cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಡಲೆ
ಪ್ರಬೇಧಗಳು
ಕಡಲೆಯ ಬೀಜಗಳ ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಕಂದು, ಹಳದಿ, ಕರಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕಡಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಕಡಲೆಯ ಬೀಜಗಳು ದೊಡ್ಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಜಾತಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾರದು. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಗುಣಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಕಡಲೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 500-600 ಕಿಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಕಾಳು ಮತ್ತು 800-1000 ಕಿಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ. ನೀರಾವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ 1,500-2,000 ಕಿಗ್ರಾಂ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ರೋಗಗಳು
ಕಡಲೆಯ ಗಿಡಗಳು ಸಿಡಿರೋಗ (ವಿಲ್ಟ್‌) ಎಂಬ ಒಂದು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವುದು ಬಹಳ. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಚಾಫಾ ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ಕಡಲೆಗೆ ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮಥರ್ಯ್‌ವಿಲ್ಲ. ರೋಗ ನಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈಗ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಕಡಲೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ. 25 ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ ಸಿಡಿರೋಗವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಬಲ್ಲರು.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಕಡಲೆಯ ಉಪಯೋಗ ಬಹಳ. ಗಿಡಗಳು ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಅವುಗಳ ಚಿಗುರನ್ನು ಮುರಿದು ತೊಪ್ಪಲು ಪಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಒಣಗಿಸಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಅನಂತರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಳುಗಳು ಇನ್ನೂ ಪುರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ತಿಂದರೂ ರುಚಿಕರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೆನೆಹಾಕಿ ತಿನ್ನುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ಮಾತು. ಹುರಿದು, ಹುರಿಗಾಳನ್ನಾಗಿ ತಿನ್ನುವುದಲ್ಲದೆ ಬೇಳೆಮಾಡಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಡಲೆಯ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸಿಹಿ ಹಾಗೂ ಖಾರದ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಡಲೆಯನ್ನು ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೊಟ್ಟಂತೂ ದನಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇವು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು
ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣ
ಸತ್ವಪುರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿ ಸಮಾಧಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ದೇಹಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿ. ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಧಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜನರ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲೂ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲೂ ಚರ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವಷ್ಟೆ. ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅದೇ ಆಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ಇಬ್ಬಗೆಯಾಗಿದೆ: ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮಾನವಕೋಟಿಯ ದಿನ ದಿನದ ಬಾಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಬಹು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಈ ಬಗೆಯ ಆಧುನಿಕ ಜನಾರೋಗ್ಯ ನೀತಿಶಿಕ್ಷಣ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನಾ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಸಹಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಅದರಿಂದ ಅನುಕೂಲವಾದೀತೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಪಾಠಶಾಲೆ, ಉತ್ಸವ, ಜಾತ್ರೆಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಅವಕಾಶಗಳು ಇವೆ. ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸಮಾಜದ ಮುಂದಾಳುಗಳಂಥ ಸ್ವಯಂಸೇವಾಕರ್ತರವರೆಗಿನ ಸಕಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೂ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಸರಿ. ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸೂಕ್ತ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೂ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರುವ ನೈಪುಣ್ಯವೂ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆರೋಗ್ಯಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಅರಿತಿರಬೇಕು; ಶ್ರವಣ, ವೀಕ್ಷಣ ಸಾಧನಗಳಂಥ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸಿದ ತರುವಾಯ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾರತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಚಾರ ಇಲಾಖೆ, ರೆಡ್ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ-ಇವೇ ಮೊದಲಾದುವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಂಗಸಾಧನೆ; ಕ್ರೀಡೆಗಳು; ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜ್
ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜ್ (ಜನನ ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೯) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲದೆ ಅವರು ಹಲವಾರು ಭಕ್ತಿ, ಭಾವಗೀತೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಊರ್ವಶಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ "ಓ ಪ್ರಿಯತಮಾ" ಹಾಡಿಗೆ ಚಂದ್ರಿಕಾ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಚಂದ್ರಿಕಾ ಅವರು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೯ ರಂದು ರಂಗರಾವ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತಮ್ಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತುಮಕೂರಿನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ.
ವೃತ್ತಿ
ಚಂದ್ರಿಕಾ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಗಮನಿಸಿ ನಂತರ ಅವರು ಸಂಯೋಜಕ ಹಂಸಲೇಖ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಹಂಸಲೇಖ ಅವರು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಾಡು "ಕಡಲಿಗೆ ಒಂದೂ ಕೊನೆ ಇದೆ" ಗಾಯಕ ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯನ್ನು  ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಕೆಜೆ ಯೇಸುದಾಸ್, ಮನೋ, ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್, ಎಲ್‌ಎನ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಹೋದರು.
