cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ವಿಠ್ಠಲ
ದಂತಕಥೆ
ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟ ಮಹಾರ್ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷುಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಇತರ ದಂತಕಥೆಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹೀಪತಿಯು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥ ಪಾಂಡುರಂಗಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಠ್ಠಲನು ಜನಾಬಾಯಿಯಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತರಿಗೆ ಮನೆ ಗುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುವಂತಹ ಅವರ ದೈನಂದಿನದ ಮನೆಗೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಠ್ಠಲನು ಸೇನಾ ಕ್ಷೌರಿಕನ ನೆರವಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದನೆಂಬುದನ್ನು ಅವನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅರಮನೆಗೆ ಬರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಸೇನಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಬೀದರ್‌ನ ರಾಜನು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದನು. ತನ್ನ ವಿಠ್ಠಲನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇನಾನು ತಲ್ಲೀನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನ ಸೇವೆಮಾಡಲು ವಿಠ್ಠಲನೇ ಸೇನಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದನು, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಸೇನಾ ಪಾರಾದನು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯು ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜವಂಶದ ಧಾನ್ಯದ ಗೋದಾಮಿನ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂತ ದಾಮಾಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಚಿನ್ನವಿರುವ ಒಂದು ಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನು ಬಂದನು. ವಿಠ್ಠಲನ ನಾಮವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗೋರಾನಿಂದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗೋರಾ ಕುಂಭಾರನ ಮಗುವನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನು ಹೇಗೆ ಸಚೇತನಗೊಳಿಸಿದನೆಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ವರ್ಗ:ವಾರಕರೀ ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕೃಷ್ಣನ ಶಿರೋನಾಮೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳು ವರ್ಗ:ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಸಾಂಬ (ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ)
ಸಾಂಬಾ ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗ. ಅವನ ಮೂರ್ಖ ಚೇಷ್ಟೆಯು ಯದುವಂಶವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. [3]
ಆರಂಭಿಕ ಪೂಜೆ
ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮಥುರಾ ಬಳಿಯ ಮೋರಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೋರಾ ವೆಲ್ ಶಾಸನದಿಂದಾಗಿ ಐದು ವೃಷ್ಣಿಯ ವೀರರ (ಬಲರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು, ಸಾಂಬ) ಆರಾಧನೆಗೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅವರ ಮಗನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾನ್ ಸತ್ರಾಪ್ ರಾಜುವುಲಾ ಬಹುಶಃ ಸತ್ರಾಪ್ ಸೋಡಸ ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿಯ "ಬಹುಶಃ ವಾಸುದೇವ ಐದು ಯೋಧರ" ಚಿತ್ರ ಈಗ ಮಥುರಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೋರಾ ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಜನನ
ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಸಾಂಬನ ಜನನದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಲ್ಲ ಹೆಂಡತಿಯರು ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ತಾನು ಮಾತ್ರ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಜಾಂಬವತಿ ಅಸಂತೋಷಗೊಂಡಳು. ಅವಳು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊದಲನೆಯ ಮಗನಾದ ಸುಂದರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಂತಹ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋದಳು. ಈ ಮಗನು ಯದುವಂಶದ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಮಗುವು ಶಿವನ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯ  ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಪಮನ್ಯು ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಋಷಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಅವನು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು- "ಒಮ್ಮೆ ತಲೆಬುರುಡೆ ಮತ್ತು ದೊಣ್ಣೆ ಹಿಡಿದು ನಂತರ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಕೇವಲ ನೀರಿನಿಂದ ಬದುಕಿ ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಿವನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮುಂದೆ ( ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ) ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ದೇವರ ಅರ್ಧ-ಸ್ತ್ರೀ, ಅರ್ಧ ಪುರುಷ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡು ವರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೇಳಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಜಾಂಬವತಿಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕರುಣಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಸಾಂಬನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನಿಗೆ ಸಾಂಬ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವನ ರೂಪವು ಕೃಷ್ಣನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಂಬವತಿಯು ಸಾಂಬ, ಸುಮಿತ್ರ, ಪುರುಜಿತ್, ಶತಜಿತ್, ಸಹಸ್ರಜಿತ್, ವಿಜಯ, ಚಿತ್ರಕೇತು, ವಸುಮಾನ್, ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಕ್ರತುವಿನ ತಾಯಿ. ಆಕೆಗೆ ಸಾಂಬನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮದುವೆ
ಸಾಂಬನು ಕೃಷ್ಣನ ಕುಲವಾದ ಯಾದವರಿಗೆ ಕಂಟಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದನು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕುಮಾರನ ತಂಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಳು. ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಅವಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅನೇಕ ರಾಜಕುಮಾರರು ಬಂದರು. ಸಾಂಬನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಬಯಸಿದನು. ಅವನು ಅವಳ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಕುರು ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಕುರು ಹಿರಿಯರು ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕಿದರು.
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಪುನಹ ಏರ್ಪದಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯು ಆ ಪುರುಷನಿಗೆ ಸೇರಿದವಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕುಮಾರ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂಬನ ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕುಮಾರರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕುಖ್ಯಾತ ಸೋದರಳಿಯನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಬಲರಾಮ ಅವನನ್ನು ಜಾಮೀನು ಮಾಡಲು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಕುರುಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಬಲರಾಮನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ದುರ್ಯೋಧನನು ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದನು. ಬಲರಾಮನು ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಸಾಂಬನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಕುರುಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದನು. ಮದುವೆಯನ್ನು ವೈಭವದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹತ್ತು ಜನ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.
ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಶಾಪ
ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ, ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ವರಾಹ ಪುರಾಣವು ಕೃಷ್ಣನ ಕೆಲವು ಕಿರಿಯ ಹೆಂಡತಿಯರು ಸಾಂಬನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಪತ್ನಿ ನಂದಿನಿ ಸಾಂಬನ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಧರ್ಮನಿಂದೆಯ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಾರದ ಋಷಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ಮತ್ತು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ದರೋಡೆಕೋರರಿಂದ ಅಪಹರಿಸುವಂತೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು.
ಕಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಾ ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿಗಳನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕುಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ತನ್ನ ನೋಟವನ್ನು ಬಳಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ನೋಯಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ಕಾರಣ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಒಂದು ದಿನ, ಸಾಂಬನು ನಾರದ ಋಷಿಯನ್ನು ಅವನ ನೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಕೀಟಲೆ ಮಾಡಿದನು. ಋಷಿಯು ಅವಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಸಾಂಬಾಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವನು ಸಾಂಬಾನನ್ನು ತನ್ನ ಮಲತಾಯಿಗಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಸ್ನಾನದ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ದೂರು ಕೊಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಮಗ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು ದುಃಖಿತನಾದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವಂತೆ ಶಪಿಸಿದನು. ಸಾಂಬನು ತಾನು ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಾರದನಿಂದ ತಾನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನೆಂದು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವಸರದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಟ್ಟನು. ಶಾಪವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಅವನು ಸಾಂಬನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು.
ಸಾಂಬ ಪುರಾಣವು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಾಂಬನ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಂತರ ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಯನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಋಷಿಯಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾದ. ನಂತರ ಅವರು ಮುಲ್ತಾನ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದ ಚಂದ್ರಭಾಗದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮಿತ್ರವನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಣಮುಖರಾದರು. ಸಾಂಬನು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ತೀರದ ಬಳಿಯ ಮಿತ್ರವನದಲ್ಲಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಮೂಲ ಕೋನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮುಲ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮುಲ್ತಾನ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಎರಡನ್ನೂ ಮೊದಲು ಕಶ್ಯಪಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋನಾರ್ಕ್ ಬಳಿ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಅವನನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿದನು. ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಈ ದಿನವನ್ನು ಪೌಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ೧೦ನೇ ದಿನದಂದು ಸಾಂಬ ದಶಮಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾದವ ಕುಲದ ನಾಶ
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಾರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ೧೦೦ ಮಕ್ಕಳು, ಕೌರವರು ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಪಾಂಡವರೂ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಾರಿಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು ಎಂದು ಅವನು, ಅವನ ನಗರ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ಅವಳು ಶಪಿಸಿದಳು. ಕೃಷ್ಣನು ಶಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಮೌಸಲ ಪರ್ವ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದು ೩೬ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಶಾಪವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈಗ ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಯಾದವ ಕುಲದ ಯುವಕರು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಮತ್ತು ಭೋಗವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಬಾ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ದ್ವಾರಕಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ದೂರ್ವಾಸ, ವಶಿಷ್ಟ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಇತರ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಬಾನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ತಮಾಷೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಕ್ರೋಧದ ಭರದಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಾ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜನಾಂಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೋಲ್ಟ್ ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಪದಂತೆ ಮರುದಿನ ಸಾಂಬಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಲಾಕೆಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಯುವಕರು ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ರಾಜ ಉಗ್ರಸೇನನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಉಗ್ರಸೇನನು ಸಾಂಬನಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಪುಡಿಯಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಿ ಪ್ರಭಾಸ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಪುಡಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎರಕ ಹುಲ್ಲಿನ ಉದ್ದನೆಯ ಜೊಂಡುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ನಂತರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾದವರು ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಅದೇ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆ ಕಾದಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೈಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾದವರು ಎರಕ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿದರು ಅದು ಕಬ್ಬಿಣದಷ್ಟೇ ಬಲಶಾಲಿ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೋಲ್ಟ್ ಇಡೀ ಯಾದವ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೋಲ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತುಂಡನ್ನು ಮೀನು ನುಂಗಿತು. ಅದೇ ಮೀನನ್ನು ಜಾರ ಎಂಬ ಬೇಟೆಗಾರ ಹಿಡಿದನು. ಅವನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮೀನಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು. ಅದು ಒಂದು ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಬಾಣದ ತಲೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹರಿತಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳ ತುದಿಗೆ ಅಂಟಿಸಿದನು. ಬೇಟೆಗಾರ ಜಾರನು ಕೃಷ್ಣನ ಭಾಗಶಃ ಗೋಚರಿಸುವ ಎಡ ಪಾದವನ್ನು ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಬಾಣವನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಬಾಣವು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ‍ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹುಸ್ನಾ ಬಾಯಿ
ಹುಸ್ನಾ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಹುಸ್ನಾ ಜಾನ್ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ೨೦ರ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್ ನ ಒಂದು ಠುಮ್ರಿ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಖಯಾಲ್, ಠುಮ್ರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾ ಗಾಯಕಿ ಎಂಬ ತಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತಳು. ಆರಂಭಿಕ 1900s ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪುನರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಇತರ ಗಾಯಕರನ್ನು ದಾವಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ಠಾಕೂರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮಿಶ್ರಾ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾರಂಗಿ ವಾದಕ ಪಂಡಿತ ಶಂಭುನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ, ಮತ್ತು ಅವಳ ತಪ್ಪ ಗಾಯಕಿ, ಬನಾರಸ್ ನ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಚೊಟೆ ರಾಮದಾಸ್ ಜಿ ಅವರ ಬೋಧನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿ ಬಾಯಿಯು ಭರ್ತೇಂದು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸಮಕಾಲೀನನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಕೊರ್ಸನು ತನ್ನ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಆಕೆಯ ಠುಮ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಬ್ಜೆರೆಸ್ ಆಫ್ ಠುಮ್ರಿ, ಮಧು ತರಂಗ್ (ಶರ್ಮ, 2012) ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕೂಡ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಂಪೋಸ್ ಮಾಡಿದ ಗೀತ್ ಗೋವಿಂದ್ ಗೆ ಜೈದೇವ್. ಅವಳನ್ನು ಅದೇ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಬತಿ ಮತ್ತು ಬಾಡಿ ಮೋತಿ ಬಾಯಿ, ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಠುಮ್ರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾ ಎಂಬ ಕಲೆಯ ಒಡೆಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದಂತೆ, ಬಾಯಿಯನ್ನು ' ಸರ್ಕಾರ್ ' ಅಥವಾ ' ಪಾಳೆಯಗಾರನ್ ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ರಾಜಕೀಯ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂ. ಕೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು ಉತ್ತರ_ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಶಿಯ ಮೂಲಕ (ಆಧುನಿಕ ವಾರಣಾಸಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ನೈನಿತಾಲ್ ನ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (1920 – 22) ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ, ಬಾಯ್ ಗ್ಯಾಲ್ ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಹಾಡುಗಾರರನ್ನು ಹಾಡುವ ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು ಇದರ ಬದಲು. ಇದು ಈ ಗಾಯಕರ ಗೌರವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವರ ಕೆಲಸವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತದನಂತರ ಚರಕಾ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅಂಬ್ಸ್ಟಾರ್ ನ ಲೈಂಗಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಪಿಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ತವ್ನ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು, ಆ ವೃತ್ತಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯದ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ತಾವಾಫ್ಸ್ ನ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಯಿ ' ತವಹ್ ಸಭಾ ' (ಸೌಜನ್ಯದ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಕಾಶಿ) ರಚಿಸಿದರು. ಸಭಾ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣ, ವರವಧು ವಿವೇಚಾನ್, (ಸಾಹಿತ್ಯ ಸದನ್, ಅಮೃತಸರ, 1929) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು.
ಜೋನ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತೋರಗಢದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಜೀವನದಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಬಾಯಿ ತನ್ನ ಸಹಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಂಕೋಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಗೌರವಿಸದ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವರು. ತಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಅವಳು ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬನಾರಸ್ ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತವ್ಹರೆ ಗಾಯಕಿಯಾದ ವಿಧ್ಯಾಧಾರಿ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತವಾಫ್ಸ್ ಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದಳು. ಇದು ತವಾಯ್ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಬಾಯಿ ನೋಡಿದರು. ಇತರ ತವಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕೆ ಭಾರತೀಯವಲ್ಲದ ಸರಕುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು
ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು
ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಭೂಮಿಯ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ.ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಉದ್ದನೆಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಾಗರದಾಳದಲ್ಲಿವೆ. ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಗಲ ೨೦೦ ರಿಂದ ೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ೪೦೦೦ ಮೀ. (೧೩೦೦೦ ಅಡಿ). ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಮಹಾ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಡಿಲ್ಲೇರಾ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಲ್ಲೇರಾ ಆಸ್ಸಿಡೆಂಟಲ್ ಎಂದು ಈ ಎರಡು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹೆಸರು. ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗಿವೆ. ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಚಿಲಿ, ಪೆರು, ಬೊಲಿವಿಯ, ಕೊಲೊಂಬಿಯ, ಇಕ್ವೆಡೋರ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಈ ಏಳು ದೇಶಗಳು. ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಏಷ್ಯಾದ ಹೊರಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾದ ಅಕೊನ್‌ಕಾಗುವಾ ೬೯೬೨ ಮೀ. ( ೨೨,೮೪೧ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಎಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ಚಿಂಬೊರಾಜೋ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಶಿಖರವು ಭೂಮಿಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ಭೂಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಡೆಸ್, ಚಿಲಿ, ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯ ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಮಧ್ಯ ಆಂಡೆಸ್ ಹಾಗೂ ವೆನೆಜುವೇಲಾ ಮತ್ತು ಕೊಲೊಂಬಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಉತ್ತರ ಆಂಡೆಸ್ ಎಂದು ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಅರೂಬಾ, ಬೊನೈರ್ ಮತ್ತು ಕುರಕಾವ್ ದ್ವೀಪಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಉತ್ತರದಂಚಿನ ಶಿಖರಗಳಾಗಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಟೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ತಟ್ಟೆಗಳ ಸರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಹಲವಾರು ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. thumb|left| thumb|left|ಮಧ್ಯ ಆಂಡೆಸ್
ವಾತಾವರಣ
ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವು ಸ್ಥಾನ, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಿಂದ ಇರುವ ದೂರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಡೆಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನವಿದ್ದು ಮಳೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಮಳೆ ಸಹ ಬಲು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಮಾವೃತ ಕೊಟೊಪಾಕ್ಸಿ ಶಿಖರದ ಕೆಲ ಮೈಲಿಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿಯೇ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿವೆ. ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪರ್ವತಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ ಸಹ ಹುದುಗಿದೆ.
ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯ
ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಬಲು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಮಾರು ೩೦೦೦೦ ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦೦ ತಳಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆಡೆ ಕಾಣವು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಇಂದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿವೆ. ಕೊಲೊಂಬಿಯದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಶಮನವಾದ ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಔಷಧಿಯ ಮೂಲವಾದ ಸಿಂಖೋನಾ ಮರಗಳು ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳ ಕೊಡುಗೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ತಂಬಾಕು ಗಿಡ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಸಹ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾದವು.
ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ
320|right|thumb|ಆಂಡೀಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ 250px|thumb|left|ಆಂಡೆಸ್‌ನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಕಾಕ್-ಆಫ್-ದ-ರಾಕ್ ಹಕ್ಕಿ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೬೦೦ ತಳಿಗಳ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ೧೭೦೦ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ೬೦೦ ಬಗೆಯ ಉರಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ೪೦೦ ತಳಿಗಳ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಲಾಮಾಗಳು ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವ ಪ್ರಾಣಿ. ಇವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಪಳಗಿಸಿ ಭಾರ ಹೊರಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳ ತುಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಸಹ ಮಾನವನಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಲಾರ್ಧದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಯಾದ ಆಂಡೀಯನ್ ಕಾಂಡರ್ ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು
ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ
ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ (माला सिन्हा) (ಜನನ: 11 ನವೆಂಬರ್‌ 1936), ನೇಪಾಳಿ ಜನಾಂಗ ಮೂಲದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. 1950ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಿಡಿದು, 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಲವು ವಿಕ್ರಮ ಸಾಧನೆಯ ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾದರು. ಪ್ಯಾಸಾ (1957), ಧೂಲ್‌ ಕಾ ಫೂಲ್‌  (1959), ಅನಪಢ್‌  (1962), ಹಿಮಾಲಯ್‌ ಕಿ ಗೋದ್‌ ಮೇಂ  (1965), ಆಂಖೇಂ (1968) ಹಾಗೂ ಮರ್ಯಾದಾ (1971) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಜೈ ವೈಷ್ಣೊ ದೇವಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ, ಜೋಗ್‌ ಬಿಯೊಗ್‌ ಮತ್ತು ಧೂಳಿ ಎಂಬ ಬಂಗಾಳೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ನಟಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಶಾಲಾ ನಾಟಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಿಕೆ ಮಾಲಾರನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಖ್ಯಾತ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅರ್ಧೇಂದು ಬೋಸ್‌, ಮಾಲಾರ ತಂದೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು, ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ 'ರೋಷನಾರಾ ' (1952)ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಟಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಗಿನ ಗಾಯಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕಾಶವಾಣಿ (ಆಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ)ಗಾಗಿ ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಃ ತಮಗಾಗಿಯೂ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮಾಡಲು ಮಾಲಾಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 1957ರಲ್ಲಿ, ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಖ್ಯಾತ ನಟ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುರುದತ್‌ (ಗೀತಾ ದತ್‌ರ ಪತಿ) ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ಯಾಸಾ ದ ತಾರಾಬಳಗಲ್ಲಿ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ಮಧುಬಾಲಾರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಬಡ, ವಿಫಲ ಕವಿಯ (ಗುರುದತ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ) ಬದಲಿಗೆ, ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತನನ್ನು (ಪೋಷಕ ನಟ ರಹಮಾನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ‌) ವಿವಾಹವಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯ ಮಾರ್ಮಿಕ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಮಾಲಾ ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೇರು ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿ, ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.
ಪ್ಯಾಸಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಯಶ್‌ ಚೋಪ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧೂಲ್‌ ಕಾ ಫೂಲ್ ‌(1959)ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು. ನಾಟಕದಂತಹ ಕಥಾಹಂದರವುಳ್ಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಾಯಕಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ನಟಿಸಿದ 'ಪರವರಿಶ್‌', 'ಫಿರ್‌ ಸುಬಹ್‌ ಹೋಗೀ', 'ಮೈಂ ನಶೇ ಮೇಂ ಹ್ಞೂಂ', 'ಲವ್‌ ಮ್ಯಾರೀಜ್‌', 'ಬಹುರಾನೀ', 'ಅನಪಢ್‌', 'ಆಸರಾ', 'ದಿಲ್‌ ತೇರಾ ದೀವಾನಾ', ಗುಮರಾಹ್‌, 'ಆಂಖೇಂ', 'ಹರಿಯಾಲೀ ಔರ್‌ ರಾಸ್ತಾ', 'ಹಿಮಾಲಯ್‌ ಕೀ ಗೋದ್‌ ಮೇಂ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದವು. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರ ತಾರಾ ಮೌಲ್ಯವೂ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಗುಮರಾಹ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ನಟಿಸಿದ 1960ರ ದಶಕದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ನಾಯಕನಟರ ಮೌಲ್ಯದಷ್ಟೇ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಾರಾಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ದೃಢತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಹೊಸ ನಟರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಖ್ಯಾತ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸುವಾಗ, ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಸಮನಾದ ತಾರಾ ಮೌಲ್ಯವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಧರ್ಮೇಂದ್ರ, ಸುನಿಲ್‌ ದತ್‌, ಸಂಜಯ ಖಾನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಹಲವು ನಟರೊಂದಿಗೆ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ತಾವು ನಟಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹಳಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ನಾಯಕ ನಟರ ಹೆಸರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
1966ರಲ್ಲಿ, ಮೈತಿಘರ್‌ ಎಂಬ ನೇಪಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲೆಂದು ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ನೇಪಾಳ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಂದು ನೇಪಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭದೆಶೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ತೋಟದ ಮಾಲೀಕ ಸಿ. ಪಿ. ಲೊಹಾನಿ ಎಂಬೊಬ್ಬರು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ, ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರ ಆಶೀರ್ವಾದೊಂದಿಗೆ, ಮಾಲಾ ಸಿ. ಪಿ. ಲೊಹಾನಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಈ ಜೋಡಿಯದ್ದು ಅತಿ-ದೂರದ ಬದುಕಿನ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಲೊಹಾನಿ ಕಾಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಉದ್ದಿಮೆ-ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಾಲಾ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರತಿಭಾರೊಂದಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ನಂತರವೂ ಮಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ನೇಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಲಾ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾಲಾ ಉತ್ತಮ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಒಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1977ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಬಿತಾ, ಮಾಲಾರ ಕೊನೆಯ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್‌ ಮಲ್ಲಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಕಮಲ್‌ ಹಾಸನ್ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಿಳಾಪರ ಪ್ರಬಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳ ಮನಮೋಹಕ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಮೌಲ್ಯ ನಟರ ತಾರಾ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಿತ್ತು. ಧೂಲ್ ಕಾ ಫೂಲ್‌, ಅನಪಢ್‌ , ಫಿರ್‌ ಸುಬಹ್‌ ಹೋಗೀ , ಹರಿಯಾಲಿ ಔರ್‌ ರಾಸ್ತಾ , ದಿಲ್ ತೇರಾ ದೀವಾನಾ , ಬಹುರಾನಿ , ಆಸರಾ , ದೋ ಕಲಿಯಾಂ , ಗುಮರಾಹ್‌ , ಆಂಖೇಂ , ಹಿಮಾಲಯ್ ಕೀ ಗೋದ್‌ ಮೇಂ , ಮರ್ಯಾದಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು  ಭಾರೀ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದವು.
ಅವರು ನಟಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ 1964ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜಹಾಂ ಆರಾ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಮೇರುನಟಿ ಮೀನಾ ಕುಮಾರಿ ತಮಗೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. '''ತಾವು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕುರಿತು ಮೀನಾಜಿಗೆ ಸಂಶಯವಿತ್ತು. ನಾನು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿಸಿತು. ನನಗೆ ಉರ್ದು ಗೊತ್ತಿರದ ಕಾರಣ ನಾನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೋಗುವೆನಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂಬುದು ಮೀನಾರಿಗೆ ಭರವಸೆಯಿತ್ತು. ಮುಮ್ತಾಜ್‌ ಮಹಲ್‌ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಉರ್ದು ತರಗತಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ 'ತಹಜೀಬ್' ಕಲಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ‌  ರಣಜಿತ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವೈಭವೋಪೇತ ಸೆಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ ತಾಪಮಾನ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.ಆದರೆ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮದನ್‌ ಮೋಹನ್‌ರ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಸಂಗೀತ ಸದಾ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ. ಹಲವು ಭಾವಗೀತೆಯಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅದಾಗಿತ್ತು'' ".
ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾಗಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಪೋಷಕನಟಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 1994ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಝಿದ್‌ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರ ಕೊನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಲಾರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಆಸಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ, ತಮ್ಮ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿದರೂ, ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಭಾರ ತಂದೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವಿದ್ದರೂ ಪುತ್ರಿ,ಅಷ್ಟೇನು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ಇಂದು ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತ ಪತಿ ಹಾಗೂ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಸಿನ್ಹಾರೊಂದಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
ಧೂಲ್‌ ಕಾ ಫೂಲ್‌ (1959), ಬಹುರಾನೀ  (1963), ಜಹಾಂ ಆರಾ  (1964), ಹಿಮಾಲಯ್‌ ಕೀ ಗೋದ್‌ ಮೇಂ  (1965) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ-ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ನಟನೆಗಾಗಿ ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ದಕ್ಕಿದವು. ಆದರೆ, ಹರಿಯಾಲೀ ಔರ್‌ ರಾಸ್ತಾ (1962), ಅನಪಢ್‌  (1962), ಗುಮರಾಹ್‌  (1963) ಹಾಗೂ ಆಂಖೇಂ  (1967) ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಪಾತ್ರಗಳಿದ್ದರೂ ಅವರ ನಟನೆಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ. 1976ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜಿಂದಗೀ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜೀವ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಅವರ ನರೆಗೂದಲುಳ್ಳ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದರೂ, ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಒಂದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿಲ್ಲ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ಆಗ 2004 ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಮ್‌ ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನಗಳು ದೊರಕಿದವು.
ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ನೇಪಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಜನರು ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳಿ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:1936ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜನರು ವರ್ಗ:ನೇಪಾಳಿ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Tabasco.JPG/220px-Tabasco.JPG|thumb| ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ನ ಬರ್ಗಿಯನ್ಸ್ಕಾ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ ಮೇಲಿರುವ ತಬಾಸ್ಕೊ ಮೆಣಸು ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು(ತಬಾಸ್ಕೊ ಪೆಪ್ಪರ್) ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಮ್ ಫ್ರೂಟೆಸೆನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಜಾತಿಯ  ವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೆಣಸಿನ ವಿನೆಗರ್‌ನ ನಂತರ ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ತಬಾಸ್ಕೊ ಕರಿಮೆಣಸು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಸಿ''. ಫ್ರುಟ್ಸೆನ್ಸ್'' ತಳಿಗಳಂತೆ, ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಸ್ಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪೊದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೊನಚಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಸೆಂ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಹಳದಿ-ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೊವಿಲ್ಲೆ ಮಾಪಕದ ಶಾಖದ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಬಸ್ಕೋ ದರವು ೩೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೫೦,೦೦೦ದಷ್ಟು ಇದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಏಕೈಕ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿರದೆ, ರಸಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ಸಿ. ಫ್ರುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಜಾತಿಯ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಂತೆ, ತಬಾಸ್ಕೊ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೂಡ ಬಲಿತಾಗ ಅವುಗಳ ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೇತಾಡುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಬಾಸ್ಕೊ ಪೆಪ್ಪರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ತಂಬಾಕು ಮೊಸಾಯಿಕ್ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಬಲಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿರೋಧಕ ವಿಧವನ್ನು ( ಗ್ರೀನ್‌ಲೀಫ್ ಟಬಾಸ್ಕೊ ) ಸುಮಾರು ೧೯೭೦ರವರೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಕೃಷಿ
ತಬಾಸ್ಕೊ ಮೆಣಸುಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಿತ್ತಳೆ ತದನಂತರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತವೆ. ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ನಂತರ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಲು ಸುಮಾರು ೮೦ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಬಾಸ್ಕೊ ಸಸ್ಯವು ೧.೫ಮೀ(೬೦ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ, ಕೆನೆ ಅಥವಾ ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಮೇಲ್ಮುಖ-ಆಧಾರಿತ ಹಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ತಬಾಸ್ಕೊಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೀಜಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನವು ೨೫-೩೦°C ಯ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ತಾಪಮಾನವು ೧೦°C ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕೊನೆಯ ಹಿಮದ ನಂತರ ಎರಡು ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಹವಾಮಾನವು ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಬಂದಾಗ ಮೆಣಸುಗಳು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ತಾಪಮಾನವು ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯ ತಾಪಮಾನವು ೧೫°C ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಇದು ಹಣ್ಣಿನ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವತ್ತಾದ, ಹಗುರವಾದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಆಮ್ಲೀಯ (pH ೫.೫-೭.೦) ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರಿದಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮೆಣಸುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬೆಳೆಗಾರರು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಂಜಕ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
೧೯೦೧
ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೦೧
೧೯೦೩
೧೯೦೩ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ೩ನೆಯ ವರ್ಷ.
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೯೦೩
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ
೨೭ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ೧೮೦ ಮಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ೨೦೦೯ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ನೇ ಸಾಲಿನ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ನಗದು ಬಹುಮಾನ ಹಾಗೂ 20 ಗ್ರಾಂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
೧. ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣೆ
೨.ಕ್ರೀಡೆ
೪.ಸುಗಮಸಂಗೀತ
೫.ಮಾಧ್ಯಮ
೬.ಕನ್ನಡ	ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು
೭.ಸಂಕೀರ್ಣ
೮.ನೃತ್ಯ
೯.ಹೊರನಾಡ /ಹೊರದೇಶ ಕನ್ನಡಿಗರು
೧೦.ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ
೧೧.ಸಿನಿಮಾ/ರಂಗಭೂಮಿ
೧೨.ವಿಜ್ಞಾನ
೧೩.ಆಡಳಿತ
೧೪.ಕೊಪ್ಪಳ	ಕಲೆ/ಚಿತ್ರಕಲೆ
೧೫.ಶಿಕ್ಷಣ
೧೬.ಚಲನಚಿತ್ರ
೧೮.ಮೈಸೂರು	ಸಮಾಜಸೇವೆ
೧೯.ಕಿರುತೆರೆ
೨೦.ಮೈಸೂರು	ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ
೨೧.ಜಾನಪದ
೨೨.ಯಕ್ಷಗಾನ
೨೩.ವೈದ್ಯಕೀಯ
೨೪.ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
೨೬.ಸಂಘ/ಸಂಸ್ಥೆ
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೯ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
-#-	ಹೆಸರು--	ಜಿಲ್ಲೆ	-- ಕ್ಷೇತ್ರ
1	ಡಾ.ಉಲ್ಲಾಸ ಕಾರಂತ	ಉಡುಪಿ	ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣೆ
2	ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎಂ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	-"-
3	ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಮಸಗಿ	ಗದಗ	ಕೃಷಿ
4	ಹನುಮಂತಪ್ಪ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಕಾರಗಿ	ಹಾವೇರಿ	-"-
5	ಸಿ. ಆರ್. ಸೋರಗಾವಿ	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
6	ಎ.ಅಶ್ವಿನಿ(ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ)	ಉಡುಪಿ	ಕ್ರೀಡೆ
8	ಬಿ.ಟಿ.ನಾಗರಾಜ್	-"-	-"-
9	ಕಾಶೀನಾಥ್ ನಾಯಕ್	-"-	-"-
10	ವಾಮನ ಶೆಣೈ	-"-	-"-
11	ರೆಬೇಕಾ ಜೋಸ್	-"-	-"-
12	ಭರತ್ ಚೆಟ್ರಿ	-"-	-"-
13	ಧನಂಜಯ	-"-	-"-
14	ಅಶ್ವಿನಿ ಪೊನ್ನಪ್ಪ(ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ)	ಕೊಡಗು	-"-
15	ವಿಕಾಸಗೌಡ(ಡಿಸ್ಕಸ್ ಥ್ರೋ)	ಹಾಸನ	-"-
16	ಕೆ ಆರ್ ಶಂಕರ್ ಅಯ್ಯರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"- 17	ಶಿವಾನಂದ ಹೊಂಬಳ (ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ)	ಗದಗ	-"-
18	ಕಲ್ಲಪ್ಪ ರಾಮಪ್ಪ ಪಿಚೇಲಿ	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
19	ಎಚ್ ಆರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ	ಹಾಸನ	-"-
20	ಕಂಬಳ ಗುರಿಕಾರ ಬಿ ಶಾಂತಾರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ	ಉಡುಪಿ	-"-
21	ಪ್ರಮೀಳಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪ	ಕೊಡಗು	-"-
22	ಗೋಪಾಲ ಖಾರ್ವಿ	ಉಡುಪಿ	-"-
23	ಡಾ.ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ	ಬೆಂಗಳೂರು	ಸಾಹಿತ್ಯ
24	ಡಾ.ಒ.ಎಲ್.ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ	ಮೈಸೂರು	-"-
25	ಬಿ.ಆರ್.ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್	ಕೋಲಾರ	-"-
26	ಡಾ.ಲತಾ ರಾಜಶೇಖರ್	ಮೈಸೂರು	-"-
27	ಡಾ.ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ	ಧಾರವಾಡ	-"-
28	ಡಾ.ನೀಲಗಿರಿ ತಳವಾರ	ಗದಗ	-"-
29	ಡಾ.ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ	ಧಾರವಾಡ	-"-
30	ಡಾ.ದುರ್ಗಾದಾಸ್	ಬಳ್ಳಾರಿ	-"-
31	ಡಾ.ಡಿ.ಎ.ಶಂಕರ್	ಮೈಸೂರು	-"-
32	ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	-"-
33	ಬಿ.ಆರ್.ಛಾಯಾ	ಬೆಂಗಳೂರು	ಸುಗಮಸಂಗೀತ
34	ಲಹರಿ ವೇಲು	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
35	ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜ್	ತುಮಕೂರು	-"-
36	ಶಾಂತಪ್ಪ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಹಡಪದ	ಯಾದಗಿರಿ	-"-
37	ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
38	ಪಿ.ತ್ಯಾಗರಾಜ್	ರಾಮನಗರ	ಮಾಧ್ಯಮ
39	ಹುಣಸವಾಡಿ ರಾಜನ್(ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
41	ಮಹೇಂದ್ರ ಮಿಶ್ರಾ(ಟಿವಿ9)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
42	ಗಂಗಾಧರ ಮೊದಲಿಯಾರ್(ಪ್ರಜಾವಾಣಿ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
44	ಪಿ. ತ್ಯಾಗರಾಜ್ (ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ)	ರಾಮನಗರ	-"-
45	ಬಿ. ಸಮೀವುಲ್ಲಾ(ಉದಯ ಟಿ.ವಿ.)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
46	ನಾಹಿದ್ ಅತಾಉಲ್ಲಾ(ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
47	ಎಸ್ ರಾಜೇಂದ್ರನ್(ದಿ ಹಿಂದೂ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
48	ಸೋಮಶೇಖರ ಕವಚೂರು (ಈ ಟಿವಿ)	ರಾಯಚೂರು	-"-
49	ಹಮೀದ್ ಪಾಳ್ಯ(ಸುವರ್ಣ ಟಿವಿ)	ಹಾಸನ	-"-
52	ಎ ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ (ಅಂಕಣಕಾರ)	ದೆಹಲಿ	-"-
53	ಆರ್ ಟಿ ಮಜ್ಜಗಿ	ಹಾವೇರಿ	-"-
54	ನೀನಾ ಗೋಪಾಲ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
55	ಗಣಪತಿ ಹೊನ್ನಾನಾಯಕ ಹಿಚ್ಕಡ್	ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ	ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು
56	ಎ.ಸಿ.ಮಾದೇಗೌಡ	ಮಂಡ್ಯ	-"-
58	ಕ್ರಿಸ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ	ಬೆಂಗಳೂರು	ಸಂಕೀರ್ಣ
60	ಎಂ ಬಿ ಪುರಾಣಿಕ್	ಬೆಂಗಳೂರು
61	ಎಸ್ ಷಡಕ್ಷರಿ	ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ	-"-
62	ಅರುಣ್ ರಾಮನ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
63	ಸುಧಾಕರ ಪೈ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
64	ಸ್ನೇಕ್ ಶ್ಯಾಂ	ಮೈಸೂರು	-"-
65	ಬಾಬು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
66	ಸುಧಾ ಬರಗೂರು	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
67	ಎಚ್.ಎಂ.ವೀರಭದ್ರಸ್ವಾಮಿ ಹಿಮ್ಮಡಿಹಳ್ಳಿ ಹಲಗೂರು	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
68	ಟಿ.ಎಂ.ರೇವಣ ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ	ಬಳ್ಳಾರಿ	-"-
69	ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿ	ಬೆಂಗಳೂರು	ನೃತ್ಯ
70	ಎಂ.ಎಸ್.ಶಾಂತಲಾ	ಬಳ್ಳಾರಿ	-"-
72	ಸುಜಾತ ರಾಜಗೋಪಾಲ್	ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ	-"-
71	ಜಿಲಾನ್ ಬಾಷಾ	ಬಳ್ಳಾರಿ	-"-
73	ಶ್ರೀಧರ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್	ಯು.ಎಸ್.ಎ. ಹೊರನಾಡ /ಹೊರದೇಶ ಕನ್ನಡಿಗರು
74	ಎಂ. ಬಿ. ನಲವಡಿ	ಯು.ಎಸ್.ಎ. -"-
76	ಈಶ್ವರ ಬಿದರಿ	ಮುಂಬಯಿ	-"-
77	ಅಗ್ರಹಾರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ	ದೆಹಲಿ	-"-
78	ಮನೋಹರ ಎಂ. ಕೋರಿ,	ಮುಂಬಯಿ	-"-
79	ಡಾ. ಎನ್. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ	ಮಲೇಶಿಯಾ	-"-
80	ಡಾ. ಜಿ. ಟಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ	ಯು.ಎಸ್.ಎ. -"-
81	ಕೆ. ಆರ್. ರೇಣು (ದೆಹಲಿ ವಾರ್ತೆ)	ನವ ದೆಹಲಿ	-"-
82	ಡಾ: ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಓರೆಕೊಂಡಿ	ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ	-"-
83	ಡಾ. ಸಂಗಮೇಶ್ ಸವದತ್ತಿ ಮಠ	ಬೆಳಗಾವಿ	ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ
84	ಡಾ. ಎ. ವಿ. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ	ಮೈಸೂರು	-"-
85	ಎಂ. ಎಸ್. ಉಮೇಶ್	ಬೆಂಗಳೂರು	ಸಿನಿಮಾ/ರಂಗಭೂಮಿ
86	ವಿ ರವಿಚಂದ್ರನ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
87	ಮಲ್ಲಿಕ್ ಸಾಬ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
88	ಯಶವಂತ ಸರ್‌ದೇಶಪಾಂಡೆ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
894	ಕಮಲವ್ವ ರಾಮಪ್ಪ ಜಾನಪ್ಪಗೋಳ್	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
90	ಶಿವನಗೌಡ ಕೋಟಿ (ಪಾರಿಜಾತ)	ಬಿಜಾಪುರ	-"-
91	ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ (ಚನ್ನಗಿರಿ)	ದಾವಣಗೆರೆ	-"-
92	ಗೀತಾರಾಣಿ ಚಿಮ್ಮುಲ್	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
93	ರಂಗಯ್ಯ	ತುಮಕೂರು	-"-
94	ಅಶೋಕ ಬಸ್ತಿ	ಹಾವೇರಿ	-"-
95	ಮೈಲಾರಪ್ಪ ಬಿನ್ ಮಲ್ಲಯ್ಯ	ತುಮಕೂರು	-"-
96	ದೇವದಾಸ ಕಾಪಿಕಾಡ್	ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ	-"-
97	ಎನ್. ಎಸ್. ರಾಜಾರಾಂ	ಬೆಂಗಳೂರು	ವಿಜ್ಞಾನ
98	ಎಸ್. ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಮಾಂಬಳ್ಳಿ	ಚಾಮರಾಜನಗರ	ಆಡಳಿತ
99	ಸುಧಾಕರರಾವ್	ದೆಹಲಿ	-"-
100	ನಾರಾಯಣಪ್ಪ ಶೀನಪ್ಪ ಚಿತ್ರಗರ, ಕಿನ್ನಾಳ	ಕೊಪ್ಪಳ	ಕಲೆ/ಚಿತ್ರಕಲೆ
101	ಎಂ. ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
102	ವಿ. ಬಿ. ಹಿರೇಗೌಡರ್	ದಾವಣಗೆರೆ	-"-
103	ಅಶೋಕ್ ಗುಡಿಗಾರ (ಶಿಲ್ಪಿ)	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	-"-
104	ನಾಡೋಜ ನಾಗಣ್ಣ ಬಡಿಗೇರ	ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ	-"-
105	ಎ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ	ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ	-"-
106	ಜಂಬುಕೇಶ್ವರ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರ)	ಮೈಸೂರು	-"-
107	ಎಸ್. ಪಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ (ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರ)	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
108	ಬಳ್ಳಕೆರೆ ಹನುಮಂತಪ್ಪ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	ಶಿಕ್ಷಣ
109	ವಿದ್ಯಾಕರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
110	ಡಾ. ಅನಂತಕುಮಾರ್ ಸ್ವಾಮೀಜಿ	ಮಂಡ್ಯ	-"-
111	ಪ್ರೊ. ಆಯಪ್ರಕಾಶ್‌ಗೌಡ	ಮಂಡ್ಯ	-"-
112	ಡಾ. ರಮೇಶ್ ಅಗಡಿ	ಗುಲ್ವರ್ಗಾ	-"-
113	ಪ್ರೊ. ಶಿವರುದ್ರ ಕಲ್ಲೋಳಕರ್	ಬಿಜಾಪುರ	-"-
114	ಪ್ರೊ. ಹೆಚ್.ಟಿ. ರಾಥೋಡ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
115	ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಪಿ. ರಂಗನಾಥ್	ದಾವಣಗೆರೆ	-"-
116	ಡಾ. ಎಂ. ಕೆ. ಶ್ರೀಧರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"- 117	ಕೆ. ವಿ. ಗುಪ್ತಾ (ನಿರ್ಮಾಣ)	ಬೆಂಗಳೂರು	ಚಲನಚಿತ್ರ
119	ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ (ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟನೆ)	ಮಂಡ್ಯ	-"-
120	ರಮೇಶ್ ಭಟ್ (ನಟನೆ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
122	ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾನ್ ಎಂ.ವಿ. ವೀರಪ್ಪ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	ಶಾಸ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ
123	ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ ಶಿವಪ್ಪಗಾದಗಿ	ಬೀದರ್	-"-
124	ಪಂಡಿತ ಕೈವಲ್ಯಕುಮಾರ್ ಗುರವ (ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ	ಧಾರವಾಡ	-"-
125	ಕು. ಶಕ್ತಿ ಪಾಟೀಲ (ಆಂಧ ಕಲಾವಿದೆ)	ಧಾರವಾಡ	-"-
126	ಗವಾಯಿ ಶ್ರೀ ನಿಂಗಪ್ಪ ಡಂಗಿ	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
127	ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್	ಬೆಂಗಳೂರು	ಕಿರುತೆರೆ
128	ಎಸ್. ವಿ. ಶಿವಕುಮಾರ್	ಬೆಂ. ಗ್ರಾಮಾಂತರ	-"-
129	ರವಿಕಿರಣ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
131	ಎನ್. ರಾಮಾನುಜ (ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ)	ಮೈಸೂರು	ಸಮಾಜಸೇವೆ
132	ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ರಾವ್	 	-"-
133	ಚನ್ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಕೇರಿ	ಹಾವೇರಿ	-"-
134	ಡಾ ಶಿವಾಹಳಿ	ಬಿಜಾಪುರ	-"-
135	ಎಂ.ಸಿ. ಪಂಕಜ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
136	ಫಾದರ್ ಆಂಬ್ರೋಜ್ ಪಿಂಟೋ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
137	ಬ್ಲಡ್ ಕುಮಾರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
138	ಎಂ. ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್ (ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
139	ಸಾ.ನ. ಮೂರ್ತಿ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	-"-
140	ದಯಾನಂದ ಪೈ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
141	ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಅರಸ್	ಮೈಸೂರು	ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ
142	ಡಾ ಜಿ.ಎಂ. ಹೆಗಡೆ ( ಧಾರವಾಡ )	ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ	-"-
143	ಚಂದ್ರಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು	ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು	-"-
144	ಮಾಸ್ಕೇರಿ ಎಂ.ಕೆ. ನಾಯಕ್	ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ	-"-
145	ಸೂತ್ರಂ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ (ಗಣಿ) (ಆಗಮ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
146	ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಪೈ	ಉಡುಪಿ	-"-
147	ರೇಣುಕಪ್ಪ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	-"-
148	ಆರ್. ಶಿವಣ್ಣ (ವಚನ ಗಾಯನ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
149	ಡಾ ಶ್ರೀರಾಮ ಇಟ್ಟಣ್ಣವರ	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	ಜಾನಪದ
151	ಯುಗಧರ್ಮ ರಾಮಣ್ಣ	ದಾವಣಗೆರೆ	-"-
152	ಡಾ ಜಿ.ವಿ. ದಾಸೇಗೌಡ	ಮಂಡ್ಯ	-"-
153	ಜಿ.ಪಿ. ಜಗದೀಶ್	ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು	-"-
154	ಮಲೆಯೂರು ಗುರುಸ್ವಾಮಿ	ಚಾಮರಾಜನಗರ	-"-
155	ಮಂಜವ್ವ ಜೋಗತಿ	ಬಳ್ಳಾರಿ	-"-
156	ಬೋವಿ ಜಯಮ್ಮ ವೈಫ್‌ಆಫ್ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ	ಚಿತ್ರದುರ್ಗ	-"-
157	ಸಂಬಣ್ಣ ಪುರವಂತರ	ಗುಲಬರ್ಗಾ	-"-
158	ಮಾಲಾಬಾಯಿ ಸಂತ್ರಾಮ ಸಾಂಬ್ರೆಕರ್	ಬೆಳಗಾವಿ	-"-
159	ನೆಬ್ಬೂರ ನಾರಾಯಣ ಹೆಗಡೆ	ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ	ಯಕ್ಷಗಾನ
160	ಸಂಜೀವ ಸುವರ್ಣ	-"-	-"-
161	ಭಾಸ್ಕರ ಕೊಗ್ಗ ಕಾಮತ್	ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ	-"-
162	ಕೆ.ವಿ. ರಮೇಶ್ (ಯಕ್ಷಗಾನ ಬೊಂಬೆಯಾಟ)	ಕಾಸರಗೋಡು	-"-
164	ಕೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್	ಬಂಟ್ವಾಳ	-"-
165	ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ	ಕಾಸರಗೋಡು	-"-
166	ಡಾ ಎನ್. ಎಲ್. ನಾಯಕ	ಶಿವಮೊಗ್ಗ	ವೈದ್ಯಕೀಯ
167	ಡಾ ಕೆ. ಎಂ. ಮಹೇಂದ್ರನಾಥ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
168	ಡಾ ಸಿ. ಆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
169	ಡಾ ಆರ್. ಸಿ. ನೇರ್ಲಿ	ಬೆಳಗಾವಿ	-"-
170	ಡಾ ಬಸವರಾಜ್ ಎಚ್. ಕೆರೂಡಿ	ಬಾಗಲಕೋಟೆ	-"-
171	ಡಾ ಮಿತ್ರ ಹೆಗಡೆ	ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ	-"-
172	ಡಾ ಪದ್ಮಿನಿ ಪ್ರಸಾದ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
173	ಡಾ ಜಾನ್ ಎಬಿನೇಜರ್	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
174	ಡಾ ವೈ. ರುದ್ರಪ್ಪ (ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಧರ್ಮಸ್ಥಳ	ಉಡುಪಿ	-"-
175	ಡಾ ಗಿರಿಧರ ಖಡೆ (ಆಯುರ್ವೇದ)	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
176	ಡಾ ಎಂ. ಜಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ (ಆಯುರ್ವೇದ)	ಮೈಸೂರು	-"-
177	ಡಾ ಭುಜಂಗಶೆಟ್ಟಿ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
179	ಸತೀಶ್ ಎಂ. ನಾಯಕ್, ಮೊಗವೀರ ಯುವ ಸಂಘಟನೆ	ಉಡುಪಿ	-"-
180	ಡಾ ಹೆಚ್.ಆರ್. ನಾಗೇಂದ್ರ ವಿವೇಕಾನಂದ ಯೋಗ ಕೇಂದ್ರ, ಜಿಗಣಿ	ಬೆಂಗಳೂರು	-"-
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಶಕುಂತಲಾ ನರಸಿಂಹನ್
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು ಶಕುಂತಲಾ ನರಸಿಂಹನ್ ಅವರು ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೯ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ರಾಂಪುರ-ಸಹಸ್ವಾನ್ ಘರಾನಾದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕಿ. ಅವರು ಹಫೀಜ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರಾದ ಮುಸಿರಿ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ತಂಜಾವೂರು ಬೃಂದಾ ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಎರಡು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ "ಸ್ವಯಂ-ಜುಗಲ್ಬಂದಿ" ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಕಲಾವಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂಎ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿತ್ತು. ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋಗೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಳೆದ ೬೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಸ್‌ಪಿಐ‌ಸಿ ಎಮ್‌ಎಸಿಎವೈ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ
ಶಕುಂತಲಾ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೩ನೇ ಯುಎನ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕುರಿತ ಯುಎನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಅಂಕಣಗಳು ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ ೨೭ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ದಿ ವೈರ್, ಸಿಟಿಜನ್ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಮನಿಲೈಫ್‌ಗಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಫುಲ್‌ಬ್ರೈಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ನಾರ್ವೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕೀನ್ಯಾ, ಉಗಾಂಡಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಜಪಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಲಸಗಳು
ಶಕುಂತಲಾ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ೧೧ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ರಷ್ಯನ್, ಜರ್ಮನ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್, ಜಪಾನೀಸ್, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು:
೧೯೦೫
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೯೦೫
೧೯೦೬
೧೯೦೬ - ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ೬ನೇ ವರ್ಷ
ನಿಧನ
ವರ್ಗ:೧೯೦೬ ವರ್ಗ:ವರ್ಷಗಳು