ಉತ್ಪಲ್_ದತ್
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ದತ್ ಅವರು ಅಜೀವಪರ್ಯಂತ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಸಿಪಿಐಎಂ ಅಥವಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ನ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ವಾಮಪಂಥೀಯ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಂಗ ಕೃತಿ"ಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಬಂಗಾಳಿ ರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ. ದತ್ ಅವರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಪರವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 1965 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ದತ್ ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಲವು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ನಾಟಕವಾದ ಕಲ್ಲೋಲ್ (ಅಲೆಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು) ಎನ್ನುವುದು 1946 ರ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿ ದಂಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಮಿನರ್ವ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಗೃಹಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಈ ನಾಟಕದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಸಂದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರವು ಭೀತಿಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ನಾಟಕವು ಮಿನರ್ವದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಂಡ ದತ್ ಅವರ ನಾಟಕವಾಯಿತು. 1968 ರಲ್ಲಿ ಮಾನುಶೆರ್ ಅಧಿಕಾರೆ (ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಅನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಿತ ನಾಟಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಬಂಗಾಳಿ ರಂಗಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು, ದತ್ ಸಮೂಹವು ಥಿಯೇಟರ್ ಅನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತೊರೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಮಿನರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮೂಹದ ಕೊನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಈ ನಂತರ, ಸಮೂಹವು ಹೊಸ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವಂತೆ 'ಪ್ಯೂಪಲ್ಸ್ ಲಿಟಲ್ ಥಿಯೇಟರ್' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದತ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯವು ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವರು ರಸ್ತೆಗಳು ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಅಥವಾ ಅಲಂಕರಣಗಳಿಲ್ಲದೇ ಅಗಾಧ ಜನಸಮುದಾಯದ ಎದುರು 'ಪೋಸ್ಟರ್' ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹಂತವು ಭಾರತೀಯ ಬೀದಿ ನಾಟಕವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಬಹು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಬಂಗಾಳಿ ಜಾನಪದ ನಾಟಕ ರೂಪವಾದ ಜಾತ್ರಾ ಅಥವಾ ಯಾತ್ರಾ ಪಾಲಾ  ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಅವರು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಜಾತ್ರಾ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ನಟಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಜಾತ್ರಾ ತಂಡವನ್ನು ಸಹ ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಜಾತ್ರಾ ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ತೆರೆದ- ರಂಗ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದು ಅವರ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. 1970 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್, ದುಸ್ವಪ್ನೇರ್ ನಗರಿ (ದುಸ್ವಪ್ನದ ನಗರ), ಎಬಾರ್ ರಾಜರ್ ಪಾಲಾ  (ರಾಜರ ಪ್ರವೇಶ) ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದರೂ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್-ಪರ, ಮಾಜಿ-ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರ ವಿರುದ್ದ 1963 ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಕ್ರಸ್ಚೆವೈಟ್ಗಳು ನೀಡಿದ ನೈಜ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಲೌಹಾ ಮಾನಬ್  (ಕಬ್ಬಿಣದ ಮನುಷ್ಯ) ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1965 ರಲ್ಲಿ ಅಲಿಪೋರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯೂಪಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ನವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಜೈಲುವಾಸವು ಬಂಡಾಯದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ನಾಟಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಪೈಗಮೋಲಿಯನ್ ಆಧರಿಸಿದ ಟೈನರ್ ಟೋಲೋರ್  (ಲೋಹದ ಕತ್ತಿ), ದುಸ್ವಪ್ನೇರ್ ನಗರಿ  (ದುಸ್ವಪ್ನಗಳ ನಗರ), ಸ್ಕೋಟ್ಸ್‌ಬೊರೆ ಬಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು 1931 ರಸ್ಕೋಟ್ಸ್‌ಬರೋಹ್ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಾನುಷೇರ್ ಓಧಿಕಾರೆ  (ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು), ಸೂರ್ಯ-ಶಿಖರ್  (ಸೂರ್ಯನ ಹುಡುಕಾಟ) (1978), ಮಹಾ-ಬಿದ್ರೋಹ  (ಮಹಾ ದಂಗೆ) (1989), ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌ನ ಅಂತ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಲಾಲ್ ದರ್ಗೋ  (ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ) (1990) (ವಿನಾಶದ ಕೆಂಪು ದೇವತೆ) ಮತ್ತು ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದದ  ಜನಾತರ್ ಆಫೀಮ್  (ಜನರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ), (1990) ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ದತ್ ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಾಟಕಗಳು, 15 ಪೋಸ್ಟರ್ ನಾಟಕಗಳನ್ನು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಜಾತ್ರಾ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಸಾವಿರಾರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, 60 ಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಈ ಜೊತೆಗೆ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್, ಗಿರೀಶ್ ಘೋಷ್, ಸ್ಟೈಸ್ಲೇವ್ಸ್‌ಕಿ, ಬ್ರೆಚ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಟಕಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಚ್ಟ್ ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರು. ದತ್ ಅವರು ಮೇಘ್ (1961) a ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್, ಘೂಮ್ ಬಾಂಗರ್ ಗಾನ್  (1965), ಯುವ ಬಂಗಾಳ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಜಾರ್  (ಬಿರುಗಾಳಿ) (1979), ಬೈಸಾಕಿ ಮೇಘ್  (1981), ಮಾ  (1983) ಮತ್ತು ಇಂಕಿಲಾಬ್ ಕೇ ಬಾದ್  (1984) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ದತ್ ಅವರು 1993 ರ 19 ನೇ ಆಗಸ್ಟ್‌ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.