cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ವೈ ಎನ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ
ವೈ.ಎನ್‌.ಕೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
“ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿನ ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನ, ಅವನ ಮಗ ರಾತ್ರೋ ರಾತ್ರಿ ಎದ್ದೋದನ”
ಹೀಗೆ ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದ ಎಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ವೈಎನ್‌ಕೆ ವಿಷಯ ದಾಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿ ಅದಮ್ಯವಾದುದು.
ತಮ್ಮ ಮದ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ನವಿರಾಗಿ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ‘ಗುಂಡು’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವರು ವೈಎನ್‌ಕೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
೧) ೧೮/೦೧/೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣಪ್ರಭ ಸಂಚಿಕೆ
೨) https://www.youtube.com/watch?v=PsApZlvj1Ok
https://www.sapnaonline.com/shop/Author/yn-krishnamurthy
ಬಬಲಾದಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಮಠ
ಶ್ರೀ ಗುರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಬಲಾದಿ ಸದಾಶಿವ ಮೂರ್ತಿ ಮಹಾಪುರುಷರು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಜಯಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಿ ಬಬಲಾದಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಬಲಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಅಮವಾಷೆ ದಿನ ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಬಬಲಾದಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಠವಿದೆ.
ಚರಿತ್ರೆ
ಸಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಈಗಿರುವ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಹಾವು-ಮುಂಗಸಿ, ಇಲಿ-ಬೆಕ್ಕು, ಆಡು-ತೋಳ, ಮೊಲ-ನಾಯಿ ತುಂಬಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬದುಕಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಬಳಿಕ ಸದಾಶಿವ ಮುತ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಎಂಟು ಜನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷರು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಈ ಸತ್ಪುರಷರು ಆಡಿದ, ಮಾಡಿದ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಇವರು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ನಿಜವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಕುವ ಶಾಪಗಳು ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು.
ಕಾಲಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಬಬಲಾದಿ ಮಠ ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜರುಗುವ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಬಲಿ ಎಂಬ ಗಿಡಗಳು ಆವರಿಸಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮವು, ಕಾಲಾನಂತರ ಬಬಲಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದಟ್ಟಡವಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲರ, ಬೇಟೆಗಾರರ ಉಪಟಳ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಜ್ಞಾನಿ ಸಾರವಾಡದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿಯ ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಬಲಾದಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಗೊಲ್ಲರನ್ನು ಸದೆಬಡೆದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಾರಣೀಕರ್ತರಾದರು. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರು ತಾವು ಮಠದ ಪೀಠವೇರದೆ ಷಣ್ಮುಖಸಿದ್ಧರನ್ನು ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಲೋಕ ಸಂಚಾರಿಗಳಾದರು. ಮಠದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ 10 ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪವಾಡ ಪುರುಷರಾಗಿ ನೂರಾರು ಲೋಕೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಠವು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಸಿರು ರುಮಾಲು, ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲಡಗಿತೋಡೆ, ಬೆತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮಠದ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ
ಇವರು ಹೇಳಿದ ಭವಿಷ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಮಠದ ಗುರುವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠವರೆಗೆ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಿಂದ ಮಠದ ವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಬಾರಿ ಮಠದ ಗುರುಮಾತೆಯ ಎದುರು ಶಿಶುಮಗ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ದುರಂತಗಳು, ಮಳೆ, ಬೆಳೆ, ಪ್ರಳಯ ಮತ್ತಿತರ ಸುಖ-ದುಃಖದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನುಡಿಯುವ ಭವಿಷ್ಯ ಕರಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಗೆರೆ ಹೇಳಿದಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೋ, ರೈಲು ಬರಲಿವೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ನಿಜವಾಗಿದೆ.
ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ
ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ಧಿ ಪುರುಷ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಿಂದುವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರದ ಭಕ್ತರು ಈ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಮದ್ಯದ ನವೈದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು ಎಷ್ಟೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮದ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ ಸಾಂಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಜಾತ್ರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು ಆಗ ಸದಾಶಿವಂ ಅಜ್ಜನವರು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಬಬಲಾದಿ ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಸದಾಶಿವ ಅಜ್ಜನವರಲ್ಲೀ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು
ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ
ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪಾತೆ ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಘಟಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನೀತಿಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯನವರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೇಳಬಹುದು. ಚಂದ್ರಮ್ಮ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ವಾಕ್‌ಸಿದ್ಧಿ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರರು, ಚಂದ್ರಗಿರಿದೇವಿ, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಂಕ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಸದಾಶಿವ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶಿವಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಓಂಕಾರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೀಗೆ 10 ಪವಾಡ ಪುರುಷರ ಗದ್ದುಗೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿರುವ ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಣಿದೇವಿ ಶಿವರುದ್ರಯ್ಯ ಹಿರೇಮಠ ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಮಠದ ಗುರುಗಳು ಮುಂದೆ ಮಳೆ- ಬೆಳೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಶಾಖಾ ಮಠಗಳು
ತಾ#ಬಾದಾಮಿ ದಾಸನಾಳ ತಾ||ಯರಗಟ್ಟಿ ಜಿ||ಬೆಳಗಾವಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳು
ಪೀಳಿಗೆ
ಪೀಳಿಗೆ (ತಲೆಮಾರು) ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ಜನರು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಂದರೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು, ವಯಸ್ಕರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆ.
ಪೀಳಿಗೆ ಪದವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಹಾರ್ಟ್‌ಗೆ (ಜನರ ತಂಡ/ಬಳಗ) ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಸೂತ್ರೀಕರಣದಡಿ ಇದರರ್ಥ "ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನರ ತಂಡದೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಮಾನ/ಅದೇ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜನರು". ಸಮಾನ ಜನನದ ಜನರ ತಂಡದ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು "ಸಾಮಾಜಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳು" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಗಂಭೀರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುವಕರ ಬಂಡಾಯದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅರಿವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ
ಕೋಟಾ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦, ೧೯೦೨-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೨, ೧೯೯೭)- "ಕಡಲತೀರದ ಭಾರ್ಗವ", "ನಡೆದಾಡುವ ವಿಶ್ವಕೋಶ" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಕ್ತಾರ, ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ಅನುವಾದಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬರಹಗಾರ. ಆಡುಮುಟ್ಟದ ಸೊಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರಂತರು ಬರೆಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಪಾರವಾದುದು. ಜ್ಞಾನಪೀಠ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ, ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಡೋಜ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಎಂಟು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಳನ್ನಿತ್ತು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿವೆ.
ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟ
ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಿಸರದ ಚಿತ್ರಣ ಗಾಢವಾಗಿದೆ. ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಪರಿಸರದ ಉಳಿವಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಕಾರಂತರು, ಕೈಗಾ ಅಣುವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಂದ, ವಯೋವೃದ್ಧರವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ, ಚಿಂತಿಸಿದ ಕಾರಂತರು ಇಡೀ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆ, ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ವಿದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತ, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಗಾಲದವರೆಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ವಯಸ್ಸಿನ ದಣಿವು ಮರೆತು, ಜ್ಞಾನದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಪ್ರೀತಿಯ "ಕಾರಂತಜ್ಜ" ಆಗಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವ ಪ್ರೇಮಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಆಗಿದ್ದ ಕಾರಂತರು ಜ್ಞಾನ ಕ್ಷಿತಿಜವನ್ನು ಎಂಟು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಚಾಚಿದ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕ
ಡಾ. ಕಾರಂತರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ (ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ), ಕಾರಂತ ಸ್ಮೃತಿಚಿತ್ರ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ, ಕಾರಂತರ ಕುರಿತಾದ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಆಶಯದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ಯಕ್ಷಗಾನದ ದಿರಿಸುಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಗಳು, ಕಾರಂತರು ಬರೆದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖನಿ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೊಂಡ ಸುಂದರ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಇದು. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಕಾರಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಮಾಲಿನಿಮಲ್ಯ ಅವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಸದಾ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ
ಲೋಹಿಯಾರವರ ತತ್ವ ಚಿಂತನೆ,ಕುವೆಂಪುರವರ ಕಲಾಸೃಷ್ಟಿ, ಕಾರಂತರ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ- ಈ ಮೂರೇ ನನ್ನ ಈಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿರುವಂಥವು. ಬಹುಶಃ ಮುಂಬರುವ ಕಲಾವಿದ ರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಬಲ್ಲಂಥವು ಈ ಮೂರೇ.
ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ
ಯಾವ ಮಾನದಿಂದ ಅಳೆದರೂ ಕಾರಂತರು ವಿಶ್ವಲೇಖಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಬಲ್ಲವರು.
ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ
ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರನ್ನು ನಿಮಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದೂ ಒಂದೇ, ನೇಸರನ್ನು ಸೊಡರಿನಿಂದ ತೋರಿಸುವುದೂ ಒಂದೇ.
ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ
ಬೆಟ್ಟ ಕಡಲಿನ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಚೈತನ್ಯ ಕಡಲಿನಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಂತರ ನಿಧನದಿಂದ ಉಜ್ವಲವಾದ ಸೃಜನ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಕ್ತಾಯದ ಶೂನ್ಯದೊಳಕ್ಕೆ ನಾವು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಲವನದಲ್ಲಿ ಕಾರಂತಜ್ಜ
ಕಾರಂತರು ಕೆಲಕಾಲ ತರಂಗ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದ 'ಬಾಲವನ' - ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಬಾಲವನದಲ್ಲಿ ಕಾರಂತಜ್ಜ' ಎಂಬ ಕಾಲಂ ನಡೆಸಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಬಹಳವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಪುಟಾಣಿಗಳು ಕಳುಹಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಂತರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥ ವಾಗುವಂತೆ ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಕಾರಂತರು, 'ಕಾರಂತಜ್ಜ' ರೆಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ.
ಕರುಣಾಮಯಿ
ಕರುಣಾಮಯಿ, ಭಾರ್ಗವ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಣ ಮಾಡಿರುವ ೧೯೮೭ರ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚ್ರಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ತಾರಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಜೇಡ
ಜೇಡ(ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‍ - ಚೆಲಿಕೇರ್‌ನ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ನಿ χηλή (khēlḗ) 'ಕ್ಲಾವ್, ಚೇಲಾ' ಮತ್ತು κέρας (ಕೆರಾಸ್) 'ಹಾರ್ನ್') ಆತ್ರ್ರಾಪೊಡ ವಿಭಾಗದ ಆರ್ಯಾಕ್ನಿಡ ವರ್ಗದ ಆರನೀಯಿಡ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ (ಸ್ಪೈಡರ್). ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪಡೆದು ಉಸಿರಾಡುವ ಕೆಲಿಸೆರಾಟಾ ಉಪಸಂತತಿಗೆ (ಸಬ್‌ಫೈಲಮ್) ಸೇರಿರುವ ಎಂಟು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ಕಲಿಸರಾಗಳು ವಿಷವನ್ನು ಒಳಹಾಕುವ ವಿಷದ ಹಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುವ ಸಂಧಿಪದಿಗಳು. ಜೇಡಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕದ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಖಂಡಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಸಾಗರ ವಾಸದ ಹೊರತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಮೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆವರಣದಲ್ಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ೨೦೦೮ರ ವೇಳೆಗೆ, ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦,೦೦೦ ಜೇಡ ಜಾತಿಗಳು, ಮತ್ತು ೧೦೯ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಯಾಕ್ನಿಡ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ಗಣಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜೇಗಳ ಗಣವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ದು. ಅಂತೆಯೇ ಇವು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವಂಥವು. ಮುಂದೆ ಹೇಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಇವನ್ನು ಆತ್ರ್ರಾಪೊಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಸದಸ್ಯಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಜೇಡದ ದೇಹ ಪ್ರೋಸೋಮ ಅಥವಾ ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಶೀರೋವಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಒಪಸ್ತೊಸೋಮ ಅಥವಾ ಉದರ ಎಂಬ ಎರಡು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ; ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳು ಕೀಲಿಸೆರೀ ಎಂಬ ಉಪಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೀಲಿಸೆರದಲ್ಲೂ ಮ್ಯಾಂಡಿಬಲ್ ಎಂಬ ಬುಡಭಾಗ ಮತ್ತು ನಖ ಎಂಬ ತುದಿಭಾಗ ಉಂಟು. ವಿಷ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ನಾಲ ಕೀಲಿಸೆರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ; ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಪಿಸ್ತೊಸೋಮ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೋಸೋಮ ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ; ಉಸಿರಾಟ ಪದರಫುಪ್ಫುಸ (ಬುಕ್‍ಲಂಗ್) ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಸನಾಳ (ಟ್ರೇಕಿಯ) ಎರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಗಂಡು ಜೇಡದ ಪ್ಯಾಲ್ಟಿನ ಕೊನೆಯ ಖಂಡ ಶುಕ್ರಾಣು ವಾಹಕ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಜೇಡಗಳ ಇತಿಯಾಸ
ಜೇಡಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಮತ್ತು ಅಖಂಡವಾದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಟು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಜೇಡವೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕೀಟ ಪ್ರೋಟೊಲೈಕೋಸ ಆಂತ್ರಕಾಫಿಲ ಎಂಬುದು ಪೇಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಕಾರ್ಬಾನಿಫೆರಸ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಜೇಡ ಕುಟುಂಬವಾದ ಲೈಕಾಸಿಡೀಯ ಸದಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಇದು ಖಂಡೀಭವನನಾದ ಉದರ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿದಲ್ಲಿರುವುದು. ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ಕಾಲುಗಳು ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ನಿಮ್ನಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಟರ್ಷಿಯರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಕಲೆವು ಜೇಡಗಳ ಫಾಸಿಲುಗಳು ಅಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ-ಸ್ತನಿಗಳಾಗಲಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಲಿ, ಅಷ್ಟೇಕೆ ದ್ವಿಚರಿ ಮತ್ತು ಉರಗಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವತರಿಸುವ ಬಹುಮನ್ನವೇ-ಜೇಡಗಳು ತಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಬಾಹ್ಯಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವಿಧ ಬಗೆಗೆಳ ವಯಸ್ಕ ಜೇಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟು. ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ಜೇಡವೆಂದರೆ ಈಪೈರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಓಗಲ್‍ನಿಯಸ್ ಆಬ್‍ಟೆಕ್ಟಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ (ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ); ಇದರ ಉದ್ದ ಒಂದು ಮಿಲಿ ಮೀಟರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡು ಜೇಡಗಳು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕವು. ಗಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೇಡವೆಂದರೆ ಬ್ರಜಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಲೇಸಿ ಯಾಡೊ ಎಂಬುದು. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 9 ಸೆಮೀ ತೂಕ 93ಗ್ರಾಂ ತೆಪೋಸಿಡೀ ಮತ್ತು ಲೈಫಸ್ಟೈಯಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಜೇಡಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವೇ.
ಜೇಡದ ದೇಹ ರಚನೆ
ಜೇಡದ ದೇಹದ ಮುಂಭಾಗವಾದ ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ರಚನೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ನಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇದನ್ನು ತಲೆ ಮತ್ತು ವಕ್ಷಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಒಂದು ತೋಡು ಇರುವುದುಂಟು. ತಲೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಸ್ ಸೆಫ್ಯಾಲಿಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದರ ಮುಂತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಭಾಗವುಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ 8 ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತಬಗೆಯವಾಗಿರದೆ ಸರಳ ಅಸೆಲೈಗಳಾಗಿರುವುದು ಜೇಡಗಳ ವ್ಯಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸೆಫಲಾನಿನ ತುಟ್ಟತುದಿಗೂ ಮೊದಲ ಜೊತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ಲೈಪಿಯಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಜೇಡಗಳ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಪಿಯಸಿನ ಗಾತ್ರ, ಅಗಲ ಮತ್ತು ಪ್ರವಣತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇತ್ರಭಾಗ ಹಲವಾರು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದುಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಾಲ್ಕನೀರ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ಕಸ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ವಿಚಿತ್ರ ರಚನೆಗಳು ಇಂಥ ಮುಂಚಾಚುಗಳೇ. ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅರೀಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯಗೊಂಡ ಎಂಟು ಉದ್ದಗೆರೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವು ಕಾಲುಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಸೇರುವೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುದುಂಟು.
ತೆಳುವಾದ ಸೊಂಟ ಅಥವಾ ವೃಂತದ ಮೂಲಕ ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸ ಉದರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ವೃಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಬಂಧ, ಉದರ ಬಹಳ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿರುವುದರಿಂದ ವೃಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಲೋದಮ್ ಎಂಬ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಗ್ಯುಲ ಎಂಬ ಕೈಟಿನ್ ಫಲಕಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷೆಣೆಯನ್ನೂ ಬಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ವೃಂತದ ವ್ಯಾಸ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು. ಆದರೂ ಇದರ ಮುಖಾಂತರ ಒಂದು ಅಪಧಮನಿಯೂ ಮುಖ್ಯ ನರಹುರಿಯೂ ಜೀರ್ಣನಾಳದ ಒಂದಂಶವೂ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಉದರ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದನೆಯ ಉರುಳೆಯಂಥ ಚೀಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೆರನ ಖಂಡಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಉದರ ವರ್ಣಮಯವೂ ವಿನ್ಯಾಸಪೂರಿತವೂ ಆಗಿದ್ದು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬೆನ್ನುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕಿರಿಯಗಲದ ಮತ್ತು ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಗುರುತು ಇರುವುದುಂಟು. ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಬಲನೇಯುವ ಜೇಡಗಳ ಉದರದ ಮೇಲೆ ಅಗಲವಾದ ಎಲೆಯಾಕಾರದ ಗುರುತು ಇದೆ. ಈ ಗುರುತಿಗೆ ಪೋಲಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತಗ್ಗುಗಳುಂಟು. ಉದರದ ಆಕಾರದಲ್ಲೂ ಅಸಾಧಾರಣ ವೈವಿಧ್ಯ ಇರುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ರಿಕಾಟಿಲಸ್ ಸ್ಟೆಲಿಗರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಉದರ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಬಾಗಿರುವ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ರಚನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟುಳ್ಳ ನಕ್ಷತ್ರದಾಕಾರದ ಒಂದು ಬುರುಡೆ ಉಂಟು. ಪಾಲ್ಟಿಸ್ ಇಡಿಯೀ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಉದರದ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಉದ್ದವಾದ, ತೆಳುವಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುವಂಥ ಉರುಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಲೆಪ್ಟೊಪಫಾಲ್ಕಸ್ ಸಿಗ್ನಿಫರ್ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಉದರದ ಹಿಂತುದಿ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುವಾದ ರಚನೆಯಾಗಿ ಚಾಚಲ್ಪ್ಟಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉದರವಿರುವ ಜೇಡಗಳಲ್ಲೂ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಪೊರಾನ್ ಸಿಡಿಯ ಟ್ರೈಸ್ಟೈನೋಸ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾನಗಾತ್ರದ 3 ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆಯಾದರೆ ಅರನೀಯಿಸ್ ಪೆಂಟಕ್ಯಾಂತ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 5 ಮುಳ್ಳುಗಳೂ ಮ್ಯುಕ್ರತೀನ ಸೈ ಯಾಣಿಯೊಸ್ಟೈನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮಖುವಾಗಿ ಚಾಚಿರುವಂಥ 8 ಮುಳ್ಳುಗಳೂ ಇವೆ. ಪಿಕ್ನ ಕ್ಯಾಂತ ಟ್ರಿಬ್ಯುಲಸ್ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರಗಳ ಹಲವಾರು ಮುಳ್ಳುಗಳುಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಳ್ಳುಗಳು ಉದ್ದವಾದವೂ ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಬಾರಿದಂಥವೂ ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ತುದಿ ಇಬ್ಬಾಗವಾಗಿದೆ. ಉದರದ ಈ ತೆರನ ಆಕಾರದ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಬೇಡಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ : ಜೇಡಗಳು ವಾಸಮಾಡುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇವು ಹೋಲುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಜೇಡಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಜೇಡಗಳು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಮೆತುಬಾಯಿಯುಳ್ಳ ಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜೇಡಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲಾರದಂತೆ ಇಂಥ ಮುಳ್ಳುಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯೊದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಉದರದ ತಳಭಾಗ ಬೆನ್ನುಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ವೃಂತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗ ಉದರದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೀನಮಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎಪಿಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದಕ್ಕೂ ಉಳಿದ ಭಾಗದಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯ ಎಪಿಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಕ್ ಜಾಡು ಉಂಟು. ಎರಡೂ ಪದರ ಪುಪ್ಪಸಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಪದರಪುಪ್ಪುಸಗಳಿದ್ದರ ಮುಂಭಾಗದ ಎರಡು ಎಪಿಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಎಪಿಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಜಾಡಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನನಾಂಗಗಳ ತೆರಪು ಉಂಟು. ಈ ತೆರಪು ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಂಧ್ರದಂತಿದೆಯಾದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ದೊಡ್ಡ ತೂತಿನಂತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಸುತ್ತ ಕುಳಿಗಳೂ ಚಾಚುಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಬೇತಿಫಾಂಟಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿನ ಈ ಚಾಚುಗಳು ಟೊಳ್ಳಾಗಿಯೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿರುವಂಥವೂ ಆಗಿವೆ. ಮೊಟ್ಟಿಯಿಡುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇವು ಬಳೆಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದರಭಾಗದ ಹಿಂತುದಿಯಲ್ಲಿ 6 ತಂತುಕಗಳು (ಸ್ಪಿನರೆಟ್ಸ್) ಉಂಟು. ಉದರದೊಳೆಗ ಇರುವ ರೇಷ್ಮೆ ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ದ್ರವ ಈ ತಂತುಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಬಂದು, ಜೇಡರಬಲೆಯ ಎಳೆಗಳಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಂತುಕಗಳನ್ನು ಕ್ರಸ್ಟೇಸಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದ್ವಿಶಾಖಿ ಪ್ಲವಪಾದಗಳಿಗೆ (ಬೈರ್ಯಾಮಸ್ ಪ್ಲಿಯೊಪಾಡ್ಸ್) ಸದೃಶ ರಚನೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಗಿಂತುಕಗಳ ಕೊಂಚ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಉಬ್ಬು ಇದೆ. ಇದೇ ಗುದದ್ವಾರದ ಗುಬಟು (ಏನಲ್ ಟ್ಯೂಬರ್ಕಲ್). ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುದದ್ವಾರ ಇದೆ.
ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪಾಂಗಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಕೀಲಿಸೆರೀ, ಒಂದು ಜೊತೆ ಪ್ಯಾಲ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಕಾಲುಗಳು, ಕೀಲಿಸೆರೀ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳು ಬಾಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೀಲಿಸೆರೀಗಳೇ ಜೇಡದ ಆಯುಧಗಳು. ಪ್ರತಿಕೀಲಿಸೆರವೂ 2 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ತುದಿಭಾಗದ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮೊನಚಾದ ನಖ ಉಂಟು. ಮೈಗಲೊಮಾರ್ಫ್ ಗುಂಪಿನ ಜಡಗಳಲ್ಲಿ ನಖಗಳು ತುಂಬ ದೊಡ್ಡವು. ಕೆಲವು ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಸೆರೀಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕವೂ ದುರ್ಬಲವೂ ಆಗಿವೆಯಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವೂ ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದವೂ ಆಗಿವೆ. ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳು ತಲಾ 6 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮರಿಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಸ್ಪರ್ಶೇಂದ್ರಿಯಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳ ತುತ್ತ ತುದಿಯ ಖಂಡ ವೈಥುನಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಖಂಡ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ದವಡೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೇಡಗಳ ವಿವಿಧ ಪರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳ ರಚನೆ ಅತ್ಯುಪ್ರಯುಕ್ತ. ಕಾಲುಗಳು ತಲಾ ಏಳು ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡವೂ ಕೈಟಿನ್ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಉರುಳೆಯಂತಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಂದನೆಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜೊತೆ ಕಾಲುಗಳು ಉಳಿದವಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಉದ್ದ ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿ. ಈ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಜೇಡಗಳ ಕಾಲುಗಳ ಸೂತ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಜೇಡದ ಮೈಮೇಲೆಲ್ಲ (ಕಾಲುಗಳೂ ಸೇರಿ) ಸೀಟೀಗಳೆಂಬ ಕೂದಲುಗಳ ಹೊದಿಕೆಯುಂಟು. ಬಹುಶ: ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಶ್ಸಂವೇದಿಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾಲುಗಳು ಮೇಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸೀಟೀಗಳು ಬಲೆ ನೀಯುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು : ಕಾಲು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲ್ಪಗಳ ಮೇಲಿರುವ ದೃಢವಾದ, ಚೂಪಾದ ಮುಳ್ಳುಗಳಂಥ ಕೂದಲುಗಳು-ಇವು ಶಬ್ದಗ್ರಾಹಿಗಳು ಗದೆಯಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಚಮಚದಾಕಾರದ ಇಲ್ಲವೆ ಕವಲೊಡೆದ ಇಲ್ಲವೆ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಸೀಟೀಗಳು.
ಜೇಡದ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದರಗಳುಂಟು. ಜೇಡಗಳ ಮೈಯಿನ ವರ್ಣಸ್ಪುರಣ. ಅಲ್ಲದೆ 3 ತೆರನ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೂ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು, ಬೂದು ಮತ್ತು ಕಗ್ಗಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮೆಲನಿನ್ ಎಂಬ ವರ್ಣಕ ಕಾರಣ. ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣ, ಗ್ವಾನಿನ್ ಎಂಬುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾರೊಟಿನಾಯಿಡ್ಡುಗಳು ಕಿತ್ತಳೆ, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಮುಂತಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೇಡಗಳು ಸುತ್ತಣ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಉಂಟು. ದೇಹದೊಳಗೆ ಕೆಲವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಗಡುಸಾದ ಚಾಚುಗಳಂತೆ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಚಾಚುಗಳಿಗೆ ಅಪೊಡೀಮಲುಗಳೆಂದು ಹೆಸರು.
ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಎರಡು ನರಗ್ರಂಥಿ ರಾಶಿಗಳೇ ನೆರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಅನ್ನನಾಳದ ಕೆಳಗೂ ಸಣ್ಣದು ಮೇಲೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಮಿದುಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದು ಬರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಸಂಬಂಧದ ನರಗಳನ್ನೂ ಕೀಲಿಸೆರಿಗಳ ನರಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಅನ್ನನಾಳದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಜೀರ್ಣನಾಳ, ಮಧ್ಯಜೀರ್ಣನಾಳ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಜೀರ್ಣನಾಳ ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳುಂಟು. ಅಗ್ರಜೀರ್ಣನಾಳದ ಫ್ಯಾರಿಂಕ್ಸ್ ಭಾಗ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೀರುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗಿದೆಯಾದರೆ ಜಠರ ಆಹಾರವನ್ನು ಮುನ್ನೂಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಜೀರ್ಣನಾಳ 4 ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರ ಸೆಂಟ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಅನೇಕ ವಿನಾಳಗಳು (ಡೈವರ್ಟಿಕ್ಯುಲ) ಉಂಟು. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಜೀರ್ಣನಾಳದ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೈಲೆಂಟ್ರಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಗ್ರಂಥಿಮಯವಾದ ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಯಕೃತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಕೈಲೆಂಟ್ರಾನಿನಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಭಾಗವೆಲ್ಲ ಕರುಳು. ಇದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗುದದ್ವಾರ ಉಂಟು. ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಲ್ಪೀಗಿಯನ್ ನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಫಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಕ್ಸಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳೇ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ನೆಪ್ರೊಸೈಟುಗಳೂ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನುಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಜೇಡಗಳಲ್ಲೂ ವಿಷಗ್ರಂಥಿಗಳುಂಟು. ಕೀಲಿಸೆರೀಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಉದರದೊಳಗೆ ರೇಷ್ಮೆ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಸ್ರಾವಕೋಶಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಜೇಡಗಳ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಭಿನ್ನತೆರನಾಗಿವೆ.
ಜೇಡಗಳ ರಕ್ತ ವರ್ಣರಹಿತ, ಹೃದಯ ಉದ್ದವಾದ ಒಂದು ಸರಳಕೊಳವೆ ಉದರದ ಬೆನ್ನುಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟಿಯಗಳೆಂದ ಸೀಳುಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸೀಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಸಿರಾಟ ಟ್ರೇಕಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಪದರಪುಪ್ಪುಸಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆಡಯುತ್ತದೆ. ಪದರಪುಪ್ಪುಸಗಳು ಆರ್ಯಾಕ್ನಿಡ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುವು. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎರಡು. ಒಂದೊಂದು ಒಂದು ಚೀಲದಂತಿದೆ. ಒಳಗೆ ಎಲೆಗಳಂಥ 15-20 ಸಮಾಂತರ ಬಡುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ತ ಪ್ರವಹಿಸುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಕಿಯಗಳು ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜೇಡಗಳು ಕೀಟಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಜೇಡಗಳು ಭಿನ್ನಲಿಂಗಗಳು
ಗಂಡಿನ ವೃಷಣಗಳೂ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಉದರ ಭಾಗದೊಳಗೆ ನಾಳಸಮೂಹದಂತೆ ಇವೆ. ಶುಕ್ರಾಣುಗಳು ಗಂಡಿನ ಪೆಡಿಪ್ಯಾಲ್ಟ್‍ಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಹೆಣ್ನಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಡಗಳನ್ನು ನಿಷೇಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ನಿಷೇಚಿತ ಅಂಡಗಳು ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಡಕಗೊಂಡು ಇಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಬಲೆಗೊ, ಗಿಡವೊಂದಕ್ಕೊ ಅಂಟಿಸರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಜೇಡೆ ಇತನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಲೆದಾಡಬಹುದು. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಮರಿಗಳು ತಾವು ಓಡಾಡುವಷ್ಟು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಜೇಡಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯದು. ಇವು ಸಂಭೋಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮುನ್ನ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಸಿದ್ದತೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಬಲೆನೇಯುವ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಗಳು ಉದ್ರೇಕದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದಾಗ, ಬಲೆಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ನುಲಿಚತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಉದರದ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಲ್ಪೀಯ ಚಲನೆಗಳ್ನು ಪ್ರರ್ಶಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಅಲೆಮಾರಿ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ (ವ್ಯಾಗಬಂಡ್ ಸ್ಪೈಡರ್) ಈ ವರ್ತನೆ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ದು. ಗಂಡು ಜೇಡಗಳು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳನ್ನೊ ಕಾಲುಗಳನ್ನೊ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡನ್ನೂ) ಆಡಿಸುತ್ತ ವಿಚಿತ್ರ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತ ನರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲಂಥ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು ಇರಬಹುದು. ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ ಹೆಣ್ನಿನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು. ಉದ್ರಿಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯ ಇವು ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸಂಭೋಗದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರತೆರನ ಶಾರೀರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಬಾಹ್ಯಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಜೇಡವನ್ನು ಪರಚೀದಿಸಲು ಗಂಡು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಣಯಾಚರಣೆ ಇದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಹಲವಾರು ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡುವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಂಗಿ ಉಂಟು.
ಜೇಡಗಳ ಅಂಗಗಳು
ಜೇಡಗಳ ಸಂವೇದನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಕಣ್ಣು. ಬಹುಪಾಲು ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ 8 ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ. ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರಬಹುದು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಟೆಟ್ರಬ್ಲೆಮ ಎಂದ ಜೇಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆಯಾದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ನಿವಾಸಿಯಾದ ನಾಪ್ಸ್ ಎಂಬ ಜೇಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ. ಗುಹಾವಾಸಿಯಾದ ಆಂತ್ರೋಬಿಯ ಎಂಬ ಜೇಡದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಿನ್ನಬಗೆಗಳುಂಟು. ಒಂದು ನೇರ ರೀತಿಯದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಿಪಟ ಕೋಶಗಳ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೈಗಳು ಅಕ್ಷಿಪಟಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು `ಪರೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ನೇರ ವಲ್ಲದೆ ರೀತಿಯದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಿಪಟದ ಕೋಶಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸುಗಳು ಮಸೂರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಜೇಡಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಬಲು ಇಷ್ಟ. ಹಳದಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದಲೂ ಇವು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಾಂಗ ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇದು ಬಲು ಮುಖ್ಯ. ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂವೇದಿಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಸಿಟೀಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖರವಾಗಿದೆ. ಬಲೆ ನೇಯುವ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ. ಬಲೆಯ ಯಾವ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಕೊಂಚ ಚಲನೆಯಾದರೂ ಜೇಡ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಗ್ರಹಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಬಲಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಜೇಡಗಳು ಟ್ರೈಕೊಬಾಕ್ರಿಯಗಳೆಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೂದಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಅಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಅಂಗಗಳ ಗಡಸು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತೆರನ ಕೀಚು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೇಡಗಳು ಲೈರಿಫಾರಮ್ ಅಂಗಗಳೆಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಈ ಅಂಗಗಳು ಕಾಲು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ಯಾಲ್ಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ರುಚಿಗ್ರಾಹಿ ರಚನೆಗಳೂ ಉಂಟು.
ಜೇಡಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅನೇಕವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು. ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರದು ಇಲ್ಲವೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಕುಹರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಗಳ ಇಲ್ಲವೆ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದುಂಟು. ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೇಡಗಳೂ ಇವೆ. ವಾಸದ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಜೇಡಗಳು ಬಲು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಕತ್ತಲಿರುವ ಮತ್ತು ನೆರಳಿರುವ ಹಾಗೂ ಆದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಜೇಡರಬಲೆ ಮತ್ತು ನೇಯುವ ವಿಧಾನ
ಜೇಡ ಎಂದ ತತ್‍ಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ಅವುಗಳ ಬಲೆ. ಜೇಡ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದು ನೇಕಾರ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಲೆ ನೇಯುವ ಸ್ವಭಾವದ ಆರಂಭ ಲೈಫಿಸಿಟಿಯೊಮಾರ್ಫಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಜೇಡಗಳು ಸುರಂಗದಂಥ ಬಿಲವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತ ರೇಷ್ಮೆಯ ಮೆತ್ತೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಿಲಕ್ಕೆ ಕೀಲು ಕವಾಟವೊಂದುಂಟು. ಈ ತೆರನ ಬಿಲದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹಂತವೆಂದರೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಜುಗೋಜಾದ ಜೇಡನ ಬಲೆಗಳು. ಇದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕೊಳವೆಯಂಥ ಗೂಡು ಉಂಟು. ಆದರೆ ಇದರ ಅರುಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಳೆಗಳು ತುಂಬ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶವೇ ಈ ರೀತಿ ಬಲೆ ನೇಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಮೂಲಕಾರಣ. ಬಲೆ ನೇಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಹಂತವೆಂದರೆ ಸುಂದರವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಜೇಡಬಲೆಗಳು. ಇಂಥ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾಗಗಳಿವೆ : 1 ಮೂಲರೇಖೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು. 2 ಅರೀಯ ಎಳೆಗಳು. 3 ಅಂಟುಂಟಾದ ಸುರುಳಿ, 4 ಕಚ್ಚುಗಳುಳ್ಳ ವಲಯ, 5 ಗಂಬ. 6 ಬಲೆನೇಯುವುದು ಮೂಲ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಆರಂಭಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ಎಳೆಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಗೆ ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ಎಳೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಳೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ (ತೊಡಕಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ) ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜೋಡಿಕಾಲುಗಳು ಎಳೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.
ಜೇಡರ ಬಗೆಗಳು
ಜೇಡಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯೂ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಆಯಾ ಜೇಡಪ್ರಭೇದದ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಗುಣ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಖಚಿತ ಆಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಣೆಗೆ ರಚನೆಯ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನೇಯುತ್ತವೆ. ನವುರಾದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇವು ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳುಳ್ಳವು ಇವುಗಳಿಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ಎಳೆಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ದೂಳು ಕಸಕಡ್ಡಿ ಮುಂತಾದುವೂ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೇಡಗಳು ಇಂಥ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬಲೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡುವುದು, ದುರಸ್ತು ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವಂಥ ಜೇಡಗಳಾದರೋ ಹಡಗಿನ ಕೂವೆಕಂಬಗಳಿಂದ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಾಯಿಪಟಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟಿನ ಹೂಗಳಿಮದ ಹರಡಿಬಿದ್ದಿರುವ ಹಾಳೆ ರೀತಿಯ ಬಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಜೇಡಗಳು ಸರ್ಕಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಜಿಗಿಬಲೆಗಳಂಥ (ಟ್ರ್ಯಾಂಪಲೀನ್) ಬಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು ಗುಮ್ಮಟ, ಆಲಿಕೆ, ಕೊಳವೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸಂಚಿಗಳಂಥ ಬಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬಲೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಗೆಯವೆಂದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಮಪಾತಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬಲೆಗಳು (ಆರ್ಬ್ ವೆಬ್ಸ್). ಇಂಥ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಎಳೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಸ 0.03 µ ಯಿಂದ 0.1 µ ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಸಬಾಗಬಹುದು. ಈ ತೆರನ ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬರುವಂಥ ದೃಢವಾದ ಎಳೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಢವಾದ ಎಳೆಗೆ ಕರ್ಷಣಸೂತ್ರ (ಡ್ರ್ಯಾಗ್‍ಲೈನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಜೇಡ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕೆ ಓಡಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ ಇದು ರಚಿತವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಜೇಡ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರೆಂಬೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದ ಇಳಿಯ ಬೇಕೇನಿಸಿದಾಗ ಈ ಕರ್ಷಣಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತ ಹೋಗುತದೆ. ಬೇಕೆನಿಸಿದಾಗ ಅಥವ ಸಮೀಪದಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎನಿಸಿದಾಗ ಕರ್ಷಣಸೂತ್ರದ ಗುಂಟ ಜೇಡ ಮೇಲಕ್ಕೇರಬಲ್ಲದು. ಮೊದಲು ಪರಸ್ಪರ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ಷಣಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಅಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳ, ಝರಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಗುವಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜೇಡ ತನ್ನ ಉದರಭಾಗವನ್ನು ಕೊಂಚ ಮೇಲೆತ್ತಿ ರೇಷ್ಮೆಯ ಎಳೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊರಸೂಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲಕ ಈ ಎಳೆ ದೂರ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟು ಯಾವುದಾದರೂ ಟೊಂಗೆಗೋ ಎಲೆಗೋ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಗ ಜೇಡ ಹೂಸೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಎಳೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಜಗ್ಗಿಸಿ ಎಳೆದು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ತೆಳುವಾದ ಈ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಓಡಾಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರ್ಷಣಸೂತ್ರವನ್ನು ಹೊಸೆದು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
ಹೀಗೆ ಒಂದು ಅಸ್ತಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಬಲೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಹಾಯುವಂತೆ ಒಂದು ಎಳೆಯನ್ನು ಹೊಸೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತ್ರಜ್ಯರೇಖೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತ್ರಿಜ್ಯರೇಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಮೇಲೆ ಬಲೆಯ ಗುಂಬಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ತ್ರಿಜ್ಯ ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಸೆಯುವುದು ಇದರ ವಾಡಿಕೆ. ಹೀಗೆ 25 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರೀಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಸೆದನಂತರ ಈ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವಂತೆ ಒಂದು ಆಸರೆ ಸುರುಳಿಯನ್ನು (ಗೈಸ್ಪೈರಲ್) ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಅಂಟಂಟಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಭಿಗಾಮಿಯಾಗಿ ಹೊಸೆಯುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರೀಯ ಎಳೆಗೆ ಈ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸುವ ಮುನ್ನ ತನ್ನ ಹಿಂಗಾಲೊಂದರಿಂದ ಒಂದು ಸಲ ಜೀಕು ಹೊಡದು ಜಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅರೀಯ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನೆಗೆ ಕೊಂಚ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ (ತೊನೆತವಿರುತ್ತದೆ). ಈ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೀಟೆವೊಂದು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಪುಟನೆಗೆದು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದಂಥೆ ಇತರ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಂಟಂಟಾದ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಆಸರೆ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಗುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿರುವ ಎಳೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲೆ ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಒಪ್ಪಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಅರೀಯ ಎಳೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಅದರ ಮೂಲಕ ನಡೆದು ಬಲೆಯಿಂದ ಆಚೆ ಬಂದು ಕೊಂಚ ದೂರದಲ್ಲಿ ಜೇಡ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಎಳೆಯೇ ಜಾಡು ಎಳೆ (ಗೈಡ್ ಲೈನ್). ಬಲೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೀಟ ಬಂದರೆ ಈ ಜಾಡು ಎಳೆ ಅಲುಗಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಜೇಡ ಕೀಟದ ಮೇಲೆ ಬಂದೆರಗಿ ಅದರ ಸುತ್ತ ಅನೇಕ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬಿಗಿದು ಅದನ್ನು ತಿನ್ನಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಜೇಡಗಳು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಒಂದೊಂದು ಹೊಸ ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯುತ್ತವಾದರೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಬಲೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 20-30 ಮಿನಿಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಬಲ್ಲವು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆ ಜೇಡಗಳಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದ ಚಾತುರ್ಯವಲ್ಲ ಇದೊಂದು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಮರಿಜೇಡಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದೊಡ್ಡ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಮರಿ ಜೇಡವನ್ನು ಅದರ ತಾರುಣ್ಯದ ವರೆಗೂ ಏಕಾಂತಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಳೆಯನ್ನೂ ಅದು ನೂಲದಂತೆ ಮಡಿ ಇರಿಸಿ, ಅನಂತರ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಆ ಜೇಡ ಪ್ರಥಮ ಯತ್ನದಲ್ಲೇ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಷ್ಯನ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶಗಳೂ ಉಂಟು. ಬಲೆ ನೇಯುವ ಲಭ್ಯವಿರುವ ರೇಷ್ಮೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ಬಲೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಜೇಡ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುವಾಗ ಬಲೆಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೆಳುವಾಗಿ ರಚಿಸುತ್ತದೆ ; ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮಾಥ್ರ್ಯವುಳ್ಳ ಫೈಸೊಸ್ಟಿಗ್ಮೈನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಜೇಡಗಳಿಗೆ ಉಣಿಸಿದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನೇಯುವುವು. ಅಂತೆಯೇ ಜೇಡಗಳು ಭಾರವಾಗಿದ್ದರೆ ಬಲೆಗಳೂ ದೃಡವಾಗಿ ಗಡುಸಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಗುರವಾದ ಜೇಡವೊಂದಕ್ಕೆ ಸೀಸದ ಸಣ್ಣ ತುಂಡನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೆ ಅದು ಭಾರವಾದ ಎಳೆಯ ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಬಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತದ ರೇಷ್ಮೆ ಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾರದೆ ಬಲೆಯ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಲೆ ನೇಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಜೇಡದ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸುಸಂಘಟಿತ ಹಾಗೂ ಸುಗಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆತಂಕವುಂಟಾದರೂ ಅದರಿಂದ ಬಲೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೇಡಗಳ ಮುಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿದರೆ ಅಂಥ ಜೇಡಗಳು ರಚಿಸುವ ಬಲೆಗಳ ಆಕಾರ ಕಾಲು ತೆಗೆದುಹಾಕದಿರುವ ಜೇಡಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಬಲೆಗಳ ಆಕಾರದಂತೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ಆ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ತ್ರಿಜ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಲ ಸುರುಳಿಗಳ ಕೋನಗಳು ಅನಿಯತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಆ ರೀತಿಯ ಕೋನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮುಮಗಾಲು ಆವಶ್ಯಕವೆಂದು ಬಗೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲೇಸರ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜೇಡಗಳ ಸೆಫೆಲೊತೋರ್ಯಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಬಲೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆಸ್ಕಲೀನ್ ಮತ್ತು ಪೆಂಟೊಬಾರ್ಬಿಟಾಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ ಜೇಡಗಳ ಪ್ರೇರಕ ನಡವೆಳಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗುವುವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೇಡಗಳು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಅನಿಯತ ಆಕಾರದ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುವು. ಕ್ಲೋರ್ ಪ್ರೋಮಜೀನ್ ಆಥವಾ ಸೈಲೋಸೈಬಿನ್ ಎಂಬವುಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಜೇಡಗಳು ಬಲೆ ನೇಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕೊಂಚಕಾಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಲೆಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ನೆಲೆಗಳಾದ ಮರಗಿಡಗಳು, ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳು ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸವುವಾದರೂ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಜಲವಾಸಿ ಜೇಡಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುವ ಆರ್ಗೊನೀಟ ಅಕ್ವಾಟಿಕ) ನೀರಿನೊಳಗೇ ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಮೀನುಮರಿಗಳನ್ನು ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಜೇಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀರಪಾತಳಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತವಾದರೂ ಬಲೆಗೆ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿಗುಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಳುಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರಿನೊಳಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಇವು ಉಸಿರಾಡಬಲ್ಲವು.
ಜೇಡಬಲೆಯ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳ ರೇಷ್ಮೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಧೃಡವಾದುದೂ ಹಗುರವಾದುದೂ ನಾಜೂಕಾದುದೂ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆಯಾದರೂ ಅವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜೇಡಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಅಪಾರ ವೆಚ್ಚ. ಮಡಗಾಸ್ಕರಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೇಡಗಳನ್ನು (ನೆಫೈಲ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ) ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಆಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಖರ್ಚಿನಿಂದಾಗಿ ಈ ಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಜೇಡಬಲೆಯ ರೇಷ್ಮೆಯನ್ನು ದೃಗ್ಯಂತ್ರ ಸಲಕರಣೆಗಳ ರೇಖಾ ಫಲಕಗಳ (ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೇಡಬಲೆಗೆ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ತ್ವವೂ ಉಂಟು. ಗಾಯ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟುಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ ಆಫ್ರಿಕದ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಾಯಗಳು ಬೇಗ ವಾಸಿಯಾಗುವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಜೇಡಗಳ ವಿಷ
ಜೇಡಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅವು ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿರುವುದು. ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವೆಲ್ಲ ವಿಷಯುಕ್ತವಾದುವು. ಆದರೂ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಜೇಡಗಳು ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ವಿಷವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುವು. ಇಂಥ ಜೇಡಗಳ ವಿಷ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವನ್ನು ತರಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲ್ಯಾಟ್ರೊಡೆಕ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಟನ್ಸ್ (ಕರಿಜೇಡ) ಎಂಬುದರ ಕಡಿತ ಮಾನವನಿಗೆ ಮಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜೇಡಗಳ ಕಡಿತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಆರ್ಯಾಕ್ನಿಡಿಸಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವಿಷದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಮಂಡಲ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಟರ್ಯಾಂಟಲ ಜೇಡಗಳ ವಿಷ ಮಂಪರ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸಲ ಪುಪ್ಪಸ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಪಾಶ್ರ್ವವಾಯುವನ್ನೂ ತರುವುದು. ಲ್ಯಾಟ್ರೊಡೆಕ್ಟಸಿನ ವಿಷ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಾದರೂ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಬಿಗುವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಉದರದ ಸೆಡೆತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ, ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ, ಬೆವರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಪಿತ್ರೋದ್ರೇಕ ಊದುವಿಕೆ ಬಿಳಿರಕ್ತಕಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ತೆರನ ಜೇಡಗಳ ನಂಜಿನಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಕೊಳಯುವುದುಂಟು. ಲೈಕೋಸ ರ್ಯಾಪ್ಟೋರಿಯ ಜೇಡದ ವಿಷದಿಂದ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲ ಕ್ಷಾರೀಯ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಥರಿನಲ್ಲಾಗಲಿ, ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಕರಗದು. ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷವೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಕಣಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೋಟೀನು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಗುಣವುಳ್ಳ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ. ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಎಪೈರಾಲೈಸಿನ್, ಆರ್ಯಾಕ್ನೊಟಾಕ್ಸಿನ್, ಆರ್ಯಾಕ್ನೊಲೈಸಿನ್ ಮತ್ತು ಎಪೈರಾಟಾಕ್ಸಿನ್.
ಜೇಡಗಳ ಉಪಗಣಗಳು
ಜೇಡಗಳ ಗುಂಪಾದ ಆರನೀಯಿಡವನ್ನು ಕೀಲಿಸೆರೀಗಳ ಸಂರಚನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್ತೊನ್ಯಾತ (ಏವಿಕ್ಯುಲರಾಯ್ಡಿಯ) ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಬಿಡೊನ್ಯಾತ (ಆರ್ಜಿಯೊಪಾಯ್ಡಿಯ) ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪಗಣಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದವು. ಇವು ದೊಡ್ಡ ದೇಹದವು ಮತ್ತು ಧೃಡವಾದ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳವು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿಲ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುವ ಜೇಡಗಳು, ಟರ್ಯಾಂಟಲಗಳು, ಆಲಿಕೆ ಬಲೆಯ ಟರ್ಯಾಂಟಲಗಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಕುಟುಂಬಗಳುಂಟು. ಲ್ಯಾಬಿಡೊನ್ಯಾತ ಉಪಗಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಬೆಲೇಟೀ ಮತ್ತು ಈಕ್ರೆಐ ಬೆಲೇಟೀ ಎಂಬ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳ ಸ್ಪಿನರೆಟ್ಟುಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಬೆಲಿಮ್ ಎಂಬ ಅಂಗವೂ ಹಿಂಗಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲಮೈಸ್ಟ್ರಮ್ ಎಂಬ ಬಿರುಗೂದಲುಗಳು ಉಂಟು. ಕ್ಯಾಲಮ್ಯಸ್ಟ್ರಮ್ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಜೇಡಗಳು ರಿಬ್ಬನ್ನಿನಂಥ ರೇಷ್ಮೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ.
ಈಕ್ರೈಬೆಲೆಟೀ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೇಡಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಬೆಲಮ್ ಆಗಲೀ ಕ್ಯಾಲಮೈಸ್ಟ್ರಮ್ ಆಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಜೇಡಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದವು. ಜಿಗಿ ಜೇಡಗಳು, ಅಲೆಮಾರಿ ಜೇಡಗಳು, ಬೇಟೆಗಾರ ಜೇಡಗಳು, ಉದ್ದಕಾಲಿಕ ಜೇಡಗಳು, ಅಲೆಮಾರಿ ಜೇಡಗಳು, ಏಡಿ ಜೇಡಗಳು, ಆಲಿಕೆ ಬೆಲಯ ಜೇಡಗಳು, ಮೀನುಗಾರ ಜೇಡಗಳು, ತೋಳ ಜೇಡಗಳು, ಕುಬ್ಜ ಜೇಡಗಳು ಮುಂತಾದವು ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಜಿಗಿ ಜೇಡಗಳು ಸಾಲ್ಟಿಸಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯಗಳೆಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವು ಬಲುಸಾಮಾನ್ಯ. ಇವು ಬಲೆ ನೇಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತವೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆದಟ್ಟವಾದ ಕೂದಲುಗಳುಂಟು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇವು ಕಲ್ಲು, ಕಸಕಡ್ಡಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದು ಎರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ಅವು ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆರಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಸಂಧಿಪದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಜೇಡಗಳು
ಸೀಟಿ
thumb|177x177px
ಸೀಟಿಯು ಅನಿಲದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉಪಕರಣ. ಇದನ್ನು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಊದಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ಒತ್ತಡ, ಆವಿ ಅಥವಾ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಸೀಟಿಗಳು ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಜಾರು ಸೀತಿ ಅಥವಾ ನಾಸಿಕ ಕೊಳಲಿನ ಬಗೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಬಹುನಳಿಕೆಯ ಆರ್ಗನ್‍ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. thumb|178x178px ಸೀಟಿಗಳು ಮುಂಚಿನ ಮಾನವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬುರುಡೆ ಅಥವಾ ರೆಂಬೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಅದರಿಂದ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕಾಲದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸೀಟಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಇಂದಿನ ದಿನದ ಗಾಳಿವಾದ್ಯಗಳು ಈ ಮುಂಚಿನ ಸೀಟಿಗಳ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಏಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇತರ ರೂಪಗಳ ಸೀಟಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೀಟಿಯ ಒಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದು ಅಪ್ಪಟ, ಅಥವಾ ಬಹುತೇಕ ಅಪ್ಪಟ ಸ್ವರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ
thumb|ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಬಾಗಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲವು (Cellular Network)ಒಂದು ತಂತು ರಹಿತ ಜಾಲವಾಗಿದ್ದು ಕೂಶ(cell) ಎಂದು ಕರಯಲ್ಪದಡುವ ಜಾಗಗಲಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕೂಶವು ಒಂದು ಸ್ಟಿರ ಬೇಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್‌' ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕೊಶವು ಪಕ್ಕದ ಕೊಶಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
Concept
thumb|400px| ೪ ತರಂಗಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ
Mobile phone network
thumb|300px|GSM ಜಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ  ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಯು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಒಯ್ಯುವಂತಹ ದೂರವಾಣಿ ಅಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ರೇಡಿಯೂ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ನಿಂದ ಬೇಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಗೆ ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಗೆ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
External links
ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಹುಲಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಬೆಳಗಾವಿ ಪರಿಸರ ದೃಶ್ಯಕಲೆ
ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದ ವಡಗಾವಿ ಹಿಂದಿನ ಮಾದವಪುರ. ಇಲ್ಲಿ ದೊರತ ಶಾಸನ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧-೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ತಂಭ ಶಾಸನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಚಿನ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಜೀವನ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು. ಹಳೆ ಬೀಡು ಬೇಲೂರು ನೆನಪಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಕರ್ಷಕ ಶಿಲ್ಪವೈಭವ ಇಲ್ಲಿ ಮಡುಗತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ ಒಳ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ದನಯ ಹಜಾರ ೮ ಕಂಬಹಳು ಕೆತ್ತನೆಯ ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿವೆ. ಕೆಲ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರ ಹೆಸರಿದೆ. ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಬರಹಗಳು ಇವೆ. ೩ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ವಿಷುವಿನ ಸುಂದರ ವಿಹ್ರಹಗಳು ಇವೆ.
ದೀವಗಾಂವ ಹತ್ತಿಕೊಂಡೇ ದೀಗುಲಹಳ್ಳಿ ಇದೆ. ಇದೊಂದು ಸಾಮನ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೆನಿಸಿದರು ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆ ಆಕರ್ಶಕ ಹಾಗು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತದು. ಒಳಾಂಗಣ ಕಂಭಗಳು ಹಲವು ನಕ್ಶೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣದಲಿ ಕಂಭಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ದೀವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳಿದೆ.ದೀಗಿಲದ ಮೆಲ್ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕೈಗಳ ರಾಕ್ಶಸಮರ್ದನದ ನಟರಾಜ ವಿಗ್ರಹ ಅಪೂರ್ವ ಕಲಾಕ್ರುತಿಯಾಗಿದೆ. ದೀಗುಲದ ಎದುರಿನ ಸುಂದರ ಕೊಳವು ಪರಿಸರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಇಂದಿನ ವಡಗಾವ ಮೊದಲಿನ ಮಾದವಪುರದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನ ಕಾಲದ ರುಂಡ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಬುದ್ದನ ಮುಕಖವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಡಾ.ಅ ಸುಂದರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತರೆ. ಸುಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ರೋಪದ ಟೊಲೂ ಬೊಂಬೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಲೀಪನೆ ಇದ್ದಂತಿದೆ. ತಲೆಗೂದಲು ಗುಂಗುರು ರೇಖೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೂದಲಿನ ಒಪ್ಪಾದ ರೀತಿ, ಕಣ್ಣು ಕಿರಿದಾದ ಹಣೆ, ಕಣ್ಮಣಿಯ ರೀಕೆಗಳು ದಪ್ಪನೆ ತಿಟಿ,ದುಡು ಗಲ್ಲ, ಉದ್ದನೆಯ ಚಪ್ಪಟಯಂತಿರುವ ಕಿವಿಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಪರೋಪ ಶೈಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಕೋಟೆಗಳು ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದುದ್ದು. ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಅಂದಾಜು ಒಂದು ಮೈಲಿ ೫ ಪರ್ಲಾಂಗು. ಇದರ ರಚನೆ ವ್ಯೋಹ ರೋಪದಲ್ಲಿದೆ. ಆದಿ ಕದಮ್ಬರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆದಿಲ್ಶಾಹಿಗಳ ತನಕ ವಿನ್ಯಾಸದ ರೋಪ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೀಕ ರಾಜ ಮನೆತನಗಳು ಬದುಕಿ ಹೋದವು. ಕನ್ನಡ ರಾಜ ಮನೆತನ, ಬನವಾಸಿ ಕದ್ಂಬ, ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಶ್ಟ್ರ ಕೋಟರು ಈ ಕೋಟೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರಟ್ಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಪೋರ್ಣ ಜೀರ್ಣೊದ್ದಾರ ಕಂಡಿತು. ಆ ಬಳಿಕದಲ್ಲಿ ಅಸದ ಕಾನನು ವಿಶಿಶ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದನು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಶಾಸನದ ಉಲ್ಲೆಕದಂತೆ ಕೋಟೆಯ ವಾಸ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಲಾಂಕ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾಕೂಬ ಆಲಿಕಾನನ ಕೊಡುಹೆ ಇದೆ.
ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಶಕರೆಂದಾಗ ತಟ್ಟನೆ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೆನಪಾಗುವ ಹೆಸರು ಜಿ.ಸ್ ದಂದಾವತಿ ಮಟ ಗುರುಗಳದ್ದು. ಮುಂಬಯಿನ ನೋತನ ಕಲಾಮಂದಿರ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಶ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಶೈಕ್ಶೆಣಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೋಗವಾದದ್ದು. ದಂಡಾವತಿ ಮಟ ಗುರುಗಳು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು ಎಂದು ಹೀಳಿ ಕೊಳೂವುದೇ ನಮಗೆ ಒಂದು ಗೌರವ. ಅಬಿಮಾನ ಸ್ವಂತ ಕಲೆಗಿಂತ ಶಿಕ್ಶ್ಣಕ್ಕ್ರೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದವರು. ಕನ್ನಡ ವಿದಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ವಿದಗಳಿಂದ ನೆರವು ನೀಡಿದವರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೋರ್ವದಿಂದ ನಂತರ ತನಕದ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಶಣದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಸ್ರೇಶ್ಟ ಕಲಾಗುರುಗಳಾಗಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಗೌರವದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು.
ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆ
ಈ ಕ್ರುತಿ ಅಂತರ ಸ್ತೀಯ ಅಧಯನ ಕುರಿತಾದದ್ದು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂದಗಳು ಮಾನವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾದ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಶ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಈಎ ಕ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿವರವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಓದುಗನಿಗ್ರ್ ಕಲೆಯ ಕುರಿತು ಅರಿವಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪಾಚಿಮಾತ್ಯ ದೀಶಗಳಲ್ಲಿಯ ಈ ಸಂಗಳ ಪರಿಚಯ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ ಕಲೆಯ ಮೀಲೆ ಆದಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಾಲ್ ಸ್ಕೋಲ್ ಅಫ್ ಆರ್ಟ್ ತಂತ್ರ ಕಲೆಮಿನಿಚರ್ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಸರ ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪಾಶಿಮಾತ್ಯ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಕಲಾ ಚಿಂತಕರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿ ಪ್ರೇಕ್ಶ ದಲ್ಲಿ ಲೇಕಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ಪರಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂದರ್ಭ ಸೋಚಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪೋರಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಓದುಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಲಿತ ಕಲಾ ಮಂದಿರ, ಚಿಕ್ಕೋಡಿ
೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಯ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಮಂದಿರ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾದನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಶದ ಅವದಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಆದ್ದನ್ ಅವರ ಸುನೀಲ ಮಟದ ಜಗದೀಶ್ ಗಸ್ತಿ ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರನ್ನು ಈ ಕಲಾ ಶಾಲೆ ನಾಡಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಸುನೀಲ ಮಟದ ವಾಸ್ತವ ನೆಲೆಯ ಕಲಾವಿದ ರಾಗಿ ದಿಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಲಾ ಕ್ರುತಿಗಳು ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರರ ಮನೆ ಸೇರಿವೆ. ಇವರಂತೆ ಜಗದೇಶ್ ಗಸ್ತಿ ದಯಾನಂದ ಹಿರೇಮಟ್ ರು ಚಿತ್ರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿಯ ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆಧಾರ
ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 'ಬಣ್ಣ- ನನ್ನ ಕಣ್ಣೊಳಗೆ' ಎಂಬ ಡಿ.ಎಸ್.ಚೌಗಲೆ ಯವರು ಬರೆದಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಕಟ್ಟುಸಿರು
ಕಟ್ಟುಸಿರು (ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪದ  dyspnoea ) ಅಥವಾ (ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ  (ಎಸ್‌ಒಬಿ), ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಪಡುವುದು ) ,ಎಂದರೆ ಏದುಸಿರು ಬಿಡುವುದು ದರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದರೆ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೮೫%ರಷ್ಟು ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು :ಅಸ್ತಮಾ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ, ಹೃದಯ ನಾಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಕೊರತೆ(ಹೃದಯದ ಇಸ್ಚೆಮಿಯ), ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾರ್ಗದ ತೊಂದರೆ, ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನ, ಬಲವಾಗಿ ಪುಪ್ಪುಸಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ರೋಗ , ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಆಗಿರಹುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ತೀವ್ರವಾವಾಗಿ ಎದುಸಿರು ಬಿಡುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು ಒಂದು ನಿಮಿಷದಿಂದ ತಾಸಿನವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಎದುಸಿರು ಬಿಡುವ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ವಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುಗೆ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳುವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.
ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನ
ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನ ಪದೇ ಪದೇ ಎಸ್‌ಒಬಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಕಟ್ಟುಸಿನ ಉಲ್ಬಣ ದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ೧-೨% ರಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ೧೦%ರಷ್ಟು ೬೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು: ಡಯೇಟ್ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಹೃದಯ ನಾಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಕೊರತೆ(ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಇಸ್ಚೆಮಿಯ), ಹೃದಯದ ಲಯ ತಪ್ಪುವುದು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ವೈಫಲ್ಯ, ಪುಪ್ಪುಸ ರೋಧಕವಸ್ತು, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳು. ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ರಕ್ತಸಂಚಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಲಾಸುತ್ತದೆ.
ತೀವ್ರ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಪುಪ್ಪುಸ ಕಾಯಿಲೆ
ತೀವ್ರ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಪುಪ್ಪುಸ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವ ಜನರು (COPD), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಂಪಿಸೆಮಾ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ಶ್ವಾಸನಾಳ ಕಾಯಿಲೆ, ಪದೆಪದೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಕಫ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣವಾದಾಗ ಏದುಸಿರು ಮತ್ತು ಉಗುಳಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಒಪಿಡಿಯು ಎದೆಯೊಳಗೆ ಅಸಜವಾಗಿ ಗಾಳಿತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ರೋಗ ಉಲ್ಬಣವಾದಾಗ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಕೊಲಿನೆರ್ಜಿಕ್, ಬೀಟಾ೨-ಅಡ್ರೀನೊಸೆಪ್ಟರ್ ಎಗೊನಿಸ್ಟ್ಸ್, ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೃತಕ ಶ್ವಾಸಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ  ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ತಮಾ
ಅಸ್ತಮ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗೆ ಅಪಾಯಕರ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಖಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಆಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಸ್ತಮಾದ ಇತರೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು: ಏದುಸಿರು ಬಿಡುವುದು, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಗಿತ, ಮತ್ತು ಒಣಕೆಮ್ಮು. ಬೀಟಾ೨-ಅಡ್ರೀನೊಸೆಪ್ಟರ್ ಎಗೊನಿಸ್ಟ್ಸ್ (ಸಬ್ಯುಟಮೋಲ್) ಒಳತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೆಗೆದುಕೋಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಜ್ವರ, ಕೆಮ್ಮು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು,ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವದ ನೋವು. ಉಚ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ತಡೆ ಇರುವುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ದೃಡಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತದ ಭೇದ ತೋರಿಸಲು ಎದೆಯ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧ(ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌)
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧವು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ. ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಎದೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವದ ನೋವು,ಕೆಮ್ಮು, ಕೆಮ್ಮಿದಾಗ ರಕ್ತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಜ್ವರ. ಅಪಾಯಕರ ಅಂಶಗಳು: ನರಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ರಕ್ತ-ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದು, ಇತ್ತಿಚೇಗೆ ನಡೆದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಅರ್ಬುದ, ಮತ್ತು  ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನರಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ರಕ್ತ-ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಇರುವ ತೊಂದರೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾವು ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ರೋಗನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಹೆಪ್ಪುರೋಧಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರೋಗ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೆಮೊರಿಸೆಪ್ಟರ್s, ಮೆಕಾನೊರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಮತ್ತು ಲಂಗ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾದಿಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ಶರೀರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿಮೊರಿಸೆಪ್ಟರ್ಸ್, ಮೆಕಾನೊರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕೋಶಗಳು.
ಒಳಹೋಗುವ ಸಂಕೇತಗಳು, ಬಹಿರ್ವಾಹಿ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕ್ರಿಯೆ, ಈ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು ಕಟ್ಟುಸಿರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಳಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿನ "ಸಾಮರಸ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸಂವೇದನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ವಾತಾಯನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಒಳಹೋಗುವ ಸಂಕೇತ) ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದಾಗ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಉಸಿರಾಟ (ಬಹಿರ್ವಾಹಿ ಸಂಕೇತ) ದೊರೆಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಟ್ಟುಸಿರು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಂತರ್ವಾಹಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಮೆದುಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ನರಕೋಶ ಸಂವೇದನೆಗಳು. ಅಂತರ್ವಾಹಿ ನರಕೋಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲಗಳಾದ ಶೀರ್ಷ ಧಮನಿಗಳು, ಕೆಲವು ನರತಂತುಗಳ ಮಯಲಿನ್ ಪದರು, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು, ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಕವಾಟದಿಂದ ಕಟ್ಟುಸಿರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಂಟಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶೀರ್ಷ ಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಮೊರಿಸೆಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನರತಂತುಗಳ ಮಯಲಿನ್ ಪದರು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ O೨, CO೨ ಮತ್ತು H+ ಗಾಳಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಂತೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಜಕ್ಸ್ಟಾಕ್ಯಾಪಿಲರಿ(J) ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌‍ಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂವೇದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿಯ ಕೋಶಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಸಂವೇಧನೆಯನ್ನು ಕಳ್ಸುಹಿಸುತ್ತವೆ. ಎದೆ ಕವಾಟದಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯು ಸ್ಪಿಂಡಲ್‌ಗಳ ಸಂಕೇತಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ,ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಸಿರಾಟವು ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯಾಪ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಹೃದಯದ ಎಡಭಾಗದ ಸ್ಥಂಭನವು ಆಂತರಿಕ ಎಡೆಮಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಅಸ್ತಮ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸುಸ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಈ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟುಸಿರಿನ ಅನುಭವ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಬಹಿರ್ವಾಹಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಮೋಟರ್ ನರಕೋಶ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ನಾಯುಗಳಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ಸ್ನಾಯು ಎಂದರೆ ವಪೆ. ಉಸಿರಾಟದ ಇತರೆ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ  ಇಂಟರ್‌ಕೊಸ್ಟಲ್ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು, ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಗಾಳಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತರ್ವಾಹಿ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಫುಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಮೆದುಳು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಿರ್ವಾಹಿ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಡಿಸ್ಪ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಕಟ್ಟುಸಿರು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಮಾನಸಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಕೂಡಾ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕಟ್ಟುಸಿರಿನ ರೀತಿಯದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆ
ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಿಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡುವಾಗ ಗಾಳಿದಾರಿ, ಉಸಿರಾಟ,ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳು: ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಹೈಪೋಕ್ಸೆಮಿಯಾ, ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆ, ಬದಲಾದ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಡಿಸ್‌‌ರಿದ್ಮಿಯಾ, ಸ್ಟ್ರೈಡೊರ್, ಇಂಟರ್‌ಕೊಸ್ಟಲ್ ಇನ್‌ಡ್ರಾವಿಂಗ್, ಸೈನೊಸಿಸ್,ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಶಬ್ದ ಕೇಳದಿರುವುದು.
ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತು ಎಂಬಂತಹ ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಬಾರ್ಗ್ ಸ್ಕ್ಲೇಲ್) ಎಂಆರ್‌ಸಿ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಾಪನ - ಕಟ್ಟುಸಿರು ಹೆಚ್ಚಾದ ಸಂದರ್ಭದ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಟ್ಟುಸಿರನ್ನು ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯಕಗಳು. ಡಿ-ಡೈಮರ್ ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರದು ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಕೆಳಹಂತದ ಮೆದುಳಿನ ನ್ಯಾಟ್ರಿಯುರೇಟಿಕ್ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಇದು ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪರಿಧಮನಿಯ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧ ಕಾಯಿಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಚಿತ್ರಣ
ಎದೆಯೊಳಗೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಪುಪ್ಪುಸ ಅಡಿಮಾ, ಅಥವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ. ಆಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೃದಯದ ಕ್ಷ-ಕಿರಣವು ಸಹಾಯಕ. , ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಕಂಪ್ಯುಟೇಡ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ರೇಡಿಯೋಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್(ರೇಡಿಯೋ ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ)ಪಡೆದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಧಮನಿಬಂಧ  ಚಿತ್ರಣದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಯಾವುದೋ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉಪಶಮನಕಾರಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರದು. ಆಮ್ಲಜಲಕದ ಕೊರತೆಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕ ಆರ್ದ್ರೀಕರಣವಾಗಿದ್ದರೇ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಿದಿಲ್ಲ.
ಉಪಶಮನಕಾರಕ
ಅರ್ಬುದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದಾಗ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಉಸರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗವಾಗಿತ್ತದೆ. ಮಿಡಾಜೋಲಮ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕಾರಣ, ನೆಬ್ಯೂಲಿಕರಣಗೊಂಡ ಒಪಿಯೋಡ್ಸ್‌, ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣ ಅಥವಾ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿರುವ-ವರ್ತನಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಸೋಂಕು ಶಾಸ್ತ್ರ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾರಿ ೩.೫%ರಷ್ಟು ಜನರು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೧%ರಷ್ಟು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ೧೩%ರಷ್ಟು ವರ್ಷದೊಳಗಡೆಯೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ೨೭%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕಟ್ಟುಸಿರು ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು ೭೫%ರಷ್ಟು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಗಳು ಇದರ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯು ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘತಕದ ಉಪಶಮನಕಾರಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಉಸಿರಾಟ ವರ್ಗ:ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಮಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನ ವರ್ಗ:ಪರಿಚಲನೆ ಹಾಗು ಉಸಿರಾಟದ ವಿಧಾನಗಳು ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು
ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಪೂಜಾ ಮಹಿಮೆ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Sharada_altar.jpg/297px-Sharada_altar.jpg|thumb|297x297px| ಶಾರದ, [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ|ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]] ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ನೃತ್ಯ, ಸಿಂಹ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಡಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಗರವನ್ನು ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/City_Center_Premises_Mangalore.jpg/304px-City_Center_Premises_Mangalore.jpg|thumb|304x304px| ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಎಸ್.ರಾವ್ ರಸ್ತೆ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Shiva_Statue%2C_Kudroli.JPG/303px-Shiva_Statue%2C_Kudroli.JPG|thumb|303x303px| ಗಂಗಾವತರಣ, ಕುದ್ರೋಳಿ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಹುತೇಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಚಿತ್ರವು ಅದ್ಭುತವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವು ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಿವರಾತ್ರಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬಗಳು. ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಬಿ.ಆರ್.ಕರ್ಕೇರ ಅವರು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಪಿಲಿನಲಿಕೆ
ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ( ತುಳು : ಪಿಲಿ ಯೇಸ, ಕನ್ನಡ : ಹುಲಿವೇಷ ) ದಸರಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯುವ ಪುರುಷರು ಐದು ರಿಂದ ಹತ್ತು ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಹುಲಿಗಳಂತೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಸೆ ತಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಂಡವು ಗುಂಪಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಡ್ರಮ್ ಬೀಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ನೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಹುಲಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಪಿಲಿನಲಿಕೆಯನ್ನು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Dasara_Navaratri_decorations_Kudroli_Temple_Mangalore_Karnataka.jpg/307px-Dasara_Navaratri_decorations_Kudroli_Temple_Mangalore_Karnataka.jpg|thumb|307x307px| ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ|ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]