cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಹೊಯ್ಸಳರು
ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಈ ನೀತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ. ಶಿವನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶೈವರೂ, ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ವೇದಾಂತಿಗಳೂ ಬುದ್ಧನೆಂದು ಬೌದ್ಧರೂ ಕರ್ತನೆಂದು ನೈಯಾಯಿಕರೂ ಅರ್ಹನೆಂದು ಜೈನರೂ ಕರ್ಮವೆಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರೂ ಯಾರನ್ನು ಪುಜಿಸುವರೋ ಆ ಕೇಶವೇಶ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಲೆಂಬುದು ಆ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ. ಈ ತತ್ತ್ವದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಎಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಶಾಸನಗಳೂ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದಾನದತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಶೈವರಲ್ಲಿ ವೈದಿಕರು, ಲಕುಲೀಶ ಪಾಶುಪತ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು ಮತ್ತು ವೀರಶೈವರೆಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗಗಳವರಿದ್ದರು. ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧಕರಾದ ಭಾಗವತರು, ದಕ್ಷಿಣದೇಶದ ಆಳ್ವಾರುಗಳ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ರಾಮಾನುಜೀಯ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವಪಂಥ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಮುನಿ ಸಂಚಾಲಿತ ವೈಷ್ಣವಪಂಥಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದುವು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳೂ ಸೂರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ, ಗಣಪತಿಗಳನ್ನು ಪುಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತಪ್ರಭೇದಗಳೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾನ್ ಆಚಾರ್ಯಪುರುಷರು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿ ತಮ್ಮ ಉಪದೇಶಾಮೃತದಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ತಮಿಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ೫ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆಳ್ವಾರುಗಳು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ೧೧ನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಾಥಮುನಿಯೂ ಆತನ ಮೊಮ್ಮಗ ಯಾಮುನಾಚಾರ್ಯರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು (೧೦೭೧-೧೧೩೭) ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀ ಪೆರಂಬುದೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಪಂಥವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಆಚಾರ್ಯರು ಶೈವನಾಗಿದ್ದ ಚೋಳರಾಜನ ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ತೊಂಡನೂರು, ಮೇಲುಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಇವರು ತೊಂಡನೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಇವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ. ರಾಮಾನುಜರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಮತವನ್ನು ಇಲ್ಲೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಜಾತಿ ವೈಷಮ್ಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳವರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕೂ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಪ್ರಪತ್ತಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಇವರ ಬೋಧನೆ. ತಲಕಾಡು, ಬೇಲೂರು, ತೊಂಡನೂರು, ಮೇಲುಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಗದಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ದೇಗುಲಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು (ಆನಂದತೀರ್ಥ, ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ-ಸು. ೧೨೩೮-೧೩೧೭) ಉಡುಪಿಯ ಬಳಿ ಪಾಜಕವೆಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದರು. ಗುರುಗಳಾದ ಅಚ್ಯುತಪ್ರೇಕ್ಷರಿಂದ ಸನ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಅಥವಾ ದ್ವೈತಮತಸ್ಥಾಪಕರಾದರು. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮತಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲ ಗುಜರಾತುಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು, ಅನಂತರದ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ, ಬಸವೇಶ್ವರ ಮುಂತಾದ ಮಹಾಪುರುಷರ ಉಪದೇಶದ ಫಲವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸುಧಾರಣಾ ಮನೋಭಾವಗಳು ಬೆಳೆದುವಲ್ಲದೆ, ನೈತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರಯುಕ್ತ ಭಾವನೆಗಳು ಬೆಳೆದುವು. ಶಂಕರರು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಉಳಿದ ಮೂವರೂ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಪ್ರಸಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಮಾನುಜ, ಮಧ್ವರು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ವೇದಶಾಸ್ತ್ರ ಪುರಾಣಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸಿದರೆ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಕ, ಸತ್ಯ, ಸದಾಚಾರಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಮುಖ್ಯಶಿಷ್ಯರೂ ಒರಿಸ್ಸರಾಜ್ಯದ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ, ಅನಂತರ ಸನ್ಯಾಸದೀಕ್ಷೆ ವಹಿಸಿದ ನರಹರಿತೀರ್ಥರು ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಪಡೆದ ಹರಿದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಸ್ತಿಭಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಶತಕಗಳ ಕಾಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತ ಧರ್ಮಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣಯುಗವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇನೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಚಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಆದರೂ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲುಂಟಾದ ಮಹತ್ತ್ವಪುರಿತ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬಜೀವನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಮತ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವೃತ್ತಿಗಳನ್ನನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ದೊರೆಗಳು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳ ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಶಾಸನಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧವಿದ್ಯಾಪರಿಣತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬ ವರ್ಗದವರು ಮುಖ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲದೆ ವೀರಪಾಂಚಾಲರೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಶಿಲ್ಪಕಾರರೂ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ, ಬಡಗಿ, ಕಮ್ಮಾರ, ಕಂಚುಗಾರ, ಕುಂಬಾರ ಮುಂತಾದ ವೃತ್ತಿಗಾರರೂ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದರು. ವೈವಾಹಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ದೊರಕದಿದ್ದರೂ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳವರು ಹಿಂದೂ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ-ರಾಜಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನೀತ್ವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಏಕಪತ್ನೀತ್ವ ಆದರ್ಶವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವಾದರಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಜಕಾರಣ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾವಿಣ್ಯಗಳಿಸಿದ್ದರು. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ, ಸಾಮಂತ ಬರಮಯ್ಯನ ಪತ್ನಿ ಬಾಗನಬ್ಬೆ, ಕುಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾತೃ ಕುಂಜುನಂಬಿಶೆಟ್ಟಿಯ ಪುತ್ರಿಯೂ ಆ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಳೂ ಆದ ಘನಕುಮಾರಿ ಚಂದವ್ವೆ- ಇವರು ಇಂಥ ಕೆಲವರು. ಅಂತೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆಯೊಬ್ಬ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿಯಿಂದ ಆಕೆ ರನ್ನ ಕವಿಯ ಪೋಷಕಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಪೊನ್ನಕವಿಯ ಶಾಂತಿನಾಥಪುರಾಣದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಹಂಚಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆಕೆಯದು. ೧,೫೦೦ ಜೈನಬಸದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ಆಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದಳು. ದಾನಚಿಂತಾಮಣಿಯೆಂಬ ಬಿರುದು ಆಕೆಗೆ ಅನ್ವರ್ಥವಾದುದೇ. ಇಮ್ಮಡಿ ಜಯಸಿಂಹ ದೊರೆಯ ಅಕ್ಕ ಅಕ್ಕಾದೇವಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ತೋರಿ ಅಮರಳಾದಳು. ಆಕೆಯ ಬಿರುದು ರಣಭೈರವೀ. ಬಸವೇಶ್ವರರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಅವರ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ನೀಲಾಂಬಿಕೆಯೂ ಅಕ್ಕನಾದ ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮನೂ ಶಿವಶರಣೆಯರಾದ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕರೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾರೀಮಣಿಗಳಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿದರು. ೩ನೆಯ ಭಿಲ್ಲಮನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವವಂಶದ ರಾಣಿ ಲಚ್ಚಿಯವ್ವ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದಳು.
ಆ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಏಕಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಹುಮುಖವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿದುದು ನ್ಯಾಯವೇ. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿವೆತ್ತ ವಾದಿರಾಜ, ಬಿಲ್ಹಣ, ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರಂಥ ಪ್ರಭೃತಿಗಳಿದ್ದರು. ಈ ವಂಶದ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜನಿದ್ದ. ಆತ ಸತ್ತರ್ಕ ಷಣ್ಮುಖ, ಸ್ಯಾದ್ವಾದ ವಿದ್ಯಾಪತಿ, ಜಗದೇಕಮಲ್ಲವಾದಿ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಅನಂತರಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಶೋಧರಚರಿತ, ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥಚರಿತ, ನ್ಯಾಯವಿನಿಶ್ಚಯ ಟೀಕಾ, ಪ್ರಮಾಣ ನಿರ್ಣಯ- ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ವಿನಿಶ್ಚಯ ಟೀಕಾ ಆತನ ಆಳವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೊಂದು ಅಪೂರ್ವಗ್ರಂಥ. ಬಳ್ಳಿಗಾವೆಯ ಲಕುಲೀಶ ಪಂಡಿತನೆಂಬ ಶೈವಗುರು ವಾದಿರಾಜನನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದು ೧೦೩೬ರ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೆಯ ನಾಗವರ್ಮ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ. ಆತ ರಚಿಸಿದ ಕೋಶಗ್ರಂಥವೀಗ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಧೃತವಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಶಾಕಟಾಯನ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರೂಪಸಿದ್ಧಿ ಗ್ರಂಥಕಾರ ದಯಾಪಾಲ ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕವಿ. ೬ನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಲ್ಹಣ. ಆತ ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿಕ್ರಮಾಂಕದೇವಚರಿತ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಾರರಸಭರಿತವಾದ ಚಾರಪಂಚಾಶಿಕಾ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಹಣ ಕಾವ್ಯ- ಇವುಗಳ ಕರ್ತೃ. ಅದೇ ಕಾಲದ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನ ಮಿತಾಕ್ಷರ ಗ್ರಂಥ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಯ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಅನಂತರ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥವಾಗಿತ್ತು. ೩ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಅಭಿಲಷಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅಥವಾ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸದೃಶ ಮಹದ್ಗ್ರಂಥ. ಇದು ಆತನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ವಾಂಸರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಆತನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವು.
ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳು ರಚಿತವಾದುವು. ರಾಮಾನುಜ, ಮಧ್ವ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಮಾನುಜರು ಭಗವದಾರಾಧನ ಕ್ರಮ, ಗದ್ಯತ್ರಯವೆಂಬ ಆಚಾರ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂತ್ರವನ್ನೂ ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೀ ಭಾಷ್ಯವನ್ನೂ ಗೀತಾಭಾಷ್ಯವನ್ನೂ ವೇದಾಂತಸಂಗ್ರಹವೆಂಬ ಉಪನಿಷದ್ವಾಖ್ಯಾನವನ್ನೂ ವೇದಾಂತ ಸಾರ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ದೀಪಿಕಾ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ಇವಲ್ಲದೆ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವೇದಾಂತದೇಶಿಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಬಂದುವು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಋಗ್ಭಾಷ್ಯ, ಸದಾಚಾರಸ್ಮೃತಿ, ತಂತ್ರಸಾರ, ಕೃಷ್ಣಾಮೃತಮಹಾರ್ಣವ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ವೇದಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಣ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಂಥಗಳು, ಗೀತೆಯ ಮೇಲಣ ಎರಡು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ- ಇವು ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಉತ್ತಮ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಕರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಖಂಡನತ್ರಯಗಳು ಸ್ವಮತ ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮತಾಚಾರ್ಯರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಖಂಡನೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಇವರ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಪಂಡಿತ, ನಾರಾಯಣಪಂಡಿತ, ಪದ್ಮನಾಭತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ನರಹರಿತೀರ್ಥರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳು. ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾನ್ ಆಚಾರ್ಯರ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯಸಮೂಹದ ಅವಿರತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಜಾಗೃತರಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅದ್ವೈತ ಗ್ರಂಥಕಾರರು ಕಾಣಬರುತ್ತಾರೆ. ಆನಂದಬೋಧಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ವಾದೀಂದ್ರ, ಭುವನಸುಂದರಸೂರಿ ಮತ್ತು ಅಮಲಾನಂದ ವ್ಯಾಸಾಶ್ರಯರು ಇವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರು. ಹೊಯ್ಸಳಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದ, ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರದ ಸ್ಥಾಪಕರೆಂದು ಹೆಸರಾದ, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ-ಮಾಧವರು ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಹಾಪುರುಷರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಸಂಸ್ಕೃತಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಜೈನ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಸಾರಚತುಷ್ಟಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ಬಾಲಚಂದ್ರ, ಗುರುಪಂಚ ಸ್ಮೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ರಾಮಚಂದ್ರ ಮಾಲಾಧಾರಿ ಮುಖ್ಯರು. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಲ್ಕುರಿಕೆ ಸೂರಣ್ಣ, ಗುರು ಲಿಂಗಾರ್ಯ, ಬೊಬ್ಬೂರು ಸಂಗಣ, ಮಲ್ಲಿನಾಥ, ಚೆನ್ನರಾಮ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖ ಶೈವಲೇಖಕರು. ಈ ಲೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೆಂಬ ಬಿರುದಿದ್ದ ಕವಿಗಳ ಮನೆತನ. ೧ನೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎರಡನೆಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ೨ನೆಯ ವಿದ್ಯಾಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಗದ್ಯಕರ್ಣಾಮೃತದ ಕರ್ತೃ, ೨ನೆಯ ನರಸಿಂಹನ ಆಸ್ಥಾನಿಕ. ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮೂರನೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರುಕ್ಮಿಣೀ ಕಲ್ಯಾಣವೆಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ; ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೂ ಅಲಂಕಾರಸರ್ವಸ್ವಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ. ಈ ರೀತಿ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕೊನೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಕಳಚುರಿಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಯುಗವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದ ದೇವರದಾಸಿಮಯ್ಯ (ಸು.೧೦೪೦) ನೇಕಾರ. ರಾಣಿ ಸುಗ್ಗಲೆಯನ್ನು ಶಿಷ್ಯಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವನ ವಚನಗಳು ಸರಳವೂ ಕಾವ್ಯಮಯವೂ ಆಗಿವೆ. ಬಸವೇಶ್ವರರು ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೈಹಿಕಶ್ರಮ, ಸತ್ಯ, ಜಾತ್ಯಂಧತೆಯ ಖಂಡನೆ, ಪ್ರಾಣಿದಯೆ, ಸರ್ವಸಮತೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಇವರ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನುಪಮ ಕೊಡುಗೆ. ಅನಂತರದ ವಚನಕಾರರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಚೆನ್ನಬಸವ, ಸಿದ್ಧರಾಮ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ, ಅಂಬಿಗ ಚೌಡಯ್ಯ, ಉರಿಲಿಂಗದೇವ, ಗಜೇಶ ಮಸಣಯ್ಯ ಮೊದಲಾದವರು ಸ್ಮರಣೀಯರು. ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಗೆ ಸಲ್ಲತಕ್ಕದ್ದು. ಈಕೆಯ ವಚನಗಳು ಭಾವಗೀತೆಗಳಂತಿವೆ. ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕ, ನೀಲಮ್ಮ ಮುಂತಾದವರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಸಿರಿಯನ್ನು ಸುವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಹೊಸಜೀವನದ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯಯುಗದ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ ಧರ್ಮಾಮೃತ ಗಮನಾರ್ಹ. ೨ನೆಯ ನಾಗವರ್ಮ ಕವಿ ಜನ್ನನ ಗುರು. ಅಭಿನವ ಶರ್ವವರ್ಮನೆಂಬ ಬಿರುದಿದ್ದ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಭಾಷಾಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ- ಈ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮಶಿವನ ಕೃತಿಯಾದ ಸಮಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ವಿವಿಧ ಮತ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾದ ನಾಗಚಂದ್ರ ಪಂಪನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ, ಅಭಿನವ ಪಂಪನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿರುವ ರಾಮಚಂದ್ರ ಚರಿತಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿನಾಥಪುರಾಣ ಇವನ ಕೃತಿಗಳು. ಇವನ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನಳಾದ ಕಂತಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಮಸ್ಯಾಪುರಾಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಂತಿಹಂಪನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಸ್ಥಾನಕವಿ ರಾಜಾದಿತ್ಯ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷೇತ್ರಗಣಿತ, ವ್ಯವಹಾರಗಣಿತ ಮತ್ತು ಲೀಲಾವತಿಗಳೆಂಬ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಜನ್ನನ ತಂದೆ ಸುಮನೋಬಾಣ ಒಂದನೆಯ ನರಸಿಂಹನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಕೀತಿವರ್ಮನ ಗೋವೈದ್ಯದ ಅನಂತರ ರಚಿತವಾದ, ಜಗದ್ದಳ ಸೋಮನಾಥನ ಕರ್ಣಾಟಕ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಕವೆಂಬ ವೈದ್ಯಗ್ರಂಥದ ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಸುಮನೋಬಾಣ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಹರಿಹರನ ಗಿರಿಜಾಕಲ್ಯಾಣ ಕನ್ನಡ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ರಗಳೆಯೆಂಬ ಪದ್ಯಜಾತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಗೆ ಈತನ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೋಘವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿಪ್ರಚೋದಕವಾದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳು ಶಿವಭಕ್ತರ ಕಥಾನಕಗಳು. ಅವನ ಸೋದರಳಿಯ ರಾಘವಾಂಕ. ಈತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಷಟ್ಪದೀಕಾವ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ. ಹರಿಹರನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಈತನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಕಾವ್ಯ, ಸಿದ್ಧರಾಮ ಪುರಾಣ, ಸೋಮನಾಥ ಚರಿತೆ, ವೀರೇಶ ಚರಿತೆ, ಶರಭಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಸಮಕಾಲೀನನೂ ಬೇಲೂರು ಕೆರೆಯ ನಿರ್ಮಾತನೂ ಆದ ಕೆರೆಯ ಪದ್ಮರಸ ಹರಿಹರನ ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡಿ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಬೋಧೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಎರಡನೆಯ ಬಲ್ಲಾಳನ ಮಂತ್ರಿ ಬೂಚಿರಾಜ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಸಾಹಸಿ. ಈ ಕಾಲದ ಶಾಸನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಪ್ರಿಯ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷಪಂಡಿತ, ಕಲ್ಲಯ್ಯ, ಮಲೆಯ ಮುಂತಾದವರು ಮುಖ್ಯರು. ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕವಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಕೃತಿ ರಚನೆಗಿಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಭಟ್ಟನ ಜಗನ್ನಾಥವಿಜಯ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಇದೇ ಕಾಲದ ನೇಮಿಚಂದ್ರನ ನೇಮಿನಾಥಪುರಾಣ ಅಪೂರ್ಣಕೃತಿ. ಲೀಲಾವತಿ ಈತನ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣವನ್ನು ಆಚಣ್ಣ ಕವಿ ಬರೆದ. ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯಾದ, ಕವಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಜನ್ನನ ಅಮರಕೃತಿ ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ. ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣ ಈತನ ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಡುಗೆ. ಈತ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಮಯ ಶಾಸನಗಳ ರಚಕ. ೨ನೆಯ ನರಸಿಂಹನ ಸೇನಾನಿ ಪೋಲಾಳ್ವ ದಂಡನಾಥ ಹರಿಹರದಲ್ಲಿ ಹರಿಹರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾತೃವೂ ಹೌದು; ಹರಚಾರಿತ್ರದ ಕರ್ತೃವೂ ಹೌದು. ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಜನ್ನನ ತಂಗಿಯ ಗಂಡ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹೊಯ್ಸಳವಂಶದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನರುಹುವ ಸೂಕ್ತಿಸುಧಾರ್ಣವವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈ ಕವಿಯ ಮಗನೂ ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚ ವೈಯಾಕರಣೆಯೂ ಆದ ಕೇಶಿರಾಜನ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದವರ ಜ್ಞಾನ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಕನ್ನಡವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಹೊಸಹಾದಿಯ ತೀವ್ರವಾದಿ ಆಂಡಯ್ಯನ ಕಬ್ಬಿಗರ ಕಾವ್ಯ ಈ ಕಾಲದ್ದು. ಈ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಪ್ರೌಢಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಚಾಲುಕ್ಯರು|ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು|ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರು|ಹೊಯ್ಸಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗರು|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವವಿಜಯನಗರ ಭೌಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ ಹಾಗು ಇವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಹಾಗು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡುವಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ, ಹೊಯ್ಸಳರು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಹಾಗು ವಾಸ್ತುಕಲೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಹಾಗು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವೇಸರ ಕನುಗುಣವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟವು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಧುನಿಕ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹಾಗು ತಮಿಳುನಾಡು ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ಆವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದವು.
೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ ಹೊಸಪಟ್ಟಣ (ನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಕ್ರಮಣ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸದೆ ಬಡಿದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಬೇಡ ಸಮುದಾಯದ ಹರಿಹರ ಹಾಗು ಬುಕ್ಕರಾಯ ಇವರನ್ನು ಹಲವು ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಕೊನೆಯ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ ೩ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಇವರು ಆಳಿದರು. ಬೀದರ್ ನ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಶತ್ರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಂತರ ಅವರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಹೊಡೆದಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರುಗಳ ಮೈತ್ರಿಯ ವಿರುದ್ದ ೧೫೬೫ನಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೋಲು ಹಾಗು ವಿಯೋಜನೆಯ ನಂತರ, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಮುಖ್ಯಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೋತರು. ಬಹುಮನಿ ಹಾಗು ಬಿಜಾಪುರ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಉರ್ದು ಹಾಗು ಪರ್ಸಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ಹಾಗು ಅರಬ್ಬಿಯವನು ಯಾ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಗೋಲ್ ಗುಂಬಜ್ ಇದರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ
ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ, ಒಡೆಯರ್ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಮಹಾರಾಜ ೧೯೭೫ರ ವರೆಗೆ ಅದರ ರಾಜ ಪ್ರಮುಖ, ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದರು. ಏಕೀಕರಣ ಚಳುವಳಿ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ೧೯೫೬ ರಾಜ್ಯ ಪುನಸ್ಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆ ಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕೂರ್ಗ್, ಮದ್ರಾಸ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಹಾಗು ಬಾಂಬೆ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು ಅಂದಿನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೧ ನ್ನು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ / ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಧುನಿಕತೆಯ-ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸ
ಕೆ ಚಂಗಳರಾಯ ರೆಡ್ಡಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಎಚ್ ಎಚ್ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜಪ್ರಮುಖರಾದರು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದರು.
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
40-gi
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ
ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದರೆಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆಯಾ ಕಾಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆಯಾ ಕಾಲದ ಸಮಾಜದ ದರ್ಪಣವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಯಾತ್ರಿಕರಾದಂತಹ ಮೆಹಸ್ತನೀಜ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಮರಣೆಗಳಿಂದ ಅಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮಗೆ ಇಂದು ಬಹು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಬಾಪೂಜಿ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ
ಬಾಪೂಜಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ
ಬಾಪೂಜಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ದಾವಣಗೆರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ೫೦ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎರಡು ಹಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಬಾಪೂಜಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸುಮಾರು ೫೦ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಶಾಸಕರಾದ ಡಾ ಶಾಮನೂರು ಶಿವಶಂಕರಪ್ಪ ಅವರದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರಾನ್ನ
ಚಿತ್ರಾನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಅನ್ನದ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ. ಇದನ್ನು ಅನ್ನವನ್ನು ಒಗ್ಗರಣೆ ಅಥವಾ ಗೊಜ್ಜಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಗ್ಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು, ಕರಿದ ಬೇಳೆಗಳು, ಕಡಲೇಕಾಯಿ, ಕರಿಬೇವು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ನಿಂಬೆರಸ ಮತ್ತು ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ ಹೆರೆತದಂತಹ ಇತರ ಐಚ್ಛಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು. ಸೇರಿಸಿದ ಅರಿಸಿನ ಪುಡಿಯು ಚಿತ್ರಾನ್ನಕ್ಕೆ ಅದರ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಒಗ್ಗರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಾಕವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಖಾದ್ಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇದು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.
ವಿಧಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ ಎಂಬುದು (ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷೆಯ Μεσοποταμία "ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ [ಭೂಮಿ]" ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದದ್ದು, ಅರೇಬಿಕ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ....بلاد الرافدين bilād al-rāfidayn ಎಂಬುದಾಗಿ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ), ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಟೈಗ್ರಿಸ್‌-ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ಜಾಲದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅನ್ವರ್ಥ ಸ್ಥಳನಾಮವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಾಯವ್ಯ ಸಿರಿಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಆಗ್ನೇಯ ಟರ್ಕಿಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯ ಇರಾನ್‌ನ ಖೂಜೆಸ್ತಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವ್ಯಾಪಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ.
ನಾಗರಿಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮೇರು ಮತ್ತು ಅಕಾಡ್‌ನ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇದು ನವ-ಅಸಿರಿಯಾದ ಮತ್ತು ನವ-ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸುಮಾರು 3100 BCಯಲ್ಲಿನ ಬರಹ ರೂಪದ ಇತಿಹಾಸವು ಉದಯವಾದಂದಿನಿಂದ 539 BCಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ನ ಅವನತಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಜನರು ಮತ್ತು ಅಕಾಡ್‌ನ ಜನರು (ಅಸಿರಿಯಾದ ಜನರು & ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಜನರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ಅಕೀಮನೀಸ್‌ ರಾಜವಂಶದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 332 BCಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಮಹಾಶಯನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಂದುಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅದು ಗ್ರೀಕ್‌ ಸೆಲ್ಯುಸಿಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 150 BCಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಪಾರ್ತಿಯನ್ನರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಸಿರಿಯಾ) ರೋಮನ್ನರ ಆವರ್ತಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ತಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ರಣಾಂಗಣವಾಗಿ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 226 ADಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಸಾನ್‌ ವಂಶದ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಸಸಾನ್‌ ವಂಶದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ 7ನೇ ಶತಮಾನದ ADಯಲ್ಲಿನ ಅರಬ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವಿಜಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಅಡಿಯಾಬೀನ್‌, ಓಶ್ರೋಯೀನ್‌ ಮತ್ತು ಹಾಟ್ರಾ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರುವ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳು 1ನೇ ಶತಮಾನದ BC ಮತ್ತು 3ನೇ ಶತಮಾನದ ADಯ ನಡುವಣ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅನ್ವರ್ಥ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ( < ಮೆಸೊ (μέσος) = ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ < ποταμός = ನದಿ, ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದು "ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ) ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಲ್ಲೆಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ಕಾಲದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡ ಇದು, ಸೆಲ್ಯುಸಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಿರಿಟಮ್‌/ಬಿರಿಟ್‌ ನೇರಿಯಂ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು 10ನೇ ಶತಮಾನದ BCEಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಲಯವನ್ನು ಅರಮೇಯಿಕ್‌ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾಮ್‌ (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ "ನೆಲ") ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಸಮಗ್ರ ನೆರೆಮಣ್ಣಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆರಂಭದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಸಮಾಜಗಳು ಸರಳವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದವು ಎಂಬುದು ಇದೀಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, "ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ" ಅಥವಾ "ಸೈರೋ-ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ"ದಂಥ ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಸೌಮ್ಯೋಕ್ತಿಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿದ್ದು, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಲವಾರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅವು ಸೇರಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|right|ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಸ್ಥೂಲಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಕ್ಷೆ
ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಷಯದ ("ಮಹಾನ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯ") ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಜನೋಚಿತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಆ ಸ್ವೀಕರಣವು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಅತೀವವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೊಂದಿಗಿನ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ. ಬರಹಗಾರಿಕೆಯು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನದೀ ತೀರದ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ವಲಯವು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೈಲ್‌ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರಿಕತೆ, ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಸ್‌ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಹಳದಿ ನದಿ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಇನ್ನುಳಿದ ಮೂರು ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ (ಆದರೂ, ಬರಹಗಾರಿಕೆಯು ಮಧ್ಯ-ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ).
ಉರುಕ್‌, ನಿಪ್ಪುರ್‌, ನಿನೆವೆಹ್‌, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌‌ನಂಥ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮಾ-ಅಸೆಬ್ಲು ನಗರ, ಅಕಾಡ್‌ನ ರಾಜ್ಯ, ಉರ್‌ನ ಮೂರನೇ ರಾಜವಂಶ, ಮತ್ತು ಅಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಉರ್‌-ಅಸ಼್ (ಉರ್‌ನ ರಾಜ), ಸಾರ್ಗೋನ್‌ (ಅಕಾಡ್‌ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವ), ಹಮ್ಮುರಾಬಿ (ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವ), ಮತ್ತು Iನೇ ಟಿಗ್ಲಾತ್‌-ಪೈಲ್ಸರ್‌ (ಅಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವ) ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
"ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ"ವು 6ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ BCಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 6ನೇ ಶತಮಾನದ BCEಯಲ್ಲಿನ ಅಕೀಮನೀಸ್‌ ವಂಶದ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರ ಉಗಮದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ 7ನೇ ಶತಮಾನದ CEನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವಿಜಯದ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು:
thumb|500px|ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು
ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ BCEಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿವೆ; ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ನದಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿನ ಆರ್ಮೇನಿಯಾದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲತೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎರಡೂ ನದಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಗಳು ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸದರಿ ಸಮಗ್ರ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಪರ್ವತಮಯ ವಲಯದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಭೂಮಾರ್ಗದ ದಾರಿಗಳು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ನದಿಯ ದಂಡೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿವೆ. ಈ ವಲಯದ್ದು ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಹರಡಿಕೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಜೌಗುಭೂಮಿಗಳು, ಆವೃತ ಜಲಭಾಗಗಳು, ಮಣ್ಣುದಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸುಮಾರು 6,000 ಚದರ ಮೈಲಿಯ ವಲಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೊಂಡಿನ ಅಥವಾ ಲಾಳದಕಡ್ಡಿಯ ದಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪರಮೋಚ್ಚ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ನದಿಗಳು ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕೊಲ್ಲಿಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಮಳೆಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸಾಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಈ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ, ಹೂಡಿಕೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿಯು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುವ‌ (ಎನರ್ಜಿ ರಿಟರ್ನ್‌ಡ್‌ ಆನ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟೆಡ್-EROEI) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ವ್ಯವಸಾಯದ ನೀರಾವರಿಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ನೀರಜಾರು ಅಥವಾ ಜಲಸ್ತರದಿಂದ ಹಾಗೂ ಝಾಗ್ರೋಸ್‌ ಪರ್ವತಗಳ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕರಗಿದ ಹಿಮಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಈ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿರುವ, ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಆರ್ಮೇನಿಯಾದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಾ ಸದರಿ ನೀರಾವರಿಗೆ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸದರಿ ನೀರಾವರಿಯ ಪ್ರಯೋಜಕತೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಸಾಹತುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ಈ ವಲಯದಾದ್ಯಂತದ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಅಲೆಮಾರಿ ವಂಶದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಲಕ್ಷಣವು ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಗುಡಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳ ಮಂದೆಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಗಳನ್ನು) ನದಿಯ ಗೋಮಾಳದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಗೋಮಾಳಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ಈ ಮಂದೆಗಳು, ತೇವವಾದ ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಅಂಚಿನ ಮೇಲಿರುವ ಋತುಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಕಾಲೋಚಿತವಾದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದ ಕಲ್ಲು, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೊರವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕೃಷಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅಂತರದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜೌಗುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜಲವಾಹಿತ ಅಥವಾ ನೀರುಸಾಗಣೆಯ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆವರ್ತಕ ಕುಸಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿದೆ, ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಯು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಉಂಟಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಗಡಿಬದಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಅಥವಾ ಅಲೆಮಾರಿ ಕುರಿಸಾಕುವವರಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಸೇನೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಆದ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಾರದ ಅವನತಿಯ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಉಪೇಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿ, ನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಕೇಂದ್ರಾಭಿಗಾಮಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅರ್ಥೈಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಲಯದ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿರುವುದರ ಕಡೆ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಪಾತ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಡೆದು ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.
ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರಿಕೆ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಯು ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ಸಂಯೋಜನಾಶೀಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಸೆಮೈಟ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಾತನ್ನಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡ್‌ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಸೆಮೆಟಿಕ್‌ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಬಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನವ-ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಅವಧಿಯು ಅಂತ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ, ಅಕಾಡ್‌ ಭಾಷೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿವಿಧತೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ನಂತರ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅರಮೇಯಿಕ್‌ ಭಾಷೆಯು, ಅಕೀಮನೀಸ್‌ ವಂಶದ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಕಾಡ್‌ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಅದು ಮತ್ತು ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಗಳೆರಡೂ ಕೆಲವೊಂದು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 4ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ BC) ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಲಿಪಿಯು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಎಂಬ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ "ಗೂಟದ-ಆಕಾರದ" ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚೊತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖನಕಂಠದ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರದ ತುದಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಅದಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿದ ಸ್ವರೂಪವು ಚಿತ್ರಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿರುವ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠಗಳು (ಹಳೆಯಕಾಲದ 7 ಫಲಕಗಳು), IIIನೇ ಹಂತದ ಉರುಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇನನ್ನಾ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ E-ಅನ್ನಾ ಎಂಬ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಕಾರದಿಂದ ಬಂದವು. ದೇವಸ್ಥಾನ C ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದರ ಉತ್ಖನನಕಾರರಿಂದ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವೊಂದಕ್ಕೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಕಾರವು ಸೇರಿತ್ತು.
ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಲಿಪಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಪದಸಂಕೇತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದರ ವಾಚನ ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ನಕಲುಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ಗೋನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಸೂಚಕ ಲಿಪಿಯೊಂದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವವರೆಗೂ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗದ ಜನರು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಹಳೆಯ ನಕಲುಗಾರ ವೃತ್ತಿಯ ಶಾಲೆಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಂದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠಗಳ ಬೃಹತ್‌ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ
ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿದ್ದವು; ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಹಳೆಯ ನಾಣ್ಣುಡಿಯು, "ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ನಕಲುಗಾರರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುವವನು ಸೂರ್ಯೋದಯದೊಂದಿಗೆ ಮೇಲೇಳಬೇಕು" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪುರುಷರೂ ಸಹ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಕಲಿತರು, ಮತ್ತು ಸೆಮೈಟ್‌ ಕುಲದ‌ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಭಾಷೆಯ ಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾತ್ರಾಕ್ಷರಮಾಲೆಯು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು
ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು “ಭಾರತದ ಕೋಗಿಲೆ” ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಕವಯತ್ರಿ. ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತದ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍‍ನ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದವರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದವರು. .
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ
ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಪರಿಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕೃತಿಗಳಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನಿನ ಭಾಷೆಯು ಸುಮೇರುವಿನ ಹಳೆಯ ಸಂಯೋಜಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತುಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಒಳಪಂಕ್ತಿಯ ಅನುವಾದಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸದುಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯದಾದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಪದಗುಚ್ಛಗಳ ವಿವರಣೆಗಳೂ ಸಹ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮಾತ್ರಾಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ವರ್ಗ: ಕವಿಗಳು
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ
ತತ್ವಚಿಂತನೆ
ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯದಂಥ ಜೀವನದ ಕೆಲವೊಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳು ತತ್ತ್ವಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು, ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಜನಶ್ರುತಿ, ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ಕವನಗಳು, ಗದ್ಯ, ಮತ್ತು ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಗಳು ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು.
ತರ್ಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪವು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಜನರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅತಿಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಆಲೋಚನೆಯು ಆಧಾರಸೂತ್ರ ರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜಾನ್‌ ಮೇನಾರ್ಡ್‌ ಕೇನ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ "ಸಾಧಾರಣ ತರ್ಕ"ಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಆಲೋಚನೆಯು ಮುಕ್ತ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲತತ್ತ್ವ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಚಲನಶೀಲ ಆಧಾರಸೂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತರ್ಕವು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಆಲೋಚನೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ಕಾಲದ ನಂತರದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪರಿಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠವಾದ ಡಯಲಾಗ್‌ ಆಫ್‌ ಪೆಸಿಮಿಸಂ ನಲ್ಲಿ, ಕೂಟವಾದಿಗಳ ಸಂಘರ್ಷಕ ಆಲೋಚನೆ, ವೈದೃಶ್ಯದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೆರಾಕ್ಲಿಟಿಯನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಟೋನ ತತ್ತ್ವಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸಮಾನರೂಪತೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಕ್ರಟೀಸ್‌ನ ಭಾವ ಪ್ರಸೂತಿಕ ಸಾಕ್ರಟೀಸನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪೂರ್ವಸೂಚಕವನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಯೋನಿಯಾದ ಥೇಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ.
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಾಗಲೇ ಅನೇಕರು ಗ್ರಹಣಗಳು ಹಾಗೂ ಆಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಕುರಿತು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಏನಾದರೊಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಆ ಜನರ ಆಲೋಚನಾಲಹರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಕುನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. ಚಂದ್ರನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು 12 ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ವರ್ಷವನ್ನು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಎಂಬ ಎರಡು ಋತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಗಳು ಈ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
8ನೇ ಮತ್ತು 7ನೇ ಶತಮಾನಗಳ BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮಾದರಿ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಕುರಿತಾದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವರ ಗ್ರಹಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ತರ್ಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದೆಡೆಗಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವು, ಗ್ರೀಕ್‌ ಹಾಗೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ಕಾಲದ ನಂತರದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.
ಸೆಲ್ಯುಸಿಡ್‌ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ತಿಯನ್ನರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವರದಿಗಳು ಒಂದು ಆಳವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವರ ಪ್ರಗತಿಪರ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಗಳು ಎಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು ಎಂಬುದಿನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಊಹಿಸಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ವಿಧಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಸೆಲ್ಯೂಸಿಯಾದ ಸೆಲ್ಯೂಕಸ್‌ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಏಕೈಕ ಗ್ರೀಕ್‌ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ( ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 190 BCಯಲ್ಲಿ). ಪ್ಲೂಟಾರ್ಕ್‌‌ನ ಬರಹಗಳಿಂದ ಸೆಲ್ಯೂಕಸ್‌ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಸಾಮೋಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಿಸ್ಟಾರ್ಕಸ್‌ನ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ. ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯು ತಿರುಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲೂಟಾರ್ಕ್‌‌ನ ಅನುಸಾರ, ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೆಲ್ಯೂಕಸ್‌ ಸಾಬೀತನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ (ಚಂದ್ರನ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಆತ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರಚಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಆತ ಮಂಡಿಸಿದ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.
ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು ಇಂಥ ಅನೇಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಗ್ರೀಕ್‌ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ಕಾಲದ ನಂತರದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಸಾನ್‌ ವಂಶದ, ಬೈಸ್ಯಾಂಟಿಯಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್‌ನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದವೋ ಅದರ ಬಹುಪಾಲಿಗೆ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಅರವತ್ತನೇ ಒಂದು ಅಂಶದ (ಆಧಾರಸಂಖ್ಯೆ 60) ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಲದ 60-ನಿಮಿಷದ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು 24-ಗಂಟೆಯ ದಿನಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ 360 ಡಿಗ್ರಿಯ ವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಇದೇ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ತಲಾ ಏಳುದಿನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಪಂಚಾಗವು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿತು. ಭೂಪಟ ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಈ ಜ್ಞಾನವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಪ್ರಾಯಶಃ ನಿಕಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವೃತ್ತವೊಂದರ ಪರಿಧಿಯು ಅದರ ವ್ಯಾಸದ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಫಲವು ಪರಿಧಿಯ ವರ್ಗ ಐದನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪೈ ಮೌಲ್ಯವು 3 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಒಂದರ ಘನ ಅಳತೆಯನ್ನು ಅದರ ಪಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗುಣಲಬ್ಧವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಾದರೂ, ಒಂದು ಶಂಕು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಗ ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ (ಚೌಕ ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ) ಛಿನ್ನಕದ ಘನ ಅಳತೆಯನ್ನು, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳ ಮೊತ್ತದ ಅರ್ಧದಷ್ಟರ ಗುಣಲಬ್ಧ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಆವಿಷ್ಕಾರವೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋಷ್ಟಕ ಫಲಕವೊಂದು ಪೈ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು 3 ಮತ್ತು 1/8 (3.14159~ಗೆ 3.125) ಎಂಬುದಾಗಿ ಬಳಸಿತು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಮೈಲು ಅಳತೆಗೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ಏಳು ಮೈಲುಗಳಿಗೆ (11 ಕಿಮೀ) ಸಮನಾಗಿರುವ ಅಂತರದ ಒಂದು ಅಳತೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಂತರಗಳ ಈ ಅಳತೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಯ-ಮೈಲು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಔಷಧಿ
ಔಷಧಿಯ ಕುರಿತಾದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠಗಳು, 2ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ BCಯ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಅವಧಿಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಎಂಬುದು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಅದಾದ್‌-ಅಪ್ಲ-ಇದ್ದಿನ (1069-1046 BC) ಎಂಬಾತನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೊರ್ಸಿಪ್ಪಾದ ಎಸಾಗಿಲ್‌-ಕಿನ್‌-ಆಪ್ಲಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ.
ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಔಷಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಭವಿಷ್ಯಜ್ಞಾನ, ದೇಹ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಭವಿಷ್ಯಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನಾಶೀಲತೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರೋಗಿಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಗ್ರಂಥಪಾಠವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಗಾಯದ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಮುಲಾಮುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತ್ರೆಗಳಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಗುಣಮುಖನಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಶಾಪಗಳಿಂದ ಪುನೀತಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ವೈದ್ಯರು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಸಾಗಿಲ್‌-ಕಿನ್‌-ಆಪ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಆಧಾರಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ರೋಗಿಯ ರೋಗ, ಅದರ ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ರೋಗಿಯು ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಲೋಹ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ-ಕುಸುರಿಗಾರಿಕೆ, ಗಾಜು ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಬಟ್ಟೆಯ ನೇಯ್ಗೆ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಜನರು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು.
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಮೊದಲ ಜನರ ಪೈಕಿ ಅವರೂ ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರು ತಾಮ್ರ, ಕಂಚು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಅವರು ಬಳಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಈ ಬಳಸಿ ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಾಮ್ರ, ಕಂಚು, ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕತ್ತಿಗಳು, ಬಾಕುಗಳು, ಈಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಶಂಕುಗಳುಳ್ಳ ಗದೆಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್‌ ತಿರುಪು ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಪಂಪ್‌ನ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಸಿರಿಯಾದ ರಾಜನಾದ ಸೆನ್ನಾಚೆರಿಬ್‌ ಇದನ್ನು 7ನೇ ಶತಮಾನದ BCಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದ. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿನ ತೂಗಾಡುವ ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ನಿನೆವೆಹ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ನೀರುಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇವು, ನಂತರ 3ನೇ ಶತಮಾನದ BCಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಿಮಿಡಿಸ್‌‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ, ಪಾರ್ತಿಯನ್ನರ ಅಥವಾ ಸಸಾನ್‌ ವಂಶದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಧರ್ಮ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಧರ್ಮವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವೊಂದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ ತಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ, ರಂಧ್ರವಿರುವ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಅದು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗವಿದೆ ಎಂದು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ನೀರು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ಈ ಅಗಾಧ ಸಮುದ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಧರ್ಮವು ಬಹುದೇವತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೆಸಪಟೋಮಿಯನ್ನರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಆನ್‌-ಕಿ ಎಂಬ ಪದವಿದ್ದು, ಇದು ಆನ್‌ ಎಂಬ ದೇವರು ಹಾಗೂ ಕಿ ಎಂಬ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್ಲಿಲ್‌ ಎಂಬುವವ ಅವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, ಆತ ಗಾಳಿಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದ. ಎನ್ಲಿಲ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ದೇವರು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕರು ಝಿಯಸ್‌‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಜುಪಿಟರ್‌‌ನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆಯೇ, ಎನ್ಸಿಲ್‌ನನ್ನು ದೇವತಾಗಣದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರಾಗಿ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ನಾವು ಯಾರು?, ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ?, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದೆವು? ಎಂಬಂಥ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಜನರು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇವರುಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ರಜಾದಿನಗಳು, ಭೋಜನಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು
/>ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರ = ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ; <br />ಕ್ಷಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರ = ಅವನತಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಪಾತಾಳಲೋಕದ ಹಬ್ಬಗಳು;
ಪ್ರಮುಖ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಯರು
ಅಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೇವರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಿರಿಯನ್ನರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದಾಗ, ಅವರ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು ಅಶುರ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದವು.
ಹೂಳುವಿಕೆಗಳು
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಮಾಧಿಗಳು ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಹೂಳುವಿಕೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಉರ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ಜನರನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬದ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾಟಲ್‌ಹುಯುಕ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಒಂದಷ್ಟು ಆಸ್ತಿ-ಐಶ್ವರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೂಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಚಾಪೆಗಳು ಹಾಗೂ ರತ್ನಗಂಬಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಟ್ಟು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ "ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ" ಇಟ್ಟು ಅವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಉಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೂತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ 17 ಸಮಾಧಿಗಳು ಈ ಉತ್ಖನನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು; ಇವು ರಾಜವಂಶದ ಸಮಾಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಗೀತ, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳು
ದೇವರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಯಿತಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ರಾಜರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದವಾದರೂ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿ ಕುಣಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಅವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡುವವರೆಗೆ ಆ ಹಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು.
ಔಡ್‌ (ಅರೇಬಿಕ್‌:العود) ಎಂಬುದು ತಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಔಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯು, 5000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಉರುಕ್‌ ಅವಧಿಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಿಲಿಂಡರು ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಡಾ.ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಕಾಲನ್‌ರವರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ದೋಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳು ಬಲಗೈನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸದರಿ ಚಿತ್ರಿಕೆಯು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯವು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ 18ನೇ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ- ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡನೆಯ-ಕತ್ತಿನ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆಟಗಳು
ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಯು ಅಸಿರಿಯಾದ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಪೋಲೋ ಆಟದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಟಗಾರರು ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇತರ ಜನರ ಹೆಗಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂರುತ್ತಿದ್ದುದು ಈ ಆಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಗ್ಬಿ ಕ್ರೀಡೆಯಂತೆಯೇ ಇರುವ ಮೆಜೋರೆ ಆಟವನ್ನೂ ಅವರು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಮರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಚೆಂಡನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆನೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ಯಾಮನ್‌ನ್ನು (ಒಂದು ಪಗೆಯ ಪಗಡೆ ಆಟ) ಹೋಲುವ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಫಲಕದ ಆಟವನ್ನೂ ಅವರು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೀಗ "ರಾಯಲ್‌ ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾ-ಅಸೆಬ್ಲು" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ
thumb|ರಾಯಲ್‌ ಹಾಲೋವೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಮದುವೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತವೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು ಪೇಟ್ರಿಯಾರ್ಕನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಮಾಜವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಥೋರ್ಕಿಲ್ಡ್‌ ಜಾಕೋಬ್‌ಸನ್‌, ಮತ್ತು ಇತರರು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಸಮಾಜವು "ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ" ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿತ್ತಾದರೂ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪುರುಷರ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ನಕಲುಗಾರರು, ವೈದ್ಯರು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ಮತ್ತು ಇದೇ ಬಗೆಯ ಇತರ ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರವೇ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಪಾಲು ಹುಡುಗರಿಗೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಕಸುಬುಗಾರಿಕೆಯನ್ನೇ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಕಸುಬುಗಾರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಅವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗೃಹಕೃತ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು, ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹುಡುಗಿಯರು ತಮ್ಮ ತಾಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು. ಬೇಳೆಯನ್ನು ಜಜ್ಜುವುದು, ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಮಕ್ಕಳು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಅವರ ಬಳಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲವಾದ ಕಾರಣಗಳು ಇದ್ದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಬಣ್ಣಗಳು: ಕಂದಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌, ಕೆಂಪಿನಲ್ಲಿರುವುದು ತಾಮ್ರ, ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವುದು ತವರ, ಕೆಂಪುಛಾಯೆಯ ಕಂದಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಳದಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಬಂಗಾರ, ಬಿಳಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಸೀಸ. ಹಳದಿ ಪ್ರದೇಶವು ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌ ಕಂಚನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಬೂದು ಪ್ರದೇಶವು ತವರ ಕಂಚನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮೇರು ಮೊದಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕೇನ್ಸ್‌ಪಂಥೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ-ನಂತರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, "ಏನೋ ಒಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಕೃಷಿ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೇವಲ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯವು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ಅಂಶವೇ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿಕಸನದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಾಡವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತ್ತು. ನೀರಾವರಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಜನರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡ್‌ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಗರಗಳನ್ನು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಈ ನದಿಗಳ ಶಾಖೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಉರ್‌ ಮತ್ತು ಉರುಕ್‌ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು‌, ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ನ ಉಪನದಿಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರೆ, ಇತರ ನಗರಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಗಾಶ್‌ನಂಥ ನಗರಗಳು, ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ನದಿಯ ಶಾಖೆಗಳ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡವು. ಈ ನದಿಗಳು, ಮೀನು (ಇದನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಲಾಳದ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೇಡಿಮಣ್ಣು (ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.
ನೀರಾವರಿಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಫಲವಂತ ಬಾಲಚಂದ್ರ ವಲಯದ (ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶದ) ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ಕಣಿವೆಗಳು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಜೋರ್ಡಾನ್‌ ನದಿ ಮತ್ತು ನೈಲ್‌ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿದ್ದ ಜಮೀನು ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಮೀನಿನ ಭಾಗಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ನೀರಾವರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಿತ್ತು. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೇಲುಕಾಲುವೆಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನೀರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುವುದು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಇತರ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಫಲವತ್ತಾದ ಜಮೀನಿನ ಆರಂಭದ ವಸಾಹತುಗಾರರು, ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೆದುಗೊಳಿಸಲು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ನೇಗಿಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಬಾರ್ಲಿ, ಈರುಳ್ಳಿಗಳು, ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು, ಟರ್ನಿಪ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಬುಗಳಂಥ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಬಿಯರ್‌ ಹಾಗೂ ಮದ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಜನರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ನದಿಗಳು ಜೀವಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವು ಜೀವದ ನಾಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಊಹಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಹವಾಮಾನವು ರೈತರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕಬಾರಿ ಕಠೋರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಬೆಳೆಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರಿಮರಿಗಳಂಥ ಆಹಾರದ ಮೀಸಲು ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಒಕ್ಕಲುತನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಾದ್ದರಿಂದ, ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ರೈತರು ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೀತಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು (ಅಂದರೆ, ಜೀತದಾಳಿನ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ/ಬಂಡಾಯ).
ಸರ್ಕಾರ
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವು ಆ ವಲಯದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೊರೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಸುಮೇರಿಯಾದ ಜನರು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದರು. ಇವು ತೆರೆದ ಮರುಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಸ್ತರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಈ ವಿಸ್ತರಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಪ್ರತಿನಗರವೂ ಒಂದು ನಗರ-ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇತರರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ನಗರವು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಗೆದ್ದು ಆ ವಲಯವನ್ನು ತನ್ನದರೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಬಂದದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೂ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸುಮೇರುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ನಿರಂತರವಾದ ಯುದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಯನ್ನಾಟಮ್‌ನಿಂದ ಸುಮೇರುವು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಈ ಏಕೀಕರಣವು ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಕಾಡ್‌ನ ಜನರು, ಕೇವಲ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ನಂತರ 2331 B.C.ಯಲ್ಲಿ ಸುಮೇರಿಯಾವನ್ನು ಗೆದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಏಕೀಕರಣವು ಬಹುದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.
ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಶಾಂತಿಯುತ ಅನುಕ್ರಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೋಡುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಕಾಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಒಳಗೆಯೇ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು ಅವರನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದರಿಂದ, ಅಕಾಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಲ್ಪಾಯು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.
ರಾಜರು
ತಮ್ಮ ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರು ದೇವರುಗಳ ನಗರದಿಂದ (ಅಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ) ಇಳಿದುಬಂದವರು ಎಂದು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ರಾಜರನ್ನು ನಿಜವಾದ ದೇವರುಗಳೆಂದು ಎಂದಿಗೂ ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಪಾಲು ರಾಜರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು “ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಾಜ” ಅಥವಾ “ಮಹಾನ್‌ ರಾಜ” ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ಕುರಿತು “ಕುರುಬ” ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ:
ಲಗಾಶ್‌‌ನ ಇಯನ್ನಾಟಮ್‌; ಈತ ಮೊದಲ (ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.
ಅಕಾಡ್‌‌‌‌ನ ಸಾರ್ಗೋನ್‌; ಈತ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವನ್ನೂ ಗೆದ್ದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಬಾಳಿದ ಮೊದಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ.
ಹಮ್ಮುರಾಬಿಯು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.
ನೆಬುಚಾಡ್ನೆಝರ್‌‌ನು ನವ-ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ಈತನು ನಬು ದೇವರ ಮಗನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಸಿಯಾಕ್ಸೆರ್ಸ್‌ನ ಮಗಳನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾದ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮೀಡ್‌ನ ವಂಶ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ರಾಜವಂಶಗಳು ಒಂದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ನೆಬುಚಾಡ್ನೆಝರ್‌‌ನ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ: ನೆಬೊ, ಕಿರೀಟವನ್ನು (ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು) ರಕ್ಷಿಸು!
ಬೆಲ್ಷೆಡೆಝರ್‌ ಎಂಬಾತ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ. ಆತ ನೆಬೊನಿಡಸ್‌ನ ಮಗನಾಗಿದ್ದ. ನೆಬೊನಿಡಸ್‌ನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ನಿಕ್ಟೋರಿಸ್‌, ನೆಬುಚಾಡ್ನೆಝರ್‌‌ನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು.