cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರ
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸವೆದು, ಕೆಸರುಗಳ ಪದರಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಡಾಲಮೈಟ್, ಟ್ಯಾಕೋನೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಕಬೆಕಾ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಶೇಲ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ರಿವನ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಆಳವಾದ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಸರೋವರವು ಈ ದೀರ್ಘ-ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಸೊಪ್ರೊಟೆರೊಜೊಯಿಕ್ ರಿಫ್ಟ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮಿಡ್ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ರಿಫ್ಟ್. ಶಿಲಾಪಾಕವನ್ನು ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ಚುಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಇದು ಡಯಾಬೇಸ್ ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾರ್ಡ್ ಡಯಾಬೇಸ್ ಕೆಳಗಿರುವ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಪದರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಥಂಡರ್ ಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಟ್-ಟಾಪ್ ಮೆಸಾಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಡ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ರಿಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆಥಿಸ್ಟ್ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಥಂಡರ್ ಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಮೆಥಿಸ್ಟ್ ಗಣಿಗಳಿವೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Basaltic_columns_Lake_Superior.png/220px-Basaltic_columns_Lake_Superior.png|left|thumb| ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಸಾಲ್ಟಿಕ್ ಕಾಲಮ್ಗಳು ಲಾವಾ ಬಿರುಕಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಮಿಚಿಪಿಕೋಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಇಗ್ನೇಸ್ ದ್ವೀಪದ ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್ ಬಂಡೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.
ನೌಕಾಯಾನ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Ice_blockade_in_Marquette_Harbor%2C_June_1873%2C_by_Childs%2C_B._F._2.jpg/220px-Ice_blockade_in_Marquette_Harbor%2C_June_1873%2C_by_Childs%2C_B._F._2.jpg|thumb| "ಮಾರ್ಕ್ವೆಟ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಸ್ ದಿಗ್ಬಂಧನ, ಜೂನ್ ೧೮೭೩", ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಫೋಟೋ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳ ಜಲಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಕ್ ಫ್ರೈಟರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಣ್ಣ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗಳು, ಈ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಲೇಕ್ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಾಗಣೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಓಡಿದ ಮೊದಲ ಸ್ಟೀಮ್‌ಬೋಟ್ ೧೮೪೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತರ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಟೀಮರ್‌ಗಳು ೧೮೧೬ ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಸರೋವರದ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಐಸ್ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನೌಕಾಯಾನ ಋತುವಿನ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ.
ನೌಕಾಘಾತಗಳು
ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮರೈಸ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಮತ್ತು ವೈಟ್‌ಫಿಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಡುವಿನ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು "ಗ್ರೇವ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ವೈಟ್‌ಫಿಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಡಗುಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಈ ಹಡಗು ಧ್ವಂಸಗಳನ್ನು ಈಗ ವೈಟ್‌ಫಿಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಪ್ರಿಸರ್ವ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮಟಾಫಾ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ೧೯೧೩ ರ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬಹು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
SS ಸೈಪ್ರಸ್‍ನ ಭಗ್ನಾವಶೇಷ  —೪೨೦ ಅಡಿ ( ೧೩೦ ಮೀ) ಅದಿರು ವಾಹಕವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧, ೧೯೦೭ ರಂದು ೭೭ ಫ್ಯಾಥಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ( ೪೬೦ ಅಡಿ ಅಥವಾ ೧೪೦ ಮೀ ) ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು, ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೧೯೦೭ ರಂದು,ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಲೊರೇನ್, ಓಹಿಯೋ, ಸೈಪ್ರಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಪೀರಿಯರ್, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬಫಲೋಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು, ಅವಳ ೨೩ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಿ. ಪಿಟ್ಜ್. ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಕೊನೆಯ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೈನ್‌ಸ್ವೀಪರ್‌ಗಳಾದ <i id="mwAdw">ಇಂಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್</i> ಮತ್ತು <i id="mwAd0">ಸೆರಿಸೋಲ್ಸ್</i>, ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರ ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು, ಬಹುಶಃ ಸರೋವರದ ಆಳವಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಶೋಲ್‌ನ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ. ೭೮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸತ್ತರೆ, ಅವರ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೀವಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.
ನವೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೭೫ ರಂದು ಬಿರುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ಫಿಶ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಿಂದ ೧೫ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳು (೨೮ ಕಿಮೀ; ೧೭ ಮೈಲಿ) ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಡಗು SS ಎಡ್ಮಂಡ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್. ಗಾರ್ಡನ್ ಲೈಟ್‌ಫೂಟ್ ಅವರ "ದಿ ವ್ರೆಕ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್" ಎಂಬ ಬಲ್ಲಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಧ್ವಂಸವನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ೨೯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಅವರು ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಜರ್ಜರಿತರಾದರು, ೭೨೯ ಅಡಿ(೨೨೨ ಮೀ) ಹಡಗು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು; ಅದರಎರಡು ತುಣುಕುಗಳು ಸುಮಾರು ೧೭೦ ಅಡಿ (೫೨ ಮೀ) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ೮೮ ಫ್ಯಾಥಮ್ಸ್ (೫೩೦ ಅಡಿ ಅಥವಾ ೧೬೦ ಮೀ) ಆಳದಲ್ಲಿವೆ.
ಲೈಟ್‌ಫೂಟ್ ಅವರು, "ಸುಪೀರಿಯರ್,  ಸತ್ತ ಅವಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೩೬ °ಫ್ಯಾ (೨ °ಸೆ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅಸಾಧಾರಣ ತಣ್ಣೀರು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಗುಳಿಬಿದ್ದ ದೇಹವನ್ನು ಕೊಳೆಯುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವು ಅನಿಲದಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರದ ನೀರು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಜೋ ಮ್ಯಾಕ್‌ಇನ್ನಿಸ್ ಜುಲೈ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಡ್ಮಂಡ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ನ ಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ಪರಿಶೋಧಕ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಶಾನನ್‌ನ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಡಿಶನ್ ೯೪ ತನ್ನ ಪೈಲಟ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಬಂದರಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ,ಸೆಡಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಲೈಫ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ". link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Lake_Superior_at_Neys_Provincial_Park_Ontario.jpg/220px-Lake_Superior_at_Neys_Provincial_Park_Ontario.jpg|thumb| ಬೆಡ್ರಾಕ್ ತೀರ, ನೆಯ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಒಂಟಾರಿಯೊ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Miners_Castle%2C_Pictured_Rocks_National_Lakeshore.jpg/220px-Miners_Castle%2C_Pictured_Rocks_National_Lakeshore.jpg|thumb| ಚಿತ್ರಿತ ರಾಕ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಕ್‌ಶೋರ್, ಮಿಚಿಗನ್
ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ೮೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಸರೋವರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಕಿಲ್ಲಿಫಿಶ್, ಬ್ಲೋಟರ್, ಬ್ರೂಕ್ ಟ್ರೌಟ್, ಬರ್ಬೋಟ್, ಸಿಸ್ಕೋ, ಲೇಕ್ ಸ್ಟರ್ಜನ್, ಲೇಕ್ ಟ್ರೌಟ್, ಲೇಕ್ ವೈಟ್‌ಫಿಶ್, ಲಾಂಗ್‌ನೋಸ್ ಸಕ್ಕರ್, ಮಸ್ಕೆಲುಂಜ್, ನಾರ್ದರ್ನ್ ಪೈಕ್, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು, ರಾಕ್ ವೈಟ್‌ಫ್ಯಾಶ್ ವಾಲ್, ರೌಂಡ್ ವೈಟ್‌ಫ್ಯಾಸ್, ಸ್ಮಾಲ್ ವೈಟ್‌ಫ್ಯಾಶ್ ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಪರ್ಚ್‍ಗಳು ಇದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಮೀನು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರದಗಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಲ್ಮನ್, ಬ್ರೌನ್ ಟ್ರೌಟ್, ಕಾರ್ಪ್, ಚಿನೂಕ್ ಸಾಲ್ಮನ್, ಕೋಹೊ ಸಾಲ್ಮನ್, ಸಿಹಿನೀರಿನ ಡ್ರಮ್, ಗುಲಾಬಿ ಸಾಲ್ಮನ್, ರೇನ್‌ಬೋ ಸ್ಮೆಲ್ಟ್, ರೇನ್‌ಬೋ ಟ್ರೌಟ್, ರೌಂಡ್ ಗೋಬಿ, ರಫ್, ಸೀ ಲ್ಯಾಂಪ್ರೀ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪರ್ಚ್.
ಸುಪೀರಿಯರ್ ಸರೋವರವು ಇತರ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಕರಗಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಲಿಗೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ; ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಿರ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಏರಿಕೆಯು ಪರಿಸರದ ಸಾರಜನಕ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಜನಕ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಮಾನವಜನ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸರೋವರದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಇನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಇತರ ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಮುದ್ರ ಲ್ಯಾಂಪ್ರೇ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯನ್ ರಫೆಯಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಜಾತಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಹ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಚರಣೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪರಿಚಯಗಳು ಭಾಗಶಃ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಮೀನಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಎಚ್ಎಎಲ್ ತೇಜಸ್
ಎಚ್ಎಎಲ್ ತೇಜಸ್ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ (HAL) ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೈನ್ ಸೆಂಟರ್ (ARDC) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ADA) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಲೈಟ್ ಫೈಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಲೈಟ್ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ (LCA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು 1980 ರ ದಶಕದಿಂದ ಭಾರತದ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಳೆಯದಾದ MiG-21 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
2003 ರಲ್ಲಿ, LCA ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ತೇಜಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿದೆ.
ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್ ತೇಜಸ್ (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ ಅಂದರೆ "ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ" ಎಂದು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಹಗುರವಾದ ಕದನ/ಯುದ್ದ ವಿಮಾನ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಾಲವಿಲ್ಲ, ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ನಡೆಯುವಂತೆ ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಲೈಟ್ ಕಂಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ (ಎಲ್‌ಸಿಎ) ಎನ್ನುವರು, ಈ ಹೆಸರು ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು- ೦೪ ಮೇ ೨೦೦೩ರಂದು ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಯವರಿಂದ ಈ ವಿಮಾನವು "ತೇಜಸ್ " ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ತೇಜಸ್ ‌ನ ಸೀಮಿತ ಸರಣಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎರಡು ಆಸನದ ಟ್ರೇನರ್ ವೇರಿಯಂಟ್ ನ್ನು ಸಹ ವಿಕಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆ), ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನೇವಲ್‌ ವೇರಿಯಂಟ್‌ನಂತೆ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿಮಾನ ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ೨೦೦ ಏಕ-ಆಸನದ ಮತ್ತು ೨೦ ಎರಡು-ಆಸನದ ರೂಪಾಂತರ ಟ್ರೇನರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಐಎಎಫ್  ಹೇಳಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಅದರ ಸೀ ಹರಿಯರ್ ಎಫ್ ಆರ್ ಎಸ್.51 ಮತ್ತು ಹರಿಯರ್ ಟಿ.60 ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ೪೦ ಏಕ-ಆಸನಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಕೊಡಬಹುದು. ಎಲ್ ಸಿಎ ನೇವಲ್‌ ವೇರಿಯಂಟ್ ನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನವನ್ನು ೨೦೧೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ೨೦೧೧ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಗೋವಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತೇಜಸ್ ಘಂಟೆಗೆ ೧.೩೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವೇಗವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿ ವೇಗಾಧಿಕ (ಸೂಪರ್‌ಸೋನಾರ್) ಕದನ ವಿಮಾನ ಇದಾಗಿದೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತಿಹಾಸ
೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ LCA ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು, ಪರಿವರ್ತನಶೀಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು "ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ" (RSS) ಜೊತೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. ಕೃತಕ ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಧುನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ರಚನಾಕ್ರಮ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಭಾರತ ಇಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೂ ಎಂದು ಐ ಎ‍ ಎಫ್ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿತು. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಗಳನ್ನು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಫುಲ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ (ಎಫ್‍ಎಸ್‍ಇಡಿ) ಹಂತವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳ ಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತ "ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪುರಾವೆ" ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ವಿಮಾನಗಳ (ಟಿಡಿ-೧ ಮತ್ತು ಟಿಡಿ-೨) ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ (ಡಿಡಿಟಿ) ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ (ಎಸ್‍ಟಿಎಸ್)ಯ ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಟಿಡಿ ವಿಮಾನದ ಯಶಸ್ವೀ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು (ಪಿವಿ-೧ ಮತ್ತು ಪಿವಿ-೨) ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುವುದು. ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ (ಉತ್ಪಾದನಾ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೩, ನೌಕಾ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೪, ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೫) ಮತ್ತು ಆಯಾಸ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ, ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಹಂತ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೯೧ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೩ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಫ್ ಎಸ್ ಇಡಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಟಿಡಿ-೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಡಿ-೨, ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದವು, ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಇವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು.
ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೆಡಾರ್ (MMR)
ADA ತಂಡದವರಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇನ್ನೋಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ತೇಜಸ್ ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೆಡಾರ್ (MMR).  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ LCAಗೆ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ತಂತ್ರ PS-೦೫/A I/J-band ಬಹು-ಕಾರ್ಯ ರೆಡಾರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ಇತ್ತು, ಇದನ್ನು ಎರಿಕ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ಫೆರಾಂಟಿ ಡಿಫೆಂನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೆಷನ್ ಅವರು Saab JAS-39  ಗ್ರಿಪೇನ್‌ಗೋಸ್ಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು''. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ರೆಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು DRDOಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. HALನ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ LRDE ಅನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ MMR ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಲು ಆರಿಸ ಲಾಯಿತು; ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರ್ಯ ಖಚಿತವಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರೆಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. '' DRDOದ ಸೆಂಟರ್ ಫೋರ್ ಏರ್‌‌‌‌‌‌ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (CABS) MMRನ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ೧೯೯೬ ಹಾಗೂ ೧೯೯೭ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, CABS ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ HAL/HS-748M ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಸರ್ವೇಲೆನ್ಸ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ASP)ನ ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್ (ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವ ವೇದಿಕೆ) ಅನ್ನು LCAಯಿನ ವಾಯುಯಾನ ಹಾಗೂ ರೆಡಾರ್‌ಗಳ ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ರೊಟೊಡೋಮ್ ಸಂಗ್ರಹಣದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೋಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಎಂದರೆ MMR ಅನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು LCAಯಿನ ನೋಸ್ ಕೋನ್‌ನ ಸೇರಿಕೆ, ಇದು ’ಹ್ಯಾಕ್’ ಎಂದು ಕೂಡ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೨ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, MMRನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ರಮುಖ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೫ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರಿ ಏರ್-ಟು-ಏರ್ ಲುಕ್-ಅಪ್ ಹಾಗೂ ಲುಕ್-ಡೌನ್ ಕ್ರಮಗಳು - ಎರಡು ಬಹಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು - ಸಫಲವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಧೃಡೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು "ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎಡಿಎಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೆನ್ಸರ್‌ ಅಲ್ಲದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯುಧ ಹೊರಹಾಕುವ ಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತ ಆಯುಧದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು. ಟೆಸ್ಟ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅನುಸಾರ, ರೆಡಾರ್ ಹಾಗೂ LRDE ನಿರ್ಮಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಮೊಡ್ಯೂಲ್ (SPM) ನಡುವಿನ ಗಂಭೀರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. Eltaದ EL/M-2052, "ಒಫ್ಫ್-ದ-ಶೆಲ್ಫ್" ಪರದೇಶೀಯ ರೆಡಾರ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರದ ಪರ್ಯಾಯ ಆಗಿತ್ತು.
ಕಾವೇರಿ ಎಂಜಿನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಳಂಬಗಳು
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್‌ನ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ದಹನದ ನಂತರ ಮೂಲ ರೂಪದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್ F೪೦೪-GE-F೨J೩ಯಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪವರ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸದೃಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೂಡ ಏಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದಕ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಟರ್ಬೈನ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ "ಕಾವೇರಿ "ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾದ GTRE GTX-35VS F೪೦೪ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಕಾವೇರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನಗೊಂಡಿತು. ೨೦೦೪ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಯು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನ್ನ ಉನ್ನತ-ಎತ್ತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಯಿತು, ಇದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಕೊನೆಯ ಆಸೆಯು ಕಳೆದು ಹೋಯಿತು. ಕಾವೇರಿ ಯ ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು RFP ಮೂಲಕ ನಿಮಂತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ವಿಮಾನ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ನೆಕ್ಮಾಗೆ ADA ಒಂದು ಕರಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಕಾವೇರಿಯ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, DRDO ಕಾವೇರಿ ಎಂಜಿನ್‍ ತೇಜಸ್  ಜೊತೆ ಬಳಸಲು ೨೦೦೯-೧೦ವರೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು.
GE F೪೦೪
right|thumb| ಎಂಟು ಉತ್ಪಾದನೆ-ಪೂರ್ವ LSP ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಎರಡು ನೇವಲ್ ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ F404-IN20 ಎಂಜಿನ್. ಕಾವೇರಿ ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾದ ತೊಡಕುಗಳ ಪರಿಣಾಮ ೨೦೦೩ರ ನಿರ್ಧಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಜೆನೆರಲ್ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್ F404 ಹಾಗೂ F೪೦೪-GE-IN೨೦ ಎಂಜಿನ್ನು ಎಂಟು LSP ವಿಮಾನಗಳ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎರಡು ನೌಕಾ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ತೀರ್ಪು ಆಗಿತ್ತು. ೧೭ -IN೨೦ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್‍ಗೆ ADA ೧೦೫ ಮಿಲಿಯನ್ US$‌ಯಿನ ಕರಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತು. ಇದರ ವಿತರಣೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, HAL ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಗಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಗತ ವಾಯುದಳದ ತೇಜಸ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ಎಂಜಿನ್ ಸುಟ್ಟು ಹೋದ ನಂತರ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೨೪ F೪೦೪-GE-IN೨೦ ಆದೇಶಿಸಿತು. ಆಮೇಲೆ ಆದೇಶಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, F೪೦೪-GE-IN೨೦ಅನ್ನು ಹಗುರ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (LCA) ವಿಮಾನ-ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತಿಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು-ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೭ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿಗಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. F೪೦೪-GE-IN೨೦ಎಂಜಿನ್ ೧೯,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗೂ (೮೫ kN) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು   ೩೩೦ ಗಂಟೆಗಳ ತ್ವರಿತವಾದ ಯಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು,  ಗಂಟೆಗಳ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮವೇಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. -IN೨೦ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ -F೨J೩ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಹೊಸ ಎಂಜಿನ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಕಾವೇರಿಯು ತೇಜಸ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪವರ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಘೋಷಿಸಿತು. ADAಯು ೯೫ ರಿಂದ ೧೦೦ ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌ (kN) (೨೧,೦೦೦–೨೩,೦೦೦ lbf) ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನ್‍ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು (RFP) ಹೊರಡಿಸಲು ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಯುರೋಜೆಟ್ ಇಜೆ200 ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F414 ನಂತಿದ್ದವು. ಯುರೊಜೆಟ್ ಇಜೆ ೨೦೦ ನೋದನದ ಯೋಜನೆಯು ಒತ್ತಡ-ವಿಮಾನಪಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕ ಸ್ಫಟಿಕ ಗಾಲಿ ಬ್ಲೇಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಯುರೊಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಇಜೆ೨೦೦ ಎಂಜಿನ್‌‍ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ರೂ.೩,೩೦೦ ಕೋಟಿಯ (ರೂ. ೩೩,೦೦೦,೦೦೦,೦೦೦ ಅಥವಾ $೭೫೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಒಂದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯುಧಗಳ ಭಾರವಿರುವ ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F-೪೦೪ ಎಂಜಿನ್‌ನಂತೆಯೇ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಯುರೊಜೆಟ್ ಟರ್ಬೊ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಜನೆರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ LCAಗಾಗಿ ೧೦೦ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದವು. ಇಜೆ೨೦೦ ಮತ್ತು ಜಿಇ ಎಫ್-೪೧೪ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ೯೫–೧೦೦ ಕಿಲೊನ್ಯೂಟನ್‌ಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅವುಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದಂತೆ IAFನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವು. ಇದನ್ನು IAF ಮೂಲಗಳು ಸಹ ಹೇಳಿವೆ, ಅದೇನೆಂದರೆ ಭಾರವಾದ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿ ಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಒಡಲನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ತೇಜಸ್‌ ವಿಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ತಂಡವು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಲ್ಲದ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F-೪೦೪ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ೮೦–೮೫ ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್ಸ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೆಲೆ
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ಆಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚ US$೨೧ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ADA ಮತ್ತು LCA ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ.ಕೊಟಾ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ ಅವರು LCA ಗಾಗಿ (೨೨೦ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ) ಘಟಕ ವೆಚ್ಚ US$೧೭–೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅದು US$೧೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ೨೦೦೧ ರ ನಂತರ ಇತರರು LCA ಬೆಲೆ US$೨೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. (ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರೂ.೧೦೦ ಕೋಟಿಗಳು[ರೂ.1,000,000,000]). (ಇದು US$ಗೆ ೪೧ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದರ ಸುಮಾರು ೪೭ ರುಪಾಯಿಗಳು). ಈಗ ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದರ US$೨೧.೨೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅನೇಕ ವಾಯುಯಾನ ಪರಿಣಿತರು ಆ ವಿಮಾನ ಹೊರಬಂದಾಗ,ಅದರ ಬೆಲೆ ಒಂದಕ್ಕೆ US$೩೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ೨೦ ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ರೂ.೨,೦೦೦ ಕೋಟಿಗಳು (ಸುಮಾರು US$೪೫೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಘಟಕ ಸಂಪಾದಿಸಿದ US$೨೨.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂರ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು US$ ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ೩೨ ಮಿಲಿಯನ್ (ರೂ. ೧೦೦-೧೫೦ ಕೋಟಿಗಳು) ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ ಇತರೆ ೪.೫ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕದನ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. (ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತೆ,ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಫೇಲ್‌ನ ಬೆಲೆಯು ರೂ.೨೭೦ ಕೋಟಿಗಳು ಅಥವಾ US$೬೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ). ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೦೩, ೨೦೧೦ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು LCA ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅಲೈವ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ೮೦೦೦ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಆರು ನೌಕಾ LCAಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು US$೩೧.೦೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆ (ರೂ. ೧೫೦ ಕೋಟಿ).
ವಿಳಂಬ
ಕುತರ್ಕದ ಕಾದಾಳಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯೇ ಭಾರತವು ಎಲ್‌ ಸಿ ಎ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೇವಲ ಹಿಂದೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಾದಾಳಿ (HF-೨೪ Marut)ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ೪.೫ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದು ಒಂದು ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಭಾರತದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಗೆ IAFನ ಯಾವಾಗಲೂ ಬದಲಾಗುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಯುಎಸ್‌ ಅನುಮೋದನೆಗಳು LCA ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೬ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, HALಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಶೋಕ್ ಬವೇಜಾ ಐದನೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾದರಿ ವಾಹನ (PV-೫)ತರಬೇತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು LSPವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ೨೦೦೬ರ ಮುನ್ನವೇ ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಈ ವಿಮಾನಗಳು ಎಲ್‌ಸಿಎಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ೨೦೦೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ ಸಿ ಎ‌ಯ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (SDD) IAFನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಲೀನ ಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೋ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ತರಬೇತು ಆವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ನೌಕಾ ಪಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಲು ನಿರೀಕ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ LSP-೧ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉಡ್ಡಯನ ಕಂಡರೂ, ತರಬೇತು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ವಾಯು ಪಡೆಯಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಮಾನಗಳ( ೧೬ ಏಕ ಆಸನ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಆಸನಗಳ್ ತರಬೇತುದಾರರು)ಆದೇಶವನ್ನು ೨೦೧೨ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲ.
ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್-೨ ಮತ್ತು ನೌಕೆ LCA
ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್-೧ ಅಸಮರ್ಥವಾದುದರಿಂದ ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್-೨ ಅನ್ನು ಸಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯು ೪೦ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ ೧ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಸುಮಾರು ೧೨೫ ವಿಮಾನಗಳ ಆದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏರೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು IAFಭಾಷಣಕಾರನ ಪ್ರಕಾರ ಅಳಿವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಇತರೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿಮಾನ ವಾಹಕದಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲೇ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅಂತರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತೇಜಸ್‌ನ ನೌಕಾ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇಗನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ನೀರಿಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಹಿಳಾ ನೌಕಾ ಪಡೆಯ ವಾರದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, LCAಯ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ೨೦೧೩ರ ನಂತರ ವಾಹಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು IAC ನಂತೆಯೇ ಗೋರ್ಶೊಕೊವ್/ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಾಗಿ DRDOಗೆ ತಾನು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯು IAC-೨ ಗಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾದ ವಾಹಕ-ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು. "ನೌಕಾ LCA ಆವೃತ್ತಿಯ" ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು:
ವಿನ್ಯಾಸ
thumb|right|ಪಿವಿ-3 ಭಾರತೀಯ ವಾಯುದಳದ ಮಸುಕಾದ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ. ತೇಜಸ್ ಒಂದೇ-ಎಂಜಿನ್‌ವುಳ್ಳ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಕದನ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲವಿಲ್ಲದ, ಸಂಯುಕ್ತ ಡೇಲ್ಟಾ-ವಿಂಗ್ ವಿಮಾನನಕ್ಷೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ವೃದ್ಧಿಯಾದ ವ್ಯೂಹ ಮಾಡಬಲ್ಲಿಕೆಗಾಗಿ "ಸಡಿಲಗೊಂಡ ಸ್ಥಾಯಿ ಸ್ಥಿರತೆ" ಯೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡನೆ "ಮೂಕ ಬಾಂಬ್" ಭೂ ಸೇನಾ-ಧಾಳಿ ಕೆಲಸ ದೊಂದಿಗೆ ವಾಯು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ವಿಮಾನದಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಗದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಳಿಯ-ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ-ನೌಕಾ ರವಾನೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸುಸಂಗತವಾದ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಹುಯಂತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬಾಲವಿಲ್ಲದ, ಸಂಯುಕ್ತ-ಡೆಲ್ಟಾ ವಿಮಾನನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೇಜಸ್‌ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಗುರಭಾರದ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಕ್ಷೆಯ ಬಳಕೆಯು ಸಹ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುತ್ತದೆ (ಟೇಲ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಮುಂಭಾಗದ ವಿಮಾನಗಳು ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಲಂಬವಾದ ಟೇಲ್‌ಪಿನ್),ಬಾಹ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ಅಗಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಾಹಕಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ದದ ಅಂತ್ಯ, ಅಧಿಕ-ವೇಗವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ-ಅಲ್ಪಾ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಡ್ಡ-ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾಪಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸ್ರವಿಸುವ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುತ ಸುರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ LCAಯ ಏರೋ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಕನಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ ವೇಗಾಧಿಕ ಡ್ರಾಗ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ವಾಯು-ಭಾರದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಮತ್ತು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ೪,೦೦೦ ಕೆಜಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಸಾರ್ಮಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಏಳು ಹಾರ್ಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ:ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಲ್ದಾಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯದು ಸಹ ಇದೆ, ಇದು ಬಂದರು-ಪಕ್ಕದ ಅಂತಗ್ರಹಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಆಫ್‌ಸೆಟ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ನಿಲ್ದಾಣದಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜೋಡಿ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಂತೆಯೇ ವಿವಿಧ ಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು (FLIR, IRST, ಲೇಸರ್ ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ/ಡಿಸಿಗ್ನೇಟರ್ ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲದು.  ತೇಜಸ್  ವಿಮಾನದ ಒಡಲು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೩,೦೦೦ ಕೆಜಿಯ ಇಂಧನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಂತಹ ಆಂತರಿಕ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುಂದಿರುವ ವಿಮಾನದೊಡಲಿನ ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ವಿಮಾನದ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಶೋಧಕವನ್ನು ಸಮಗ್ರಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ, ಅವು ಇನ್‌ಬೋರ್ಡು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ-ಬೋಡಿನ ರೆಕ್ಕೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್ ವಿಮಾನದೊಡಲಿನ ನಿಲ್ದಾಣ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ೧,೨೦೦- ಅಥವಾ ಐದು ೮೦೦-ಲೀಟರ್‌ವರೆಗಿನ (೩೨೦- ಅಥವಾ ೨೧೦-US ಗ್ಯಾಲನ್; ೨೬೦- ಅಥವಾ ೧೮೦-Imp ಗ್ಯಾಲನ್) ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ "ತೊಯ್ದ" ಹಾರ್ಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೂರ್ವಸಿದ್ದತೆಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿಮಾನದ ಒಡಲು
thumb|right|09ರ ಏರೋ-ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ thumb|right|ಎಲ್ ಸಿ ಎ ನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ LCAಯನ್ನು ಆಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ-ಲಿಥಿಯಂ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು, ಕಾರ್ಬನ್-ಫೈಬರ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗಳು (C-FC), ಮತ್ತು ಟಿಟಾನಿಯಂ-ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಉಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನದ-ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ (ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಪದರಗಳು), ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಹೊರ ಪದರ, ದಪ್ಪ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಾಕೆಗಳು), ಇಲೆವನ್‌ಗಳು, ಟೇಲ್‌ಪಿನ್, ಲೋಹ, ವಾಯು ವೇಗ ತಡೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರದ ತನ್ನ ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ೪೫%ವರೆಗಾಗಿ C-FC ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಗುರ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿ ಎರಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥ ವಿಮಾನದ ಒಡಲನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು LCAಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಉದ್ಯೋಗದ C-FCಗಳು ಅದರ ವರ್ಗದ ಸಮಕಾಲೀನ ಉತ್ತಮ ವಿಮಾನ ಒಡಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತೀರ ಹಗುರವಾದ ವಿಮಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಅವುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಜೋಡಣೆಗಳು ಅಥವಾ ರಿವೆಟ್ ಮೊಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅದು ವಿಮಾನ ಒಡಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಆಯಾಸ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. LCAಯ ಟೇಲ್‌ಫಿನ್ ಏಕ ಶಿಲೆಯ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪ ಬರುವಿಕೆಯು ೮೦%ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ "ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ" ಅಥವಾ "ಕಳೆಯುವಿಕೆ" ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಗಣಕೀಕೃತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಟಿಟಾನಿಯಂ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಗಾಳಿರಂದ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಫಿನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಉತ್ಪಾದಕನಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ರಡ್ಡರ್‌ಗಿರುವ ’ನೋಸ್’ ಅನ್ನು ’ಸ್ವೀಜ್‌’ ರಿವರ್ಟಿಂಗ್‌ ನಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. LCAಯಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೪೦%ರಷ್ಟು ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ, ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಲೋಹದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು ೧೦,೦೦೦ದಿಂದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಲೋಹಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಯಂತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಹ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದಂತಿರುವ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ವಿಮಾನ ಒಡಲಿನ ತೂಕವು ೨೧%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಣ ಉಳಿತಾಯಗಳು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೧ ತಿಂಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ-ಲೋಹದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಹಾಗೆ LCA ಗಾಗಿ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ತೇಜಸ್‌ ನ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನೋಸ್ ಡ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಚಿನ ಆವರ್ತ ನಿಯಂತ್ರಕ (LEVCON)ವು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡಲು ಸಮೀಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಮೇಲಕ್ಕೇರುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. LEVCONಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಾಗಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆ-ಮಾರ್ಗದ ಅಗ್ರ ಅಂಚಿನಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಮತ್ತು ಹೀಗೆ LCAಗಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಅವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಡಚಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದರ ಡೆಲ್ಟಾರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿರುವ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾದ ಅನುಕೂಲದಂತೆ LEVCONಗಳು ಅಧಿಕ ಧಾಳಿಯ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ (AoA) ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ನೌಕಾ ತೇಜಸ್ ಸಹ ಬಲಾಡ್ಯ ಭಾಗವಾದ ಬಹಳ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಾಹನದ-ಅಡಿಗಟ್ಟುಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟದ ವ್ಯೂಹ ಮಾಡ ಬಲ್ಲಿಕೆಗಾಗಿ ಮೂತಿ ಚಕ್ರ ಚಾಲಕನನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್ ಟ್ರೇನರ್ ವ್ಯತ್ಯಯವು ಎರಡು-ಪೀಠದ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ "ಏರೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ.
ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್
thumb|right|ಜಲಚಾಲಿತ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ರೈಸಿಕಲ್-ಟೈಪ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್ ಹೊಂದಿದೆ. ತೇಜಸ್ ಒಂದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ-ಮಡುಚುವ ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಲನ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎರಡು-ಚಕ್ರದ ಮುಂಭಾಗದ-ಮಡಚುವ ಮೂತಿ ಗೇರ್‌ ಜೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಲಚಾಲಿತವಾಗಿ ಒಳ ಸರಿಸಬಹುದಾದ ಟ್ರಿಸೈಕಲ್-ವಿಧಾನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್‌ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ದೃಡೀಕರಣಗಳ ತೆರಿಗೆಯು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, HAL ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ವಂತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಬೈಜಿಕ ಇಂಧನ ಸಂಕೀರ್ಣವು (NFC) ಟಿಟಾನಿಯಂನ ಅರ್ಧ-ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಜಲಚಾಲನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದಂತಹ ತಂಡದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ LCAನಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದವು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು
ತೇಜಸ್ "ಸಡಿಲ ಗೊಂಡ ಸ್ಥಾಯಿ ಸುಭದ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯ" ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ವಾಡ್ರಾಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾರಾಟ ತಂತಿ ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌‌ಗೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್' ಏರೋಡೈನಾಮಿಕ್ ಆಕಾರವು ಭುಜ-ಮೌಂಟೆಡ್ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಶುದ್ಧ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಲಚಾಲನವಾಗಿ ಮೊನಚಾಗಿವೆ. ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರಗಿನ ಅಗ್ರ ಅಂಚು ಮೂರು-ವಿಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಂತರಿಕ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆವರ್ತ ಲಿಫ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಅಧಿಕ-AoA ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ಟೇಲ್‌ಫಿನ್ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕ-ಶಕ್ತಿಯ ವಾಯು-ಹರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆಯ ತೀರ ಹಿಂಭಾಗವು ಎರಡು-ಭಾಗದ ಎಲೆವನ್‌ಗಳಿಂದ ಪಿಚ್ ಮತ್ತು ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ಕಾರಿ-ಏರಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಮಾತ್ರ ಏಕ-ಮಾದರಿಯ ಲೋಹಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಏರ್‌ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳು ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ಫಿನ್‌ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ತೇಜಸ್‌ ನ ಡಿಜಿಟಲ್ FBW ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಶಕ್ತಿಯುತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ (DFCC) ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಾಲ್ಕು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆಯಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಏಕ-LRUನಲ್ಲಿವೆ. DFCC ಯು ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಡ್ಡಿ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲೆವೆನ್ಸ್, ಲೋಹ ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಅಂಚಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಜಲಚಾಲನ ಆಕ್ಚುಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸೂಕ್ತ ವಾಹಿನಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ಜರುಗಿಸಬಹುದು. DFCC ವಾಹಿನಿಗಳು ೩೨-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ರಚಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಡಾ ಭಾಷೆಯ ಉಪ-ವರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. MIL-STD-೧೫೫೩B ಬಹುವಿಧ ಏವಿಯಾನಿಕ್‌ಗಳ ಡೇಟಾ ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು RS-422 ಸರಣಿ ಕೊಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕವಿರುವ MFDಗಂತೆ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ವಾಯು ಯಾನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರ
ತೇಜಸ್ "ಗ್ಲಾಸ್ ಕೂಕ್‌ಪಿಟ್‌"‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ-ನೈಟ್ ವಿಷನ್ ಗೂಗ್ಗಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ದೇಶೀಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಕದ (HUD) ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಬಹು-ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ೫ in x ೫, ಎರಡು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಯೂನಿಟ್ಸ್ (SSDU) ಮತ್ತು "ಗೆಟ್-ಯು-ಹೋಮ್" ಫಲಕ (ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ವಿಮಾನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ) -ಈ ಮೂರು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .CSIOನ- ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ HUD ,Elbitನ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ DASH ಹೆಲ್ಮೆಟ್-ಮೌಂಟೆಡ್ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೈಟ್ (HMDS), ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್-ಆನ್-ಥ್ರೊಟಲ್-ಆ‍ಯ್೦ಡ್-ಸ್ಟಿಕ್‌(HOTAS)-ಇವುಗಳು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಹೆಡ್ ಡೌನ್" ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುವಂತಹ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೌಕಾ ಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ-ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೈಲಟ್‌‍ನ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. MFDಗಳು ಎಂಜಿನ್, ಜಲ ಚಾಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಮೂಲ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಅಧಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ‌ಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ರಚಿತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಪೈಲಟ್ ಸರಳ ಬಹು ಕ್ರಿಯೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕ ಆಯ್ಕೆ ಫಲಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಏವಿನಾಯಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗುರಿ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಾಡಾರ್‌ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪಾಡ್, ಫಾರ್ವರ್ಡ್-ಲುಕಿಂಗ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾ-ರೆಡ್ (FLIR) ಅಥವಾ ಇತರೆ ಆಪ್ಟೊ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಕೊಲೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಜಡತ್ವದ ನೌಕಾಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (INS) ಆಧಾರಿತ ರಿಂಗ್ ಲೇಸರ್ ಗೈರೊ (RLG) ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ನೌಕಾಯಾನದ ಬಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. LCA ಕೂಡ "ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ವೈರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ" (IFF)ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್/ಇಂಟೆರೊಗೇಟರ್, VHF/UHF ರೇಡಿಯೋಗಳು, ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ/ಗಾಳಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇರುವ ಡೇಟಾಲಿಂಕ್‌ಗಳಂತಹ ನಿರಪಾಯ ಮತ್ತು ಜಾಮ್-ನಿರೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ADA ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟೊರೇಟ್‍ನ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಏವಿಯಾನಿಕ್ಸ್ ಸುಯಿಟ್ (IDAS) ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ೩೨-ಬಿಟ್‌ನ ಅಧಿಕ-ವಸ್ತುವಿನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಮಿಷನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಮೂರು ೧೫೫೩B ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಾತಾವರಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿಮಾನ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶೇಖರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(SMS), ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ರೇಡಾರ್‌
LCAಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪಲ್ಸ್-ಡುಪ್ಲರ್ ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೇಡಾರ್ ಗರಿಷ್ಟ ೧೦ ಗುರಿಗಳ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಾಗುವ ಬಹುವಿಧ-ಗುರಿಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. LRDE ಮತ್ತು HAL ಹೈದ್ರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, MMR ಅನ್ನು ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲಾಯಿತು. MMR ಬಹು-ಗುರಿ ಶೋಧನೆಯಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್-ವೈಲ್-ಸ್ಕ್ಯಾನ್ (TWS) ಮತ್ತು ಭೂಪಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲೆ-ನೋಡುವ/ಕೆಳ-ನೋಡುವ ಮೋಡ್‌ಗಳನ್ನು, ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ ಪಲ್ಸ್ ರಿಪೆಟಿಷನ್ ಪ್ರಿಕ್ವೇನ್ಸಿಸ್ (PRF), ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಚಲನೆ ಸರಿದೂಗಿಸುವಿಕೆ, ಡೊಪ್ಲರ್ ಬೀಮ್-ಹರಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಚಲನೆಯ ಗುರಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ(MTI), ಡೊಪ್ಲರ್ ಶೋಧಿಸುವಿಕೆ, ಸ್ಥಿರ ಹುಸಿ-ಎಚ್ಚರಿಕೆ ದರ (CFAR) ಪತ್ತೇಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಡೂಪ್ಲರ್-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂದಿಗ್ದಾರ್ಥತೆ ಪರಿಹಾರ, ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೋಶ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಳಂಬಗಳಾದರೂ ತೇಜಸ್‌  ನ ಆರಂಭದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿಯ "[[ಆಫ್-ದಿ ಶೆಲ್ಫ್"]] ಅನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವಂತೆ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರೇಡಾರ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರೇಡಾರ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ IAIನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಹೊರ ಬಂತು. ಹೊಸ ರೇಡಾರ್‌ನ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಎಲ್ಟಾದಿಂದ EL/M-2052 AESA ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶವು MMR ಮತ್ತು IAI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಬಲ್ಲವು. ವರದರಂಜನ್, (ನಿರ್ದೇಶಕ — LRDE) ಅವರು LRDE ವಾಯುಗಾಮಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುಜನ್ನಿತವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕಾ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಅರೇ ರೇಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ರೇಡಾರ್‌ಗಳು ೨೦೧೨-೧೩ರಿಂದ ತೇಜಸ್ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ-ಮಾರ್ಕ್ II ನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆ
ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ಯುದ್ದದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತೇಜಸ್ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಳವಾದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ದದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.  'LCAಯ EW ಉಪಕರಣವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ವಾಯುಯಾನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ಸ್ಥಾಪನೆ(DARE)ಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ — ಇದು ಜೂನ್ ೨೦೦೧ರವರೆಗೆ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಇವ್ಯಾಲುಯೇಷನ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್‌ (ASIEO)ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು—ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ(DLRL)ಯ ಬೆಂಬಲವೂ ಇದೆ. ಈ EW ಉಪಕರಣವನ್ನು "  ಮೆಯಾವಿ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (Illusionist), ಇದು ರೇಡಾರ್ ಮುನ್ಸೂಚನ ರಿಸೀವರ್ (RWR), ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣಾ ಜಾಮ್ಮರ್, ಲೇಸರ್ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಯಂತ್ರ, ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸಮೀಪ ಮುನ್ಸೂಚನ ಯಂತ್ರ, ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟು/ಭಗ್ಗನೆ ಉರಿಯುವಂತ ವಿತರಣಕಾರನ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಅನೇಕ EW ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಎಲಿಸ್ರಾದಿಂದ LCA ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಖರೀಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ' ADA "ರಹಸ್ಯತೆಯ" ದರ್ಜೆಯನ್ನು ತೇಜಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಬಹಳ ಸಣ್ಣದಾದ ಅದು "ಗೋಚರ ರಹಸ್ಯತೆ"ಯ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ದರ್ಜೆಯ ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಮಾನದ ಅಧಿಕ ದರ್ಜೆಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ (ಅದು ಸ್ವತಃ ರೇಡಾರ್ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ),Y-ಕೇಬಲ್ ಕಡಲ ಚಾಚು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ರೇಡಾರ್ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಎಂಜಿನ್ ಕಂಪ್ರೆಸರ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೇಡಾರ್-ಅಬ್ಸಾರ್ಬೆಂಟ್ ಮೆಟಿರಿಯಲ್(RAM) ಸ್ಥರಗಳು ರೇಡಾರ್‌ನ ವೈರಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ವಾಯುಗಾಮಿಯ ಆರಂಭದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ (AEW&C) ವಿಮಾನ, ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್-ರೇಡಾರ್ ಏರ್-ಟು-ಏರ್ ಮಿಸಿಲೆ(AAM)ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಫೇಸ್-ಟು-ಏರ್ ಮಿಸಿಲೆ(SAM) ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಮೋಚನಾ ಯಂತ್ರಗಳು
LCAಯ ಎರಡು-ಸ್ಥಾನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ಯೋಜನಾ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬೇಕರ್‌ನ ಜೀರೊ-ಜೀರೊ ಎಜೆಕ್ಷನ್ ಸೀಟ್‌ದಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಪೈಲಟ್‌ನಿಂದ ತಂಡವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಮಾರ್ಟಿನ್-ಬೇಕರ್ ನಿಷ್ಕಾಸ ಪೀಠವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಸರ್ಜನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತದ ಪುಣೆಯ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನದ್ಧ ಸೈನ್ಯ ಸಂಶೋಧನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ (ARDE)ಯು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ-ಗುರುತಿನ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಅದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬೇಕರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ.
