cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜೀನ್-ಜಾಕ್ವೆಸ್ ರೂಸೋ
ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವದ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ತುಂಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ವಕ್ತಿ. " ಇದು ನನ್ನದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಮತ್ತು ಜನರು ಅವನನ್ನು ನಂಬುವಷ್ಟು ಮುಗ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಎಂದು ರಸೋ ಅವರು ೧೭೫೪ ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ರುಸೋ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ರುಸೋ ಅವರು ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರತಿಫಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ, ಆಸ್ತಿ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲನಾದಾಗ ಜನರು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾ ಪಿಸಲು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಳಲು ಜನರು ತಮ್ಮತಮ್ಮೊಳಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ರುಸೋ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಮಾಜ ಒಪ್ಪಂದ ಪಕ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಳುವವನು ಆಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಬ್ಸ್ ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಾಗಿದೆ.
ಜೀನ್ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ರೂಸೋ ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ. ಶ ೧೭೭೮ ಜುಲೈ ೨ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಮೇನೋವೆಲ್ಲ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಇವರ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳ ಪೆಂಥಿಯನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಇದು ಈಗ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ
ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತಗಳು
ಕಾಡುಮನುಷ್ಯನ (ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್) ನರವಾನರ (ಸ್ಯಾವೇಜ್) ಹಂತವು (ಹೋಮಿನಿಡ್ ಪ್ರಭೇದ (ನರವಾನರ ಜಾತಿ )ಆದಿಮಾನವ ಆರ್ಡಿಪಿಥೆಕಸ್ ) ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಮೂರನೆ ಹಂತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೂಸೋ ನಂಬಿದ್ದರು. ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಈ ಘೋರ ಹಂತವು ಒಂದು ಕಡೆ ವಿವೇಚನರಹಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತಹ "ವಾನರ ಮನುಷ್ಯರು" ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಜೀವನದ ತೀವ್ರತೆಯ ನಡುವೆ ಒಂದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ  ಎಂದು ರೂಸೊಗೆ ಉದಾತ್ತ ಘೋರ ಕಾಡುಮಾನವ ಅಥವಾ ನರವಾನರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥ್ ರ್ ಲವ್ಜೊಯ್- ರೂಸ್ಸೊ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೈತಿಕತೆಯು ಸಮಾಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ ಆದರೆ "ಸಹಜ" ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ನೈಸರ್ಗಿಕ"ಎಂಬ ಪದ ಹುಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದು ರೂಸೊ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಅಥವಾ ಅನುಭೂತಿಯ ಭಾವನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಭಾವನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹಾಬ್ಸ್ ಸಹ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ವರ್ಗ:ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ
ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆ
thumb|ಕೆಂಪು ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಯು (ಮಿನುಗು ಬಟ್ಟು) ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಬಿಲ್ಲೆಯಾಕಾರದ ಮಣಿ. ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಳೆಯುವ ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು, ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಡುಗೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಶೂಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಕ್ಕಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ವೇಷಭೂಷಣದಲ್ಲಿ, ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಕ್ಕಿಗಳು ಮೇಲೆ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಚಮಕಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟೆಗೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಹೊಲಿಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉದುರಿ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಅವನ್ನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಲೆಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ತೂಗಾಡಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಫ್ಯಾಶನ್‌
ಗಝಲ್
ಇತಿಹಾಸ
೧೨ ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಝಲ್ ಭಾರತ ಅಂತಹ ಹಲವರು  ದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅಗಲಿಸಿತು. ಪೆರ್ಸಿಯದ ಕವಿಗಳಾದ ರೂಮಿ,ಹಫೀಜ್, ಅಶೆರಿ ಅಂಥವರು ಗಝಲ್ಗಳನ್ನೂ  ಬರೆದು ಅದರ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಕುನಿಯುಥಿದ್ದರಂತೆ. ಅವರು ಬರೆದು ಕುನಿಯುವವರನ್ನು ದೆರ್ವಿಷೆಸ್ ಅಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟರ್ಕಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇವತ್ತಿಗೂ ನೋಡಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನೂತನವಾದ ಗಝಲ್ ಹಾಡುವವರು
ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಝಲ್ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನ ಗೆದ್ದಿದರಿಂದ, ಹಲವಾರು ಗಝಲ್ ಗಾಯಕರಿಗೆ  ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಂಕಜ್ ಉದಾಸ್  ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಟ  ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು,ಗುಜರಾತಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಝಲ್ ಬರೆದು ಹಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಜಲ್‌ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ
ಗಜ಼ಲ್
ಕಷ್ಟವೆಷ್ಟೇ ಬರಲಿ ಮರೆಯದಿರು ಛಲ
ಸಂಕಷ್ಟವೆದುರಿಸದ ಸಾಧಕರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ
ಕಷ್ಟವೆಂದು ಬಿಟ್ಟು ಸರಿಯದಿರು ಛಲ
ಹಸಿದ ಹೆಬ್ಬುಲಿಯ ಕಾಲೆಂದೂ ಸೋಲದು
ಹಸಿದಂದು ಕಲಿತೆ ಪಾಠ ಕೊಲ್ಲದಿರು ಛಲ
ಚಂಚಲನಾಗಿರದೆ ನೀನು ಅಚಲನಾಗಿರು
ಸಾಧಿಸು ಸೋಲಿಸುವವರ ಎದಿರು ಛಲ
ನಿನ್ನೊಳು ನೀನಿರೆ ಶ್ರೀಗಿರೀಶ ನಿನ್ನವನು
ಕತ್ತರಿಸೆ ಚಿಗುರುವುದು ಬಿಡದೆ ಬಿದಿರು ಛಲ
- ಶ್ರೀಗಿರೀಶ
ಗಝಲ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ
ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಝಲ್ ಗಾಯನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿರುವ ಗಝಲ್ಗಳನ್ನೂ ಜನರು ಹಾಡಿ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ
ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ
ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ರವರ ಗಝಲ್ ಗಾಯನ
https://hava100.blogspot.com/2022/07/blog-post.html ಹನಾ ಹಾವನೂರು ಅವರ ಗಜಲ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
ವಾದಿರಾಜರು
ವಾದಿರಾಜರು (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೮೦ - ೧೬೦೦)  ಕನ್ನಡ ಹರಿದಾಸ ಪಂಥದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.ಇವರು ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೋದೆಯ ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವಾದಿರಾಜರೂ ಒಬ್ಬರು.ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆತನು ಕವಿತೆ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದುದು.ಇವರ ವಾಗ್ವೈಖರಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಸಂಗಾಭರಣ ತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.ಶ್ರೀಹರಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ನಡೆಯುವ ಪರ್ಯಾಯೋತ್ಸವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
right|thumb|[[ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಾದಿರಾಜರ ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿ]]
ಜೀವನ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೂವಿನಕೆರೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನನ. ತಂದೆ ರಾಮಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸರಸ್ವತಿದೇವಿ. ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ಭೂವರಾಹ.
ಅವರ ಇಷ್ಟ ದೈವ ಶ್ರೀಹರಿ ಅವರಿಗೆ ಹಯವದನ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟನಂತೆ.ತಮ್ಮ ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವಾದಿರಾಜರ ಸನ್ಯಾಸ ಜೀವನದ ಅವಧಿ ೧೧೨ ವರ್ಷಗಳು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಸೋಂದಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಠ ಮತ್ತು ಇವರ ಬೃಂದಾವನವಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಯವದನ ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವರನಾಮಗಳು, ಕೀರ್ತನೆಗಳು, ಸುಳಾದಿ, ಉಗಾಭೋಗ,ವೃತ್ತನಾಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಡುವಂತೆ ಸರಳವಾದ ಪ್ರೌಢ ಕನ್ನಡ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಮೇಯವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಒಲಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧.ವೈಕುಂಠವರ್ಣನೆ - ಸಾಂಗತ್ಯ .<BR>                   ೨.ಸ್ವಪ್ನಗದ್ಯ  - ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ.<BR>                         ೩.ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಶೋಭಾನೆ  - ಹಾಡು.<BR>                ೪.ಕೀಚಕವಧ.<BR>                    ೫.ಕೇಶವನಾಮ.<BR>                  ೫.ಗುಂಡಕ್ರಿಯೆ.<BR>       ೬.ಭಾರತತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಯ ಟೀಕೆ - ಟೀಕೆ (ಲಾಕ್ಷಾಭರಣಿ).<BR> ಕಾವ್ಯಗಳೆ ಆಗಲಿ, ಕೀರ್ತನೆಗಳೆ ಆಗಲಿ, ಅವುಗಳ ತಿರುಳು ಒಂದೇ-ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ತತ್ವಗಳ ನಿರೂಪಣೆ.ಇವರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದುದಾಗಿದೆ.<BR> ವಾದಿರಾಜರು ರಚಿಸಿರುವ ಲಕ್ಷೀಶೋಭಾನ ಪದವನ್ನು ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರೆ ಮದುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಲಕ್ಷೀಶೋಭಾನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಚರಣ ಆದಕ್ಕೆಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು- "ಮದುವೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವ ಪಾಡಿದರೆ ಮದುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುದವಹುದು<BR> ವಧುಗಳಿಗೆ ಓಲೆ ಭಾಗ್ಯ ದಿನದಿನಕೆ ಹೆಚ್ಚುವುದು ಮದನನಯ್ಯನ ಕೃಪೆಯಿಂದ".
ಕೀರ್ತನೆಗಳು
೧.ತಾಳುವಿಕೆಗಿಂತ ತಪವು ಇಲ್ಲ   |ಪ| ಕೇಳ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಹೇಳುವೆನು ಸೊಲ್ಲ ||ಅ.ಪ||. ೨.ಹಣವೆ ನಿನ್ನಯ ಗುಣವೇನು ಬಣ್ಣಿಪೆನೊ |ಪ| ಹಣವಿಲ್ಲದವನೊಬ್ಬ ಹೆಣವೇ ಸರಿ ಕಂಡ್ಯಾ ||ಅ.ಪ||. ೩.ಮಂಡೆ ಬೋಳಾದರೇನು ಮನಶ್ಯುಧ್ಧಿಯಿಲ್ಲವು |ಪ|ಕಂಡು ಹಯವದನ ನನ್ನ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಧಾನ್ಯ ||ಅ.ಪ||. ೪.ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣಗೆ ಮಾಡಿದಳು ಉರುಟಾಣಿ |ಪ| ಇಳೆಯೊಳಗತಿಜಾಣಿ ಸುಂದರ ಫಣಿವೇಣಿ ||ಅ.ಪ||.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ಪಂಜ (ಅಂಗ)
right|thumb|333x333px|ನಾಯಿಯ ಮುಂದಿನ ಬಲಗಾಲಿನ ಪಂಜ A) ಉಗುರು, B) ಬೆರಳುಗಳ ಒತ್ತಿಗೆಗಳು, C) ಅಂಗಾಲಿನ ಮಧ್ಯದ ಒತ್ತಿಗೆ, D) ಒಳಕಾಲ್ಬೆರಳು, E) ಮುಂಗಾಲಿನ ಒತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಂಜವು ಸಸ್ತನಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚತುಷ್ಪಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೃದು ಪಾದದಂತಹ ಭಾಗ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಪಂಜವು ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲಜನ್ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬುಳ್ಳ ಊತಕಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ತೆಳು, ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರೋಮರಹಿತ ಹೊರಚರ್ಮವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒತ್ತಿಗೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಯ ಭಾರ ಹೊರುವ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಮೆತ್ತೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಆರ್. ಡಿ. ಚಾರ್
(೨, ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೭-೧೫, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೮೪)
ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್,ಎಂದೇ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ, ರಾಘವಾಚಾರ್ ದೇಶಿಕಾಚಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪರಿವಾರದಿಂದ ಮುಂಬಯಿನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದುನೆಲಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೋಬೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ 'ಬ್ಯಾಟರಿ'ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಧನವಂತರಾದರು. ಹಾಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ತಾವೂ ಬಳಸಿ, ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮೊದಲಾದ ಜೀವನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕೊಟ್ಟರು. ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ಅವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ,ಮತ್ತು 'ಯಶಸ್ವಿ-ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮನ್' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಧಾರಣ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಜಾಡು ಅರಿಯದ ಚಾರ್, ತಮ್ಮಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮ,ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಹಾಕಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಜಯಸಾಧಿಸಿದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ಪದವಿಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ ನೂರಾರು ಯುವ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೌಕರಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸರಿಯಾದ ಸಲಹೆ,ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಉಪಕರಿಸಿದ್ದರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೀತಿ, ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭದರದಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಚಾರ್ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು :
'ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ರವರ-ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು'
ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು 'ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಗಾಡಿಗಳಿಗೆ' ಅವು ಅತಿಯಾಗಿ ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಮುಂಬಯಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಸಾಂತಾಕ್ರೂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ೨೦ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಒಂದು ತಬೆಲಾವನ್ನು (ಕೊಟ್ಟಿಗೆ) ಕೊಂಡರು.ತಾವು ಖರೀದಿಸಿದ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು(ತಬೇಲಾ) ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ 'ಬ್ಯಾಟರಿ ಫಲಕ'ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಅವನ್ನು ದುರಸ್ತಿಪಡಿಸಿ ಅವಕ್ಕೆಹೊಸ 'ಲೇಬಲ್ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ' ಭರದಿಂದ ಸಾಗಿತು. ಈ ತರಹದ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸೋವಿ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಕ್ತರಿಗೇನೂ ಕಡಿಮೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ 'ಬ್ಯಾಟರಿ ಬಿಸಿನೆಸ್' ನಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಲಾಭ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸರಕಾರದ ಅನುಮತಿಯೂ ಇತ್ತು. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ-ಹೆಚ್ಛಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ, ಚಾರ್ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಭಾರಿ-ಭಾರಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು, ಮತ್ತಿತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ, ತರಪೇತಿಗಳಿಸಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದರು. ಬ್ಯಾಟರಿ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಂದರು. ತಾವೇ ಕೆಲವು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ 'ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ'ಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಆರ್.ಡಿ.ಯವರು ಧನವಂತರಾದರು.
ಫ್ಯೂಯೆಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕಂಪೆನಿ
ಒಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಿಜಿನೆಸ್ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ, 'ಬ್ರೈಸ್ ಫುಯೆಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕಂ'.ಯ ಭಾರತದ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗ,ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಐ.ಎ.ಇ.ಸಿ. ಕಂಪೆನಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ಸರ್ವೀಸಿಂಗ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು 'ಕಿರ್ಲೊಸ್ಕರ್ ಆಯಿಲ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್' ಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದು,'ಬ್ರೈಸ್ ಫುಯೆಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕಂ' ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು, 'ಸ್ವಿಸ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯೊಂದರ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಿ 'ಪ್ಹುಯೇಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಈಗಿನ 'ಶೆಡ್' ಬಳಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಚಾರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭ
'ದೇಶಿಕಾಚಾರ್,' ಪೂನಾದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಬ್ಲಿಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಹಲವು ಜನಪರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಶ್ರಧ್ಧೆ ಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಅರಮನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡರು.ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಮೈಸೂರು ಸರಕಾರದ ಮೆಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದರು. ಚಾರ್ ರವರ ಪೂರ್ವಜರು ತುಮಕೂರಿನಿಂದ ಬಂದವರು. ಚಾರ್ ರವರು, 'ರುಕ್ಮಿಣಿ' ಎಂಬ ಕಾಫಿ ಪ್ಲಾಂಟರ್ ರವರ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಕೊನೆಗೆ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ಬಳಿಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದ ಜೊತೆ ಉತ್ತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು.
ಚಾರ್,ತುಮಕೂರಿನವರು
ಮೂಲತಃ ಚಾರ್ ವಂಶಸ್ತರು ತುಮಕೂರಿನವರು.ಮಹಾ ಸಾಧ್ವಿ, 'ರುಕ್ಮಿಣಮ್ಮನವರು' ಅವರ ತಾಯಿ. 'ಕಾಫಿ ಪ್ಲಾಂಟರ್ ಮಗಳಾಗಿಯೂ ನಿಗರ್ವಿ' ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸದ್ಗುಣಗಳು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರುತ್ತಿತ್ತು.ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ಡಿ.ಯವರನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಟಿ.ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್: ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಬಂದರು. ಅಕ್ಕ ಚಂಪಕ, ಸಿ.ಆರ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು : ಮುಂದೆ ಎಮ್.ಐ.ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್.ಡಿ.ಯವರಿಗೆ ನೆರವಾದರು. ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ೩ ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಆರ್.ಡಿ.ಯವರು ಮೂರನೆಯವರು: ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅವರು, 'ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್', ಮತ್ತು 'ಫ್ಯೂಯೆಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಕಂಪೆನಿ'ಗಳನ್ನು ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು, 'ವೈದೇಹಿ'ಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ತಂಗಿ ಲೋಕಮಾತ: 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್' ನಲ್ಲಿ 'ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್' ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದ, ಕೆ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರೂ ಸಹಿತ ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಐ.ಎ.ಇ.ಸಿ.ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ದುಡಿದರು. ತಂಗಿ ಅನಸೂಯ, 'ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್' ಆಗಿದ್ದ ಬಿ.ರಾಮದಾಸ್ ಎನ್ನುವ ಯುವಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.
ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವೃತ್ತಿಜೀವನ
'ರಾಘವಾಚಾರ್ ದೇಶಿಕಾ ಚಾರ್' ೨, ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೭ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೋರ್ಸ್ ಗೆ ಸೇರಿ ಸನ್ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.ಎಮ್.ಹಯೆತ್ ಎ.ಕೆ.ಚಾರ್ ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜರು, ಚಾರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒದಿದವರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ರ‍್ಯಾಂಕ್ ಬಂದ ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ನಿಖರವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿ ಮಾವನವರಿಗೆ ಸರಿತೊರಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪುಣೆಯ ಫರ್ಗೂಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎನ್.ಎನ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ರವರ ಮಗಳು, 'ವೈದೇಹಿ'ಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ವೈದೇಹಿಯವರು, ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಎನ್.ಎನ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್,ಹಾಗೂ ಕಮಲಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗಳಾಗಿ ಸನ್.೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಓದಿರದಿದ್ದರೂ ‘ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನ’ ಹಾಗು ‘ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಮುಂಬಯಿ ನಗರಕ್ಕೆ
ಚಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪೂನಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ೧೯೨೩ ರಲ್ಲೇ ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಬಂದರು. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಏನು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮನೆಯವರು ಯಾವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಉದ್ಯಮಿ-ಗೆಳೆಯರು ಅವರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಹಾಗು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಅವರು ಮುಂದೆ ಏರುತ್ತಾ ಸಾಗಿದರು.ಮೊದಲ ಕೆಲಸ ಮುಂಬಯಿನ ಉಪನಗರವೊಂದಾಗಿದ್ದ 'ಪರೇಲ್ ನ ರೈಲ್ವೆ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್' ನಲ್ಲಿ ೫೨ ರೂಗಳ ಸಂಬಳದ ‘ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಮೆಶಿನ್ ಮ್ಯಾನ್’ ಎಂಬ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ, ಚಾರ್ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ನ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಲೊಚಿಸಿದರು. 'ರೈಲ್ವೆವರ್ಕ್ಸ್ ಶಾಪ್' ನ ಕೆಲಸ ಕೇವಲ 'ಆಂಗ್ಲೋ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್' ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು, ಎನ್ನುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾದಾಗ, ಚಾರ್,'ರೈಲ್ವೆ ವರ್ಕ್ಸ್ ಶಾಪ್' ಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು.ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದರು. ಆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಂತ್ರಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು, ನೇರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಟಲಿಯ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಎನೂ ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲದ ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಗೆ ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ತಮಗೆ ೩೦೦ ರೂ ಗಳ ವೇತನದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇರುವುದಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಗುಜರಾತಿನ 'ವಾಂಕನರ್' ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ 'ಐಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೆಲಸ'ವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಥೆಯವಾಡದ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಶಿನ್ ಗಳನ್ನು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಕಂಪೆನಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಐಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೆಲಸ
ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಬಿಟ್ಟರೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದು,ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ ೩೦೦ ರುಪಾಯಿ ವೇತನ ಕೊಡುವ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯಿತು. ಆದರೂ ಅವರು ಧರ್ಯಗೆಡದೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ಒಂದೆರಡು ಅಂತಹ ಐಸ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತರು. ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರದಿಂದ ಹಲವು ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದು, ಆಳವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತೆ 'ವಾಂಕನಾರ್' ಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ 'ಐಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್' ನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಐಸ್ ಪ್ಲಾಂಟನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾರಾಜರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅದೇ ತರಹದ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಾರ್ ರವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಚಾರ್ ಮೊದಲೇ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ೩೦೦ ರೂಗಳ ವೇತನವನ್ನು ಮಂಜೂರ್ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಚಾರ್ ಆ ಐಸ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮದೇ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಾ ಕಳೆದ ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಹೊಸಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಬಹಳ ಅನಿವಾರ್ಯವೆನ್ನುವ ಸತ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಅವೆಲ್ಲಾ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಂಪೆನಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಯೂರೊಪ್ ಗೆ ಹೊರಟರು. ಮುಂಬಯಿನಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಾನ್ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ೧೫ ದಿನಗಳ ಅವಧಿ ಬೇಕಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಗೆಳೆಯರ ಶಿಫಾರಸ್ ಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನೂ ಒಯ್ದರು.'ಬುಡಾಪೇಸ್ಟ್ ನ ಗ್ಯಾಂಜ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಂಪೆನಿ'ಯಲ್ಲಿ ೯ ತಿಂಗಳು 'ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್' ಆಗಿ ದುಡಿದು ಕೆಲಸ ಕಲಿತರು. 'ಲ್ಯೂಡೆಸ್ ಡ್ರಾಫ್','ವಿಯೆನ್ನಾ' ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದು ಅಪಾರ.
'ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ರವರ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
'ರಾಘವಾಚಾರ್ ದೇಶಿಕಾಚಾರ್' ಒಳ್ಳೆ ಎತ್ತರದ ಅಜಾನುಬಾಹು ಆಳಾಗಿದ್ದರು. ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತೃಪ್ತಿಯ ಮುಗುಳ್ನಗೆ, ತೇಜಸ್ಸು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಅಪಾರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತೂಕದ ಮಾತು. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂಟ್ ಬೂಟ್ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಕರ್ಷಕ ದಿಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಚಾರ್, ತಮ್ಮ ನಿಲುವಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು..
ಐ.ಎ.ಇ.ಸಿ(IAEC) ಪ್ರಾರಂಭ
ಮಾವನವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸನ್. ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಐ.ಎ.ಇ.ಸಿ. ಎಂದು ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದು 'ಎಜೆನ್ಸಿ ಬಿಸಿನೆಸ್' ಆಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳ ೩ ಸಾವಿರರೂಗಳು. ತಂದೆಯವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಸಿಗುವ ಹಣವನ್ನು ಮಗನಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನ ಸುಮಾರು ೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಲವಾರು 'ಟೆಕ್ಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ ಮಿಲ್ಸ್' ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ 'ಕ್ಯಾರಿಯರ್' ಕಂಪೆನಿಯವರು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ 'ವೆಂಟಿಲೆಶನ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯುಮಿಡಿಫಿಕೇಶನ್' (Ventilation & Humidification) ಕೆಲಸ ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಶುದ್ಧಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ದಾರ,ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಸುವ ಗತಿವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಹ್ಯುಮಿಡಿ ಫಿಕೆಶನ್' ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಇದು 'ಬಹಳ ಲಾಭದ ಬಿಸಿನೆಸ್' ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಬಹು ಬೇಗ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇರಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು, ಲೆಕ್ಖಪತ್ರಾಧಿಕಾರಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮೆಚಿನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಮಾತ್ರ. ೩ ತಿಂಗಳು ಹೀಗೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಮೇಲೆ, ತಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲೇ ಯುರೋಪ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಹೊದರು. ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಿಂದ ಮಿಲಾನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ೧೫ ದಿನ ಹಿಡಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ,'ಕಂಪ್ರೆಸರ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕ'ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಅನುಭವಗಳಿಸಿದರು. ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲ್ಲಿ ೯ ತಿಂಗಳು 'ಗ್ಯಾಂಜ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಂ,ಯಲ್ಲಿ, ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ. ನಂತರ, ಲುಡಸ್ ಡ್ರಾಫ್, ವಿಯೆನ್ನಾ ಮತ್ತು ಗಮ್ಮೀಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಓಡಾಟ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.
ಆರ್ಡರ್ ಕೊಟ್ಟ ಯಂತ್ರ ದೊರಕದಿದ್ದಾಗ
ಮುಂಬಯಿನ ಬಟ್ಟೆಗಿರಣಿಯೊಂದು ತನಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಹೆಸರಾಂತ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಪಡೆದ ಕಂಪೆನಿ ದಿಡೀರನೆ ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿನ ಗಿರಣಿಗೆ ಯಂತ್ರವನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಐ.ಎ.ಇ.ಸಿ. ಕಂಪೆನಿಯ ರುವಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಜೊತೆ ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದಾಗ, ಚಾರ್ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಾಗಿ ಮಾತುಕೊಟ್ಟು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಆ ಕಂಪೆನಿಯ ಮಾಲೀಕರ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಿ,'ಯಂತ್ರದ ನೀಲನಕ್ಷೆ'ಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದವರೆ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ಇದಾದ ಬಳಿಕ ತಾವು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು. ಹೀಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ,ಬೇಗ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ 'ಚಾರ್' ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು.
ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟ
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನವಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಲೆ,ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ,ನಾಟಕ, ಮೊದಲಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯ.ಸನ್.೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣ ಕಡಿಮೆಬಂದಾಗ ೫ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಭರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ನಡದ ಬಹುಮೂಲ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಟೀಕ್ ವುಡ್ ಕಪಾಟುಗಳ ತುಂಬಾ ತುಂಬಿ ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪೂಜ್ಯ ಮಾವ,ಎನ್.ಎನ್.ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿತ್ತು. ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಎಲ್ಲರ ಗೌರವ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.
ಗೀತಾಪ್ರವಚನ
ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ 'ಗೀತಾ ಪ್ರವಚನ'ವನ್ನು 'ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಅಂಗಳ'ದಲ್ಲಿ ೮ ವರ್ಷ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಟಿ ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ, ಮಾಸ್ತಿ, ಡಿ ವಿ.ಜಿ. ಮೊದಲಾದ ದಿಗ್ಗಜರು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರ ವಸತಿ,ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದ ಮತ್ತಿತರ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಅವರೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಚೆಂಬೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೈ.ಕೋ.ಹೌ.ಸೊ.ಗೆ,ಅವರ ಗೆಳೆಯರು 'ದೇಶಿಕೋದ್ಯಾನ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟರು.
'ಮುಂಬಯಿಕನ್ನಡಸಂಘ'ದ ಸ್ಥಾಪನೆ
'ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರಿನ ಶಿಲ್ಪಿ, ಡಾ.ಸರ್.ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಆದೇಶದಂತೆ, ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮುಂಬಯಿನ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಉದ್ಯೋಗಪತಿ, ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್, ಆರ್.ವಿ.ಮೂರ್ತಿ,ವಿದ್ವಾನ್ ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್, ಎಮ್.ಆರ್.ವರದರಾಜನ್,ಬಿ.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ, ಮೊದಲಾದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸನ್.೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ,'ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ, ಮುಂಬಯಿ' ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಎನ್.ಕೆ.ಇ.ಎಸ್.ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರೆಲ್ಲಾ ಆಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಜೊತೆ, ನಗರದ 'ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಹೋಟೆಲ್' ನಲ್ಲಿ ಸಭೆಸೇರಿ,'ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೊಸೈಟಿ'ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. 'ಕನ್ನಡ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ'ಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ 'ಕನ್ನಡ ಹೈಸ್ಕೂಲ್' ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಧನಸಹಾಯದ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೆರೆದಿದ್ದ ಗಣ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ, ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೇಣಿಗೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಶಿಸಿದರು. 'ಶಾಲಾಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ'ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತಿನಂತೆ ಹಣ ಸಂದಾಯಮಾಡಿದರು. ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ 'ಬಿ.ವಿ.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ'ಗೆ 'ಕನ್ನಡಶಾಲೆ' ಕಟ್ಟಲು ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಅದು ಗೋಪುರವನ್ನುಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ವಿದ್ಯಾಮಂದಿರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಆಶೆಯಾಗಿತ್ತು. 'ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್' ನಗರವಾದ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಚಂದಾ ಹಣ ಎತ್ತುವ ಕಾರ್ಯ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಜನರ ಕೈಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಎಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು. ಆಗ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ,ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕರೆನೀಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು 'ಕಟ್ಟಡ ನಿಧಿ'ಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು.
ವೈದೇಹಿಚಾರ್ ರವರ ಕೊಡುಗೆ
'ವೈದೇಹಿ ಚಾರ್' ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರು,ಸಂಬಂಧಿಕರು,ಮತ್ತು ಗುರುತುಕಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನುಮೊದಲಾದ ಜನರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ಅವರುಗಳಿಂದ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಮನೆ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಭೆಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟು, 'ಹಳೆ ಪೇಪರ್' ಗಳನ್ನು ಜಮಾಯಿಸಿ ಅವನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ೧೦ ಸಾವಿರ ರೂಗಳನ್ನು 'ಕನ್ನಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಯ ಕಟ್ಟಡ ನಿಧಿ'ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು. ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ವೈದೇಹಿ ಚಾರ್
ಚಾರ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ,'ವೈದೇಹಿ ಚಾರ್,' ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೊದಲಾದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು, ಅತಿ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ನಿಧನ
ಉದ್ಯೋಗಪತಿ, ೮೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಶ್ರೀ.ಆರ್.ಡಿ.ಚಾರ್,ರವರು, ಸನ್. ೧೯೮೪ ರ ಆಗಸ್ಟ್,೧೫ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅಪಾರ ಪರಿಶ್ರಮ, ನಿಷ್ಠೆ,ಹಾಗೂ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಇಂದಿಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗಪತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಗಾಂಧಿಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೧೬೮ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಚಂಬಲ್ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದ ಚಂಬಲ್ ನದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಮಂದಸೌರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಲಿನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ೬೨.೧೭ ಮೀಟರ್ (೨೦೪.೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರ, ೨೨,೫೮೪ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೨೨,೫೮೪ ಚ.ಕಿಮೀ (೮,೭೨೦ ಚ.ಮೈ) ಶತಕೋಟಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೪ ರಂದು ಹಾಕಿದರು. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾದ ದ್ವಾರಕಾ ದಾಸ್ ಅಗರವಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಅವರು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ರಚನೆಗಳು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
ಹೊಯಿಸಳ
ಹೊಯಿಸಳ ಆರಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ. ಕನ್ನಡಿಗರ ನೆನಪಿನಂಗಳದಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಮಾಸಿಹೋಗಿರುವ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಆರಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ಎಳೆಯರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಬೊಧಿಸುವ ಹೊಯಿಸಳರ ಕವಿತೆ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮೆರಗು ಹೊಸ ತಿರುವು ಕೊಟ್ಟ ಶಕಪುರುಷರು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೧೫-ಎಮ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಐದು ೨೩-ಎಮ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು ೫೬೪ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎಚ್‍ ನಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನೀರನ್ನು ೧೦೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೬೫ ಮೈ) ಇರುವ ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ೪೨೭,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೧,೦೬೦,೦೦೦ ಎಕರೆ) ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಟಾ ನಗರದ ಬಳಿ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ವರ್ಷವಿಡೀ ಅನೇಕ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಲಸೆಯೇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್‌‌‍ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌‍ ಬರ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಐಬಿಎ) "ಎ೪ಐಐಐ" ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಭೆಯು ೨೦,೦೦೦ ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಜೀವನ
‘ಹೊಯಿಸಳ’ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಅರಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರು ಮೇ 7, 1893ರಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಬ್ಬಮ್ಮನವರು. ಖ್ಯಾತಲೇಖಕಿ ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ, ಇವರ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ. ಖ್ಯಾತ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಟ-ನಾಟಕಕಾರರಾದ ಸಿ.ವಿ.ಶಿವಶಂಕರ್ ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರ ಅಳಿಯ
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Gandhi_Sagar_Dam.JPG/220px-Gandhi_Sagar_Dam.JPG|right|thumb| ಚಂಬಲ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಚಂಬಲ್ ನದಿ (ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಣ್ಯಾವತಿ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ೮೫೩ ಮೀಟರ್ (೨,೭೯೯ ಅಡಿ) ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ., ೧೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೯.೩ ಮೈ) ಇಂದೋರ್ ಬಳಿಯ ಮೊವ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮ-ನೈಋತ್ಯ. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ-ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಲು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಮೊದಲು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೂಲದಿಂದ ಯಮುನಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮವಾಗುವವರೆಗೆ ಅದರ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ೯೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೫೬೦ ಮೈ) ).
ಹೊಯಿಸಳ
ಜೀವನ
ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾಭ್ಯಾಸ ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅನಿಬೆಸೆಂಟರು ಮದನಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಅವರು ಬಿ. ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಅನಿಬೆಸೆಂಟ್‌, ಸಿ.ಎಫ್‌. ಆಂಡ್ರೂಸ್, ಮತ್ತು ಕಸಿನ್ಸ್ ಅವರುಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತಡೆಯುಂಟಾಯಿತು. ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಸುಮಾರು ೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವಿದ್ದು ಬಂದನಂತರ ಇವರ ಬದುಕಿನ ರೀತಿಯೇ ಬದಲಾಯಿತು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಚಂಬಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ವಾಯವ್ಯ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಉಪನದಿ, ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಬನಾಸ್, ಆಗ್ನೇಯ ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ಚಂಬಲ್ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ನದಿಗಳನ್ನು - ಯಮುನಾ, ಕ್ವಾರಿ, ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ಪಹುಜ್ - ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಭರೇಹ್ ಬಳಿಯ ಪಚ್ನಾಡಾದಲ್ಲಿ, ಭಿಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಟಾವಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ೮೬೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳು (೩೪ ಇಂಚು) ) ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನದಿಯು ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ, ೨ °ಸಿ (೩೬ °ಎಫ್‌‍) ರ ನಡುವಿನ ತಾಪಮಾನದ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ೪೦ °ಸಿ (೧೦೪ °ಎಫ್‌), ಮತ್ತು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆಯು ೩೦% ರಿಂದ ೯೦% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಜೀವನ
೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ವಿವಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆವಿಗೂ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರಿಗೆ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿ ಬಹಳ ತೃಪ್ತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವರು, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ‘ಬಾಲಭಾರತಿ’ ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ನಡೆಸಿ  ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೀತಿಯ 'ಅಣ್ಣಾಜಿ'ಯಾದರು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
೩೪೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೧೪ ಮೈ) ಮತ್ತು ೪೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೭೦ ಮೈ) ಚಂಬಲ್‌‍ನ ಮೂಲದಿಂದ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಈ ಕಮರಿ ವಿಭಾಗದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ೧೬೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೦೪ ಮೈ) ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮಂಡಸೌರ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಕ್ಕಳು ಹಾಡಿ ನಲಿಯುವಂತಹ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣರಾಯರು  ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ‘ಮಕ್ಕಳ ಕವಿ’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಹೊಯಿಸಳರ ಮಕ್ಕಳ ಕವಿತೆಗಳ ಭಾಷೆ ತುಂಬಾ ಸರಳ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಲಯವೈವಿಧ್ಯ, ವಸ್ತುವೈವಿಧ್ಯಗಳಿವೆ. ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ನವಿರಾದ ಹಾಸ್ಯಲೇಪವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಯಿಸಳರ ಪದ್ಯಗಳು ಈಗಲೂ ಮುದ್ದು ಪುಟಾಣಿಗಳಿಗೆ ಖುಶಿಕೊಡುವಂತಿದೆ. ಹೊಯಿಸಳರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವರು
ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ನೂರಾರು ಪದ್ಯಗಳು, ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ೫ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಅವರು ರಚಿಸಿದರು. ‘ತಿರುಗಮುರುಗ’ ಎಂಬ ಇವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪದ್ಯ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ‘ಏಳುವ ಹೊತ್ತು’ ಇವರ ಪ್ರಥಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ. ನಂತರ ಬಂದದ್ದು ‘ಕಂಕಣ’. ಇವರ ಆಯ್ದ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಕಲನ ‘ಬಂದ ಬಂದ ಸಂತಂಮಣ್ಣ’. ‘ಕಂಕಣ’ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಪೌಂಡ್‌ ಬಂಗ್ಲಿ ಕಂಕಮ್ಮಂಗೆ’ ಮೂಛೆ ಬಂದಿತ್ತು ಇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥನ ಕವನ. ಇದನ್ನು ಇವರು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ  ಹಾಡಿ   ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಗುವಿನ ಕೂಗು, ಚಂದಮಾಮ, ಕೋಲುಕುದುರೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಮುಂತಾದವು ಅವರ ಇತರ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ನಿರ್ಮಾಣ ಇತಿಹಾಸ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gandhi_Sagar_Mandsaur1.JPG/220px-Gandhi_Sagar_Mandsaur1.JPG|right|thumb| ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚಂಬಲ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುವ ಸೇತುವೆ. ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚಂಬಲ್ ನದಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜಂಟಿ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಹಂತದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶೇಖರಣಾ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲು ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನದಿಯ ಕುಸಿತ ೬೨೫ ಮೀಟರ್ (೨,೦೫೧ ಅಡಿ) ಮೋವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕೋಟಾ ನಗರದ ನಡುವೆ, ನದಿಯು ತನ್ನ ಕಮರಿ ವಿಭಾಗದಿಂದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಸಂತಂಮಣ್ಣ, ಚಂದುಮಾಮ, ಒಂದು ಎರಡು ಮೂರು, ಕೋಲು ಕುದುರೆ, ತಟ್ಟುಚಪ್ಪಾಳೆ ಪುಟ್ಟ ಮಗು, ನಂಗೊತ್ತಿಲ್ಲಪ್ಪಾ ಮುಂತಾದವು ಹೊಯಿಸಳರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಪದ್ಯಗಳು. ತಾವು ರಚಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಉತ್ತಮ ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಆರಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದರು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಹಂತ I
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತವು ೬೨.೧೭ ಮೀಟರ್ (೨೦೪.೦ ಅಡಿ) ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೭,೩೨,೨೦,೦೦,೦೦೦ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲು ಮತ್ತು ಶೇಖರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶೇಖರಣಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಾಗಿ, ನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರಾವರಿ, ೧೦೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೬೫ ಮೈ) ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕೆಳಗೆ. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪವರ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಮೂಲಕ, ಒಟ್ಟು ೧೧೫ ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ (೨೩ ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂನ ಐದು ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ). ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್, ಒಂದು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆ ೩೭.೩೪ಮೀಟರ್ (೧೨೨.೫ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ೧೯೫೩-೫೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಎರಡೂ ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ನೀರನ್ನು ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೊಯಿಸಳರು ರಚಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆ, ಪುಟ್ಟರಸು, ಪಠಾಕಿ, ಅನ್ಬು-ಬಾಟ, ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು, ಆನೆ ಇರುವೆ, ಗಂಟೆಗೋಪುರ, ಖೈದಿಗಳ ಕಷ್ಟ, ಪುಟ್ಟ ತಮ್ಮ ಯಾರು, ಪೋರಿ, ಬದುಕುವ ಮಂತ್ರ, ನಿಶ್ಚಲದಾಸ, ಅಭ್ಯಂಕು, ವೀರಕುಮಾರ, ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು, ಶುಭಾಂಗ, ಬೋರನೆಟ್ಟ ಮೂಲಂಗಿ, ರಾಜನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಯಿಸಳರ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡವರೂ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದುದು ವಿಶೇಷ. ಹೊಯಿಸಳರು ದೊಡ್ಡವರಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಕಂಚಿನ ಕನ್ನಡಿ, ಕಂಕಣ, ದಿನಾರಿ, ಹಾಡಿನ ಚಿಲುಮೆ, ಪರಿಷತ್ತಿನ ಲಾವಣ, ಗೆಲುವು-ಗುರಾಣಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಹಂತ II
ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ೪೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೦ ಮೈ) ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾವತ್‌ಭಟದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರದ ಕೆಳಗಿದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೪೪೫,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೧,೧೦೦,೦೦೦ ಎಕರೆ) ೫೬೭,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೧,೪೦೦,೦೦೦ಎಕರೆ) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪವರ್‌ಹೌಸ್ ನಾಲ್ಕು ಟರ್ಬೊ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳಿಂದ ೧೭೨ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ೪೩ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತವು ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ,.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೊಯಿಸಳರು ಮಗು, ಪ್ರಸಾದ, ವಾತಾಪಿ, ಚಂದ್ರಹಾಸ, ಅಗಲಿದ ಮಗಳು, ಮಳ್ಳ ಎಂಬ ೫ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಹಂತ III
ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಜವಾಹರ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ೪೫ ಮೀಟರ್ (೧೪೮ ಅಡಿ) ಎತ್ತರ, ಸರಿಸುಮಾರು ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈ) ಅದರ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೋಟಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್, ಮತ್ತು ೯೯ ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ತಲಾ ೩೩ ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂರು ಜನರೇಟರ್ ಘಟಕಗಳು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲಕತೆ ಈಜಪ್ತಿನ ‘ಅನ್ಬು-ಬಾಟ’, ಠಾಕೂರರ ‘ವಸಂತ’, ನೆಹರೂರವರ ‘ಮಗಳಿಗೆ ತಂದೆಯ ಓಲೆಗಳು’ ಮುಂತಾದವು ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಅನುವಾದಗಳು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Gandhi_Sagar_Mandsaur.JPG/220px-Gandhi_Sagar_Mandsaur.JPG|right|thumb| ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು೬೨.೧೭ ಮೀಟರ್ (೨೦೪.೦ ಅಡಿ) ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ೫೧೪ ಮೀಟರ್ (೧,೬೮೬ ಅಡಿ) . ಜಲಾಶಯವು ೭.೩೨ ಶತಕೋಟಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೬.೭೯ ಶತಕೋಟಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ನೇರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ (ಎಫ್‍ಆರ್‌ಎಲ್‌‌‍) ೪೦೦ ಮೀಟರ್ (೧,೩೦೦ ಅಡಿ) ). ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಪಿಲ್ ವೇ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೨೧,೨೩೮ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ೧೦ ಗೇಟೆಡ್ ಸ್ಪಿಲ್ವೇ ಸ್ಪ್ಯಾನ್‌ಗಳಿವೆ. ಜತೆಗೆ ೯ ನದಿ ಸ್ಲೂಯಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಹೊಯಿಸಳರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ‘ಕನಕ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರಾದರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಂದದಾರರು ದೊರೆಯದೆ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವು ಬಲದಂಡೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ಹರಿವು ೩೧೧.೧೫ ಮೀ 3 / ಸೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವು ೨೩ ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ನ ಐದು ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨೭ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಘಟಕದೊಂದಿಗೆ ೧೪೨ಎಮ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವು ೬೫ ಮೀಟರ್ (೨೧೩ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೫೬ಅಡಿ (೧೭ ಮೀ) ಅಗಲ. ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ರೂ. ೨.೩ ಬಿಲಿಯನ್.
ಹೊಯಿಸಳ
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಇವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಮೈಸೂರಿನ ಕಾವ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕಿದೆ.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಜಲಾಶಯ
ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಲಾಶಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ( ಇಂದಿರಾಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಹಿರಾಕುಡ್ ಜಲಾಶಯದ ನಂತರ), ಒಟ್ಟು ೭೨೩ ಕಿಮೀ2 (೨೭೯ ಚ.ಮೈ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಂಧ್ಯಾಚಲದಿಂದ ಚಂಬಲ್ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅರಾವಳಿ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ೨೨,೫೮೪ ಕಿಮೀ2 (೮,೭೨೦ ಚ.ಮೈ) ಒಳಚರಂಡಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಈ ಜಲಾಶಯದ ಚಂಬಲ್ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗೆ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಪ್ರಾ, ಛೋಟಿ, ಕಲಿಸಿಂಧ್, ಅನ್ಸಾರ್ ಮತ್ತು ರುಪ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ತಿಲ್ಸೋಯ್, ಎಡರ್, ರೆಟಮ್ ಮತ್ತು ಶಿವನಾ. ಜಲಾಶಯದ ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ೬೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೪೨ ಮೈ) ಮತ್ತು ೨೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೬ ಮೈ) ಕ್ರಮವಾಗಿ. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು೩೬,೭೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೯೧,೦೦೦ಎಕರೆ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಂಡಸೌರ್ ಮತ್ತು ನೀಮುಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ನ ಹೋಳ್ಕರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜಲಾಶಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ವಿದಾಯ
ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಯ ಹೊಯಿಸಳರು ಹೆಸರಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿದವರೇ ಅಲ್ಲ. ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬರೆದು ಹಿರಿಕಿರಿಯರ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದ ಅರಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರು ೧೯೫೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು.
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಜಲಾಶಯ
ಜಲಾಶಯದ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ೧೧.೭೩ ಮೀಟರ್ (೩೮.೫ ಅಡಿ), ೪.೭೮ ರ ತೀರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಜಲಾಶಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ೦.೬೦೧ ರ ಪರಿಮಾಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಲಾಶಯವು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಜಲಾಶಯದ ನೀರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮಧ್ಯಮ-ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ೧೯೫೯-೬೦ ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಜಲಾಶಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೧೬ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ರ ನಡುವೆ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಲಾಶಯವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಅನೇಕ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಲಸೆ-ಅಲ್ಲದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಐಬಿಎ ಯಿಂದ "ಎ೪ಐಐಐ ಮಾನದಂಡ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪಕ್ಷಿ ಸಭೆಯು ೨೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಪುಸ್ತಕ
ಪುಸ್ತಕ ಮಾತನು ಹೇಳುತಿದೆ
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಜಲಾಶಯದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ
ಚಂಬಲ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ನಡೆಸಿದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಆರ್‌‍ಟಿಐ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಒದಗಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಜಲಾಶಯವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಐದು ದಶಕಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೇಖರಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯೋಜಿತ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨೫% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ಣ ಜಲಾಶಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಈ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತರಿಂದ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಳುಗುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಹೊಯಿಸಳ
ಪುಸ್ತಕ
ಚಿತ್ತವ ಹತ್ತಿಸಿ ಕೇಳು
ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹೊಯಿಸಳ
ಪುಸ್ತಕ
ಒಳ್ಳೆಯ ಕಡೆಯಲಿ ಇಡು ನನ್ನ
ಬೀರೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಲು ಚೆನ್ನ
ಬೇರೊಂದಟ್ಟೆಯ ಹೊಂದಿಸು, ಮಗು
ಜನಗಳ ಕಾಲಡಿ ಹಾಕದಿರು
ಕಿವಿಗಳ ನಿತ್ಯ ಮಡಿಸದಿರು
ಹಾಳೆಯ ಮಡಿಸಿ ಬೋರಲು ಇರಿಸಿ
ಕಷ್ಟಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಬೇಡ, ಮಗು
ನನ್ನಯ ತಿರುಳು ಕಾಡಿನದು
ನನ್ನಯ ಅರಿವು ನಾಡಿನದು
ಬೆಂಕಿಲಿ ಬೆಂದು ನೀರಲಿ ನೆಂದು
ಯಂತ್ರವ ಹೊಕ್ಕು ಬಂದೆ, ಮಗು
ಏನೊಂದಾದರು ಕೇಳು, ಮಗು
ಯಾವಾಗೆಂದರೆ ಹೇಳುವೆನು
ಬೇಸರವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಿಪೆನಲ್ಲವೆ
ನನ್ನೇಕಿನ್ನೂ ನೋಯಿಸುವೆ?
ತೂಕಡಿಸುತ್ತಾ ಮುಟ್ಟದಿರು
ಕಡ್ಡಿಯ ಸಿಕ್ಕಿ ತಲೆಯಡಿ ಅಡಕಿ
ಗೊರಕೆಯ ಹೊಡೆಯದೆ ಇರು ಮಗುವೆ
ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಚೌಕವಿದೆ
ಕೈಗಳ ತೊಳೆದು ಚೌಕದಿ ತೊಡೆದು
ಆಮೇಲೆನ್ನನು ಓದು ಮಗು
(ಚಂದಮಾಮ ಸಂಕಲನದಿಂದ)
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಕಣಜ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ವೆರ್ಣೇಕರ್ ಅವರ 'ಶತಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ'
ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ
ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯು ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದು.ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಗದುಗಿನ ಭಾರತವಿರುವುದು ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೆ. ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯ ಪದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ, ಆರನೆಯ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಮೂರುಗಣಗಳೂ ಹಾಗು ಒಂದು ಗುರು ಇರುತ್ತವೆ. ಮಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಎರಡು ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮವೆಂದರೆ, ೭ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಗಣಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ೩+೪ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ೩ ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣದ ನಂತರ ೪ ಮಾತ್ರೆಯ ಗಣವು ಬಂದು, ಒಟ್ಟು ೭ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಗಣವಾಗಬೇಕು. ಪದ್ಯವು ಆದಿಪ್ರಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಗದುಗಿನ ಭಾರತದ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪದ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ:
ಈ ಪದ್ಯವನ್ನು ಗಣಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಕಾಣುವುದು: ವೇದ| ಪುರುಷನ | ಸುತನ| ಸುತನ ಸ ಹೋದ|ರನ ಹೆ|ಮ್ಮಗನ| ಮಗನ ತ ಳೋದ|ರಿಯ ಮಾ|ತುಳನ| ಮಾವನ|ನತುಳ|ಭುಜಬಲ|ದಿ ಕಾದು| ಗೆಲಿದನ|ನಣ್ಣ|ನವ್ವೆಯ ನಾದಿ|ನಿಯ ಜಠ|ರದಲಿ| ಜನಿಸಿದ ನಾದಿ|ಮೂರುತಿ | ಸಲಹೊ| ಗದುಗಿನ | ವೀರ|ನಾರಯ|ಣ '|' ಸಂಜ್ಞೆ ಗಣವಿಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯವು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಗಣವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
೩|೪|೩|೪ ೩|೪|೩|೪ ೩|೪|೩|೪|೩|೪|- ೩|೪|೩|೪ ೩|೪|೩|೪ ೩|೪|೩|೪|೩|೪|-
ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ: ಅಂಬು | ಜಾನನೆ | ಕೇಳು | ತಾಂಡವ ನೆಂಬ | ಮುನಿಪಿತೃ | ಮಾತೃ | ಸೇವಾ ಲಂಬ | ಕನುತೊಳ | ಲಿದನು | ನಾನಾ | ತೀರ್ಥ | ಯಾತ್ರೆಯ | ಲಿ ಅಂಬು | ವನುತರ | ಲೆಂದು | ಪಿತೃಗಳ ಕಂಬಿ | ಯನುನೇ | ರಿರಿಸಿ | ಚರ್ಮದ ತಂಬು | ಗೆಯಕೊಂ |ಡರಸು | ತಿರುಳೈ | ದಿದನು | ಜೀವನ | ವ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು (೧೩೮೯ - ೧೪೮೭) ಕನ್ನಡ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹರು ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು. ಸರಳ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಲಾಷೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದದು ಅಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಗವತ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಪೂಜಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾಗವತರ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ದೇವರನಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಲ್ಪಸಿದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ತತ್ವವನ್ನು ಅಚ್ಚಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಜೀವನ
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬೂರು. ಮೂಲ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ. ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಶೇಷಗಿರಿಯಪ್ಪ. ತಾಯಿ ಗಿರಿಯಮ್ಮ. ಗುರು ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣತಿರ್ಥರು.
ಇವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಾದ ವ್ಯಾಸರಾಯರನು ಆದಿಶೇಷನ ಪೋಲ್ವ ಮುನಿ ಎಂದೂ, ಪುರಂದರದಾಸನ ಮಗ ಮಧ್ವಹರಿದಾಸ ವರುಧ್ರುವನ ಅವತಾರ ಎಂದೂ ಸಂಭಾವಿಸಿರುವುದು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರು ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು.
ಬೃಂದಾವನ
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಳಬಾಗಿಲು ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಠ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನವಿದೆ.
ಕೀರ್ತನೆಗಳು
ರಂಗವಿಠಲ ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವರನಾಮಗಳು, ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಗಳು:-
೨.ಯಾರಿಗೆ ಯಾರುಂಟು ಗುರುವಿನ ಸಂಸಾರ. ನೀರ ಮೇಲಣ ಗುಳ್ಳೆ ನಿಜವಲ್ಲ ಹರಿಯೇ||ಪಲ್ಲವಿ||
೪.ಭೂಷಣಕೆ ಭೂಷಣ ಇದು ಭೂಷಣ. ಶೇಷಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ||ಪ||
೫.ಇಟ್ಟಾಂಗೆ ಇರುವೆನೋ ಹರಿಯೇ ನನ್ನ ದೊರೆಯೇ. ಸೃಷ್ಟಿವಂದಿತ ಪಾದಪದುಮ ಶ್ರೀ ಹರಿಯೇ||ಅ.ಪ|| ೬.ಕಾಡ ಬೆಳದಿಂಗಳು ಈ ಸಂಸಾರ ಕತ್ತಲೆ ಬೆಳದಿಂಗಳು ||ಪ||.
ಮಹಿಮೆ ಸಾಲದೆ
ಮಹಿಮೆ ಸಾಲದೆ ಇಷ್ಱೆ ಮಹಿಮೆ ಸಾಲದೆ ||ಪ||
ಅಹಿ‌ಶಯನನ ಒಲುಮೆಯಿಂದ ಮಹಿಳೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರ ||ಅ.ಪ||
ಮುತ್ತಿನ ಕವಚ ಮೇಲ ತುರಾಯಿ ರತ್ನ ಕೆತ್ತಿದ ಕರ್ಣ ಕುಂಡಲ ಕಸ್ತೂರಿ ತಿಲಕ ಶ್ರೀಗಂಧ ಲೇಪನ ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಮೇರದು ಬರಲು ||೧||
ಹರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ನಾನಾ ಪರಿಯ ಶಾಖಂಗಳನ್ನ ಭುಂಜಿಸಿ ನರರು ನಗಲು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮದಿಂದ ಹುಸಿಯಮಾಡಿದ ||೨||
ಜೋಶ್ ಹೇಜಲ್​ವುಡ್
thumb|ಜೋಶ್ ಹೇಜಲ್​ವುಡ್ ಜೋಶ್ ರೇಗಿನಾಲ್ಡ್ ಹೇಜಲ್​ವುಡ್, ಓರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕೆಳ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಎಡಗೈ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್. ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸಿಡ್ನಿ ಸಿಕ್ಸರ್ಸ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ೨೦೧೫ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಆಡಿದ್ದರು. ೨೦೧೫ರ ನಂತರ ಐಪಿಎಲ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಮಿಚೆಲ್ ರವರು ಜನವರಿ ೦೮, ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಟ್ಯಾಮ್ವರ್ಥ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಅನ್ನೆ ಹಾಗೂ ತ್ರೇವೋರ್ ದಂಪತಿಯ ಕಿರಿಯ ಮಗ. ಇವರ ಸಹೋದರಿ ಕ್ಯಾಸಿ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಆರೋನ್. ಜೋಶ್ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಬೆಂದಿಮೀರ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಇವರು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹಿರಿಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡುತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ತಂಡದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ನವಂಬರ್ ೦೮, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾನ್ದರ್ಸ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ವಿರುಧ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಜೂನ್ ೨೨, ೨೦೧೦ ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸೌತ್ ಹ್ಯಾಂಥಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುಧ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲನೇ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೩ ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುಧ್ಧ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಿ-೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೧೪ ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ
ನವರಸಪುರ
ನವರಸಪುರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು  ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು
ರತ್ನಾಪುರ
ರತ್ನಾಪುರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಸುಖದೇವ್ ಥಾಪರ್
ಸುಖದೇವ್ ಥಾಪರ್ (ಮೇ ೧೫, ೧೯೦೭ - ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೧೯೩೧) ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ
ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ಅವರ ಒಡನಾಡಿ ಸುಖದೇವ್ ಅವರು ಜನಿಸಿದ ದಿನ ಮೇ ೧೫, ೧೯೦೭. ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಸುಖದೇವ್ ಥಾಪರ್. ತಂದೆ ರಾಮ ಲಾಲ್.
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಮನೋಭಾವ
ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಸುಖದೇವ್ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಯೌವನದ ಪರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕನಸುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಮೋಹ ಪರವಶರಾಗಿ ದ್ದರೆ ಈ ಯುವಕ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವ’ ಕನಸು ಕಂಡರು.
ನೇಣು ಕುಣಿಕೆಗೆ ಕೊರಳು
ಹೀಗೆ ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೧೯೩೧ರಂದು ಈ ಮೂರ್ವರು ಮಹಾನ್ ಯುವಕರಾದ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಖದೇವ್ ಥಾಪರ್, ಶಿವರಾಮ್ ರಾಜಗುರು ನಗುನಗುತ್ತಾ ನೇಣುಗಂಬದ ಹಗ್ಗದ ಕುಣಿಕೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊರಳೊಡ್ಡಿದರು. ತಮ್ಮನ್ನು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಯುವ ಮಹಾತ್ಮ ಸುಖದೇವರ ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ 24.
ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೦೭ ಜನನ ವರ್ಗ:೧೯೩೧ ನಿಧನ