ಅವರು ಹಂಸಲೇಖ, ವಿ. ಮನೋಹರ್, ಇಳಯರಾಜ, ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್, ರಾಜ್-ಕೋಟಿ, ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ, ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್, ಸಿ. ಅಶ್ವಥ್, ಜಯಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
"ಪ್ರೇಮ ಬರಹ ಕೋಟಿ ತರಹ", "ಈ ಜೋಗದ ಜಲಪಥ", "ತಟ್ಟೋಣ ತಟ್ಟೋಣ", "ಮಾಮರಕೆ ಈ ಕೋಗಿಲೆಯ", "ಬಾ ಬಾರೋ ಓ ಗೆಳೆಯ", "ಚೈತ್ರದ ಪ್ರೇಮಾಂಜಲಿಯ", "ಅವನಲ್ಲಿ ಇವಳಿಲ್ಲಿ", "ಸಂಗಮ ಸಂಗಮ" ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾಡುಗಳು. "ಓ ಬಂಧುವೆ", "ಏನಿದ್ದರೇನು ಹೆಣ್ಣದ ಬಾಲಿಕಾ", "ನೆನಪುಗಳ ಅಂಗಲಾಡಿ", "ಹೋಗಬೇಡ ಹುಡುಗಿ" ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನುರಾದ ಬಿಸ್ವಾಲ್
ಅನುರಾದ್ ಬಿಸ್ವಾಲ್ ಸದ್ಯ ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಪೀಲ್ಡ್ ಅಥ್ಲೇಟ್  ಸದ್ಯ ಅನುರಾದ್ ಬಿಸ್ವಾಲ್ ರವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಜನವರಿ ೧-೧೯೭೫ ಒಡಿಶಾ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಓದಿರೋದು ಎಂ ಬಿಎ ಅನುರಾದ ಬಿಸ್ವಾಲ್ ೧೦೦ ಮೀ ಟರ್ ಒಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅವರ ೧೦೦ಮೀ ಟರ್  ಅಂತರದ ಓಟವನ್ನು  ೧೦;೩೮  ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿ  ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡಿಡಿಎ ರಾಜಾ ಭಲೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕೊಟ್ ಮೀಟ  ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬-೨೦೦೨ ರಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಜೂನ್ ೩೦-೨೦೦೦ರಂದು ಜಕಾರ್ತನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪನಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಅಂತರವನ್ನು ೧೩;೪೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದಾರೆ
ಪದಕಗಳು
ಚಿನ್ನ=೮೪ ಬೆಳ್ಳಿ=೫೮
ವ್ರತ್ತಿ
ಸದ್ಯ ಇವರು NALCO( NATIONAL ALUMINIUM COMPANY LIMITED) ಒರಿಸ್ಸಾದ ಬಬುನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅಸಿಸ್ಟೇಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ
ಸಾಧನೆಗಳು
ವರ್ಷ; ೨೦೦೦ ಸ್ವರ್ದೆ; ಏಷಿಯನ್ ಚಾಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸ್ಥಳ; ಜಾಖರ್ತ್ ಇಂಡೋನಿಷಿಯಾ ಸ್ಥಾನ; ೩ನೆ ಸ್ಥಾನ ೧೦೦ ಮೀಟರ್
ವರ್ಷ;೨೦೦೬ ಸ್ವರ್ದೆ; SAF GAMES ಸ್ಥಳ; ಕೊಲೊಂಬೊ ಸ್ಥಾನ; ೧ ನೆ ಸ್ಥಾನ ೧೦೦ ಮೀಟರ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ದೊಡ್ದರಸಿನಕೆರೆ
ದೊಡ್ಡರಸಿನಕೆರೆ, ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮದ್ದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಮದ್ದೂರು-ಮಳವಳ್ಳಿ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ೩ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೧೬ ಮತ್ತು ಮದ್ದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೧೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.
ರಾಜ 'ದೊಡ್ಡರಸ'ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ೭೦೦೦ ಮತದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ತಾಲೂಕಿನ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವ್ಯವಸಾಯೋದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ೨ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ದೊಡ್ದರಸಿನಕೆರೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ'ಯು ಸುತ್ತಲಿನ ಮುಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ, ಕುರಿಕೆಂಪನದೊಡ್ಡಿ, ದೇವರಹಳ್ಳಿ, ಗೌಡಯ್ಯನದೊಡ್ಡಿ, ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮರಿಗೌಡನದೊಡ್ಡಿ ಎಂಬ ೫ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು ಕಬ್ಬು, ಬತ್ತ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ. ಉಪಕಸುಬುಗಳಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೯೩೯೨ ಹೊಂದಿದ್ದು ೪೮೨೪ ಗಂಡಸರು ಹಾಗೂ ೪೫೬೮ ಹೆಂಗಸರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವಾಲಯಗಳು
ದೊಡ್ಡರಸಿನಕೆರೆ ಗ್ರಾಮವು ಸುಮಾರು ೨೦ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು, ಏಳೂರಮ್ಮ, ಕಾಳಮ್ಮ, ಕ್ಯಾತಮ್ಮ, ಹಿರಿಯಮ್ಮ, ಸಣ್ಣಕ್ಕಿರಾಯ, ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ಪಿಳ್ಳೆ ಜುಟ್ಟುಳ ಹನುಮಂತರಾಯ, ಪೊeತಲಿಂಗೇಶ್ವರ. ಚೋಳರ ಕಾಲದ 'ಮಾಧವರಾಯ' ದೇವಾಲಯ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಹಬ್ಬಗಳು
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 'ಸಿಡಿಹಬ್ಬ' ಪ್ರಮುಖವಾದುದು.
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಟೆಕ್
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಟೆಕ್ (ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್) ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಐಟಿ) ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕಂಪನಿಯು ೫೨ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೨೧೦,೯೬೬ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್
ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಅನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಪೋಷಕ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು:
ಕಂಪನಿಯು ಮೂಲತಃ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಮೂಲಕ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.
೨೦೧೭ ರ ಆದಾಯ ಯುಎಸ್$೬.೫ ಶತಕೋಟಿ, ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ೩೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೫,೦೦೦ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಐಬಿಎಮ್ ನ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾರಾಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಪ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್, ಬಿಗ್‌ಫಿಕ್ಸ್, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಭವ ( ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ), ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಡೊಮಿನೊ, ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾ ಬೆಂಬಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು
೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಆರು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಗುಂಪು, ದೆಹಲಿ ಕ್ಲಾತ್ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಶಿವ ನಾಡಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಕಾಂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ ತೇಲಿತು, ನಾಡರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ ( ಅರ್ಜುನ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ, ಅಜಯ್ ಚೌಧರಿ, ಡಿಎಸ್ ಪುರಿ, ಯೋಗೇಶ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಅರೋರಾ ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು) ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಟೆಲಿಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೬ ರಂದು, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೧ ರಂದು, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೨ ರಂದು ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ನಂತರ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜುಲೈ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ನ ಆರ್&ಡಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೈಕ್ರೋಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಒಎಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಟ್-ಸರ್ವರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೧ ರಂದು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಓವರ್ಸೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಸರನ್ನು ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೯೪ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಂದು, ಕಂಪನಿಯು "ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕಾಗಿ" 'ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೯೧ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರ ನಡುವೆ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎ‌ಪಿ‌ಎಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ಐಪಿಒ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಕಂಪನಿಯು ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ ರಂದು ೧೪೨ ಕೋಟಿ (೧೪.೨) ವಿತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಯಿತು. (ಮಿಲಿಯನ್) ಷೇರುಗಳು, ಪ್ರತಿ ₹೪ ಮೌಲ್ಯದ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಕೆಎಲ್‌ಎ-ಟೆನ್‌ಕೋರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಚೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಇಂಕ್. ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಭವ (ಡಿಎಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕ್ಲೌಡ್-ನೇಟಿವ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲೌಡ್‌ಗೆ ತರಲು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲೌಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ
ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಕ್ಟಿಯನ್ ಅನ್ನು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಸುಮೇರು ಈಕ್ವಿಟಿ ಪಾಲುದಾರರು $೩೩೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ
೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಸಿಎಸ್‌ಸಿ (ಎನ್‌ವೈ‌ಎಸ್‌ಇ: ಸಿಎಸ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ (ಬಿಎಸ್‌ಇ: ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್) ಸೆಲೆರಿಟಿ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಐಬಿಎಮ್ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ "ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ" ಯನ್ನು ಹೊಡೆದಿದೆ. ಅದು ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐಬಿಎಮ್ ಲೋಟಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಡೊಮಿನೊ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಟೈಮ್ ಮತ್ತು ವರ್ಸ್ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಪಾಲುದಾರಿಕೆ
೯ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ ಡೆಲ್ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಗ್ರಿಡ್ ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ೫ ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ತಂಡಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಟೆಮೆನೋಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ - ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದವು ಹಣಕಾಸು-ಅಲ್ಲದ ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಗೆ ಟೆಮೆನೋಸ್ ಬಹು-ಅನುಭವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೇದಿಕೆ (ಎಮ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಡಿಪಿ) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ನ ಹಣಕಾಸು-ಅಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
right|thumb| ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಶ್ವ-ನಕ್ಷೆ. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ೫೨ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಭಾರತದ, ನೋಯ್ಡಾ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಭಾರತ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜಪಾನ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ, ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ, ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ, ಲಿಥುವೇನಿಯಾ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ನಾರ್ವೆ, ಪೋಲೆಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಕೆನಡಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ, ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕ್ಯಾರಿ, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡೆಲಿವರಿ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿಭಾಗ
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿಭಾಗ ( ಐಎಸ್‌ಡಿ ) ಒಂದು ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ, ಎನ್‌ಸಿಆರ್, ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಐಎಸ್‌ಡಿ ಅನ್ನು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಚದುರಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಕಾಮ್ನೆಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ಐಎಸ್‌ಡಿ, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಐಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಫ್ಲೋರ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೊದಲ ಆದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್
೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಂದು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಅರ್ಮಾಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೬ ರ ಯುಕೆ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಟಿ ಮತ್ತು ಬಿಪಿಒ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ೨೦೦೫ ಅರ್ಮಾಗ್-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ತರ ಕರೆ ನೇರ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ಬಿಪಿಒ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಮಾಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಕೆನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ (ಬಿಪಿಒ) ವಿಭಾಗವು ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್-ಆಫೀಸ್ ಸೇವೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಶ್ರೀಲಂಕಾ
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ೧೮ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ, ೨೦೧೫ ರಂತೆ, ಇನ್ನೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ನ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ತೊಗರಿ ಕಾಳು
thumb|ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ ತೊಗರಿ ಕಾಳು (ಕ್ಯಾಜೇನಸ್ ಕ್ಯಾಜ್ಯಾನ್) ಫ಼್ಯಾಬೇಸಿಯಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸದಸ್ಯ. ತೊಗರಿ ಕಾಳಿನ ಬೇಸಾಯ ಕನಿಷ್ಠ ೩,೫೦೦ ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲದ ಕೇಂದ್ರ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಭಾರತದ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಕಾಡು ಸಂಬಂಧಿಗಳು (ಮಾನ್ಸಿ) ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳು
ಹರಿಶಂಕರ್ ಪರಸಾಯಿ
ಹರಿಶಂಕರ್ ಪರಸಾಯಿ (22 ಆಗಸ್ಟ್ 1924 - 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1995)ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದಿ ಬರಹಗಾರ. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಡಂಬನಕಾರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸರಳ ಮತ್ತು ನೇರ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವ್ಯಂಗ್ಯ (ವಿಡಂಬನಾ) ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಹೋಶಂಗಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಟಾರ್ಸಿ ಬಳಿಯ ಜಮಾನಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆರ್‌ಟಿಎಂ ನಾಗ್ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಮುಗಿಸಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ವೃತ್ತಿಜೀವನವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜಬಲ್ಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವಸುಧಾ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೂ, ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
ಪರಸಾಯಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1995 ರಂದು ಜಬಲ್ಪುರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಆಂಗ್ಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ    ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಮರಣದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಾರ್ಸಾಯಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದರು.