ವಿಮಾನಚಾಲಕನ ಪೀಠ
ವಿಮಾನವು ಗೊಮ್ಮಟ-ಆಧಾರಿತ ಯಂತ್ರ ಪೀಠವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಯು ಯಾನ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ(ADE)ಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಯಂತ್ರ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳು
thumb|right|ತೇಜಸ್ ಹಡಗಿನ ಮಾದರಿಯ ರೂಪಾಂತರ thumb|right| ಹಡಗಿನ ಆಕೃತಿಯ ಎಲ್ ಸಿ ಎ thumb|right|ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಟ್ರೇನರ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರು, ಬಾಲದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಹಾರಾಟದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ೨೮ LSP ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನವು ನಿಯಮ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನವು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ನೀರಿಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು: ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ದ ವಿಮಾನ 2000-2009 ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿಂಗ್ ವಿಮಾನ ವರ್ಗ:ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ
ಗಿರೀಶ್ ಭಾರಧ್ವಾಜ್
ಇವರನ್ನು ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ಸರದಾರ ಎಂದೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇವರ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಸೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಸುಳ್ಯದ ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ರೋಟರಿ-ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸೇತುವೆ ಜನಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವು ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸುಳ್ಯ ನಗರವನ್ನು ದೋಡ್ಡೇರಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರು ಇದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇತುಬಂಧ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇವರು ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಭಾರದ್ವಾಜ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಸುಳ್ಯದ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ತೂಗುಸೇತುವೆಗಳಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವರ ಸಹಪಾಠಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ ವಿ ಸದಾನಂದ ಗೌಡರ ಊರನ್ನು ಜಾಲ್ಸೂರು-ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಬೆಸೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಗಿರೀಶ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜನ ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಔ
ಔ ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಸ್ವರಾಕ್ಷರ.
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 14ಯದು. ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ವ್ಯಂಜನಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೊರಕುವುದು ಅಪುರ್ವ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಕ್ಷರ ಈಗಿರುವಂತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದ ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಯಿಂದ ವಿಕಾಸವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಅಕ್ಷರದ ರೂಪ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಬದಲಾವಣಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.
ಶಾಸ್ರ್ರೀಯ ವಿವರ
ಐ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಅಯ್ ಎಂಬ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬರುವಂತೆ ಔಗೆ ಅವ್ ಎಂಬ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯೂ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತಸ್ವರ.
ಅಂ
ಅಂ ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೊದಲನೇ ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಇದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್
ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ. ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೇಖಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇವಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೆವಿಚ್ ಬುನಿನ್ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ದೊರೆಯಿತು. ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ ಬುನಿನ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ವೊರೆನೆಜ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ. ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ 'ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಫ್' ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ದುಡಿದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ವೇಳೆಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದರು. ಉತ್ತಮ ಕಥೆಗಾರನು ಆಗಿದ್ದ ಅವರು 'ದಿ ಜಂಟಲ್ ಮಾನ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ' ಕಥಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಮುನಿಶ್ರಿ ತರಣಸಾಗರ
ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂತ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಮುನಿಶ್ರಿ ತರುಣಸಾಗರ ಇವರದು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು, ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೊರಿದವರು.ಇವರು ಸಂತರಾಗುವ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಶ್ರಿ ಪವನಕುಮಾರ ಜೈನ. ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಜೂನ್ ೨೬, ೧೯೬೭ರಂದು. ಅವರ ಊರು-ಗುಹಂಚಿ-ಜಿಲ್ಲೆ-ಜಿ. ದಮೋಹ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ. ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಮಹಿಳಾ ರತ್ನ ಷ್ರಿಮತಿ ಶಾಂತಿಬಾಯಿ ಜೈನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶ್ರಾವಕ ಶ್ರಿ ಪ್ರತಾಪಚಂದ್ರ ಜೈನ ಅವರ ತಂದೆ. ಅವರ ಲೌಕಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್, ೮, ೧೯೮೧ಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ-ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಜನೆವರಿ ೧೮, ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಛತ್ತಿಸಗಡದ ಅಕಲತರಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ದೀಕ್ಷಾವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿದೌರಾದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ದೀಕ್ಷಾವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ದೀಕ್ಷಾ ಗುರು ಯುಗಸಂತ ಆಚಾರ್ಯ ಪುಷ್ಪದಂತಸಾಗರಜೀ ಮುನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ಮುನಿಶ್ರಿ ತರುಣಸಾಗರ ಇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಕಡವೆ ಪ್ರವಚನಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಬಹು ಚರ್ಚಿತ ಕೃತಿ ಕಡವೆ ಪ್ರವಚನವಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಶ್ರಿ ಪುಷ್ಪದಂತರಿಂದ `ಪ್ರಜ್ನಾ ಶ್ರಮಣ' ಎಂಬ ಮಾನದ ಉಪಾಧಿಯನ್ನ ಪಡೆದುಕೊಂಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂತ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆಚಾರ್ಯ ಕುಂದ ಕುಂದರ ನಂತರ ೨೦೦೦ ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೩ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯೋಗಿ. ದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಯೋಗಿ. ಜೀ ಟಿ. ವಿ. ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಂತೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ೧೨೨ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ ವಾಣಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಗೌರವಾರ್ಹರು. ಅವರು ಒಂದು ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಹೆಸರು`ಅಹಿಂಸಾ ಮಹಾಕುಂಭ', ಎಂದಾಗಿದೆ. ಕಸಾಯಿಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸ ನಿರ್ಯಾತದ ವಿರೊಧ ಕುರಿತಾಗಿ ನಿರಂತರ ಆಂದೋಲನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ ೬, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರದಿಂದ `ರಾಜಕೀಯ ಅತಿಥಿ' ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೩ರಂದು ಗುಜರಾತ ಸರಕಾರದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಅತಿಥಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ ೮, ೨೦೦೪ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ `ರಾಜಕೀಯ ಅತಿಥಿ' ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಮೂರು ಡಜನ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅವುಗಳ ಮೂರು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಜನೆವರಿ ೨೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರದ ಮೂಲಕ `ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂತ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. `ತರುಣ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಂಚ', ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶದ ನಾನಾ ಕಡೆ ಅದರ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ.
ಅವರ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಪ್ರವಚನ ಪಟು. ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರವಚನ ಶೈಲಿಯಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಜೈನ ಮುನಿ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಿಶನ್ ಏನೆಂದರೆ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಂದೇಶ- `ಬದುಕು -ಬದುಕಿಸು' ಎಂಬುದರ ವಿಸ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರ -ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗೂ `ಜೀವನವನ್ನು ಜೀವಿಸುವ ಕಲೆ'ಯ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ:` ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ನೇರವಾದ ನಿಯಮವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ``ಏನಾದರೂ'' ಸಿಗಬಲ್ಲದು. ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ ``ಏನೆಲ್ಲಾ''ಸಿಗಬಹುದು. ಅದೃಷ್ಟ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ``ಬಹಳಷ್ಟು''ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ ``ಎಲ್ಲವೂ'' ಎಂದಿಗೂ ಯಾರಿಗೂ ಸಿಗಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಲು ಹುಚ್ಚರಾಗಬೇಡಿ. ಏನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ ಅದರ ಆನಂದ ಪಡೆಯಿರಿ. ಏನು ನಿಮ್ಮ ನೆರೆಯವರಲ್ಲಿದೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಿತರಾಗಬೇಡಿ.ದುಃಖಿ ಆಗುವುದರಿಂದ ನೆರೆಯವರು ನಿಮಗೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೊಡುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲವಲ್ಲ?
ಅಃ
ಅಃ ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎರಡನೇ ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಸರ್ಗ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮೂಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಸಕ್ತಿ ತೋರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಇಟ್ಟಿ
ಇಟ್ಟಿ ಶಬ್ದ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ
ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ವು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ. ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಆಮ್ಲವೆಂದರೆ, ಆಮ್ಲದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ –ಕಾರ್ಬನ್ ನಡುವೆ ದ್ವಿಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಮೋನೋ ಕಾರ್ಬೋ ಕ್ಷಿಲ್ ಆಮ್ಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಮೇಳನದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಂಚಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಬೋಕ್ಷಿಲ್ (COOH) ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೋಕ್ಷಿಲ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ COOH ಗ್ರೂಪ್ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮೋನೋ ಕಾರ್ಬೋಕ್ಷಿಲ್ ಆಮ್ಲವು ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಮ್ಲದ ಭೌತಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಧರ್ಮಗಳು
ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಗುಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ನೀರ್‌ಮಹಲ್
thumb|ರುದ್ರಸಾಗರ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ನೀರ್‌ಮಹಲ್‍ನ ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟ
ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ
ಲಭ್ಯತೆ
ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಶತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಣ್ಣೆಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಆಮ್ಲಗಳು ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು
ನೀರ್‌ಮಹಲ್
ನೀರ್‌ಮಹಲ್ (ಟ್ವಿಜಿಲಿಕ್ಮಾ ನುಯುಂಗ್) (ಅಂದರೆ "ನೀರಿನ ಅರಮನೆ") ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾರಾಜ ಬೀರ್ ಬಿಕ್ರಮ್ ಕಿಶೋರ್ ಮಾಣಿಕ್ಯ ದೇಬ್‍ಬರ್ಮ ಕಟ್ಟಿದ ಪೂರ್ವದ ಒಂದು ಅರಸರ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಟ್ವಿಜಿಲಿಕ್ಮಾ (ಈಗ ರುದ್ರಸಾಗರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ 1930ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ 1938ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಇದು ತ್ರಿಪುರದ ರಾಜಧಾನಿ ಅಗರ್ತಲದಿಂದ ೫೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಮೇಲಾಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯು ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ನೀರ್‌ಮಹಲ್‌ನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯ ನಿವಾಸವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ರುದ್ರಸಾಗರ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವ ವಿಚಾರ ಮಹಾರಾಜ ಬೀರ್ ಬಿಕ್ರಮ್ ಕಿಶೋರ್ ಮಾಣಿಕ್ಯ ದೇಬ್‍ಬರ್ಮದರಾಗಿತ್ತು.
ಅರಮನೆಯನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಅಂದರ್ ಮಹಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಸರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಪಾರ್ಶ್ವವು ಬಯಲು ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜವಂಶದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ನಾಟಕ, ರಂಗಭೂಮಿ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯು ಒಟ್ಟು ೨೪ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ತ್ರಿಪುರ
ಗ್ವಾಟನಾಮೊ ಬೇ
ಗ್ವಾಟನಾಮೊ ಬೇ
(Guantánamo Bay)
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಯು.ಎಸ್.ಎ.ಯ ಮಿಲಿಟರಿ[[ವರ್ಗ:ಯು.ಎಸ್.ಎ.
ಮೇಘನಾದ ಸಾಹ
ಮೇಘನಾದ ಸಾಹ ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬,೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲದ ಢಾಕಾಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಯೋರಟೋಲಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಅಸಾಧಾರಣ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾದ ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವೂ ದೊರೆತು,೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಎಂಟ್ರೆನ್ಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ,ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.
ಸಾಧನೆ
ಮೇಘನಾದ ಸಾಹ ಬೆಳಕಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.ವಿಜ್ಞಾನಿ ಐನ್ ಸ್ಟೀನ್ ರವರ 'ಬೆಳಕಿಗೂ ಭಾರವಿದೆ'ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಿದರು.ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು 'ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಪರಮಾಣುಗಳು ಒಡೆಯುತ್ತವೆ'ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ೨೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.
ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಯೂರೋಪು,ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದರು.ಅಲಹಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು.ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಜೀವ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ 'ಸಾಹ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್'ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಾಗಿ 'ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್'ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ಮೇಘನಾದ ಸಾಹ ಅವರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೂಧರ್ಮ,ಇತಿಹಾಸ,ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು.೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.೧೯೫೬ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೬ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ಸಂಸತ್ ಭವನಕ್ಕೆ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು ತೀರಿಕೊಂಡರು.
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು
ಎಂ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ (ವಿಜ್ಞಾನಿ)
'''ಎಂ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ''', ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಅವರು ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. (ಬಾಹ್ಯಕಾಶ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 1970 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋಗೆ ಸೇರಿದರು. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತಹ ವಾಹನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೌಂಟ್ ಅಬುದಲ್ಲಿನ ಭೌತಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ 1.2 M ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಖಗೋಳ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೋ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಆಂಟೆನಾ ಮೌಂಟ್ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2011 ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ಜನನ ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಠೇವಣಿ
ಠೇವಣಿ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ವಿತ್ತೀಯ ಮೊತ್ತ.
ಠೇವಣಿಯು ಯಾರಿಂದ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆಯೊ ಆ ಪಕ್ಷದ (ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆ) ಜಮಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ವಾಪಸು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು), ಯಾವುದೋ ಇತರ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.
ಈ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ಸಂಬಂಧ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣ ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಬಗೆಗಳು
ಠೇವಣಿಗಳ ಬಗೆಗಳೆಂದರೆ:
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪದಗಳು
ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರವಿದ್ಯಾ ಮಂಡಳಿ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ೨೦೧೦ರಿಂದ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಬಿ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ
ಬೆಂಗಳೂರು ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಇವರ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯೧೮-೨೦೧೨. ಇವರು ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ ಆನರ್ಸ್ ಪದವೀಧರರು. ಬಿ.ಎಸ್. ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಎ ಇವರದು. ಮೈಸೂರು ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಇವರು ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ 'ಡಾಕ್ಟರೇಟ್' ಪಡೆದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಗಣಿ ಭೂಗರ್ಭ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತ ಇವರು ಸಿ.ವಿ.ರಾಮನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ ಡಾರ್ವಿನ್, ಐನ್ಸ್ಟೀನ್, ರಾಮಾನುಜಂ, ಮೇರಿಕ್ಯೂರಿ ಮುಂತಾದವರ ಜೀವನ ಚರ್ರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ
ಹಸಿರು ಮಹಾರಾಜ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ, ಆರ್‌ಆರ್‌ಬಿ ಎನರ್ಜಿಯ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ (4 ಜೂನ್ 1958 - 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೋಲ್ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಲಿಮಿಡೆಟ್ ಮತ್ತು RRB ಎನರ್ಜಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ RRBEL ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ 4 ನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ. R. ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 4 ಜೂನ್ 1958 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು, ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು.
ವೃತ್ತಿ
ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೆಳಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಪರಿಸರ-ಪ್ರಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪೇನ್, ಜರ್ಮನಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಗ್ರೀಸ್, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮಾರಿಷಸ್, ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತವೆ.