cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
HPLC ಪಂಪ್ (ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಬಿಟ್ಟು) ದಟ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂದ್ರತೆಗೊಂಡಿರುವ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಲಂಬಸಾಲು‌ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಆನಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಂಬಸಾಲು‌ಗಳ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುವ ಲಂಬಸಾಲು ಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಂಬಸಾಲು ಮುಖಾಂತರ ಆನಲೈಟ್‌ ಲಂಬಸಾಲು‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆನಲೈಟ್‌ ಅನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆನಲೈಟ್‌‌ನ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಆನಲೈಟ್‌ ನುಸುಳುವಿಕೆಯ (ಲಂಬಸಾಲು ತುದಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ) ಸಮಯವನ್ನು ಧಾರಣ ಸಮಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಧಾರಣ ಸಮಯವು ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಆನಲೈಟ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನನ್ಯತೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಣಗಳ ಲಂಬಸಾಲು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಳ ಉಪಯೋಗವು (ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಮ್ಮುಖ ಒತ್ತಡವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ) ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಲಂಬಸಾಲು‌ನೊಳಗೆ ಭಾಗಗಳು ಪ್ರಸರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಮ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣಸಾಧ್ಯ ಸಂಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಮಿಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೊನೈಟ್ರೈಲ್) ಸೇರಿವೆ. ಆನಲೈಟ್‌ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಲು ನೀರು ಬಫರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲವಣಾಂಶ, ಅಥವಾ ಐಯಾನ್ ಜೋಡಣೆ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಟ್ರಿಫ್ಲ್ಯೊಎಸೆಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್‌ ನಂತಹವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
HPLC ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಎಲ್ಯೂಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಮಿಥೆನಾಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ.50ಕ್ಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಆನಲೈಟ್‌ ಎಷ್ಟು ಜಲಭೀತಿಯದಾಗಿದೆ ಅನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸದ್ಯದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂರಚನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆನಲೈಟ್‌ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಅನಲೈಟ್‌ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ದ್ರಾವಣದಿಂದ ದ್ರಾವಣ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದು, ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಿಥೆನಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ(ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಜಲಭೀತಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ), ನೀರು/ಮಿಥೆನಾಲ್ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯ ಅಂಶಗಳು ಹರಿದು (ಲಂಬಸಾಲು‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು)ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಿಥೆನಾಲ್/ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆನಲೈಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕಗಳು, ಅಡಿಟಿವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಆನಲೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
thumb|210px|ಎಚ್‌‍ಪಿಎಲ್ ಸಿನ ಹೊಸ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1200 ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಸಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಟಿಷನ್ ಕೊಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ತತ್ವವನ್ನು ಪೇಪರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಥಿನ್ ಲೆಯರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಗ್ಯಾಸ್ ಹಂತ ಮತ್ತು ಲಿಕ್ವಿಡ್-ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ರ‍ಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಚರ್ ಜಾನ್ ಪೊರ್ಟರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಲಾರೇನ್ಸ್ ಮಿಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸಿಂಜ್ ಅವರಿಗೆ ಅಮೀನೋ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೋಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಉಳಿಸಿದ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯದೊಳಗೆ ಅಥವಾ "ಜಡ" ಘನವಾದ ಬೆಂಬಲಿತ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪೇಪರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಇತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೌಲೊಂಬಿಕ್ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಘನ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ದಾನಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದ್ರವ ಸ್ಥಿರ ಹಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಗಳ ನಡುವೆ ಅಣುಗಳು ಸಮತೂಗಿಸುತ್ತವೆ (ವಿಭಜನೆ). ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (HILIC) ಎಂದು HPLCನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದೃವ ಭಿನ್ನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಾಜಿಸುತ್ತದೆ. HILICಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಬಂಧವಿರುವ ದೃವ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೃವ-ವಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣಸಾಧ್ಯವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಜನೆ HPLCಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸಿಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಬೆಂಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೃವೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, HILIC ಒಂದೇ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯ, ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ದೃವೀಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳು ದೃವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯಿ ಜಲ ಪದರಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ದೃವೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ನಡುವಿನ (ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತಾಗಿ) ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅನಲೈಟ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕೌಲುಂಬಿಕ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್) ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ದಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಧಾರಣ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯುಳ್ಳ ದ್ರಾವಕಗಳು ಧಾರಣ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ-ಹಂತದ HPLCಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1970ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು NP-HPLC ಮೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ನೀರು ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟಿಕ್ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸಿಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಅಲುಮಿನಾ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೈಡ್ರೇಶನ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಮರುತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ HILIC ಬಾಂಡೆಡ್ ಹಂತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ HPLC (NP-HPLC) ಅಥವಾ ಅಧಿಶೋಷಣೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು, ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಮೇಲ್ಮೈ ರಾಸಾಯನಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೃವೀಯತೆಗೆ ಅಧಿಶೋಷಣೆಯ ಗುಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ HPCLನ ಮೊದಲ ತರಹದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. NP-HPCL ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಜಲದಲ್ಲಿರದ ಚಲಿಸುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಧ್ರುವೀಯಲ್ಲದ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗುವಂತಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಧ್ರುವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಜೊತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತುವಿನ ಧ್ರುವೀಯತೆಯ ಜೊತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ಧ್ರುವೀಕ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಮಧ್ಯದ ಸಂಪರ್ಕ (ಚಲಿಸುವ ಹಂತದ ಅನುಗಣವಾಗಿ) ಪ್ರೋದ್ಧಾವನದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪರ್ಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸದೇ ಸ್ಟೇರಿಕ್ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪರ್ಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೇರಿಕ್‌ನ ಪರಿಣಾಮವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಚನಿಕ ಸಮಾಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಚಾಲನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧ್ರುವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಭೀತಿಯ ದ್ರಾವಕಗಳು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಮೆಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯಿ ನೀರಿನ ಪರಿಮಿತಿಯ ಪದರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಧ್ರುವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಪ್ಪಟವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮೆದುವಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಗಟ್ಟಿ ಮೇಲ್ಭಾದ ಜೊತೆ ಇವೆ).
ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಣು (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ) ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳಾಂತರ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ವಸ್ತುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಿರಿದಾದ, ಗಾಸಿಯನ್ ಶೃಂಗಗಳ ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಳಹಾದಿಯ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಶೃಂಗಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಿಶ್ರಣದ ಅಂಶವು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿ ಬೇರೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ, ಬೈಯೋ ಅಣುಗಳ ಹಾಗೂ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ವ್ಯೂಹದ ಕೆಲವು ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬೇಕು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಾನದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಶೃಂಗಗಳ ತಳಹಾದಿ ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಬರಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಹೊರಿಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಯ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಚಣೆಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಇಳಿಜಾರು ದ್ರಾವಕದ ಪಂಪಿನ ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಟಿಲತೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಲಂಬಸಾಲು ಹೋರಿಕೆಗಳಿಂದಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ವಸ್ತುವಿನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲತೆಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಳು ಶುದ್ಧ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗುತ್ತವೆ "ಶೃಂಗ"ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐಸೋಥರ್ಮ್‌ಗಳ ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಗುಣದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಟ್ಟತನದಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಒದಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಂಬಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಕರಿಸಿದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (RPC)
HPLC (RP-HPLC ಅಥವಾ RPC)ನ ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತವು ಒಂದು ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಲೀಯವಾದ, ಮಧ್ಯಮ ದೃವೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. RMe2SiCl ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಲಿಕಾ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ R ಎಂಬುದು C18H37 ಅಥವಾ C8H17 ಗಳಂತಹ ನೇರ ಸರಪಳಿ ಅಲ್ಕೈಲ್ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಅಣುಗಳಿಗೆ ಈ ಧಾರಣ ಸಮಯವು ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಅಣುಗಳು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕ ಅದರ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಜಲಭೀತಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಕಡೆಗೆ ಜಲಭೀತಿಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. RPCಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ "HPLC" ಎಂದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಕರೆದುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಿಯ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳ ಔತ್ತಮ್ಯವನ್ನು ಸ್ಷಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ RPCಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
RPC ಯು ಜಲಭೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಡೈಪೋಲಾರ್ ನೀರಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಮಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. RPC ಯು ಈ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮಾಪನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಲೈಟ್‌ನನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುವುದು ಜಲೀಯ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಣುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಅನಲೈಟ್‌ ಅಣುವಿನ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮಾನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಲ್ವೋಫೋಬಿಕ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ "ಕುಳಿ-ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ" ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತು C18-ಚೈನ್ ಎದುರಾಗಿ ಈ ಎರಡರ ಸಂಕೀರ್ಣವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯು ಈ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕದ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ (ನೀರು: 7.3 × 10-6 J/cm², ಮಿಥೇನಾಲ್: 2.2 × 10-6 J/cm²) ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಜಲಭೀತ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮಾನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ದೃವೀಯ ದ್ರಾವಕವನ್ನು (ಮಿಥೇನಾಲ್, ಅಸಿಟೋನೈಟ್ರೈಲ್) ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಲೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ದೃವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರೇಡಿಯೆಂಟ್ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನವು ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಧಾರಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಲೈಟ್ ಅಣುಗಳ ರಾಚನಿಕ ಗುಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು (C-H, C-C, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ S-S ದಂತಹ ಅಣು ಬಂಧಗಳು) ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಅನಲೈಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅಣುವಿನ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಂತಹ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, -OH, -NH2, COO- ಅಥವಾ -NH3+ ಗಳಂತಹ ದೃವೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅನಲೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಲ್ಕೈಲ್ ಸರಪಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ವರ್ತನೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗದಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ರಂಧ್ರಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು.
ಜಲಭೀತ (ದೃವೀಯವಲ್ಲದ) ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳ ಸರಪಳಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅವುಗಳ ಲೀನಿಯರ್ ಐಸೋಮರ್‌‍ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂಟಿ C-C-ಬಂಧಗಳಿರುವ ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು C=C ಅಥವಾ C-C-ತ್ರಿಬಂಧಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧವು ಒಂಟಿ C-C-ಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡದ (ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಘಿಕ ಶಕ್ತಿ) ಹೊರತಾಗಿ, ಇತರ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ಅನಲೈಟ್ ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಜೈವಿಕ ಲವಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಮಧ್ಯಮವಾದ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (ca. 1.5 × 10-7 J/cm² ಪ್ರತಿ Mol ಗೆ NaCl ಗೆ, 2.5 × 10-7 J/cm² ಪ್ರತಿ Mol ಗೆ (NH4ಗೆ)2SO4), ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್-ದ್ರಾವಕ ಮಧ್ಯಮಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಂಟ್ರೋಪಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ, ಲವಣದ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಧಾರಣೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಮೃದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ (ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ ಇಂಟರ್‌ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, HIC) ಅವುಗಳ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ pHನ ಪ್ರಭಾವ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಜಲಭೀತತೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧಾನಗಳು pHನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸೋಡಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ನಂತಹ ಒಂದು ಬಫರಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಫರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ: ಅವು pHನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಲಿಕಾದ ಶೇಷದ ಮೇಲಿರಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್ ಮೇಲಿನ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಐಯಾನ್ ಪೇರಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯಮ್ ಅಡಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅಮೋನಿಯಮ್ ಫಾರ್ಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯನ್ನು ಲಂಬಸಾಲು ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಿದರೆ, ಎಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲದಂತಹ ಒಂದು ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೈಫ್ಲೋರೋಎಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿನ ಅದರ ದೃಢತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಇತರ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದಂತಹ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ಸಾಧನದಲ್ಲಿಯೂ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅವು ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿಲಿಕಾ ಲಂಬಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಡೆದುಹಾಕುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಅನೇಕ ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಲಂಬಸಾಲುಗಳು ಅಲ್ಕೈಲ್‌ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಸಿಲಿಕಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಜಲೀಯ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲೇಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇವು ಕೆಳಗಿರುವ ಸಿಲಿಕಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಜಲೀಯ ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು HPLC ಸಾಧನದಲ್ಲಿನ ಲೋಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಸಬಹುದು. RP-HPLC ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿನ ಉಳಿದ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಬಫರ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಶುದ್ಧವಾದ ದ್ರಾವಕಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ದ್ರಾವಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು. ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಾದರೆ HPLC ಲಂಬಸಾಲುಗಳ ಲೋಹ ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನ ಲೋಹ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು 2,2'- ಮತ್ತು 4,4'- ಬೈಪಿರಿಡಿನ್ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ 2,2'-bipy ಯು ಲೋಹವನ್ನು ಕೊಂಡಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಲಿಕಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಲೋಹದ ಐಯಾನುಗಳು ಇರುವಾಗ 2,2'-bipy ಗೆ ಅದರ ಉನ್ನತಿಯ ಆಕಾರವು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ)...
ಅಳತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಸೈಝ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (SEC), ಜೆಲ್ ಪರ್ಮಿಯೇಶನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಅಥವಾ ಜೆಲ್ ಫಿಲ್ ಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ  ಎಂದೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅಳತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಣಯದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಳಪು ನೀಡುವ ಕೊನೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಮೂರನೇ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೇ ರಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. SEC ಯನ್ನು ಮೊದಲು ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಲೀಮರ್‌ಗಳ ವಿಂಗಡನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ SEC ಯು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ಯಾವುದೇ ತೊಡಕಿಲ್ಲದೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಗಬಲ್ಲದು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರವು ಅವು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ಲಂಬಸಾಲು ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಬಲ್ಲವು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದಷ್ಟೂ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೇಳೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳ ತೂಕ ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಣುವಿನ ತೂಕವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹಲವು ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಹ್ಯಾಪರಿನ್ಗಳ ಅಣುವಿನ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುವುದು SEC ಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾವಾಗಿದೆ(ಯುರೋಪಿಯನ್ ಔಷಧ ತಯಾರಕ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು).
ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಶಕ್ತಿಯು ದ್ರವ್ಯ ಅಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಗಗಳ (ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಸೈಟ್) ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಏಕ ಪ್ರಕಾರದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯಕಾರಗಳೆಂದರೆ:
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯಕಾರಗಳು ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತ್ರಿಜ್ಯ ಇರುವ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವತ್ತ ವಾಲುತ್ತದೆ.
ಈ ಬಗೆಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಶೇಷಾಂಶಗಳ ಪೂರ್ವಸಂಗ್ರಹ, ಲಿಗಾಂಡ್‌- ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರೊಟೀನುಗಳ ಅಯಾನು-ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಅಂಗಾರ ಮತ್ತು ಆಲಿಗೋಸಚರೈಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕ-ಪಿಎಚ್‌ ಅನಯಾನು-ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಮತ್ತು ಇತರೆ.
ಬಯೊಅಫಿನಿಟಿ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಈ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸ್ಥಿರವಾದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು, ವ್ಯಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌ ಸಂವಹನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಸಂವಹನ, ಡೈಪೋಲ್‌-ಡೈಪೋಲ್‌ ಸಂವಹನ, ಜಲಭೀತಿಯ‌ ಸಂವಹನ, ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ಬಂಧ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರಕ ಬಂಧಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಶಕ್ತಿಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಗೋಷ್ಠಿ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಂಧದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಲೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ
ಜಲೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (ANP-ಎಎನ್‌ಪಿ) ಎನ್ನುವುದು, ವಿಲೋಮ-ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (RP-ಆರ್‌ಪಿ) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ(ONP-ಒಎನ್‌ಪಿ)ಗಳ ನಡುವೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಹಂತದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರ. ವಿಲೋಮ-ಹಂತದ ವಿದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೈಡ್ರೊಫಿಲಿಕ್‌ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕಸಮಾನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆ
ಏಕಸಮಾನ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎನ್‌(N)ನ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಹಿಡಿತದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಶೃಂಗದ ಅಗಲವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗುವ ಅನಾನುಕೂಲವೆಂದರೆ ನಿಧಾನ-ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಶೃಂಗಗಳು ಬಹಳ ಚಪ್ಪಟೆ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಶೃಂಗಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡಬಹುದು.
ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆಯು ನಿಧಾನ-ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ (ಮತ್ತು ಉದ್ದದ) ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಳೆದ-ಶೃಂಗಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಜೈವಿಕ ಎಲುಯೆಂಟ್‌ನ ಕ್ರೋಢೀಕರಣವು ಶೃಂಗದ ಬೆಳೆದ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದರಿಂದ. ಇದರಿಂದ ಶೃಂಗದ ಎತ್ತರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಶೃಂಗವು "ತೀಕ್ಷ್ಣ"ವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ), ಇದು ಕುರುಹು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜೈವಿಕ ಭಾಗದ ಶೇಕಡಾವಾರಿನಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ "ಹಂತ" ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಳುಕಲುಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ.
ಏಕಸಮಾನ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಬಸಾಲಿನ ಆಯಾಮವು (ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಒಳವ್ಯಾಸ) ಬದಲಾದರೂ ಆಯ್ಕೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಅಂದರೆ ಶೃಂಗವು ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಆಯಾಮಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಹರಿವಿನ ಗತಿ ಬದಲಾದರೆ ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಕ್ರಮವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನೀರಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಪಾತ್ರವು ಜಲೀಯ ಘಟಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಟಿತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಸ
HPLC ಲಂಬಸಾಲಿನ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಸ (ID)ವು ಗ್ರೇಡಿಯೆಂಟ್ ಎಲ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಅಗಲಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔದ್ಯಮಿಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡ್ರಗ್ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ ಬಳಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ-ID ಲಂಬಸಾಲುಗಳು ತುಂಬಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ದ್ರಾವಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಕಣ ಗಾತ್ರ
ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ HPLC ಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಗೋಲಾಕೃತಿಯ ಸಿಲಿಕಾ ಕಣಗಳಿಗೆ (ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕಣಗಳು) ಲಗತ್ತಿಸಿದ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, 5 \mum ಗಾತ್ರದ ಮಣಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒತ್ತಡವು ಈ ಕಣಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಘಾತಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ ಈ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧಗಾತ್ರದ ಕಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಲಂಬಸಾಲುಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಾಲ್ಕರ ಅಂಶದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯ HPLC (ಲಂಬಸಾಲು ವ್ಯಾಸ 5 cm ದಿಂದ >30 cm ವರೆಗೆ) ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಘನ-ಹಂತದ ಪ್ರತಿಮಾಡುವಿಕೆಯಂತಹ HPLC ಅಲ್ಲದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಂಧ್ರ ಗಾತ್ರ
ಅನೇಕ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಗಳು ರಂಧ್ರಯುಕ್ತವಾದವುಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ರಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ರಂದ್ರಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ಚಲನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ, ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ರಂದ್ರಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಒಂದು ರಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಳಹೋದ ನಂತರ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಂಪ್ ಒತ್ತಡ
ಒತ್ತಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಪಂಪ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಮರುಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಹರಿಯುವ ದರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡವು 40 MPa (6000 lbf/in2)ವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 400 ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ ವರೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ HPLC ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳು ಲಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ (<2 \mum) ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ "ಅಲ್ಟ್ರಾ ಹೈ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ" ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಅಥವಾ RSLC/UHPLC ಗಳು ಸುಮಾರು 100 MPa (15,000 lbf/in²) ಅಥವಾ 1000 ಸುಮಾರು ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ ವರೆಗಿನ ಒತ್ತಡದವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. "UPLC" ಶಬ್ದವು ವಾಟರ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಂತ್ರಗಳು
ಜಲಜನಕ
ಜಲಜನಕ (Hydrogen - ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ವು ಒಂದು ರಾಸಯನಿಕ ಮೂಲಧಾತು. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಮೂಲಧಾತು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ, ಹಗುರವಾದ ಮೂಲಧಾತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ, ರುಚಿ, ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಟಾನ್ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ 'ಜಲಜನಕ' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಎರಡು ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಇದು ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ೧ಎ ಗುಂಪಿನ ೧ನೆಯ ಆವರ್ತದ  ಮೊದಲನೆಯ ಧಾತು. ಪ್ರತೀಕ H. ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೧. ಪರಮಾಣು ತೂಕ ೧.೦೦೭೯೭. ದ್ರವನಬಿಂದು -೨೫೯0 ಸೆ. ಕುದಿಬಿಂದು -೨೫೨.೬೦ ಸೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ (೦೦ಸೆಲ್ಷಿಯಸಿನಲ್ಲಿ)  ೦.೦೮೯೮೭. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ 1s2. ವೇಲೆನ್ಸಿ ೧. ಹೈಡ್ರೊಜನ್-೧, ಹೈಡ್ರೊಜನ್-೨ (ಡ್ಯುಟೀರಿಯಮ್), ಹೈಡ್ರೊಜನ್-೩ (ಟ್ರೈಟಿಯಮ್) ಇವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೊನೆಯದು ೧೨.೫ ವರ್ಷ ಅರ್ಧಾಯು ಇರುವ ವಿಕಿರಣಪಟು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಸ್ಥಾನಿ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಈ ಮೂರೂ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ (ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣ: ೯೯.೯೮೫%, ೦.೦೧೫%, ಶೇಷ).
ಗುಣಗಳು
ಇದು ದಹ್ಯ ಅನಿಲ. ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳಿರುವ ಬಲು ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಣು ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಪರಮಾಣುಗಳ ಬೈಜಿಕ ಗಿರಕಿ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸ್ಪಿನ್) ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಆರ್ತೊಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎಂದು, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಪ್ಯಾರಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಇವೆರಡು ಸಮಾಂಗಿಗಳ(ಐಸೊಮರ್ಸ್) ಮಿಶ್ರಣ. ಅಣುವಿನ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಪರಮಾಣು ಸಂರಚನೆಯುಳ್ಳ ಹೈಡ್ರೊಜನಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಅಪಕರ್ಷಣಕಾರಕ. ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಧಾತು ಇದಲ್ಲವಾದರೂ ಇತರ ಧಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಇದರ ಅಯಾನೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಉಳಿದವುಗಳದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಹವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಬಂಧಗಳಿಂದ (ಕೊವೇಲೆಂಟ್ ಬಾಂಡ್) ಆಗಿವೆ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅಯಾನಿನ ಆವೇಶ (ಚಾರ್ಜ್) ಮತ್ತು ತ್ರಿಜ್ಯ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಎಂದೇ, ಅದು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅಣು ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನೂ ಸಹವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಹೈಡ್ರೈಡುಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬಲ್ಲದು.
ಇತಿಹಾಸ
ಜಲಜನಕವನ್ನು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಅಮ್ಲ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆ ಶತಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆ ಮೊದಲೇ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ದಹ್ಯ ಅನಿಲಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. 1766-81 ರಲ್ಲಿ, ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದಾರ್ಥ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಇವನು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ನೀರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ (೧೭೮೧). ಈ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದವ ಆಂತ್ವಾನ್ ಲೊರಾನ್ ಲೆವಾಸ್ಯೇ (೧೭೪೩-೯೪). ಇದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ತಾರಾದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಧಾತುಲಭ್ಯತೆಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಕ್ರಮಾಂಕ ೯.
ದೊರೆಯುವಿಕೆ
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ೭೫ ರಷ್ಟು ಜಲಜನಕವೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕವಿದೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕ ೯ನೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಭೂ ಪದರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಮೂಲಧಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ಒಂದರಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಪರಮಾಣು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಅಮೋನಿಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ, ಘನಮೇದಸ್ಸಾಗಿ ಸಸ್ಯತೈಲಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಬನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೈಡ್ರೊಜನೀಕರಣ, ಮೆತನೋಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ, ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕಾಮ್ಲ ತಯಾರಿ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಆಕ್ಸಿಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಟಾರ್ಚ್, ಲೋಹೀಯ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳ ಅಪಕರ್ಷಣೆ, ಲೋಹೀಯ ಹೈಡ್ರೈಡುಗಳ ತಯಾರಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಬಳಕೆ ಇದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಬುಕ್ಕನಕೆರೆ
ಬುಕ್ಕನಕೆರೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಊರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಬುಕ್ಕರಾಯನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೆರೆಯೊಂದು ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಿ ಎಸ್ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರ ಹುಟ್ಟೂರು ಇದು.
ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೃತಿ.
ವರ್ಗ:ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೃತಿಗಳು
ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು
thumb|right|ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪುರವರು ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೃತಿ. ಕುವೆಂಪು ಮಹಾಕವಿ, ಪ್ರಸಿಧ್ಧ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕ, "ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ" ಕೃತಿಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪಡೆದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವರು. ಕುವೆಂಪುರವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ತಂದೆಯಾಗಿ, ಉಪ್ಪು ಖಾರ ತಿನ್ನುವ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿ 'ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು'. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಅವರ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಅನುಭವ ಕಥನ
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಓದಲೇಬೇಕಾದ ಕೃತಿಯಿದು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ಇಕ್ಕೇರಿ
ಇಕ್ಕೇರಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಾಗರ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ವನರಾಜಿಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿದೆ..
ಸನ್ನಿವೇಶ : 14º 08' ಉದ್ದ. ಅಗಲ; 75º 5' ಪೂ.ರೇ.
ಇಲ್ಲಿನ ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇಕ್ಕೇರಿಯು 16 ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ವೈಭವಾನ್ವಿತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆಯಿತು. ರುವ ಈ ಹಳ್ಳಿ 1560 ರಿಂದ 1639ರವರೆಗೆ ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ವೀರಭದ್ರನಾಯಕನ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1639) ಇಕ್ಕೇರಿ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿತು. ಅನಂತರ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಇಕ್ಕೇರಿಯಿಂದ ಬಿದನೂರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಇಕ್ಕೇರಿ ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂಬ ಗೌರವವನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇಕ್ಕೇರಿಯಿಂದ ಟಂಕಸಾಲೆಯ ವರ್ಗವಾದರೂ ಇಕ್ಕೇರಿ ಪಗೋಡ, ಇಕ್ಕೇರಿ ಪಣಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು.
ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಸುತ್ತುಕಟ್ಟು ಆವರಣಗಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳಿದ್ದುವು. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದುವು. ಗತವೈಭವದ ಕುರುಹಾಗಿ ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮಾತ್ರ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಕಂಬಗಳ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವನ್ನು ಬಾಗಾಯತಿನ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಅಳತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾನವನ್ನು ದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹೊಯ್ಸಳ-ಕದಂಬ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೊಂಬುಚದ ವೆಂಕಟಯ್ಯ ಎಂಬ ಶಿಲ್ಪಿ ಕಟ್ಟಿದನೆಂದು ದೇಗುಲದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಬರಹವೊಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇಗುಲವು ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅರ್ಧಮಂಟಪ, ಮುಖಮುಂಟಪ ಮತ್ತು ಎದುರಿಗೆ ನಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ೩೨ ಕೈಗಳ ಅಘೋರೇಶ್ವರನ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಅರ್ಧಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ (ಅಮೃತ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ) ಕೆತ್ತಿದ ಸಣ್ಣ ನಂದಿಯಿದೆ. ಅರ್ಧಮಂಟಪದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಘೋರೇಶ್ವರನ ಪರಿವಾರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ, ಭೈರವನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ, ಷಣ್ಮುಖನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಎದುರಿನ ಮುಖಮಂಟಪ ಕೆತ್ತನೆಯಿರುವ ಕಂಬಗಳ ಆಧಾರದ ಮೆಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ದೇಗುಲವು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಕಳಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಗುಲದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಶೈಲಿಯ ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣದಾದ ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿಯ ದೇಗುಲವಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಕಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಬಸವನ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ಅದರ ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ನುಸುಳುವಷ್ಟು ಜಾಗವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನುಸುಳಿದರೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಆವರಣವು ಹಚ್ಚ ಹಸುರಿನ ಹುಲ್ಲು ಹಾಸಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು
ವಾಗ್ಭಟ
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾಗ್ಭಟರು ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ರಸರತ್ನ ಸಮುಚ್ಛಯದ ಲೇಖಕರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯ ಎರಡೂ ಒಬ್ಬರಿಂದಲೇ ರಚಿತವಾದುವು. ರಸರತ್ನಸಮುಚ್ಛಯದ ಲೇಖಕ ಬೇರೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹದ ಲೇಖಕ ವಾಗ್ಭಟ ತನ್ನ ಬಗೆಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ತನ್ನ ತಾತನ ಹೆಸರು ವಾಗ್ಭಟ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ
ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯ ಬರೆದ ವಾಗ್ಭಟ ಸಿಂಧು ದೇಶದ ಸಿಂಹಗುಪ್ತನ ಮಗ. ಬೌದ್ಧ ಮತಾವಲಂಬಿ, ಆತನ ಗುರು ಅವಲೋಕಿತ. ವಾಗ್ಭಟನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಸಿಂಧು ಪ್ರಾಂತಕ್ಕಿಂತಲೂ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರರಿಗೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ. 'ಇಂದು ಮತ್ತು 'ಜೆಜ್ಜತರು ಈತನ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು.
ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂದು ಅಥವಾ 2ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಾಯ, ಬಾಲ, ಗ್ರಹ, ಶಾಲಾತ್ಯ, ಶಲ್ಯ, ವಿಷ, ರಸಾಯನ ಮತ್ತು ವಾಜೇತರಣಗಳೆಂಬ ಆಯುರ್ವೇದದ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ 200 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮತೀಯ ಗೊಂದಲಗಳಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಾಭಿವೃದ್ದಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಚನೆಯಿರಲಿ, ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಭಟನಿಗೆ ನೋವುಂಟಾಗಿ ಆತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಚರಕ, ಸುಶ್ರೋತ, ನಿಮಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹ ರಚಿಸಿದ. ಆದರೆ ನಂತರ ಈ ಪುಸ್ತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಯಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯವನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ. ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕವೇ ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗ ಚರಕ ಮತ್ತು ಸುಶ್ರೋಶ ಸಂಹಿತೆಯಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ರಸರತ್ನಸಮುಚ್ಛಯದ ಗ್ರಂಥಕರ್ತ ವಾಗ್ಭಟನ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಬೇರೊಬ್ಬನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶೈಲಾ, ತತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಕರಣ ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ರಚಿಸಿದವರು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹದ ರಚನಕಾರ ಅಲ್ಲವೆಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದಾಚಾರ್ಯರು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್
೧೭೫೦-೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲೆ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದು. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಾವಭರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಆ ಒಂದುನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವೇ ಆಗಿವೆ. ಅದನ್ನು, ಆ ಒಂದು ಶತಮಾನಕಾಲವನ್ನು 'ಸಂಗೀತ ಯುಗ' ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಆ ಒಂದುನೂರು ವರುಷ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು, ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹಲವರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಸಹ ಒಬ್ಬರು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತರ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಶ್ಯಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ತ್ಯಾಗರಾಜರು, ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಅಪಾರವಾದ ಸಂಗೀತಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಆಳವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್, ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅಮಿತಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ನಂತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚ ಅವರನ್ನು 'ಅಭಿನವ ತ್ಯಾಗರಾಜ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.
ಸ್ವತಃ ಮಹಾರಾಜನಾದರೂ ವಿದ್ಯೆಯ ದಾಹ ಇವರಲ್ಲಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನುಡಿಯಾದ ಮಲಯಾಳದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರಲ್ಲದೆ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ, ವೇದಾಂತ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ತನ್ನದೇ‌ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ 'ಆಟಕಥಾ ಸಂಗೀತ' ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು.
ಅಶ್ವಿನಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಎಂಬ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ರಚಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ರಾಮಪುರಂ ವಾರಿಯರ್ ಎಂಬುವವರು ರಚಿಸಿದ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲೂ ಸಂಗೀತ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರಿಗೇ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿದ್ದರು.
ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿಯ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು, ಶ್ರೀರಾಮಭಕ್ತರೂ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮಕುಟಪ್ರಾಯರೂ ಆಗಿರುವ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೆಂದರೆ, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತಜ್ಞಾನ, ರಚನಾಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿನದು ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು.
ತಿರುವಾಂಕೂರು ಅರಸು ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ೧೮೧೩ನೇ ಇಸವಿಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬ನೇ ತಾರೀಖು ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ಜನಿಸಿದರು. ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೇ ಮಕುಟ ಧರಿಸುವ ಯೋಗ ಇವರಿಗಾಯಿತು. ಇವರ ಹಿಂದಿನ ದೊರೆ ಬಾಲರಾಮವರ್ಮ ಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲ ೧೮೧೧ನೇ ಇಸವಿಗೆ ಮುಗಿದು ಅವರಿಗೆ ಗಂಡು ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ತಂಗಿ ರಾಣಿ ಸೇತುಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿಯೇ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದರು. ಇವರು ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿಯ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತರು. ಆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕುಮಾರನೇ ಸ್ವಾತಿ ತ್ತಿರುನಾಳ್.
ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಮಾತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಇವರ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬೆಳೆದವು, ಬೆಳಗಿದವು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಂಗಸಾಧನೆ ಕಲೆ, ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಮಹಾಮೇಧಾವಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.
೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಗೌರಿ ಪಾರ್ವತಿಬಾಯಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಮೃತ ಹಸ್ತದಿಂದ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರಿಗೆ ಮಕುಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು.
ಮಹಾದೈವಭಕ್ತರೂ, ಚತುರರೂ, ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞರೂ ಆಗಿದ್ದ ಇವರು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಇವರು ಕೊಡಿತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ, ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿ ವಿದ್ಯೆಕಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಭೆ ಇರುವವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಂಧ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳು ದೇಶಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾದವು.
ಕೇರಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರಿಗೇ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಲ್ಲತಂಬಿ ಮುದಲಿಯಾರ್, ವಡಿವೇಲು, ಮೇರುಸ್ವಾಮಿ, ಕನ್ನಯ್ಯ, ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಗೋಸ್ವಾಮಿ, ಗೋವಿಂದಮಾರಾರ್ ಎಂಬುವವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಕೋಯಿಲ್ ತಂಬುರಾನ್, ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ತಂಬಿ, ರಾಮವಾರಿಯರ್ ಅವರುಗಳೂ ಇದ್ದರು.
ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರೇ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹರಿಕಥೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ರೂಢಿಗೆ ತಂದವರು. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಧನವೆಂಬುದೇ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ 'ಕುಚೇಲೋಪಾಖ್ಯಾನ', 'ಅಜಮಿಳೋಪಾಖ್ಯಾನ' ಎಂಬ ಎರಡು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ 'ಹರಿಕಥೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ' ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.
ಈ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಗೋಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹರಿಕಥೆ ಭಾಗವತರು, ತಂಜಾವೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಶರಭೋಜಿಯವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ಭಾಗವತರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ, ತಮ್ಮ 'ಗುರು' ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಿ, ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಎರಡು ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಭಾಗವತರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕಥೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದರು. 'ಉತ್ಸವ ಪ್ರಬಂಧ' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ರಚಿಸಿದರು.
ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ 'ಸೋಪಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯ' ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು ಆಗ ಅಲ್ಲಿಯವರಿಗಿನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ತಂಜಾವೂರಿಗೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರಂಗಯ್ಯಂಗಾರರನ್ನೂ, ರಘುನಾಥರಾಯರೆಂಬ ವೈಣಿಕರನ್ನೂ, ಸಾರಂಗಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಭಾಗವತರನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿ ಆದರದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಗ್ರಂಥರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ.
ಇವರ ರಚನೆಗಳು, ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಪದ, ವರ್ಣ, ತಿಲ್ಲಾನ, ಪ್ರಬಂಧಗಳೆಂಬ ಐದು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅವರ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ, ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಮಂಜರಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೇವಲ ಕೀರ್ತನೆಗಳೇ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಿಡುವಂತೆ ಶೃಂಗಾರರಸ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅನೇಕ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ-ಪರಮಾತ್ಮರ ಸಂಬಂಧವು, ನಾಯಕಿ-ನಾಯಕರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿವೆ. ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ ಮನೆತನದ ಕುಲಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭನೇ ನಾಯಕ! ಉದಾ: 'ಪನ್ನಗೇಂದ್ರಶಯನ' ಎಂಬ ಪದದ ಎಂಟು ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯ ಅಂತರ್ಭಾವವನ್ನು ಅದ್ಭುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜತಿಸ್ವರ, ಸ್ವರಜತಿ, ತಾನವರ್ಣ, ಪದವರ್ಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜರು, ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು, ಶ್ಯಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಂತೆ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರೂ ಕೃಗುಚ್ಛವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದುವೇ 'ನವರಾತ್ರಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳು'.
ಇವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಲಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿಯ ಶ್ರೀನಾಮಗಳೆ ಆದ 'ಜಲಜನಾಭ', 'ಸರಸಿಜನಾಭ', 'ಕಂಜನಾಭ', 'ಸರಸೀರುಹನಾಭ' ಎಂಬ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸ್ನೇಹ-ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಮೈನವಿರೇಳುವುದು.
ತ್ಯಾಗರಾಜರ 'ದರ್ಶನ'
ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕನ್ನೈಯ ಭಾಗವತರ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ದೊರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ತಮ್ಮ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ, ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮಗಿಂತ ಮೂರು ವರ್ಷಹಿರಿಯರಾದ ವಡಿವೇಲು ಎಂಬುವವರಿಗೆ ತ್ಯಾಗರಾಜರನ್ನು ಕರೆದು ತರಲು ದೊರೆ ಹೇಳಿದರು. ವಡಿವೇಲು ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರರಲ್ಲದೇ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. ವಡಿವೇಲು ಅವರು ತ್ಯಾಗರಾಜರನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಅದಲ್ಲದೆ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ವೀಣಾ ಕುಪ್ಪಯ್ಯರ್ ಅವರ ಗೆಳೆಯ ಕೂಡ. ಆದರೆ, ತ್ಯಾಗರಾಜರಿಗೆ ವಡಿವೇಲು ಅವರ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ.
ವಡಿವೇಲು ಅವರು ತಿರುವಯ್ಯಾರಿಗೆ ಬಂದು ತಿರುಮಂಜನವೆಂಬ ಬೀದಿಯ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದರು. ಅದೇ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರೂ ಇದ್ದರು. ವಡಿವೇಲು ತಂಗಿದ್ದ ಮನೆ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮನೆಯ ಸಾಲಿನ ಎದುರು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಬಳಿ ಇತ್ತು. ಸ್ನಾನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗಳಿಗೆ ನದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ವಡಿವೇಲು ತಂಗಿದ್ದ ಮನೆಯ ಮುಂದೆಯೇ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ವಡಿವೇಲು ಒಂದು ಉಪಾಯ ಹೂಡಿದರು. ದಿನವೂ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ನದಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲನೆಯ ದಿನವೇ ಅವರ ಹಾಡು ಕೇಳಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಚಕಿತರಾದರು. ಅರೆಕ್ಷಣ, ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಕೇಳ ತೊಡಗಿದರು. ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹೊರಗೇ ನಿಂತು 'ಈತನೊಬ್ಬ ದೊಡ್ಡಾ ವಿದ್ವಾಂಸ' ಎಂದುಕೊಂಡರು.
ಮೂರನೆಯ ದಿನ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕುತೂಹಲ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿತು. ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಮೇಧಾವಿ ಯಾರು ಎಂದು ನೋಡಲೇಬೇಕೆಂದು ವಡಿವೇಲು ಇದ್ದ ಮನೆಯ ಒಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಕೂಡಲೇ ವಡಿವೇಲು ಎದ್ದು ಬಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. 'ಧನ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಧನ್ಯ. ತಾವೇಕೆ ಶ್ರಮ ವಹಿಸಿದಿರಿ? ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ' ಎಂದು ವಿನಮ್ರದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. ತ್ಯಾಗರಾಜರು ವಡಿವೇಲು ಅವರ ಅಮೋಘವಾದ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಹೊಗಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದು (ಮರುದಿನವೇ) ಹಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಅವಕಾಶಕ್ಕೇ ಕಾದಿದ್ದ ವಡಿವೇಲು, ತ್ಯಾಗರಾಜರರ ಆಮಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವರ ಆದರಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಡಿವೇಲು, ತಮ್ಮ ಮಧುರವಾದ ಕಂಠದಿಂದ, ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ಅವರ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಆನಂದಪರವಶರಾದರು. ಪದ್ಮನಾಭನೇ ಕಣ್ಣೆದುರು ಬಂದು ನಿಂತಂತಾಯಿತೇನೋ! 'ಭೇಷ್ ವಡಿವೇಲು! ಪರಮ ಸುಪ್ರೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ ನಾನು. ನಿನಗೇನು ವರ ಬೇಕೋ ಕೇಳು!' ಎಂದರು. ಆಗ ವಡಿವೇಲು 'ಸ್ವಾಮಿನ್! ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂದು ತವಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ ತಾವು...' ಎಂದು ವಡಿವೇಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜರು ಚಕಿತರಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಕೆಲಕಾಲ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರು. ನಂತರ ತ್ಯಾಗರಾಜರು 'ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಖಂಡಿತ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ - ಅವರ ಭೇಟಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ! ಅವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವನೂ (ಪದ್ಮನಾಭ) ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವನೂ (ಶ್ರೀರಾಮ) ಒಬ್ಬನೇ.' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಿರಾಶರಾದ ವಡಿವೇಲು ತಿರುವಾಂಕೂರಿಗೆ ಮರಳಿ, ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೊರೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ತಿರುವಯ್ಯಾರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ರಾಜಕಾರ್ಯ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕಾರ್ಯ ಬಿಡಲಿಲ್ಲವೋ, ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಮಾತು ನಿಜವಾಗಬೇಕೆಂಬ ದೈವಸಂಕಲ್ಪವೋ ಏನೋ, ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದರೂ, ತ್ಯಾಗರಾಜರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ತಿರುವಯ್ಯಾರಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ.
ಕೊನೆಗೆ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರೇ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಅವರಿಗಿಂತ ೧೨ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾದು ಕುಳಿತರು! ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ೧೮೪೬ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು, ಅಂದರೆ, ಪುಷ್ಯ ಶುಕ್ಲ ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾದರು. ತ್ಯಾಗರಾಜರು ೧೮೪೭ನೇ ಜನವರಿ ೬ರಂದು, ಅಂದರೆ, ಪುಷ್ಯ ಬಹುಳ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
ಮಹಾಮೇಧಾವಿಯೂ, ಸಾಹಿತಿಯೂ, ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ, ರಸಿಕರೂ, ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರೂ ಆಗಿ ಬಾಳಿ ಕೇವಲ ೩೪ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ, ಮಹಾ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿತ್ತಿರುನಾಳ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡಾ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರುವ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಅವರು ನಮಗೆ, ಸಂಗೀತ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ, ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಆಸ್ತಿ ಅಮರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೀರ್ತಿ ಆಚಂದ್ರಾರ್ಕ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು
ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್
ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ (ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ೧ಸಿ, ಎಚ್‌ಬಿ೧ಸಿ, ಎ೧ಸಿ, ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಬಿ೧ಸಿ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಚ್‌ಬಿಎ೧ಸಿ ಎಂದೂ) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಸತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಅದು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ನ ಅಧಿಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಾ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಸಹಜ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಕಿಣ್ವರಹಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಕಿಣ್ವರಹಿತ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಧುಮೇಹದಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ನಾಳ ರೋಗ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಿಪಟಲ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮಣ್ಣೆ
ಮಣ್ಣೆ (MANNE) ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೆಲಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತ್ಯಾಮಗೊಂಡ್ಲು ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಊರು. ಇದು ಗಂಗರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. (ಎನ್.ಹೆಚ್.೪ ) ಡಾಬಸ್ ಪೇಟೆ ಇಂದ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಡಾಬಸ್ ಪೇಟೆ ಇಂದ ಸುಮಾರು ೮ ಕಿ.ಮೀ ಗಳಷ್ಟು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಮುದ್ದಲಿಂಗನ ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ರೈಲು ಹಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಮಣ್ಣೆ ಕೆರೆ, ಅದರ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ೧.೫ ಕಿ.ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಗಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿ ಮಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯಪುರ ಮಾನ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿಕಾರ ಗೌಡಾಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮಣ್ಣೆಗೆ ರತ್ನಪುರಿ ಎಂತಲೂ ಹೆಸರಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೆರೆ ಏರಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ನೋಡಿದಾಗ ಬಂಡೆಯೊಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಳಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಂಡೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಊಹೆ ತಪ್ಪಾದೀತು. ಈ ಬಂಡೆಯ ಉದರದಿಂದ ಸಪ್ತ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು ಜನ್ಮಿಸಿದವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಮಣ್ಣೆಮ್ಮ, ಮಾದಾಪುರದಮ್ಮ, ಎಲ್ಲಮ್ಮ, ಅಣ್ಣಮ್ಮ, ಕುರಾಳಮ್ಮ, ಇತ್ಯಾದಿ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರೆನ್ನಲಾದ ಸಪ್ತ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು ಜನ್ಮಿಸಿದವೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಮಣ್ಣೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕಪಿಲೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನ, ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಗುಡಿ, ಸೂಳೆ ಗುಡಿ (ಜೈನ ಬಸದಿ),ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ, ಸೂರ್ಯದೇವತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯದೇವತೆ ವಿಗ್ರಹ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕಳುವಾಗಿದ್ದು ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅದೇ ಗ್ರಾಮದ (Jeeva Kala Kannada Seva Sangha, Manne) ಜೀವ ಕಲಾ ಕನ್ನಡ ಸೇವಾ ಸಂಘ ಮಣ್ಣೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಬರೇಲಿ ಕೀ ಬರ್ಫಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಬರೇಲಿ ಕೀ ಬರ್ಫಿ (ಅನುವಾದ: ಬರೇಲಿಯ ಬರ್ಫಿ) ೨೦೧೭ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಪ್ರಣಯಪ್ರಧಾನ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಶ್ವಿನಿ ಅಯ್ಯರ್ ತಿವಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಸೆನೋನ್, ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಖುರಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಮತ್ತು ಸೀಮಾ ಪಾಹ್ವಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ₹200 ದಶಲಕ್ಷದ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹600 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶ ಎರಡೂ ಕಡೆ ೭೦ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಓಡಿತು. ೬೩ನೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ (ಪಾಹ್ವಾ) ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ (ತಿವಾರಿ) ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ (ರಾವ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಬಿಟ್ಟಿ ಮಿಶ್ರಾ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬಿಟ್ಟಿಯ ತಾಯಿ ಸುಶೀಲಾ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಮಾಡು ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬಿಟ್ಟಿ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು ತಾನಿರುವ ಹಾಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಗಂಡನನ್ನು ಬಯಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ತಾಯಿ ಅವಳ ನಿರಂತರ ತಿರಸ್ಕರಣೆಗಳಿಂದ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳ ತಂದೆ ನರೋತ್ತಮ್ ಅವಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಅವಳ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿರಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಕಾಳಜಿಯ ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಬಿಟ್ಟಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಒಂದು ಟಿಕೇಟನ್ನು ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರೇಲ್ವೇ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫ಼ಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಬರೇಲಿ ಕೀ ಬರ್ಫಿ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿರುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಓದಿ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅವಳು ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಅದರ ಲೇಖಕ ಪ್ರೀತಮ್ ವಿದ್ರೋಹಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಮಾಲೀಕನಾದ ಚಿರಾಗ್ ದುಬೇ ಬಳಿ ಅವಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಚಿರಾಗ್ ಪುಸ್ತಕದ ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕನೆಂದು ಬಿಟ್ಟಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಬಬ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಾಗ ತಾನು ಅಳಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ಅದನ್ನು ಬರೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಲೇಖಕನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಬಬ್ಲಿಯ ಹೆಸರು ನಾಶವಾಗಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ತನ್ನ ಬದಲು ತನ್ನ ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರೀತಮ್ ವಿದ್ರೋಹಿಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಕೊಡುವಂತೆ ಪುಸಲಾಯಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ರೋಹಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಭಯಗೊಂಡು ನಗರವನ್ನು ತೊರೆದು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಲೇಖಕನನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಅವನಿಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತೆ ಚಿರಾಗ್ ಬಿಟ್ಟಿಯ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕನಾದ ಚಿರಾಗ್ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಬರೆದು ಅದನ್ನು ವಿದ್ರೋಹಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಚಿರಾಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟಿ ಒಳ್ಳೆ ಗೆಳೆಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ರೋಹಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಬಿಟ್ಟಿ ತಾಳ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಚಿರಾಗ್ ಅವಳಿಗೆ ನಿಜ ಹೇಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿಟ್ಟಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ ತಾಯಿ ಲೇಖಕನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬದಲಾಗಿ ವಿದ್ರೋಹಿಯನ್ನು ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
ಚಿರಾಗ್ ವಿದ್ರೋಹಿಯನ್ನು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಬಿಟ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಮೋಹ ಗುಣವಾಗುವಂತೆ ಅವಳೆದುರು ಒರಟಾಗಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿಟ್ಟಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಬಳಿಕ ವಿದ್ರೋಹಿ ಅಸಭ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ತನ್ನ ಅಸಭ್ಯ ವರ್ತನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವನು ತನ್ನ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬ ಅವನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಬಿಡುವಂತೆ ಚಿರಾಗ್ ವಿದ್ರೋಹಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಹೊರಡದಿದ್ದಾಗ ಚಿರಾಗ್ ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ರೋಹಿ ತಾನು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅವನು ಬಿಟ್ಟಿಯ ಗೆಳತಿ ರಮಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಿಟ್ಟಿಯ ತಾಯಿ ವಿದ್ರೋಹಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅಳಿಯನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿದ್ರೋಹಿ ಒಬ್ಬ ವಿಧುರನೆಂದು ಚಿರಾಗ್ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಚ್ಛೇದಿತನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ರೋಹಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರಮಾ ಎದುರು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಮಾ ಅವನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ವಿಚ್ಛೇದಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಬೆದರಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಇದು ಅವನ ಸಹನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ; ಬಿಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅವನಿಂದ ದೂರ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆನೆಂದು ವಿದ್ರೋಹಿ ಚಿರಾಗ್‍ಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಬಿಟ್ಟಿಯು ಎಂದೂ ವಿದ್ರೋಹಿಯಂಥವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಚಿರಾಗ್ ನಂಬಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗುವಂತೆ, ವಿದ್ರೋಹಿ ಬಿಟ್ಟಿಯ ಮನಸ್ಸು ಗೆದ್ದು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಖುಶಿಯಾಗಿರಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ವಿದ್ರೋಹಿ ಕೂಡ ಖುಶಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ತಾನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚಿರಾಗ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ರೋಹಿ ಚಿರಾಗ್‍ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ತುಂಬ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಚಿರಾಗ್ ಬಿಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವು ತನ್ನನ್ನು ಕುರುಡನನ್ನಾಗಿಸಿರುವುದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಟ್ಟಿ ಖುಶಿಯಾಗಿರುವವರೆಗೆ ತಾನು ಖುಶಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ವಿದ್ರೋಹಿ ಎದುರು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು, ಅವನು ಬಿಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದಿ ಹೇಳುವಂತೆ ವಿದ್ರೋಹಿ ಚಿರಾಗ್‍ನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಚಿರಾಗ್ ಓದಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅವನ ಭಾವನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನ ಭಾಷಣವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಣ್ಣೀರು ಬರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಟ್ಟಿ ನಿಜವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ: ವಿದ್ರೋಹಿ ತನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು, ಚಿರಾಗ್ ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಮಾ ತನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು. ಚಿರಾಗ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಿಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವನೆ ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾಳೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಚಿರಾಗ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ರೋಹಿ ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿರಾಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟಿ ಒಟ್ಟಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ವಿದ್ರೋಹಿ ಮತ್ತು ರಮಾ ಒಟ್ಟಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಆರ್ಕೊ ಪ್ರಾವೊ ಮುಖರ್ಜಿ, ಸಮೀರಾ ಕೊಪ್ಪೀಕರ್, ಸಮೀರ್ ಉದ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ವಾಯು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆರ್ಕೊ ಪ್ರಾವೊ ಮುಖರ್ಜಿ, ತನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಶಬ್ಬೀರ್ ಅಹ್ಮದ್, ಪುನೀತ್ ಶರ್ಮಾ, ಅಭಿಷೇಕ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಾಯು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಹಾಡಾದ "ಸ್ವೀಟಿ ತೇರಾ ಡ್ರಾಮಾ" ವನ್ನು ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಹಾಡಾದ "ನಜ಼ಮ್ ನಜ಼ಮ್" ಅನ್ನು ೩೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಹಾಡಾದ "ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಕಮರಿಯಾ" ವನ್ನು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಜ಼ೀ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಂಪನಿ ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ
ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ (೧೭೭೫ – ೧೭೮೩) ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ೧೩ ವಸಾಹತುಗಳ ಮಧ್ಯ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ.
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳು ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