cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅರೆವಾದ್ಯ
ಅರೆವಾದ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ
ಅರೆವಾದ್ಯ ಜಾನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಎತ್ತಪ್ಪನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲೆ. ಈ ವಾದ್ಯವು ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದ ಮಾಡಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಿಂಚುವ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ ಕೊಂಡು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಜಿಗುರು (ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧನ) ಹಿಡಿದು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕುಡ (ಮರದಿಂದ ಕೆತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಿ ಮಾಡಲಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಡೊಂಕಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧನ) ದಿಂದ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೆಟ್ಟೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಬಡಿದರೆ ಇಂಪಾ ದ ನಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.
ಅರೆವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವವರು ಆದಿದ್ರಾವಿಡ ಅಥವಾ ಛಲವಾದಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೂ ಸಹ ಅನೇಕ ನಿಯಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಈ ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋಮನ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಸೋಮವಾರ ಇಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ವೀರ ಜುಂಜಪ್ಪ ದೇವರ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಜಾನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಜಾತ್ರೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡಲು ರಾಜ್ಯದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಜನ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಅರೆವಾದ್ಯಗಳ ಆರ್ಭಟ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಸುಮಾರು 1000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರೆವಾದ್ಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತುಮಕೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ಆಂದ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ 2 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಜಾನಪದ ಕಲೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೇ ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿವು ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಗೂಡಾದ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಕುಣಿತ, ಪಟಕುಣಿತ, ಮಣೇವು ಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಗಣೆವಾದ್ಯ, ಅರೆವಾದ್ಯ, ಭಜನೆ, ಸೋಬಾನೆಪದ, ಮುಖವೇಣಿ ಕಲಾವಿದರಿರುವ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಗೂಡಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡರ ಕಲೆ ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು
ಕನಕಗಿರಿ
ಕನಕಗಿರಿ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ನೂತನ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇದು ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ ಕೊಪ್ಪಳಯಿಂದ 40km ಇದೆ..ಈ ಕನಕಗಿರಿಯು ವಿದಾನಸಭಾಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನಕಾಚಲಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾವಿದ್ದು ಕನಕಗಿರಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕನಕಗಿರಿಯನ್ನು ಎರಡನೆ ತಿರುಪತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಹಂಪೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಟಿನೀಡಿ ಶ್ರೀ ಕನಕಾಚಲಪತಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲು ಇದ್ದವರು ಹಂಪೆ ಸುತ್ತಬೇಕು ಕಣ್ಣು ಇದ್ದವರು ಕನಕಗಿರಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಾಡನುಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿ. ಈ ಸ್ಥಳ ಗಂಗಾವತಿಯಿಂದ ೨೧ ಕಿ.ಮಿ ಕೊಪ್ಪಳದಿಂದ ೪೦ ಕಿಮಿ ಹಂಪೆಯಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಕನಕಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೭೦೧ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ೭೦೧ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಇವೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ(ಈಗ ಮುಳುಗಡೆ ಯಾಗಿರಬಹುದು). ಈಗಲೂ ನಮಗೆ ನೋಡಲು ಕನಕಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ತತಿ ನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ನೋಡಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಕಗಿರಿಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ತವರು ಎನ್ನಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸ
ಕನಕಗಿರಿ ಸ್ಥಳವು ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.ಕನಕಗಿರಿಯು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಗಿರಿ ಎಂದು ಕರೆಯ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.ಮೌರ್ಯರು ಸುವಾರ್ಣಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ:ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು ವರ್ಗ:ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್
.ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಅಗೌರಾ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಮೆರಿಕದ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದ್ಯವೃಂದ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು 1996ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡು 2000ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಅಲ್ಬಮ್ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ  ಯು ಡೈಮಂಡ್ RIAA ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿತು. ಅದರ 2003ರಲ್ಲಿಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಮೀಟರೊ  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಮೊದಲಿನ ಯಶಸ್ವು ಹಾಗೇ ಮುಂದುವರೆದು ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200 ನ ಅಲ್ಬಮ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ್ಯದ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಇಸವಿ 2003ರಲ್ಲಿ MTV2 ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕರ್ ನ್ನು ಆರನೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೊ ಯುಗ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೂತನ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಓಯಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ದ್ ಪ್ಲೇ ಎಂದು ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು(1996–1999)
ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ಮೂವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಗೆಳೆಯರ ಕನಸೇ ಇದರ ಅಡಿಪಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.ಮೊದಲು ಇದರ ನಾವಿಕರೆಂದರೆ ಮೈಕ್ ಶಿನೊಡಾ,ಬ್ರಾಡ್ ಡೆಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ರಾಬ್ ಬೌರ್ಡನ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತದ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜೊಯ್ ಹಾನ,ಡೇವ್ "ಫೀನಿಕ್ಸ್ "ಫಾರೆಲ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ವೇಕ್ ಫೀಲ್ದ್ ರನ್ನುನೇಮಕ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ತಂಡ ಕ್ಸೆರೊದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದ ಮೊದಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಶಿನೊಡಾದ ಸಾಧಾರಣ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ1996ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡು,ಅಲ್ಬಮ್ ಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ರೆಕಾರ್ಡ್ ವೊಂದರ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ತಂಡ ವಿಫಲವಾದಾಗ ಅದರೊಳಗಡೆ ಆತಂಕ ಹಾಗು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಯಶಸ್ವಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನಿಂತನೀರಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉತ್ತಮ ಹಾಡುಗಾರ, ಸಂಗೀತಗಾರ ವೇಕ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನುಳಿದ ಯೋಜನೆಗಳತ್ತ ವಾಲಿದ. ಫರೆಲ್ ಕೂಡಾ ಟೇಸ್ಟಿ ಸ್ನ್ಯಾಕ್ಷ್ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ್ನು ತೊರೆದ.
ಹಾಡುಗಾರ ವೇಕ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಜಾಗೆಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ತರಲು ಬಹುಸಮಯದ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಸೆರೊ,ಅರಿಝೊನಾ ಹಾಡುಗಾರ ಚೆಸ್ಟರ್ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಝೊಂಬಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ತಂಡದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆಫ್ ಬ್ಲೂ ಈತನನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ. ಈ ಮೊದಲು ಗ್ರೇ ಡೇಜ್ಕೆನಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹಾಡುಗಾರನಾಗಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದ.ಆತನ ಅಪರೂಪದ ಹಾಡುಗಾರನಾಗಿ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದ. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಸೆರೊ ಬದಲಾಗಿ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಶಿನೊಡಾ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ರಸಾಯನಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೊಸ ವಿಷಯ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಮರುಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಈ ಹೊಸ ಉದಯವು ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮತ್ತೆ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಸಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಾಟಕವೇ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೊಸರೂಪ ತಂದರೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ರೆಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ರುಜು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಗಳು ನಿರಾಕರಣೆಯಾದವು.ಇದನ್ನು ಕಂಪೆನಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಆಗ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಕಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನುಜೆಫ್ ಬ್ಲೂನೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿತು. ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರಸ.ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನಿಂದ ಈ ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿದ್ದ ವಹಿವಾಟು ನಂತರ 1999ರಲ್ಲಿವಾರ್ನರ್ ಬ್ರಸ.ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನ ಸದ್ಯದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆಫ್ ಬ್ಲೂ ಅವರು ಕಂಪೆನಿಯ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಅಲ್ಬಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.
ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ (2000–2002)
ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಅಲ್ಬಮ್ ನ್ನು 2000ನೆಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ರಂದು  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದಶಕದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪರಿಶ್ರಮವು ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿದೆ.ಇದನ್ನುಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಡಾನ್ ಗಿಲ್ಮೊರ್ ಅವರು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ವು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಿಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 4.8 ದಶಲಕ್ಷ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.2001ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಕಂಡ ಅಲ್ಬಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಅದೇ ವರ್ಷ "ಕ್ರಾವಲಿಂಗ್ " ಮತ್ತು"ಒನ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಕ್ಲೋಸರ್ "ಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್ ಎಂದು ಇವುಗಳು ರೇಡಿಯೊ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.ಇವುಗಳಿಗೂ ಸಹ ಒಂದು ದೃಢತೆ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬಿಡಿ ಹಾಡುಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡ್ರಾಕುಲಾ2000 ,ಲಿಟಲ್ ನಿಕಿ ಮತ್ತು ವೇಲೆಂಟೈನ್  ಇತ್ಯಾದಿ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮ್ಮೀ ಅವಾರ್ಡ್  ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ("ಕ್ರಾವ್ ಲಿಂಗ್ "ಸಲುವಾಗಿ)ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದ ಎರಡು ಗ್ರಾಮ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್ ಅಲ್ಬಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಮಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ "ಇನ್ ದಿ ಎಂಡ್" ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್ ವಿಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ MTV ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಯ ಬೆಸ್ಟ್ ಹಾರ್ಡ್ ವರ್ಕ್ ಪರಫಾರ್ಮನ್ಸ್ ಸಾಧನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ವಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಹಲವಾರು ಆವ್ಹಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳೆಂದರೆ ಒಝ್ ಫೆಸ್ಟ,ಫೆಮಿಲಿ ವ್ಯಾಲ್ಯು ಟೂರ್ ಮತ್ತು KROQ ಆಲ್ಮೊಸ್ಟ್ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ. ಆವ್ಹಾನಗಳಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು.ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನ್,ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಹಿಲ್ ,ಅಡೆಮಾ ಮತ್ತು ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. }ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 320 ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಮೊದಲ DVDಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.ಫ್ರಾಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಅಟ್ ಪಂಕಾಕೆ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇದು ನವೆಂಬರ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು. ಡಬ್ಬಲ್ ಬೇಸಿಸ್ ವ್ಯಾದ್ಯ ನುಡಿಸುವ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನುಮತಿಸಿತು.ಇದೇ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ರಿಮಿಕ್ಸ್ ಅಲ್ಬಮ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು.ರೆನಿಮೇಶನ್  ಇದು ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ  EP ಯನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ರೆನಿಮೇಶನ್ ನನ್ನು 2002ರ ಜುಲೈ30ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಚುರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಥಾಟ್,ಜೊನಾಥನ್ ಡೇವಿಸ್,ಆರೊನ್ ಲೆವಿಸ್ ಮತ್ತುಇತರರ ಇಚ್ಚೆ ಮೇರೆಗೆ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಅಡಿಯಿಟ್ಟಿತು. ರೆನಿಮೇಶನ್  ಮತ್ತೆ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200ನಲ್ಲಿಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು;ಇದಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು 270,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿನ ಮಾರಾಟದ ಭರಾಟೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.
ಮೀಟೊರಾ (2002–2004)
ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಮತ್ತು ರೆನಿಮೇಶನ್  ಗಳ ಯಶಸ್ವಿನಿಂದಾಗಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಬಹುಸಮಯವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಬಿರುಸಿನ ಸಂಗೀತ ಆವ್ಹಾನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಸ ಹೊಸ ಶೈಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಅದು ತನ್ನ ರಜತ,ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಸ್ ಟೂರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ನೂತನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ರಾಕಿ ಪ್ರದೇಶ ಮೀಟೊರಾದಿಂದ ಅದು ಈ ಹೊಸ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯಿತು.ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಂದಿರಗಳು ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮೀಟೊರಾ  ಅಲ್ಬಮ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹಿಂದಿನ ನು ಮೆಟಲ್ ಮತ್ತು ರಾಪ್ ಕೊರ್ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಶಕುಹಾಚಿ (ಜಪಾನಿನ ಬಿದಿರಿನ ಕೊಳಲು ವಾದ್ಯ) ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಇತರೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ಮಾರ್ಚ್ 25ರ 2003ರಲ್ಲಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಯಿತು.ಅದು US ಮತ್ತುUK#1,ಮತ್ತುಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ#2ರಷ್ಟು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿತು.
ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಮಿಟೊರಾ  ಅಲ್ಬಮ್ ಸುಮಾರು 800,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಅಲ್ಬಮ್ ಎಂದು ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಗಲ್ ಗಳಾದ "ಸಮ್ ವ್ಹೇರ್ ಐ ಬಿಲಾಂಗ್ " "ಬ್ರೆಕಿಂಗ್ ದಿ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ ",ಫೇಂಟ್ " ಮತ್ತು" ನಂಬ್ "ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ರೇಡಿಯೊದ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಮೀಟೊರಾ  ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೂ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಯಶಸ್ವಿನಿಂದಾಗಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನ್ ನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ಕಲಾವಿದರು,ಮುದ್ಯಾನೆ,ಬ್ಲೈಂಡ್ ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಬಿಟ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 2003ರ ಸ್ಯಾನಿಟ್ಯಾರಿಯಮ್ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಮೆಟಾಲಿಕಾ ಆವ್ಹಾನಿಸಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಲಿಂಪ್ ಬಿಜ್ ಕಿಟ್,ಮುದ್ಯಾಯ್ನೆ ಮತ್ತು ಡೆಫ್ಟೊನ್ಸ್ ಇವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಒಂದು ಅಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ಒಂದುDVD,ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.ಲೈವ್ ಇನ್ ಟೆಕ್ಷಾಸ್ ;ಇದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟೆಕ್ಷಾಸ್ ಪ್ರವಾಸಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಸಾಧನೆಗಳ ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳಿವೆ. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 2004ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೀಟೊರಾ ವರ್ಲ್ ಡ್ ಟೂರ್ ಹೆಸರಿನ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಆರಂಭಿಸಿತುಬ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರವಾಸದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಬ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಕ,P.O.D. ಮತ್ತು ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಮೀಟೊರಾ  ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಬ್ಯಾಂಡ್ MTV ಯ ಬೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್ ವಿಡಿಯೊ ("ಸಮ್ ವ್ಹೇರ್ ಐ ಬಿಲಾಂಗ್ ") ಮತ್ತು ವಿವರ್ಸ್ ಚಾಯಿಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ("ಬ್ನ್ರೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.  ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ 2004ರ ರೇಡಿಯೊ ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗು ಆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡು("ನಂಬ್ ")ಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಯಷ್ಟು ಇದು ಅಂತಹ ಯಶಸ್ವು ಕಾಣಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಮೀಟೊರಾ  2003ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಅಲ್ಬಮ್ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡ್ 2004ರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು.ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನ್ ಟೂರ್ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಯಿಸಿತು.
ಇನ್ನಿತರ ಯೋಜನೆಗಳು (2004–2006)
thumb|right|150px| MTV ಯ ಏಸಿಯಾ ಏಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ಮೆಟೊರಾ ದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನುಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದೂಡಿತು .'ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇನ್ನಿತರ ಸಣ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ DJ ಲೆಥಲ್ ನ "ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ "ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ ಡೆಡ್ ಬೈ ಸನ್ ರೈಸ್ ನ ಇತರೆ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು;ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿನೊಡಾ ಡೆಪಾಚೆ ಮೋಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕೈಗೊಂಡರು. ಸುಮಾರು 2004ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಜಯ್-Zನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ರಿಮಿಕ್ಸ್ (ಮರು ಮಿಶ್ರಣ) {1ಕೊಲಿಜನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ನೂತನ ಅಲ್ಬಮ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು .ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಲಾವಿದರ ಹಾಡುಗಳಿವೆ.ಆಂತರಿಕ ರಿಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿಇದರಲ್ಲಿ ಹಾಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿನೊಡಾ ಕೂಡಾ ಫೊರ್ಟ್ ಮೈನರ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಡೊಂದನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. ಜಯ್-Z,ನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಫೊರ್ಟ್ ಮೈನರ್ ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಟೈಡ್ ಅಲ್ಬಮನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ   ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರಸ.ರೆಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಬಂಧ ಹಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಹಲವಾರು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕೆಡುತ್ತಾ ಬಂತು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಕದನ ಕೊನೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟೊಂದನ್ನು ಕುದುರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. '
ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಭಾಗಿಯಾಯಿತು. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 2004ರ ಹುರಿಕೇನ್ ಚಾರ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಿನ ಹಸ್ತ ಚಾಚಿತಲ್ಲದೇ ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹುರಿಕೇನ್ ಕಟ್ರೀನಾ ಸಂದರ್ಭದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಚಾರಿಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಸಹಾಯ ನೀಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ $75,000 ನಿಧಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಶಲ್ ಆಪರೇಶನ್ ವಾರಿಯರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2004ರ ಸುನಾಮಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ನೆರವು ನೀಡಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು "ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಫಾರ್ ರಿಲೀಫ್ "ಎಂಬುದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಲೈವ್ 8ಮೂಲಕ ಸರಣಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.ಚಾರಿಟಿ ಬೆನ್ ಫಿಟ್ ಶೊ ಮೂಲಕ ನೊಂದವರಿಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಜಯ್-Z ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಲೈವ್ 8 ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಅದನ್ನು ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ,ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷವರ್ಗವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಜಯ್-ಝೆಡ್ ಜೊತೆಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡು 2006ರ ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಸೆರಮನಿ ಗಳಿಸಿ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ತೋರಿತು.ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಅದು "ನಂಬ್ / ಎನ್ಕೊರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿ ಯಶಸ್ವಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್ /ಸಂಗ್ ಕೊಲ್ಯಾಬರೇಶನ್ ಗಾಗಿ ಕೂಡಾ ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದಾದನಂತರ 2006ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟಾಲಿಕಾ ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ ಸೊನಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬದ ರಸದೌತಣ ನೀಡಿತು
ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್ (2006–2008)
thumb|left|ಪ್ರೇಗ್ಯುನಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್, 2007. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಲ್ಬಮ್ ನಿರ್ಮಾಣಕೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಿಕ್ ರುಬಿನ್ ಅವರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು 2006ರಲ್ಲಾದರೂ ಇದು 2007 ವರೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಷ್ಟ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತರಿಂದ ಐವತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಶಿನೊಡಾ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಾದಿ ಕ್ರಮಿಸಿತು. ನಂತರ ಬೆನ್ನಿಂಗಟನ್ ಈ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ನು ಮೆಟಲ್ ಧ್ವನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರಸ.ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್  ನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೇ15,2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹದಿನೇಳು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಐದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಹೊಸ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಡೂಮ್ಸ್ ಡೇ ಕ್ಲಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಸ ನವೀನ ಗೀತ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ ಜೀವನ ನೀಡಿತು.ಇದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಳೆವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಯಿತು. ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 600,000 ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು.ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಾಖಲೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಅಲ್ಬಮ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು. ಇದೇ ಅಲ್ಬಮ್ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್ ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ "ವಾಟ್ ಐ ಹಾವ್ ಡನ್ "ಏಪ್ರಿಲ್ 2ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ MTV ಚಾನಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾರವೇ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮೆರೆಯಿತು. ಇದೇ ಸಿಂಗಲ್ (ಬಿಡಿ)ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಡು ಕೇಳುಗರ ಮನತಣಿಸಿತು.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ಸ್ ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾಡೆರ್ನ್ ರಾಕ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರಾಕ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಹಾಡನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಆಕ್ಸನ್ ಮೂವಿ ಟ್ರಾನ್ಸಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಪಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಫೆವರೇಟ್ ಆಲ್ಟರ್ ನೇಟಿವ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ "ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು. ಬಿಡಿ ಹಾಡುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಯಶಸ್ವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಬ್ಲೀಡ್ ಇಟ್ ಔಟ್ " "ಶಾಡೊ ಆಫ್ ದಿ ಡೇ " "ಗಿವನ್ ಅಪ್ "ಮತ್ತು "ಲೀವ್ ಔಟ್ ಆಲ್ ದಿ ರೆಸ್ಟ್ "ಇವುಗಳು 2007ರ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಡುಗಡೆ ಕಂಡವಲ್ಲದೇ 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ ಇವುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಸ್ತಾ ರಿಮ್ಸ್ ಜೊತೆ ಕೂಡಾ "ಉಯಿ ಮೇಡ್ ಇಟ್ "ಬಿಡಿ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಈ ಸಿಂಗಲ್ ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ಬಂತು.
229px|thumb|right|ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 2007'ನೊವಾರಾಕ್ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ. ಲಿಂಕಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಲೈವ್ ಶೊಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ 2007ರ ಜುಲೈ 7ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಲೈವ್ ಅರ್ಥ್ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶೊ ಕೂಡ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಹೆಸರು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು.ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕಾಗಿ  ಡೊನಿಂಗ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಎಜ್ ಫೆಸ್ಟ್,   ಟೊರಂಟೊದಲ್ಲಿನ ಡೈನ್ ಸಿವ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಗರಿಮೆ ತೋರಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನ್ ತಿರುಗಾಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.ಅದು ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ, ಶಿಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗಳ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಮುಗಿಸಿತು.ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿನ ದಿ O2 ಅರೆನಾ ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹೆಸರು ತಂದಿತು. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್  ಅನುಸರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಅಲ್ಬಮ್ ವೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಮುಂಬರುವ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಸದಸ್ಯರು ಮೊದಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್  ಅವರೊಂದಿಗಿನ  ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಾಗಿ ಹೊಸ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಶಿನೊಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ 2009ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ ಶಿನೊಡಾ ಕೂಡಾ "Road to Revolution: Live at Milton Keynes" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೈವ್ CD/DVD ಯೊಂದರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನ್ ಮೂಲದಿಂದ  ಲೈವ್ ವಿಡಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಿಲ್ಟನ್ ಕಿಯೆನ್ಸ್ ಬಾವ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ ಪ್ರತಿಯನ್ನು 29ನೆಯ ಜೂನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರ್ದೇಶನ (2008ರ ನಂತರ)
thumb|left|190px|ಬ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಡೇವ್ "ಫೀನಿಕ್ಸ್ "ಫಾರೆಲ್ ಸೋನಿಪೂರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಲ್ಲಿ (ಕಿರ್ಜುರಿನ್ಲಾಟೊ2009) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಮನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತದ ಜೀವ ತುಂಬಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಶಿನೊಡಾ ಯೋಜಿಸಿದರು.ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರಕಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪ-ರೇಷೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಒಂದು ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಅಲ್ಬಮ್ ಹೊರಬರಲಿದೆ ಎಂದು ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಯಾವದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಕುರಿತಂತೆ ನನಗೆ ಭಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ MTV ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ.ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಇದು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಆಲೋಚನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತೊ ಅದು ನನ್ನ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಕಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಯೋಜನೆ ಇದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಬರೆದಿಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ"ಎಂದೂ ಆತ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದ. ಬರುವ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆರು ವಾರಗಳ ಸತತ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಆಲೋಚನೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ 2009ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಾಣಬೇಕಿತ್ತು.ಆದರೆ ಶಿನೊಡಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸನ್ ರೈಸ್ ನಿಂದ ಚೆಸ್ಟರ್ ನ ಡೆಡ್ ನ್ನು ಹೊರತರುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಸ LP ಅಲ್ಬಮ್ ಬರುವ ವರ್ಷದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.
ಶಿನೊಡಾ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸಂಗೀತಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ Transformers: Revenge of the Fallen ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾನ್ಸ್ ಜಿಮ್ಮರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದೆ ಎಂದು ಶಿನೊಡಾ ಅಂತರಂಗ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟರು. ಮೇ ತಿಂಗಳ 7ರಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಈ ಹಾಡು "ನ್ಯು ಡಿವೈಡ್ "ಚಲನಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಿ ಹಾಡಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡಿತು.ಇದನ್ನು ಮೇ 18ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ನ್ಯುಡಿವೈಡ್ "ನ ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊ ಜೂನ್ 12, 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಇದನ್ನು ಹಾನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 22, 2009ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಹೆಸರು ಮಾಡಿತು. ವೆಸ್ಟ್ ವುಡ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ತನ್ನ ಬೀದಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎನಿಸಿತು.
ಮೇ ತಿಂಗಳ 2009ರಲ್ಲಿ ತಾನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮುಂಬರುವ "ಲೋಕ ಶೈಲಿಗಳ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ" ಗುರಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೊರ ತರುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್ ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಆಶಾದಾಯಕ ಪ್ರಯೋಗಳ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಿನೊಡಾ IGN ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ರಿಕ್ ರುಬಿನ್ ಈ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ನ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಮರಳಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ,ಶಿನೊಡಾ ಈಗಾಗಲೇ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ;ಒದರಲ್ಲಿ ಶಿನೊಡಾ,ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಿನೊಡಾ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಏಕಾಗಿಯಾಗಿ ತಲಾ ಒಂದರಂತೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಕಲೆ ಕೆಲಸ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಲಿಂಕಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಜನವರಿ 19ರಂದು " ನಾಟ್ ಅಲೊನ್ "ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹೊಸ ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.ಇದು ಹೈಟಿಯ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಹಾರದ ನಿಧಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂಗೀತ.
ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ
ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಥೆಯರಿ ಮತ್ತು ಮಿಟೊರಾ ಗಳು  ಅಲ್ಟರ್ ನೇಟಿವ್ ಮೆಟಲ್ ನ ಒಟ್ಟು ಸಂಯೋಜನೆ,    ನ್ಯು ಮೆಟಲ, ರಾಪ್ ರಾಕ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ಸ್ ನಿಂದ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಭಾವ,ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಟರ್ ನೇಟಿವ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊನಿಕಾಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಂಥೆಸೈಸರ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ನ ವಿಲಿಯಮ್ ರಹಲ್ಮ್ಯಾನ್ ಕೂಡ ಇದನ್ನು "ಜಾನೀ-ಕಮ್ -ಲೇಟ್ಲಿ ಯಂತೆ ಆಗ ಉತ್ತಮ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್   ಅಂದರೆ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ "ರಿಸ್ಕಿ,ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್ ಆರ್ಟ್ "ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.
ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಟು ಮಿಡ್ ನೈಟ್ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತಲ್ಲದೇ ಹಲವಾರು ಶೈಲಿಯು ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್  ನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು  ತೋರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳು ರಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಟರ್ ನೇಟಿವ್ ನು ಮೆಟಲ್ ಅಥವಾ ರಾಪ್ ರಾಕ್ ಉತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ದೊರಕಿತು. ಇದೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ಸೊಲೊವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೈಕ್ ಶಿನೊಡಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಾಗಿದ್ದನಲ್ಲದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನೆಲಬಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್ ಮಿಡ್ ನೈಟ್ ನ ಅವತರಣಿಕೆಯ "ಇನ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ", "ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಹೆಲ್ಡ್ ಹೈ"ಗಳನ್ನು ಬಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ "ನೊ ರೋಡ್ಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ "ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದವು.
ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು
thumb|right|190px|ಚೆಸ್ಟರ್ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋರಿ ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1960ರ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಲ್ಟರ ನೇಟಿವ್ ಮೆಟಲ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಗ್ರುಪ್ ವರ್ಗ:American nu metal musical ಗ್ರೌಪ್ಸ್ ವರ್ಗ:Musical groups from Los Angeles, California ವರ್ಗ:Musical sextets ವರ್ಗ:Rap rock groups ವರ್ಗ:Linkin Park ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:American alternative rock groups ವರ್ಗ:MTV ಯುರೋಪ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರರು. ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು. ವರ್ಗ:Kerrang! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು
ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ
ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿಯವರು (1927– 2015) ಲೇಖಕಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ, ಕಾನೂನುತಜ್ಞೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಸಂಸದೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಸಚಿವೆ. ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಧಾರವಾಡದ ಸಂಸದೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೨ ಅವಧಿಗೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚನಲವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದರು. ರೇಲ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿ ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಈ ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಲೂ ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಹುಟ್ಟು, ಶಿಕ್ಷಣ
ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿಯವರು ಧಾರವಾಡದ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ೧೯೨೭ರ ಮಾರ್ಚ್ ೩ರಂದು ಬಿಂದುರಾವ್‌ ಮಹಿಷಿ ಹಾಗೂ ಕಮಲಾಬಾಯಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದ್ದ ಸರೋಜಿನಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸಾಂಗ್ಲಿಯ ಮಿಲಿಂಗಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ, ಹೋಮಿಯೋಪತಿ, ನಿಸರ್ಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಬೆಳಗಾವಿಯ ಆರ್‌.ಎಲ್.ಎಸ್. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್‌.ಎಲ್‌.ಟಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೊದಲ ರ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಧಾರವಾಡದ ಜನತಾ ಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕನ್ವೀಕರ ವಕೀಲರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
ರಾಜಕಾರಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ
೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಉತ್ತರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಬಳಿಕ ೧೯೬೭, ೧೯೭೧, ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತೊರೆದು ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು. ೧೯೮೨ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಡಿ.ಕೆ.ನಾಯ್ಕರ ಎದುರು ೯೬ಸಾವಿರ ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತರು. ೧೯೮೩-೮೪, ೧೯೮೪-೯೦ ಅವದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
ನಿಧನ
೨೫ಜನವರಿ೨೦೧೫ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಜಿಯಾಬಾದ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ವಿಧಿವಶರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.
ಇವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರ್ಗ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಮಿಝೋರಂ
ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಮ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಪೂರ್ವ ದಕ್ಷಿಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಮ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯ ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಮೀಜೊರಮ್‍ನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 21,081 ಚ.ಕಿಮೀ. ರಾಜಧಾನಿ ಐಝ್ವಾಲ್.
ಭೌತಲಕ್ಷಣ
ಮೀಜೊರಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶ. ಮೀಜೊ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಜೊರಮ್ ಎಂದರೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ (ಜೋ) ಜನ (ಮೀ) ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 900 ಮೀ. ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬ್ಲ್ಯೂಶಿಖರ 2.165 ಮೀ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.
ಮೀಜೊರಮ್‍ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಧಾಲೇಶ್ವರಿ (ತ್ಲಾವೆಂಗ್) ಸೊನಾಯ್ ಮತ್ತು ತುಯಿವಾವ್ಲ್ ಇವು ಬಾರಾಕ್ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೋಲದೀನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಖ್ಯ ನದಿ ಕರ್ಣಪುಲಿ. ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ವಾಯುಗುಣ
ಮೀಜೊರಮ್‍ನ ಕಣಿವೆಗಳು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸವು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರವೆನಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಹಿತಕರವಾದ ವಾಯುಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮೀಜೊರಮ್‍ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 254 ಸೆಂಮೀ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಐಜಾವ್ಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆ 208 ಸೆಂಮೀ, ದಕ್ಷಿಣದ ಲುಂಗ್ಲೇನಲ್ಲಿ 350 ಸೆಂಮೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಕೃಷಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥಿಕ ಜೀವಾಳ. ಕಾಡು ಕಡಿದು ಸುಟ್ಟು ಬರಿದಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ `ಜೂಮ್ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ದತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಬತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಶುಂಠಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಲು ಮೆಟ್ಟಲಾಗಿ ನೆಲವನ್ನು ಕಡಿದು ಈ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಬ್ಬರ್, ಕಾಫಿ, ಚಹಾ ಮುಂತಾದ ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದೆ.
ಮೀಜೊರಮ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲ. ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮವೂ ಹಳೆಯದು. ಶುಂಠಿರಸ ತೆಗೆಯುವುದು. ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಫಲಸಾರ ಮುದ್ರಣ ಮರಕೊಯ್ಯುವುದು. ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಸಾಬೂನು ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ.
ಆಡಳಿತ
ಮೀಜೊರಮ್ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಐಜಾವ್ಲಾ ಲುಂಗ್ಲೈ ಮತ್ತು ಛಿಮ್ಟುಟಿಪುಯಿ. ಐಜಾವ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಐಜಾವ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 12,589 ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 3,40,826 (1981). ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ ಐಝ್ವಾಲ್.. ಲುಂಗ್ಲೈ ಜಿಲ್ಲೆ 4,536 ಚಕಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 86,511 (1981). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಲುಂಗ್ಲೈ. ಛಿಮ್ಟುಟಿಪುಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 3,957 ಚಕಿಮೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 66,420 (1981). ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಛಿಮ್ಟುಟಿಪುಯಿ. ಮೀಜೊರಮ್‍ನ ಭಾಷೆಗಳು ಮೀಜೊ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ಇಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 60ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರು.
ಇತಿಹಾಸ
ಮೀಜೊ ಜನಗಳು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಇವರು ಬರ್ಮದ ಷಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು. ಬರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇವರು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿ ಲುಷಾಯಿ ಬೆಟ್ಟಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡಳಿತ ಇದ್ದಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೀಜೊ ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪದೇ ಪದೇ ಧಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೂ ಏರಿಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಷ್ ಸೇನೆ ಮೀಜೋಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ದ ಮಾಡಿ ಅವರ ನೆಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು 1891ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು.
1898ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮೀಜೋ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಮೀಜೊ ಬೆಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮೀಜೊಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವರ ಗ್ರಾಮಾಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮೀಜೋ ಗುಂಪುಗಳ ನಾಯಕರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೇ ದಿನ ದಿನದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮೀಜೊರಮ್ ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1964ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧಿನಿಯವಂದ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಲುಷಾಯಿ ಬೆಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮೀಜೊ ಬೆಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಮೀಜೊಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಅನ್ಯ ದೇಶಗಳ ಬೆಂಬಲ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದುವು. ದಂಗೆಕೋರರನ್ನಡಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಗಲಭೆಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಸಾರಿತು. ಮೀಜೊರಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಡಸಿದ ಯತ್ನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1972ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೀಜೊರಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಸ್ಸಾಮಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿದರು, ಅದರಿಂದಲೂ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
1986ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಮೀಜೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗಕ್ಕೂ ಶಾಂತಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಾಯಿತು. ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಹೋರಾಟ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಮೀಜೊ ಈಗ ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮೀಜೊಗಳಲ್ಲಿ ಲುಷಾಯಿ, ಪಾವಿ, ಸೈಥೆ, ರಾಲ್ಟೆ. ಪಾಂಗ್ ಹ್ಮಾರ್. ಕುಕಿ. ಮರಾ ಲಾಖೆರ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಅನೇಕರು ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಜೊ ಭಾಷೆಗೆ ಅದರದೇ ಲಿಪಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪಾದ್ರಿಗಳು ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೋಧಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಜೊ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಕ್ಮಾ ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಜನರು ಬೌದ್ಧರು. ಅವರ ಭಾಷೆ ಬಂಗಾಲಿ.
ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಪಟಿಕ
thumb|200px|right|ಪಟಿಕದ ಸ್ಪಟಿಕ(crystal)
ಪಟಿಕ (ಆಲಮ್)ಎಂದರೆ ದ್ವಿ ಲವಣಗಳ (double salts) ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪು.ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಟಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿರುವ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲವಣಗಳಿಗೆ ದ್ವಿ ಲವಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ (hydrated) ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ನಮಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪಟಿಕ.ಇದನ್ನು ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಪಟಿಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೋನಿಯಮ್ ಪಟಿಕ,ಸೋಡಿಯಂ ಪಟಿಕ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟಿಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ (ಬಾಕ್ಸೈಟ್)ಅದಿರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟಿಕಗಳನ್ನು ಔಷಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ,ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ,ಬಣ್ಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ,ಅಡುಗೆ ಸೋಡ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ,ಅಂಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂತಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ, ಹಂಪಿ
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯು ಹಂಪಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಭವ್ಯವಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿ ಎಂಬುದು ಶಿಲ್ಪದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹೇಮಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೇಮಕೂಟ ಗುಂಪಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯು ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ತ್ವರಿತ ಸಂಗತಿಗಳು
ಸಮಯ: ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬:೦೦ ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೬:೦೦ ರ ವರೆಗೆ
ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ: ಯಾವುದೇ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ
ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ: ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ
ಭೇಟಿ ಅವಧಿ: ಸುಮಾರು 1 ½ ಗಂಟೆಗಳು
ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗೆ
ಇತಿಹಾಸ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ೧೫೨೮ AD ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂದಹಾಗೆ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ ಶಿಲ್ಪವು ನರಸಿಂಹನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಸಣ್ಣ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಅವನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೊಘಲರ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ೧೫೬೫ A.D ನಲ್ಲಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ದಾಳಿಯ ವೇಳೆ ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಮುರಿದಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಆಕೃತಿಯು ನರಸಿಂಹನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಿನಾಶದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ಕೈ ಮುರಿದುಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ದೇವಿಯ ಮುರಿದ ಕೈ ನರಸಿಂಹನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಈಗ ಕಮಲಾಪುರದ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯು ೬.೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ನುಣ್ಣಗೆ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಮೇನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನರಸಿಂಹನು ಸುಂದರವಾದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಕಾಲಿನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಎಲ್ಲಾ ಹಾವುಗಳ ರಾಜನಾದ ಆದಿಶೇಷನ ಸುರುಳಿಯ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಏಳು ಹುಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏರುತ್ತದೆ.
ನರಸಿಂಹನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೇಲಾವರಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹುಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮಕರ ತೋರಣ ಅಥವಾ ಕಮಾನಿನೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಿಶೇಷನ ಕವಚದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹದ ಮುಖವಾಡವಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಮೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ನರಸಿಂಹನ ಉಬ್ಬುವ ಕಣ್ಣುಗಳು. ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿನ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದರ ಮೂಲ ಹಾನಿಯಾಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು.
ಅಂತಹ ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಯಿಂದ ರಚಿಸಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣ
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನರಸಿಂಹ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಮಾನವ (ನರ) ಮತ್ತು ಅರ್ಧಸಿಂಹ (ಸಿಂಹ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಸಿಂಹದ ಮುಖ ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಡ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಅಂದಹಾಗೆ, ಹಂಪಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸಿಂಹದ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಮೇನ್ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ದವಡೆಯು ಸಿಂಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ನರಸಿಂಹನ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಮೆಯು ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ (ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ) ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಹೇಳಲಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ತೀವ್ರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಮುಖಭಾವದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಮೆಯು ಮಲೋಲ ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಹೇಳಲಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ (ಆದರೂ ಆಕೃತಿಯು ಈಗ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ). ಮಲೋಲಾ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ - ಮಾ ಎಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಲೋಲಾ ಎಂದರೆ ಪ್ರಿಯ. ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಯಾವುದೇ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವಿಕೆ
ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ದೂರದ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ತಲುಪಲು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಹೇಮಕೂಟ ದೇವಾಲಯಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಪಟ್ಟಣದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.
ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ
ಹಂಪಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ(ಬಳ್ಳಾರಿ) ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಬಳ್ಳಾರಿಯು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಬಂದು ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಹಂಪಿ ತಲುಪಬಹುದು.
ರೈಲು ಮೂಲಕ
ಹಂಪಿ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಹೊಸಪೇಟೆ (ಹೊಸಪೇಟೆ) ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹೊಸಪೇಟೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸಪೇಟೆಯು ಹಂಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಹಂಪಿಗೆ ತಲುಪಲು ಇರುವ ಸರಳ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು. ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಹಂಪಿ ತಲುಪಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಮಾರ್ಚ್ ೨೫
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ: ಮಾರ್ಚ್ ವರ್ಗ: ದಿನಗಳು
ಆಗಸ್ಟ್ ೭
ಮರಣ
ವರ್ಗ:ಆಗಸ್ಟ್
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈನರ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಿನಾಲಯವಿದ್ದು, ಜೈನ ಮಠವೂ ಸಹ ಇದೆ. ಈಗಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳು ಶ್ರೀ ಭಾನುಕೀರ್ತಿ ಭಟ್ಟಾರಕ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು. ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ (ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಂಗಳೂರು) ರಲ್ಲಿ ಕದಬಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಜೈನರ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಿಂದ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯು ೧೮ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ : ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿನ ಪಂಚಕೂಟಬಸ್ತಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ 15.24 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಕಂಬವೇ ಊರಿನ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣ. ಈ ಕಂಬದ ತಳಭಾಗದ ಎಂಟು ಮುಖಗಳ ಮೇಲೂ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು ಈ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಪುರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಏಳು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರ.ಶ. 900ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂಚಕೂಟಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಇರುವುದೇ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ಆದಿನಾಥಬಸ್ತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಕೆಳಭಾಗ ಅಷ್ಟಕೋಣಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲುಗಡೆ ಯಕ್ಷ, ಜಿನರ ಲತಾಪಟ್ಟಿಕೆಗಳಿವೆ. ಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಪ ಅಥವಾ ಮಕರತೋರಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವ, ಯಾಳಿ, ಮುಕ್ಕೊಡೆ, ಮಕರಗಳ ಅಲಂಕರಣಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳು ಬಾಗಿದ್ದು ಲಾಳದ ಆಕಾರದ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹಮುಖದ ಮೀನು, ನೀರ್ಗುದುರೆಗಳಿವೆ. ಬಲಭಾಗದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಾಥ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಕುಳಿತಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳು ಕಣಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಶಿಖರಗಳೂ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿವೆ. ಪುರ್ವದ ಶಿಖರ ದುಂಡಾಗಿಯೂ ಉತ್ತರದ ಶಿಖರ ಚತುರಸ್ರವಾಗಿಯೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಶಿಖರ ಅಷ್ಟಾಸ್ರವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಲತಾಪಟ್ಟಿಕೆಯೂ ಪೀಠದ ಮೇಲಿರುವ ಲಾಳದ ಆಕಾರದ ಕಮಾನಗಳೂ ಇವೆ. ಇವು ತಾಜ್ಮಹಲಿನ ಬುದ್ದುದಾಕಾರದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ. ಗ್ರೀವಾಕಾರದ ಅಂತಸ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಇಲ್ಲಿನ ಗೋಪುರಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ಸ್ತಂಭಿಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಮಗುಚಿಹಾಕಿದ ಪದ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಕಳಶಗಳಿಲ್ಲ. ಪುರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಡಾಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟ ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ಧರ್ಮರಾಜ ರಥ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲೋರದ ಕೈಲಾಸ ದೇವಾಲಯದ ಗುಮ್ಮಟಗಳ ನೆನಪನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನಸ್ಥ ದಿಕ್ಪಾಲಕರಾದಿಯಾದ ಹಲವು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.
ಈ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲದ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ. ಸ್ತಂಭಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭುವನೇಶ್ವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರೂ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖವನ್ನೂ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನೂ ಹಿಡಿದು ಐದು ಹೆಡೆಯ ಹಾವಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಧರಣೇಂದ್ರ, ಯಕ್ಷ, ಚಾಮರಧಾರಿಣಿಯರೂ ಇರುವುದು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಂದಿರಗಳಿದ್ದು ಒಂದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಶಾಂತಿನಾಥನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸ್ತಿ 20 ಚದರಡಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಗಳೂ ನಾಲ್ಕು ಅಷ್ಟಕೋಣ ಸ್ತಂಭಗಳೂ ಇವೆ. ಅಷ್ಟಕೋಣದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಪಾಲಕರಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸು. 3.05 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಶಾಂತಿನಾಥನ ಮೂರ್ತಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತಂಕಣಗಳ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಯ್ಸಳ ರೀತಿಯ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ನವರಂಗದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಪರಶು ಅಕ್ಷಮಾಲಾ ಫಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಯಕ್ಷವಿಗ್ರಹ ಮಗುಚಿ ಹಾಕಿದ ವೃಷಭಪೀಠದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಶಾಂತಿನಾಥ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನದಿಂದ ಈ ಮಂದಿರವನ್ನು ಪ್ರ.ಶ.12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣವರ್ಧನನ ದಂಡನಾಯಕ ಗಂಗರಾಜನ ಬೊಪ್ಪನು ದ್ರೋಹಘರಟ್ಟಾಚಾರಿ ಎಂಬ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರವಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಯಾಳಿಗಳ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಕೆಗಳು ಅಮೋಘ ಕೆತ್ತನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಇತರ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಹಸನ್ಮುಖ ಶಾಂತಿನಾಥ ವಿಗ್ರಹ 3.05 ಮೀ ಗಳೆತ್ತರವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಬಹು ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಧ್ಯಾನಮಗ್ನ ನೇಮಿನಾಥ ಮತ್ತು ಜಿನಮೂರ್ತಿಗಳೂ ನವರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಗೊಂಬೆಯೂ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳು. ಉಬ್ಬು ಎದೆ, ತೆಳುವಾದ ಉದರ, ನೀಳವಾಗಿ ಜೋತಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಭರಣಯುಕ್ತವಾದ ಯಕ್ಷಿಣಿಶಿಲ್ಪ ಚೋಳಶೈಲಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ನವರಂಗದ ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕೆತ್ತನೆಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಬಸ್ತಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ತೊಲೆಯ ಮೇಲೆ ವೀರರಾಜೇಂದ್ರನ ಶಾಸನವಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನವಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಸುಕನಾಸಿದ್ವಾರದ ಹತ್ತಿರ ಅಷ್ಟಕೋಣಪೀಠ, ಎರಡು ದ್ವಾರಪಾಲ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ.
ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸ್ತಿಯ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಸ್ತಿಯಿದೆ. ಇದರ ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ರೀತಿಯ ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಇದರ ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಪುರ್ವದ್ವಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವರಂಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ತೊಲೆಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಮಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ನಾಲ್ವರು ಗಂಧರ್ವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಮಧ್ಯಫಲಕದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ-ಯಕ್ಷಿ ಗಂಧರ್ವರ ನಡುವೆ ಸಿಂಹಪೀಠವಿದ್ದು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಆನೆಗಳಿವೆ. ಸಿಂಹಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಳಿ, ಮುಕ್ಕೊಡೆಗಳಿಂದಲಂಕೃತವಾದ ಜಿನವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧನಿಗಿರುವಂತೆ ಊರ್ಣಕೇಶವಿದೆ. (ಬಿ.ಕೆ.ಜಿ.)
ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ತಂಭ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಳೆಗೆರೆಯ ಸ್ತಂಭ ಶಾಸನ. ಮತ್ತೂಂದು ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಮಾನಸ್ತಂಭ. ಮಾನಸ್ತಂಭವಿರುವುದು ಅಲ್ಲಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಎತ್ತರವಾದ ಆಯತಾಕಾರದ ಜಗುತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಸ್ತಂಭವು ಸುಮಾರು 50 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತಂಭದ ದಂಡ ಹಾಗು ಬೋದಿಗೆಗಳು ಅಷ್ಟ ಕೋನಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಆಸನ ರೂಢ ದ್ವಿಭುಜಯಕ್ಷ ಸಿದ್ಧಾಯಿಕನ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಮಾನಸ್ತಂಭದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಂಬದ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನ
ಜಗುತಿಯನ್ನು ಏರಿ ಹೋದರೆ ಕಂಬದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಯತಾಕಾರದ ಶಿಲಾ ಹಲಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಕಂಬದ ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮುಖದ ಹಲಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಯತಿಗಳ ವಿವರ ಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ದತ್ತಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ಶಾಸನದ ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹಾ ಮುನಿಗಳಾದ ಅನಂತ ವೀರ್ಯ, ಬಾಲಚಂದ್ರ, ಕಳನೆಲೆ ದೇವ, ಆಶೊ¤àಪವಸಿ, ಹೇಮ ನಂದಿ ಮುನೀಶ್ವರ, ವಿನಯಾನಂದಯತಿ ಅಥವಾ ವಿನಯನಂದಿ ದೇವ, ಹಾಗು ಪಲ್ಲ ಪಂಡಿತ ಯತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪಲ್ಲಪಂಡಿತ ಯತಿಗಳು ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅಂಶ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಅಭಿಮಾನಧನಿ, ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಕಾಮಧೇನು, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಹಾಗು ಮಹಾದಾನಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಖದ ಶಾಸನ
ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ತನ್ನ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಗಂಗರಾಜನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ದತ್ತಿಯ ವಿವರವಿದೆ. ಚೋಳರಿಂದ ತಲಕಾಡನ್ನು ಗೆದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಮಹಾಪ್ರಧಾನಿ ಗಂಗರಾಜನನ್ನು ಕರೆದು, ನಿನಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಕೇಳಿಕೋ ಎಂದನಂತೆ. ಆಗ ಗಂಗರಾಜನು, ಬಿಂಡಿಗನವಿಲೆಯ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆಂದು ಭೂಮಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ದೊರಕಿದ್ದೇ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಜಮೀನು. ಗಂಗರಾಜ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ಶುಭಚಂದ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ದೇವನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇವಿಷ್ಟು ಈ ಕಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನದ ವಿವರ.
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿ
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಗೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೂಳದಿಂದ ಕೇವಲ 12 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬಸದಿ, ಗಂಗರ ಕೊಡುಗೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವಾಗಿರುವ ಈ ಬಸದಿ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಬಸದಿ ಕುಸಿಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಬುನಾದಿ ಇಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. 2003-04 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತೀರ್ಥಂಕರ ಮಹಾವೀರರ 2600 ನೆಯ ಜಯಂತಿಯ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೈನಮಂದಿರಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಬಸದಿಯ ಅದೃಷ್ಟವೂ ಖುಲಾಯಿಸಿತು. ಬಸದಿಯು ತನ್ನ ಗತವೈಭವವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಿತು. ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ವಾಲಿದ್ದ ಶಾಸನವಿರುವ ಕಂಬವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾದ ಜಗುತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ಮುಳುವಾಗಿದೆ
ಈಗ ಜೈನ ಸಮುದಾಯವು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಗುರುಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಈ ಮಠದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಇದೆ. ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿಯ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಗಂಡಾಂತರ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಮಾನಸ್ತಂಭ ದ ಮೇಲು¤ದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಕ್ಷ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ತಂಭವು ವಾಲಿತ್ತು. ಈಗ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯವರು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದನಂತರ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಬದ ಸುತ್ತ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಅಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅನೇಕ ಕ್ಲಾಂಪ್‌ಗ್ಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಬದಮೇಲೆ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯ ಶಾಸನವಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಜನ ಮರೆತರು. ಕಂಬದಮೇಲೆ ಜನ ಹತ್ತಿ ಮೋಜು ಮಾಡಿದರು. ಭಕ್ತರ ಭಾವಾವೇಶವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರಿಂದ ಸಾಧ್ಯ? ಸ್ಮಾರಕ ಹಾಳಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ದೂರುವುದು. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಜನರ ಮನೋಭಾವ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿದ್ದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ಈಗ ಮುಳುವಾಗಿದೆ.
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯ ಮಾರ್ಗ
ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ಕದಬಹಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕದಬದಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕಂಬದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಯುದ್ಧ ಗೆದ್ದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉಡುಗೊರೆ
ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಚೋಳರನ್ನು ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇನಾನಿ ಗಂಗರಾಜನಿಗೆ ಉಂಬಳಿ ಕೊಟ್ಟ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮತ್ತೂಂದು ಶಾಸನವು ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ, ಮದ್ದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿಪ್ಪೂರು ಗ್ರಾಮದ ಜಿನಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಯ್ಸಳರ ದಂಡನಾಯಕ ಗಂಗರಾಜನು ಚೋಳರ ದಂಡನಾಯಕ ಅದಮನಿಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಹೇಳಿಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಮನು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಗೆದ್ದುಕೋ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಆಗ, ಚೋಳರ ಅದಿಯಮ (ಅದಿಮ) ದಾಮೋದರ, ನರಸಿಂಗವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ದಂಡನಾಯಕ ಗಂಗರಾಜನು ಅದಿಯಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಅವನನ್ನು ಇರಿದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಚೋಳರ ಸೇನೆ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಓಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಜಯದಿಂದ ಸಂಪ್ರೀತನಾದ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ಗಂಗರಾಜನಿಗೆ "ನಿನಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಕೇಳಿಕೊ 'ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಗಂಗರಾಜನು, ಭುವನದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತಿಪ್ಪೂರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೊರೆಯು ಸಂತೋಷವಾಗಿ ತಿಪ್ಪೂರು ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಗಾಜಲೂರು ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನಿಡುತ್ತಾನೆ. ಗಂಗರಾಜ ಈ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ಮೇಘಚಂದ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ದೇವನಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಹಿಮಪಾತ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
ಟೈಂಬಾಂಬ್
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಸಹೋದರ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕುದುರೆ (ಬಂದೂಕು)
thumb
ಕುದುರೆಯು ಬಂದೂಕು, ಗಾಳಿಗೋವಿ, ಅಡ್ಡಬಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ಈಟಿ ಕೋವಿಯ ಗುಂಡು ಸಿಡಿಸುವ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆ. ಕುದುರೆಯು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲದ ಇತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರ್ಯಾಪ್, ಸ್ವಿಚ್ ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ. ಕುದುರೆಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. "ಇಮ್ಮಡಿ ಕ್ರಿಯೆ"ಯ ಬಂದೂಕು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಂದೂಕನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅನೇಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಕುದುರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋರುಬೆರಳಿನಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಸನ್ನೆಕೀಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾವಾದರೂ, ಎಮ್೨ ಬ್ರೌನಿಂಗ್ ಮಷೀನ್ ಗನ್‍ನಂತಹ ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳು ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‍ಫ಼ೀಲ್ಡ್ ಆರ್ಮರಿ ಎಮ್೬ ಸ್ಕೌಟ್‍ನಂತಹ ಇತರ ಬಂದೂಕುಗಳು "ಹಿಂಡು-ಪಟ್ಟಿ ಕುದುರೆ"ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬಂದೂಕುಗಳು ಆಯುಧದ ಹಾರಿಸುವಿಕೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿನ ಹಾರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಬಂದೂಕಿನ ಘಟಕಗಳು
ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಗಸ್ಟ್ ವರ್ಗ: ದಿನಗಳು
ಕಾಂಗೊ ನದಿ
thumb|right|300px|ಮಲೂಕು ಬಳಿ ಲಾಂಗೊ ನದಿ ಕಾಂಗೊ ನದಿ ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ನದಿ, ಆಫ್ರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು(ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾದ್ದು ನೈಲ್ ನದಿ ). ಸುಮಾರು ೪,೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ನೈಲ್ ನದಿಯ ನಂತರ ಆಫ್ರಿಕದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿ ಮತ್ತದರ ಉಪನದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಳೆಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ೧೪,೭೬,೩೭೬ ಘನ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಷುವದ್ರೇಖೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಏಕಪ್ರಮಾಣದದ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನದಿಯ ಸಾಗರಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಂಗೊ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಗೊ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೊ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ನದಿಯ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ.
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪರ್ವತಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾಂಗೊ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನ. ಹೊರತಾಗಿ ನದಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಟಾಂಗನ್ಯೀಕಾ ಮತ್ತು ಎಮ್ವೇರು ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಸಹ ಹರಿದು ಬರುವುದು. ಈ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊರಟ ನೀರಿನ ತೊರೆ ಲುವಾಲಾಬಾ ನದಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬೊಯೋಮಾ ಜಲಪಾತದ ತಳದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಜಾಂಬಿಯದ ಚಾಂಬೇಶಿ ನದಿಯು ಕೂಡ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದು.
ನದಿಯ ಮೂಲ ಆಫ್ರಿಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಟಾಂಗನ್ಯೀಕ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಝಾಂಬೀಸಿ ನದಿಯೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಝಾಂಬೀಸಿ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವ ವರೆಗೆ ನಾನಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಾಳಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಸಮಭಾಜಕವನ್ನು ಎರಡು ಸಾರಿ ದಾಟುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಈ ನದಿಯ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆ ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವನ್ನೂ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂಝಾಂಬಿಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನೂ ಆಂಗೋಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಬೊಯೋಮಾ ತಡಸಲಿನ ತಳದಿಂದ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಕಾಂಗೊ ನದಿಯು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಉಬಾಂಗಿ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡುವುದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮಲೇಬೋ ಸರಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಿರಿದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಆಳವಾದ ಕೊಳ್ಳಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುವುದು. ಈ ಸ್ಥಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಲಿವಿಂಗ್‍‍ಸ್ಟನ್ ಜಲಪಾತವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುವು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುವಾಂಡಾ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವುದು.
ಕಾಂಗೋ ನದಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಗಣ ಕಾಂಗೋ, ನಡುವಣ ಕಾಂಗೋ ಮತ್ತು ತಳಗಣ ಕಾಂಗೋ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. ನಡುವಣ ಕಾಂಗೋ ಅರ್ಧ ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೇಗಣ ಕಾಂಗೋ
ಕಾಂಗೋ ನದಿಗೆ ಮೂಲವಾದಝಾಂಬೀಸಿ ಕರುಂಗ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಬಂಗವ್ಯೂಲ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುವ ಲೂವಪೂಲ (ಲೂವೂವ) ನದಿಝಾಂಬೀಸಿ ನದಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ. ಲೂವಪೂಲ ನದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಲೂವಪೂಲ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ ತರುವಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿಝಾಂಬೀಸಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯವ ಭೂಮಿಯತ್ತ ಸಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಮುಂಬಟುಟ (ಮುಂಬರಿಯ) ಜಲಪಾತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಭೋರ್ಗರೆತ ನೀರವ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8-9 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರ ಕೇಳಿಸುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ 100 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ, ಜಾನ್‍ಸ್ಟನ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವವರೆಗೆ, ನದಿ ಜಲಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ, ಮ್ವೇರೂ ಸರೋವರವನ್ನು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಲೂವಪೂಲ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಂಥ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯ ಅದು ಮ್ವೇರೂ ಸರೋವರದ ವಾಯವ್ಯ ಅಂಚಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಕೆಬಾರ ಮತ್ತು ಮುಗಿಲಾ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹರಿದು ಲೂವಲಾಬ (ಕೋಮೊಲೋಂಡೊ) ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಕೋಮೊಲೋಂಡೊ ನದಿಯನ್ನೇ ಕಾಂಗೋ ನದಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಲೂವಪೂಲ ಮತ್ತು ಲೂವಲಾಬ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವಾದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದೀಭಾಗಕ್ಕೆ ಲೂವಲಾಬ-ಕಾಂಗೋ ಎಂಬ ಹೆಸರುಂಟು. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಅಗಲ 1/2 ಮೈಲಿ. ಅದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ಕಡೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಈ ಭಾಗದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಡಿಯಾ ರಭಸದ ಇಳಿವುಗಳಿಂದ ಹಡಗಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಅಡಚಣೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಲೂವಲಾಬ ಕಾಂಗೋ ಪೋರ್ಟಿ ದ ಎನ್‍ಫರ್ ಎಂಬ ಕಡಿದಾದ ಕಮರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಜಲಪಾತಗಳಿಂದಲೂ ರಭಸಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿ ಸಮತಲಭೂಮಿಯ ಅತಿರಮ್ಯ ಅರಣ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಬಲು ಠೀವಿಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಅಗಲ ಕೆಲವು ಕಡೆ 1 ಮೈಲಿ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಕೂಡುನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಲೂಕೂಗ ನದಿ ಟಾಂಗನ್ಯೀಕ ಸರೋವರಕ್ಕೂ ಕಾಂಗೋ ನದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಟಿಸಮ್
ಆಟಿಸಮ್ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲೀನತೆ ಅಥವಾ ತಂತಾನಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಟಿಸಮ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಟಿಸಮ್ಗೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.