cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು
thumb|right|275px|ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ [[ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿಸ್ತಾರ]] ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಅಂದಾಜಿತ ಮಾತುಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು.
೬೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು
೧. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೬೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಜನರಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
೩೦ಮಿಲಿಯನ್ ದಿಂದ ೬೦ಮಿಲಿಯನ್
೨. ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದಿಂದ ೬೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ನುಡಿಯಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ.
೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದಿಂದ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್
೩. ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದಿಂದ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದಷ್ಟು ಜನರಿಂದ (ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಯಾ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ)ನುಡಿಯಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ.
ನೋಡಿ
[[ಭಾಷೆ ; ಭಾಷೆಯ ರಚನೆ  ; ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ   ; ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ  ; ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ  ; ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಚಿಂತನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ; ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ; ಭಾಷಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ  ; ಭಾಷಾಂತರ;ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ: ಭಾಷೆ ವರ್ಗ: ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು
ವರ್ಗ: ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ನಡುವೆಯಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವಿದೆ. ವಿವಾದಿತ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ಗಡಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕ್‌ಮೆನಿಸ್ತಾನ, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ, ಮತ್ತು ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಿವೆ.
ಹೆಸರು
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಅರ್ಥ ಅಫ್ಘನ್ನರ ನಾಡು ಎಂದರ್ಥ. ಪಷ್ತೂನರು ಈ ಹೆಸರನಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ಅಫ್ಘನ್ ಎಂಬ ಪದ "ಹುದೂದ್ ಅಲ್ ಆಲಂ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಸ್ತಾನ" ಎಂದರೆ "ದೇಶ" ಅಥವಾ "ನಾಡು" ಎಂದರ್ಥ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಚಾಚಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಅಫ್ಘನ್ನರ ನಾಡು.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|250px|left|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಥಮ ದೊರೆ [[ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ]] thumb|right|ಕಾಬುಲ್
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಶಬ್ದಗಳು
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಬಂದಾಗ ಅನೇಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಡಿಪ್ರದೇಶ
ಒಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಸಂಪರ್ಕ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಪ್ರಭಾವ
ನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತ, ಗ್ರೀಕ್, ಅರಬ್ಬಿ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ, ಪಾರಸಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಪರ್ಶಿಯನ್, ಪಾರಸಿ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಭಾಷೆಗಳು ಕನ್ನಡದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಾಗಿ ಹದಿನೇಳನೆ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳ ಪದಗಳು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಫೀಸು, ಕ್ಲಾರ್ಕ, ಟೀಚರ, ಪೆನ್, ಬುಕ್, ಬೋರ್ಡ, ಡಸ್ಟರ, ಚಾಕ್, ಕಾಲೇಜ್, ನೋಟಿಸ್, ರಿಜಿಸ್ಟರ್, ಕಾಫೀ, ಟೀ, ಟಿಫನ್, ಸೊಸೈಟಿ, ಹೋಟೆಲ್, ಕ್ಯಾಂಟಿನ್, ಪೌಡರ, ಟೇಬಲ್, ಫ್ಯಾನ್, ಬಸ್‍ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ಫೀಸ್, ಕಾರ್, ಝರಾಕ್ಸ, ಟೈಪರೈಟರ್ ಇತ್ಯಾದಿ
ಆಳುವವರ ಪ್ರಭಾವ
ಪರಕೀಯ ಆಳುವವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರ ಭಾಷೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಆಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೀದರ್, ಗುಲಬರ್ಗ, ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆದಯ ಪ್ರಭಾವ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲೆ, ಜಲಸಾ, ಸವಾರಿ, ಧೋಬಿ, ರಜಾಯಿ, ದುಕಾನ, ಹಿಕಮಲ್, ನಜರ್, ಕಿರಾಯ, ತೇಜ್, ಮುಷ್ಯಲ್, ಷಿಕಾಯತ್, ಇಜ್ಜತ್, ಜಿಲ್ಲಾ, ತಾಲೂಕ್, ಕೊಮು, ಖಾಲಿ
ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಭಾವ
ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ, ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗ್ಯಾಜೆóಟ್, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಶಬ್ದಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ
ಟಿಂಬಕ್ಟು
ಟಿಂಬಕ್ಟು (ಟಿಂಬಕ್ಟೂ ) (ಕೊಯ್ರಾ ಚೀನಿ: ಟುಂಬಟು ; Tombouctou) ಟೌಂಬೌಕ್ಟೌ ಪ್ರದೇಶದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ‌ಮಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಂದು ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹತ್ತನೇ ಮಾನ್ಸಾ, ಮಾನ್ಸಾ ಮುಸಾರು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ನಗರವು ಸಂಕೋರ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮದ್ರಸಾಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, ಆಫ್ರಿಕಾದುದ್ದಕ್ಕೂ 15ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸರಣದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಸೀದಿಗಳಾದ, ಡ್ಜಿ/ಜಿಂಗಾರೆಬರ್‌‌, ಸಂಕೋರ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಧಿ ಯಾಹ್ಯಾಗಳು, ಟಿಂಬಕ್ಟು'ನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸತತವಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮರುಭೂಮೀಕರಣದ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಸಾಂಘಾಯ್‌, ಟುವಾರೆಗ್‌‌, ಫುಲಾನಿ ಮತ್ತು ಮಂಡೆ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ನೈಗರ್‌ ನದಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 15 km ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಸಹಾರಾದ ಮೂಲಕ ಅರೌವನೆಯವರೆಗಿನ ಪೂರ್ವದಿಂದ–ಪಶ್ಚಿಮದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ–ದಕ್ಷಿಣದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾರಾದಾಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಛೇದಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಕೂಡಾ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ (ಈಗಲೂ ಕೂಡಾ) ಮೂಲತಃ ಟಘಾಜಾ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಟಾವೊಡೆನ್ನಿ ಮೂಲದ ಕಲ್ಲುಪ್ಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ವಾಗಿತ್ತು.
ಅದರ ಭೌಗೋಳೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಅದನ್ನು ಸಮೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಅರಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಬರ್ಬರರುಗಳ ಸಹಜ ಭೇಟಿಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ದೂರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಇದರ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಬರ್ಬರರು, ಅರಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಯಹೂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಪರ್ಕವು, ನಗರಕ್ಕೆ ದಂತಕಥಾ ನಗರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಟಿಂಬಕ್ಟುವರೆಗೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿಲಕ್ಷಣ ದೂರದ ನಾಡುಗಳಿಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ನಾಗರೀಕತೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ಪಂಡಿತವೇತನ. ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗಲೂ ಆ ಯುಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌‌ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ 14ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನಗರವನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಲೇಖನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿಸಿತ್ತು.
ಮೂಲಗಳು
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವನ್ನು ಅಲೆಮಾರಿ ಟುವಾರೆಗ್‌‌ ಜನರು 10ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಟುವಾರೆಗ್‌‌ ಜನರು ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು, ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ನೈಗರ್‌‌ ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರವಾಹಮುಖಿ ಮೈದಾನಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನದಿಯ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶವು ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದುದರಿಂದ ನದಿಯಿಂದ ಕೆಲ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಾವಿಯೊಂದನ್ನು ತೋಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಶಾಶ್ವತ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು
ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡ್ಜೆ/ಜೆನ್ನೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅನೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಇದು ಆ ಸ್ಥಳವು ಒಂಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪಯಣಿಸುವವರಿಗೆ ಭೇಟಿಯ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಅವರು ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಖುರಾನ್‌‌ ಪಠಣದ ಮೂಲಕ ಓದುವುದನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ, ಜನತೆಯು ನೈಗರ್‌ ನದಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜಲ-ಸರ್ಪದೇವತೆಯಾದ ಔಗಾಡೌ-ಬಿಡಾವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಘಾನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಯೊಡನೆ ಅನೇಕ ಸಹಾರಾದಾಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌‌ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ-ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ದಂತಕೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಲಾಮರುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯೂರ್ ನಗರದ‌ ಸಮೀಪ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೊಸ ಚಿನ್ನದಗಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಬದಲಿಸಿದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನೈಗರ್‌‌ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ದೋಣಿಗಳಿಗೆ ಒಂಟೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.
ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ
ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಘಾನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಸಾಸ್ಸೋ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸ ಸೌಮಾವ್‌ರೋ ಕಾಂಟೆ ಎಂಬಾತ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟನು. ವಲಾಟಾದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು (ಔದಾಘೋಸ್ಟ್‌‌‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗದ ಎಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಗರದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ) ಟಿಂಬಕ್ಟುಗೆ ತೆರಳಿ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದರು. ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಸಂಕೋರ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು 180 ಖುರಾನ್‌ ಬೋಧಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1324ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಾದ ಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮರಳುತ್ತಾ ಅರಸ ಮೂ/ಮುಸಾ I, ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು ಶಾಂತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ನಗರವು ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾದ್ದರಿಂದ, ಅರಸನಾದ ಮೂ/ಮುಸಾ I ವೈಭವೋಪೇತ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದ ನೂರಾರು ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರುಗಳೊಡನೆ, ಡ್ಜಿ/ಜಿಂಗರೇ ಬೆರ್‌‌ ಎಂಬ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1327ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
1375ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೆಟಾಲನ್‌ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಉತ್ತರ-ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಹಾನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದ್ದು ಯುರೋಪ್‌‌'ನ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.
ಟುವಾರೆಗ್‌‌ ಆಳ್ವಿಕೆ & ಸಾಂಘಾಯ್‌‌ರವರುಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
15ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಮಘ್‌ಷರಾನ್‌‌ ಟುವಾರೆಗ್‌‌ 1433-1434ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸನ್‌ಹಜ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು 1468-1469ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಟಿಂಬಕ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವು ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣರಾದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುನ್ನಿ ಅಲಿ ಬೆರ್‌‌ (1468–1492), ಸುನ್ನಿ ಬರು (1492–1493) ಮತ್ತು ಅಸ್ಕಿಯಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ I (1493–1528)ರವರುಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗಾವೊ ನಗರವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಟಿಂಬಕ್ಟು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಘಾಡೇಮ್ಸ್‌‌, ಔಜಿಡಾ ಮತ್ತಿತರ ಅನೇಕ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಟಘಾಜಾದ ಸಹಾರಾದ ಉಪ್ಪುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೇತೃತ್ವವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದರೂ 1591ರವರೆಗೆ ಅಸ್ಕಿಯಾ ರಾಜಸಂತತಿಯವರದಾಗೇ ಉಳಿದಿತ್ತು.
ಮೊರೊಕ್ಕೋದವರ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
ಪಾಷಾ ಮಹ್‌ಮೂದ್‌‌ B. ಝರ್ಕೂನ್‌‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮೊರೊಕ್ಕೋದ, ಸಾಡಿ/ದಿ ಅರಸನಾದ ಅಹ್ಮದ್‌‌ I ಅಲ್‌‌-ಮನ್ಸೂರ್‌‌‌ ಕಳಿಸಿದ ಸೈನ್ಯವು ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 1591ರಂದು ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಒಂದು ಯುಗ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ವೈಚಾರಿಕವಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೂಡಾ ಟಿಂಬಕ್ಟು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅವನತಿ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿತು. 1593ರಲ್ಲಿ, ಅಹ್ಮದ್‌ ಬಾಬಾರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಟಿಂಬಕ್ಟು'ನ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ತರುವಾಯ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅಥವಾ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು 'ದೇಶದ್ರೋಹ'ವೆಸಗಿದ್ದರೆಂದು ಸಾಡಿ/ದಿ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯು ಕಾರಣ ನೀಡಿತು. ನಗರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ನಗರದ ಮೊರೊಕ್ಕೋ ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯೊಡನೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರನ್ನು ಮರ್ರಾಕೇಷ್‌‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮ ವರ್ಗ/ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅಹ್ಮದ್‌ ಬಾಬಾರವರು ನಂತರ ಟಿಂಬಕ್ಟುಗೆ ಮರಳಿದರಲ್ಲದೇ 1608ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಮಹತ್ವ/ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಆಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗಗಳು (ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗುಲಾಮರುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆಂದು) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಚರಮ ಕುಸಿತವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮೊರೊಕ್ಕೋ - ಟಿಂಬಕ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ, ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಮೊರೊಕ್ಕೋದವರ ಹಿಡಿತವು 1780ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಡಿಲವಾಗತೊಡಗಿತಲ್ಲದೇ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಟುವಾರೆಗ್‌‌ (1800), ಫುಲಾ (1813) ಮತ್ತು ಟುಕುಲಾರ್‌‌‌‌ಗಳು 1840ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಹಾಗೂ ತರುವಾಯದ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಕೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಂಚರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಟುಕುಲಾರ್‌‌‌‌ಗಳೇ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೇ, ಅಥವಾ ಟುವಾರೆಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೇ, ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಪಶ್ಚಿಮದವರಿಂದ ಶೋಧನೆ
ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌'ರು ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಅವಧಿಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವು ಅನೇಕ ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 1788ರಲ್ಲಿ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಆಂಗ್ಲರ ಗುಂಪೊಂದು ನಗರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಹಾಗೂ ನೈಗರ್‌ ನದಿಯ ಪಥವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್‌‌ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಡಿ ಹೊರಟ ತೀರ ಮುಂಚಿನ ಶೋಧಕನೆಂದರೆ ನೈಗರ್‌ ನದಿ ಮತ್ತು ಟಿಂಬಕ್ಟುಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ (ಮೊದಲಿಗೆ 1795ರಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿದ್ದು, ನಂತರ 1805ರಲ್ಲಿ) ಮುಂಗೋ ಪಾರ್ಕ್‌ ಎಂಬ ಯುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಾಹಸಿ. ಪಾರ್ಕ್‌‌ರು ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಪ್ರಥಮ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಎನ್ನಲಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗದೇ ಮರಣಿಸಿದ್ದರು. 1824ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಮೂಲದ ಸೊಸೈಟೆ ಡೆ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವ ಪ್ರಥಮ ಮಹಮ್ಮದೀಯೇತರನಿಗೆ 10,000 ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಮೊತ್ತದ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನ‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಲೈಯಂಗ್‌ರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1826ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರೂ ಕೆಲ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಐರೋಪ್ಯ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಬಗ್ಗೆ ಭೀತರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಮ್ಮದೀಯರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಮಹಮ್ಮದೀಯನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಾ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೆನೆ ಕೈಲ್ಲಿಯೇ 1828ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು; ಅವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಆಡಮ್ಸ್‌‌, ಎಂಬ ಓರ್ವ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೇರಿಕನ್‌ ನೌಕಾಯಾನಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆತನ ಹಡಗು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಾಗ 1811ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮನಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೆನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. 1813ರಲ್ಲಿ ಮೊರೊಕ್ಕೋದ ಟ್ಯಾಂಜಿಯೆರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿಗೆ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಥನವನ್ನು 1816ರ ಪುಸ್ತಕ, ದ ನರೇಟಿವ್‌ ಆಫ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಆಡಮ್ಸ್‌‌, ಎ ಬಾರ್ಬರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ‌‌ (2006ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈಗಲೂ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಕಥನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. 1890ಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಇತರೆ ಮೂವರು ಐರೋಪ್ಯರೆಂದರೆ : 1853ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಹೇನ್‌ರಿಚ್‌‌ ಬಾರ್ತ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ವಾಸಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಬಲ್‌‌‌‌ ಬೆನಿಟೆಜ್‌‌ರೊಡನೆ 1880ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಸ್ಕರ್‌ ಲೆನ್ಜ್‌.
ಫ್ರೆಂಚರ ವಸಾಹತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ
ಬರ್ಲಿನ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಟವು ಅಧಿಕೃತಗೊಂಡಾಗ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೈಗರ್‌‌ನ ಸೇನಿಂದ ಬರೌವಾದೆಡೆಗೆ 14ನೇ ಖಗೋಳಮಧ್ಯರೇಖೆ ಮತ್ತು ಚಾಡ್‌ನ ಮಿಲ್‌ಟೌಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿಯು ಫ್ರೆಂಚರ ವಸಾಹತುವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಟಿಂಬಕ್ಟು ಪ್ರದೇಶವು ಆಗ ಫ್ರೆಂಚರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಿತ್ತು e.g. ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 28, 1893ರಂದು, ನಗರವು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಮುಗಿದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ‌ ಬಾಯ್ಟೆಯಕ್ಸ್‌‌ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ಪುಟ್ಟ ಗುಂಪೊಂದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು : ಟಿಂಬಕ್ಟು ಆಗ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ವಸಾಹತುವಾಗಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸುಡಾನ್‌ನ ಭಾಗವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1899ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಿಭಜನೆಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಸಂಘಟನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೆನೆಗಾಂಬಿಯಾ ಮತ್ತು ನೈಗರ್ ಎಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು‌, 1902ರವರೆಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಎರಡೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1904ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಪುನಸ್ಸಂಘಟನೆ ನಡೆಯಿತಲ್ಲದೇ, 1920ರವರೆಗೆ ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಮೇಲಿನ ಸೆನೆಗಲ್‌ ಮತ್ತು ನೈಗರ್‌‌ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಆ ನಂತರ ವಸಾಹತು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಾದ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಸೂಡಾನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ವಿಶ್ವ ಸಮರ II
ಜನರಲ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಡಿ ಗಾಲೆಯವರಿಗೆ ನಾಝಿ-ಆಕ್ರಮಿತ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ವಿಚಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ‌‌ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೌ/ಸೂಡಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಸುಮಾರು 60 ಮಂದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌‌ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು SS ಅಲ್ಲೆಂಡೆ (ಕಾರ್ಡಿಫ್‌‌‌)ನಿಂದ, 17ನೇ ಮಾರ್ಚ್‌ 1942ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಾಚೆಗೆ ಮುಳುಗಿದ್ದವರನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಫ್ರೀಟೌನ್‌ನಿಂದ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರಲ್ಲಿ ಈರ್ವರು, AB ಜಾನ್‌ ಟರ್ನ್‌ಬುಲ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌‌‌ (2 ಮೇ 1942, ವಯಸ್ಸು 23) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯಂತರ ವಿಲಿಯಮ್ ಸೌಟ್ಟರ್‌‌ (28 ಮೇ 1942, ವಯಸ್ಸು 60)ರವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ 1942ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ಈರ್ವರನ್ನೂ ಐರೋಪ್ಯ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು - ಬಹುಶಃ ಇದು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ವಾರ್‌ ಗ್ರೇವ್ಸ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಧಿಕ ದೂರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌‌ ಯುದ್ಧಸಮಾಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಅವರುಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕೈದಿಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ: 1942ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಡಗು, SS ಕ್ರಿಟನ್ ‌‌, ಎರಡು ವಿಚಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸೆರೆಯಾದ 52 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್‌ ಡಿ ನ್ಯೂಮನ್‌‌ರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಡಿ ನ್ಯೂಮನ್ನರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರೂ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಗರದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಅವರು "ಟಿಂಬಕ್ಟೂವಿನಿಂದ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ & ಆನಂತರ
ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ಕೊನೆಯಾದ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಡಿ ಗಾಲೆರ ನೇತೃತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮಾಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಮಾಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 1960ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ 19, 1968ರ ನಂತರ, 1974ರಲ್ಲಿ ನವೀನ ಸಂವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಮಾಲಿಯನ್ನು ಏಕ-ಪಕ್ಷದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ, ನೈಗರ್‌ ನದಿಗೆ ನಗರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಾಲೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮರಳುಗಾಡಿನ ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯು ಸಹೇಲ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 1973 ಮತ್ತು 1985ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಟಿಂಬಕ್ಟು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತರಾಗಿದ್ದ ಟುವಾರೆಗ್‌‌ ಜನತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ನೈಗರ್‌‌' ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳ ಆಗಮನವನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಟೌಂಬೌಕ್ಟೌ ವಲಯದ ಕೆಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಾಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದವರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ UNICEFನಂತಹಾ ಮಾನವಹಿತಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಯಾತ್ರಿಕ ಆಂಟೋನಿಯಸ್‌ ಮಾಲ್‌ಫಾಂಟೆ’ರ 1447ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿನ “ಥಾಂಬೆಟ್‌‌” ಎಂಬ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕಾ ಡಾ ಮಾಸ್ಟೋರಿಂದ ಅವರ “ವಾಯೇಜಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಡಾಮಾಸ್ಟೋ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೇನ್‌ರಿಚ್‌‌ ಬಾರ್ತ್‌’ರ ಟಿಂಬಕ್ಟು ಮತ್ತು ಟಿಂಬ'ಕ್ಟುವರೆಗೆ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಕಾಗುಣಿತವು ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡಿದೆ. ಟಿಂಬಕ್ಟು’ವಿನ ಕಾಗುಣಿತದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಈಗಲೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಟಿಂಬಕ್ಟು ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಸಂಭವನೀಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಈ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯು ನಗರದ ಮೂಲ ಸ್ಥಾಪಕರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಗಳು ಟುವಾರೆಗ್‌‌ಗಳೆಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ 2000ನೇ ಇಸವಿಯಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನದಾದ, ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೀಟರ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಮರಳು ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿರುವುದರಿಂದ 11ನೇ/12ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.
ಐತಿಹ್ಯ ಕಥೆಗಳು
ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಐರೋಪ್ಯ ಶೋಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿವರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಇಬ್ನ್‌‌ ಬಟ್ಟೂಟಾ, ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಷಬೇನಿಯವರುಗಳದ್ದು.
ಇಬ್ನ್‌‌ ಬಟ್ಟೂಟಾ
ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಕಥನಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತೋತ್ತಮ ಇಬ್ನ್‌‌ ಬಟ್ಟೂಟಾರದ್ದು. ಇಬ್ನ್‌‌ ಬಟ್ಟೂಟಾ'ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1352ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1353ರವರೆಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭೇಟಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅದುವರೆಗೆ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಲವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಆಧುನಿಕ-ದಿನಮಾನದ ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಸ್ಸಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಕ ಗುರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು - ಇಬ್ನ್‌‌ ಬಟ್ಟೂಟಾ ಹಾಗೆ ಅವರು ನಗರವನ್ನ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆದಿದ್ದನ್ನೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು :
ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌
ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಅತಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದದ್ದೆಂದರೆ ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ರದ್ದು. ಗ್ರನಡಾದಲ್ಲಿ 1485ರಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ ಹಸನ್‌‌ ಬೆನ್‌ ಮುಹಮ್ಮದ್‌‌ ಎಲ್‌-ವಾಜ್ಜನ್‌-ಎಜ್‌-ಝಯ್ಯಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಆತ, ಅರಸ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾರ 1492ರ ಸ್ಪೇನ್‌‌ಅನ್ನು ಪುನಃವಶಪಡಿಕೆಯ ನಂತರ ಆತನ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಇತರೆ ಮಹಮ್ಮದೀಯರೊಂದಿಗೆ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾದರು. ಮೊರೊಕ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ, ಫೆಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಆತ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಮಾವನೊಡನೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆಸಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಪರ್ಯಟನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆತ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಯುವಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆತನನ್ನು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ಸೆರೆಯಾಗಿಸಿ ಅಪವಾದವೆನಿಸುವಂತಹಾ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಗುಲಾಮನನ್ನಾಗಿ ಪೋಪ್‌‌ ಲಿಯೋ Xರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿದರು, ಆತನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಅವರು “ಜೋಹಾನ್ನಿಸ್‌‌ ಲಿಯೋ ಡಿ ಮೆಡಿಸಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ನೀಡಿ ಆತನಿಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನ/ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ ವಹಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯರು ಆ ಖಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಆತನ ಕಥನಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನ ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಯಾವುದೇ ತೋಟಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಫಲೋದ್ಯಾನಗಳಾಗಲಿ ಇರದಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ, ಜಾನುವಾರು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಗಳ ವಿಪುಲ ಸರಬರಾಜು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಅರಸ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಕ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ರು ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಮಾರಾಟ ಸರಕುಗಳ ಅಪರೂಪತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉಪ್ಪು.
ಈ ವಿವರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯವೃಂದಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಐರೋಪ್ಯ ಶೋಧಕರುಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ರು "ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಹೊದಿಕೆಯ ಗುಡಿಸಿಲುಗಳು"ನಂತಹಾ ನಗರದ ಇತರೆ ವಾಡಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಷಬೇನಿ
ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಲಿಯೋ ಆಫ್ರಿಕಾನಸ್‌‌ರ' ಟಿಂಬಕ್ಟು ಭೇಟಿಯ 250 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ, ನಗರವು ಅನೇಕ ಅರಸರನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಮೊರೊಕ್ಕೋದ ಅರಸರುಗಳ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಗೊಂಡು, ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾದ ವಿವಿಧ ವಂಶ/ಜನಾಂಗಗಳ ಅಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಹಾ ವಂಶ/ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೌಸಾ ಎಂಬ ಟೆಟೌವನ್‌‌ನ 14ರ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದು ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಆತನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.
ಹೌಸಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನಾ ಷಬೇನಿ, ಅಥವಾ ಅಸೀದ್‌‌ ಎಲ್‌‌ ಹಗೆ ಅಬ್ದ್‌‌‌ ಸಲಾಮ್‌ ಷಬೀನಿಯು ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಕಳೆದನು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಟಿಂಬಕ್ಟೂಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಆತ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನು - ಉಚ್ಛ್ರಾಯದ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುಲಾಮರುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈತ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಟ್ಟಣದ ಗಾತ್ರದ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನಾಂಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ:
ಷಬೇನಿಯು 27 ವರ್ಷದವನಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆತ ತನ್ನ ತವರುನಗರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌, 1789ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶದ ಯಾನದಿಂದ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ ಆತನ ಆಂಗ್ಲ ಹಡಗನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಷ್ಯನ್‌ ಸೇನಾನೌಕೆಯೊಂದು ಆಸ್ಟೆಂಡೆಗೆ ಕರೆತಂದಿತು.
ತರುವಾಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌‌ ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿಯು ಆತನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಆತನ ಹಡಗಿನವರು ಮತ್ತೆ ಸೆರೆಗೊಳಗಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ಡೋವರ್‌ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಆತನ ಕಥನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಷಬೀನಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಗಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ವಾಕ್ಯವೃಂದವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಆತ ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಶುಷ್ಕ ಪರಿಸರಕ್ಕಿಂತ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ:
ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರ
15ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಸಂಕೋರ್‌ ಮಸೀದಿ, ಇದನ್ನು ಸಂಕೋರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಮಹಮ್ಮದೀಯವಲ್ಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿನ ನಾಯಕರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರು ಆರ್ಥಿಕ ಉನ್ನತಿಗೆಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಇತರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರಾಗಿದ್ದರು.
ಸಂಕೋರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಸಂಕೋರ್‌ ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, 1581 ADಯಲ್ಲಿ (= 989 A. H.) (ಬಹುಶಃ 13ನೇ ಅಥವಾ 14ನೇ ಶತಮಾನದ) ಮತ್ತೂ ಹಳೆಯದಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಇದು ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮ ಸಮುದಾಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. "ಸಂಕೋರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ"ವು ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಯುರೋಪ್‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಮದ್ರಸಾವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಶಾಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಓರ್ವ ಬೋಧಕ ಅಥವಾ ಇಮಾಮರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೋಧಕರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಮಸೀದಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಗೃಹಗಳ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಕ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ಈ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯವು ಖುರಾನ್‌‌ಅನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು ಪಾಂಡಿತ್ಯವೇತನ/ಗೌರವಧನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಮಾರುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭವು ಚಿನ್ನ-ಉಪ್ಪಿನ ಮಾರಾಟದ ನಂತರದ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅಗಾಧ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಬೋಧಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತನೆಂದರೆ ಅಹ್ಮದ್‌‌ ಬಾಬಾ ಆಗಿದ್ದರು, ಆತ ತಾರೀಖ್‌ ಅಲ್‌‌-ಸುಡಾನ್‌‌ ಮತ್ತಿತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು.
ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು
ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮೌಲ್ಯಯುತ ನಿಧಿಯೆಂದರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ 100,000 ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು. . ಮಹಮ್ಮದೀಯಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ಮತ್ತು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯ ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು, ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಇತರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಫುಲಾನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಾನೂನು, ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ (ಪ್ರಮುಖ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಖ್ಯಾನಗಳಾದ, ತಾರೀಖ್‌‌ ಅಲ್‌‌-ಫಟ್ಟಾಷ್‌‌ ಮತ್ತು ತಾರೀಖ್‌ ಅಲ್‌‌-ಸುಡಾನ್‌‌), ಧರ್ಮ, ವ್ಯಾಪಾರ, etc. ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 1970ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಹ್ಮದ್‌‌ ಬಾಬಾ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌/ಸಂಸ್ಥೆ (ಸೆಡ್ರಾಬ್‌‌)ಯು ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅಂಕೀಕೃತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. 18,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಹ್ಮದ್‌‌ ಬಾಬಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೂ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 300,000-700,000 ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಕೋರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಾಗೂ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ಸಂಸ್ಥೆಯ, ತನ್ಮೂಲಕ ನಗರದ ಭವ್ಯತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರುಗಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿಯೇ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ. 16ರಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗಿನ, ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರತಿ ಮಜಲನ್ನೂ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದವರು ‌ಹೊಂದಿದ್ದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಉನ್ನತಮಟ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಘನತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ‌ ಮಹಮ್ಮದೀಯ ನಾಣ್ಣುಡಿಯು "ಉಪ್ಪು ಉತ್ತರದಿಂದ, ಚಿನ್ನ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಬಂದರೆ ದೇವರ ಉಪದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಸಂಪತ್ತು ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಪಟ್ಟಣದ ಸುಮಾರು 60ರಿಂದ 80 ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿವೆ : ಮಮ್ಮಾ ಹೈದರಾ/ದಾರಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ; ಫಾಂಡೋ ಕಟಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಸರಿಸುಮಾರು 3,000 ದಾಖಲೆಗಳು ಆಂಡಾಲೂಸಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು 14ನೇ ಮತ್ತು 15ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿದೆ); ಅಲ್‌‌‌-ವಾಂಗರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ; ಮತ್ತು ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ ಟಾಹರ್‌‌‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ "ಆಫ್ರಿಕಾದ ಶಾಯಿ/ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾದಿ"ಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಟಿಂಬಕ್ಟು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿರುವ 120 ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿದ್ದವು. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ 20 ದಶಲಕ್ಷ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವು ನೈಜೀರಿಯಾದ, ಸೊಕೋಟೋದಲ್ಲಿವೆ. ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌‌ನ ಇನ್ನಿತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಇಡೀ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬೈತಿಡುವ/ಕದ್ದೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. ಕೆಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ಮರಳುಗಾಡು ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇನ್ನೂ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಕೆಲ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಜೂನ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆದಾಗ ಮೈಕ್ರೋಫಿಲ್ಮ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ‌/ಮಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟಿಂಬಕ್ಟು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜಂಟಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.
ಇಂದಿನ ಟಿಂಬಕ್ಟು
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಒಂದು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, 1988ರಿಂದ ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಮರಳುಗಾಡಿನ ಮರಳಿನಿಂದಾವೃತವಾಗುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. UNESCOನ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನವೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಸೀದಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಹೆನ್ರಿ ಲೂಯಿಸ್‌‌ ಗೇಟ್ಸ್‌‌'ರ PBS ವಿಶೇಷ "ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಜಗತ್ತಿನ ಅಚ್ಚರಿಗಳು" ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಮಾಲಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಯೋಗದ ಅಲಿ ಔಲ್ಡ್‌ ಸಿದಿಯವರೊಡನೆ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ರು ಮಮ್ಮಾ ಹೈದರಾ/ದಾರಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾದ ಅಬ್ದೆಲ್‌ ಖಾದಿರ್‌‌ ಹೈದರಾರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಗೇಟ್ಸ್‌ರ ಕೃಪೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೆಲ್ಲನ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ವತಿಯಿಂದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ'ದ ಸೌಲಭ್ಯ/ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅನುದಾನ ಒದಗಿತು, ನಂತರ ಇದು ಟಿಂಬಕ್ಟು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು. ಗ್ರಂಥಕರ್ತೃಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೀ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಸ್ತಕ ರಚನಾಕಾರರು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಣವು ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಎರಡು ಪುಟ್ಟ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು (1853-54ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಶೋಧಕ ಹೇನ್‌ರಿಚ್‌‌ ಬಾರ್ತ್‌ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದ ಮನೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ), ಮತ್ತು ಟುವಾರೆಗ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಣ ರಾಜಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶಾಂತಿಜ್ಯೋತಿ/ಫ್ಲೇಮ್‌‌ ಆಫ್‌ ಪೀಸ್‌‌ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಅಂತೋಣಿ/ನಿ ಗೌಡಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತೆನ್ನಲಾದ ಟಿಂಬಕ್ಟು'ವಿನ ಹಸಿಮಣ್ಣಿನ ಮಸೀದಿಗಳು ದೇಶೀಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ
ಇತರೆ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಎತ್ತರದ/ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿರುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಗೋಪುರಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಭಾಷೆ
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ 80%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾತನಾಡುವ ಕೊಯ್ರಾ ಚೀನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಾಂಘಾಯ್‌ ಭಾಷೆ. 1990-1994ರ ಟುವಾರೆಗ್‌‌/ಅರಬ್‌ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ 10%ರಷ್ಟಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ಹಸ್ಸಾನಿಯಾ ಅರೇಬಿಕ್‌ ಮತ್ತು ತಮಾಷೆಕ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡುತ್ತವೆ.
ಹವಾಗುಣ
ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಗುಣವು ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಒಣದಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಬಿರು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ತೀವ್ರತಾಪದ ತಿಂಗಳುಗಳಾದ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು 40°Cಯನ್ನೂ ಮೀರಿರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಲಿದ್ದರೂ ಕಾರ್ಯತಃ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯೆಲ್ಲವೂ ಸುರಿಯುವ ಜುಲೈನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಾದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮತ್ತು ಜನವರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು 32°Cಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ
ರಹಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕವೆಂಬ ನಗರದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ: 2006ರಲ್ಲಿ 150 ಬ್ರಿಟನ್‌ ಯುವಕರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ 34%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪಟ್ಟಣವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಉಳಿದ 66% ಮಂದಿಯು ಅದನ್ನು "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸ್ಥಳ"ವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.
ತಮ್ಮ ಸಿಂಗಲ್‌ ಗೀತೆ "ದ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಈಸ್‌ ಸೋ ಬ್ರೈಟ್‌, I ಗಾಟ್ಟ ವೇರ್‌‌ ಷೇಡ್ಸ್‌‌"ನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ಪಾಪ್‌ ತಂಡ "ಟಿಂಬಕ್‌3"ದವರು ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಟಿಂಬಕ್ಟುವಿನ ಉಚ್ಚಾರದ ಪದಚಮತ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೂಲದ ಸಂದೇಶವಾಹಕ ಬ್ಯಾಗ್‌/ಚೀಲ ತಯಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಿಂಬಕ್‌‌2 ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪದಚಮತ್ಕಾರದಿಂದಲೇ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಡಕ್‌ ಟಿಂಬಕ್ಟುವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಡಕ್‌‌ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ಉಪಸರಣಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ದ ಅರಿಸ್ಟ್ರೋಕ್ರಾಟ್ಸ್ ‌‌ ಎಂಬ 1970ರ ಡಿಸ್ನಿಯ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಡ್ಗರ್‌ ಎಂಬ ಅಡಿಗೆಯವ ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟು ಟಿಂಬಕ್ಟುಗೆ ಕಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬದಲಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ವಿಷುವದ್ವೃತ್ತೀಯ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌‌ ಗೀತಚಿತ್ರ ಆಲಿವರ್‌! ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಠಕ್ಕಿನ ತಂತ್ರಿ ನ್ಯಾನ್ಸಿಗೆ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ, "ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ನಿನಗೋಸ್ಕರ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ, ನಿನಗೋಸ್ಕರ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ"  ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಆಗ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಮಾರುತ್ತರವಾಗಿ, "ಪ್ರಖರ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯಾ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ "ಏನು ಬೇಕಾದರೂ", ಎಂದು ತಂತ್ರಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಟಿಂಬಕ್ಟುಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯಾ?" ಎಂದು ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಕೇಳಿದಾಗ. "ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತೀನಿ", ಎಂದು ತಂತ್ರಿ ಮಾರುತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೀಗೆ ಹಾಡು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.
ಟಾಮ್‌ ರಾಬಿನ್‌ರ ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಫ್‌ ಅಸ್ಲೀಪ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾಗ್‌ ಪಜಾಮಾಸ್‌ ನಲ್ಲಿ, ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅದರ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಕೃತ/ಅತಿಮಾನುಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಲ್ಯಾರಿ ಡೈಮಂಡ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ತಂಭೀಭೂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅವಳಿ ನಗರಗಳು
ಟಿಂಬಕ್ಟು ನಗರವು ಕೆಳಕಂಡ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವಳಿ ನಗರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ಜರ್ಮನಿಯ, ಕೆಮ್ನಿಟ್ಜ್‌‌‌
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಟಿಂಬಕ್ಟು ವರ್ಗ:ಟೌಂಬೌಕ್ಟೌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಜನಭರಿತ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ನೈಗರ್‌ ನದಿ ಆಶ್ರಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಮಸ್ಸಿನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, ೧೯೯೪
ಫಲಿತಾಂಶಗಳು
–
ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನರೂಲಾ
ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನರೂಲಾರವರು (ಜನನ ː೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦) ಭಾರತೀಯ ಮಾಡೆಲ್ ಮತ್ತು ನಟ. ಇವರು ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨, ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ವಿಲ್ಲಾ ೮ , ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ಮತ್ತು ನಚ್ ಬಲಿಯೆ ೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ನರೂಲಾ ರವರು ಭಾರತದ ಚಂಡೀಗಡ ಮೂಲದವರು. ಇವರು ಎಂಟಿವಿ ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ರಲ್ಲಿ ನರೂಲಾ ರವರು ಯುವಿಕಾ ಚೌದ್ರಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಪಿಟಿಸಿ ಪಂಜಾಬಿ ಎಂಬ ಚಾನೆಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಸ್ಟರ್ ಪಂಜಾಬ್‌‌ ಎಂಬ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನರೂಲಾ ರವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು  ಎರಡನೇ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಂಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾದ ರೋಡೀಸ್ ಎಕ್ಸ್ ೨ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು , ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.
ಮುಂದೆ, ಅವರು ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ವಿಲ್ಲಾ ೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿಜೇತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ನರೂಲಾ ರವರು ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಯ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮತ್ತೆ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ೨೦೧೬ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಅವರು ಲಖನ್ "ಲಕ್ಕಿ" ಸಿಂಗ್ ಅಹ್ಲಾವತ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿ &ಟಿವಿಯ ಬಡೋ ಬಹು ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ೨೦೧೬ ರಿಂದ, ನರೂಲಾ ರವರು ಎಂಟಿವಿಯ ರೋಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಲೀಡರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಲಾಲ್ ಇಷ್ಕ್ ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಯನ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಇವರು ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಯ ನಾಗಿನ್ ೩ ರಲ್ಲಿ ಶಹನವಾಜ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿಸ್ಆಲ್ಪೈನ್ ಗಾಲ್
ಸಿಸ್ಆಲ್ಪೈನ್ ಗಾಲ್
ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೆಲ್ಪಿಕ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗ ಒಳಗಾಯಿತೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲ್್ಟರು ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಬಂದಿರಲಾರರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಬ್ರೆನರ್ ಮೂಲಕ ಬಂದು ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್ನರನ್ನು ಕದಲಿಸಿ ತಾವು ನೆಲಸಿದರು, ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 390 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು; ರೋಮನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಅಂತಃಕಲಹ ದಿಂದಾಗಿಯೂ ಹೊರಗಿನವರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಕಾದಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದುದ ರಿಂದಲೂ ಇವರ ದಕ್ಷಿಣ ಯಾತ್ರೆ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 287 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಇವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಗಾಲರ ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ರಮಣ ಸೇನೆ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 225 ರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದಿತು. 183ರ ವೇಳೆಗೆ ರೋಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪ್ಸ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪು. ಸು. 89ರಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಆಲ್ಟೈನ್ ಗಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಸಿಸ್ಆಲ್ಪೈನ್ ಗಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಲವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲೇಖಕರ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇಟಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದರ ಚರಿತ್ರೆ ರೋಮನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸರಕಾಯ್ಜೀವಿ
ಈ ಏಕಾಣುಜೀವಿ ಮಾನವರ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ರಕ್ತ, ಅಗಾರ್ ಕೂಡಿದ ತಳಿವರಸೆಗಳಲ್ಲಿ (ಕಲ್ಚರ್ಸ್) ರಕ್ತದ ರಕ್ತಬಣ್ಣಕದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಸಿರುಬಣ್ಣದ ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಜಿ ಮೊನೆ ತೆರನ ಸಂತತಿಗಳಾಗಿ (ಕಾಲೊನೀಸ್) ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧದ ಉಳಿದ ಬಗೆಗಳ ಸರಕಾಯ್ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಹಾರ ವಿಷವೇರಿಕೆ ಆಗುವುದು ಅನುಮಾನ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗಣ (ಗಣಿತ)
ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ(Set Theory) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಷಯ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಗಣ ಎಂಬುದು ಸಮೂಹಗಳ ನಿರೂಪಣೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು: W = {೦, ೧, ೨, ೩, ೪, ...} ಎಂಬುದು ಅಂಕಿಗಳ ಒಂದು ಅನಂತ ಗಣವಾದರೆ, ಪ = {ಹಸು, ಕಾಗೆ, ಕೋಳಿ, ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ} ಎಂಬುದು, ೫ ಪ್ರಾಣಿ ಸದಸ್ಯಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಗಣ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ, ಗಣ ಎಂಬುದು ವಸ್ತು ಮಾದರಿ ಸಮೂಹಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯೇ ಹೊರತು, ವಸ್ತು ನಿದರ್ಶನ ಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ = {೨ ಹಸು, ೩ ಕಾಗೆ, ೫ ಕೋಳಿ, ೧ ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ, ಹುಲಿ} ಎಂಬುದು ತಪ್ಪಾದ ನಿರೂಪಣೆ. ವಸ್ತು ನಿದರ್ಶನಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು, ಆವಳಿ-ಗಣ (multi-set) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆೆ. ಗಣಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆವಳಿ-ಗಣಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದುದು. ಗಣಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಯಾವುದೇ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ {೨, ೪, ೬, ೮} ಮತ್ತು {೪, ೨, ೮, ೬} ಇವೆರಡು ಗಣಗಳೂ ಒಂದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಗಣಗಳು ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ವಸ್ತು ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ {೧, ೨, ೩, ಹಸು} ಎಂಬ ಗಣ ನಿರೂಪಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸದಸ್ಯತ್ವ
ಯಾವುದೆ ಒಂದು ಗಣ U ನಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳೂ U ನ ಸದಸ್ಯರೆಂದು ಕರೆಲ್ಪದುತ್ತವೆ. ಗಣದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು "ಅನಂತ ಗಣ"ವೆಂದೂ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ, "ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಗಣ"ವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಗಳ ಸದಸ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು, ತಾವೆ ಗಣಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ {{೧,೨}, {೩,೪}} ಎಂಬುದು, ಎರಡು ಸದಸ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಗಣ. ಈ ಎರಡೂ ಸದಸ್ಯಗಳೂ, ತಾವೇ ಗಣಗ್ಳಾಗಿದ್ದು, ಎರಡರಲ್ಲೂ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ೨ ಸದಸ್ಯ ಗಣಗಳು ಇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಗಣಗಳು ತಾವೇ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ = {{೧,೨}, {೩,೪}, ಪ} ಎಂಬುದು ತಪ್ಪಾದ ನಿರೂಪಣೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು, ಅಡಿಪಾಯ ಆಧಾರ ಸೂತ್ರ (Axiom of Foundation) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು, ರಸೆಲ್ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಗಳಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವುದು. ಹಾಗಾಗಿಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ವಿರೋಧಾಭಾಸವಿಲ್ಲದೆಯೆ ಗಣಗಳಿಗೆ ಸ್ವ-ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಗಣಗಳನ್ನು "ಅಡಿಪಾಯ ರಹಿತ" ಗಣಗಳೆಂದು (non-wellfounded sets) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಖ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಗಣ ಪ ದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೋ ಅದೇ ಅದರ "ಸಂಖ್ಯತ್ವ" (cardinality). ಪ-ಗಣದ ಸಂಖ್ಯತ್ವವನ್ನು |ಪ| ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ ಎಂಬುದು {{೧,೨}, ೩, ೪, {೫,೬}} ಆದರೆ, |ಪ| = ೪. ಗಮನಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಗಣ ಎ, ಇನ್ನೊಂದು ಗಣ ಪ ದ ಸದಸ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಪ-ಗಣದ ಸಂಖ್ಯತ್ವದ ಏಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎ ಅನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಏಣಿಸಲಾಗುತ್ತೆ. ಎ ಎಂಬುದು ತಾನೇ ಒಂದು ಅನಂತ ಗಣವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ, ಪ-ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಎ ಎಂಬುದು ಒಂದೇ ಸದಸ್ಯ. ಪ ಮತ್ತು ಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಗಣಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪ ಗಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಮ ಗಣದಿಂದ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತಾದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೆ ಮ ಗಣದ ಪ್ರತಿಒಂದು ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಪ ಗಣದಿಂದ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಸದಸ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತಾದಲ್ಲಿ, ಪ ಮತ್ತು ಮ ಗಣಗಳು ''ಸಮಗಾತ್ರ ಗಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತೆ. ನಿಷ್ಕ್ರುಷ್ಟ ಗಣಗಳ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು, ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅನಂತ ಗಣಗಳಿಗೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ನೈತಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ" (Natural numbers N) ನ = {೧, ೨, ೩, ...} ಮತ್ತು "ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ" (Integers Z) ಜ಼ = {..., -೩, -೨, -೧, ೦, ೧, ೨, ೩, ...}, ಇವೆರಡೂ ಗಣಗಳ ಗಾತ್ರವೂ ಒಂದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈತಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಗೂ ಒಂದು ಏಕೈಕವಾದ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗೂ ಒಂದು ಏಕೈಕವಾದ ನೈತಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, "ನಿಜ ಸಂಖ್ಯೆ" (Real numbers R) ಗಣದ ಗಾತ್ರವು ನೈತಿಕಸಂಖ್ಯೆ ಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು! ಎಲ್ಲಾ ಅನಂತ ಗಣಗಳೂ ಒಂದೇ ಗಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಣ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಒಂದು ಮಹತ್ವವಾದ ನಿರೂಪಣೆ. ಇದನ್ನು ಗಿಯೋರ್ಗ್ ಕಾಂಟೋರ್ ನ ಕರ್ಣ ವಾದ (diagonal argument) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತೆ.
ವರ್ಗ:ಗಣಿತ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ, ೧೯೮೯
ಫಲಿತಾಂಶಗಳು
–
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಚುನಾವಣೆ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ
ಶಬರಿಮಲೆ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೆ.ವಿ. ಮಹದೇವನ್    ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮಣಿಕಂಡನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಿಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಚಿತ್ರಸಂಗೀತ
ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೆ.ವಿ ಮಹದೇವನ್  ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೀತೆಗಳನ್ನು ವಿಜಯ ನಾರಸಿಂಹ  ಮತ್ತು ಚಿ ಉದಯಶಂಕರ್  ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯ
ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಸರಿಸಮಾನತೆ (ಈಕ್ವಾಲಿಟಿ), ನ್ಯಾಯ (ಜಸ್ಟಿಸ್) ಮತ್ತು ನೀತಿಯುಕ್ತತೆ (ಫೇರ್ನೆಸ್), ಅದು ಸಹಜ ನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನ್ಯಾಯ (ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್.)
ಇತಿಹಾಸ
ಶಕ್ತಿಯುತರಾದ ವ್ಯವಹಾರದಾರರು ಲಂಚರುಶುವತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿಗಳಿಂದ (ಜ್ಯೂರಿ) ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದವರು ರಾಜನಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಸಭೆಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದೂರು ಕೊಡುವ ಕ್ರಮ ಬಂತು. ಅವುಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಚಾನ್ಸಲರ್ (ಎಕ್ಸ್ಚೆಕರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿ), ಚಾನ್ಸರಿಯ ಬೇರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ರೋಲ್ಸ್ ಇವರಿದ್ದರು. ಚಾನ್ಸಲರ್ ಈ ಮೊದಲೇ ಎಕ್ಸ್ಚೆಕರಿನ ಮುಖ್ಯನಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದ್ದ. ಒಂದನೆಯ ಎಡ್ವರ್ಡನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ರಾಜನ ಮಂತ್ರಿಸಭೆ ಚಾನ್ಸಲರನಿಗೆ ಕಳುಹುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಚಾನ್ಸರಿಯ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬರಬರುತ್ತ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಚಾನ್ಸಲರನಿಗೆ ಕೊಡುವ ರೂಢಿ ಬಂತು. ಚಾನ್ಸಲರ್ ರಾಜನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ (ಕೀಪರ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾನ್ಷನ್ಸ್). ಯಾರ ಮೇಲಾದರೂ ಅರ್ಜಿ ಬಂದಲ್ಲಿ ಆತ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಚಾನ್ಸಲರ್ ಆತನಿಗೆ ನಿರೂಪ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ಬಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರವೀಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸಲರ್ ತನಗೆ ನ್ಯಾಯವೆಂದು ತೋರಿದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತ್ತಿದ್ದ. ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದ ಕೋರ್ಟುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಕೂಡ ದೆಂದೂ ತೀರ್ಪು ಪಡೆಯಕೂಡದೆಂದೂ ಆಜ್ಞೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ ದಂಡ, ಕಾರಾಗೃಹವಾಸ ವಿಧಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆತನಿಗಿತ್ತು.
ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಸರಿಸಮಾನತೆ (ಈಕ್ವಾಲಿಟಿ), ನ್ಯಾಯ (ಜಸ್ಟಿಸ್) ಮತ್ತು ನೀತಿಯುಕ್ತತೆ (ಫೇರ್ನೆಸ್), ಅದು ಸಹಜ ನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನ್ಯಾಯ (ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್.) ಇದು ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನಗಳು ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ತಕ್ಕುದಾದ ಸಹಜನ್ಯಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು. ಇಂಥದನ್ನು ಚಾನ್ಸರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸ್ರೆಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯವನ್ನು 1873 ಮತ್ತು 1875ರ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾಯಿದೆಗಳು (ಜುಡಿಕೇಚರ್ ಆ್ಯಕ್್ಟ) ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಚಾನ್ಸರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಜಾರಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎಕ್ವಿಟಿ ಅಥವಾ ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯವೆಂದು ಹೇಲ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಸಹಜನ್ಯಾಯ ಕೊಡುವುದು. ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ - ಇವುಗಳನ್ನು ಎಕ್ವಿಟಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲತತ್ತ್ವಗಳನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದುವೆಂದು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಯವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತ್ತಿದ್ದುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೊಸ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿವೆ.
ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜೆ. ಎಲ್. ಬ್ರಿಯರನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು : ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ನ್ಯಾಸ (ಟ್ರಸ್ಟ್)ವಿಚಾರವಾದ ಸಮಗ್ರನ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿತು : ಅದು ಭೋಗ್ಯಗಳ (ಮಾರ್ಟ್ಗೇಜ್) ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ತಂದಿತು. ಕರಾರುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವಂತೆಯೂ ಮೋಸ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಆದ ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ನಿವಾರಣೆ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವಂತೆಯೂ ಸಾಧಿಸಿತು. ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ನಿವೃತ್ತಿಗಳ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆ ತಂದಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಮುರಿದಲ್ಲಿ ಬರಿ ನಷ್ಟ ಕೊಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕರಾರಿನಂತೆ ನಡೆಯುವಂತೆ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್) ಮಾಡಲು ತಪ್ಪು ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಕ ಆಜ್ಞೆ (ಇಂಜಂಕ್ಷನ್) ಅಥವಾ ತಡೆಆಜ್ಞೆ ನೀಡುವಂತೆಯೂ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದವು.
ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು (ಜ್ಯೂರಿಸ್ಡಿಕ್ಷನ್) ಅನನ್ಯ (ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಲೂ ಸಿವ್), ಸಹಗಾಮಿ (ಕನ್ಕರೆಂಟ್) ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ (ಆಗ್ಸಿಲಿಯರಿ) ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅದು ನ್ಯಾಸವೇ ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅದರ ಅನನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದ ಕೋರ್ಟುಗಳಿಂದ ಹಕ್ಕು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದೂ ನಿವೃತ್ತಿ ಸಿಗದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ : ತಡೆಆಜ್ಞೆ) ತಕ್ಕ ನಿವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಅದರ ಸಹಗಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಸಹಾಯಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು.
ಚಾನ್ಸಲರನ ತೀರ್ಪುಗಳು ಖುಷಿ ಬಂದಂತೆ ಮಾಡುವ ತೀರ್ಪುಗಳೆಂದು ಅಪವಾದ ಬಂದರೂ ಬರಬರುತ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಹೇಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಾದ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿ ನಿಂತುವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ತೀರ್ಪುಗಳೂ ಮುಂದೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಬಂದಾಗ ಅನುಸರಿಸತಕ್ಕ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿ ನಿಂತವು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಚಾನ್ಸಲರರು ತಮಗೆ ಸರಿತೋರಿದಂತೆ, ತಮಗೆ ನ್ಯಾಯ ಕಂಡಂತೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದಿಂದ ನಿಖರವಾದ, ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು, ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಎಡ್ವರ್ಡರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸರಿ ಕೋರ್ಟುಗಳು ಖಾಯಂ ಆದವು. ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸರಿ ಕೋರ್ಟುಗಳ ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೂ ವಿರೋಧಗಳುಂಟಾಗತೊಡಗಿದುವು. ಅವುಗಳ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಂತರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸರಿ ಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಮಾನವೇ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವೆಂದು ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಜೇಮ್ಸ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. 1875ರ ಜ್ಯುಡಿಕೇಚರ್ ಕಾಯಿದೆಯ 25ನೆಯ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದೇ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮಕ್ಕೂ ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮಕ್ಕೂ ವಿರೋಧವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಯ ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಯಿಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಎಚ್. ಎಚ್. ಹೋಮ್ಸ್
೨೫೦px|right|ಹೆಚ್.ಹೆಚ್ ಹೋಮ್ಸ್
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಹರ್ಮನ್ ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್ ಮಡ್ಜೆಟ್ (ಮೇ ೧೬, ೧೮೬೧ - ಮೇ ೭, ೧೮೯೬), ಡಾ. ಹೆನ್ರಿ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಅಥವಾ ಎಚ್.ಎಚ್. ಹೋಮ್ಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಒಬ್ಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾನ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರ. ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಇವರ ೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದಂಡನೆ ತನಕ, ಅವರು ವಿಮಾ ವಂಚನೆ, ವಂಚನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರಾಧದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚೆಕ್ ಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸುವುದು, ೩ ರಿಂದ ೪ ದ್ವಿಪತ್ನಿಯ ಅಕ್ರಮ ವಿವಾಹಗಳು, ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮರಣದಂಡನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಅವರು ಮಾಡಿದ ೨೭ ಕೊಲೆಗಳ (ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಬದಲಿಗೆ ಹೋಮ್ಸ್ ಗೆ  ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಲೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಪಿಟೆಜೆಲ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೩ ಪ್ರೇಯಸಿಗಳನ್ನು, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಮಗು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಕೊಂದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹೋಮ್ಸ್‌ನನ್ನು ಮೇ ೭, ೧೮೯೬ ರಂದು, ಅವನ ೩೫ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.
"ಮರ್ಡರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್" ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಅನೇಕ ಆಪಾದಿತ ಅಪರಾಧಗಳು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ತುಣುಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಕೃತ್ರಿಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪೋಲೀಸ್ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಬೋಲಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತವಿಕ ತಪ್ಪುಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಮ್ಸ್ ತನ್ನ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಸೈತಾನನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಅವರ ಒಲವು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಹೋಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಡಮ್ ಸೆಲ್ಜರ್ ತನ್ನ ಹೋಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ, "[ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರನ ಕುರಿತ] ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಕೊಲೆಗಾರನ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಪರಾಧಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು." ಮತ್ತು "ಕೊಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಹೋಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತಳುಕು ಹಾಕಿದ ಕಾರಣ ಅವರ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಪಡೆಯಲು. ಯಾರಾದರೂ ತುಂಬಾ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅವರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೊಲೆಗಳು ಕೇವಲ ರಕ್ತಪಾತದ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಅವನ ವಂಚನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ."
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಹೋಮ್ಸ್ ಅವರು ಮೇ ೧೬, ೧೮೬೧ ರಂದು ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನ ಗಿಲ್ಮಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರ್ಮನ್ ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್ ಮಡ್ಜೆಟ್ ಆಗಿ ಲೆವಿ ಹಾರ್ಟನ್ ಮಡ್ಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡೇಟ್ ಪೇಜ್ ಪ್ರೈಸ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಲಸಿಗರಾಗಿ ಬಂದವರು. ಮುಡ್ಜೆಟ್ ಅವರು ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಮೂರನೇ ಮಗು. ಅವರಿಗೆ ಅಕ್ಕ ಎಲೆನ್, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಆರ್ಥರ್, ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಮೇರಿ ಇದ್ದರು. ಹೋಮ್ಸ್ ಅವರ ತಂದೆ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ರೈತ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಧುನಿಕ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ನಂತರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತಂದೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಾಲ್ಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿ ಖಾತೆಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೋಮ್ಸ್ ೧೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ವರ್ಮೊಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅ೮೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಜರಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ನಂತರ ಜೂನ್ ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ದಾಖಲಾದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಹರ್ಡ್‌ಮನ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶವಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಮಾಧಿ ದರೋಡೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಮ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಛೇದನದ ಹೆಸರಾಂತ ವಕೀಲರಾದ ನಹುಮ್ ವಿಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಹೋಮ್ಸ್ ಕೊಲೆಯ ಶಂಕಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಂಚಕನಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಜೀವ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸಲು ಶವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ಹೋಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರಾಳನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳು ವಿವರಿಸಿದರು. ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪದವಿಯ ಮೊದಲು, ಅವಳು ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವಳು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದಿದ್ದಳು ಎಂದು ಬರೆದಳು. ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮೂಯರ್ಸ್ ಫೋರ್ಕ್ಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಹೋಮ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹರಡಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಕಣ್ಮರೆಯಾದನು. ಆ ಹುಡುಗನು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು ಎಂದು ಹೋಮ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೋಮ್ಸ್ ಬೇಗನೆ ಆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತೊರೆದನು.
ನಂತರ ಅವರು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಾರ್ರಿಸ್ಟೌನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಪರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಸತ್ತನು. ಹೋಮ್ಸ್ ಮಗುವಿನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ನಗರವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು, ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಹಗರಣಗಳ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.
ಬಂಧನದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಹೋಮ್ಸ್ ೧೮೮೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ ಸಹಪಾಠಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಲೀಕಾಕ್ನನ್ನು ಕೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲೀಕಾಕ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫, ೧೮೮೯ ಕೆನಡಾದ ಒಂಟಾರಿಯೊದ ವ್ಯಾಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ೧೮೮೬ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಾರಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ಹೋಮ್ಸ್ ಮಿರ್ಟಾ ಬೆಲ್ಕ್ನಾಪ್ ಎಂಬವಳನ್ನು( ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ) ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್, ಮಿನ್ನೇಸೋಟದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ಮದುವೆಯಾದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಕ್ಲಾರಾಳಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹವನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸೂಟ್ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಆಕೆಗೆ ಬಹುಶಃ ಸೂಟ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ತಿಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಜೂನ್ ೪, ೧೮೯೧ ರಂದು "ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಬಯಸಿದ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
೧೮೮೯ ರ ಜುಲೈ ೪ ರಂದು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ಚಿಕಾಗೋದ ಎಂಗಲ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಲೂಸಿ ಥಿಯೋಡೇಟ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಮಗಳನ್ನು ಹೋಮ್ಸ್ ಮಿಟ್ರಾ ರವರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲೂಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದರು. ಹೋಮ್ಸ್ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನ ವಿಲ್ಮೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಟಾ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಹೋಮ್ಸ್ ಜನವರಿ ೧೭, ೧೮೯೪ ರಂದು ಡೆನ್ವರ್, ಕೊಲೊರಾಡೋ, ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರಾ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಟಾ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ವಿವಾಹವಾದರು.
ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಡರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/H._H._Holmes_Castle.jpg/220px-H._H._Holmes_Castle.jpg|thumb| ಎಚ್. H. ಹೋಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Englewood_Post_Office%2C_Chicago_%2831040622982%29.jpg/220px-Englewood_Post_Office%2C_Chicago_%2831040622982%29.jpg|thumb| ಹೋಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನ ಸ್ಥಳವು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಂಗಲ್‌ವುಡ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/World_newspaper.jpg/220px-World_newspaper.jpg|thumb| ಆಗಸ್ಟ್ ೧೧, ೧೮೯೫, ಜೋಸೆಫ್ ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ನ "ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್" ಹೋಮ್ಸ್ "ಮರ್ಡರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್" ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗೆ ಎಡದಿಂದ ಬಲದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ - ಕಮಾನು, ಸ್ಮಶಾನ, ನೆಲದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಡೋರ್ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಣ್ಣದ ಸಮಾಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ.. ಹೋಮ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೮೬ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಆಗ ಅವರು ''ಹೆಚ್.ಹೆಚ್. ಹೋಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. '' ಅವರು ಸೌತ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಎಂಗಲ್‌ವುಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ೬೩ನೇ ಬೀದಿಯ ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಎಸ್. ಹಾಲ್ಟನ್‌ನ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಹೋಲ್ಟನ್ ಹೋಮ್ಸ್‌ಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಲ್ಟನ್‌ನ ಪತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಗನೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಮುದುಕನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೂ, ಡಾ. ಹಾಲ್ಟನ್ ಸಹ ಮಿಚಿಗನ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಹೋಮ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹೊಲ್ಟನ್‌ರಿಬ್ಬರೂ ಹೋಮ್ಸ್‌ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಎಂಗಲ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಹೋಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಹೋಮ್ಸ್ ಆಪಾದಿತ "ಕ್ಯಾಸಲ್" ಬಲಿಪಶು ಮಿಸ್ ಕೇಟ್ ಡರ್ಕಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರು.