cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ವೈಡೂರ್ಯ
ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಜನರು ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮನ್‌‌‌ನ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ರತ್ನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಫಾರಾವೋನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೂಳುವಿಕೆಯ ಮುಖವಾಡದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ವೈಡೂರ್ಯದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಉಂಗುರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಎದೆಪಟ್ಟಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತೀವವಾದ ಬೀಸುವಿಕೆಯ ಕಂಠಹಾರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಅಲಂಕರಿಸಿತು. ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲಾದ ಈ ರತ್ನವು ಮಣಿಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹುದುಗಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೀರುಂಡೆರತ್ನದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್‌ ಶಿಲೆ, ನೀಲರತ್ನ ಪಡಿ, ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಥ್‌ ನೀಡಿದವು. ಹಥೋರ್‌ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರತ್ನದಕಲ್ಲು ಎಂದು (ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ) ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಕಾಸೆ ಪಿಂಗಾಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೊಳಪುನೀಡಿದ ಒಂದು ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೊಗಸಾದ ರಚನೆಯಾಗಿ ಇದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. (ಇದೇ ಬಗೆಯ ಒಂದು ನೀಲಿ ಪಿಂಗಾಣಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಹೂಳುವಿಕೆಯ ತಾಣಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.)
19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚರು ಕೈಗೊಂಡರು. ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮನ್‌ನ್ ಸಮಾಧಿಯ ಉತ್ಖನನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ರತ್ನಾಭರಣಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 1810ರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದ ವೈಡೂರ್ಯವು, ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪುನರುದಯದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ ಆದರೆ ಪಟ್ಟೆ ಹೊಡೆದಿಲ್ಲದ ರತ್ನಪಡಿ ಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ; ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿ ಉಂಗುರಗಳು, ಕಡಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಅಥವಾ ದಪ್ಪನಾದ ಕಂಠಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉರುಳು ಪೀಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಜುನಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಿಂದ ಕುಶಲ-ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮಾಂತ್ರಿಕವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಕೆತ್ತಿ ರೂಪಿಸಲು ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಾಢವಾದ ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಶಬಲಿತ ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಬೆರೆತ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನ್ಮರತ್ನವಾಗಿಯೂ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸಡಸ್‌ 28 (ಬೈಬಲಿನಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಭಾಗ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಯೆಹೂದಿ ಪ್ರಧಾನ ಗುರುವಿನ ಎದೆಗವಚದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರತ್ನದ ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಈ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಲು ಎಂಬಂತೆ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧಕ ವಸ್ತು (ಅಥವಾ ತಾಯಿತ) ಎಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
'ಜನರ ಒಂದು ರತ್ನದ ಕಲ್ಲು' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪುರಾವೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ವೈಡೂರ್ಯದ ಹುದುಗಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಮಾಧಿ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಸರಿಸುಮಾರು 3000 BCಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾವಿನಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಕಾಶ-ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಅಥವಾ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಸುತ್ತ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ, ಅವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾತನು ಸಾವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕಾರಣ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸನ್ನಿಹಿತ ಅಪಾಯದ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬೆಳಕು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳು, ಧೂಳಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಚರ್ಮದ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.
ನಕಲಿಗಳು
ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ನಕಾಸೆ ಪಿಂಗಾಣಿಯಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯದ ಒಂದು ಕೃತಕ ನಕಲಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಗಾಜು ಹಾಗೂ ಗಾಜುಲೇಪಗಳೂ ಸಹ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು, ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌‌‌‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ, ಒತ್ತಿಕ್ಕಿದ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಇವು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು: ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌‌‌ನಿಂದ ಒತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಾಮ್ರದ ಓಲಿಯೇಟ್‌‌ನಿಂದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದು ರೂಪುಗೊಂಡ "ವಿಯೆನ್ನದ ವೈಡೂರ್ಯ"; ಮತ್ತು ಬೇರೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರದ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌‌‌ನ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾದ "ನಿಯೋಲಿತ್‌‌" ಮೊದಲಾದವು ಗಾಜುಲೇಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಡೂರ್ಯದಿಂದ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಪಿಯರೆ ಗಿಲ್ಸನ್‌ ಎಂಬಾತ 1972ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ವೈಡೂರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ (ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಬಂಧಕದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ; ಇದರರ್ಥ, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಎಂಬದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಅನುಕರಣಕಾರಕ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು). ಗಿಲ್ಸನ್‌ನ ವೈಡೂರ್ಯವು, ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು "ಜೇಡರಬಲೆ ಶಿಲಾಖಂಡ"ದ ನಮೂನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಹೀಗೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸದರಿ ನಮೂನೆಯು ನೆವಡಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. left|frame|ಡ್ರೂಸಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲಿನೊಂದಿಗಿನ ಈ ಗೊಂಚಲಿನಂತಿರುವ, ಕ್ರೈಸೋಕೊಲ್ಲಾದಂಥ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀಲಿಯಿಂದ ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದವರೆಗಿರುವ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಗಳು, ವೈಡೂರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಇಂದು ದೊರೆಯುವ ವೈಡೂರ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಕಲಿಯು, ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ಹೋವ್ಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೋವ್ಲೈಟ್‌ ಮಾದರಿಯು ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಹೋಲುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ (ಮತ್ತು ಮನವೊಪ್ಪುವ) ಕಪ್ಪು ನಮೂನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಸೆಡನಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು ಆಗಿರುವ ಜ್ಯಾಸ್ಪರ್‌‌, ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆ ಇವು ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮನವೊಪ್ಪುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವೈಡೂರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಥವಾ ವೈಡೂರ್ಯದ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ವಾರಿಸೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಫೌಸ್ಟೈಟ್‌; ಕ್ರೈಸೋಕೊಲ್ಲಾ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲನ್ನು ತುಂಬಿಸುವಾಗ); ಲಾಜುಲೈಟ್‌; ಸ್ಮಿತ್‌ಸೊನೈಟ್‌; ಹೆಮಿಮಾರ್ಫೈಟ್‌; ವಾರ್ಡೈಟ್‌; ಮತ್ತು ಓಡೊಂಟೊಲೈಟ್‌ ಅಥವಾ "ಮೂಳೆ ವೈಡೂರ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ವಿವಿಯಾನೈಟ್‌ ಖನಿಜದಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಮೂಳೆ ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು. ಇಂದು ಓಡೊಂಟೊಲೈಟ್‌ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌‌ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿತ್ತು; ವೈಡೂರ್ಯದ ಒಂದು ಬದಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಇದು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಈ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಸೂರದ ನೆರವಿನಿಂದ ವರ್ಧನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡುವ, ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ನಿಕಟವಾದ ಅವಲೋಕನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡುವ ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಈ ಖೋಟಾಗಳನ್ನು ರತ್ನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ, ನಸುಬಿಳಿಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ನಸುಬಣ್ಣದ ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಡೂರ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮೈ ನೋಟ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಕಲಿಗಳು ಬಣ್ಣ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ಗಾಢವಾದ ನೀಲಿಬಣ್ಣ) ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿನ್ಯಾಸ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರಿತರಿಯಾದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆಯಂಥ ರಚನೆ) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಹ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ಗಳು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಮೈನ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಅಥವಾ ಹರಿವಿನ ಗೆರೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ನಕಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಳು ಎಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಣ್ಣಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಗೋಚರಿಸಬಹುದು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವೊಂದು ರಚನಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಓಡೊಂಟೊಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್‌ನಂಥ ಕಾರ್ಬೊನೇಟುಗಳು ಗುಳ್ಳೆ ಏಳುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೋವ್ಲೈಟ್‌ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಒಂದು ಬಿಸಿಮಾಡಲಾದ ಶೋಧಕ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಕಡ್ಡಿಯು ಘಾಟುವಾಸನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಇರುವಿಕೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತ್ವ, ವಕ್ರೀಕರಣ ಸೂಚಿ, ಬೆಳಕು ಹೀರಿಕೆ (ಮೂಲದ್ರವ್ಯವೊಂದರ ಹೀರಿಕೆಯ ಬಣ್ಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆ), ಮತ್ತು ಇತರ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಕಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಎಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಇದು ನಿಜವಾದ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಅಂತರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಾದುದು ಎನ್ನಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವೂ ಸಹ ಅನೇಕವೇಳೆ ಖೋಟಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು, ಅತೀವವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಮೇಣ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆ
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಲಘುವಾಗಿ ಮೇಣ ಲೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ತೈಲ ಲೇಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಇವು ಒಂದು ತೆರನಾದ ತೇವವಾಗಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವಾದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಕಾಂತಿಯು ವರ್ಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೆಚ್ಚೂ-ಕಡಿಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಡೂರ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಥಮತಃ ಒಂದು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ನವಿರಾಗಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿದರೆ ತೈಲಲೇಪಿತ ಹಾಗೂ ಮೇಣಲೇಪಿತ ಕಲ್ಲುಗಳು "ಬೆವರುವಿಕೆ"ಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವು ಮಸುಕಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಬಿಳಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಪದರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. (ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಣತಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ, ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಣದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.)
ಸ್ಥಿರೀಕರಣ
ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ ಅಥವಾ ನೀರುಗಾಜಿನಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು "ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಅಥವಾ "ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ವೈಡೂರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತೇವವಾಗಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಎಪಾಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌‌‌ಗಳು (ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್‌‌‌‌‌ನಂಥದು) ಹಾಗೂ ನೀರುಗಾಜು (ಸೋಡಿಯಂ ಸಿಲಿಕೇಟ್‌) ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಅನ್ಯಥಾ ಮಾರಲಾಗದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಒತ್ತಡ ತುಂಬುವಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೇಣ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತೈಲಲೇಪಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ ಹಾಗೂ ನೀರುಗಾಜು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಮೇಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ತೀರಾ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ ಹಾಗೂ ನೀರುಗಾಜು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರೇಕವಾಗಿ, ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಂಧಕತೆಯು ತೀರಾ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಎಪಾಕ್ಸಿ ಬಂಧಕ ಕೌಶಲವನ್ನು 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ, ಅರಿಜೋನಾದ ಕೋಲ್‌ಬಾಗ್‌ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಇದರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ದುಬಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಹುಪಾಲು ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಈಗ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥದೊಂದು ತುಂಬುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಹುಪಾಲು ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಬಣ್ಣಕೊಡುವಿಕೆ
ಬಣ್ಣವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು -ಅಂದರೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಏಕರೂಪವಾಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಲು- ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರಷ್ಯನ್‌‌ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಯು (ಅನೇಕಬಾರಿ ಬಂಧಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ), ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಶುದ್ಧತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ವಂಚನೆಯ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದಕ್ಕಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು ಮಸುಕಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಧರಿಸುವವನಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಡಬಹುದು. ವೈಡೂರ್ಯದ ನಾಳದಂಥ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಗಾಢಗೊಳಿಸಲೂ ಸಹ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪುನಾರಚನೆ
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳ ಪೈಕಿ "ಪುನಾರಚನೆ"ಯ ವಿಧಾನವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ; ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಅಪ್ಪಟ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈಡೂರ್ಯದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಮುರುಕುಗಳನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಿ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಟ್ಟು ಒಂದು ಘನ ರಾಶಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ "ಮರುರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಮೂಲದ್ರವ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವು ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಗಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೃತಕವಾಗಿರುವುದರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಹೊರಗಿನ ಭರ್ತಿಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಈಡುಮಾಡುವುದು
ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಚಿತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಡಿಮೆ "ಅಸ್ಪಷ್ಟ"ವನ್ನಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ತೀರಾ ಅಪರೂಪ. ವಿಕಿರಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ, USAಯಲ್ಲಿ ಮಾರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನೂ ಸಹ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಕಮಿಷನ್‌‌ನಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ
right|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಾಬಿನ್‌‌ ಗೂಡು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು left|thumb|ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ವೈವಿಧ್ಯಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ, ಶಿಲಾಖಂಡದಲ್ಲಿನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಹಲಗೆ ವೈಡೂರ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗಡಸುತನ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧತೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಣ್ಣ ಎಂಬುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿರುಚಿಯ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಭಿರುಚಿಯ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ಆಕಾಶನೀಲಿಯಿಂದ "ರಾಬಿನ್‌ನ ಮೊಟ್ಟೆಯ‌" ನೀಲಿಯವರೆಗಿನ (ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಾಬಿನ್‌‌ ಪಕ್ಷಿಯ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಶ್ರೇಣಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ವೈಡೂರ್ಯವು ಅಳತೆಮೀರಿ ಮೃದು ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬಾರದು; ಒಂದು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸಹ, ಇಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು (ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಹುಪಾಲು ವೈಡೂರ್ಯವು ಸೇರುತ್ತದೆ) ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಸುಕಾಗುವಿಕೆಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಎಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯವರೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವೈಡೂರ್ಯವು ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಲ ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಶಿಲಾಖಂಡ ವನ್ನು ಮಸಿಯ ಕರೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಜಾಲಬಂಧದಂಥ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಕಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ನಾಳದಂಥ ರಚನೆಗಳ ಒಂದು ಜಾಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಒಂದು ವೇಳೆ ಫಲಿತಾಂಶವು ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ನಮೂನೆಯು ಕಲ್ಲಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಂಥದೊಂದು ಫಲಿತಾಂಶವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಜೇಡರಬಲೆಯ ಶಿಲಾಖಂಡ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೂರದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಗೆಡದ ಹಾಗೂ ನಾಳದಂಥ ರಚನೆಯಿಂದ-ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (ನಮೂನೆಯು ಎಷ್ಟು ಪೂರಕವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ). ಬಣ್ಣದ ಏಕರೂಪತೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಸಹ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮೆರುಗಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿನ ಸಮರೂಪತೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು—ಅಂದರೆ, ಪ್ರಮಾಣಕ ರತ್ನಾಭರಣಗಳ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು— ಕೂಡಾ ಬಹುಜನರು ಬಯಸಬಹುದು. ಹವಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ರತ್ನಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತೂಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಲಿಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವೈಡೂರ್ಯವು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಂದು ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಂ ಆಗಿದ್ದು, ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿಸಬೇಕೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ: ಬಹುಪಾಲು ರತ್ನ ವೈಡೂರ್ಯದ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಲಘುವಾದ ಮೇಣ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ತೈಲ ಲೇಪಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ತೀರಾ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೇಣ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯು ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈಡೂರ್ಯವು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಅಶಾಶ್ವತ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು "ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ". ಇತರೆಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ವೈಡೂರ್ಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಉನ್ನತವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು "ಮರುರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಪರಿಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ ಖನಿಜವಾಗಿರುವ ವೈಡೂರ್ಯವು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ನಾಜೂಕಾಗಿದ್ದು, ದ್ರಾವಕಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳು ಇದರ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಯಗೆಲಸದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವು ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು; ಚರ್ಮ ತೈಲಗಳು, ರತ್ನಾಭರಣಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬಹುಪಾಲು ವಾಣಿಜ್ಯ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಮಾತು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ನೇರಬೆಳಕಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಅವಧಿಗೆ ಒಡ್ಡುವುದರಿಂದಲೂ ಸಹ, ಅದು ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲೀಕರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ: ವೈಡೂರ್ಯದ ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಹಾಗೂ ಹೇರ್‌ ಸ್ಪ್ರೇಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಮತ್ತು ಬೀಚ್‌ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು. ಬಳಕೆಯ ನಂತರ, ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ನವಿರಾಗಿ ಚೊಕ್ಕಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಗಡುಸಾಗಿರುವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ವೈಡೂರ್ಯವು ಗೀರುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅದನ್ನು ಅದರದೇ ಡಬ್ಬಿಯೊಳಗೆ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ವೈಡೂರ್ಯವನ್ನು ಗಾಳಿಯಾಡದ ಡಬ್ಬಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟರೆ, ಅದರಿಂದ ವೈಡೂರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಬಹುದು.
ಜೋಡಿ ಜೀವ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರೇಶ್ವರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾಗಲಕೋಟ
ಹಾನಗಲ್ಲ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರೇಶ್ವರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಬಾಗಲಕೋಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟ
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಬಾಗಲಕೋಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ
ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿನ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪರ್ವತಮಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಕಾಲುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೆಂಥಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯೆಂದರೆ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಹೈಕಿಂಗ್‌) ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳೆಲ್ಲೆಡೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿನೋದ-ವಿಹಾರದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊರಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲುದಾರಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ನಡಿಗೆಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಹೈಕಿಂಗ್‌) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕದಿನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವ, ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಗೆ ತಂಗುವ ಶಿಬಿರವೊಂದರ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರದ ಒಂದು ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ (ಡೇ ಹೈಕ್‌) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಬಿರ ಹೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು-ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನುಹೊರೆ ಹೊರುವಿಕೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡುವಿಕೆ (ರ್ಯಾಂಬ್ಲಿಂಗ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ರ್ಯಾಂಬ್ಲರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಘಟನೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದರ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರುವ ದಟ್ಟನೆಯ ಅರಣ್ಯ, ಅಡಿಕುರುಚಲು, ಅಥವಾ ಪೊದೆಗಳಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ನಡಿಗೆಗೆ ಪೊದೆ ಸವರುವಿಕೆ (ಬುಷ್‌ವ್ಯಾಕಿಂಗ್‌) ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಸಾಗಣೆಯು ನಿರೋಧಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ದಟ್ಟವಾಗಿರುವಂಥ ಪೊದೆ ಸವರುವಿಕೆಯ ಪರಮಾವಧಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ತೆರವುಮಾಡಲು ಮಚ್ಚುಕತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲುದಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಪೊದೆನಡಿಗೆ (ಬುಷ್‌ವಾಕಿಂಗ್‌) ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಜನರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಅಥವಾ ಟ್ರಾಂಪಿಂಗ್‌) ನಡಿಗೆ  (ವಾಕಿಂಗ್‌) ಅಥವಾ ಪೊದೆನಡಿಗೆ  (ಬುಷ್‌ವಾಕಿಂಗ್‌) ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಟ್ರಾಂಪಿಂಗ್‌ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಗೆ ತಂಗುವ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ). ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪರ್ವತಮಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಬಹು-ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಚಾರಣ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಟ್ರೆಕಿಂಗ್‌) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಚಾರಣ ಮಾಡುವಿಕೆಗೂ ಸಹ ಡಚ್ಚರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಸಹ ಚಾರಣ ಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯಂತದ-ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಥ್ರೂ ಹೈಕಿಂಗ್‌) ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಲೇಚಿಯನ್‌ ಕಾಲುದಾರಿ (ಅಪಲೇಚಿಯನ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌-AT) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕಾಲುದಾರಿ (ಲಾಂಗ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌-LT) ಇವು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಕಾಲುದಾರಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಸಲಕರಣೆ
ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದದ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಮೂಲದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಬೆನ್ನಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು, ಆಹಾರ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒರಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿ ಮೌಂಟನೀರ್ಸ್‌‌‌‌ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳು (ಟೆನ್‌ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌) ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ: ದಿಕ್ಸೂಚಿ, ಬಿಸಿಲಿನ ಕನ್ನಡಕಗಳು, ಸೂರ್ಯನ ತಡೆಪರದೆ, ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಮಿಣುಕುದೀಪ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧನ, ಮತ್ತು ಚಾಕು. ಕೀಟ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ತುರ್ತು ಕಂಬಳಿಯಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ GPS ದಿಕ್ಕುನಿರ್ದೇಶನ ಸಾಧನವೊಂದು ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ನೆರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ದೃಗ್ಗೋಚರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾತ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನವು ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅತಿಹಗುರದ ಬೆನ್ನುಹೊರೆ ಹೊರುವಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹು-ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಹೊರೆಯ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಳಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಸುದೀರ್ಘ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರೆಯ ತೂಕವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಗುರಿಯೊಂದನ್ನು ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಶಿಫಾರಸುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುದೀರ್ಘ-ಅಂತರಗಳ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಪಾಠವು ಅತಿಹಗುರದ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವೆನಿಸಿದ್ದು, ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ತೂಕವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನಿಸಿದೆ.
ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ
ಪಾದಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರಗಳನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಸರಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ನಾಜೂಕು ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ತಾವು ಅನುಭವಿಸುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು. ಓರ್ವ ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಯು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರ ಸಮೂಹ ಪ್ರಭಾವವು ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತದ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಲ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗದಿರಬಹುದು (ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳಂಥ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಇಂಥ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇಂಥ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಾಕುವವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು, ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಶಿಬಿರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರ ಹೂಡುವಿಕೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವುದು, ಅಮೇಧ್ಯದ ವಸ್ತುವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಯ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ನಿಯತಾಂಶವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು.
ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸದಿರುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನೇಕ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ತ್ವದ ಪರಿಪಾಲಕರು ಇದರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರದೇಶದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಅನುಸರಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಆಹಾರದ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಆಹಾರದ ಪೊಟ್ಟಣ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಪಾಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅನೇಕವೇಳೆ, ಮಾನವ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ೧೦ರಿಂದ ೨೫ ಸೆಂ.ಮೀ. (೪ರಿಂದ ೧೦ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು) ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಶೌಚಗುಂಡಿಗಳನ್ನು' ಅಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುದಾರಿಗಳಿಂದ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ೬೦ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು (೨೦೦ ಅಡಿಗಳು) ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದುವೇಳೆ ಈ ಶೌಚಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಅಗೆದದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅಪಾಯವು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಅಪರೂಪದ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸದವಕಾಶವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಗಳು (ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌‌‌ಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಕೊಂಬಿನ ಕುರಿಗಳಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳು) ಮಾನವರ ಹಾಜರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೂಡುವಿಕೆಯ ಋತುವಿನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಓರ್ವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕನು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಭಾವವೊಂದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದಿದೆ: ಅದೇ ಒಂದು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚನ್ನು ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್‌ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ನಹೊರೆ ಹೊತ್ತು ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಓರ್ವ ಝೆಕ್‌ ನಿವಾಸಿಯು, ಅಕ್ರಮವಾದ ಅನಿಲ-ಚಾಲಿತ ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಒಲೆ‌‌‌ಯೊಂದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿನ ಟೋರೆಸ್‌ ಡೆಲ್‌ ಪೈನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ೭%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. ಪ್ರದೇಶದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಒಂದುವೇಳೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬರಿಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ) ಅಡುಗೆಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಪಾಠಗಳಿಂದ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.
ಅವಘಡಗಳು
ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಇಂಥ ಬೆದರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅತಿಸಾರವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸುದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. (ನೋಡಿ: ಕಾಡುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತಿಸಾರ.)
ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಹಾದಿ ತಪ್ಪುವಿಕೆ, ಕಟುವಾದ ಹವಾಮಾನ, ಅಪಾಯಕರ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಅಥವಾ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳು ಉಲ್ಬಣವಾಗುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಚಯಾಪಚಯಿ ಅಸಮತೋಲನಗಳು (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಅಥವಾ ಲಘೂಷ್ಣತೆಯಂಥವು), ಸ್ಥಳೀಕ ಪೆಟ್ಟುಗಳು (ಹಿಮಗಡಿತ ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲುಕಂದು ರೀತಿಯವು), ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಆಗುವ ದಾಳಿಗಳು, ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ಪೆಟ್ಟುಗಳು (ಕಣಕಾಲು ಉಳುಕಿನ ರೀತಿಯವು).
ಮಾನವರಿಂದ ಆಗುವ ದಾಳಿಗಳೂ ಸಹ ಒಂದು ವಾಸ್ತವಾಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂಥ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಸೆಲ್‌ ಫೋನ್‌ ಮತ್ತು GPS ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂವರು ಪಾದಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು; ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಾಗ ಇರಾನ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸೀಮಾರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದೇ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಂಥ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌
ವರ್ಗ:ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವಿಕೆ ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ಸ್ಕೌಟ್‌ ವಾಹಕ
ಅಮೊನಿಯ
thumb|right|ಅಮೊನಿಯ ಅಣುವಿನ ರಚನೆ ಅಮೊನಿಯವು (NH3) ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ಮೂರು ಭಾಗ ಜಲಜನಕ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಭಾಗ ಸಾರಜನಕದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕ್ಷಾರ ಅನಿಲ. ಇದು ಗಾಳಿಗಿಂತ ಹಗುರ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಕುಟುಕು ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಬಲ ಅಮೊನಿಯದಿಂದ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಹಳದಿ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಸಾರಜನಕದಿಂದ (ನೈಟ್ರೊಜನ್) ಕೂಡಿದ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೊಳೆತಾಗ ಅಮೋನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಯಾರಿಕೆ
ವಿಧಾನ ೧: ಈಗ ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಮಾರ್ಗದಿಂದ (ಸಿಂಥೆಸಿಸ್) ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೊನಿಯವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಾರಜನಕ ಹಾಗೂ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪ್ರೇರಕ(Catalyst)ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ಹಾಬರ್ ವಿಧಾನ. ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ, ಜಲಜನಕಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ನಿಯತಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಅನಿಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ೨೦೦ರಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ೪೦೦೦-೫೦೦೦ ಸೆಂ.ಗ್ರೇ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಂ ಲೋಹಗಳ ಪುಡಿಯನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅವು ಸಂಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವನು ಹಾಬರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಿಲಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನ ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನೂ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕ ಮಿಶ್ರಣದ ತಯಾರಿಕೆ, ವೇಗವರ್ಧಕ, ಒತ್ತಡ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾಗಿವೆ.
ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕಗಳನ್ನು ೧ : ೩ ಗಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಘನಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ) ಬೆರೆಸಿ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸುವರು. ಈ ಅನಿಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು, ಜಲಾನಿಲ (ವಾಟರ್ ಗ್ಯಾಸ್) ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಎಂಬ ಅನಿಲ ಮಿಶ್ರಣದೊಡನೆ ಸೂಕ್ತಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಈ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾದ ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವರು. ಜಲಾನಿಲ ಎಂಬುದು ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಎಂಬುದು ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಇವೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಬೆಯನ್ನು (ಸ್ಟೀಮ್) ಸೇರಿಸಿ, ಕಾಯಿಸಿದ ಫೆರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್, ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. CO + H2O → CO2 + H2 ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ತೆಗೆದು, ಉಳಿದ ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ಅಮೋನಿಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಕ್ಯುಪ್ರಸ್ ಫಾರ್ಮೇಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆಗೆಯುವರು. ಉಳಿಯುವುದು ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಇದನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದ ವೇಗವರ್ಧಕವಿರುವ ಪರಿವರ್ತಕದ (ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ ಚೇಂಬರ್) ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಹಾಯಿಸಿದಾಗ, ಅಮೋನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಅಮೋನಿಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೧೦% ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡದೆ (ಉಳಿದ ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ), ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅನಿಲಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿರುವ ಕೊಳವೆ ಸುರಳಿಯ (ಸ್ಟೈರಲ್ ಟ್ಯೂಬ್) ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಅಮೋನಿಯ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಗವಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಜಲಜನಕ ಸಾರಜನಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸುವರು.
ಈ ವಿಧಾನದ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಕ್ಲಾಡ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ೧೦೦೦ರಷ್ಟು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾರಜನಕವನ್ನು ದ್ರವಿತಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕವನ್ನು ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣದಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸಯನಮೈಡ್ ವಿಧಾನ: ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ೧೧೦೦೦ ಸೆಂ.ಗ್ರೇ.ಗೆ ಕಾಯಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಪುಡಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಯನಮೈಡ್ ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಯನಮೈಡನ್ನು ಕಾಯಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹಬೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿದರೆ, ಅಮೋನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು.
CaCN2 + 3H2O = CaCO3 + 2NH3
ವಿಧಾನ ೪: ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೋನಿಯಂ ಲವಣಗಳನ್ನು ಕ್ಷಾರಗಳೊಡನೆ ಕಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಲೋಹ ನೈಟ್ರೈಡ್‌ಗಳ ಜಲವಿಶ್ಲೇಷಣ (ಹೈಡ್ರೊಲಿಸಿಸ್) ಮುಖ್ಯವಾದುವು.
2NH4Cl + CaO → 2NH3 + CaCl2 + H2O
Mg3N2 + 6H2O → 2NH3 + 3Mg(OH)2
ನೈಟ್ರೇಟ್‌ಗಳೆಂಬ ಲವಣಗಳ ಅಪಕರ್ಷಣದಿಂದಲೂ (ರಿಡಕ್ಷನ್) ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಗುಣಗಳು
ಅಮೊನಿಯವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಅಮೊನಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುವಾಗ ಹೆಚ್ಚು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೊನಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿ ಆಯಾಯ ಅಮೊನಿಯ ಲವಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಶೈತ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು. ಅಮೊನಿಯವು -೩೩.೩೫°C,ಯಲ್ಲಿ ದ್ರವದಿಂದ ಅನಿಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು -೭೭.೭ °C ಯಲ್ಲಿ ಘನರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುನಹ ಘನರೂಪದಿಂದ ಅನಿಲ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣದಿಂದ ಶೈತ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೊನಿಯ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೋನಿಯ ದಹನಾನುಕೂಲಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಹಳದಿಬಣ್ಣದ ಜ್ವಾಲೆಯೊಡನೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ.
4NH3 + 3O2 → 2N2 + 6H2O
ಅನೇಕ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
3CuO + 2NH3 → 3Cu + N2 + 3H2O
ಪ್ಲಾಟಿನಂ ತಂತಿಬಲೆಯನ್ನು (ಗಾಝ್) ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೆ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಬಹುದು.
3NO2​ + H2​O → 2HNO3 ​+ NO
ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ೪೫೦೦-೫೦೦೦ ಸೆಂ. ಗ್ರೇ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು.
ದ್ರವಿತ ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ವಿದ್ಯುದಣುಕಾರಕವಾದ ದ್ರಾವಕವಾಗಿ (ಅಯೊನೈಜ಼ಿಂಗ್ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್) ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಲೋಹಗಳು ಅಮೋನಿಯ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಅಮೈಡನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
2K + 2NH3 → 2KNH2 + H2
ಕ್ಲೋರಿನ್, ಬ್ರೋಮಿನ್, ಅಯೊಡೀನ್‌ಗಳು ಅಮೋನಿಯದೊಡನೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
3Cl2 + 8NH3 → 6NH4Cl + N2
2NH3 + 3I2 → NI3NH3 + 3HI
ಅಮೋನಿಯ ಅನೇಕ ಸಂಕಲಿತವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಅಡಿಷನ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್) ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಅಮೋನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೆಂದು (ಅಮೋನಿಯೇಟ್) ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು.
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯ ದ್ರಾವಣ ಕ್ಷಾರೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಸೂಚಿಸಬಹುದು.
NH3 + H2O → NH4OH → NH3+ + OH-
←             ←
ಅಮೋನಿಯ ದ್ರಾವಣ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (HCl) ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (HNO3) ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (H2SO4) ಇವುಗಳೊಡನೆ ವರ್ತಿಸಿ, ಈ ಆಮ್ಲಗಳ ಲವಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ- NH4Cl, NH4NO3, (NH4)2SO4. NH4 ಎಂಬ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.
ಅಮೋನಿಯ ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ (ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್) ಲವಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾ : Cu(NH3)4SO4. ಇಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಅಮೀನ್‌ಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು.
ಈ ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯ ಅಣು ಇತರ ಅಣು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುದಂಶಯುಕ್ತವಾದ ಕಣಕ್ಕೆ (ಅಯಾನ್) ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುವುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಮೊನೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.
ಪಲ್ಲಟನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಸಬ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್) ಅಮೋನಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಇವಕ್ಕೆ ಅಮೋನೋಲಿಸಿಸ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರುಂಟು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪರಮಾಣುಗಳ ಪಲ್ಲಟನ ಅಮೈಡ್ (-NH2), ಇಮೈಡ್ (=NH) ಅಥವಾ ನೈಟ್ರೈಡ್‌ಗಳಿಂದ (≡N) ನಡೆಯುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ,
HgCl2 + 2NH3 → Hg(NH2)Cl + NH4Cl
ಅಮೋನಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂರನೆಯ ಬಗೆಯ ಕ್ರಿಯೆ ಉತ್ಕರ್ಷಣ-ಅಪಕರ್ಷಣ (ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್-ರಿಡಕ್ಷನ್). ಉದಾಹರಣೆ-ಅಮೋನಿಯದ ಉರಿಯುವಿಕೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಬಹುವಿಧವಾದ ಉಪಯೋಗಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಅಧಿಕಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೊನಿಯವು ರಸಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೋನಿಯದ ಉತ್ಕರ್ಷಣದಿಂದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಟಿ.ಎನ್.ಟಿ., ನೈಟ್ರೊಗ್ಲಿಸರೀನ್, ನೈಟ್ರೊ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್, ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮುಂತಾದ ಆಸ್ಫೋಟಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿಯೂ ಬಳಸುವರು. ಸ್ಪೋಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೊನಿಯ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ. ನೈಲಾನ್, ರೆಯಾನ್ ಮುಂತಾದ ಕೃತಕ ನಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ಬಟ್ಟೆ,ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ತಯಾರಿಸಲು ರೆಫ್ರಿಜಿರೆಶನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೊಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಅಮೋನಿಯ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ (CO2) ಇವುಗಳಿಂದ ಯೂರಿಯ [CO(NH2)2] ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಯೂರಿಯ ಉತ್ತಮವಾದ ಫಲವತ್ಕಾರಿ. ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮೂಲ.
ಅಮೋನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ. ಅಮೋನಿಯ ಅನಿಲವನ್ನೇ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುವುದು ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲಂಬಿಸಿರುವ (ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್) ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನ.
CaSO4 + 2NH3 + H2O + CO2 → (NH4)2SO4 + CaCO3
ಅಮೋನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಅಮೋನಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಇತರ ಅಮೋನಿಯಂ ಲವಣಗಳು.
ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಎಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ (ಸಾಲ್ವೆ ವಿಧಾನ) ಔಷಧಿಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಮೋನಿಯದ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಕ್ಲೋರಿನ್ ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮಧುರಚೆನ್ನ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಧುರಚೆನ್ನ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಪ್ಪ ಗಲಗಲಿಯವರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಕನ್ನಡ ನವೋದಯದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಬರಹಗಾರರು. ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಮಧುರಚೆನ್ನರೂ ಒಬ್ಬರು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಇತರರಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ, ಕಾಪಸೆ ರೇವಪ್ಪ, ಪಿ ಧೂಲ್ಲಾ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.
ಜನರಾಡಿಕೊಳಬಹುದು ನನಗು ನಿನಗೂ ಕೂಡೆ
ಅವರೇನು ಬಲ್ಲರೋ ಒಳನಿಧಾನ,
ನನಗೆ ನೀನತಿ ಮಧುರ, ನಿನಗೆ ನಾ ಬಲುಚೆನ್ನ
ಹೀಗಂತಲೇ ನಾವು ಮಧುರಚೆನ್ನ.
ಇದು ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪ ಎಂಬ ಮಹನೀಯರು ಮಧುರಚೆನ್ನ ಎಂಬ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ, ಮಧುರ ಕವಿಗಳಾದ ಹಿರಿಮೆಯ ರೀತಿ.
ಜೀವನ
ಮಧುರಚನ್ನರ ವಿವಾಹ ಅವರ ೧೬ನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಸಮ್ಮ ಎನ್ನುವ ೧೨ ವರ್ಷದ ಕನ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ೬ ಹುಡುಗರು ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರು. ಮಧುರಚೆನ್ನರು ತಮ್ಮ ೧೪ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೆ ಸಾಹಿತ್ಯಸೃಷ್ಟಿಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ೧೯ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳ ಹಾಗು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಹಲಸಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವರದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಒಲೆದ ಮನಸ್ಸು ಕೆಲಕಾಲ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರನ್ನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ತೀವ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಯ ನಂತರ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ೧೯೫೩ರ ಅಗಸ್ಟ ೧೫ರಂದು ದೇಹವಿಟ್ಟರು.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಮೇಳೈಕೆ
ಮಧುರ ಚೆನ್ನರ ಬದುಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವೆಂದರೆ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ:
ಹನ್ನೆರಡು ತುಂಬಿಲ್ಲ ಕನ್ನಕ್ಕಿ ನಾನಂದು
ನನ್ನ ನಲ್ಲನ ಕತೆಗೆ ಮರುಳುಗೊಂಡೆ
ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವೆನು ಇಂದಿಗಿಪ್ಪತ್ತಾರು
ಎಂದು ‘ನನ್ನನಲ್ಲ’ದಲ್ಲಿ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರಿಗೆ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ ಹಂಬಲವುಳ್ಳವರಾದರು. ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಅನಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಕಥನ ಅವರ ಗದ್ಯಕೃತಿಗಳಾದ ‘ಪೂರ್ವರಂಗ’, ‘ಕಾಳರಾತ್ರಿ’, ‘ಬೆಳಗು’ ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮಸಂಶೋಧನೆ’ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ.
ಮಧುರ ಚೆನ್ನರ ‘ನನ್ನನಲ್ಲ’ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭಾವ ಗೀತ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ‘ನನ್ನನಲ್ಲ’, ‘ಮಧುರಗೀತ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನೀಳ್ಗವಿತೆಗಳಿದ್ದು ಉಳಿದದ್ದು ಭಾವಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ. ‘ನನ್ನನಲ್ಲ’ ಅವರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಾರ ಕೇಳಿದರಿಲ್ಲ ಯಾರು ಹೇಳಿದರಿಲ್ಲ
ಯಾರ ಬಳಿಯಲಿ ಅತ್ತುಕರೆದರಿಲ್ಲ
ಯಾರ ಕಡೆಗೇನುಂಟು ಮೀರಿಮಿಕ್ಕಿದ ಮಾತು
ಯಾರ ಬಳಿಗು ನೆಲೆಕಾಣಲಿಲ್ಲ
ಹೀಗೆ ಸಾಗುವ ಅವರ ಹುಡುಕಾಟ ಮುಂದೆ ಉತ್ಕಟ ಭಾವದ ಅನುಭಾವವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಹೀಗೆ:
ಬಂತು ಬಂತೆಲೆ ಬಂತು, ಬಂತು ಘನಸಿರಿ ಬಂತು
ಬಂತೆಂದರೂ ಇದ್ದುದಿದ್ದೇ ಇತ್ತು,
ಇದ್ದದ್ದೆ ತುಂಬಿ ತುಳುತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು.
ನಿಶ್ಯಬ್ದ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಶಬ್ದದಾಚೆಯ ಶಬ್ದ
ನಿಶ್ಯಬ್ದವಿದ್ದರೂ ಮೌನವಲ್ಲ,
ನಿಸ್ಸೀಮ ನಿಸ್ಸೀಮ ಸೀಮದಲೆ ನಿಸ್ಸೀಮ
ನಿಸ್ಸೀಮವೆಂದರೂ ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿಯ ಅನುಭಾವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಅನುಭವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಡಾ. ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:  “.... ಆತ್ಮದ ದಿವ್ಯ ಅರುಣೋದಯದ ಶ್ರೀಮದ್ಗಂಭೀರ ವರ್ಣನೆ ಈ ಅದ್ಭುತ ಶಬ್ದ-ರಂಗದ ನಿಶ್ಯಬ್ದತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ನೋಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವದ ಆಳ ದರ್ಶನ ಧಬೆಧಬೆಯಾಗಿ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕಿದೆ. ಆ ಧವಲಗಂಗೆಯ ಧಾವವನ್ನು ನಿಂತು ನೋಡಬೇಕು”
ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಇನ್ನೊಂದು ನೀಳ್ಗವನ ಮಧುರಗೀತ. ಇಂದೊಂದು ಸ್ನೇಹಸೂಕ್ತ, ಸಖ್ಯಯೋಗ ಗೀತ. ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ, ಮೋಹ ಗೆಳೆತನದ ಆದರ್ಶ ಮುಂತಾದವುಗಳೆಲ್ಲ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ.
ದೇವಲೀಲೆಯೋ ಕಾಣೆ ಕರ್ಮಜಾಲವೋ ಕಾಣೆ
ಯಾವುದೇನೇ ಇರಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಂಥಾ ವಸ್ತು
ಮಧುರಚೆನ್ನರ ‘ದೇವತಾ ಪೃಥಿವಿ’ ದ. ರಾ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ನುಡಿದಂತೆ ಕೃತಿ ಸತಿಯ ಶಿರೋರತ್ನ. ಈ ಕವಿತೆಯ ವಸ್ತು – ಮಧುರಚೆನ್ನರು ತಮ್ಮ ‘ಬೆಳಗು’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಂತೆ “ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ (indirectly) ಈಶ ಪ್ರೇರಕತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಜೀವವು ಈಗ ತೀರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ (directly) ಮತ್ತು ಅವಿಚ್ಚಿನ್ನವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲೆಳಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ಹಂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ಪೃಥ್ವಿಯ ದೈವತ್ವ ಮತ್ತು ತಾಯ್ತನಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕವಿ ಒಂದು ಹಸಿವೆಯನ್ನು ಹಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಹಸಿವೆಗೆ (ಕೇವಲದ ಹಸಿವೆಗೆ) ಬಾಯ್ದೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.
ಹಸವೀಗಿ ಮೊಲೆಯುಂಡೆ ಕಸಿವೀಸಿಗೇನುಳ್ಳೆ
ಹಾಲೊಲ್ಲೆ ಸಾಕು ಬಿಗಿದಪ್ಪೆ | ತಾಯಮ್ಮ
ಮಲಗಿರುವ ತಾಯಿ ಪೃಥಿವಿ||
ಮೊಲೆಹಾಲು ರುಚಿಗೊಂಡು ಮನದ್ಹಾಲ ಬಯಸೀನ
ಗುಟುಗುಟುಕಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಿಕಿಮಿಕಿ | ಏಳಮ್ಮ
ಮಲಗಿರುವ ತಾಯಿ ಪೃಥಿವಿ ||
ಭಾವಗೀತೆಗಳು
ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾವಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಲಿಗೆಯ ಸಲ್ಲಾಪ’, ‘ನೋಂಪಿ’, ‘ಕೆಸರೊಳಗಿನ ಕಮಲ’, ‘ಸುಖದುಃಖ’, ‘ಸುಖ ಜೀವನ’, ‘ಧ್ರುವ’, ‘ಉಷಾದೇವಿ’, ‘ರೋಹಿಣಿ’, ‘ಮಾವಿನಗೊಲ್ಲೆ’ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಭಾವ, ಭಾಷೆ, ಲಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾವಗೀತಗಳ ಮಾಲಿಕೆಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. “ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಸತ್ವವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯ ಅನುಭಾವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಕೃತಕೃತ್ಯರಾದ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಕೆಲವೇ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಚೆಲುವು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಸದಂತಹುದು” ಎಂಬ ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿಯರ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಕಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹದಾಗಿದೆ.
ಗದ್ಯ ಕೃತಿಗಳು
ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಗದ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪೂರ್ವರಂಗ’ ‘ಕಾಳರಾತ್ರಿ’, ‘ಬೆಳಗು’ ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆ’ ಇವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಗಳೆಂದೆನಿಸಿವೆ. ‘ಪೂರ್ಣಯೋಗದ ಪಥದಲ್ಲಿ’, ‘ಕನ್ನಡಿಗರ ಕುಲಗುರು’ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಅವರ ಚಿಂತನಶೀಲ ಗದ್ಯಕೃತಿಗಳು. ‘ವಿಸರ್ಜನ’ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೂರರ ನಾಟಕದ ಅನುವಾದ. ‘ಮಾತೃವಾಣಿ’ ಶ್ರೀಮಾತೆಯವರ ‘ವರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮದರ್’ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ.
ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು
ಹಲಸಂಗಿ ವಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರದ, ಸೊಲ್ಲಾಪುರ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ, ಕಾಪಸೆ ರೇವಪ್ಪ, ಪಿ ಧೂಲ್ಲಾ ಇವರೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಸ್ನೇಹಿತರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೋದರರು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದದ್ದು. ಈ ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ‘ಗರತಿಯ ಹಾಡು’, ‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ದಂಡೆ’, ‘ಜೀವನ ಸಂಗೀತ’ ಈ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳ, ಲಾವಣಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅನುಪಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.
ಧಾರವಾಡ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನ ಗೆಳೆಯರೂ ಆಗಿದ್ದ ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು ತನ್ಮೂಲಕವೂ ನಾಡುನುಡಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರಲ್ಲಿಯೇ ‘ಮಧುರಚೆನ್ನ’ರದು ಅದಮ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಹಿರಿಮೆಯಿಂದ, ಗೆಳೆಯ ಗುಂಪಿನ ಬಾಂಧವ್ಯದಿಂದ, ಅರವಿಂದ ಮಂಡಳದ ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಂದ್ರೆ ಒಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧುರಚೆನ್ನರನ್ನು ನೆನೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಅವರ ಅಸದೃಶ ಗೆಳೆತನವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಡಿದ ಮಾತು ಎಂದೆಂದೂ ಮರೆಯದಂತಹದಾಗಿದೆ:
‘ಮಧುರಗೀತ’ವ ಹಾಡಿ ‘ನನ್ನನಲ್ಲ’ನ ಒಲಿಸಿ
ಹಲಸಂಗಿ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನಿಂತ
ಅವನೆ ಅವನಿಗು ಹೆಚ್ಚು ಅವನಿಗಿಂತ
ವಿದಾಯ
ಮಧುರ ಚೆನ್ನರು ೧೯೫೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರಂದು ಈ ಲೋಕವನ್ನಗಲಿದರು. ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತು ವರುಷವೂ ತುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅಸ್ತಮಿಸಿದ ಅವರ ಬಾಳು ಪೂರ್ಣತ್ವದಿಂದ ಶೋಭಿತಗೊಂಡದ್ದು.
ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ 'ಸಾಲು ದೀಪಗಳು' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿ. ಪಿ. ಕಾಪಸೆ ಅವರ ಲೇಖನ.
ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಅನುವಾದ:
ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರ ಕೊಡುಗೆಯ ಆಳ
ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹಲಸಂಗಿಯ ಗೆಳೆಯರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದ ರೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಲೋಕದೊಳಗೆ ದೇಸೀಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದರು. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಮೂವತ್ತರ ದಶಕದ ಅರ್ಧಭಾಗವು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವರ್ಷಗಳಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದುದು. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದರಂತೆ ಒಂದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನಪದ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ‘ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು’ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ದೇಸೀಕಾವ್ಯದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಗರತಿಯ ಹಾಡು(1931), ಜೀವನ ಸಂಗೀತ(1933)ಗಳಂತೆ ‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ದಂಡೆ’(1935) ಕೃತಿಯೂ ಜನಪದ ಗೀತ ಸಂಕಲನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾವಣಿಕಾರರ, ಗರತಿಯರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಮಧುರಚೆನ್ನ, ಪಿ.ಧೂಲಾ, ಕಾಪಸೆ ರೇವಪ್ಪ, ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣನವರು ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ ಅಪೂರ್ವವಾದುದು. ಹಲಸಂಗಿ, ಚಡಚಣ, ಇಂಡಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಈ ಹಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ 1923ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 9 ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿ ಈ ಹಾಡುಗಳ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಸಾರಿದರು.
ಡಾ.ಗುರುಲಿಂಗ ಕಾಪಸೆಯವರು ‘ಹಲಸಂಗಿ ಹಾಡು’(2000) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. “ಹಲಸಂಗಿಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಲಾವಣಿಕಾರನಾಗಿದ್ದ ಖಾಜಾಭಾಯಿ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಅವನ ಲಾವಣಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಖಾಜಾಭಾಯಿ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1924ರಲ್ಲಿ. ಜೀವನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾದ ಲಾವಣಿಗಳು ಮೂಲ ಕವಿಗಳಿಂದಲೇ ಪಡೆದವುಗಳಲ್ಲ. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಾರರಿಂದ ದೊರಕಿಸಿದಂತಹವು. ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಲಾವಣಿಕಾರ ಕುಬ್ಬಣ್ಣನವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ವೀರಭದ್ರಪ್ಪನವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಲಸಂಗಿಯವರೇ ಆದ ಓಲೇಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಓಲೇಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರು ಆ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ಹಾಡುಗಾರರು. ಈತನ ಕಂಚಿನ ಕಂಠ ಎಂಥವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಲಿತ್ತು. 1936ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಹಲಸಂಗಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಓಲೇಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರನಿಂದ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಮರೆತರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ತೂರಿಗೂ ಕರಿಸಿ, ಹಾಡಿಸಿ, ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಾರಂತರೇ ತಮ್ಮ ‘ಹುಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿನ ಹತ್ತು ಮುಖಗಳು’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮಚಂದ್ರನ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಆ ದಿನ ಕಲೆತ ಹಿಂದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಒಕ್ಕೂಟವು ನನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಇತ್ತು. ನಾನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು ನಮ್ಮ ಊರಿಗೂ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡಿಸಿ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಅವನಿಂದ ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಹುಡುಗರಿಗೂ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಹಲಸಂಗಿ ಲಾವಣಿ ಹಾಡುಗಾರನ ಅಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಓಲೇಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರನಂತೆ ಓಲೇಕಾರ ಮಾದಣ್ಣನೂ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಮಧುರಚೆನ್ನರ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನಾದ ಈತನಿಂದ ಆ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಲಸಂಗಿಯ ಗಾಢ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ವರಕವಿ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ‘ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ’ ದಂಥ ಕವಿತೆಗಳು ಲಾವಣಿಯ ಲಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.” ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು ಕೈಗೊಂಡ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಪಾದನೆ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ಜನಮುಖಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕತೆ ತಂದಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾನ್ ಫೇತ್ವುದಲ್ ಫ್ಲೀಟ್ ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಆಯ್ದ ಲಾವಣಿಗಳು ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಟಿಕ್ವೆರಿ’ 1885-1888ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಸಾಧನೆ ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪಿ.ಧೂಲಾ ಸಾಹೇಬ ಮತ್ತು ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣನವರ ‘ಜೀವನ ಸಂಗೀತ’ ಲಾವಣಿಗಳ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. 1919ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ 5ನೆಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತಗೌಡರು ‘ಲಾವಣಿಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯವಾಗಿ ಒಂದು ಲೇಖನ ಓದಿ ‘ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಲಾವಣಿ ಪದ’ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುಟಗಳ ಲಾವಣಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅನಂತರ 1923ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಹಳ್ಳಿಯ ಹಾಡುಗಳು’ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನೋದಿದ ಮಧುರಚೆನ್ನರು ಆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಾವಣಿಯನ್ನೇ ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಧೂಲಾ ಸಾಹೇಬರು ‘ಲಾವಣಿಯ ಲಾವಣ್ಯ’ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನೋದಿದ್ದುದು ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 1925ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ತಿಯವರು ‘ಕನ್ನಡ ಲಾವಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ’ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಹೀಗೆ ‘ಲಾವಣಿ’ಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೇನೋ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಾಹಸ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಮಾಡಿದವರೆಂದರೆ ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಹಲಸಂಗಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಡೆದ ಈ ಕೆಲಸ ಕನ್ನಡದ ಹೊಸಕಾವ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಗರತಿಯ ಹಾಡು :
ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತ ಸಂಕಲನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೃತಿಯಾದ ‘ಗರತಿಯ ಹಾಡು’,ಇದರಂಥದು ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವಷ್ಟು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದುದು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ತೀವ್ರತರವಾದ ಸೆಳೆತ ದಾಖಲಾರ್ಹವಾದುದು. ಹಲಸಂಗಿ, ಚಡಚಣ, ಸಾಲೋಟಗಿ, ಇಂಡಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಪರಿಸರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಣಿವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಡುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು ಹಾಡಿಸಿ ಬರೆದುಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ರೂಪಿತವಾದುದೇ ‘ಗರತಿಯ ಹಾಡು.’ ಇದರ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಹಲಸಂಗಿಯ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಪ್ಪ, ಲಿಂಗಪ್ಪ, ರೇವಪ್ಪ ಮೊದಲಾದ ಗೆಳೆಯರು. ಅಂದರೆ ಮಧುರಚೆನ್ನ, ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ, ರೇವಪ್ಪ ಕಾಪಸೆ ಅವರು.
'''ಬ್ಯಾಸಗಿ ದಿವಸಕ ಬೇವಿನ ಮರತಂಪ ತವರ ಮನಿಯಾ ದೀಪ ತವರೇರಿ ನೋಡೇನ ನಾರಿ ಕಣ್ಣಿನ ನೀರ ಬಾರಿ ಬೀಜಿನ್ಹಾಂಗ ಗೆಳೆತನ ಕೂಡಿದರ ಗೆಜ್ಜಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ಹಾಂಗ ಅರಸ ಒಳ್ಳೆವರಂತ ವಿರಸವಾಡಲಿಬ್ಯಾಡ ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೊಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತನು ಕಂಡೆ ತಾಯಿದ್ರ ತವರ್ಹೆಚ್ಚು ತಂದಿದ್ರ ಬಳಗ್ಹೆಚ್ಚು ಎಲ್ಲ್ಯಾರೆ ಇರಲೆವ್ವಾ ಹುಲ್ಲಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿ ಕಣ್ಣು ಮೂಗಿಲೆ ನನ್ನ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ಚೆಲುವಿ'''...
ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಲುಗಳು ಜನಪದರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಸರಳ, ಲಲಿತ, ಹಿತಮಿತವಾದ ನುಡಿಗಳು ಎಂಥ ಸಹೃದಯದವರನ್ನಾದರೂ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ನುಡಿ ಸಾಲುಗಳು ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಹಾಡಿದವರ ಜೊತೆಗೇನೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ‘ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರು’ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಜಾನಪದದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ತಾಯಂದಿರು ಕೊಡುವ ಪ್ರತಿಮೆ, ಪ್ರತೀಕಗಳಿಗೆ ಎಂಥ ಶಿಷ್ಟಕವಿಯನ್ನಾದರೂ ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಸೆಳೆಯುವಂಥದು. ಮಗಳು ಎಂಥಾ ಚೆಲುವಿ ನಕ್ಕರೆ ತುಟಿಗೆಂಪು ಅಳಿಯ ಎಂಥವರು ನನಗ್ಹೇಳ | ಹಂಪೀಯ ವಿರುಪಾಕ್ಷಿಗಿಂತ ಚೆಲುವರು.
ಜನಪದ ಕವಿಯತ್ರಿಯರ ಹೋಲಿಕೆ, ಹಂಬಲಗಳು ತಾವು ಆರಾಧಿಸುವ ದೇವನನ್ನು ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಸಂಕಲನದ ‘ಪರಿಚಯ’ದಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿಯರ ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. “ಜೀವನವೇ ದೇವತೆಯಾದ, ತ್ರಿಪದಿ ಛಂದದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ‘ಗರತಿಯ ಹಾಡಿ’ನ ಋಷಿಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು-ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ತಂಗಿಯರು, ಅಮ್ಮ ಅಕ್ಕಂದಿರು, ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳು. ಹಾಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಅವರದೇ ನಿಜವಾದ ಕಾವ್ಯ, ಉಳಿದದು ಕಾವ್ಯದ ಛಾಯೆ” ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಈ ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ತು ಸಾರಿದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ‘ಗರತಿಯ ಹಾಡು’ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ‘ಈ ಗ್ರಂಥ ಕನ್ನಡದ ಗರತಿಯರ ಬಾಳಿನ ಅಮೃತ ಬಿಂದುಗಳನ್ನೇ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದಂತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಲ್.ಆರ್.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಗರತಿಯ ಹಾಡು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನವಾಗಿದ್ದು ಗುಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡ ಇಂದಿಗೂ ಅದ್ವಿತೀಯ ಕೃತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಸಿ.ಪಿ.ಕೆ.ಅವರು. ಗುರುಲಿಂಗ ಕಾಪಸೆ ಅವರು ‘ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆದ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಇದು ಅದ್ವೀತಿಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಹುದು’ ಎಂದು ಅದರ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಕೃತಿ ಮುಂದೆ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟುವ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿರಲೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಪದಗಳು ನಮ್ಮ ಜನರೆಲ್ಲರ ಆದರವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದೂ ಇವುಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯೋಜನ ವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಕರೂ ಹೊಂದಲೆಂದೂ ನಾನು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ನವೋದಯದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡುವ ಸುಳಿವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಾರೈಕೆ ನಿಜವೂ ಆಗಿದೆ.(ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಗ.ಖಾಡೆ ಅವರ ,ನವೋದಯ ಕಾವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಜಾನಪದದ ಪ್ರಭಾವ ಕೃತಿಯಿಂದ)
ಕವನ ಸಂಕಲನ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾಗಲಕೋಟ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಬಾಗಲಕೋಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಪ್ರೇಮ ಮತ್ಸರ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾಗಲಕೋಟ
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಶುಭಪಲ್ಲಬ
ಶುಭಪಲ್ಲಬ (ಆಂಗ್ಲ: Shubhapallaba) ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗ್ರಾಮ್ ಕೇಸರಿ ಸೇನಾಪತಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೨೦೧೮ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಬಪಲ್ಲಬ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಡಿಯಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆ ಬಳಿಕ ಪೋರ್ಟಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಿಗತೊಡಗಿದೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೦ರಿಂದ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.
ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು
ನಿದ್ದೆಯ ಬಹುರೂಪ
-
ಪುರುಷ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿಯ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ.
---
ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು 14 ಹೂವಿನ ಹಿಪರಿಗ್ಗಿ ತಿಕೋಟಾ. Total 14 tqs in Nam victory city of Karnataka
ಭಕ್ತ ಜ್ಞಾನದೇವ
ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಣಸೂರು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆ.ಸಿ.ಎನ್.ಗೌಡ.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ನಾಯಕನಾಗಿ  ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ, ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಜಯಂತಿ ಹಾಗು ಪೋಷಕ ನಟರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಶ್ಯಾಮ್, ಶೋಭ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕರಾಚಿ
ಕರಾಚಿ (ಸಿಂಧಿ:ڪراچي, ಉರ್ದು:کراچی) ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿ. ಇದು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ೨೦ನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ಟೊರಾಂಟೋ ಐಲೆಂಡ್
'ಟೊರಾಂಟೋ ಐಲೆಂಡ್' ಮದ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪೋಶಕರಿಗೆ ಮುದಕೊಡುವ'ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನ' ವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ 'ವಾರ್ಷಿಕ ಟ್ರೀ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್', ಅದ್ಧೂರಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಟರ್ಟಲ್ ಬುಕ್ ಸೀರೀಸ್, ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡ 'ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನ'ದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ೬ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಕಥೆಹೇಳುವುದು, ಮತ್ತು ೭ ಜನರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು, ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ೪ ಎಕರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತ ಕಾಡಿನ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಕಥೆಹೇಳುವಿಕೆ, ರಂಗಮಂಚದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮರದ ಮೇಲೆಮನೆ, ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅರಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು