cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್
ಭಾರತದ ತಂಡವು ಕರಾಚಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಟವಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ಆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಆಟಗಾರನೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ತರುವಾಯ ಇವರು ೧೯೮೦ ರ ಮಾಸ್ಕೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ(ಆಟಗಳಲ್ಲಿ) ಭಾರತದ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡವು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇವರು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಮುಂಬಯಿ) ನಡೆದ ೧೯೮೧ - ೮೨ ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಆಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯ ೫ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಅವರು ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೮೩ ಮತ್ತು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪರ್ಥ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸ್ಯಾಂಡ ವಿಶ್ವ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಡಿದರು.
ಶಾಹಿದ್ ರವರು ೧೯೮೪ ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೮ ರ ಸಿಯೊಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡ ಯಾವುದೇ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ೧೯೮೨ ರ ಡೆಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ, ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲದೇ ೧೯೮೬ ರ ಸಿಯೊಲ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ೧೯೮೬ ರ ಸಿಯೊಲ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಏಷ್ಯನ್ ಆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಹಾಕಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ೧೯೮೬ ರ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ೧೨ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳು
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಡ್ರಿಬ್ಲಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡ್ರಿಬ್ಲರ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಹಾಕಿ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ೧೯೮೮ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೂಲಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೌರವ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅದನ್ನು ೧೯೮೫ - ೮೬ ರಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ರವರಿಗೆ ೧೯೮೦ - ೮೧ ನೇ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಎಷ್ಟು ಸರಾಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೋ ಅಷ್ಟೇ ಸರಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ದೂರಸರಿದರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಡ್ರಿಬಲ್ ನ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಮರೆತ ಬಾಲ್ಯದ ನಾಯಕನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಬಳಿ ಕಲಿತಿದ್ದನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸುವಂತಿತ್ತು ಹಾಗು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣದಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು.ಪ್ರಾಚೀನ ವಾರಣಾಸಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕಚೇರಿಯು ಯಾವುದೇ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಏಕೆಂದರೆ ವಾರಣಾಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವಾದರೂ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಂತಹ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಜಾಗವು, ಡೀಸಲ್ ಲೊಕೊಮೊಟಿವ್ ವರ್ಕ್ಸ್ (DLW) ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಸಾಗುವ ರೈಲುಗಳ ನಿರಂತರ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದ ಮೂಲಕ, ಶಾಹಿದ್ ರವರು ವಾರಣಾಸಿಯ ಕ್ಯಾಂಟ್ಟ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಡೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೈಲನ್ನು ಕೂಡ ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಿದ್ದ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತ "ಸ್ವತಂತ್ರ ಇಂದು ತಡವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ... " ಎಂದು ತಲೆಯೆತ್ತದೆಯೇ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಚುರುಕಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳ ಶಾಹಿದ್ ಈಗ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಂತಹ ವಿಧಾನವು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಜೀವನಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, DLW ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಲು ರೈಲ್ವೆಯ ಭಾರಿ ಜಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀಳಕಾಲಿನ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಬಹುಶಃ ಇದು ಮನುಷ್ಯನು ಆತನ ಗತಕಾಲದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಅವರು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಮಂದಗತಿಯ ಜೀವನ ಆದರೂ ಕೂಡ ಅವರ ಎದುರಿಗಿನ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವೇಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಬ್ಬುಕವಿಯುವಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. ರಜನೀಕಾಂತ್ ನ ಕೆಲವು ಹೋಲಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಂತಿದ್ದರೂ(ಕುಳ್ಳ ಆಕಾರ), ಅವರದೇ ಆದ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಅವರ ಸರಳವಾದ ಮಾತುಗಳು ನೀವು ಶಾಹಿದ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅವರ ನೋಟವು ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ನಿಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಹಿದ್ ರವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈಗ ಹಾಕಿ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ತೀರಸ್ಕೃತರಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಜೀವನದ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಅವರನ್ನು ಅಣುಕಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಗೋಚರವಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ಗುದ್ದಿ, "ಹಾ ಗೆಳೆಯನೆ, ಹೇಳು..." ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನೀವು ಏಕೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ? ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಗಡಿಬಿಡಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು. "ನೋಡು, ನಾನು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್. ಇದೆಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೌದು, ನಾನು ಭಾರತದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದೆ; ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ಡ್ರಿಬ್ಲಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಜೆ ಭಿ ಯಾದ್ ಹೈ, ಹರ್ ವಕ್ತ್ ಮಾರ್ ಡಾಜ್, ಮಾರ್ ಡಾಜ್(ಪ್ರತಿ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಚಂಡು ಚಲಿಸುವಂತಾಗಲು ಹೊಡಿ ಹೊಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ನನಗೂ ನೆನಪಿದೆ). ಪರ್ ಏಕ್ ಟೈಮ್ ಕೆ ಬಾದ್ ಮನ್ ಭರ್ ಗಯಾ (ಆದರೆ ಒಂದು ಸಮಯದ ನಂತರ ತೃಪ್ತಿಯಾಯಿತು)(ನಾನು ಕೂಡ ಯಾವಾಗಲೂ ತಬ್ಬಿಬ್ಬು ಮಾಡುವ ಹಳೆಯ ಆಟಗಾರರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಅದು ಸಾಕೆನಿಸುತ್ತದೆ)," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಕಹಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಮಾತಿನ ಏರಿಳಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿಷ್ಕಪಟತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉಹಾಹರಣೆಗೆ: " ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ತೋ ಅಯ್ಸೆ ಜಾತೆ ಥೆ, ಜೈಸೆ ಆರ್ಡರ್ಲಿ ಬಾಜಾರ್ ಸೆ ಕಚೇರಿ..."(ಆಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೆಂದರೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರ ಸಂತೆಯಿಂದ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು). ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬದ್ಧ ವೈರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ವೈಷಮ್ಯದ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಅವರು ವಾರಣಾಸಿಯು ಕಥೆ ಹೇಳುವವರ ನಗರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ಅವರದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಘಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆದಿದ್ದಾರೆ: ಚುರುಕಾದ ವ್ಯವಹಾರ, ಇಲ್ಲಿನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವುಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಆಗಿವೆ. "ಅವರು ಬನಾರಸ್ ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ನಂತರ ಶಾಹಿದ್ ಏನೋ ಆಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ, ಇದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ, ಬನಾರಸ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು".
ನಿಮಗೆ ಸಲೀಮ್ ರವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರು ೯೦ ರಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಜಿ ಕ್ಯಾಂಪರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಈಶಾನ್ಯ ವಿಭಾಗದ ರೈಲುಗಾಡಿಯ ಟಿಕೆಟ್ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದ ಸಂದಿಗ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಾತ ಅವರ ಬಳಿ ಓಡಿ ಬಂದ. ವಾರಾಣಸಿ ಜನರಿಗಾಗಿ ಸಲೀಮ ಹೆಚ್ಚು ಭಾವಾನಾತ್ಮಕತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ಮನೆ ತೊರೆದ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಾಗಿದೆ.ಆತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಅವರ ಹಿಂದಿನ ತಂಡದವರೆಲ್ಲ ಇಂದು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂಬುದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದೇ ಶಾಹಿದ್ ಭಾಯ್ ರವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನೂ ನೋಡಿ. ಜನರು ಮುಂಬಯಿ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ೪೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಕಿನ್, ಅರೆ ಭಾಯ್,(ಆದರೆ ಭಾಯ್)ಇದು ಬನಾರಸ್. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ಭಾಯ್ ರವರು ಎಂದಿಗೂ ರೂಢಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ," ಎಂಬುದನ್ನು ಸಲೀಮ್ ರವರು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶಾಹಿದ್ ರವರು ತಮಗಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ನಂತರ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಗೆಳೆಯ, ಇದು ನನ್ನ ಬದುಕು," ಎಂದು ಟ್ರೋಫಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿದ್ದ ಅವರ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಇದನ್ನೇನಾದರು ನಾನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನನ್ನ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು ಅವರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ಯಾಕೆ ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಕೊಡಬೇಕು?" ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು, ಹಳೆಯ ನಗರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ ಏಕೆ ಅವರು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. "ಆಟಗಾರನಾಗಿ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಮನೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದೆ. ನಾನೇಕೆ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಲವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳೆಯಲಿ?"
ಜನಪ್ರಿಯ ಘಾಟ್(ಘಟ್ಟ) ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಬಂಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಈ ಗದ್ದಲ-ಗುಂಪಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಚಿಂತೆ ಅವರದಾಗಿದೆ. ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಇಂಥ ಗೋಜಲಾದ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಆ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೌಶಲಗಳು ಬಂದವು ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡುತ್ತ ಗಲ್ಲಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲೆ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಗಲ್ಲಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
"ನಾನು ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಹೋಗಲಾರೆ,ನನಗಾಗಿ ಅವರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಲಾರೆ,"ಮೇವಿಗಾಗಿ ಮಿಣಿ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಕೆ ಹಸುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುವ ಜಾಯಮಾನ ನನ್ನದಲ್ಲ.ಅದು ಮಸಣದ ಹಾದಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯೇ ಎಂದು ತಮ್ಮೊಳಗೇ ತಾವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾನು ಮೂರು ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸದಿದ್ದರೆ(ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಗೆ) ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮೈದಾನದ ಗೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಲೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಪೋಲಿಸ್ ನನ್ನನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಯಕನೆಂದು, ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತನೆಂದು ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತನೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಜನರು ನಾನು ಇಂತಹ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಡುವವರು ಯಾರನ್ನೇ ನೋಡಿದರೂ, ನಾನು ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಲಖ್ನೌವ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಸತಿ ನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಡ್ರಿಬ್ಲಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದೆವು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಸಮ್ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾದೆ. ಚೆಂಡು ಅವರ ಸ್ಟಿಕ್ (ಕೋಲು) ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಚರ್ ಚರ್ ಎಂದು ಹೋಯಿತು..."
ಯಾರು ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರೂ ಅವರಿಗೆ, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್, ರವರು ಪುಣೆಯಿಂದ ಬಂದ ಧನರಾಜ್ ಪಿಳ್ಳೈಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದರು. ೮೦ ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಮಧ್ಯ- ಮುಂಚೂಣಿಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರಾದ ಜಾಫರ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು. ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನೆನಪಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಕ್ರೀಡೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು.ಪ್ರಾಯಶಃ ೧೯೮೦ ನೇ ವರ್ಷ, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷ್ಯನ್ ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಟಗಾರರ ಕೊನೆಯ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಜನ ಸಮೂದಾಯ ನೋಡಿತು. ತಂಡವು ಅದಷ್ಟಕ್ಕದೇ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಮಾಸ್ಕೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಶಾಹಿದ್ ರವರದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಪದಕವಾಗಿದೆ; ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ೭ - ೧ ಗೋಲ್ ಗಳಿಂದ ಸೋಲುವ ಮೂಲಕ ತಂಡವು ಭಾರತ ಹಾಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅವಮಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಅನುಭವಿಸಿದೆ.
ಅನಂತರ ಈ ಕಿರಿಯನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಗ ಸ್ವದೇಶೀ(ಸ್ಥಳೀಯತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದ) ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವೇಗ, ಉತ್ತಮ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹಿಡಿತದೊಂದಿಗೆ ಡ್ರಿಬ್ಲರ್ ನಂತಹ ಸಹಜ ಕೌಶಲವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು - ಓರೆಯಾಗಿ ಚಲಿಸುವ, ಅವರ ಈ ಆಟದ ವೈಖರಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಖುಷಿಪಡಿಸುತಿತ್ತು. "ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀವು ಎರವಲು ಪಡೆಯಲಾರಿರಿ, ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಹುಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳವಳಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಭಾಸ್ಕರನ್ ರವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ನಾನು ಲೆಫ್ಟ್ -ಹಾಫ್ ಮತ್ತು ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಲೆಫ್ಟ್- ಇನ್. ನಾನು ಫೀಡರ್ ಆಗಿದ್ದೆ.(ಚೆಂಡನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವವ) ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಶಾಹಿದ್ ನ ಕಡೆಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆನೆಂದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು,ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಡ್ರಿಬ್ಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀವು ನೋಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಮೊದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟದಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು,"  ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸೋಮಯ್ಯರವರನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ  "೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅನ್ನು ನಾನು ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಂಡೆ". "ಇದು ಡಚ್ ರ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಟೈಸ್ ಕ್ರೂಸ್, ಪೌಲ್ ಲಿಟ್ಜೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಶಾಹಿದ್ ರವರನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಇಕ್ಕಾಟ್ಟಾದ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಉದ್ದದ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಅಗಲವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಈ ಯುವಕ ಅದರಿಂದ ಹೊರಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಅವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಲ್ಲರು," ಎಂದು ಸೋಮಯ್ಯರವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ "ಬಹುಶಃ, ಅವರೆಂದು ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಬಯಸಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಂಬರುವ ಪೀಳಿಗೆ ಇವರ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು". ಎಂದೂ ಅವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ದಶಕದ ನಂತರ ಪಿಳ್ಳೈ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಹೊರಬಂದಾಗ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದವರು ಸುಧೃಡವಾದ ಸಶಕ್ತ, ಬಳಕುವ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದು ನೀವು ಇದನ್ನು ಮೊದಲೇ ನೋಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಖಂಡಿತವಾಗಿ, ಪಿಳ್ಳೈರವರ ಅವೇಶ, ಆವೇಗದ ಆಟದ ಹೊರತಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ  ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಧ್ವನಿ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಗಾಗ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹಾಕಿಯಷ್ಠೇ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಯುವಂತಹ ಶಾಹಿದ್ ರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಾವೆಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಾದ ಹಸನ್ ಸರ್ದಾರ್ ರವರು ೧೯೮೬ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ರವರ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೆರಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯೇ ಇದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಹಲ್ಲೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ್ದ. "ಶಾಹಿದ್,ಸಹಆಟಗಾರ ಸರ್ದಾರ್ ರವರ ಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಚೆಂಡನ್ನು ತಳ್ಳಿ, ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ. ಅವರು ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಹಸನ್ ಸರ್ದಾರ್ ರವರು ಶಾಹಿದ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತು ಅವನು ನಮ್ಮ ವಸತಿನಿಲಯದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಅನಂತರ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು," ಸೋಮಯ್ಯರವರು ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಾಗ ಶಾಹಿದ್ ಕೂಡ ನಗೆಯುಕ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಅವರು ಕೆಲವು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು . ಅವರು ಈ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ,ಸೊಗಸಿನ( ಬಹುತ್ ಖೂಬ್ ಸೂರತ್ ಸಾ) ಆಟಗಾರರಾದ (ಈ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾದ ಆಟಗಾರ) ಕ್ವಾಸಿಮ್ ಜಿಯಾ ರವರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಾವು ಅವರನ್ನು ರಿಷಿ ಕಪೂರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಹಾಗು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.
"ನಮ್ಮ ಆಟವು ಆಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರಿಯರು,ವೃದ್ಧರು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕೈಗಳಿಗೆ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು," ಎಂದು ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. '" ಆ ಜಾದುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೈಗಳು ಇವೆನಾ?' ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತುಟಿಗೆ ಒತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ವಿನೀತನನ್ನಾಗಿಸುವ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ."
ಶಾಹಿದ್ ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ೧೯ ವರ್ಷದ ಹುಡುಗನಂತೆ, ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು-ದೇಶಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. "ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಶಾಹಿದ್ ರವರು ಹದಿವರ್ಷದ ಹುಡುಗನಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವಿ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು," ಎಂದು ಬಾಸ್ಕರನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಾಹಿದ್ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಟಗಾರರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಕ್ತರ್ ರಾಸೂಲ್ ಸುರ್ಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತು, 'B******* d, ಯೆ ಕಿಸ್ ಕಕ್ರಿ ಕೊ ಪಕಡ್ಕೆ ಲೇ ಆಯಾ ಹೊ...' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು" ಅವರು ನಕ್ಕರು.
ಇಂದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಅವರು ದೂರವಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಪಲಾಯನದ ಬಗೆಗೆ ಹೆದರಲು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ (" ಇನೋವವನ್ನು ಕಳುಹಿಸು ಅಥವಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು, ಆದರೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಡ. ಅದು ನನಗೆ ಹೆದರಿಕೆ ತರುತ್ತದೆ" ), ಶಾಹಿದ್ ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೋಷದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೆದ್ದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:1960ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:1980 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:1988ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟವರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರು ವರ್ಗ:ವಾರಣಾಸಿಯ ಜನರು ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೀಡಾಜನರು ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ ವರ್ಗ:ಹಾಕಿ
ಮೈಕಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್
thumb|right|200px|'ಮೈಕಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್' (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೫೮-೨೦೦೯)
ಅಮರಿಕಾದ ಪಾಪ್ ಶೈಲಿಯ ಮಹಾರಾಜ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಂದು, ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಅದ ಆಸ್ತಿಯಂತಿರುವ, ಪ್ರಾಣಿಪ್ರಿಯರೂ ಆದ ಮೈಕಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಎಮ್. ಜೆ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದ ಜಾಕ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಥ್ರಿಲರ್, ಡೇಂಜರಸ್, ಹಿಸ್ಟರಿ, ಇನ್ ವಿನ್ಸಿಬಲ್, ಬ್ಲಡ್ ಆನ್ ದ ಡಾನ್ಸ್ ಫ್ಲೋರ್ ಇವರ ಸಂಗೀತ ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ವಾಂಟ್ ಯು ಬ್ಯಾಕ್ ,' ಅತಿ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ತಂದ ಆಲ್ಬಮ್, ಆಫ‍ ದಿ ವಾಲ್,' ಅವರ ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತರಂಗಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿತು.
ಎಮ್. ಜೆ ರವರ ಜನನ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯ
ವಿಶ್ವದ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್, ರಸಿಕರ ಜಾದೂಗಾರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಂಡಿಯಾನಾ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ಯಾರಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಿಯ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಜೋಯ್ ಜಾಕ್ಸನ್, ಮತ್ತು ಆವರ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ರ ೯ ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ೭ ನೇ ಮಗುವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯, ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹುಡುಗ ನಂತೆ ಕಂಡರು. ೧೯೮೪ ನಂತರ ಅವರಲ್ಲಾದ ಅದ್ಭುತಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೂ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ತೊಡಕಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಕರೆದಾಗ ಬಂದು ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ-ಕುಣಿದು ಅವರಮನಸ್ಸನ್ನು ರಂಜಿಸಿ ಮೆರೆದ, ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಮ್ರಾಟನ, ೧೪ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಿರುಚಿತ್ರ, ಮೂನ್ ವಾಕ್, ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್' ಹಾಗೂ 'ಮೂನ್ ವಾಕ್' ಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರಿಂದಲೇ. ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತಲ್ಲಣ ಗೊಳಿದುವ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಕ್ಸನ್ ದ ವಿಜ್, ಸಿನಿಮಾ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಲ್ಲರೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಮೈಕಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಮ್ಮ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಾಗ  ತಪ್ಪಿ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ, ಆ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಜಾಕ್ಸನ್ ಕುಣಿತವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮೈಕಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ (ಎಮ್. ಜೆ) ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ತಂಡ
ಜಾಕ್ಸನ್, ತಮ್ಮ ಸೋದರರ ಜೊತೆಸೇರಿ ಒಂದು 'ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್' ಎಂಬ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಮೊದಲು ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್' 'ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ' ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ 'ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಲ್ಬಮ್ ', ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಪೆಪ್ಸಿ ಕಂ. ಗಾಗಿ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ, ನಟಿಸಿದಾಗ, ಕೂದಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ತಗುಲಿ, ಗಂಭೀರವಾದ ಗಾಯವಾಗಿತ್ತು. 'ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ' ೨೮ ಬಾರಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮೂಲಕ, ೨೮ ಬಾರಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಸಲುಮಾಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಹೆಸರುಮಾಡಿದೆ. ವೃತ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಸೋದರರಿಂದ ಕೆಲಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಸೋದರರನ್ನು ಮರುವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅವರ 'ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಲ್ಬಮ್,' ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಓಡಾಡಿದಾಗ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಖರ್ಚಿನಿಂದ ತಯಾರುಮಾಡಿದ ಆಲ್ಬಮ್, 'ಇನ್ವಿನ್ಸಿಬಲ್' ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಎಷ್ಟೋ, ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೂ ವಿಪರೀತ. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ 'ಲಾಸ್ ಒಲಿವೋಸ್,' ನಲ್ಲಿ ೨,೬೦೦ ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ೧೭ ಮಿ ಡಾಲರ್ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ, ೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವ್ಯಯಮಾಡಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಪಾರ್ಕ್, ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, '೫೦ ಆಸನಗಳ ಥಿಯೇಟರ್,' ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ನಂತರ ನೆವರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಂಚ್ ' ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಶೈಲಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ, ಅಪಾರ ಹಣ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲಪಡೆದಿದ್ದರು. ೨ ಬಾರಿ 'ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್,' ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದರು.
ಪಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್,ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್, ಹಾಗೂ ಹೈಟೆಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಉಪನಗರ 'ಅಂಧೇರಿಯ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್' ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಾಗತ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಹಿಡಿಸಿತಂತೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಅವರನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ನೌಕೆಯ ಮೂಲಕ ವೇದಿಕೆಯಮೇಲೆ ಥಟ್ಟನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಯವುದೋ ಮಾಯಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಶೋಷಿತ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ಇಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ 'ಒಬೆರಾಯ್ ಹೋಟೆಲ್' ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು, ಮೈಕ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಹಾಡಿದ, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನೀಡದೆ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಹಜ ಅಭಿನಯ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ, ೭೫೦ ಮಿ. ಡಾ. ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದಿಂದಲೇ ೫೦ ಮಿ. ಡಾ. ಆದರೆ ಮರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಮಿ.ಡಾ. ಸಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದು ಎಲ್ಲರ ಹುಬ್ಬು ಏರಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಣ ಅತಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ ರಿಂದ ಅಂದಾಜು ೪೦೦ಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಯ.
ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣ-ಗಳಿಕೆ
thumb 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಪಾಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ವೆಂದು ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರಗಳಿಗೆ, ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರತೀಕ. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ 'ಬೀಟ್ ಲೆಸ್ ಸಾಂಗ್,' ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಕ್ಕನ್ನು ೪೭.೫ ಪೌಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. 'ಸೋನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 'ಯೆಸ್ಟರ್ ಡೇ' ಮತ್ತು 'ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ' ಸಾಂಗ್ಸ್ ಅತಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಾಡುಗಳು. ಅವರಿಂದಾಗಿ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಆಧುನಿಕ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ವಿಶೇಶಭಾಗವೆಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅವರ ಕೇಳುಗರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿ 'ಹೈಟೆಕ್ ಸಂಗೀತ,' ವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಅವರದು. ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿತಂದ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳು, ವಾಂಟ್ ಯು ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಆಫ‌ ದ ವಾಲ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯವು. ೮ ತಿಂಗಳಕಾಲ ಜನರೆಲ್ಲರ ಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿತ್ತು. ನಂಬರ್ ೧ ಎಂದು ಹೆಸರುಮಾಡಿದವು. ತಮ್ಮ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭ. ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋದರರ ಪರಿಶ್ರಮವೂ ಇತ್ತು. ಐಷಾರಾಮಿ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿಗಲಿಲ್ಲ. 'ನೆವೆರ್ ಲನ್ದ್ ಎಸ್ಟೇಟ್' ಗೆ ಅಪಾರ ಹಣ ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಿಕ್ಕ ಮನ್ನಣೆ, ಗೌರವಗಳು ಅಪಾರ.
ರಾಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್ ಜೆ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಎಮ್. ಜೆ ಯವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ, ೧೩ ಗ್ರಾಮೀ ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳು ಬಂದಿವೆ. ೧೯೯೩ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ, ೨೪ ರಂದು, ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ೩೫ ನೇ 'ಗ್ರಾಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿತರಣಾ ಸಮಾರಂಭ,' ದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವಾದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು- ಮೈಕಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಕಂಡಂತೆ
ಅವರದೇ ಆದ ಕೆಲವು ಶೈಲಿಯ ಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಪೋಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಕೊಠಡಿಯ ತಾಪಮಾನ ಗರಿಷ್ಟ-ತಾಪಮಾನದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ತಮಗೆ ಸರಿಕಂಡ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂಗಿಗೆ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದು, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯಮಟ್ಟದ ಸಂಗೀತಗಾರನಾದರೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೋಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು. ಪ್ರತಿ ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಹೋದಾಗಲೂ, ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಮೊದಲು, ತಲೆದಿಂಬು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಯಮೇಲೆ ಹಸ್ತಾಕ್ಶರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹರಾಜುಮಾಡಿ ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಚ್ಯಾರಿಟಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಾ ರ ಮೆಚ್ಚಿನ ತಿಂಡಿ, ಮಸಾಲದೋಸೆ, ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಷಾರದಲ್ಲಿ ಚಿಕನ್ ಟಿಕ್ಕ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ತಲೆಕೂದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಗೆಳೆಯರ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಾದಗಳು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ತಲೆಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಉಪಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ದೋಸೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. thumb|left| ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಬ್ಯಾಡ್ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವ ಜಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಟ್
ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಅಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಪವಾದಗಳು
ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕ, ಆರೋಪಮಾಡಿದ. ಮದ್ಯಕುಡಿಸಿ, ಆತನಮೇಲೆ ಅನೇಕಬಾರಿ ದೌರ್ಜನ್ಯಮಾಡಿದನೆಂದು ದೂರುಕೊಟ್ಟ. ಆತನ ಸೋದರನೂ ಅದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯನುಡಿದಿದ್ದ. ವಿವಾದ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೧೫ ವಾರಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಕೊರೆತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಮಾಡಿತ್ತು. ಅನೇಕಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಸಿದುಹೋಗಿ ಅವರು ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಗೆ ಬರುವತನಕ, ಅಮೆರಿಕ ಬಿಟ್ಟು ಬೆಹ್ರೆನ್ ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿನ ದೊರೆಯ ಮಗ, ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾರವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ವಿವಾದದ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅವರ ಸಂಗೀತಾರಾಗಿದ್ದರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಕೊನೆಯಗಳಿಗೆಯ ವರೆಗೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.
ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ರವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ
ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು, ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ. ಗುಪ್ತಸಂಬಂಧವೆಂದು ಮೀಡಿಯಾಗಳು ವರದಿಮಾಡಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ದಿವಂಗತ, ಖ್ಯಾತ ಪಾಪ್ ಸಿಂಗರ್, ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರಿಸ್ಲೆಯವರ ಪುತ್ರಿ, ಲಿಸಾಮೇರಿ ಪ್ರಿಸ್ಲೆ ಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ೩ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ನವೆಂಬರ್ ೧೩ ನೇ ತಾರೀಖು, 'ಡೆಬ್ಬಿ ರೋವೆ,' ಎಂಬಾಕೆಯೊಡನೆ ವಿವಾಹ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ. ಆಕೆಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕ್ಯಾಥರಿನ್, ಜಾನ್ಸನ್ ರವರ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರ ತಾಯಿಯವರು ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡರು.
ಅತಿ ಶೀಘ್ರ ಮರಣ
ಅವರು ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಜೂನ್ ೨೫,೨೦೦೯ ರಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಕೇವಲ ೫೦ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಯುವಜನರನ್ನು ಕುಣಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಾರ ಎಮ್. ಜೆ, ವಿಶ್ವದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು.
ಜ್ವರ
ಜ್ವರವು ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಿಂದುವಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಮಿತಿಯಾದ ೯೮-೧೦೦ °ಎಫ್‌ಕಿಂತ ಏರಿದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸ್ನಾಯುಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಡುಕವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಯ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಕ್ಶಣಗಳು ತಲೆನೋವು,ಮೈಕೈನೋವು,ಬಳಲಿಕೆ,ಬೇಸರ,ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.ಚಳಿ ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟೋ ವಿಧಗಳು ಶರೀರವನ್ನು ಕಾಡಿಸುತ್ತದೆ.ಇವೆಲ್ಲವು ವೈರಸ್,ಫ೦ಗಸ್ ಅ೦ತಹ ಸೂಕ್ಶ್ಮ ಜೀವಿಗಲಳಿ೦ದ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೦೦ ರಿಂದ ೧೦೨ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಫ್ಯಾರಿನ್ ಹೀಟ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೇ ಅದು ಮಾಧ್ಯಮಜ್ವರ.೧೦೩ ರಿಂದ ೧೦೬ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಫ್ಯಾರಿನ್ ಹೀಟ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಹೈ ಫೀವರ್.ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವರಸರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯ. ರೆಮಿನೆಂಟ್ ಫೀವರ್: ಇದು ೨೪ ಗ೦ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ೩ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಫಾರಿನ್ ಹೀಟ್ವರೆಗೂ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದು ,ಹೆಚ್ಛಾಗುವುದು. ಈಗ ಚಿಕುನ್ಗುನ್ಯಾ,ಡೆ೦ಗ್ಯೂ,ಫೀವರ್ಗಳುಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಮೈ ಕಾವೇರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇರಸುಮುರಸು (ಮೆಲೈಸ್), ತಲೆನೋವು, ಮೈಕೈ ಕೀಲುನೋವುಗಳು, ಅರೋಚಿಕ ಅಗ್ನಿಮಾಂದ್ಯ, ಸುಸ್ತು ಸಂಕಟ, ನಾಲಗೆ ಮೇಲೆ ಅಗ್ರ, ಮೂತ್ರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿ ಮೂತ್ರ ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದು. ಚರ್ಮ ಶುಷ್ಕತೆ, ಚಳಿ, ನಡುಕ, ಬೆವರುವುದು, ಬೆವರುಸಲೆ ಬೊಕ್ಕೆಗಳುಂಟಾಗುವುದು. ಮಲಬದ್ಧತೆ ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದುರಿಂದ ನಾಡಿಮಿಡಿತ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕ್ರಮಗಳ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚುವುವು. ಧರ್ಮ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ಜಠರ, ಕರುಳು ಇವುಗಳ ಸ್ರಾವ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜ್ವರ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಇರುವಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ವಿಷಮಿಸಿದಾಗ (ಟಾಕ್ಸಿಕ್) ಜ್ಞಾನಜ್ಞಾನಾ, ಸನ್ನಿ, ಸೆಟೆವಾಯುಗಳು ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಜ್ವರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿ ನೀರಡಿಕೆ ಆಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಷ್ಟು ನೀರು ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದು ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದ್ರವಾಂಶ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿ ಜ್ವರ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಚ್ಚಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಉಂಟು. ಶೀತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ವರಗ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೀರನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವುದು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ರೂಢಿ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಅಪಾಯ ಉಂಟು. ಜ್ವರ 100( ಈ ನಷ್ಟು ಇರುವಾಗ ನಾಡಿಮಿಡಿತವೂ ಮಿನಿಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 100 ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪ್ರತಿ 1( ಈ ಜ್ವರ ಏರಿಕೆಗೆ 10 ನಾಡಿ ಮಿಡಿತಗಳು ಏರುತ್ತವೆ. ಶ್ವಾಸಕ್ರಮದ ವೇಗವೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು ಸಹಜ. ಕೆಂಡಾಮಂಡಲ (ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಫೀವರ್), ಕ್ಷಯ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ನಾಡಿ ಬಡಿಯುವುದೂ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಾಡಿ ಮಿಡಿತವಿರುವುದೂ ನ್ಯೂಮೋನಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಬಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕ್ರಮ ಕಂಡುಬರುವುದೂ ಆಯಾ ರೋಗಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ರಾತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೂ ಬೆಳಗಾದಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಷಯ, ಟೈಫಾಯಿಡ್, ಮಿದುಳಿನ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಹಗಲು ಹೆಚ್ಚು, ರಾತ್ರಿ ಕಡಿಮೆ ಯಕೃತ್ತಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಕೀವಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಜ್ವರ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನದಿನವೂ ಎರಡು ಸಾರಿ ಏರಿಳಿತಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆರೋಗ್ಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಷ್ಣತಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ ದೇಹೋಷ್ಣತೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟ ಸುಮಾರು 37( ಅ ಅಥವಾ 98.6( ಈ ನಷ್ಟು ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಮತೋಲ ಇದ್ದರೂ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಸಾಮಾನ್ಯಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಜ್ವರಸ್ಥಿತಿ.
ಸೋಂಕು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಸೋಂಕು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಾಣುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಜೀವಿವಿಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲವೇ ಶ್ವೇತಕಣಗಳ ಛಿಧ್ರತೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉಷ್ಣತಾ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ದೇಹೋಷ್ಣತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಿಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುದಂತೆ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್ಲಡೋನ್ನ ಕೊಕೆಯ್ನ್ ಮುಂತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಇಲ್ಲವೇ ತಲೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದುದರ ಇಲ್ಲವೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೀಗಾಗುವುದುಂಟು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊರತಾದ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ರಕ್ತಗತವಾದಾಗ ಜ್ವರ ಬರುವುದನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದೆ.
ಗುಂಡಿಗೆ ಆಘಾತದಲ್ಲಿ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ದ್ರವಾಂಶ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಗ ದೇಹಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಕೂಡ ಜ್ವರ ಬರುವುದುಂಟು. ಜ್ವರ ಇರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತಾನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಲೂ ಅದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ವ್ಯಯಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿರುವಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. ಆದರೆ ದೇಹೋಷ್ಣತೆ ಮಾತ್ರ ಏರಿದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಏರುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಹದಿಂದ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯಯ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುವುದೂ. ಸೋಂಕು ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಾಣುಜನಿತ ವಿಷಗಳು ಚರ್ಮದ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕೋಚಿಸುವುದೂ (ಜ್ವರ ಏರುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಚಳಿಯಾಗುವುದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ) ದೇಹದಲ್ಲಿ ದ್ರವಾಂಶ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿ ಸ್ವೇದಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು ಬೆವರಾಡದಿರುವುದೂ ಇವುಗಳಿಂದ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯಯ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುವುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಜ್ವರ ಬಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯಯ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವುದು (ಬೆವರಾಡಿ ಅದು ಆರುವುದರಿಂದ) ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಜ್ವರ ಏರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಧಿಕವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದು ಅಲ್ಲ.
ಸೋಂಕಿನ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5 ಘಟ್ಟಗಳು ಇವೆ : (1) ಹೊದಗುವಿಕೆ (ಇನ್‍ಕ್ಯುಬೇಷನ್)-ರೋಗಾಣುಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ (2) ಜ್ವರ ಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ (3) ಜ್ವರ ಸ್ಥಿತಿ (4) ಜ್ವರ ಆರುವಿಕೆ (5) ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲಾಭ
ಜ್ವರ ಹೊಮ್ಮುವಾಗ ಆರಂಭ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿರಬಹುದು (ನ್ಯೂಮೋನಿಯ, ಸಿಡುಬು, ಇನ್‍ಫ್ಲೂಎನ್‍ಜಾ, ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೊಕಾಕಸ್ ಸೋಂಕುಗಳು) ಇಲ್ಲವೇ ನಿಧಾನವಾಗಿರಬಹುದು (ನೆಗಡಿ, ಜ್ವರ, ಬ್ರಾಂಕೋನ್ಯೂಮೋನಿಯ, ವಿಷಮಶೀತ ಜ್ವರ ಅಥವಾ ಟೈಫಾಯಿಡ್, ಕ್ಷಯ, ದಡಾರ, ನಾಯಿಕೆಮ್ಮು). ಜ್ವರ ಆರುವುದೂ ವಿಧಾನವಾಗಿರಬಹುದು (ಬಹು ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ). ಇಲ್ಲವೇ ಜ್ವರ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಇಳಿಯಬಹುದು (ನ್ಯೂಮೋನಿಯ, ಟೈಫಸ್). ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಇಳಿಯುವುದು ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಇಲ್ಲವೇ ರಂಧ್ರೀಕರಣವಾಗಿರುವಂಥ ಅಪಾಯ ಚಿಹ್ನೆ. ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಜ್ವರ ಏರುವುದೂ ಅಪಾಯ ಚಿಹ್ನೆಯೇ. ಧನುರ್ವಾಯು, ಏಡಿಗಂತಿ, ಕಾಲರಾ, ಮೂರ್ಛಾರೋಗ ಮುಂತಾದ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಹೀಗಾಗುವುದುಂಟು. ಜ್ವರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಜ್ವರ, ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಜ್ವರ, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ವರಗಳೆಂಬ ಭೇದಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಿರಂತರ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿರಂತರ ಜ್ವರ (ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಿಸ್ ಫೀವರ್) ಮತ್ತು ಏರಿಳಿತವಿರುವ ನಿರಂತರ ಜ್ವರ (ರೆಮಿಟ್ಟೆಂಟ್ ಫೀವರ್) ಎಂದು ಎರಡು ಬಗೆ. ನಿರಂತರ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕೇವಲ 1/4( -1/2( ಈನಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಏರಿಳಿತವಿರುವ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ 1-2 ( ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೇಹೋಷ್ಣತೆ ಸಹಜ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರದೆ ಜ್ವರ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಷಮಶೀತಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ದಿನದಿನವೂ ಏಣಿಮೆಟ್ಟಲಿನಂತೆ ಜ್ವರ ಏರುವುದೂ ಎರಡನೆಯ ಮೂರನೆಯ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಟ್ಟ 1-2( ಈನಷ್ಟು ಏರಿ ತಗ್ಗುವುದೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತ ಕೊನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದೂ ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಪ್ಯಾರಾಟೈಫಾಯಿಡ್, ನ್ಯೂಮೋನಿಯ, ಕೆಂಡಾಮಂಡಲಜ್ವರ (ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಫೀವರ್) ಇವು ಇತರ ನಿರಂತರ ಜ್ವರಗಳು. ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ (ಇನ್‍ಟರ್‍ಮಿಟೆಂಟ್ ಫೀವರ್) ಬಂದ ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ. ದಡಾರ, ಡೆಂಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ. ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರದಲ್ಲೂ ಬಂದ ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳಾದ ತರುವಾಯ ಪುನಃ ಜ್ವರ ಬರುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಬಿಡುವಿನ ಜ್ವರ ಅಲ್ಲ, ಮರುಕಳಿಸಿದ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ರೋಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಜ್ವರಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡದಿದ್ದರೆ, ತಿಂಗಳು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಚಳಿಸಬಹುದು. ಬಹುವಾಗಿ ಇವು ಗಡುವಿನ ಜ್ವರಗಳು. ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಜ್ವರ ಬರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಡು ಮುಗಿದಮೇಲೆ. ಮಲೇರಿಯದಲ್ಲಿ ಗಡು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿವಸ ಇರಬಹುದು. ಬ್ರೂಸೆಲ್ಲ ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ (ಮಾಲ್ಟ ಜ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿ) ಗಡು 5-6 ದಿವಸಗಳಿರಬಹುದು. ಮರುಕಳಿಸುವ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ (ರಿಲ್ಯಾಪ್ಸಿಂಗ್ ಫೀವರ್) ಗಡು 6-8 ದಿವಸಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಡುವಿನ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕ್ರಮವೂ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.
ಜ್ವರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಳಿ, ಮೈನಡುಕ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ನ್ಯೂಮೋನಿಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಳಿ ಉಂಟಾಗುವುದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಸ್‍ಕೋಲೈ ಎಂಬ ಅಣು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರುಪದ್ರವಿ) ವಿಷಮಿಸಿ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ ದಿನದಿನವೂ ಚಳಿ ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪಿತ್ತನಾಳಗಳ ಊತದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ. ಮಲೇರಿಯದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಬಂದು ಜ್ವರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಖಚಿತ ಲಕ್ಷಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಜನ ಚಳಿಜ್ವರವೆಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲು ಚಳಿ ಅನುಭವ, ಅನಂತರ ನಡುಕ : ಮೈನಡುಗುವುದಲ್ಲದೆ ಹಲ್ಲುಗಳೂ ಗಡಗಡನೆ ನಡುಗುವುವು : ಇಷ್ಟು ಹೊದಿಸಿದರೂ ಅಡಗದ ಚಳಿ : ಚರ್ಮದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಕುಗ್ಗಿ ಮೈ ತಣ್ಣಗಿರುವುದು : ಮುಖ ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡು ತುಟಿ ನೀಲಿಗಟ್ಟಿರುವುದು : ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮಲೇರಿಯ ಜ್ವರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇಹೋಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜ್ವರ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕವನ್ನು (ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಧರ್ಮಾಮೀಟರ್) ನಾಲಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿನಿಟು ಇಟ್ಟು ನೋಡಿ ಇದನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು. ಚಳಿ ಸುಮಾರು 1/4-1/2 ಗಂಟೆ ಇರಬಹುದು. ಅನಂತರ ಚರ್ಮದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಹಿಗ್ಗಿ ಅಧಿಕ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಚರ್ಮ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ವರವೂ ಏರುತ್ತದೆ. ಹೊದಿಸಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಿತ್ತು ಹಾಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ವರ ಏರುವ ಮುನ್ನ ಚಳಿ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮಲೇರಿಯ ಒಂದರಲ್ಲೆ ಅಲ್ಲ, ಮಲೇರಿಯದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಏರಿದ ಜ್ವರ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಥಟ್ಟನೆ ಇಳಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜ್ವರ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಜಿಲ್ಲೆಂದು ಬೆವರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜ್ವರದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮುನ್ನ ಕಾಣಬರುವ ಚಳಿಯ ಬದಲು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸೆಳವು (ಕನ್‍ವಲ್ಷನ್) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಸೋಂಕು ಜ್ವರಗಳು
ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಜ್ವರಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ವಿಷಾಣುಗಳು ದೇಹದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಅವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಿವಿಷಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ವರಗಳಿವು (ಇನ್‍ಫೆಕ್ಷನ್ ಫೀವರ್). ವಿಷಾಣುಗಳ ಮೂಲ ಇರುವುದು ರೋಗದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ. ಇಂಥ ಮೂಲದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಷಾಣು ಸಂಕ್ರಮಿಸಿ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ಸೋಂಕು ಎಂದೂ ಕರೆದಿದೆ (ಇನ್‍ಫೆಕ್ಷನ್). ಸೋಂಕು ರೋಗಗಳು ಜ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ಜ್ವರಮುಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು. ಜ್ವರವೇ ಪ್ರಧಾನ ರೋಗ ಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಸೋಂಕು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಜ್ವರಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ರೋಗಿಯಿಂದ ರೋಗಿಗೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ಅಂಟಬಹುದು ; ಅಥವಾ ವಿಷಾಣುಯುಕ್ತ ವಾಯು, ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವಾದರೂ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ವಿಷಾಣುಗಳು ನಾನಾ ರೀತಿಯವು. ವೈರಸ್, ರಿಕೆಟ್ಸಿಯಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು (ದುಂಡು, ಕಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ತಿರುಪುಮುರಿ ಆಕಾರದ ಮೂರು ವಿಧಗಳೂ). ಏಕಕೋಶಿಯಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೋಂಕುಜ್ವರಕಾರಕಗಳು.
ವೈರಸ್ ಜ್ವರಗಳು
ಅಣಬೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಹುಕೋಶಿಗಳಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು : ವೈರಸ್‍ಕೃತ ಜ್ವರಗಳು ಸೀತಾಳೆ ಸಿಡುಬು, ದಡಾರ, ಸಿಡುಬು, ಪೋಲಿಯೋ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ರಿಕೆಟ್ಲಿಯಕೃತ ಜ್ವರಗಳು ಟೈಫಸ್, ರಾಕಿಪರ್ವತದ ರಕ್ತಗಂಧೆ ಜ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದವು ಗಂಟಲು ನೋವು. ಗಾನರೀಯ, ನ್ಯೂಮೋನಿಯ, ಬಾಣಂತಿಜ್ವರ, ಬೆನ್ನುಫಣಿಜ್ವರ, ಕ್ಷಯ, ಕುಷ್ಠ ರೋಗ, ಕಾಲರಾ, ಆಮಶಂಕೆ, ಟೈಫಾಯಿಡ್, ಧನುರ್ವಾಯು, ಡಿಫ್ತೀರಿಯ, ಸಿಫಿಲಿಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟಲುನೋವ, ಗಾನರೀಯ, ಬೆನ್ನುಫಣಿ, ಕುಷ್ಠರೋಗ, ಕಾಲರಾ, ಆಮಶಂಕೆ, ಧನುರ್ವಾಯು, ಸಿಫಿಲಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರವೇನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ಅಣಬೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಧರ್ಮವ್ಯಾಧಿಗಳಲ್ಲೂ ಏಕಕೋಶೀಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಲೇರಿಯ, ಜೋಗರಿಕೆ ಬೇನೆ, ಕಾಲಾಅeóÁರ್, ಆಮಶಂಕೆ ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಜ್ವರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಲೇರಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜ್ವರವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಜ್ವರಗಳು ಸೋಂಕುಕಾರಕ ವಿಷಾಣುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಜೀವಿ ವಿಷಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಇಲ್ಲವೇ ಅವುಗಳಿಂದ ನಾಶವಾದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕೋಶಗಳ ಹಾಗೂ ಶ್ವೇತಕಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಪರಿಣಾಮ. ಈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. (ಎಚ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಚ್.)
ಡಂಗೆ ಜ್ವರ
ಒಂದು ಬಗೆ ವೈರಸ್ಸಿನ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ವರ, ಸೋಂಕು ಮಾನವರಿಂದ ಮಾನವರಿಗೆ ಎಯ್ದಿಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಯಿಂದ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 10-12 ದಿವಸಗಳ ಬಳಿಕ ಜ್ವರ, ಅಸಹ್ಯ ತಲೆನೋವು, ಸ್ನಾಯು ಕೀಲುಗಳ ನೋವು ಇವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಮೂಳೆ ಮುರಿದಷ್ಟು ನೋವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಬೋನ್ ಫೀವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ರೋಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಇಳಿದು ಪುನಃ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾರಿ ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ತಾನಾಗಿಯೇ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರಕ ರೋಗವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಲ ಡಂಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಲ ಸೋಂಕು ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.
ಟೈಫಸ್
ಇದು ರಿಕೆಟ್ಸಿಯ ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ಒಂದು ವಿಷಾಣುವಿನ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾದುದು. ರಾಕಿ ಪರ್ವತದ ರಕ್ತಗಂಧೆ ಜ್ವರದಂತೆ ಟೈಫಸ್‍ಕಾರಕ್ಕಕ್ಕೆ ರಿಕೆಟ್ಲಿಯ ಪ್ರೋವೋಸಿóಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಟೈಫಸ್ ಸೋಂಕು ಜ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಟೈಫಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೇನಿನಿಂದ ಹರಡುವುದು. ಚಿಗಟದಿಂದ ಹರಡುವುದು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಹೇನಿನಿಂದ ಹರಡುವುದು ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ತೀವ್ರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ, ಸೈನ್ಯ, ಸೆರೆಮನೆ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇನಿನಿಂದ ಹರಡುವ ಟೈಫಸ್ ರೋಗ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 5-6 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಮೇಲೆ ಗಂಧೆಗಳು ಎದ್ದು ಚಳಿ, ಜ್ವರ, ತಲೆನೋವು, ಮೈಕೈನೋವುಗಳು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (ಟಾಕ್ಸೀಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸುಮಾರು 14 ದಿವಸಗಳು ಜ್ವರ ಕಾದ ಬಳಿಕ ಕ್ರಮೇಣ 2-3 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೇನು ಕಡಿಯುವುದರಿಂದ ಸೋಂಕು ತಗಲುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇನನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೆ ಕುಕ್ಕಿ ಸಾಯಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ಗಾಯದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಟೈಫಸ್ಸು ಪ್ಲೇಗಿನಂತೆ ಮಹಾಮಾರಕ ರೋಗವಾಗಿದ್ದಿತು. ಇದರ ವಿಷಾಣುವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅದರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ರಿಕೆಟ್ಸ್, ಬೇಕಟ್, ಪ್ರೊವಾಸೆóಕ್ ಮುಂತಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲೆ ಸೋಂಕು ತಗಲಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಆಹುತಿ ಆದರು. ಚಿಗಟದಿಂದ ಹರಡುವ ಸೋಂಕು ಇಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಡುಗಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೇನು ಟೈಫಸ್ಸಿನಷ್ಟು ತೀವ್ರರೋಗವೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ ಬಹುಶಃ ಇದೂ ಹೇನಿನಿಂದ ಹರಡುವ ಟೈಫಸ್ಸೂ ಒಂದೇ ಇರಬಹುದು. ಹೇನು ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವರಿಂದ ಕಂಡು ಬಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಟೈಫಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತ ಬಂದಮೇಲೆ ಕ್ರಮೇಣ ಮಾಯವಾಗಬೇಕು. ಹೀಗಾಗದೆ ಪುನಃಪುನಃ ರೋಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನಿಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಂದುವರಿಸಿದಾಗ ಗುತ್ತು ಹೊರಬಿತ್ತು. ಮನೆ ಇಲಿಗಳು ಟೈಫಸ್ ವಿಷಾಣುವಿನ ವಾಸಸ್ಥಳ. ಚಿಗಟಗಳಿಂದ ಈ ವಿಷಾಣು ಇಲಿಯಿಂದ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವರಿಗೂ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದುಂಟು.
ಚಿಗಟ ಕಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಟೈಫಸ್ ರೋಗ ತಗುಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಸೋಂಕು ಹಬ್ಬಿ ರೋಗ ಪುನಃ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇನು ಟೈಫಸ್ ಹಾಗೂ ಚಿಗಟ ಟೈಫಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎನ್ನಿಸಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಟೈಫಸ್ ರೋಗಾಣು ಹೇನಿನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಹಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಬಲ ವಿಷಾಣುವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಕಿ ಪರ್ವತದ ರಕ್ತಗಂಧೆ ಜ್ವರ (ರಾಕಿ ಮೌಂತನ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಫೀವರ್)
ಇದು ರಿಕೆಟ್ಸಿಯ ರಿಕೆತ್ಸಿ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರತರ: ಜ್ವರ. ಖಾಯಿಲಸ್ತನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಉಣ್ಣಿಗಳ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಹರಡಿ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 3-4 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಹರಡು ಕಾಲಿನ ಹರಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ಅಂಗೈ ಅಂಗಾಲು ಮುಖ ಮೊದಲಾಗಿ ಶರೀರದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಂಪು ಗಂಧೆಗಳೇಳುತ್ತವೆ. ಚಳಿ, ಜ್ವರ, ತಲೆನೋವು, ಮೈಕೈನೋವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಉಲ್ಬಣಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣವೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. 14 ದಿವಸಗಳು ಕಳೆದರೆ ವಾಸಿ ಆಗುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚು. ಮೂರನೆಯ ವಾರದಿಂದ ಜ್ವರ ಇಳಿಯುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಷಾಣುವಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ವಯಸ್ಸು ಇವು ರೋಗಿಯ ಮರಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಣ 5%-80%ರ ವರಗೂ ಆಗಬಹುದು. ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತಲೂ 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಸಾಯುವುದು ಜಾಸ್ತಿ. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ 22%ರಷ್ಟು ಮರಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಇಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಕಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ರೋಗ ಇರುವುದೆಂದು ಮುಂದೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆನಡ, ಅಮೆರಿಕದ 42 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೋಗ ಇರುವುದೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಈ ರೋಗ ಉಣ್ಣಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಆದರೂ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳ ಮುಖೇನ ಉಣ್ಣಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೋಗ ಮನೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡಿದಿರುವ ಮೊಲಗಳ ರಕ್ತ ಸಾರವನ್ನು (ಹೈಪರ್‍ಇಮ್ಯೂನ್ ರ್ಯಾಬಿಟ್ ಸೀರಮ್) ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಯೋಜನ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸತ್ತಿರುವ ರೋಗಕ್ರಿಮಿಗಳಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಜನರಿಗೆ ಈ ರೋಗ ತಗಲದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಮುಲೆ ತಗುಲಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ಅದರ ಉಪದ್ರವ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿ ಸೂಜಿಮದ್ದು ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದರೆ ಉಣ್ಣೆಗಳ ಕಡಿತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ; ನಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಇರುವ ಉಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು, ಉಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾದರೆ ಬರಿ ಕೈಬೆರಳುಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯದೆ ಇಕ್ಕಳ ಅಥವಾ ಕಾಗದದ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೋಡು ತೆಗೆಯುವುದು ; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ಡಿ.ಡಿ.ಟಿ. ಮುಂತಾದ ಕೀಟನಾಶಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉಣ್ಣಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬೇಕು.
ಇನ್‍ಪ್ಲೂಎನ್‍ಜಾ
ನೆಗಡಿ ಕೆಮ್ಮು ಜ್ವರಗಳೇ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಜನ ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನರಳುವ ಒಂದು ರೋಗ. ಹೀಮೋಫಿಲಿಸ್ ಇನ್‍ಪ್ಲೂಎನ್‍ಜû ಎಂಬ ಏಕಾಣು ರೋಗಕಾರಕವೆಂದಿದ್ದರೂ ವೈರಸ್ ಸೋಂಕು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ನಿಜ. ಏಕಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ಅನಂತರ ಉಂಟಾಗಿ ಜ್ವರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಇಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ರೋಗ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂಬುದು ಅನುಮಾನ. 1889-90ರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಜನರ ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದೇಶಗಳಿಂದ ರಷ್ಯ ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡುಗಳಿಗೂ ಅನಂತರ ಕೆನಡ ಅಮೆರಿಕಗಳಿಗೂ ಹರಡಿ ಚಿಕ್ಕವರು ದೊಡ್ಡವರು, ಗಂಡಸರು ಹೆಂಗಸರು ಎನ್ನದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಗಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಸಮಕಾಲಿಕ ಇತರ ರೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರಕವಾದ ಗಂಡಾಂತರವಾಯಿತು. ಪುನಃ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿ ತನ್ನ ಮಾರಿತನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈಚೆಗೆ 1956ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಪ್ರಬಲ ಸೋಂಕಾಗಿ ಕಾಡಿತು. ರೋಗ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಚಳಿ, ಅನಂತರ ಆರಕ್ತತೆಯಿಂದ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗುವಿಕೆ, ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ, ಬೆನ್ನುನೋವು, ಕೈಕಾಲುನೋವು, ವಾಕರಿಕೆ ವಮನ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂಗುಬಾಯಿಗಳು ಒಣಗಿ ಬಿಸಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು, ಕಣ್ಣುರಿ, ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗುವಿಕೆ, ಅನಂತರ ವಿಪರೀತ ಸೀನು, ಹಣೆ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಗಳ ನೋವು, ಗಂಟಲು ನೋವು, ಶ್ಲೇಷ್ಮರಹಿತ ಕೆಮ್ಮು ಇವು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಅಗ್ರ (ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವುದು). ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಅತಿ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಇವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಶೀಘ್ರವಾಗಿಯೇ ಕಣ್ಣು ಮೂಗುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ ಸುರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಬೆವರುವುದು, ಶ್ಲೇಷ್ಮಯುಕ್ತ ಶ್ರಮಸಹಿತ ಕೆಮ್ಮು, ಕಷ್ಟಶ್ವಾಸಕ್ರಮ ಇವು ಕೂಡ ಉಂಟಾಗಿ 3ರಿಂದ 5 ದಿವಸಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಕಾಡಿಸಿ ಅನಂತರ ಜ್ವರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ವರ ಇಳಿಯುವ ಮುನ್ನ ಬಹಳವಾಗಿ ಬೆವರಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಶ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಕೆಮ್ಮುಗಳು ಜ್ವರ ನಿಂತ ಹಲವು ದಿವಸಗಳಾದ ಬಳಿಕವೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಸೋಂಕು ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳು ಫುಪ್ಫುಸಗಳಿಗೆ ಹರಡುವುದರಿಂದ ರೋಗವು ತೀವ್ರತಿಯನ್ನು ತಳೆದು ಮಾರಕವೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ರೋಗ ಹೀಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಾಯು ಕೆರಳಿಕೊಂಡು ತಲೆನೋವು, ಮೈಕೈನೋವು, ಕೆಮ್ಮು ನೆಗಡಿ ಜ್ವರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೋ ಕಂಡುಬಂದು 3-4 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಶಮನವಾಗುವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೀನುವಿಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಂದ ರೋಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಡಿದರೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದು ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಪರೂಪ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಅವ್ಯಕ್ತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ರೋಗ ಪ್ರಪಂಚವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತೀವ್ರಮಾರಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರೋಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧವಿಲ್ಲ. ಲಸಿಕೆಗಳಿಂದ ರೋಗರಕ್ಷಣೆ ಪಡಿಯುವುದು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿಜೈವಿಕಗಳನ್ನೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ನ್ಯೂಮೋನಿಯ
ನೂಮೋಕಾಕಸ್ ಎಂಬ ದಂಡಾಣುವಿನ ಸೋಂಕಿನಿಂದುಂಟಾದ ಜ್ವರ, ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೊಕಾಕಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್‍ಫ್ಲೂಎನ್eóÁ ವಿಷಾಣುಗಳೂ ನ್ಯೂಮೋನಿಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕ್ಲೆಬ್ಸಿಎಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ತೀವ್ರ ಹಾಗೂ ಆತಂಕಕಾರಕ ರೀತಿಯ ನ್ಯೂಮೋನಿಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಫುಪ್ಫುಸಗಳ ಉರಿ ಊತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನೂಮೋಕಾಕಸ್‍ಕೃತ ನ್ಯೂಮೋನಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಜ್ವರ, ಎದೆನೋವು, ಉಸಿರಾಟದ ದರ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು. ವಿಷಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನ, ಕೆಮ್ಮು ವಿಸರ್ಜಿತ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿರುವುದು ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಜ್ವರ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 8-10 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇಳಿಯುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಆಸ್ತಾವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಾವು ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ. ಮುಂಚೆಯೇ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಣಮುಖವಾಗುವುದು ಸಂಭಾವ್ಯ. ನ್ಯೂಮೋನಿಯ ರೋಗಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಲಸಿಕೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಲ ನ್ಯೂಮೋನಿಯ ಬಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಲ ಬರಬಾರದೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ಲೇಗ್, ಟೈಫಾಯಿಡ್, ದಡಾರ ಇಂಥ ರೋಗಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯೂಮೋನಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ನ್ಯೂಮೋನಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಲ್ಫ ಥೈಯಸೋಲ್ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಚೆಗೆ ಪೆನಿಸಿಲ್ಲಿನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತಿಜೈವಿಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂಮೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಬಹು ತೊಂದರೆ ಆಗಿ ರೋಗಿ ಒದ್ದಾಡುವುದರಿಂದ ರೋಗಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ಕೊಡುವುದು ರೂಢಿ. (ಎಸ್.ಆರ್.ಆರ್.)
ಮರುಕಳಿಸುವ ಜ್ವರ (ರಲಾಪ್ಸಿಂಗ್ ಫೀವರ್)
ಬೊರ್ರಲಿಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಷಾಣುವಿನ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ತಲೆದೋರುವ ಜ್ವರ. ಬೊರ್ರಲಿಯ ಎಂಬುದು ಸ್ಟೈರೊಕೀತ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ. ಹೇನು ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ವಿಷಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 6ರಿಂದ 12 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 101-103( ಈನಷ್ಟು ಜ್ವರ ಏರುತ್ತದೆ.ಮೈಕೈ ನೋವು. ಮೂಗಿನಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೆಂಪು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಏಳುವುದು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಜ್ವರ ಬಿತ್ತು 6-10 ದಿನಗಳ ಅನಂತರ ಪುನಃ ಮರುಕಳಿಸುವುದೂ, ಇದೇ ರೀತಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತ ರೋಗ ವಾರಗಳ ಗಟ್ಟಲೆ ಚಳಿಸುವುದೂ ಇತರ ಲಕ್ಷಣ. ಪ್ರತಿಸಲವೂ ಜ್ವರ ಹಠಾತ್ತನೆ ಇಳಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಕಾರಕ. ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು.
ಮಲೇರಿಯ
ಚಳಿಜ್ವರವೆಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ ಜ್ವರ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇತ್ತು. ಅನಂತರ ರೋಗ ದೇಶದಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮೂಲನವಾಗಿ ಹೋಯಿತೇನೋ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರ 3-4 ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಇತ್ತು. ಅದು ಭ್ರಮೆಯಾಗಿ ರೋಗ ಪುನಃ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತಿರುವುದು ವರದಿ ಆಗಿದೆ. ಮಲೇರಿಯ ಜ್ವರ ಮಲೇರಿಯ ವಿಷಾಣುಗಳ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್) ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾದುದು. ಇವುಗಳು ಏಕಕೋಶಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಅನಾಫೆಲೀಸ್ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕಡಿತದಿಂದ ಸೋಂಕು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಚಳಿ ನಡುಕಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಜ್ವರ ಏರುವುದೂ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ ಜ್ವರ ಇಳಿಯುವುದೂ ಕ್ಲುಪ್ತವಾಗಿ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ದಿವಸಗಳ ಬಳಿಕ ಪುನಃ ಚಳಿಜ್ವರ ಬರುವುದೂ, ಇದೇ ರೀತಿ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದೂ ಈ ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣ. ಅತೀವ ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಲುಷಿತ ವಾಯುವಿನಿಂದಲೇ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಜನ ನಂಬಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮಲೇರಿಯ (ಮಾಲ್ ಏರ್ ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ವಾಯು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ರೋಗ ಕೆಟ್ಟ ವಾಯುನಿಂದ ಉಂಟಾದುದಲ್ಲವೆಂದೂ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಎಂಬ ಏಕಕೋಶಿ ರಕ್ತಕಣದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗವೆಂದೂ ತಿಳಿಯಿತು.
ಜೌಗುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ಹರಡುವುದೆಂದೂ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲೂ ಅನಾಫಲೀಸ್ ಜಾತಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕಡಿತದಿಂದ ರೋಗ ಹರಡುವುದೆಂದೂ ಅನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು. ರೋಗಕ್ಕೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕ್ವಿನೀನನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮದ್ದನ್ನಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಕ್ವಿನ್, ಕ್ವನೀಕ್ವನ್, ಕ್ವಿನಕ್ರನ್, ಕ್ಲೋರೋಕ್ವಿನ್ ಮುಂತಾದ ಬೇರೆ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಅವನ್ನು ಮಲೇರಿಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅನಿಶ್ಚಿತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಲೆದೋರುವ ಜ್ವರಗಳು
ಬಹುಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಜ್ವರಗಳು 3-4 ದಿವಸಗಳಿದ್ದು ವಾಸಿ ಆಗುವಂಥವು. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಂಥ ಸೋಂಕು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗದೇ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕುಕಾರಕಗಳು ವೈರಸ್, ಏಕಾಣುಗಳು, ಬೂಷ್ಟುಗಳು, ಏಕಕೋಶಿಗಳು, ಬಹುಕೋಶಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಗುಂಪಿನವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಸೋಂಕು ನಿರೋಧಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಕುಂದಿದ್ದರೂ ನಿರುಪದ್ರವಿಗಳೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳು ಜ್ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಮೂತ್ತನಾಳದಲ್ಲಿ ಕೃತಕನಾಳ ಪ್ರಯೋಗ (ಕ್ಯಾಥಿಟರೈಸೇಷನ್), ನಿಯೋ ಆರ್ಸಫೀನ ಮೀನ್, ಡಿಫ್ತೀರಿಯ ಪ್ರತಿವಿಷ, ದಾನಿಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಇವನ್ನು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಅಭಿಧಮನಿಗಳೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ, ಕಾರ್ಟಿಕೊ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‍ಗಳ ಉಪಯೋಗ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಜ್ವರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೋಶಗಳ ಮರಣ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಜ್ವರವನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಏಡಿಗಂತಿ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೈಪರ್ ನೆಪ್ರೋಮ ಎಂಬ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಏಡಿಗಂಡಿ, ಹಾಡ್ಜ್‍ಕಿನ್ನನ ವ್ಯಾಧಿ, ಲಿಂಪೊಸಾರ್ಕೊಮ, ಮಯ ಲೋಮೆಟೋಸಿಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಯಾದ ಶ್ವೇತಕಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅರ್ಬುದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಏಡಿಗಂತಿಯಿಂದ ಅದರ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕೀವುಬಾವು, ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಏಡಿಗಂತಿಯಿಂದ ಫುಪ್ಫುಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಕೀವು ಉರಿಯೂತ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ರಕ್ತ, ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಂಟು. ಜೀಣಾನಾಳ, ಫುಪ್ಫುಸವನ್ನು ಆವಸಿರಿಸುವ ಪ್ಲೂರದ ಚೀಲ, ಗುಂಡಿಗೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಪೆರಿಕಾರ್ಡಿಯಮ್ ಚೀಲ, ಉದರದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಪೆರಿಟೋ ನಿಯಮ್ ಚೀಲ ಇವುಗಳೊಳಗೆ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ ರಕ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸ್ಕರ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವಂತೆ ಎಲುಬುಗಳ ಹೊದ್ದಿಕೆ (ಪೆರಿ ಆಸ್ಟಿಯಮ್) ಕೆಳಗಡೆ ಮತ್ತು ಕುಸುಮ ರೋಗದಲ್ಲಿ (ಹೀಮೋಫೀಲಿಯ) ಕಾಣಬರುವಂತೆ ಕೀಲಿಗಳೊಳಗೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾದಾಗಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಗುಂಡಿಗೆ ಫುಪ್ಫುಸಗಳ ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಚಡಣೆ ಉಂಟಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೋಶನಾಶ. ಬರ್ಗರನ ರೋಗ, ಕತ್ತಿಕಣರೋಗ (ಸಿಕ್ಕಲ್‍ಸೆಲ್ ಡಸೀಸ್) ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೌಟ್, ಪಾರ್ಫೇರಿಯ, ರಕ್ತಕಣಹೀನತೆ, ರಕ್ತಕಣಛಿದ್ರತೆ (ಹೀಮಾಲಿಸಿಸ್), ಸಿರ್ಹೋಸಿಸ್ ಇಂಥ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುವ (ಕ್ರೈಸಿಸ್) ಜ್ವರ ಬರುವುದುಂಟು. ಅದಿರುವಾಯು ಚಿತ್ತೋದ್ರೇಕ ರೋಗ (ಮೇನಿಯ); ಉನ್ಮಾದ, ಮದ್ಯ ಅಫೀಮು ಚಟವಿರುವವರಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಆ ವಸ್ತುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಜ್ವರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಗಣಿಸುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಜ್ವರ ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವುದುಂಟು. ಜ್ವರಕಾರಕ ಸಂದರ್ಭ ವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದೇ ಆದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಜ್ವರವೂ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ
ನಿಸರ್ಗದ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿ ಸಸ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ ವಿಚಿತ್ತ ಲಕ್ಷ್ಷಣಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಶೀತೋಷ್ಣಗಳ ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು ಉಂಟಾದಾಗ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಬಳಲುವುದು, ಶೈತ್ಯದಿಂದ ನಡುಗುವುದು ಮುಂತಾದ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ತಲೆದೋರುವುವು.
ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಚೂರ್ಣವೆಂದು ಹೆಸರು. ನೀರಿಗೂ ಜ್ವರ ಬರಬಹುದು. ಆಗ ನೀರಿಗೆ ನಸು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರುಚಿ ವಾಸನೆಗಳೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುವು. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಹರಡುವುದು ಇಂಥ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯಿಂದ, ನೀರಿಗೆ ಜ್ವರ ಬರುವಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೂ ಜ್ವರ ಬರುವುದುಂಟು. ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಶೀತೋಷ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಫನತರ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಭೂಮಿ ನಡುಗುತ್ತದೆ_ಇದೇ ಭೂಕಂಪನ. ಮರಗಿಡಗಳಿಗೆ ಜ್ವರ ಬರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟು ಮತ್ತು ಪೊಟರೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೋಟರ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಬರಲು ಒಂಭತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಇವೆ.
ಜಿಡ್ಡಿನ ಅಂಶ ಲೇಶಮೂ ಇಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಮತ್ತು ಲಘುವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮೂತ್ರಮಲಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸದಿರುವುದು ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸೇವಿಸದಿರುವುದು (ನಿರಶನ) ಇಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರಿನ ಸೇವನೆ ಅಭ್ಯಾಸವಿರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಉದ್ರೇಕ, ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ನಿದ್ರೆ ಕೆಡುವುದು ಅತಿಯಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಭೋಗ,ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಋತುಧರ್ಮದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,ನಾವು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರ ಅಮಾಶಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ವಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಜಠರ ಮತ್ತು ಕರುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಶಃ ಪಾಕಗೊಂಡು ಆಹಾರದ ಸಾರವಾದ ದ್ರವ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ರಸಧಾತು. ಇದು ರಸವಾಹಿನಾಳದ (ತೊರ್ಯಾಸಿಕ್ ಡಕ್ಟ್) ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಹೃದಯದ ಹತ್ತಿರ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ಅಭಿಧಮನಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಸೇರಿ ಮುಂದೆ ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಶರೀರದ ಸಮಸ್ತ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈಗ, ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಕಾರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದರ ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ಫಲವಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ವಾಯು ಪ್ರಕೋಪಗೊಂಡು ಜಠರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾತಜ್ವರ, ಹಾಗೇ ಪಿತ್ತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟಿ ರಸಧಾತುವನ್ನು ಕೆಡುಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಕೆಟ್ಟ ರಸಧಾತುವಿನೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ವಾಯು ಶರೀರದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟು ಜ್ವರ ಬರುವುದು. ಇಂಥ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ರೋಗಿ ಬೆವರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ವಾಯುವು ಜಠರ ಮತ್ತು ಕರುಳುಗಳಿಂದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು (ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ) ಹೊರಹಾಕುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಆ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೈಕಾವು ಏರಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ವರ ಬಂದಿರುವುದರ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ. ಆಹಾರವಿಹಾರ ದೋಷಗಳಿಂದ ವಾಯು ಪ್ರಕೋಪಗೊಂಡು ಬರುವ ಜ್ವರ ವಾತಜ್ವರ; ಅಂತೆಯೇ ಪಿತ್ತ ಪ್ರಕೋಪಗೊಂಡು ಬರುವ ಜ್ವರ ಪಿತ್ತಜ್ವರ; ಕಫ ಪ್ರಕೋಪಗೊಂಡು ಬರುವ ಜ್ವರ ಕಫಜ್ವರ. ಇವು ಮೂರೂ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಕೋಪವಾದಾಗ ಬರುವ ಜ್ವರವೇ ಸನ್ನಿಪಾತ. 1. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ (ಮೈ ಕಾವೇರಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು 2. ಆಹಾರ ಸೇವನಾನಂತರ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ವೇಳೆ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಹಿರಸ ಒಸರಿದಂಥ ಅನುಭವ 3. ಕಂಠ ಬಾಯಿ ಅಂಗುಳ ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದು ಸಮಸ್ತ ಶರೀರವೂ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತಿರುವಂಥ ಅನುಭವ ಅಸಂಬದ್ಧ ಪ್ರಲಾಪ ಕನವರಿಕೆ ಜ್ಞಾನತಪ್ಪಿ ಬೀಳುವುದು ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಳಿಯ ಅನುಭವ ಶರೀರದ ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗಗಳ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಹ್ಯ ನೋವು ಜ್ವರವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು : ಆಗಂತು ಜ್ವರ, ನಿಜ ಜ್ವರ. ಆಗಂತು ಜ್ವರ: ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೊದಲು ವ್ಯಾಧಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಧಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನೂ ಇವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬರೆದಿದೆ.
ವಿಷಜನಿತ ಜ್ವರ
ವಿಷಮಿಶ್ರಿತ ಆಹಾರಸೇವನೆಯ ಪರಿಣಾಮ, ಬಾಯಿಯ ಒಳಬಾಗ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವುದು, ಅತಿಸಾರ, ರುಚಿ ತಿಳಿಯಲು ಅಸಾಮಥ್ರ್ಯ, ದಾಹ, ಜ್ಞಾನ ತಪ್ಪುವುದು, ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಷಾನಿಲ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಜ್ವರ : ಮೂರ್ಛೆ, ಅತಿಯಾದ ಶಿರೋವೇದನೆ, ವಾಂತಿ, ಸೀನು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಾಮಜನ್ಯ ಜ್ವರ : ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಸದಾ ನಿದ್ರೆಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.
ಭಯಜನ್ಯ ಜ್ವರ
ಅಸಂಬದ್ಧ ಪ್ರಲಾಪ. ನಿರಿಚ್ಛಾ ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಶೋಕಜನ್ಯ ಜ್ವರ : ಭಯಜನ್ಯ ಜ್ವರದಂತೆಯೇ. ಕೋಪಜನ್ಯ ಜ್ವರ : ಭಯಜನ್ಯ ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇಹದ ನಡುಕ. ಭೂತಾಭಿಷಂಗ ಜ್ವರ : ಅಸ್ಥಿರ ಮನೋವ್ಯಾಪಾರ, ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ಅಳುವುದು, ನಡುಗುವುದು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಅಭಿಚಾರ, ಅಭಿಶಾಪ ಮತ್ತು ಅಭಿಷಂಗ ಜ್ವರಗಳೆನ್ನುವ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಅಭಿಚಾರ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ವಿಶೇಷಗಳಿಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಶರೀರದ ನೈಜಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಭಿಶಾಪ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಕೋಪ ತಾಪಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಶರೀರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿಷಂಗ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅದೃಶ್ಯ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಶರೀರ ಉಪಹತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಮಜನ್ಯ, ಶೋಕಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಜನ್ಯ ಜ್ವರಗಳು ವಾತಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕೋಪಜ್ವರ ಪಿತ್ತಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅಭಿಚಾರ, ಅಭಿಶಾಪ ಮತ್ತು ಅಭಿಷಂಗ ಜ್ವರಗಳು ವಾತಪಿತ್ತಕಫದ (ಸನ್ನಿಪಾತದ) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.
ನಿಜಜ್ವರ
ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಜನಿಸುವ ಜ್ವರವಿದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ : ವಾತಜ್ವರ, ಪಿತ್ತಜ್ವರ, ಕಫಜ್ವರ, ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರ, ವಾತಕಫಜ್ವರ, ಪಿತ್ತ ಕಫಜ್ವರ, ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರ, ವಿಷಮಜ್ವರ.
ಸನ್ನಿಪಾತ ಜ್ವರದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಮುಂದಿನವು : ಬಹು ಕಾಲಾನಂತರ ಬೆವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ ; ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ ಸದ್ದು ; ಜ್ವರ ಗುಣವಾಗಲು ಬಹು ಕಾಲಾವಧಿ ; ನಾಲಗೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬತ್ತಿಹೋಗಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ; ಇತ್ಯಾದಿ. 8. ವಿಷಮಜ್ವರ : ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅನಿಯತ ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮೈ ಕಾವೇರಿ ಇಳಿಯತ್ತದೆ. ಜ್ವರ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಚಳಿ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಳಿ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಜ್ವರ ಕಾಯಬಹುದು. ಜ್ವರದ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅವಧಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗುವುದುಂಟು. 3ರಿಂದ ತೊಡಗಿ, 6, 12, 24, 48, 72 ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗೂ ಇರುವುದು. ಈ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರುವ ವೈಷಮ್ಯ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಫದ ಆಧಿಕ್ಯ. ವಾತಪಿತ್ತಗಳ ದೌಷ್ಟ್ಯವೂ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾರ್ಗ ಕಫವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.