cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಅವಧಿ
೫೨-೫೩ ವಾರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ
೫೨–೫೩ ವಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷವನ್ನು (ಅಥವಾ ೪–೪–೫ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ) ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾರದ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಾರದ ಯಾವುದೇ ದಿನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ದಾಸ್ತಾನು ಮತ್ತು ಇತರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಬಹುದು. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ:
ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಶನಿವಾರ
ಈ ವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಶನಿವಾರ (ಅಥವಾ ಇತರ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ತಿಂಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕಂಪನಿಯ ವರ್ಷಾಂತ್ಯವು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧ ರವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಬೀಳಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:
೨೦೦೭-೦೮-೨೬ ೨೦೦೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬
೨೦೦೭-೦೮-೨೫ ೨೦೦೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫
೨೦೦೮-೦೮-೩೦ ೨೦೦೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷ)
೨೦೦೯-೦೮-೨೯ ೨೦೦೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯
೨೦೧೦-೦೮-೨೮ ೨೦೧೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೮
೨೦೧೧-೦೮-೨೭ ೨೦೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭
೨೦೧೨-೦೮-೨೫ ೨೦೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷ)
೨೦೧೩-೦೮-೩೧ ೨೦೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧
೨೦೧೪-೦೮-೩೦ ೨೦೧೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦
೨೦೧೫-೦೮-೨೯ ೨೦೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯
೨೦೧೬-೦೮-೨೭ ೨೦೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷ)
೨೦೧೭-೦೮-೨೬ ೨೦೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬
೨೦೧೮-೦೮-೨೫ ೨೦೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫
ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳು) ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ಏಳು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪). ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ (ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧) ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ೫೨ ರ ಬದಲಿಗೆ ೫೩ ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೮, ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳು ೫೩ ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಶನಿವಾರ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ
೨೦೦೭-೦೯-೦೧ ೨೦೦೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧
೨೦೦೮-೦೮-೩೦ ೨೦೦೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷ)
೨೦೦೯-೦೮-೨೯ ೨೦೦೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯
೨೦೧೦-೦೮-೨೮ ೨೦೧೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೮
೨೦೧೧-೦೯-೦೩ ೨೦೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩
೨೦೧೨-೦೯-೦೧ ೨೦೧೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷ)
೨೦೧೩-೦೮-೩೧ ೨೦೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧
೨೦೧೪-೦೮-೩೦ ೨೦೧೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦
೨೦೧೫-೦೮-೨೯ ೨೦೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯
೨೦೧೮-೦೯-೦೧ ೨೦೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧
೨೦೧೯-೦೮-೩೧ ೨೦೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧
ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳು) ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭) ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ಶನಿವಾರ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩) ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದ ಸಮೀಪವಿರುವ ದಿನಾಂಕವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಆ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ೫೨ ರ ಬದಲಿಗೆ ೫೩ ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೧ ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳು ೫೩ ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
೫೨-೫೩ ವಾರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ ಆಂತರಿಕ ಆದಾಯ ಕೋಡ್ ನಿಯಮಾವಳಿ ೧.೪೪೧-೨ (ಐಆರ್‌ಎಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ೫೩೮), ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ವರದಿ ಮಾನದಂಡಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ
ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ
ಮಳೆಗಾಲ -ಭಾರತ
ಮಳೆಗಾಲ ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷವನ್ನು - ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಮ್ಮರ್, ಆಟಮ್ ವಿಂಟರ್, ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೂರೇ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿ ಅವು - ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ, ಮಳೆಗಾಲ, ಛಳಿಗಾಲ ; ಮಳೆಗಾಲವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಸ್ವಾಗತ -ಕಾಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಬೆಳೆ, ಅದು ಸಂಮೃದ್ಧಿ ಗೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನರು ಬಾರತz ಕಾಲಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ,ವಸಂತ, ಗ್ರೀಷ್ಮ, ವರ್ಷ, ಶರ,  ಹೇಮಂತ, ಶಿಶಿರ ಎಂದು ಆರು ಋತು ಅಥವಾ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ.
೨೦೧೩ ರ ಮಳೆಗಾಲ
ಈ ವರ್ಷದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ; ಅದೂ ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ರೌದ್ರನೃತ್ಯ ನಡೆಸಿದೆ.೨೦೧೩ರ ಜೂನ್ ೧೪ರಿಂದ ೧೭ರ ವರೆಗೆ ಸುರಿದ ಕುಂಭದ್ರೋಣ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ೧೧೦೦೦೦ (೧,೨೫,೦೦೦) ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕೇದಾರನಾಥ ಯಾತ್ರಿಕರು ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಲ್ಲಿ ಜೀವನ್ಮರಣ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು ನೂರಾರು ಮನೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋದವು, ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ದೇವಾಲಯ ಮೂರ್ತಿಯೊಡನೆ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಯಿತು. ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯ ಉಳಿದರೂ ಶಿಥಿಲವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದ ವರೆಗೆ ೧೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸತ್ತಿದ್ದು ೧,೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೀಡಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ೫೮೦ ಜನ ಸತ್ತಿದ್ದು ೫೪೭೪ ಜನ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿ ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ. thumb|right|ಶಿವನ ಎತ್ತರದ ವಿಗ್ರಹ thumb|left| ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪೌಳಿಗೋಡೆ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಒಡೆದು ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು ತೇಲಿ ಬಂದಿವೆ thumb|right|ಎಲ್ಲಾ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ನಂತರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋದವು
ಕೇದಾರನಾಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ
ಉತ್ಪಾತ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ : ೨೦೧೩ರ ಜೂನ್ ೧೪ರಿಂದ ೧೭ರ ವರೆಗೆ ಸುರಿದ ಮಳೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಯಮುನೋತ್ರಿ, ಗಂಗೋತ್ರಿ, ಕೇದಾರನಾಥ, ಬದರಿನಾಥ, ಹೇಮಕುಂಡ, ಚಾರ್ ಧಾಮ ಇವುಗಳಿರುವ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಿನ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಸುಮಾರ ನಾನೂರ ರಷ್ಟು (೩೭೫) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಯಿತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ವುಂಟಾಗಿ ೭೦,೦೦೦  ಜನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಾವಿರಾರು ವಾಹನಗಳು ರಸ್ತೆ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವು. ಮಂದಾಕಿನೀ ನದಿ ಭೋರ್ಗರೆದು, ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೂ ಕೊಚ್ಚಿ ಹಾಕಿ ನಾಮಾವಶೇಷ ಮಾಡಿತು. ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೂನೀರು ನುಗ್ಗಿ ೮-೧೦ ಅಡಿಯಯಷ್ಟು ನೀರು ನಿಂತಿತ್ತು, ಒಳಗಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬರು ಪೂಜಾರಿಗಳುಮಾತ್ರಾ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬದುಕಿ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಮಾದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿ -ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರು ಸುಮಾರು ೧,೨೫, ೦೦೦ ಜನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ಭಾರತದ (ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ) ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯವರ ಹೇಳಿಕೆ. ಅವರಲ್ಲರನ್ನೂ ಆ ಭೀಕರ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯವರು ೧೦-೧೫ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ೨೦ ಜನರು- ಯೋಧರು ಪೈಲೆಟ್ಟುಗಳು, ಇತರರು (ಸೇರಿ )ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತೆತ್ತರು.
ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯ
ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಪಡೆ ೧೦ ಸಾವಿರ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ನೌಕಾಪಡೆಯವರು ೪೫ ಜನ ಮುಳಗುತಜ್ಞ ಯೋಧರನ್ನು ಕಳಿಸಿತ್ತು. ೪೩ ವಿಮಾನ, ೩೬ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗಳುಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ದಿ ೨೫ -೬ ೨೦೧೩ ರ ಭಾರತ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯ ಹಿಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ೫ ವಿಮಾನ ಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ೯ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಪಡೆಯ ಯೋಧರು ಇತರೆ ೬ಜನ ವಾರ್ತಾವಿಭಾಗದವ ರಿಗೆ ಭಾರತದ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಸುಶೀಲ ಕುಮಾರ ಸಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮು.ಮ. ಇತರರು ಅವರಿಗೆ ಗಾರ್ಡ ಆಫ್ ಆನರ್ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಕ್ಷಣ ೧೦೦೦ ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ ಬಿಡುಗಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡಿದವು. ಅಂತರರಾಷ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಯು ೧,೫೦,೦೦೦ + ೭೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಸಹಾಯ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರಿಗಾಗಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ೩,೩೬,೯೩೦ ಕೆ.ಜಿ ಯಷ್ಟು ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು  ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿ  ಆ ಸತತ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆಯಲ್ಲೇ ಯೋಧ ಪಡೆ ಹಂಚಿತು. ಭಾರತದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಜನರು ಮತ್ತು ಮಾದ್ಯಮದವರು ಮೆಚ್ಚಿ  ತಲೆದೂಗಿದರು.
ಇತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ
ಇತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ : ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೧೪೨ ಜನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ೧೧೪, ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ೮೮, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೬೨ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕೊಪಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ೨೭ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦೦೦ ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೀಡಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಶೇ. ೬೮ ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬರಗಲ ಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ! ಸಮುದ್ರ ಕೊರೆತ, ಅಲೆಯಬ್ಬರದಿಂದ, ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ೫೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶ ಹಾನಿಗೀಡಾಗಿದೆ. ೨೦೧೩ ಏಪ್ರಿಲ - ಜುಲೈ ಮಧ್ಯೆ ಒಟ್ಟು ೧,೦೧೫೦೦ ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ. ಪ.ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ೬೦,೬೪೯; ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ೧೨,೮೫೫ ; ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೧೧೦೪೨; ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ೪೭೨೦ ; ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೯೦೩; ಮಳೆಯಿಂದ ಹಾನಿಗೀಡಾದವು. ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸತ್ತವುಗಳಿಗೆ ಲೆಖ್ಖವಿಲ್ಲ - ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ೨೩ಸಾವಿರ ಜಾನುವರುಗಳು ಬಲಿಯಾಗಿವೆ : ಹಿಮಾಚಲದಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ; ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ೯೫೦೦, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ೨೭೦೦, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಬಲಿಯಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರು (೨,೫೦,೦೦೦ ಎಕರೆ) ಜಮೀನು ಹಾನಿಗೀಡಾಗಿದೆ. - ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧ ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೯೩,೭೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರು ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಹಾಳಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ವರದಿ
ಇಷ್ಟಾದರೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೫೪ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆ ಆಗದೆ ಬರಗಾಲದ ಸಂಕಷ್ಟ ಒದಗಿದೆ.
ಆಧಾರ
ವರ್ಗ:ಭಾರತ ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ದುರಂತಗಳು ವರ್ಗ:ಅಪಘಾತಗಳು
ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ, ಪದ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಾಳೆಗರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಸಾಲಾಗಿ ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು (|) ಗೂಟವನ್ನು ಹಾಕಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಆಗಿಹೋಯಿತು. ಕೆಲವರು ಅದನ್ನೂ ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಾದ ಹಾಗೆಲ್ಲ, ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನದ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು, ನಮ್ಮವರಿಗೂ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರಹ ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಉಪಯೋಗವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ, ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಓದುಗನಿಗೆಂದು ಲೇಖಕನು ನೀಡುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಓದುಗನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಓದುವಾಗ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡೆದು ಓದುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಓದಿದ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗೂ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಲೇಖಕನು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವುದು, ಲೇಖಕನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನೂ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ
ಚಿಹ್ನೆಯ ಹೆಸರು- ಚಿಹ್ನೆ
ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ- .
ಒಂದು ವಾಕ್ಯವು ಪೂರೈಸಿದಾಗ ಆ ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಕ್ಯವಾದ ಮೇಲೆಯೂ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಆ ವಾಕ್ಯಗಳು ಹೇಳಿಕೆ ಆಗಿರಬಹುದು; ವಿನಂತಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಆಗಿರಬಹುದು.
ಉದಾ: ೧. ಕನ್ನಡಭಾಷೆಯು ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಭಾಷೆ. ೨. ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದೆ. ೩. ನನ್ನಿಂದ ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ತಾನೆ.
ಈ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ. ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ವಾಕ್ಯಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೆ ಇವೆ. ಆದರೂ, ಆ ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿನಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ವಾಕ್ಯಗಳೂ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದು.
ಎಲ್ಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗಳ (abbreviations) ಮುಂದೆ ಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
ಉದಾ: ಡಾ. ಯು.ಎಸ್.ಎ., ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕುವೆಂಪು, ಪು.ತಿ.ನ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಅವರು ಹೇಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬರೆಯಬೇಕು.
ಬರಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮೂರು ಪೂರ್ಣವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ತೋರಿಸಬೇಕು (...)
ಬೇರೊಬ್ಬರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ಣವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ತೋರಿಸಬೇಕು (....)
ಅರ್ಧ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ- ;
ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಅರ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಎರಡನೆಯ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉಪವಾಕ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.
ಎರಡು ವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದು ಎರಡನೆಯ ವಾಕ್ಯವು ಹೀಗೆ, ಆಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲದೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಬಳಿಕ, ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಬಂಥ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಮೊದಲಾದರೆ ಅಂಥ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
ಉದಾ:
ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ವಾಕ್ಯಗಳಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವದರಿಂದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಬೇಸರ ತರುವ ಗುಣ ಕೂಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ - ,
ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಚಿಹ್ನೆ ಇದು --,. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಒಂದು ವಾಕ್ಯವು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಅಧೀನವಾಕ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಆ ಅಧೀನವಾಕ್ಯವಾದ ಕೂಡಲೆ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ಶಂಕರನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಕ್ಷಯ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ಗಾಂಡೀವವನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಶು ಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. (ವಚನ ಭಾರತ - ೧೨೭).
ಉದಾ: ಆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆ ಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
ವಾಕ್ಯವು ಆದರೆ, ಮತ್ತೆ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೀಗೆ, ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಮೊದಲಾದರೆ ಆ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ಅವನೇನೋ ಬುದ್ಧಿವಂತನೆ; ಆದರೆ, ಸೋಮಾರಿ.
ವಾಕ್ಯವು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಆಗ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವಿರಬೇಕು, ಆ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಮುಂದೆ. (ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಮನುಸೂಚಿಸುವರಂತೆ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಪುರಾಣಗಳು ತಿಳಿಸುವಂತೆ - ಇತ್ಯಾದಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನೆನೆಯಬಹುದು)
ಉದಾ: ವಕೀಲರು ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ, ಆತನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿರಲಾರ; ಏಕೆಂದರೆ, ಅವನು ಕುರುಡ.
ವಾಕ್ಯದ ಯಾವುದಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರದ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮವಿರಬೇಕು.
ಉದಾ: ದಯಾನಂದರು ಉದಾರಿ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠ, ವಿದ್ಯಾವಂತ, ಅಭಿಮಾನಿ, ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಿ.
ಉದಾ: ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತೆ ಕಾಗುಣಿತ, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸು, ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಗದ್ಯ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಕಲಿಯಬೇಕು.
ತಾರೀಕು, ತಿಂಗಳು, ವರ್ಷ ಇವುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮವಿರಬೇಕು.
ಉದಾ: ೧೫, ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೦೫, ಶುಕ್ರವಾರ, ಈ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಗೃಹಪ್ರವೇಶವಾಯಿತು.
ಉದ್ಧಾರಮಾಡಿದ ವಾಕ್ಯಗಳ ಹೀಗೆ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವಿರಬೇಕು.
ಉದಾ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಹೇಳಿದರು, “ನೀನು ಮೂರ್ಖ; ಆದರೆ, ಸಿರಿವಂತ; ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.”
ಆಶ್ಚರ್ಯಸೂಚಕ ಉದ್ಗಾರಗಳ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವಿರಬೇಕು.
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸದರಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಾಗ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲರಾಯರು ಎಂ.ಎ., ಬಿ.ಎಲ್.
ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಸಾವಿರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಂಕಿಯ ಮುಂದೆ 1,117 20,636 1,81,000
ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನೂ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗರು ಎಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಓದಬೇಕು ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ವಿವರಣ ಸೂಚಿ ಚಿಹ್ನೆ - :
(ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಇದನ್ನು :- ಎಂದೂ ಬರೆಯುವುದುಂಟು) ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ : ಈ ಚಿಹ್ನೆಯು ಬರಬೇಕಾದರೆ ವಾಕ್ಯದ ವಾಚನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ತಡೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಈ ಕಡೆಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಅರ್ಥ ವಿವರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬಂದರೆ ಆಗ : ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ನನಗೆ ಈ ಮುಂದೆ ತಿಳಿಸಿರುವವುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ: ನಾಲ್ಕು ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಹದಿನೈದು ಕತ್ತರಿಗಳು, ಮೂವತ್ತು, ಚಾಕುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಡಜನ್ ಉಳಿಗಳು.
ಇನ್ನೊಂದು ವಾಕ್ಯ. ನೀನು ಈ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳು: ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹಣ ತರುವುದು, ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಸಾಮಾನು ತರುವುದು, ಔಷಧಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಚೆಯ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಚೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಕುವುದು.
ವ್ಯವಹಾರದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬರೆದ ಬಳಿಕ ಮಾನ್ಯ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲರೇ:
ಸ್ನೇಹದ, ಸಾಂಸಾರಿಕವಾದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಿಯ ಗೆಳೆಯ, ಪ್ರಿಯ ಗೆಳತಿ,
ಕಾಲ, ಅಂಕೆ, ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಾಗ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾದರೆ
ಉದಾ: ಗಂಟೆ ೧೦:೩೦, ಅಧ್ಯಾಯ X : ಭಾಗ ೬, ಅಲಂಕಾರ ೧೫ : ಉದಾ ೬
Y
ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ- ?
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇನು? ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ? ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೆ? ಇಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ?
ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ನಿನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯವೆ? ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ?
ಆಶ್ಚರ್ಯಸೂಚಕ ಅಥವಾ ಭಾವಸೂಚಕ ಚಿಹ್ನೆ -!
ಇದನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಭಾವುಕತೆ, ಅನುಕಂಪ, ಆಜ್ಞೆ, ಉದ್ವೇಗ ಮುಂತಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಉದ್ಗಾರಗಳ ಮುಂದೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
ಉದಾ: ಆ ಹಳದಿ ಹೂಗಳ ಮರವನ್ನು ನೋಡು! ನಿನ್ನ ವೇಷವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಕಷ್ಟ! ಓ! ಮರ ಉರುಳಿಹೋಯಿತು. ರಸೀತಿಯನ್ನು ಇಂದೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು! ಅವನ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಬಹುದೇ! ಆ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಿತೆ!
ಉದ್ಧಾರ ಸೂಚಕ ಚಿಹ್ನೆ - “ ” ಅಥವಾ ‘ ’
ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಒಳಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು. (ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು 'ಬಕಗ್ರೀವ' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.)
ಉದಾ: ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು: “ಆಗಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವನ್ನು ಊರಿನವರು ಕೂಡಿಸುವುದಾದರೆ ನಾನು ಸರಕಾರದಿಂದ ಮಿಕ್ಕ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಡಿಸುತ್ತೇನೆ.”
ಈ ವಾಕ್ಯದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ --ಎಂದು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು, ಎಂದು ಬೇಕಾದರೆ ಬರೆಯಬಹುದು.
ಗ್ರಾಮ್ಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ತೋರಿಸಬಹುದು.
ಉದಾ: ‘ಸೂಳೆಮಗನೆ’, ಎಂದು ಬೈದವನನ್ನು ‘ಸಂಭಾವ್ಯ’, ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದೆ?
ದೀರ್ಘವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ; ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಈ ಉದಾರಸೂಚಕಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ ಬಂದರೆ ಆ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಧಾರಕ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
ಉದಾ: “ಈ ಶಬ್ದವು ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿಲ್ಲ.” “ನೀನೇನು ಮಹಾಪುರುಷನೋ!” “ನಿನ್ನ ಮದುವೆ ಯಾವಾಗ?”
ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ತುಂಬ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಆದರೆ, ಇವಲ್ಲದೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳು ಮುಂದೆ ಇವೆ:
+ (plus) ಚಿಹ್ನೆ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪಾಠಮಾಡುವಾಗ ರಾಮ + ಅನ್ನು = ರಾಮನನ್ನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಹ್ನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಎಂದೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. + ಇದು ಸಂಕಲನ ಚಿಹ್ನೆ. ವ್ಯಾಕರಣ ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ‘ಜೊತೆಗೆ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ರಾಮ ‘ಜೊತೆಗೆ’ ಅನ್ನು ಎಂಬುದು ರಾಮನನ್ನು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಕ್ಯ ದೊಡ್ಡದಾಗುವುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ರಾಮ ಅದು ರಾಮನನ್ನು ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ +, = ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
<, > ಎಂಬ ಎರಡು ಬೇರೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳು
ಇವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನೋಡಿ: ಪರ್ವ > ಹಬ್ಬ ಸ್ವರ್ಗ > ಸಗ್ಗ ಬೇಹಾರ < ವ್ಯಾಪಾರ ಬೇಸಾಯ < ವ್ಯವಸಾಯ
ಹೀಗೆ ಬರೆದರೆ ಹಬ್ಬ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಪರ್ವ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮೊದಲನೆಯ ಶಬ್ದ ಪರ್ವ-ಸಂಸ್ಕೃತ. ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಹಬ್ಬ ತದ್ಭವ. ವ್ಯಾಪಾರ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದ ಬೇಹಾರ ಎಂದು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ನಾವು ಬೇಹಾರ < ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ತಿಳಿಸಬಹುದು. ಬೇಸಾಯ < ವ್ಯವಸಾಯ ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಈ ಚಿಹ್ನೆ > ಇದು ಯಾವ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದೂ; ಈ ಚಿಹ್ನೆ < ಯಾವ ಶಬ್ದ ಮೂಲ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನಿಘಂಟುಗಳಿಂದ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವಾಗ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
Знаки препинания
ಭೂತಾನ್
ಭೂತಾನ್ ರಾಜ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಟಿಬೆಟ್ ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ೧೩-೧೬ ಕಿ.ಮಿ. ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ದುವಾರಗಲೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರ ೭,೦೦೦ ಮೀಟರ್. ಥಿಂಫು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಿಬೆಟನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ತ್ಸೊಂಗ್‌ಖಾ. ಭೂತಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಮಾಲಯದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಉಳಿದ ಕೊನೆ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ೧೯೦೭ರಿಂದ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವವಿದೆ. ಈಗಿನ ದೊರೆ ಜಿಗ್ಮೆ ಸಿಂಗ್ಯೆ ವಾಂಗ್‌ಚುಕ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸರಕಾರದ ಕಡೆ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾನ್ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಅರಬ್ಬೇತರ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಭೂತಾನ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ. ಉ.ಅ. 26° 30 - 28°30 ಪೂ.ರೇ. 8°45'-92°25' ನಡುವೆ ಹಬ್ಬಿದೆ.
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ರಾಜ್ಯದ ಜಲಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಗೋಲಾಪಾರಾ, ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ದರಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್, ಸಿಕ್ಕಿಮ್, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 46,600 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 1,247,000 (1983). ರಾಜಧಾನಿ ಥಿಂಪೂ.
ಹೆಸರು
ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಭೂ-ಉತ್ಥಾನ' (ಉನ್ನತ ನಾಡು) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಭೂತಾನಿನ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 'ಭೊತ್ಸ್-ಅಂತ' ಅಂದರೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯ ಎಂದೂ ಇದೆ.
ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭೂತಾನನ್ನು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಭೂತಾನ ಬಿರುಸಾದ ಎತ್ತರ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಟೆತಿಸ್ ಸಮುದ್ರ ಇದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಮೂರನೆಯ ಭೂಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತರಾಶಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದೂ ಮುಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏಕಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮೇಲೆತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಭೂಸವೆತದಿಂದಾಗಿ ಈಗಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳೂ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆಯೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ
ಭೂತಾನವನ್ನು ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಯರ್ಸ್ ಬಯಲು ಸಿಮೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೂರು ಭೌಗೋಳಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿಯ ಶಿಖರಗಳು 7300 ಮೀಟರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಕಣಿವೆಗಳು 3650 ಮೀ ಗಳಿಂದ 5475 ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಅಂಚಿನ ಕುಲ್ಹಗಾಂಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಜೋಮೋಲ್ಹಾರಿ ಪರ್ವತಗಳು ಭೂತಾನವನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿವೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿವೆ. ಇವು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಕ್, ದನಕರುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ಮೇವಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಕಡಿಮೆ. ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶವೇ ಭೂತಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪರ್ವತಗಳು ಭೂತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಹಾಗೂ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಜಲವಿಭಾಜಕಗಳು. ಬ್ಲಾಕ್ ಮೌಂಟೆನ್‍ರೇಜ್ ಸಂಕೊಷ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸ್ ನದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಥಿಂಪು, ಪಾರೋ, ಪುನಾಖಾ ಮತ್ತು ವಾಂಗ್‍ಡಿಪೋಡ್ರಾಂಗ್. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 106 ರಿಂದ 121 ಸೆಂಮೀ ಮಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ. ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಡ್ಯುಯರ್ಸ್ ಬಯಲಿದೆ. ಇದು ಸರಾಸರಿ 12.88-16 ಮೀ ಅಗಲವಿದ್ದು ಭೂತಾನಿನ ದಕ್ಷಿಣಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್‍ಸೂನ್ ಹವೆ ಇದ್ದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 506-762 ಸೆಂಮೀ ಮಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿದ್ದು ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಜಿಂಕೆ ಮೊದಲಾದ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಜನವಸತಿ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಡ್ಯೂಯರ್ಸ್‍ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಪರ್ವತಗಳ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಿವೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ ಸವನ್ನಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ಬಿದಿರು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಕಡಿದು ಬತ್ತದ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿದ್ದು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಭೂತಾನಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ನದಿ, ಕಣಿವೆಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ವಾಯುಗುಣ
ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಣಹವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ. ಮಧ್ಯ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಪುನಾಖಾ, ವಾಂಗ್‍ಡಿಫೋಡ್ರಾಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣತೆಯಿದ್ದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಚಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ಯೂಯರ್ಸ್ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ತೇವಾಂಶವೂ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 44ಲಿಅ. ಜುಲೈಯಲ್ಲಿ 17ಲಿಅ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 150-300 ಸೆಂಮೀ. ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ ಹಿವಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ನದಿಗಳು
ಭೂತಾನದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡನದಿ ಡಾಂಗ್ಮೆಚು. ಇದು ಭಾರತದ ಗಡಿಯಿಂದ ಭೂತಾನ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನೈರುತ್ಯದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು ಮಾಂಗ್ಡೆಚು ಮತ್ತು ಕುರಿಚು. ಆಮ್ ಮಾಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ಸಾ ನದಿ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಖರವಾದ ಟಂಗ್ಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪಾಷಾದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂತಾನ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಕ್ಕಾಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ನೌಕಾಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಎಡದಂಡೆ ಮೇಲೆ ಭೂತಾನಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಪುಂಟ್‍ಷೋ ಲಿಂಗ್ ಇದೆ. ವಾಂಗ್‍ಚು ಅಥವಾ ರೈಡಕ್ ನದಿ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ 370 ಕಿಮೀ ದೂರ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಮುಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು ಪಾರೊಚು, ಹಚು, ದೋಚು, ಇಲ್ಲಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ನದಿ ಸಂಕೋಷ್. ಇದು ಗಾಸಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ 322 ಕಿಮೀ ದೂರ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಪೊಚು ವತ್ತು ಮೋಚು ಸೇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುನಾಖಾ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಈ ನದಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಡ್ಯುಯರ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ನದಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ನದಿಗಳು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬಯಲಿಗೆ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ.
ಜನಜೀವನ
ಹಿಮಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಮೊದಲನೆಯದು, ಭೂತಾನ ಎರಡನೆಯದು. ಆದರೆ ಇದರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಕಿಮೀಗೆ ಕೇವಲ 18. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಧ್ಯ ಭೂತಾನದ ಫಲವತ್ತಾದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರನ್ನು ಭೋಟೆ ಅಥವಾ ಭುಟಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ವಿವಿಧ ಬಗಯ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಲಿಪಿ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇವರು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಲಿಮಾ ಪರಂಪರೆಯ ಬೌದ್ದಮತಾನುಯಾಯಿಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳೀ ವಲಸೆಗಾರರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಾಯ್, ಲಿಂಬು, ಮತ್ತು ಗುರುಂಗ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳು. 1959 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ನೇಪಾಳಿಯರ ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಭೂತಾನದ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಮಧ್ಯ ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳಿಯರು ದಕ್ಷಿಣ ಭೂತಾನಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಅವರ ನೆಲಸುವಿಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ಸಲ ಆಂತರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ, ಪೂರ್ವ ಭೂತಾನಿನ ಜನ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬೌದ್ಧಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಠೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ.
ಭೂತಾನೀಯರು ಹೊರಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋದಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಯಾಕ್‍ನ ಮಾಂಸ, ದನ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಇತ್ಯಾದಿ. ಲಾಮಾಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000 ಜನ ಲಾಮಾಗಳಿದ್ದು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ eóÉೂೀಂಗ್ ಖಾ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಭೂತಾನ ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನದೇಶ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಜನರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 93.4ರಷ್ಟು (1981) ಜನ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ದೇಶದ ಶೇಕಡ 9ರಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 70ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ವ್ಯವಸಾಯ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಬತ್ತ, ಗೋದಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಕಾಳುಗಳು, ಮಿಲ್ಲೇಟ್, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಕಿತ್ತಳೆ, ಹವೆ ಹಿತವಾಗಿರುವ ಕಡೆ ಸೇಬು, ಪೇರುಹಣ್ಣು, ಪೀಚ್‍ಪ್ಲಮ್, ಏಪ್ರಿಕಾಟ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್ನಟ್ ಬೆಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾಕ್, ಕುರಿ, ಹಂದಿ, ಕುದುರೆ, ಕೋಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ವನ್ಯಮೃಗಗಳು ಆನೆ, ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಸಾಂಭಾರ್ ಕರಡಿ, ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ ಇತ್ಯದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭೂತಾನದ ಮಾನಸ್‍ನಲ್ಲಿ 160.57 ಚಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವನ್ಯಮೃಗಗಳ ಅಭಯಧಾಮವಿದೆ. ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಇತ್ತೀಚಿನತನಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಜಿಪ್ಸಮ್, ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು, ಗ್ರಾಫೈಟ್, ತಾಮ್ರ, ಡಾಲೊಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರುಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ.
ಭೂತಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಭಾರತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿನೊಡನೆ ಭೂತಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 1961ರಲ್ಲಿ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (1961-66) ಭೂತಾನದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುಕ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ತರಪೇತಿ, ಜನರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು ರೂ 17.47 ಕೋಟಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೂ 17 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಭಾರತ ನೀಡಿತು. ಎರಡನೆಯ ಪಂಚ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (1966-71) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಸಾಕಾಣೆ, ಅಭೀವೃದ್ದಿ, ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಸಾರಿಗೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ರಾಜ್ಯದ ಖನಿಜ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ__ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು ರೂ 20 ಕೋಟಿ. ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತವೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೂರನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (1971-76) ರೂ 35.5 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ. ರಾಜಧಾನಿ ಥಿಂಪುವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (1976-81) ನುಗುಲ್‍ಟ್ರುಮ್ 1106 ಭೂತಾನದ ಹಣ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯವಸಾಯ, ಅದರಲ್ಲೂ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ 12.25 ದಶಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‍ಗಳ ನೆರವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಐದನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗೆ (1981-86) ಸನು 4477 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಭೂತಾನದ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಧನಸಹಾಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರವಿದರ ಹಾಗೂ ಪರಿಣತರ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ಗಡಿ ರಸ್ತೆ ವಿಭಾಗ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಿದೆ. ಥಿಂಪು, ಪಾರೋ, ಬ್ಯಾಗಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳೇ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾನಿನ ಆದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಬಾಬುಗಳೆಂದರೆ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ. ಮನೆ, ಜಾನುವಾರು, ಸಾರಿಗೆ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೂ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚಚದಲ್ಲೇ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದೆ. ಭೂತಾನದ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಅವಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಇದರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆದಾಯವಿದೆ. ಭೂತಾನಿನ ನಾಣ್ಯ ನು ಅಥವಾ ನುಗುಲ್ ಟ್ರುಮ್. 1ನು=100 ಚೆಟ್ರಮ್. (1959ರಿಂದ ದಶಮಾಂಶ ಪದ್ಧತಿಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.) ಇದರ ಜೊತೆ ಭಾರತೀಯ ನಾಣ್ಯಗಳೂ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ
ಹಿಂದೆ ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 1959ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಂತರ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿಮಾರ್ಣ ಹಾಗೂ ಸಮಾಚಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗಡಿಪಟ್ಟಣವಾದ ಫುಂಟ್ ಷೋಲಿಂಗ್‍ನಿಂದ ಪಾರೋ-ಥಿಂಫುವಿಗೆ 193 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು 1962ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಪಾರೋ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತದ ನಡುವೆ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್‍ಗಳಿದ್ದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭೂತಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
ಆಡಳಿತ
ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜಾಡಳಿತವಿದೆ. 1953ರಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಷೋಗ್ಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 150 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ 101 ಸದಸ್ಯರು ಜನತೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 10 ಸದಸ್ಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸಕಾಂಗ. ಅವಧಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು. ಲೋಡೋಷೋಗ್ಡೆ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಸಲಹಾಸಮಿತಿ 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸದಸ್ಯರು ದೊರೆಯಿಂದ ನೇರ ನೇಮಕವಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ 9 ಜನ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಇಬ್ಬರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಉಳಿದ ಆರು ಮಂದಿ ಜನತೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು. ಹೀಗೆ ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿದ್ದು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ದೊರೆಗೆ ಸಲಹೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಲ್ಲ. ಭೂತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಥಿಂಪುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ಯಾಲ್ಡನ್ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ದೇಶವನ್ನೂ 17 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದು ಪ್ರತಿಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಜೋಂಗ್‍ಪಾನ್ ಆಧಿಪತಿ ಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೆ ಗ್ಯಾಫ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈತನನ್ನು 1ರಿಂದ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸುವರು.
ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ 6 ರಿಂದ 11 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. 1981ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು. ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಪಾರೊಪದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಥಿಂಪುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಿದ್ದು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳು
ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಣಿವೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಜೋಂಗ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಬುಮ್‍ಥಾಂಗ್ ಕಣಿವೆ ಜನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಬುಮ್‍ಥಾಂಗ್ ನದಿ ದಡದ ಮೇಲೆ ಭೂತಾನದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಬ್ಯಾಕರ್ ಜೋಂಗ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೇವರಾಜನಾದ ಗ್ಯಾಲ್ಸಿ ತೇನಜಿನ್ ರಾಬ್‍ಗ್ಯೆ (1680-94) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾóಂಗ್ಲಿಂಗ್, ಲಾಮೆಗೊಂಪ, ಥಾಂಕಬಿ ಮತ್ತು ರಿಮುಜೆನ್ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳಿವೆ. ಪುನಾಖಾ ಕಣಿವೆ ಥಿಂಪುವಿನ ಈಶಾನ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 1463 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪೊಚು ಮತ್ತು ಮೋಚು ನದಿಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ 1527ರಲ್ಲಿ ಷಾಂಬ್ ಡ್ರಂಗ್ ಗಾವಾಂಗ್ ನಾಂಗ್ಯಾಲ್ ದೊರೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಭೂತಾನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆ ಪುನಾಖಾ ಇದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಭೂತಾನಿನ ಚಳಿಗಾಲದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಆರು ಮಹಡಿಯುಳ್ಳ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ, ಪದ್ಮಸಂಭವ ಮತ್ತು ಷಾಬ್‍ಡ್ರಂಗ್ ಗಾವಾಂಗ್ ನಾಂಗ್ಯಾಲ್‍ರ ಚಿನ್ನದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ 600 ಜನ ಕೂಡಬಹುದಾದ ದೊಡ್ಡ ಹಜಾರವಿದೆ.
ಸುಮಾರು 2590 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಥಿಂಪು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಭೂತಾನಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಥಿಂಪು ನಗರವಿದೆ. ತಾಷಿಬೋಡ್‍ಜಾಂಗ್ ಭೂತಾನಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೋಟೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಲಾಮಾ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು. ಇದನ್ನು 1694ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1755ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
1969ರಲ್ಲಿ ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿವಾಂಗ್‍ಚುಕ್ ದೊರೆ ಹೊಸ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣಗಳಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಾನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಈ ಕೋಟೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಾಚೀನ ಭೂತಾನ ಕ್ರಿ. ಪೂ 500 ರಿಂದ ಕ್ರಿ. ಶ. 600 ತನಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಷಾ ಮತ್ತು ವಾಂಗ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಯಾವ ಧಾರ್ಮಿಕಮತಕ್ಕೂ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಮಾನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭೂತಾನದ ಮೂಲಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಹಸ್ತಲಿಪಿಗಳಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಪುರಾತನ ದಾಖಲೆಗಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಭಾಗ 1832ರಲ್ಲಿ ಪುನಾಖಾದಲ್ಲಿ ಆದ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1897ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭೂಕಂಪನದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿ. ಶ. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಎಂಬ ಧರ್ಮಗುರು ಭೂತಾನಿನ ಜನ ಬೌದ್ಧಮತ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಸಿದ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಿ-ಖಾ-ರಾ-ಥೋಯಿಡ್ ಮತ್ತು ನಾಗೂಚಿ ಎಂಬವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಖೆಂಪ ಜೋಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂಪ್ರದೇಶದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಗೂಚಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖತಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾಗ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಬಂದು ರಾಜ ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಈಗ ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಷೆಪ್ಟೂನ್ ಲಾ-ಫಾ ಎಂಬ ಲಾಮಾ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದು ಭೂತಾನಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಧರ್ಮರಾಜನಾದ. ಇವನು ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಪೆನ್ಲೊಪ್ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶ ಗವರ್ನರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕೋಟೆಗೂ ಜಂಗ್‍ಪೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೋಟೆಯ ಗವರ್ನರುಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಇವನು ಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮರಾಜನೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ. ಲೌಕಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವನು ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಇವನು ದೇವರಾಜನೆಂದು ಹೆಸರಾದ. ಈ ರೀತಿಯ ಇಬ್ಬಗೆಯ ಅಧಿಕಾರ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ತನಕವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.
19ನೆಯ ಶತಮಾನ ಪೂರ್ತಾ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಪನ್ಲೊಪರು ಪರಸ್ಪರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯಿತು. 1907ರಲ್ಲಿ ಟೊಂಗ್ಸದ ಪೆನ್ಲೂಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಉಗ್ಯೆಯಿನ್ ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ ಭೂತಾನದ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಜನಾಗಿ 1926ರ ತನಕ ಆಳಿದ. ಇವನಿಂದಲೇ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಮುಂದುವರಿದು ಬಂತು. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬಗೆಯ ಆಡಳಿತಪದ್ಧತಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು ಭೂತಾನ ಒಂದುಗೂಡಿತು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೀನಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಭೂತಾನದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪುನಾಖಾ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಭೂತಾನಿಗೆ ರೂ 1 ಲಕ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವುದೆಂದೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಭೂತಾನದ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಲಹೆಯಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಯಿತು.
1952ರಿಂದ 1972ರ ತನಕ ಆಳಿದ ಮೂರನೆಯ ರಾಜ ಜಿಗ್ಮೆ ದೋರ್ಜಿ ವಾಂಗ್ ಚುಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. 1961ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕೊಡಬಯಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ಜೀತಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ನ್ಯಾಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ರಾಜತ್ವಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಭೂತಾನಿನ ಈಗಿರುವ ದೊರೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜಿಗ್ಮೆ ಸಿಂಗ್ಯ ವಾಂಗ್‍ಚುಕ್. ಈತ 1972ರಲ್ಲಿ ಆಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈತನೂ ಭೂತಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಧಾನಿ-ಪ್ರಧಾನಿ ಲೊತಯ್ ಶೆರಿಂಗ್ - ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ.
ಉಲ್ಲೇಖ
* ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಪುಂಡ ಪ್ರಚಂಡ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ
ಯಮುನಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಯನ್ನು ಯಮುನಾ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಮುನಾಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕಾಳಿಂದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಅವಳುನ್ನು, ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞಾ, ಮೇಘ ದೇವತೆಯ ಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಸಾವಿನ ದೇವರು ಅಂದರೆ ಯಮನ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಕೃಷ್ಣ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಭಾರಿಯಾಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಯಮುನಾ ನದಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಮುನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಯಮುನೆಯ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಚಿತ್ರಣವು ಗಂಗಾ (ಗಂಗಾನದಿಯ ದೇವತೆ) ಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣವು ಯಮುನೆಯನ್ನು ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವಳ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಆಮೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪುರಾತನ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸುಂದರ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳು
ಪುರಾಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯಮುನಾಳನ್ನು ಸೂರ್ಯ ದೇವರ ಮಗಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಕೆಲವರು ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸರಣ್ಯು (ನಂತರದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞಾ), ಮೋಡಗಳ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಯಮನ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿ, ಸಾವಿನ ದೇವರು. ಆಕೆಯ ಇತರ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನು, ಮೊದಲ ಮನುಷ್ಯ, ಅವಳಿ ಅಶ್ವಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ದೈವಿಕ ವೈದ್ಯರು, ಮತ್ತು ಶನಿ ಗ್ರಹ ( ಶನಿ ) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮಗು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಮಗಳಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು ಸೂರ್ಯತನಯ, ಸೂರ್ಯಜ ಮತ್ತು ರವಿನಂದಿನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯಮನೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ
ಓ'ಫ್ಲಾಹೆರ್ಟಿ ಪ್ರಕಾರ, ವೈದಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಮಿಯನ್ನು ಯಮನ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಮ ಮತ್ತು ಯಾಮಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ದೇವತೆಗಳ ದೈವಿಕ ಜೋಡಿ. ಯಮನನ್ನು ಸಾವಿನ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಯಾಮಿಯನ್ನು ಜೀವನದ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಠ್ಯ ಮೈತ್ರಾಯಣಿ ಸಂಹಿತಾ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಯಾಮಿಯು ಸಾಯುವ ಮೊದಲ ಮರ್ತ್ಯನಾದ ಯಮನ ಮರಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ದುಃಖಿಸಿದಳು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಗಲು ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಯಮನ ಮರಣದ ನಂತರ ಯಾಮಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳು ಎರಡು ದಿನಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ಯಾಮಿ ಸಮಯವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ದುಃಖದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವಳಿಗಳ ಜೋಡಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಭಾವು-ಬೀಜ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದೈವಿಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹೋದರಿಯು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪಠಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ತನ್ನ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Statue_of_Yamuna_nadhi-Amirthakadeswarar_Temple%2C_Selaiyur.jpg/220px-Statue_of_Yamuna_nadhi-Amirthakadeswarar_Temple%2C_Selaiyur.jpg|thumb| ಸಕ್ಕೊಟ್ಟೈನ ಅಮೃತಕಾಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ [[ದೇವಿ|ದೇವಿಯಮುನ ಪ್ರತಿಮೆ]]
ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Krishna_carried_over_river_yamuna.jpg/200px-Krishna_carried_over_river_yamuna.jpg|right|thumb|200x200px| ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಜನನದ ನಂತರ ವಾಸುದೇವನಿಂದ ಯಮುನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನ ತಂದೆ ವಸುದೇವನು ನವಜಾತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಯಮುನೆಯನ್ನು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು, ಅವಳು ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿದಳು. ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅವಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೋಡಿದಳು. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಆಳವಾದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮಗುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಬಯಸಿದಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನದಿಯು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಯಿತು.
ಕೃಷ್ಣನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೌವನವನ್ನು ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು, ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರೇಮಿ ರಾಧೆ ಮತ್ತು ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ದಡದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಒಮ್ಮೆ, ವಯಸ್ಕ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸೋಹದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಐದು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರನ್ನು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಕುಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ದೆಹಲಿ ) ಯಮುನಾ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಭೇಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು. ಹಿರಿಯ ಪಾಂಡವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಇರುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದಿನ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪಾಂಡವ ಅರ್ಜುನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬೇಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ದಣಿದಿದ್ದನು. ಅವನು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನು ಯಮುನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರ ಹುಡುಗಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಅವಳು ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೇಳಿದನು. ಅರ್ಜುನನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಹುಡುಗಿ ತಾನು ಸೂರ್ಯನ ಮಗಳು ಕಾಳಿಂದಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು ಮತ್ತು ತಾನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಜುನನು ಕಾಳಿಂದಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಸುಂದರ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಅವರು ರಥದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ತಂಗಿದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಂದಿ ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿವಾಹವಾದರು. ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಆಕೆಗೆ ಹತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಶ್ರುತ, ಕವಿ, ವೃಷ, ವೀರ, ಸುಬಾಹು, ಭದ್ರ, ಸಂತಿ, ದರ್ಶ, ಪೂರ್ಣಮಾಸ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ, ಸೋಮಕ. ಆಕೆಗೆ ಶ್ರುತ ನಾಯಕತ್ವದ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಸಹ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಕೃಷ್ಣನ ಅಣ್ಣ ಬಲರಾಮನು ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಬಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ, ಅವನು ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಲು ಬಯಸಿದನು. ಸೂರ್ಯನ ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಬಲರಾಮನಿಗೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವನು ನೀರಿಗೆ ನಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರಲು ನದಿಯನ್ನು ಕರೆದನು, ಆದರೆ ಬಲರಾಮನ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಆದೇಶದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪರಿಶುದ್ಧ ಯಮುನೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಕೋಪಗೊಂಡ ಬಲರಾಮನು ತನ್ನ ಆಯುಧದಿಂದ ನದಿಯನ್ನು ಎಳೆದನು - ನೇಗಿಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು, ನದಿ ದೇವತೆಯನ್ನು ನೋಯಿಸಿದನು. ಭಯಭೀತಳಾದ ನದಿಯು ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಲರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದಳು. ಶಾಂತನಾದ ಬಲರಾಮನು ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಅವಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದನು ಮತ್ತು ನದಿಯು ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿತು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Yamunotri_temple_and_ashram.jpg/250px-Yamunotri_temple_and_ashram.jpg|right|thumb|250x250px| ನದಿಯ ಮೂಲದ ಬಳಿ [[ಯಮುನೋತ್ರಿ|ಯಮುನೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯ.]] ಯಮುನಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ನದಿಯಾದ ಗಂಗಾ (ಗಂಗಾ) ನಂತರ ಯಮುನಾ ಎರಡನೆಯದು. ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಯಮುನೆಯ ಮೂಲ ಯಮುನೋತ್ರಿ, ಮಥುರಾ ಮತ್ತು ಬಟೇಶ್ವರ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು.
ಮಹಾಭಾರತವು ಯಮುನಾ ಗಂಗೆಯ ೭ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಜ್ಞಗಳು (ಯಜ್ಞಗಳು), ತಪಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಜರಾಸಂಧದ ಸೋತ ಮಂತ್ರಿ ಹಂಸನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳು ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಪದ್ಮ ಪುರಾಣವು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಕಾಮದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು ಮತ್ತು ದರೋಡೆಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೃಗಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇಬ್ಬರೂ ತೀರ್ಪುಗಾಗಿ ಯಮನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣನಿಗೆ ನರಕ (ನರಕ) ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಕಿರಿಯನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ (ಸ್ವರ್ಗ) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಯಮ ವಿವರಿಸಿದನು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಅವನನ್ನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಅವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಶಿವಯೋಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ
ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ.ಸುಮಾರು ೮೩೮೦ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಅಲ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೬,೭೧,೯೯೯. ಸಾಂದ್ರತೆ: ೪೩೮ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ. ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಕೇವಲ ೮೯೪.ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ.೭೧.೬೮ ಶೇಕಡಾ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಜಿ.ಬಿ. ಹರೀಶ
“ಕನ್ನಡ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಕಡೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹರೀಶ ಇವರು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೆಲ ಕಾಲ ಕ್ರಿಸ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಸ್ಕೊ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶೆಶಾದ್ರಿಪುರಮ್ ಸ್ನಾತಕೊತ್ತರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ೩ ಸಂವತ್ಸರ ಕಾಲ ಪಾಠ ಮಾಡಿದರು. ಅನೇಕ ಲೇಖನ, ಕವನ, ಅನುವಾದ,ಕಥೆ, ರೇಡಿಯೊ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮುಖ.
ವರ್ಗ:ವಿಮರ್ಶೆ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ.ವೆಂ.ರಾಜಗೋಪಾಲ
ತಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರ:ಬಯಲನು ತುಂಬುವ ಆಲಯದ ಬೆಳಕಿನ ಬೀಜಗಳು
‘ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ’ ಎಂಬ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಈ ಮಾಲೆಗಾಗಿ ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಡಾ. ಜಿ.ಬಿ. ಹರೀಶ ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಂದವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಪ್ರೊ. ಮಲ್ಲೇಪುರಂ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶ್ರೀ ಬಿ. ಸುಜ್ಞಾನಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.
ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲ
ಭೂತಳದಿಂದ ಎತ್ತರ ಎತ್ತರ ಏರಿದಂತೆ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಲುವಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಹಲವಾರು ಅನುಕೂಲ ಸ್ತರ ಅಥವಾ ಗೋಳಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ತರದಲ್ಲಿಯ ವಾಯುವಿನ ಭೌತಗುಣಗಳು ಒಂದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರ ಸು.85 ಕಿಮೀ ಉನ್ನತಿಯವರೆಗಿನದು ಸಮಗೋಳ (ಹೋಮೊಸ್ಫಿಯರ್). ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲಿನದು ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನಗೋಳ (ಹೆಟರೊಸ್ಫಿಯರ್). ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯು ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಗುಣ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ: ಕೆಳ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರ ಅನಿಲಾಣುಗಳು (O2, N2 ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತೂ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಹಗುರ ಅನಿಲ ಪರಮಾಣುಗಳು (O, N ಇತ್ಯಾದಿ) ಇರುವುವು. ಭೂತಳದಿಂದ 100 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗಿನದನ್ನು ಮಧ್ಯವಾಯು ಮಂಡಲವೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲಿನದನ್ನು ಅಧಿವಾಯುಮಂಡಲವೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇನ್ನು ಉಷ್ಣತೆ: ಭೂಮಟ್ಟದಿಂದ ಮಧ್ಯವಾಯು ಮಂಡಲದತ್ತ ಏರಿದಂತೆ ಮೊದಲು ಉಷ್ಣತೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಏರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಇದೇ ವಿದ್ಯಮಾನ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಾದರೋ ಉಷ್ಣತೆ ಏಕಪ್ರಕಾರ ಏರುತ್ತದೆ. ಸು. 400 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದು 10000ಸೆ.
ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ತೂಕವು ಸುಮಾರು ಐದು ಕ್ವಾಡ್ರಿಲಿಯನ್ (೫೦೦೦೦೦೦೦೦೦೦೦೦೦೦) ಟನ್‍ಗಳಷ್ಟು. ಈ ತೂಕದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಭಾರವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ೧೧ ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ವಾಯುವಿನಿಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ವಾತಾವರಣದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ, ವಾತಾವರಣವು ತೆಳ್ಳಗಾಗುತ್ತಾ, ಇನ್ನೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಂತರಿಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ವಾತಾವರಣಕ್ಕೂ, ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಗಡಿಯಿಲ್ಲ. ಅಂತರಿಕ್ಷನೌಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ (ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ) ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಾಮನ್ ರೇಖೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಗಡಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಯೋಜನೆ
ಶೋಧಿಸಿ, ಶುಧ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಗಾಳಿಯು (ವಾಯು), ಅತಿ ವಿರಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಶುಧ್ಧೀಕರಿಸದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಅವು ಯಾವವೆಂದರೆ ಧೂಳು, ಪರಾಗರೇಣು, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೀಜಗಳು, ಕಡಲ ತೇವಾಂಶ (ಸೀ ಸ್ಪ್ರೇ), ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ ಬೂದಿ, ಉಲ್ಕೆಗಳ ಬೂದಿ ಮುಂತಾದವು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೂಷಕಗಳಾದ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ಫ್ಲೋರಿನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ಪಾದರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧಕ (ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದಾ. ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್).
ರಚನೆ
ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವಲಯ ಅಥವಾ ಪದರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲದಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಈ ವಲಯಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಈ ವಲಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
ಹವಾಗೋಳ (ಟ್ರೋಪೋಸ್ಫಿಯರ್)
ಸ್ತರಗೋಳ (ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್)
ಟ್ರೋಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನ ಗಡಿಪ್ರದೇಶವಾದ ಟ್ರೋಪೋಪಾಸ್‍ನಿಂದ ೫೧ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಈ ವಲಯ ಹರಡಿದೆ.
ಮಧ್ಯಗೋಳ (ಮೀಸೋಸ್ಫಿಯರ್)
ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಿಂದ ೮೦-೮೫ ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಈ ವಲಯವಿದೆ.
ಉಷ್ಣಗೋಳ (ಥರ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್)
ಮೀಸೋಸ್ಫಿಯರ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ೧೫೦೦ ಡಿಗ್ರೀ ಸೆಲ್ಶಿಯಸ್‍ವರೆಗೂ ಏರಬಹುದು.
ಎಕ್ಸೋಸ್ಫಿಯರ್
ಇದು ವಾತಾವರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಹೊರವಲಯದ ಪದರ. ಇಲ್ಲಿಂದ ವಾತಾವರಣವು ಅಂತರಿಕ್ಷವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿಯ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ಗೋಳಗಳ ಅಂತ್ಯಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಹೀಗೆ 20 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹವಾಂತ್ಯ, 50 ಕಿಮೀಯಲ್ಲಿ ಸ್ತರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು 85 ಕಿಮೀಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯ. ಈ ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಗೋಳದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ 150 ಸೆ. ಎತ್ತರ ಏರಿದಂತೆ ಇದು ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ ಸುಮಾರು 6.50 ಸೆ ಇಳಿಯುತ್ತ ಹವಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ -600 ಸೆ ಆಗುವುದು. ಮುಂದಿನ ಸ್ತರಗೋಳದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಏರುತ್ತ ಸ್ತರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 00 ಸೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ವಾಯು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ನತಮ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪ್ರದೇಶ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು -900 ಸೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲಗಳೂ ಇವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳೂ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವು ಆಪಾತ ಸೌರವಿಕಿರಣದಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ತರಂಗಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣತೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುವುವು. ಅಧಿಕ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಹೀರಿದ ಅಣು ಪರಮಾಣುಗಳು ಅಯಾನೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥವು ಜಮೆಯಾಗಿರುವ ವಲಯ ಅಯಾನ್‌ಗೋಳ. ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಈ ಗೋಳದಲ್ಲಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಾಂದ್ರತೆ ಏಕರೀತಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ: 50-100 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ D-ಸ್ತರ, 100-150 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ E-ಸ್ತರ, ಮತ್ತು 150-ಸು. 450 ಕಿಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ F-ಸ್ತರ. ಉನ್ನತಿಯೊಡನೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಾಂದ್ರತೆ ಏರುತ್ತದೆ. D-ಸ್ತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (50 ಕಿಮೀ) ಈ ಸಾಂದ್ರತೆ ಘನಸೆಂಟಿಮೀಟರಿಗೆ 10 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (100 ಕಿಮೀ) 100 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ಕಿಮೀಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಏರತೊಡಗುತ್ತದೆ. E-ಸ್ತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (150 ಕಿಮೀ) ಅದು 10,000. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲಿನ ಹತ್ತಾರು ಕಿಮೀಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಏರಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ F-ಸ್ತರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (450 ಕಿಮೀ) ಸಾಂದ್ರತೆ ಘನಸೆಂಮೀಗೆ 104-106. F-ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಸ್ತರಗಳು (F-1 ಮತ್ತು F-2) ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.