"ವಿಕಲಾಂಗ್ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕಾ ದೌರ್" ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರು 1982 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ
ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಮಾರಕ
ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಮಾರಕ ಲಂಡನ್ ನಗರದ ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ನ ಸಮೀಪವಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾರಾಣಿ ತನ್ನ ಪತಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ನ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ೧೭೫ ಆಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಇದನ್ನು ಸರ್ ಗಿಲ್ಪರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಎಂಬ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದನು. ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಬೆಳಕು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ತೀರಾ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಪೇಸ್‌ಟೈಮ್‌(ದೇಶ-ಕಾಲ)(ದೇಶದ ಮೂರು ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಒಂದು ಆಯಾಮದ ಕಲ್ಪನೆ) ರೂಪವಿಕೃತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಸುತ್ತ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಹೊರಮೈಯಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂತಿರುಗಲಾರದ ಬಿಂದುವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊರಮೈಯನ್ನು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್(ಬೆಳಕು ಹಾದುಹೋಗದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು "ಕಪ್ಪು " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಕಾಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಏನನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಕೂಡ ಪರಿಮಿತಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದೊಂದಿಗಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕಾಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂಗಂಡಿದೆ. ಈ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಅದೃಶ್ಯ ಒಳಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆಯೂ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ಇತರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಜತೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಮಾಡುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಗುಂಪಿನ ಚಲನೆಯ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಅನಿಲ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅನಿಲವು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ಷೀರಪಥದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಗಿಟ್ಟಾರಿಯಸ್ A* ಬಳಿ ೨ ದಶಲಕ್ಷ ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ೪ ದಶಲಕ್ಷ ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
right|frame|alt=Schwarzschild black hole|ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಗುರುತ್ವ ಲೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ಅನುಕರಣೆಯು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ(ದೊಡ್ಡ ಆನಿಮೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ) ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕೂಡ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಾನ್ ಮಿಚೆಲ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೭೮೩ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆದಿರುವ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
"If the semi-diameter of a sphere of the same density as the Sun were to exceed that of the Sun in the proportion of 500 to 1, a body falling from an infinite height towards it would have acquired at its surface greater velocity than that of light, and consequently supposing light to be attracted by the same force in proportion to its vis inertiae, with other bodies, all light emitted from such a body would be made to return towards it by its own proper gravity."
- John Michell ೧೭೯೬ರಲ್ಲಿ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪೀರೆ-ಸೈಮನ್ ಲ್ಯಾಪ್ಲೇಸ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ Exposition du système du Monde (ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ.)ದ ಪ್ರಥಮ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ "ಕಪ್ಪು ನಕ್ಷತ್ರ"ಗಳನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿರಹಿತ ಅಲೆಯಾದ ಬೆಳಕು ಗುರುತ್ವಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ
೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಬೆಳಕಿನ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಗುರುತ್ವ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿಂದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು. ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್ಚೈಲ್ಡ್ ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಲೋರೆಂಟ್ಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಡ್ರಾಸ್ಟ್, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಂದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆದರು. ಈ ವಿವರಣೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಅನಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಅರ್ಥ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮೇಲ್ಮೈನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ಏಕತ್ವವು ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಆರ್ಥರ್ ಎಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ತೋರಿಸಿದರು.(ನೋಡಿ ಎಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು) ಆದರೂ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕವು ಅಭೌತ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ಏಕತ್ವ(ಅತೀ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಬಿಂದು)ವೆಂದು ಅರ್ಥ ಎಂದು ಅರಿವು ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಲೆಮೈಟರ್‌ಅವರಿಗೆ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿ, ೧.೪೪ ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭೌತವಸ್ತುವಿನ ತಿರುಗದಿರುವ ಕಾಯವು(ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮಿತಿ)ಕುಸಿಯುತ್ತದೆಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರು. ಅವರ ವಾದಗಳನ್ನು ಎಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ಲೆವ್ ಲಾಂಡೋವ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಸಮಕಾಲೀನರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಅಜ್ಞಾತ ಕ್ರಿಯಾತಂತ್ರ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮಿತಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಬೃಹತ್ತಾದ ಶ್ವೇತ ಕುಬ್ಜ ತಾರೆ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಪಾಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವತಃ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಓಪನ್‌ಹೈಮರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಅಂದಾಜು ಮೂರು ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು(ಟೋಲ್ಮಾನ್-ಓಪನ್‌ಹೈಮರ್-ವೋಲ್ಕೋಫ್ ಮಿತಿ)ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಾಗಿ ಕುಸಿಯಲು ಯಾವುದೇ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.
ಓಪ್ಪನ್‌ಹೈಮರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ ಲೇಖಕರು ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಏಕತ್ವವನ್ನು(ಅನಂತ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಾತ್ರದ ಬಿಂದು) ಕಾಲವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಗುಳ್ಳೆಯ ಗಡಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಳಬೀಳುವ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕುಸಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುಸಿತ ಆರಂಭವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಾಹ್ಯ ವೀಕ್ಷಕ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಗೊತ್ತಾದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಬೆಳಕು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಂಪುಪಲ್ಲಟವಾಗಿ, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಸುವರ್ಣ ಯುಗ (Golden age of general relativity)
೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಫಿಂಕಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌‌ಚೈಲ್ಡ್ ಮೇಲ್ಮೈr = ೨m  ಯನ್ನು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು.[ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಏಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ  i.e. 2Gm/c 2,   r  ಮೇಲ್ಮೈನ ತ್ರಿಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, m   ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ] ಪರಿಪೂರ್ಣ ಏಕದಿಕ್ಕಿನ ಪದರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಅದರ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗಬಹುದು". ಇದು ಓಪನ್‌ಹೈಮರ್ಸ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ  ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ಗುರುತ್ವದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅದರತ್ತ ಬೀಳುವ ವೀಕ್ಷಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಫಿಂಕಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ಸ್ ವಿವರಣೆಯು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಒಳಗಾಗಿ ಬೀಳುವ ವೀಕ್ಷಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ವಿವರಣೆ(ಪರಿಹಾರ)ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕ್ರುಸ್ಕಾಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಸಾರ್‌ಗಳ ಶೋಧನೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಇದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕುತೂಹಲಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪಲ್ಸಾರ್‌ಗಳ ಶೋಧನೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಬೌತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಬಲದ ಕುಸಿತದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಾಂದ್ರ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ವಿವರಣೆ(ಪರಿಹಾರ)ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ರಾಯ್ ಕೆರ್ ತಿರುಗುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗೆ ನಿಖರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಜ್ರಾ ಟಿ. ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಸಿಮಿಟ್ರಿಕ್(ಕಕ್ಷೆಯ ಸುತ್ತ ಸಮ್ಮಿತಿ) ಪರಿಹಾರ(ವಿವರಣೆ)ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ವರ್ನರ್ ಇಸ್ರೇಲ್, ಬ್ರಾಂಡನ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡಿ.ಸಿ. ರಾಬಿನ್ಸ್‌ಸನ್ ಕೆಲಸಗಳ ಮೂಲಕ ನೊ-ಹೇರ್ ಪ್ರಮೇಯ ಹೊಮ್ಮಿತು. ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಕಪ್ಪುಕುಳಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೆರ್-ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಮೂರು ಮಾನದಂಡಗಳಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ, ಕೋನೀಯ ಆವೇಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ವಿವರಣೆಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಮ್ಮಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹೇರಿದ ಅಸಹಜ ಕೃತಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕತ್ವಗಳು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿವರೆಗೆ ಶಂಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಲಿನ್‌ಸ್ಕಿ, ಖಾಲಾಟ್ನಿಕೋವ್, ಮತ್ತುಲಿಫ್‌ಶಿಟ್ಜ್‌ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಏಕತ್ವಗಳು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ಅವರು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರೋಜರ್ ಪೆನ್ರೋಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಏಕತ್ವಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲು ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
ಜೇಮ್ಸ ಬಾರ್ಡೀನ್, ಜಾಕೋಬ್ ಬೆಕೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಕಾರ್ಟರ್, ಮತ್ತು ಹಾಕಿಂಗ್‌ರ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ರಚನಾವಿಧಾನದ ನಿಯಮಗಳ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳ ಜತೆ ಸಮೀಪದ ಸಾದೃಶ್ಯದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಡೋಷ್ಣ(ಜಡೋಷ್ಣ) ಮೇಲ್ಮೈ ಗುರುತ್ವವನ್ನು ಉಷ್ಣಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಗುರುತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಕಾಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮುಂಗಂಡಿರುವುದನ್ನು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಂಗ್ ತೋರಿಸಿದಾಗ ಈ ಸಾದೃಶ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಪದವನ್ನು ಜಾನ್ ವೀಲರ್ ೧೯೬೭ರ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಳಸಿದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಹಿರಿಮೆ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದು ಬೇರಾರೊ ತಮಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂದು ಸದಾ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಗೆ ಆನ್ನೆ ಈವಿಂಗ್ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಬಳಸಿದ ದಾಖಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವೀಲರ್ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆ
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ರಚನೆಯ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೆ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಮೂರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋ-ಹೇರ್ ಪ್ರಮೇಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಅವು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ, ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕೋನೀಯ ಆವೇಗ. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ(ಕ್ವಾಂಟಂ ಅಲ್ಲದ)ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾದೃಶ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯು ಬೇರಾವುದೇ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳಿಂದ ವಿಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಳದೊಳಗಿನ ಒಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಾಸ್`ಸ್ ನಿಯಮ,ADM ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಗುರುತ್ವ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೋನೀಯ ಆವೇಗವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಗುರುತ್ವಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಫ್ರೇಮ್ ಡ್ರಾಗಿಂಗ್(ದೇಶಕಾಲವನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಎಳೆಯುವುದು)ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಬಹುದು.
ಒಂದು ವಸ್ತುವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯೊಳಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಹೊರಗಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಜಾನ್ ನಡವಳಿಕೆಯು ಘರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ ವಾಹಕದ ಹಿಗ್ಗಿಸುವ ಪದರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಡಿಸ್ಸಿಪೇಟಿವ್( ಚದರಿಸುವ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.(ನೋಡಿ ಪದರ ಮಾದರಿ) ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಮೇಯಗಳಿಗಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಟೈಮ್ ರಿವರ್ಸಿಬಲ್(ಟಿ-ಸಮ್ಮಿತಿ)ನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ತರುವಾಯ ಕೇವಲ ಮೂರು ಮಾನದಂಡಗಳ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಗುರುತ್ವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಒಳಗೆ ಏನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಮಾಹಿತಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಬಾರ್ಯಾನ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಲೆಪ್ಟಾನ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಣ ಬೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹುಸಿ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ನಡವಳಿಕೆಯು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಮಾಹಿತಿ ನಷ್ಟ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಅಥವಾ ಕೋನೀಯ ಆವೇಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಬರ್ಕಾಫ್`ಸ್ ಪ್ರಮೇಯದ ಪ್ರಕಾರ, ದುಂಡಾಗಿ ಸಮ್ಮಿತೀಯ ಆಗಿರುವುದು ಈ ನಿರ್ವಾತ ವಿವರಣೆ ಮಾತ್ರ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಇಂತಹ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದುಂಡಾದ ಇದೇ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ವಸ್ತುವಿನ ನಡುವೆ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಷ್ಟೇ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕ್ಕೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ರೈಸ್ನರ್-ನಾರ್ಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆರ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿರ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕೆರ್-ನಿವ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕೋನೀಯ ಆವೇಗದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಯಾವುದೇ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕೋನೀಯ ಆವೇಗವು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಂಕ್ ಯೂನಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ Q ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಕೋನೀಯ ಆವೇಗ J ಕೆಳಗಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿM ಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪರಮಾವಧಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸಮೀಕರಣಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವು ಹಾರಿಜಾನ್(ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿವರಣೆಗಳು ಸ್ಫುಟ ಏಕತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಬೌತ ವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ನಿರೋಧಕ ಊಹನವು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ(ರಿಯಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್) ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತದ ಮೂಲಕ ಇಂತಹ ಏಕತ್ವ(ಅಪರಿಮಿತ ಸಾಂದ್ರತೆ)ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಅನುಕರಣೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.‌
ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತೀಯ ಬಲದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ನಕ್ಷತ್ರದ ತಟಸ್ಥ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಉಳಿಸುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯು ಸಾಂದ್ರ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ದ್ವಿ ಎಕ್ಸರೆ ಮೂಲ GRS ೧೯೧೫+೧೦೫ ಗರಿಷ್ಠ ಅವಕಾಶದ ಮೌಲ್ಯದ ಬಳಿ ಕೋನೀಯ ಆವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋನೀಯ ಆವೇಗ J ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶQ ದಿಂದ ಇದು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಗಾತ್ರವು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ M ಗೆ ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ r shಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯ ಮತ್ತು Mಸೂರ್ಯ ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಶೂನ್ಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕೋನೀಯ ಆವೇಗದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಅಂಶ ೨ರಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಭಾಗದ ಕೋಷ್ಠಕವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ (Event horizon)
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಕಾಣಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶಕಾಲದ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯತ್ತ ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಒಳಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದೇ ವಸ್ತು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯುವುದು ಏಕೆಂದರೆ, ಅದರ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಆ ಘಟನೆಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಬಾಹ್ಯ ವೀಕ್ಷಕನನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಘಟನೆ ನಡೆದರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಮುಂಗಾಣುವಂತೆ, ದೊಡ್ಡ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ದೇಶಕಾಲವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಂದರೆ, ಕಣಗಳು ಸಾಗುವ ಪಥಗಳು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯತ್ತ ವಾಲುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿರೂಪವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ದೂರ ಯಾವುದೇ ಪಥ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಟಿಕ್‌ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗುರುತ್ವ ಕಾಲ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕುಪ್ಪು ಕುಳಿಯೊಳಗೆ ಬೀಳುವ ವಸ್ತು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅನಂತ ಕಾಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಬೆಳಕು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಮಂದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗುರುತ್ವದ ಕೆಂಪು ಪಲ್ಲಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯ, ಅದು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಮುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಬೀಳುವ ವಸ್ತು ಅತೀ ಮಸುಕಾಗಿ ಕಾಣದಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯೊಳಗೆ ಬೀಳುವ ವೀಕ್ಷಕ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಇದ್ಯಾವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನದೇ ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಕಾರ,ಅವನು ಅನಂತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಾನೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.
ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯಿಲ್ಲದ(ಸ್ಥಿರವಾದ)ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ, ಸ್ಕವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯವು ಗುಂಡಗಿನ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನ ಮೇರೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯವು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯು ವಿಕೃತ, ಗುಂಡಗಿಲ್ಲದ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಾಗಿರದೇ, ಕೇವಲ ಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಗಡಿಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗದಂತೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ನೀಡಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ವಿವರಣೆಯು ಅಂದಾಜು ವಿವರಣೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕ್ವಾಂಟಂ ಗುರುತ್ವದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಬಳಿ ವಸ್ತುವಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕತ್ವ (Gravitational singularity)
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವ ಏಕತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶಕಾಲ ತಿರುವುಗಳು ಅನಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರಿಭ್ರಮಿಸದಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಏಕಾಂಶದ ಆಕಾರವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಸಮತಲದಲ್ಲಿರುವ ಉಂಗುರ ಏಕತ್ವವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಕತ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಶೂನ್ಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಕತ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ವಿವರಣೆಯ ಎಲ್ಲ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಏಕತ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಅನಂತ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ(ರೈಸ್ನರ್–ನಾರ್ಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್ )ಅಥವಾ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ(ಕೆರ್) ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಏಕತ್ವವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ವರ್ಮ್‌ಹೋಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಕುಳಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅದು ಭಿನ್ನ ದೇಶಕಾಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯು ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆರ್ ಏಕತ್ವದ ಸುತ್ತ ಮುಚ್ಚಿದ ಟೈಮ್‌ಲೈಕ್ ರೇಖೆ(ಒಬ್ಬರ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು)ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಅದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಗ್ರಾಂಡ್‌ಫಾದರ್ ವಿರೋಧಾಭಾಸ(ಕಾಲದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು)ಮುಂತಾದ ಕಾರಣತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ಕ್ವಾಂಟಂ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತ್ವಗಳ ದರ್ಶನವು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಸಿತವನ್ನು ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಣದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಕ್ವಾಂಟಂ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಕ್ವಾಂಟಂ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಏಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಕ್ವಾಂಟಂ ಗುರುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಯಾವುದೇ ಏಕತ್ವಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದ್ಯುತಿಗೋಳ (Photon sphere)
ದ್ಯುತಿಗೋಳವು ಶೂನ್ಯದಷ್ಟು ದಪ್ಪಗಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಶ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತದತ್ತ ಚಲಿಸುವ ಫೋಟೊನ್‌ಗಳು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಿಭ್ರಮಿಸದಿರುವ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಿಗೆ, ದ್ಯುತಿಗೋಳವು ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯದ ೧ .೫ಪಟ್ಟು ತ್ರಿಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಕ್ಷೆಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ಕ್ಷೋಬೆ(ಒಳಗೆ ಬೀಳುವ ವಸ್ತುವಿನ ಕಣ ಮುಂತಾದವು)ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳೆದು, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಭಾಗದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಳಭಾಗದ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ದಾಟುತ್ತದೆ.
ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬೆಳಕು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಒಳಮುಖದ ಪಥದಲ್ಲಿ ದ್ಯುತಿಗೋಳ ದಾಟಿದ ಯಾವುದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಮುಟ್ಟುವ ಬೆಳಕು ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಒಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ್ದರೂ, ಅದು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಹೊರಗಿರುತ್ತವೆ.
ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಸಾಂದ್ರ ವಸ್ತುಗಳು ಕೂಡ ದ್ಯುತಿಗೋಳ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ವಸ್ತುವಿನ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅದರ ವಾಸ್ತವ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಇದು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ತ್ರಿಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ೧ .೫ಪಟ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದ್ಯುತಿಗೋಳ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಎರ್ಗೊಸ್ಪಿಯರ್ (Ergosphere)
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಎರ್ಗೊಸ್ಪಿಯರ್ ಒಳಗಿನಿಂದ(ಹೊರ)ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಆಬ್ಲೇಟ್ ಅಂಡಗೋಳದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಇವು ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್‌ ಜತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹೊರಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಎರ್ಗೋಸರ್ಫೇಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರ್ಗೋಸ್ಪಿಯರ್‌ನಿಂದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪೆನ್ರೋಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ, ವಸ್ತುಗಳು ಎರ್ಗೋಸ್ಪಿಯರ್‌ನಿಂದ ಅವು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಚಿಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಇಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ವಸ್ತುಗಳು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ವಿವರಣೆಗಳೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸ್ವತಃ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಕುಸಿಯುವ ಕಣಗಳ ಕೋನೀಯ ಆವೇಗವು ಕೆಲವು ತ್ರಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಸಮುದಾಯವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಬೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ರಚನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು.
ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಈವೆಂಟ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಏಕತ್ವವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ರೋಜರ್ ಪೆನ್ರೋಸ್ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಮಹಾ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ ವಿವರಣೆಗಳು ಸದಿಶ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ವಿಲಕ್ಷಣ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲದೇ ಏಕತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ತೋರಿಸಿದರು.(ನೋಡಿ ಪೆನ್‌ರೋಸ್-ಹಾಕಿಂಗ್ ಏಕತ್ವ ಪ್ರಮೇಯಗಳು). ಕೆರ್ ವಿವರಣೆ, ನೊ-ಹೇರ್ ಪ್ರಮೇಯ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಉಷ್ಣಬಲವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳು, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಬೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸರಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಭಾರವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಎಡೆಯಾಗುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತ (Gravitational collapse)
ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಯಂ ಗುರುತ್ವಬಲವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಡವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರ ಬೀಜಕಣಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೌತವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮುಖ್ಯಉಷ್ಣಾಂಶವು ಏರಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರದ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಭಾರದಿಂದ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರ್ಶ ಅನಿಲ ನಿಯಮವು ಒತ್ತಡ, ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಘನಅಳತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ನಕ್ಷತ್ರದ ಭಾಗಗಳ ಶಿಥಿಲತೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಬೌತವಸ್ತುವನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಸಾಂದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರದ ವಿವಿಧ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ವಿಧದ ಸಾಂದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಲ್ಪಾವಶೇಷದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ-ಕುಸಿತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ಬೌತವಸ್ತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ ಅಥವಾ ಗ್ರಹನೀಹಾರಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಂಪನಗಳು)ಹೊರ ಪದರಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ೫ ಸೌರದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಲ್ಪಾವಶೇಷಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ೨೦ ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರವು ಅತೀ ಬಾರವಾಗಿದ್ದು ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅವಶೇಷವು ಬೌತದ್ರವ್ಯ ಸಂಚಯದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವಶೇಷದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ೩ -೪ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ( ಟೋಲ್ಮಾನ್–ಓಪ್ಪೆನ್‌ಹೈಮರ್–ವೋಲ್ಕೋಫ್ ಮಿತಿ) ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಶಿಥಿಲತೆಯ ಒತ್ತಡ ಕೂಡ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಾದ ನಂತರ,ಯಾವುದೇ ಗೊತ್ತಾದ ವಿಧಾನವು(ಕ್ವಾರ್ಕ್ ಶಿಥಿಲತೆ ಒತ್ತಡ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನೋಡಿ ಕ್ವಾರ್ಕ್ ನಕ್ಷತ್ರ) ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಭಾರೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತವು ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಳೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ರಚನೆಯಿಂದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ೧೦೩ ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿರಬಹುದು. ಈ ಭಾರವಾದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಬೀಜಗಳಾಗಿರಬಹುದು.
ಅತೀ ಶಕ್ತಿಯ ಡಿಕ್ಕಿಗಳು
ಗುರುತ್ವ ಕುಸಿತ ಮಾತ್ರ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ರಚನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ,ಅತೀ ಶಕ್ತಿಯ ಡಿಕ್ಕಿಗಳು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕಣದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸಮತೋಲನದ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಿತಿ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಈ ಗಡಿಯು ಪ್ಲಾಂಕ್ ಮಾಸ್ (m P = √ħc/G ≈ ≈ 1.2 GeV/c2 ≈ 2.2 kg),ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಂ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಬಳಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ವಾಂಟಂ ಗುರುತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಪ್ಲಾಂಕ್ ಮಾಸ್ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ಬ್ರೇನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ1 TeV/c2 ಇದರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಿರಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅತೀ ಪ್ರಬಲ ಡಿಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಅಥವಾ CERNನ ಹೊಸ ದೊಡ್ಡ ಹ್ಯಾಡ್ರಾನ್ ಕೊಲೈಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಈ ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ರಚನೆಯು ಅಸಂಭವ ಎಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಡಿಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾದರೂ ಕೂಡ,ಅವು ೧೦−೨೫  ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಂಡಾಂತರ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೌತದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ನೇರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಂದ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಅಂತರ ನಕ್ಷತ್ರೀಯ ಧೂಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೊಂಚಲಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ಕಾಯಗಳ ಜತೆ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಜತೆ ವಿಲೀನವಾಗುವುದು. ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಮುಂಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ)(Hawking radiation)
೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಉಷ್ಣವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೂಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ತೋರಿಸಿದರು. ಕ್ವಾಂಟಂ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಈ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಕಾಯ ಲೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹಾಕಿಂಗ್ ವಿಕಿರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಕಿಂಗ್ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಮಂದಿ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ವಿಕಿರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ವಿಕಿರಣದ ಉಷ್ಣ ರೋಹಿತವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅತೀ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ(E = mc ೨). ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿ, ಆವಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಲೋಹಿತದ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾದ ಹಾಕಿಂಗ್ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕೆವಾರ್ಜ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ವಿಲೋಮಾನುಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ.
ಒಂದು ಸೌರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯು ೧೦೦ ನ್ಯಾನೊಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಾಕಿಂಗ್ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊತರಂಗ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ೨ .೭ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ(ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದು)ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ಹಾಕಿಂಗ್ ವಿಕಿರಣದ ಮೂಲಕ ಸೂಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅದು ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ೨.೭ (ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಸಾಧ್ಯ)ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಕಿಂಗ್ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೊಂದಬೇಕಾದರೆ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಹಗುರವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ(ಆದ್ದರಿಂದ ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ನ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ವ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ).
ಆದರೆ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯು ಅತೀ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಕಿರಣ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀರಾ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರವಾದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ದದಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಿನಷ್ಟು (~೧೦−೨೪ m) ತೂಕವಿರುವ ಕಪ್ಪುಕುಳಿ ಕೂಡ ಆವಿಯಾಗಲು ನ್ಯಾನೊಸೆಕೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ೨೦೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಗುರವಾದ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧ TeV/c ೨ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕಪ್ಪುಕುಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗಲು ೧೦−೮೮ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲಾವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಕ್ವಾಂಟಂ ಗುರುತ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದು ಹಾಗು – ಕೂಡ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ವಾಂಟಂ ಗುರುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಹಾಗೆ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. – ಊಹನೆಯಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪುಕುಳಿಯ ವೀಕ್ಷಿತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು
ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು ಉಹಾತ್ಮಕ ಹಾಕಿಂಗ್ ವಿಕಿರಣ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೂಸುವುದಿಲ್ಲ. ಖಬೌತಿಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಹಾಕಿಂಗ್ ವಿಕಿರಣವು ಅತೀ ದುರ್ಬಲವೆಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಖಬೌತಿಕ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಕಿಂಗ್ ವಿಕಿರಣವು ದುರ್ಬಲವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದ ಹಂತವು ಬೆಳಕಿನ(ಆದ್ಯರೂಪದ)ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಬೆಳಕುಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಶೋಧವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಆದ್ಯರೂಪದ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದ NASAದ ಫರ್ಮಿ ಗಾಮಾ-ಕಿರಣ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕವು ಈ ಬೆಳಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಶೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ ಕಪ್ಪುಕುಳಿಗಳ ಕಬೌತಿಕ ಶೋಧವು ಪರೋಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜತೆ ಗುರುತ್ವ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ಬೌತದ್ರವ್ಯದ ಸಂಚಯ (Accretion disc)
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೌತದ್ರವ್ಯದ ಸಂಚಯಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಬೀಜಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಾರ್‌ಗಳು ಬೃಹತ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ಸಂಚಯ ತಟ್ಟೆಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಎಕ್ಸರೆ ಬೈನರಿಗಳು ದ್ವಿನಕ್ಷತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಸಾಂದ್ರ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಜೊತೆ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಬೌತದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಚಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಅಲ್ಟ್ರಾಲುಮಿನಸ್ ಎಕ್ಸರೆ ಮೂಲಗಳು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎಕ್ಸರೆ ಬೈನರಿಗಳು
(X-ray binary) ಎಕ್ಸರೆ ಬೈನರಿಗಳು ಜೋಡಿ ತಾರೆ(ಯುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರ)ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲೋಹಿತದ ಎಕ್ಸರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಕ್ಸರೆ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಗಳು ಸಾಂದ್ರ ವಸ್ತುವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನಿಯಮಿತ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಬೌತದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಚಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇಂದು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಅದು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಾಗಿರುವುನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಬಲ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿ, ಸೈಗ್ನಸ್ X-೧ನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಥಾಮಸ್ ಬೋಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್ ಹಾಗು ಮುರ್‌ಡಿನ್ ಈ ರೀತಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಿಂತ ಜೊತೆ ನಕ್ಷತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾಗಿರುವ ಫಲವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಅನುಮಾನಗಳು ಉಳಿದಿವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸರೇ ಬೈನರಿಗಳ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹಗುರ ಎಕ್ಸರೆ ಟ್ರಾನ್ಸಿಯೆಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಕ್ಷತ್ರವು ಕಡಿಮೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ೧೦ -೫೦ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಎಕ್ಸರೆನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಎಕ್ಸರೆ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ(ನಿಶ್ಚಲತೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ),ಸಂಚಯ ತಟ್ಟೆಯು ತೀವ್ರ ಮಸುಕಾಗಿ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಕ್ಷತ್ರದ ವಿವರವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದು V೪೦೪ Cyg.