿಪಥದಲ್ಲಿವೆ. ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮಠಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಲಬುರಗಿ
ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಾಸೋಹಿ ಮತ್ತು ಶರಣ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ
ಕಲಬುರಗಿಯ ಮಹಾ ದಾಸೋಹಿ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ದಿನಾಂಕ 11-03-1822, ಸೋಮವಾರದಂದು  ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು. ಬಳಿಕ ಅವರ ಸಮಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಅದುವೇ ಇಂದಿನ ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿನ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ. ಅವರ ದಾಸೋಹ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜನತೆಯ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಉಳಿಸಲು, ಅವರು ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದ ದಿನದಂದು ಪ್ರತಿವರ‍್ಶವು ರತೋತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 17 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ದಿವ್ಯಬಿಂಬಗಳಿರುವ ಅವಳಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಂದಿಕೋಲುಗಳ ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಜಾನಪದ ಕಲಾ ತಂಡಗಳ ಪ್ರದರ‍್ಶನ ಹಾಗೂ ಬಜನೆಯ ತಂಡದವರಿಂದ ಬಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಡ್ಡಪಲ್ಲಕಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ತಾನದ ಸುತ್ತ 5 ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಬಕ್ತರು ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ರತೋತ್ಸವ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರಿಗೆ ವಿಶೇಶವಾದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ವೇಳೆ ರತೋತ್ಸವ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ಸಂಸ್ತಾನದ ಪೀಠಾದಿಪತಿಗಳು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ರತೋತ್ಸವ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದೇವಸ್ತಾನದ ಸಂಕೀರ‍್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಅನುಬವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಶ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಿಂದ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಕುರಿತು ಚರ‍್ಚೆ, ಮಾತುಗಳು ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹಲವಾರು ಊರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಬಜನೆ ತಂಡಗಳಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ಬಜನೆ ಹಾಗೂ ಕೀರ‍್ತನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ, ಬಳೆ, ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಿದ ಬಗೆಯ ಜೋಕಾಲಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಹದಿನೈದು ದಿನದ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳೆಗಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಅರಳಗುಂಡಗಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಸಾವಿರಾರು ಬಕ್ತರು ಜೈಗೋಶವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ ಬಕ್ತಿಯಿಂದ ತೇರು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೇರು ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಹಾರಿಸುತ್ತ, ಜೈಗೋಶವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾ ಬಕ್ತಿ ಬಾವದ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸಾಗುವ ತೇರು ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ದೇವಸ್ತಾನದ ಸಂಕೀರ‍್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಸವಣ್ಣನ ಗುಡಿಯವರಿಗೂ ತಲುಪಿ ಮತ್ತೆ ದೇವಸ್ತಾನದ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.ಉಳಿದ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೆರೆಗು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದಲ್ಲದೇ ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಹೊರ ನಾಡಿನಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಕ್ತರು ಬಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿ, ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬರುವ ಬಕ್ತರಿಗೆ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹದ ಏರ‍್ಪಾಡನ್ನು ದೇವಸ್ತಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದ್ದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಕ್ತರು ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿಶ್ಟು ಬಾಗವನ್ನು ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ದಾಸೋಹಕ್ಕೆ ನೀಡಿ, ಅವರ ದಾಸೋಹ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಸೋಮವಾರ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ ಪೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸೋಮವಾರ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ವಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 3ನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪಕ್ಕದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಭಕ್ತರು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮೂಲಕ ಆಗಮಿಸಿ ಕಲಬುರಗಿಯ ಶರಣರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನಾರದ ವಿಜಯ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಮಳೂರು
ಆಡಿಸಿದಳು ಯಶೋದೆ ಜಗದೋದ್ಧಾರನ, ಜಗದೋದ್ಧಾರನಾ ಮಗನೆಂದು ತಿಳಿಯುತಾ ಆಡಿಸಿದಳು ಯಶೋಧಾ ಜಗದೋದ್ಧಾರನಾ.....
ಪುರಂದರ ದಾಸರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಗೀತೆ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ದಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಬಳಿ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಳೂರಿನ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ದಾಸರು ಈ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರೆನ್ನುತ್ತದೆ ಇತಿಹಾಸ.
ಕಣ್ವ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಜೋಳರ ಕಾಲದ ಹಲವು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಳೂರು, ಮಳ್ಳೂರು, ಮರಳೂರು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾರಂಗಧರನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೈಗಳು ಮೊಳೆತುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮೊಳತೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದೂ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊಳತೂರು, ಮಳೂರಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಪಡೆಯಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಪ್ರಮೇಯ ಎಂದೂ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ಪುರಾಣದ ರೀತ್ಯ ಅಪ್ರಮೇಯ ಎಂದರೆ ಪರಮೋಚ್ಚ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ವನವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ತ್ರೇತಾಯುಗಪುರುಷ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಮೇಯನ ಪೂಜಿಸಿದನೆಂದೂ ಅದಕ್ಕೇ ರಾಮಾಪ್ರಮೇಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ. 16 ಕೈಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಾದಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಮೂರ್ತಿಯ ಹಿಂಭಾದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ.
ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಇಲ್ಲಿ ದೇವತಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇವರೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಸಹ ಕೆಲಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಗವಾನನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರು.
ವರ್ಗ:ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್
ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಲೀಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೫ ಖಂಡಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ೪೬ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಲರ್‌ಶಿಪ್ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಕ್ಸೈಡ್ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಲೀಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ೯೯ ಪ್ರತಿಶತ ಸೀಸವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಐಎನ್‌ಜಿ ವೈಸ್ಯ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್‌ನ ೧೦೦% ಇಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೇ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಐ‌ಎನ್‌ಜಿ ವೈಶ್ಯ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೆಸರನ್ನು ಎಕ್ಸೈಡ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಂಪನಿಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು - ಶಾಮನಗರ (ಮದರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್) ಮತ್ತು ಹಲ್ದಿಯಾ, ತಮಿಳುನಾಡು ಹೊಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಎರಡು. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಕಂಪನಿ ಎಕ್ಸೈಡ್.
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಕಂಪನಿಯು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮೇಕರ್ಸ್ (ಈಸ್ಟರ್ನ್) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೫೩ ರಂದು ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯಿದೆ. ೧೯೧೩ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಕರು, ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವವರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕಂಪನಿ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ೧೯೧೬ ರಿಂದ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ (ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡದೆ) ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕಂ. (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದ ಕಂಪನಿಯ ನಡುವೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೨ ರಂದು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೮ ರ ಹೊಸ ಇನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಮೂಲಕ. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೫ ರಂದು ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಂಪನಿಯ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕಂಪನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೧೬ ರಿಂದ ಆಮದು ಮನೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಅದರ ನಂತರ, ಕಂಪನಿಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದು ಉಪ-ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಎಕ್ಸೈಡ್ ತನ್ನ ಯುಕೆ ಮೂಲದ ಪೋಷಕ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯಿಂದ ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ
ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕಂ. ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಸಿ‌ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಒ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೂಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಕಂಪನಿಯ (ಇ‌ಎಸ್‌ಬಿ‌ಸಿ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ -ಆಧಾರಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಇ‌ಎಸ್‌ಬಿ‌ಸಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಿ‌ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಒ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಿ‌ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಒ ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ "ಎಕ್ಸೈಡ್" ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಿ‌ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಒ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ, ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿ‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆಲಿಸಿತು, ಇದು ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಎಂಬ ೨೦೧೨ ರ ತೀರ್ಪುಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ "ಎಕ್ಸೈಡ್" ಹೆಸರಿನ ಸದ್ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮನವಿಯು ತೀರ್ಪಿನ ತಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ "ಎಕ್ಸೈಡ್" ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಇತ್ತು. ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಇತ್ಯರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಂಡವು. ಎಕ್ಸೈಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ "ಎಕ್ಸೈಡ್" ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಲು ಆಟೋಮೋಟಿವ್, ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್, ವಿ‌ಆರ್‌ಎಲ್‌ಎ, ಟೆಲಿಕಾಂ, ಯು‌ಪಿ‌ಎಸ್, ರೈಲ್ವೇಸ್, ರಕ್ಷಣಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಲೀಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್&ಡಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್&ಡಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಆರ್ & ಡಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಲೋಹಗಳು, ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶೀಕರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆರ್&ಡಿ ಮಹತ್ವವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
೧೯೧೬ - ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕಂ. (ಸಿ‌ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಒ) ಯುಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮನೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
೧೯೪೬ - ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಶಾಮನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೪೭ - ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೪೭ ರಂದು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮೇಕರ್ಸ್ (ಈಸ್ಟರ್ನ್) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧೯೪೭ - ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೋರೇಟೆಡ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಹಿಂದೆ ಎಕ್ಸೈಡ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್).
೧೯೬೯ - ಪುಣೆಯ ಚಿಂಚ್‌ವಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ.
೧೯೭೨ - ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೭೬ - ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಆರ್&ಡಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೮೧ - ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹಲ್ದಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ೧೯೮೮ - ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
೧೯೯೪ - ಹಿಟಾಚಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಜಪಾನ್‌ನ ಶಿನ್ ಕೋಬ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೆಷಿನರಿ ಕಂ. ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗ.
೧೯೯೫ - ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
೧೯೯೭ - ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹೊಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ.
೧೯೯೮ - ತಲೋಜಾ ಮತ್ತು ಕಂಜುರ್ಮಾರ್ಗ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಗಿಂಡಿ (ತಮಿಳುನಾಡು) ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ/ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಸೆಪಾ ಫಿಸ್ಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೧೯೯೯ - ಕ್ಯಾಲ್ಡೈನ್ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
೨೦೦೦ - ಸಿಂಗಾಪುರದ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಸ್ ಎಸ್ಇ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೦% ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ (ಸಿಲೋನ್) ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೪೯% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೨೦೦೩ - ಹರಿಯಾಣದ ಬವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಂಡ ಸ್ಥಾವರ.
೨೦೦೪ - ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ (ಸಿಲೋನ್) ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ೧೨.೫೦% ಇಕ್ವಿಟಿ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.
೨೦೦೫ - ಐಎನ್‌ಜಿ ವೈಶ್ಯ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ೫೦% ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ. ೨೦೦೭ - ಕ್ಯಾಲ್ಡೈನ್ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ೧೦೦% ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದ ೪೯% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
೨೦೦೭ - ಸಿ‌ಇ‌ಐ‌ಎಲ್ ಮೋಟಿವ್ ಪವರ್ ಪಿ‌ಟಿ‌ವೈ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಲ್ಲಿ ೨೬% ಷೇರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ.
೨೦೦೭ - ಟಂಡನ್ ಮೆಟಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೦% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
೨೦೦೮ - ಲೀಡ್ ಏಜ್ ಅಲಾಯ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
೨೦೦೯ - ಸಿ‌ಇ‌ಐ‌ಎಲ್ ಮೋಟಿವ್ ಪವರ್ ಪಿ‌ಟಿ‌ವೈ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳ ವಿನಿಯೋಗ.
೨೦೧೨ - ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರೂರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ವರ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೨೦೧೨ - ಈಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂ, ಯು‌ಎಸ್‌ಎ ನೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗ.
೨೦೧೨ - ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಇನ್ವರ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೨೦೧೨ - ಇ‌ಎಸ್‍ಪಿ‌ಇ‌ಎಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಟರಿಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ೪೯% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
೨೦೧೩ - ಐಎನ್‌ಜಿ ವೈಸ್ಯ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ ೨೬% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಟ್ಟು ೧೦೦% ಪಾಲನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು " ಎಕ್ಸೈಡ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ" ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಧುಮಗ
ಮಾನವ ಸಮಯ ಅದ್ವೈತ ಪರಿಶೋಧಿಸುವಾಗ ಯೂಡೋರ ವೆಲ್ಟಿ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ, ರಾಬರ್ ಮದುಮಗ, ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಮತ್ತು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಸಂಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಪದ ಮನುಷ್ಯ ಯೂನಿಯನ್ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
'ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಧುಮಗ' -೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ಚುಟುಕು-ಚಲನಚಿತ್ರ ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಚಿವಾಲಯದೊಳಗೆ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ -
ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆ
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ
'''ಡಾ. ಹರ್ಷವರ್ಧನ್''' ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜಗ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ
ಜಗ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ - ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸುಬ್ಬಿ ಸುಬ್ಬಕ್ಕ ಸುವ್ವಲಾಲಿ
ಸುಬ್ಬಿ ಸುಬ್ಬಕ್ಕ ಸುವ್ವಲಾಲಿ - ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಎನ್.ಎಸ್. ಧನಂಜಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಚಿ.ಎಸ್. ರವಿ ಬಾಬು ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಶ್ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ ರವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಪಾತ್ರ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ರಾಜಕೀಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ರಾಜಕೀಯ - ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶಿವಮಣಿ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪಿ.ಪಿ.ವರದರಾಜನ್.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು  	ದೇವರಾಜ್ ವಿಶಾಖ ಅನಂತನಾಗ್, ಅಭಿಜಿತ್, ಸದಾಶಿವ ಸಾಲಿಯಾನ         ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಹಂಸಲೇಖ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಕರು ಸುಂದರನಾಥ ಸುವರ್ಣ.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ದೇವದುರ್ಗ
ದೇವದುರ್ಗವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಸೂಗೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ (ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ), ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ವಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಗಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇವದುರ್ಗವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇ. 43 ಆಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇ. 50 ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಕೇವಲ ಶೇ. 36 ಇದೆ. ದೇವದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಇದೆ.
ಊಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ
ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮುಂದೆ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಎಂದು ಬರಲು ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯಾದ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಒಂದು ಉಪವಿಭಾಗ ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ {ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲು ಮರಳು} ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಇದು ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಇತಿಹಾಸ
ಗೂಗಲ್
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾವಿದೆ. ಇದು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಶರಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಶೂನ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನಾಧೀಶ ಶ್ರೀ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ತಪೋಗೈದ ಪುಣ್ಯ ಭೂಮಿ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಬರುವ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದನದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಕೃಷ್ಣ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಗಾಳಿಯು ನಿನ್ನದೆ ದೀಪವು ನಿನ್ನದೆ ಆರದಿರಲಿ ಬೇಳಕು ಎನ್ನುವ ಕವಿ ಸಾಲು ನೇನಪಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವದು ನೋಡಿದಾಗ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ದೈವ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಜನವರಿ ೧೪ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗದ ಜನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩ ಬಾರಿ ವೈಭವಯುತ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆ;ಪ್ರಭುರಾಯ ದೊರೆ
ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಊರಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಜನರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೆ ಮೂರೂ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು bridge ಮಾದರಿಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು
ಶಿಕ್ಷಣ
ವರ್ಗ:ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು ವರ್ಗ: ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಅರಬ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬ್ಯಾಂಕ್
• ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್
• ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗುಂಪು
• ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಿಎಲ್ಸಿ
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಕುವೈತ್
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸಿಲೋನ್
• ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ
• ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪರಿಬಾಸ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ರಹಸ್ಯಮಾಹಿತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದೇ 'ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ' (ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ; ಗ್ರೀಕ್ κρυπτός‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಸ್  ಅಂದರೆ "ಅವಿತುಕೊಂಡಿರುವ, ರಹಸ್ಯವಾದ" ಎಂದೂ ಮತ್ತು γράφω ಗ್ರಫೋ  ಅಥವಾ -λογία, -ಲೋಗಿಯ  ಎಂದರೆ "ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗಣಿತ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಳನುಸುಳಿದೆ. ATM ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪಾಸ್‌ ವರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ(=ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್) ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಶಾಬ್ದಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥ
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾದ ರಹಸ್ಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಓದಲಷ್ಟೇ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಗೂಢಲಿಪಿ ಎಂದರೆ ಸಾಧಾರಣ ಪಠ್ಯವನ್ನು((=plaintext)) ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಬರಹ ಅಥವಾ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸೈಫರ್‌ಟೆಕ್‌ಸ್ಟ್‌[[ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.  ]]  ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಕ್ರಿಯೆ ಅಂದರೆ ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗದ ಸೈಫರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಚ್ ಅನ್ನು ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಸಂಕೇತೀಕರಣ (=ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ಭಾಷೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದು) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸೈಫರ್ (=ಸಂಕೇತ) ಎನ್ನುವುದು (ಅಥವಾ cypher )  ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸಮೂಹ, ಅದು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಸಂಕೇತೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೈಫರ್‌ನ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೀ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಪರಿಮಾಣ (ಸಂದೇಶ ವಾಹಕನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ). ಕೀಗಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರಮುಖ, ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯತ್ಯಯ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೀಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಇದರ ಪಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ಅಧಿಕೃತ ದೃಢೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭದ್ರತೆಯಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡದೆಯೇ ಗೂಢ ಲಿಪಿ ಬರೆಯುವ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಓದುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಗ್ರಿಕೋಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಶಾಬ್ದಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥ
ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಗೆ ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಬರಹ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದನ್ನು ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಕೋಡ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಹಜ ಪಠ್ಯವನ್ನು (=ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌) (ಅಂದರೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪದ ಅಥವಾ ಪದ ಪುಂಜ) ಕೋಡ್ ಬಳಸಿ ಸಾಕೀತಿಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಲಾಗುವುದೆಂದು ಇದರರ್ಥ (ಉದಾ. attack at dawn ‌ಅನ್ನು apple pie ಎಂದು ಬರೆಯುವುದು) ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರವಾದ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಶ ಅಂಕಿತಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಉದಾ: Bronco Flight or Operation Overlord) ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿದ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಉತ್ತಮ ಕೋಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಭದ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸ್ಯೂಸ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಶಾಬ್ದಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥ
ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಲಜಿ  ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಡಿಲವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ US ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಬರಹದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಎಂದೂ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ  ಮತ್ತು ಅಂಥ ಬರಹದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥ ಕೊಡಲು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಲಜಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಲಜಿ ಯು (ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬರೆದಂತೆ) ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಎರಡನೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಎಂದೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ (ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಕಾರರು ರಚಿಸಿದ್ದು).
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಸಿಟಿಬಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಶಾಬ್ದಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನ ದತ್ತಾಂಶ, ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನಗಳು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಮೂನೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ (=ಗುಪ್ತ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಡಿಬಿಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಆಧುನಿಕ ಯುಗಾರಂಭಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯು ಗೌಪ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು (ಅದನ್ನು ಗೂಢ ಲಿಪೀಕರಣ ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು). ಇಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಲಾಗಿತ್ತೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕದ್ದೋದುವವರಿಗೆ, ರಹಸ್ಯ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲಿಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಸಂದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗೂಢಚಾರರು, ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಮುತ್ಸದ್ಧಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರು ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ಯತೆ(ಯತ್ನವಾಗಿ) ಕಾಪಾಡಲು ಗೂಢಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂದೇಶ ಭದ್ರತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಳುಹಿಸುವವರ/ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಗುರುತು ದೃಡೀಕರಣ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿಗಳು, ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರತಾ ಪರಿಗಣನೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಕಲಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಪ್ಯತಾ ವಿಷಯಗಳ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಡಾಯ್ಚ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಓದಲು ಬಾರದವರಿದ್ದುದರಿಂದ, ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ರಹಸ್ಯ ಲಿಪಿ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಕಾಗದ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಿಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಸ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೈಫರ್‌ಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಸೈಫರ್ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.ಇವು ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು(ಉದಾ. ಸರಳ ಸಾಮಾನ್ಯ 'hello world' ಎಂಬುದು 'ehlol owrdl' ಆಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸೈಫರ್‌ಗಳು, ಇವು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಇತರ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ಉದಾ. 'fly at once' ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಬದಲಿ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ 'gmz bu podf' ಆಗುತ್ತದೆ). ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಸರಳ ರೂಪಾಂತರವೂ ಉಪಕ್ರಮಶೀಲ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.. ಸೀಸರ್ ಸೈಫರ್ ಎಂಬುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರ್ಯಾಯ ಸೈಫರ್, ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪಠ್ಯ ರಚಿಸುವಾಗ ಇಂತಿಷ್ಟಾದ ನಂತರ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆಯ ಇಷ್ಟನೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅನವಶ್ಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೂ ಪಠ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ತೂರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಜನರಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸೇನಾ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಬೂಲಿಯನ್ ಆಲ್ಜೀಬ್ರದಲ್ಲಿನ EXCESS-3 ಶಿಫ್ಟ್ 3ರಂತಿರುವ ಕೋಡ್‌ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೀಬ್ರೂ ಸೈಫರ್‌‌ಗಳಿದ್ದುದರ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ (ca 1900 BCE) ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆ ಎನ್ನಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅಕ್ಷರಸ್ಥ ವೀಕ್ಷಕರ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿರಬಹುದೆಂದೂ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಂತರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಥಾನ ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯದಲ್ಲಿನ ಬೇಕರಿ ಅಡಿಗೆಯ ವಿವರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು
• ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಎನ್ಬಿಡಿ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಯಾವುದೇ ಅನನುಕೂಲವಾಗದಂತೆ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಮುಖೇನ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಮಸೂತ್ರ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಗಾರಿಕೆ(=ಸ್ಟೆಗನೊಗ್ರಫಿ)ಯೂ (ಸಂದೇಶದ ರಹಸ್ಯ ಪಾಲಿಸಲು) ಸಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ದಿಹೊಂದಿತು. ಗುಲಾಮರ ಬೋಳಿಸಲಾದ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾದ ಹಚ್ಚೆ - ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆದ ತಲೆಗೂದಲಿನಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಚ್ಚೆ - ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಸಂದೇಶವು ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹಿರೊಡೊಟಸ್‌ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗೋಚರ ಶಾಯಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚುಕ್ಕೆಗಳು(=ಮೈಕ್ರೊ ಡಾಟ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಅಂಕೀಯ ಜಲಚಿಹ್ನೆ (=ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್‌)ಗಳ ಬಳಕೆ ಮೊದಲಾದವು ಸ್ಟೆಗನೊಗ್ರಫಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಗೌಪ್ಯತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೈಫರ್‌ಗಳಿಂದ (ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ) ಮಾಡಿದ ಸೈಫರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಗಳು ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅರಬ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸ ಆಲ್-ಕಿಂಡಿಯಿಂದ (ಆಲ್‌ಕಿಂದುಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಆವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದ ನಂತರ ಅಂತಹ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲರಿಗೆ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಒಗಟುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿಪ್ಟೊಗ್ರಾಮ್ ನೋಡಿ) ಇಂದೂ ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಸೈಫರ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಈ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿ ಭೇದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಸೈಫರ್‌ನ್ನು 1467ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಯೋನ್ ಬತ್ತಿಸ್ಟ ಆಲ್ಬರ್ಟಿಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದ, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಆಲ್-ಕಿಂಡಿಗೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಇತ್ತು ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಂದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ (ಬಹುಶಃ ಪ್ರತೀ ಅನುಕ್ರಮ ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅಕ್ಷರದ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು) ವಿವಿಧ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು (ಪರ್ಯಾಯ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳು) ಬಳಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿದ್ದ ಸೈಫರ್ ಸಾಧನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಅದು ಅವನ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಯ ಭಾಗಶಃ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ವಿಗೆನೇರ್ ಸೈಪರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯು ಒಂದು ಕೀ ಪದ ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಬಳಸಿದ ಕೀ ಪದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಣೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 1800ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ವಿಸ್ತೃತ ಆವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಭೇದಿಸುವಂತಹುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಬೇಜ್ ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ.
ಅನೇಕ ಸೈಫರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ಕೌಶಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಭಾವೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆವರ್ತನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸದೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಸೈಫರ್‌ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡ ಕೀ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗೂಢಚರ್ಯೆ, ಲಂಚಗಾರಿಕೆ, ಕನ್ನಹಾಕುವಿಕೆ, ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಜ್ಞಾನಾಂಧರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕ. ಸೈಫರ್‌ನ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಸಂದೇಶ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿಬಂಧಕರು ಸೈಫರ್ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತವರೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಪಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಸುಭದ್ರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಥೈಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತಮ ಸೈಫರ್‌ಗೆ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಕೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಆಗಸ್ಟೆ ಕರ್ಕೋಫ್ಸ್ ಎಂಬಾತ 1883ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮವನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಕರ್ಕೋಫ್ಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲನಿಯಮಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಕ್ಲೌಡೆ ಶಾನನ್‌ ತನ್ನ ಶಾನನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ನಲ್ಲಿ — 'ದ ಎನಿಮಿ ನೋಸ್ ದ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಖಚಿತವಾಗಿ ಪುನಃನಿರೂಪಿಸಿದ.
ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೆರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಸ್ಕೈಟೇಲ್ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಸರಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಟಾದವರು ಸೈಫರ್‌ನ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟನಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು (ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೈಫರ್ ಗ್ರಿಲ್ಲಿಯಂತಹ ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಉಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು, ಇದನ್ನು ಸ್ಟೆಗನೊಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳು ಬಂದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಆಲ್ಬರ್ಟಿಯ ಸ್ವಂತ ಸೈಫರ್ ಡಿಸ್ಕ್, ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಟ್ರಿತೆಮಿಯಸ್‌ನ ಟಾಬುಲ ರೆಕ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ಸ್‌ನ ಮಲ್ಟಿ-ಸಿಲಿಂಡರ್ (ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ 1900ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಜೆರೀಸ್ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ.) 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಕೇತೀಕರಣ/ಅಸಂಕೇತೀಕರಣ ಸಾಧನಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕೃತಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು 20ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಎನಿಗ್ಮ'(=ನಿಗೂಢ) ಯಂತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ರೋಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳು. ಈ ಯಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ರಚನೆಯಾದ ಸೈಫರ್‌ಗಳು WWIರ ನಂತರ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು WWIIರ ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ರಚನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಸಂಕೇತ ಭಾಷಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಹಾಗಲ್ಲದೆ, ದ್ವಿಮಾನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ (=binary format) ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು; ಇದು ಹೊಸತು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದದ್ದು. ಹೀಗಾಗಿ ಸೈಫರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾಗಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ದ್ವಿಮಾನ ಬಿಟ್‌ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು) ಅವುಗಳು ನಡೆಸುವ ಕಾರ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಢಿಗತ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು (ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟ್‌ಗಳು) ನೇರವಾಗಿ ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೂ ನೆರವು ನೀಡಿದವು, ಇವು ಸೈಫರ್ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸಿದವು. ಆದರೂ ಉತ್ತಮ ಆಧುನಿಕ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೈಫರ್‌ನ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ (ಅಂದರೆ ವೇಗ ಮತ್ತು ಮೆಮೊರಿ ಅಥವಾ CPU ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಂತಹ ಕೆಲವು ಸೌಕರ್ಯಗಳು). ಇದನ್ನು ಭೇದಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೈಫರ್‌ಗೆ ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ (ಲಂಚಗಾರಿಕೆ, ಕನ್ನಹಾಕುವಿಕೆ, ಬೆದರಿಕೆ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ, ...) ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತಗೊಂಡವು.
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ 1970ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾರ್ಯವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯೂರಲಿಲ್ಲ. ಇವು ಕ್ರೂರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾರೂಢರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚರ್ಚ್‌ ಅಥವಾ ಇತರರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಟ್ರಿತೆಮ್ಯುಸ್‌ನ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ ನಿಷೇದಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ IBM ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಕ್ರಮಾವಳಿಯು 'ಫೆಡೆರಲ್ (US) ಡೇಟಾ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್' ಎಂದಾಯಿತು; ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಿಫ್ಫಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅವರ ಕೀ ಜೋಡಣೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ; ಹಾಗೂ RSA ಕ್ರಮಾವಳಿಯು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗಾರ್ಡ್ನರ್‌ನ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನಿಂದಲೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳ ಅಪವರ್ತನೀಕರಣ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಕೌಶಲಗಳು,ಅವುಗಳ ಕೀಗಳ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಗಾಢ. ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ತಂತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ (ಆದರೆ ಒನ್-ಟೈಮ್ ಪ್ಯಾಡ್ ನೋಡಿ); ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ, ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೆಲವು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತೊಂದರೆಗಳು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಕೆಲವು ಕೌಶಲಗಳು ಸುಭದ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳುಂಟು.
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಿವಿನ ಜೊತೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಆದ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆ ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ದಾಳಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಹಾಗಾಗಿ ಕೀ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕೀ ಅಳತೆಗಳೂ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪರಿಮಾಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಬಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ಈಗಾಗಲೇ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿರುವ ಈ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಬರಿಯ ಊಹಾಪೋಹಕ್ಕಿಂತ ಇದರ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ನಿಘಂಟು ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಮೂನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನಂತರ ಆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯು ಬದಲಾಯಿತು. ಈಗ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಸಂಯೋಜನೆಗಳು(=ಕಾಂಬಿನೇಟರಿಕ್ಸ್), ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಬೀಜಗಣಿತ, ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಮಿತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗಣಿತವನ್ನು ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉಪವಿಭಾಗವೂ ಹೌದು, ಆದರೆ ಇದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ, ಚತುರ ಹಾಗೂ ಹಾನಿಕರ ಪ್ರತಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ (ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನೋಡಿ) ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು (ಉದಾ. ಸಿವಿಲ್ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) ತಟಸ್ಥ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. (ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ).
ಆಧುನಿಕ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೆಚ್ಚಿನದಕ್ಕಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.
ಸಾಮ್ಯತೆಯ-ಕೀ ಬಳಸುವ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ
ಕಳುಹಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಕೀಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಅತಿವಿರಳವಾಗಿ, ಕೀಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ) ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಾಮ್ಯತೆಯ-ಕೀ (=ಸಿಮ್ಮೆಟ್ರಿಕ್-ಕೀ) ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. 1976ರ ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಗುಪ್ತಲಿಪೀಕರಣ ಮಾತ್ರ ಜನತೆಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಸಾಮ್ಯತೆಯ-ಕೀ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಆಧುನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟಿಯ ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಸೈಫರ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ಸಾಕಾರ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಆಗಿ ಒಂದು ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಗಾತ್ರದ ಸೈಫರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಅನ್ನು ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಆಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಂದೇಶಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಒಂದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನುಕ್ರಮ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳು ಅವಶ್ಯಕ. ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದ್ಋಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಡೇಟಾ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ (DES) ಮತ್ತು ಆಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ (AES) ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸೈಫರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು. ಇವು US ಸರಕಾರದಿಂದ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾನಕಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. (AESನ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ DESನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು.). ಅಧಿಕೃತ ಮಾನಕವಾಗಿ ಅದು ಸಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ, DES (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಣಗೀಕ್ಋತಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಭದ್ರವಾದ ಟ್ರಿಪಲ್-DES ರೂಪಾಂತರ) ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. DESನ್ನು ATM ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇ-ಮೇಲ್ ಗೌಪ್ಯತೆ ವರೆಗಿನ ವಿವಿಧ ಅನ್ವಯಗಳ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ರಿಮೋಟ್‌ ಪ್ರವೇಶದವರೆಗೂ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ರೂಪಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿವೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ ವಿಭಾಗ ಗಮನಿಸಿ.
'ಬ್ಲಾಕ್' ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಕೀ ಘಟಕಗಳ ಉದ್ದ ಸಮೂಹವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಪ್ಲೇನ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಗೆ ಒನ್-ಟೈಮ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ನಂತೆ ತುಂಡು-ತುಂಡಾಗಿ (=bit-by-bit) ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಜತೆಯಾಗಿತ್ತವೆ. ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೈಫರ್ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೋಪ್ಯ ಕೀಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್ ಎಂದರೆ RC4; ವಿಭಾಗ:ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು; ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೋಡಿ.
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಮೂರನೇ ಪ್ರಕಾರಗಳು. ಅವು ಯಾವುದೇ ಪರಿಮಾಣದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದದ ಹ್ಯಾಶ್‌ನ್ನು ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಆಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಾಳಿಕಾರನು ಒಂದೇ ಹ್ಯಾಶ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ಎರಡು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರ. MD4 ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆ, ಇದು ಈಗ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ; MD4ನ ಪ್ರಬಲ ರೂಪಾಂತರವಾದ MD5 ಸಹ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಆದರೆ ಈಗ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. U.S. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯು MD5-ರೀತಿಯ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹ್ಯಾಶ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು. SHA-0 ಎಂಬುದು ಏಜನ್ಸಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಲೋಪವಿದ್ದ ಕ್ರಮಾವಳಿ. ಅಧಿಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬಂದ ಮತ್ತು MD5ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದುದು SHA-1, ಆದರೆ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದರ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. SHA-2 ವರ್ಗವು SHA-1ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು "NISTನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ನ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ" ಹೊಸ ಮಾನಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು "ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದುದು" ಎಂದು U.S. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಧಿಕಾರವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ 2012ರಲ್ಲಿ SHA-3 ಎಂಬ ಹೊಸ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ಧೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮೆಸೇಜ್ ಅಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ಕೋಡ್‌ಗಳು (MACs) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳಂತಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವಾಗ ಹ್ಯಾಶ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ರಹಸ್ಯ ಕೀಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಒಂದು ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶಗಳ ಗುಂಪು ಬೇರೆಬೇರೆ ಕೀಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಿರುವ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂದೇಶದ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ರಚನೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಓದಲು ಒಂದೇ ಕೀಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹೊಂದಿಕೆಯಿರುವ ಸೈಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಕೀ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅನನುಕೂಲ. ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನ ಜೊತೆಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೀಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಪ್ರತೀ ಸೈಫರ್‌ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸಹ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಕೀಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಡಲು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೀ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಎರಡು ಗುಂಪಿನ ಮಧ್ಯೆ ರಹಸ್ಯ ಕೀಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಲು ಉಂಟಾಗುವ ತೊಂದರೆ ಏನೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸುಭದ್ರ ಚಾನೆಲ್‌ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬೀಜ-ವೃಕ್ಷ ನ್ಯಾಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ.
1976ರ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಿಫ್ಫಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ಮಾನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಕೀ  ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ  ಕೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೇರೆಬೇರೆ ಕೀಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಕೀಯ ('ಖಾಸಗಿ ಕೀ') ಗಣನೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಕೀಗೆ ('ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ') ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡೂ ಕೀಗಳನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರಸಂಬಂಧವಿರುವ ಜೊತೆಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಕಾನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಇದು ನವೋದಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧಾಕ್ಷರಗಳ ಬದಲಿ ಬಳಸುವಿಕೆಯು ಹೊರಬಂದ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾದ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿದೆ".
ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀಯು ಮುಕ್ತ ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆ ಖಾಸಗಿ ಕೀ ಮಾತ್ರ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ಯನ್ನು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ರಚನೆಗೂ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ರಹಸ್ಯ ಕೀ ಯನ್ನು ಅದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಓದುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಫ್ಫಿ-ಹೆಲ್ಮಾನ್ ಕೀ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಗಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಡಿಫ್ಫಿ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮಾನ್ ತೋರಿಸಿದರು.
1978ರಲ್ಲಿ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರಿವೆಸ್ಟ್, ಆದಿ ಶಾಮಿರ್, ಮತ್ತು ಲೆನ್ ಅಡ್ಲೆಮ್ಯಾನ್ ಇವರು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ RSAಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.
ಸಾಮ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜೇಮ್ಸ್ H. ಎಲ್ಲಿಸ್‌ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ GCHQನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು ಎಂಬುದು 1997ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಡಿಫ್ಫಿ-ಹೆಲ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು RSA ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳೆರಡೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದವು (ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಲ್ಕೋಮ್ J. ವಿಲಿಯಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫೋರ್ಡ್ ಕಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ).
ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಕ್ರಮಾವಳಿಯಾಗಿ ಡಿಫ್ಫಿ-ಹೆಲ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು RSA ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ಮೊದಲಿನದು ಎಂದಾಗುವುದರ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕ್ರಾಮರ್-ಶೌಪ್ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಎಲ್ಗಾಮಲ್ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಎಲಿಪ್ಟಿಕ್-ಕರ್ವ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ವಿಭಾಗ:ಸಾಮ್ಯವಿಲ್ಲದ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಹಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ; ಅವುಗಳೆರಡೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸುವುದು ಸುಲಭ ಆದರೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಖೋಟಾ ಸಹಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಡಬಹುದು; ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಥ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿವೆ: ಒಂದು ಸಹಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ರಹಸ್ಯ ಕೀಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಥವಾ ಸಂದೇಶದ ಹ್ಯಾಶ್ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ), ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಶೀಲನೆ ಗಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಹಿಯ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲು ತಾಳೆಯಾಗುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀಯನ್ನು ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. RSA ಮತ್ತು DSA ಇವೆರಡೂ ಸಹಿ ಕ್ರಮಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀ ಆಧಾರರಚನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಯ (ಉದಾ SSL/TLS, ಹಲವಾರು VPNಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತಹ "ಕಷ್ಟ" ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಅಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, RSA ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯು ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಅಪವರ್ತನೀಕರಣ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ, ಡಿಫ್ಫಿ-ಹೆಲ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು DSA ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಎಲಿಪ್ಟಿಕ್ ಕರ್ವ್ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯು ಎಲಿಪ್ಟಿಕ್ ಕರ್ವ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಗುಣಾಕಾರ ಮತ್ತು ಘಾತಗಳಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಲಾಕ್ ಸೈಫರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕೌಶಲಕ್ಕಿಂತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೀ ಗಾತ್ರಗಳಿಗಿಂತ, ಇವು ಇನ್ನೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ವೇಗದ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹೊಂದಿಕೆಯಿರುವ-ಕೀ ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿರುವ ಕೀಯನ್ನು ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕೀಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸಹಿ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹ್ಯಾಶ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹ್ಯಾಶ್ ಮಾತ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಹಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಲೋಪದೋಷ ಅಥವಾ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅಂಥ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಗುಪ್ತ ಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಉದ್ಧೇಶ.