cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ದಮಯಂತಿ
ಕಥೆ
ನಳನು ಬೇರೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ತಾಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ.ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾದ ದಮಯಂತಿಗೆ ನಳನು ಬರೆದಿಟ್ಟಿರುವ ಕಾಗದವೊಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಆ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ನಳನು ಆಕೆಗೆ ತನ್ನ ತವರು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳಿರುತ್ತಾನೆ.ದಮಯಂತಿಯು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರಾಕ್ಷಸನೊಬ್ಬನು ದಮಯಂತಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಿಂದುಬಿಡುವೆನೆಂದು ಬೆದರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದಮಯಂತಿ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ರಾಕ್ಷಸ ತನ್ನ ನಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ದಮಯಂತಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ಆತನೊಬ್ಬ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ದಮಯಂತಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.ಸ್ವಲ್ಪ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ನಳನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ನಳನು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.ದಮಯಂತಿಯು ನಳನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಏನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಅನಂತರ ಆಕೆಯು ಎರಡನೆಯ ಸುಳ್ಳಿನ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ನಳನ ಗುರುವು ಸಹ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.ನಳನು ತನ್ನ ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ.ದಮಯಂತಿಯು ನಳನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ನಳನು ಕೂಡ ಸರ್ಪವು ಕೊಟ್ಟ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಿಜ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವಳೊಬ್ಬಳನ್ನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ದಮಯಂತಿಯು ನಳನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು
ಲಕ್ಷ್ಮಿಪ್ರಸಾದ್ ದೇವಕೋಟ
ಲಕ್ಷ್ಮಿಪ್ರಸಾದ್ ದೇವಕೋಟ ( 12 ನವೆಂಬರ್ 1909 - 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1959) ಒಂದು ನೇಪಾಳಿ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಮತ್ತು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ನೇಪಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು 'ಮಹಾಕವಿ', 'ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. .
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ನೇಪಾಳ ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಶಂಖ
ಶಂಖವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹೊರಚಿಪ್ಪು. ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಪರಭಕ್ಷಕ ಸಮುದ್ರ ಶಂಬುಕವಾದ ಟರ್ಬಿನೆಲಾ ಪೈರಮ್‍ನ ಚಿಪ್ಪು. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಶಂಖವು ಹಿಂದೂ ಸಂರಕ್ಷಕ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಹಳೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕಹಳೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖವನ್ನು ಖ್ಯಾತಿ, ದೀರ್ಘಾಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂಥದ್ದು, ಪಾಪದ ಶುಭ್ರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವತೆ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾದ ದೇವತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿವಾಸ ಎಂದು ಹೊಗಳಲಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದೂ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಖವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ನಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಖವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಲಾಂಛನ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಚಿಪ್ಪು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪುಡಿಯನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಚಿಪ್ಪು ಪಿಂಗಾಣಿಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯು ದೃಢ, ಗಟ್ಟಿ, ಹೊಳಪುಳ್ಳದ್ದು, ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿಯಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ). ಚಿಪ್ಪಿನ ಮುಖ್ಯಕಾಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕಾರವು ಆಯತದಂತೆ ಅಥವಾ ಶಂಕುವಿನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಯತ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಭಾಗವು (ಇಳಿಗೊಳವೆ) ಬಿರಡೆ ತಿರುಪಿನ ಆಕಾರವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು (ಶಿಖರ/ಶೃಂಗ) ತಿರುಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣವು ಮಂದವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಮೈಯು ಗಟ್ಟಿ, ಭಿದುರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಶಂಬುಕ ಚಿಪ್ಪುಗಳಂತೆ, ಒಳಭಾಗವು ಪೊಳ್ಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪಿನ ಒಳಮೈಗಳು ಬಹಳ ಹೊಳಪುಳ್ಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಂತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಚೂಪಾದ ಕೊನೆಗಳಿರುವ ಹೊಳಪುಳ್ಳ, ಬಿಳಿ, ಮೃದು, ಭಾರದ ಶಂಖವು ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸುತ್ತುವಿಕೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಶಂಖಗಳಿವೆ: ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ವಾಮಾವರ್ತಿ ಶಂಖ. ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತಿ ಶಂಖವು ಈ ಪ್ರಜಾತಿಯ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾದ ಎಡಚ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಚಿಪ್ಪಿನ ಸುತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಗಳು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ ಶಂಖವು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಧೂಮಾವತಿ
ಧೂಮಾವತಿ(धूमावती) ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಹತ್ತು ಹಿಂದೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು. ಧೂಮಾವತಿಯು ಶಕ್ತಿ ಧರ್ಮದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆಯಾದ ಮಹಾದೇವಿಯ ಭಯಂಕರ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದ, ಕೊಳಕು ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ ಅವಧಿಯಂತಹ ಅಶುಭ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಮಶಾನದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯಿಲ್ಲದ ರಥದ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಾತ್ರ
ಧೂಮಾವತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಅಶುಭ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ಸಾವಿರ-ನಾಮಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅವಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಕೋಮಲ ಹೃದಯಿ ಮತ್ತು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಮಹಾನ್ ಶಿಕ್ಷಕಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಂತಿಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವವಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭಗಳಂತಹ ಭ್ರಮೆಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಅವಳ ಕೊಳಕು ರೂಪವು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಮೇಲ್ನೋಟವನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡಲು, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಆಂತರಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಗಳ (ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು), ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ (ಮೋಕ್ಷ) ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಅವಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧೂಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು, ವಿಧವೆಯರು ಮತ್ತು ಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸುವವರು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕರು ಮುಂತಾದ ಸಮಾಜದ ಜೋಡಿಯಾಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಆದರ್ಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ವಾರಣಾಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವಳು ತನ್ನ ಅಶುಭವನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ದೇವತೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಸಹ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಸ್ಮಶಾನದ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಂತಹ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯ ಪೂಜೆಯು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲಗಳು
left|thumb| ಕುದುರೆಯಿಲ್ಲದ ರಥದ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಧೂಮಾವತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರ ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಗುಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಧೂಮಾವತಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಬಡತನ, ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಯ ದೇವತೆಯಾಗಿ, ಡೇನಿಯಲೋವು ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ರೋಗ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ದೇವತೆಯಾದ ನಿರಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದುರದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ದೇವತೆಯಾದ ಅಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
ದಂತಕಥೆಗಳು
thumb| ಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲಿನ ಬೆಳ್ಳಿ ಫಲಕ, [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆಯು ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಕುದುರೆಯಿಲ್ಲದ ರಥದ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏಳನೇ ಮಹಾವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಹ್ಯತಿಗುಹ್ಯ-ತಂತ್ರವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀನಿನ ಅವತಾರವಾದ ಮತ್ಸ್ಯ ಧೂಮಾವತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಡಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಟ್ಟಿಯು ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ವಾಮನನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಶಾಕ್ತ ಮಹಾ-ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಸತಿ, ತನಗೆ ಮತ್ತು ಶಿವನನ್ನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ("ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞ ") ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ) ಮತ್ತು ಶಿವನ ವಿರೋಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುವ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಸತಿಯು ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಧೂಮಾವತಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯು ಸತಿಯನ್ನು ಕಾಳಿಯನ್ನು (ಮುಖ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯೆ) ಶಿವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧ-ಸಂಗಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಕಂಭರಿ ದೇವಿಯ ರೂಪಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿಸಂಗಮ-ತಂತ್ರದ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸತಿಯು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಸತಿಯ ಸುಡುವ ದೇಹದ ದುಃಖದ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪಗಿನ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ಧೂಮಾವತಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು "ಸತಿಯಿಂದ ಉಳಿದಿರುವುದು" ಮತ್ತು ಅವಳ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಿತ ಅವತಾರ. ಪ್ರಣತೋಸಿನಿ-ತಂತ್ರವು ಧೂಮಾವತಿಯ ವೈಧವ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸತಿಯು ತನಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಶಿವನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ಶಿವ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ದೇವಿಯು ತನ್ನ ತೀವ್ರ ಹಸಿವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅವನನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನು ತನ್ನನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವಳು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮೌಖಿಕ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯೋಧ ದೇವತೆ ದುರ್ಗಾ ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು. ಧೂಮಾವತಿಯ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೆಸರು ("ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವಳು") ಕುಟುಕುವ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಅವಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಪ್ರಣತೋಸಿನಿ-ತಂತ್ರದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಧೂಮಾವತಿಯ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಶಿವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಅವಳ ಅಶುಭ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳು
thumb| ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ರಜಪೂತ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಬೂದು-ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಆದರೆ ಅವಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಭರಣಗಳು, ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. alt=A grey-scale image depicting woman wearing a sari and gold ornaments sitting on a chariot pulled by two large black birds and holding a winnowing basket.|thumb| ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಲಾರಾಮ್ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಬೂದು-ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಧೂಮಾವತಿಯು ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ರಥವನ್ನು ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎರಡು ಕಪ್ಪು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜರ್ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವರಣೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಧೂಮಾವತಿ ತಂತ್ರವು ಅವಳನ್ನು ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ಕೊಳಕು ವಿಧವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತೆಳ್ಳಗಿನ, ಎತ್ತರದ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ತೆಳು-ಬೂದು ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಭರಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಅವಳು ಹಳೆಯ, ಕೊಳಕು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕೆದರಿದ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಭಯಂಕರವಾಗಿವೆ, ಅವಳ ಮೂಗು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಕ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಕೆಲವು ಉದ್ದವಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲು ತರಹದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಉದುರಿಹೋಗಿವೆ, ಅವಳ ನಗುವನ್ನು ಅಂತರದಿಂದ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಅವಳ ಕಿವಿಗಳು ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಒರಟಾಗಿವೆ.ಅವಳ ನಡುಗುವ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಗೆಲ್ಲುವ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರದ- ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಸನ್ನೆಯನ್ನು ( ಸಿನ್ಮುದ್ರ ) ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಕಾಗೆಯ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾನರ್ ಹೊಂದಿರುವ ಕುದುರೆಯಿಲ್ಲದ ರಥದಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೂ ಅವಳು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕುತಂತ್ರಿ. ಯಾವಾಗಲೂ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ, ಧೂಮಾವತಿ ಜಗಳಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಭಯವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಪಂಚಸಾರಸಾರ-ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ಧೂಮಾವತಿಯು ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸ್ಮಶಾನದ ಮೈದಾನದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿಂದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಈಟಿ ಮತ್ತು ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ( ಕಪಾಲ ) ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಈಟಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯು ಧೂಮಾವತಿಯು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮೋಡದಂತಹ ಮೈಬಣ್ಣದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಮೂಗು, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ಕಾಗೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅವಳು ಪೊರಕೆ, ಗೆಲ್ಲುವ ಫ್ಯಾನ್, ಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಗಂಟಿಕ್ಕುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕೂದಲು ಕಳಂಕಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಭಿಕ್ಷುಕನ ಸರಳ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಸ್ತನಗಳು ಒಣಗಿವೆ. ಅವಳ ಕೂದಲು ಬೂದು, ಅವಳ ಹಲ್ಲುಗಳು ವಕ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಬಟ್ಟೆ ಹಳೆಯದು.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಧೂಮಾವತಿಯು ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೆಂಪು-ಬಣ್ಣದ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಜಡೆಯ ಆದರೆ ಕೆದರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಅವಳು ಸಾವಿನ ದೇವರಾದ ಯಮನ ಎಮ್ಮೆ-ಕೊಂಬನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ, ಇದು ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಧೂಮಾವತಿಯು ಉಗ್ರವಾದ, ಯುದ್ಧೋಚಿತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಕ್ತ ಪ್ರಮೋದದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಭೀಕರವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರ ಶವಗಳನ್ನು ಅಗಿಯುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾಳೆ.
ಧೂಮಾವತಿಯ ರೂಪದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿವರಣೆಗಳಿದ್ದರೂ, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಅದರಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೋಲಾರಂನ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಕಪ್ಪು ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜರ್ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಎಳೆಯುವ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯು ಗೆಲುವಿನ ಬುಟ್ಟಿ, ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ಗೆಸ್ಚರ್‌ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವಳ ಯುವ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಪೂರ್ಣ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಾರಣಾಸಿಯ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಅವಳು ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಕತ್ತಿ, ಬೀಸಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕಪ್ಪು-ಸಂಕೀರ್ಣ, ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ತನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತು ದಹನದ ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಚಿನ್ನದ ಉಡುಪನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯ ಉಡುಗೆಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಕೆಳ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೊಂದು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ನೇಪಾಳಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಅವಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಚಲನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳು
ವೇದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಗಣಪತಿ ಮುನಿಯು ದೇವಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕರಗಿದ ರೂಪವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿದಾಗ, ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನುಂಗಿದ ನಂತರ, ದ್ರಷ್ಟಾರಕವಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯಳಾದ ಧೂಮಾವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ, ಸ್ಮರಣೆಯ ಕೊರತೆ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಮಂದತೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ (ಸಾವು ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನೆ). — ಗಣಪತಿ ಮುನಿ, ಉಮಾ ಸಹಸ್ರಂ ೩೮, ಪುಟ ೧೩-೧೪
ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಧವೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಾತಿಯಿಲ್ಲದ ಏಕೈಕ ಮಹಾವಿದ್ಯೆ. ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ತಿಂದು, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ತೊರೆದನು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಅಂಶವನ್ನು ( ಪುರುಷ ) ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವಳು ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವಳು ಇನ್ನೂ ಶಕ್ತಿ, ಸುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಅಂಶ. ಧೂಮಾವತಿಯ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಅತೃಪ್ತ ಬಯಕೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕುದುರೆಯಿಲ್ಲದ ರಥದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯಾಗಿ, ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು "ಅಶುಭ, ಅನಾಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅಶುಭ". ಅವಳು ಬಡವರು, ಭಿಕ್ಷುಕರು, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗ್ರಸ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು "ಜಗತ್ತಿನ ಗಾಯಗಳು", ಮರುಭೂಮಿಗಳು, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಮನೆಗಳು, ಬಡತನ, ಟಟರ್ಸ್, ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಜಗಳಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಶೋಕ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಸಂಸ್ಕೃತ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಅಶುಭ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೂಜೆ
alt=A geometrical diagram with blue circle in the centre, surrounded by 8 pink petals in a concentric circle, which in turn is surrounded by 16 alternate violet and purple petals. This arrangement is in a black square which has T shaped outward extension in the centre on each side. The black figure is bordered by a lighter bluish background.|thumb| ಧೂಮಾವತಿಯ [[ಯಂತ್ರ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ)|ಯಂತ್ರವನ್ನು ಅವಳ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು]] ಧೂಮಾವತಿಯು ತನ್ನ ಅಶುಭದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ದೇವತೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವಳು ಕೋಮಲ ಹೃದಯಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ನೀಡುವವಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಗಳ (ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು), ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ (ಮೋಕ್ಷ) ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧೂಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆಯು ಅವಳು ನಿಂತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೊಗೆ ಪರದೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಅಶುದ್ಧ, ಅಶುಭ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಮೂರ್ತರೂಪವಾದ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಮಾಜದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಇಬ್ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧರಾಗಲು ಅಂತಿಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ವಿವಾಹಿತರು, ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸದಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಏಕಾಂತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಅಸಹ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಿಹರಿಸುವ ಲೋಕಪರಿತ್ಯಾಗದವರಿಗೂ, ಲೋಕಪರಿತ್ಯಾಗದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ವಿಧವೆಯರಿಗೂ ಧೂಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಸೂಕ್ತ. ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಒಂಟಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಅವಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಜೀವಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧೂಮಾವತಿಯ ಮಂತ್ರವು "ಧೂಂ ಧುಂ ಧೂಮಾವತಿ ಸ್ವಾಹಾ", ಆಕೆಯ ಬೀಜದ ಧುಮ್ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಧೂಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಈ ಮಂತ್ರ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವಳ ಯಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಭಕ್ತನನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ಒಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು, ಆಚೆಗೆ ಅಜ್ಞಾತ ಮೌನ ಮತ್ತು ಧೂಮಾವತಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. left|thumb| [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಕಾಳಿ ಪೂಜಾ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧೂಮಾವತಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಚ್ಚಾಟನೆ (ನಿರ್ಮೂಲನೆ) ಗಾಗಿ ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಶಕ್ತಿಸಂಗಮ ತಂತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆರಾಧಕನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅವನು ತನ್ನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಿನ್ನುವುದು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಕಾಕಕರ್ಮ (ಕಾಗೆ-ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಅವನು "ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು" ಇದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಠ್ಯವು ಆರಾಧಕನು ಕಾಗೆಯನ್ನು ದಹನದ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಡಬೇಕು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವಾಗ, ಶತ್ರುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಹರಡಬೇಕು, ಅದು ಅವನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯವು ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ("ಬಲಗೈ ಮಾರ್ಗ") ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಳಾರುದ್ರ-ತಂತ್ರವು ಧೂಮಾವತಿಯನ್ನು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾರೆ. ಶಕ್ತ-ಪ್ರಮೋದಾ ತನ್ನ ವೈರಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಳ ಆರಾಧನೆಯು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಧೂಮಾವತಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸೊಂಟವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬರಿ ದೇಹ. ಕರಾಳ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ( ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ) ನಾಲ್ಕನೇ ಚಂದ್ರನ ದಿನವನ್ನು ಅವಳ ಪೂಜೆ (ಪೂಜೆ) ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರಾಧಕನು ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಡೀ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು. ಅವರು ಹೋಮವನ್ನು ("ಅಗ್ನಿ ಬಲಿ") ಮಾಡಬೇಕು, ಒದ್ದೆಯಾದ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಪೇಟವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸ್ಮಶಾನದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಏಕಾಂಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಕು. right|thumb| ದಾತಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪೀತಾಂಬರ ಪೀಠ ಧೂಮಾವತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪ ದೇವಸ್ಥಾನ. ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಧೂಮಾವತಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ. ಚಿಕ್ಕ ಧೂಮಾವತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಿಹಾರದ ರಾಜ್ರಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುವಾಹಟಿ ಬಳಿಯ ಕಾಮಾಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ವಾರಣಾಸಿಯ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾರಣಾಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ. ಧೂಮಾವತಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ರಥವನ್ನು ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೀಸಣಿಗೆ, ಪೊರಕೆ ಮತ್ತು ಮಡಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೈಯು ಭಯ-ಅಲ್ಲದ ಸನ್ನೆ ( ಅಭಯ-ಮುದ್ರೆ ) ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮದ್ಯ, ಭಾಂಗ್, ಸಿಗರೇಟ್, ಮಾಂಸ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಕ್ತ ತ್ಯಾಗವನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧೂಮಾವತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತರು (ಜಗತ್ತು ತ್ಯಜಿಸುವವರು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕರು) ವಾರಣಾಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು "ವೀರೋಚಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವೀಣರು ಮಾತ್ರ ಸಮೀಪಿಸಬಹುದಾದ ಅಶುಭಕರ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ದೇವತೆ" ಎಂದು ಮೀರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಧೂಮಾವತಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ದತಿಯಾದ ಪೀತಾಂಬರ ಪೀಠದ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ದೇವತೆಗಳು
ಹಾಕ್-ಐ
ಹಾಕ್-ಐ ಎನ್ನುವುದು ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಚೆಂಡಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೀಗ ಇದು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಂಡಿನ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯಾಂಪಷೈರ್ನಲ್ಲಿನ ರೋಮ್ಸೇಯಲ್ಲಿನ ರೋಕ್ ಮ್ಯಾನರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ಇಂಜಿನೀಯರ್‌ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಡಾ. ಪಾಲ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಶೆರ್ರಿಯವರು ಅದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸನ್‌ಸೆಟ್ + ವೈನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೋನಿಯು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು
ಎಲ್ಲಾ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ತ್ರಿಕೋಣೀಕರಣ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಅತೀ-ವೇಗದ ವೀಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಸಮಯಾಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತೀ ವೇಗದ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ವೀಡಿಯೋ ಫೀಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಂಡಿನ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಅನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವು ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಚೆಂಡಿನ ಹಾದಿಯ ಮತ್ತು ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೀರ್ಪುಗಾರರು, ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರಿಗೆ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು.
ಅಪ್ಪಟವಾದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪೂರಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಕೈವಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಟಗಾರರು, ಆಟಗಳು, ಪ್ರತಿ ಚೆಂಡಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್
ಎಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್, ಹ್ಯಾಂಪಶೈರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.
೨೦೧೦ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾದ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಘಟಕವಾಗಿ ೨೦೧೧ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸೋನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಕ್ರಿಕೆಟ್
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೊದಲು ೨೦೦೧ ರ ಮೇ ೨೧ ರಂದು ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ೪ ಬಳಸಿತು. ಇದನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಚಲಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಿದವು. ೨೦೦೮/೨೦೦೯ ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಐಸಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ತಂಡವೊಂದು ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ನಿರ್ಣಯದ ವಿರುದ್ಧ ತಂಡವೊಂದು ಸಮ್ಮತಿಸದಿದ್ದರೆ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್‌ಗೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍‌ಗೆ ತಾಕುವವರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಿತು ಎಂಬ ಕುರಿತಂತೆ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಾಕಿದ ನಂತರದ ಊಹಾತ್ಮಕ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಲೆಗ್ ಬಿಫೋರ್ ವಿಕೆಟ್ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾಗುತ್ತಿತ್ತೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ನ ಕಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಗ್ ಬಿಫೋರ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಧಾನ ಚಲನೆಯ ಅಥವಾ ಹಾಕ್-ಐ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಶಂಕೆಗಳು ಉಳಿದೇ ಇವೆ.
ಬೌಲಿಂಗ್ ವೇಗದ ಬಗ್ಗೆ ಇದರ ನೈಜ ಸಮಯದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಂತರ, ತಿರುಗುವಿಕೆ/ತಿರುವಿನ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯಂತಹ ಬೌಲರ್‌ನು ಚೆಂಡೆಸೆಯುವ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓವರ್‌ನ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಚೆಂಡೆಸತಗಳು, ಬೌನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಕಟರ್‌ಗಳಂತರ ಬೌಲರ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಹ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟೆನಿಸ್
೨೦೦೪ ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕ್ಯಾಪ್ರಿಯಾಟಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪರಾಭವಗೊಂಡ ಸೆರೆನಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಮರುಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೇರಿಯಾನಾ ಆಲ್ವೆಸ್ ಅವರನ್ನು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ತಪ್ಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲೈನ್ ಕಾಲಿಂಗ್ ಸಹಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟೋ-ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ತೀರಾ ನಿಖರವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದಿತು.
೨೦೦೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಟಿಎಫ್) ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯಾಮ್ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ಐಟಿಎಫ್‌ನ ಅತೀ ವೇಗ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ೮೦ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಂತೆ), ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡೊಂದನ್ನು "ಔಟ್" ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದವು "ಇನ್" ಆಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭವೂ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ವೃತ್ತವಾಗಿ ನಕ್ಷೆಯಾಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಪದಲೋಪವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ೦}ವಿಂಬಲ್ಡನ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಟೋಯಿಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ನಂತಹ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೬ ಯುಸ್ ಓಪನ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನೂ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಐಬಿಎಮ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪರ್ತ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೬ ರ ಹಾಪ್‌ಮನ್ ಕಪ್ನಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರು ಲೈನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ರೆಫರಿಗಳು ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ೧೦ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು.
೨೦೦೬ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಸ್ಡಾಕ್-೧೦೦ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ, ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಆಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಲೈನ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು.
೨೦೦೭ ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಲೈನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ೨೦೦೭ ನೇ ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರಾಂಡ್-ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಲಾರ್ಡ್ ಲೇವರ್ ಅರೆನಾದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರತಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ೨ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಟೈಬ್ರೇಕ್ ಆಟವಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಸೆಟ್‌ನ ಅಡ್ವಾಂಟೇಜ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ೧೨ ಆಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ೨ ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು, ಅಂದರೆ, ೬ ಸಮ, ೧೨ ಸಮ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಪ್ಪಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ೨ ರ ಬದಲಾಗಿ ೩ ತಪ್ಪಾದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಬಳಸದೇ ಬಿಡುವ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವು ಮುಂದಿನ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಮುಂದೂಡವು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ, ಅಮೇಲಿಯೋ ಮೌರೆಸ್ಮೋ ಅವರ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಇನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು, ಚೆಂಡು ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಔಟ್ ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ತೋರಿಸಿತು ಆದರೆ ಅದು ಇನ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಟವಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೌರೆಸ್ಮೋ ಅವರು ತಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಅಂಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ವಿವಾದಗಳೊಡನೆ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ೨೦೦೭ ದುಬೈ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದ ರಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ನಂತರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಚೆಂಡೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅಂಪೈರ್ ಅವರು ಚೆಂಡನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಮೈಕಲೆ ಯೂಜ್ನಿ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಚೆಂಡು ೩ ಮಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಯೂಜ್ನಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಚೆಂಡಿನ ಗುರುತು ಹೊರಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ತಾವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕಾರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೋಷವನ್ನು ಲೈನ್ಸ್‌ಮೆನ್ ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನುಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆವೇ ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಕ್-ಐ ತಪ್ಪಾಗಿದೆಯಂದು ಗುರುತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. ಗಟ್ಟಿ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಉಳಿಸಿದ ಗುರುತು, ಅಂಗಣದೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಗುರುತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಒತ್ತಡದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ).
೨೦೦೭ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಸೆಂಟರ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ೧ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಹಾಯಕಾವಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ೩ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಟೈಬ್ರೇಕರ್‌ಗೆ ಸೆಟ್ ತೆರಳಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಟೈಬ್ರೇಕ್ ಇರದ ಅಂತಿಮ ಸೆಟ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆಯರ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸೆಟ್, ಪುರುಷರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸೆಟ್) ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟವು ೬-೬ ಮತ್ತು ೧೨-೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮೂರಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಟೇಮುರ್ಜ್ ಗ್ಯಾಬಶ್ವಿಲಿ ಅವರು ಸೆಂಟರ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಹಾಕ್-ಐ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಫೆಡರರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪಿತ್ತ ಹೊಡೆತವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ನಯವಾಗಿ ಲೈನ್‌ಗೆ ಸವರಿಕೊಂಡತೆ ಚೆಂಡು ಇನ್ ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ತೋರಿಸಿತು. ಇದು ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿಡುವಂತೆ ಅಂಪೈರ್ ಅವರಿಗೆ (ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ) ವಿನಂತಿಸಿದರು.
ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಬೆಡ್ರಿಚ್ ನಡುವಿನ ೨೦೦೯ ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಡ್ರಿಚ್ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅಂಗಣದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಸಿದ ನೆರಳಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂಲ ತೀರ್ಪು ಅಂತಿಮವಾಯಿತು.
ಇವಾನ್ ಲ್ಯೂಬಿಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮುರ್ರೆ ನಡುವಿನ ೨೦೦೯ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಿಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮುರ್ರೆ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದ ಮರು ಪ್ರಸಾರವು ಚೆಂಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗೆರೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪುಟಿದಿದ್ದಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚೆಂಡಿನ ಮೊದಲ ಪುಟಿದೇಳುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗೆರೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಎರಡನೆಯ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿತ್ತೆಂದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುರ್ರೆ ಅವರು ಲ್ಯೂಬಿಸಿಕ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅದು ಔಟ್ ಆಗಿತ್ತೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆಂದು ಮರು ಪ್ರಸಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಇನ್ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಆಟೋ-ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಲೈನ್ ಕಾಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಾತ್ರ ನೇರವಾಗಿ ಇನ್/ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮರುಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಲ್ಲದು.
ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಾಸರಿ ೩.೬ ಮಿಮೀ ದೋಷದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡಿನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವ್ಯಾಸವು ಚೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೫% ದೋಷವನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಿ ೬೭ ಮಿಮೀ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಚೆಂಡಿನ ತುಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ನಿಯಮಗಳ ಏಕೀಕರಣ
೨೦೦೮ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಟಿಎಫ್), ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ಸ್ (ಎಟಿಪಿ), ಮಹಿಳಾ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಎ), ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಕಮಿಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಹಾಕ್-ಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಘರ್ಷಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯು ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಲವಾರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮಿತ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೨೦೦೮ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು, ಈ ಹಿಂದೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಸಂಯೋಜಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಿಯಮಗಳ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು: ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಮೂರು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗದ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಟೈ ಬ್ರೇಕರ್‌ಗೆ ಸೆಟ್ ತಲುಪಿದರೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶ. ಮುಂದಿನ ನಿಗದಿತ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ೨೦೦೮ ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
ಸಾಕರ್
ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದವರು ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ ಯಶಸ್ವಿಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೆಂದು ಫಿಫಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರಾದ ಜೆರೋಮ್ ವಾಲ್ಕೆ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವೀಡಿಯೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಲವು ತೋರಿತ್ತು. ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ನ ಸರಿಹೊಂದುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಳಿಸಿದ ಡಾ. ಪೌಲ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯುವ ಸಂಭವವಿದೆ. "ವಿವರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಿನ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಫಿಫಾದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ನೂಕರ್‌
ವಿಶ್ವ ಸ್ನೂಕರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸ್ನೂಕರ್‌ ಆಟಗಾರರ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟಗಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಿಬಿಸಿಯು ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು. ನೈಜವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು ಕ್ರಮ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಆಟಗಾರರು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಹ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದೀಗ ಪ್ರತಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಬಿಬಿಸಿಯು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವೆಂಬ್ಲೇಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್‌ಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ನೂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ರೆಫರಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ.
ಗೇಲಿಕ್ ಆಟಗಳು
ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಗೇಲಿಕ್ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨ ರಂದು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಕ್ರೋಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಡೌನ್ ನಡುವಿನ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕಿಲ್ಕೆನ್ನಿ ನಡುವಿನ ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಡಬಲ್ ಹೆಡರ್ ನಡೆಯಿತು.
ಸಂದೇಹಗಳು
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ನೋಟಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ಇದೀಗ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತನಾಮರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸೈಮಂಡ್ಸ್ ಅವರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮನವಿಯ ಕುರಿತಂತೆ ಟೀಕಿಸಿದವು. ಹಾಕ್-ಐ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಚೆಂಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ೨೦೦೮ ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಔಟ್ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಸುಮಾರು ೧ ಮಿಮೀನಷ್ಟು ಒಳಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಒಳಗೇ ಇತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ೩.೬ ಮಿಮೀ ಅಂಕಿಅಂಶದ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಕೆಲವರು ಈ ೩.೬ ಮಿಮೀ ಅಂತರವು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಈ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ಚೆಂಡಿನ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗಲುತ್ತಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೆಂಡಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಪಥಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮೈದಾನದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಚೆಂಡು ಮೈದಾನದತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗುಲುವ ಮುನ್ನ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಈ ಮೇಲಿನಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ-ವಿಮರ್ಶೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಲೇಖನವೊಂದು ಈ ಹಲವು ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಲೇಖಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಇದು ಬಹುಶಃ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದರ ವೈಫಲ್ಯವು ಸಂಗತಿಗಳ ಹುಸಿಯಾದ ನಿಖರವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರತೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರು ಅಥವಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಒಪ್ಪದೇ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಸತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು ಎಂದೂ ಸಹ ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡು ಪುಟಿದ ನಂತರ ಅದರ ಬಾಗಿದ ಪಥವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು: ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗಲುವ ನಡುವಿನ ಸಮಯವು ನಿಖರವಾದ ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂರು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು (ಕನಿಷ್ಠ) ರೂಪಿಸಲು ಅತೀ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಾಗಬಹುದು. ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವಾಗ ಅದರ ವಕ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಎಳೆದ ಗೆರೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೆಯ ಕುರಿತಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಹಾಕ್-ಐ ನ ನಿರೂಪಿಸವಿಕೆಯು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಲೇಖನವು ವಾದಿಸಿತು. ಹಾಕ್-ಐ ನ ತಯಾರಕರು ಹಲವು ಇಂತಹ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಲೇಖಕರು ಅವರ ವಾದವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಹಾಕ್-ಐ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಅನ್ನು ವೀಡಿಯೋ ಆಟವಾದ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೫ ಎಂಬ ವೀಡಿಯೋ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆಟವು ಬಹುತೇಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭, ಆಷಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೯ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೦ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಕೋಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅಂತಹುದೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮಾಷ್ ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ೩ನ Xbox ೩೬೦ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಹಾಕ್-ಐ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಬಳಸದ ಚೆಂಡಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ಇದು PSP ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಂಪಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸೋನಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸಾಧನ ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳು ವರ್ಗ:ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸಾಧನ ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ರಘು ರೈ
ರಘು ರೈ (ಜನನ ೧೯೪೨) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೆನ್ರಿ ಕಾರ್ಟಿಯರ್-ಬ್ರೆಸ್ಸನ್ ರವರ ಆಶ್ರಯದಾತರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರನ್ನು ಯುವ ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರನ್ನು೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಫೋಟೋಗಳಿಗೆ ನೇಮಕರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾರ್ನಿಟ್-ಬ್ರೆಸ್ಸನ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ರೈ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್, ನವದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಗದವನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೨ ರಿಂದ ೧೯೯೨ರವರೆಗೂ, ರೈ ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೯೦ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಫೋಟೋಗಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ರಘು ರೈ ಅವರ ಇಂಡಿಯಾ: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಕಲರ್ ಅಂಡ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಂಡ್ ವೈಟ್.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ರಘು ರೈ, ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ರಘುನಾಥ್ ರೈ ಚೌಧರಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ), ಪಂಜಾಬಿನ ಝಾಂಗ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಸೋದರ ಶಾರ್ಪಾಲ್ ಚೌಧರಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದ ಎಸ್. ಪಾಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ "ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್" ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ರೈ "ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್" ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ "ಭಾನುವಾರ" ಚಿತ್ರದ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು  ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರದ  ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಹೆನ್ರಿ ಕಾರ್ಟಿಯರ್-ಬ್ರೆಸ್ಸನ್ ರೈ ಅವರು ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು.
ರೈ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ "ಭಾನುವಾರ" ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ "ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ" ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದಕ / ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ / ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೮೨ ರಿಂದ ೧೯೯೧ ರವರೆಗೆ, ಅವರು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.
ರೈ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಘು ರೈ ಅವರ ದೆಹಲಿ, ಸಿಖ್ಖರು, ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಖಜುರಾಹೋ, ತಾಜ್ ಮಹಲ್, ಎಕ್ಸೈಲ್, ಇಂಡಿಯಾ, ಮತ್ತು ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಟಿಬೆಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೮ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಫೋಟೋ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಟೈಮ್, ಲೈಫ್, ಜಿಇಒ, ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್, ನ್ಯೂಸ್ವೀಕ್, ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹಸಿರು ಶಾಂತಿ ಅವರು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಭೋಪಾಲದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ,೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ 'ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ'ಯೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಕೆಲಸವು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ, ಎಕ್ಸ್ಪೋಸರ್: ಎ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕ್ರೈಮ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್, ಅಮೆರಿಕ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸದ ಮೂರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ದುರಂತದ ೨೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭೋಪಾಲ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಲುಷಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಯಾರು ಇನ್ನೂ ದುರಂತದಲ್ಲಿಲ್ಲದವರು - ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಬದುಕುಳಿದವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಂತೆ ರೈ ಬಯಸಿದ್ದರು.
೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಜಿಯೋ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರು ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿಕಾನ್ ಡಿ೧೦೦ ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ, ನಾನು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ".
ಅವರು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಫೋಟೊದ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಯು.ಸ್.ಎ ನಿಂದ ವರ್ಷದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ (೧೯೯೨೦)
ಸಂಗ್ರಹಣೆ
ಬಿಬ್ಲಿಯೊಥೆಕ್ ನೇಷನೇಲ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಆಧಾರ
"ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತರಾಗಬೇಕು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ನಿಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಣವು ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ." "ನಾನು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ನಾನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಏನೋ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಅಗಾಧತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾನು" ಹೌದು ದೇವರೇ, ನೀವು ಇದನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿರುವಿರಿ ಆದರೆ ನನಗೆ ಅದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು "ಹೌದು, ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದರೆ ಅದು ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಈ ಮಗುವನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಮೊದಲು ಅನುಭವಿಸದ ಏನೋ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ನಂತರ ನಾನು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು "ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು
ಗುಜರಾತಿ ಲಿಪಿ
ಮೂಲ
19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷರ ಬರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಶರಾಫಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಶಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಲಿಪಿಯು ಆಧುನಿಕ ಗುಜರಾತಿ ಲಿಪಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದೇ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಲೇಖಕರು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜೈನ ಸಮುದಾಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸಲು ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.
ಸ್ವರಗಳು
center|thumb|500x500px| ಗುಜರಾತಿ ಲಿಪಿಯ ಕ ಅಕ್ಷರದ ವಿವಿಧ ಕಾಗುಣಿತ
ಚಂಡಮಾರುತ
thumb|right|250px|[[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತದ ದೃಷ್ಯ]] ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಳೆ. ವಿಷುವದ್ರೇಖೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦° ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಗುಜರಾತಿ ಲಿಪಿ
ವ್ಯಂಜನಗಳು
ವರ್ಗ:ಲಿಪಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಚಂಡಮಾರುತ
ಫಾಯಿಲಿನ್ ತೂಫಾನು -ಸುಂಟರಗಾಳಿ
thumb|right|ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಅನಾಹುತ ಮಾಡಿದ ಚಂಡಮಾರತ 'ಫಯಲಿನ್' ಬಂಗಾಳಾ ಕೊಲ್ಲಿ 2/3-10-2013
ಉಲ್ಲೇಖ
* ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು
ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲು
ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಎಂದರೆ ಗೋಧಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೀಸಲು ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಲ್ಲುಗಳು.
ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಆಧಾರ ಕಲ್ಲು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಧಾರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುವ ಚಾಲಕ ಕಲ್ಲು ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕ ಕಲ್ಲು ನಿಶ್ಚಲ ಆಧಾರ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿ ಕಲ್ಲುಗಳ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಬೀಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕ ಕಲ್ಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಮ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಧಾರಕಲ್ಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಪೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೀಸಿದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳ ಹೊರ ಅಂಚಿನ ಕಡೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.
ಮುಖ್ಯ ಕೋಲು ಅಥವಾ ಆಸರೆಗಂಬಿ ಮೇಲಿನ ದಂಡದ ತಲೆಗೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಶಿಲುಬೆಯಾಕಾರದ ಲೋಹದ ತುಂಡು ಚಾಲಕ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಿರಣಿಯ ಚಾಲಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ (ಗಾಳಿ, ಜಲ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಧನ) ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳು
ಸುಮಿತಾ ಪ್ರಭಾಕರ್
ಸುಮಿತಾ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀರೋಗತಜ್ಞೆ, ಪ್ರಸೂತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಭಾರತದ ವಾರಣಾಸಿಯ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೯೯ ರಿಂದ ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಸೀತಾರಾಮ್ ಭಾರ್ತಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ ರಿಂದ ೨೦೦೨ ರವರೆಗೆ ಸಲಹೆಗಾರ ಸ್ತ್ರೀರೋಗತಜ್ಞರಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಸಿಎಮ್‌ಐ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಕುರಿತು ಉಚಿತ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅವರು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಸೂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಐಎಂಎ ಡಾಕ್ಟರ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಉಮಾ ಶಕ್ತಿ ಸಮ್ಮಾನ್, ಪಿಎನ್‌ಬಿ ಹಿಂದಿ ಗೌರವ್ ಸಮ್ಮಾನ್, ದೈನಿಕ್ ಜಾಗರಣ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿವೈನ್ ಶಕ್ತಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯೂತ್ ಐಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ
ಸುಮಿತಾ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಐವಿಎಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೇರ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಲಾದ ಕಾಲ್ಪಸ್ಕೊಪಿ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಒಜಿಎಸ್ಐ ಯಿಂದ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪಸ್ಕೊಪಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈದ್ಯರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕೈಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸುಮಿತಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ, ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎನ್‌ಜಿಒ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸುಮಿತಾ ಅವರು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆಶಾ ಕಿ ಕಿರಣ್ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗಾಗಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಅವರ ತಾಯಿ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಐಡಿಪಿಎಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಐಡಿಪಿಎಲ್‍ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಪತಿ ಗುರುದೀಪ್ ಸಿಂಗ್, ಒಬ್ಬ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಬ್ರುನೈ
ಬ್ರುನೈ ದಾರುಸ್ಸಲಾಮ್ ( ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬ್ರುನೈ ರಾಜ್ಯ-ಶಾಂತಿಯ ನೆಲೆವೀಡು ) ಅಥವಾ ಬ್ರೂನೈ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಬೋರ್ನಿಯೋ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವಪ್ರದೇಶವನ್ನುಳಿದಂತೆ ಬ್ರುನೈ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಸಾರವಾಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ರುನೈ ಯು.ಕೆ.ಯಿಂದ ಜನವರಿ ೧, ೧೯೮೪ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಮಲಯ್. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತಿನ ತೈಲೋತ್ಪಾದನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೇ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಲಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗಸಂಪತ್ತು
ರಾಜ್ಯ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 240 ಸೆ. ನಿಂದ 300 ಸೆ. ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಬೀಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್‍ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಮಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಬೀಸುವ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್‍ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳು ಒಣಹವೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೌಬೀನೆ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಸಮುದ್ರತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮರಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸರಿನಾ ಅಥವಾ ಸರ್ವೆಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ರೂನೈನಲ್ಲಿರುವ ಮುವಾರಾ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಬೆಲಾಯಿಟ್ ಮತ್ತು ಟುಟೋಂಗ್ ನದಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಂಗಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಕೋತಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಇವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬತ್ತ, ಮೆಣಸು, ಸೀಮೆ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್. ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಡಿಮೆ.
ಜನರು
ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗಗಳ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಸುಮಾರು 50ರಷ್ಟು ಮಲಯನ್ನರು, 28ರಷ್ಟು ಚೀನೀಯರು. 16ರಷ್ಟು ಇಬಾನ್ ಅಥವಾ ಕಡಾಜನ್ ಮತ್ತು 5ರಷ್ಟು ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ಯೂರೊಪಿಯನ್ನರು ಇದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು ಒಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಭೂತಾರಾಧಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೌದ್ಧರು ಅಥವಾ ಟಾವೊ ಮತಸ್ಥರಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಶೇಕಡಾ 16ರಷ್ಟಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಹೊರಗಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಲಸೆ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಚೀನೀಯರು, ಮಲಯನ್ನರು, ಡಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಬರುವ ಜನರು.
ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಸೆರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕುವಾಲಾ ಜಿಲಾಯಿಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ತೈಲಬಾವಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಹುಲ್ಲು ಚಾವಣಿಯಿರುವ ಮರ ಅಥವಾ ಬೊಂಬಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಅಪಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟ್‍ಗಳೂ ಹೋಟೆಲುಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಭಾಗದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಂಪೋಂಗ್ ಆಯೆರ್ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೂನೈ ಮಲಯನ್ನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನೆಗಳು ಕಾಲ್ನಡೆಯ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿವೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಸಮೃದ್ಧ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವೇ ಬ್ರೂನೈದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು ತೈಲ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳು, ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ರಾಜಾದಾಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸುವಿಕೆ. 1929ರಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದ್ದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯ ತೈಲಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ 1971ರಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎರಡುಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರವಾಕ್‍ನಲ್ಲಿಯ ಲಟೋಂಗ್ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪವೆಷ್ಟೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ತೈಲದ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಿನ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 99ರಷ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದುದು ಶೇಕಡಾ 1ರಷ್ಟು ರಫ್ತಾಗುವ ರಬ್ಬರ್, ಮೆಣಸು, ಮರ, ಕಾರ್ಕ್, ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯ. ಇತರ ಬೇಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಬತ್ತ, ಸೀಮೆಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೇ ಪೂರೈಸಲಾರವು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಬ್ರೂನೈ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಲಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು 1974ರಲ್ಲಿ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಮೂರನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ತರಬೇತಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ, ಸಂಪರ್ಕ
ರಸ್ತೆಸಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದ ಕೇವಲ 125 ಕಿಮೀಗಳು. ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ತೈಲೋತ್ಪಾದನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಸೆರಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕುವಾಲಾ ಜಿಲಾಯಿಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿ ಇವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನದಿಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ. ಬಂದಾರ್ ಸೆರಿ ಬೆಗಾವನ್ ಮತ್ತು ಕುವಾಲ ಜಿಲಾಯಿಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕು ಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಂದರುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರವಿದೆ. ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದ್ದು ಇತರ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ತಾಣಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸಾರವಾಕ್, ಸಾಬಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಸಿಂಗಪುರ, ಹಾಂಗ್‍ಕಾಂಗ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಮನಿಲಾಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ. ಅಂತರಿಕ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆ
1959 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಸುಲ್ತಾನನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಪ್ತಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಿವೆ. 1965 ಜನವರಿ 6ರಂದು ಮಾಡಲಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ಗೆ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ 20 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಸುಲ್ತಾನದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಟಟ್ಟ ಸಭಾಪತಿಯಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಂತ್ರಿ ಬೇಸರ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಚುನಾವಣೆ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದು 1970ರಿಂದೀಚೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರೂನೈ 1971 ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನೊಡನೆ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರೂನೈ 1978ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.
ಇತಿಹಾಸ
16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂನೈ ಶಕ್ತಿಯುತವೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೊರ್ನಿಯೋ ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ತಾ ಮತ್ತು ಸುಲುದ್ವೀಪ ಹಾಗೂ ಫಿಲಿಪೀನ್ಸಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. 49ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಹಾವಳಿ ಮತ್ತು ಅನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬೋರ್ನಿಯೋ ಸುಲ್ತಾನ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಸಾರವಾಕ್‍ನ ದೊರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ತ ಬೋರ್ನಿಯೋ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. 1847ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂನೈದ ಸುಲ್ತಾನ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನೊಡನೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಹಾವಳಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಮಾಡಿಕೊಂಡ. 1888ರಲ್ಲಿ ಆದ ಮತ್ತೊಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿತು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿತು.
1963 ಮಲೇಷ್ಯಾ ಒಕ್ಕೂಟ ಏರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಮಲಯನ್ನರು ವಾಸವಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಬಿ. ವಿ. ಕಕ್ಕಿಲಾಯ
'''ಬಿ. ವಿ. ಕಕ್ಕಿಲಾಯ''' ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು
ಹಲಸಂಗಿ
ಹಲಸಂಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.