cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೊರಳ್ಳಿ
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಿಜಾಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಕರಿಬೇವಿನ ಮರ
ಕರಿಬೇವಿನ ಮರ (ಸಿಂಹಳದಲ್ಲಿ: කරපිංචා, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ:கறி (ಕರ್ರಿ)வேப்பிலை, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ:ಕರಿಬೇವು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ:కరివేపాకు ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ: കറിവേപ്പില) (ಮುರ್ರಾಯಾ ಕೋನಿಗೈ ಸಮಾ; . ಬೆರ್ಗೆರಾ ಕೋನಿಗೈ, ಚಾಕಸ್ ಕೋನಿಗೈ ) ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತ ಮೂಲದ ರುಟೇಸಿಯೇ ಕುಟುಂಬದ  ಉಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರವಾಗಿದೆ. ಹೆಸರನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕರಿವೇಪಿಳ್ಳೈ' (ಕರಿ-ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥ, ವೆಪ್ಪು-ಬೇವು ಮತ್ತು ಇಲೈ- ಎಲೆ) ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳು ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವು "ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಎಲೆ" ಎಂದು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ) ತಯಾರಿಸುವ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ಅಡುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ "ಸಿಹಿ ಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು" ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥವು ರುಚಿಹೀನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ನೋಟವು ಕಹಿಯಾದ ಬೇವಿನ ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಹಾಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಕರಿ ಬೇವು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ನ ಸುವಾಸನೆಭರಿತ ಬೇ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿ ಎಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ರೊಟೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಮರಯ ಕೊನಿಗೆ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಮರ.ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜೊಹಾನನ್ ಕೋನಿಗ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.
ವಿವರಣೆ
right|thumb|200px|ಚಿಕ್ಕ ಹೂವುಗಳು ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆ ಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. right|thumb|200px|ಪಕ್ವವಾದ ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾಗಿಲ್ಲದ ಹಣ್ಣುಗಳು thumb|200px|right|ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಜಲಪಾಯಿಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಬುಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಜಯಂತಿ. ಇದು ಸು. 20' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಮರ. ಇದರ ತೊಗಟೆ ಕಗ್ಗಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು. ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಗರಿರೂಪದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವಾಗಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ ಸು. 9-25 ಕಿರುಎಲೆಗಳಿವೆ (ಪರ್ಣಿಕೆ). ಇವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಅಲಗಿನ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಚುಕ್ಕೆಗಳಂಥ ರಸಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಬಗೆಯ ಚಂಚಲತೈಲವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲೆಗಳು ಗಂಧಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು; ರೆಂಬೆಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಧ್ಯಾರಂಭಿ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದವೂ ನವುರಾದ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳವೂ ಆಗಿವೆ. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪದಳ ಸಮೂಹ ತಲಾ ಐದೈದು ಪತ್ರಗಳನ್ನೂ ದಳಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕೇಸರಗಳು 10; ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿತವಾಗಿವೆ. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು; ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಫಲ ಗುಂಡಗಿನ ಅಥವಾ ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಬೆರ್ರಿ ಮಾದರಿಯದು. ಅದರ ಬಣ್ಣ ಊದಾಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು. ಇದು ೪-೬ ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ, ೪೦ ಸೆಂಮೀ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಕಾಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಚಿಕ್ಕ ಮರವಾಗಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ಗರಿಯಂತಿದ್ದು, ೧೧-೨೧ ಚಿಗುರೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚಿಗುರೆಲೆಯು ೨-೪ ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧-೨ ಸೆಂಮೀ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಅತೀ ಸುವಾಸನೆಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು ಹೊಳೆಯುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳು ವಿಷಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು
ಕರಿಬೇವು ತನ್ನ ಸುಗಂಧಪೂರಿತ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಹು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಅಡಿಗೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದದ್ದೇ. ಎಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ತೇವಾಂಶ 66.3%; ಪ್ರೋಟೀನು 6.1%; ಕೊಬ್ಬು 1.0%; ಸಕ್ಕರೆ-ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶ 16.0%; ನಾರಿನ ಅಂಶ 6.4%; ಲವಣಾಂಶ 4.2%; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ 810 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, 600 ಮಿಗ್ರಾಂ. ರಂಜಕ. 3.1 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕಬ್ಬಿಣ, 12,600 ಐ. ಯು ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್ (ಎ ಜೀವಾತು ರೂಪದಲ್ಲಿ), 4 ಮಿಗ್ರಾಂ, ಸಿ ಜೀವಾತು. ಇವಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಅಮೈನೋ ಅಮ್ಲಗಳೂ ಇವೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಆಗ ತಾನೇ ಕೊಯ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಸವೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ (ಆವಿ ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವಿಕೆ) ಒಂದು ಬಗೆಯ ಚಂಚಲ ತೈಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಈ ಎಣ್ಣೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ್ದೂ ಸಂಬಾರದ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳದ್ದೂ ಲವಂಗದ ಕಟುರುಚಿಯುಳ್ಳದ್ದೂ ಅಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಸಾಬೂನುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆಮಶಂಕೆ. ಅತಿಸಾರ, ವಾಂತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ತರೆಚು ಗಾಯಗಳಿಗೂ ಬೊಕ್ಕೆಗಳಿಗೂ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರು ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ, ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಹಾಗೂ ವಾತಹರ ಔಷಧಿಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಚೌಬೀನೆ ಗಡುಸಾಗಿ ನಯವಾದ ಎಳೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವ್ಯವಸಾಯದ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಎಲೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬೇ ಎಲೆಗಳಂತೆಯೇ ಪರಿಮಳದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಣ್, ವಡಾ, ರಸಂ ಮತ್ತು ಕಢಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಜಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಅತೀ ಅಲ್ಪ ಬಾಳಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ತಾಜಾವಾಗಿರಲಾರವು. ಇವುಗಳು ಒಣ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸುವಾಸನೆಯು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧದಲ್ಲಿ
ಮುರ್ರಾಯ ಕೋನಿಗೈ ಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಔಷಧದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಔಷಧೀಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿ, ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಆಗಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ನಿರೋಧಕವಾಗಿ, ಊತ ನಿರೋಧಕವಾಗಿ, ಹೆಪಟೋಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್ ಆಗಿ, ಆಂಟಿ-ಹೈಪರ್‌ಕೊಲೆಸ್ಟೆರೋಲೆಮಿಕ್ ಆಗಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೂದಲು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು ಸಹಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇವುಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಾದರೂ, ಕರಿಬೇವಿನ ಮರದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇತರ ಹಲವು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ಪ್ರಸರಣ
ನೆಡಲು ಬೀಜಗಳು ಹಣ್ಣಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಆಗಿರಬೇಕು; ಒಣಗಿದ ಅಥವಾ ಬಾಡಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೋ ಪೂರ್ಣ ಹಣ್ಣನ್ನು (ಅಥವಾ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ತೆಗೆಯಿರಿ) ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ನೆಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಣಗಿಸದೇ ತೇವಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕರಿಬೇವು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಬೇರಿನಿಂದ ಹೊರಟಿರುವ ಸಸಿಗಳಿಂದಲೂ ಬೀಜಗಳಿಂದಲೂ ವೃದ್ಧಿಮಾಡಬಹುದು. ಚೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಸಿ ನಾಟಿಮಾಡಿದ ಅನಂತರ ಇದು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟು ಚಿಗುರುವ ತನಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಸಸಿನೆಟ್ಟ 3-4 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುಬಹುದು. ಈ ಸಸ್ಯ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಗುಣವುಳ್ಳದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಳೆಯ ಸಸಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಯುಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ನಿಂತುಹೋಗಿ ಗಿಡ ಸತ್ತುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮುರ್ರಾಯ ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದ ೩೫೯ನೇ ದಿನ( ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೬೦ನೇ ದಿನ). ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ೨೫ನೇ ದಿನ. ಈ ದಿನದ ನಂತರ ೬ ದಿನಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೨ ೨
ಸಿಮಾ ಗುಆಂಗ್
right|200px|thumb|[[:en:Sima Guang|ಸಿಮಾ ಗುಆಂಗ್]] ಸಿಮಾ ಗುಆಂಗ್(ಆಂಗ್ಲ: Sima Guang,ಚೀನಿ:司馬光)(೧೦೧೯-೧೦೮೬)ಇವರು ಚೀನಾದ ಒಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ.
ವರ್ಗ:ಚೀನಾ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು
೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ ಎಸ್ಟಿಎಸ್ ೯೨, ೧೦೦ ನೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕಾ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪೋಲರಾಯ್ಡ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಫೆಡರಲ್ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನ ವ್ಯಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಾಗಿ ಏಳು ಜನ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯ ಚಾನೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಲಸೆ ಬಂದ ದೋಣಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 3೪ ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು ೧
ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್
right|200px|thumb| [[:en:Sima Qian|ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್ನ್ಸ್]] ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್ನ್ಸ್(ಆಂಗ್ಲ: Sima Qian,ಚೀನಿ:司馬遷)(೧೪೫-೯೦ BC)ಇವರು ಚೀನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಚೀನಾ
ಮಾರವಾಡಿ ಭಾಷೆ
ಮಾರ್ವಾಡಿ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲು ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ನೇಪಾಳ ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದ್ಲಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಜನಾಂಗ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತವದೆ. ಮಾರ್ವರಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಿವೆ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ಜೈನಾ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 2011 ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ 7.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭಾಷಿಕರು ಬಂದ ಭಗೆ,  ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಬಯಲಿನ ಜನತೆ ಬರದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಈ ಮಾರ್ವಾಡಿ ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ರಜಪೂತರ ಕಾಲದ್ದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಣದ ಅವಷ್ಯಕತೆ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಬ್ರಟೀಷರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪದ್ದತಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾರ್ವಾಡಿ  ಭಾಷಿಕರ ಮೊರೆ ಓಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಹಣಕಾಸು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ವಾಡಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಉತ್ತಮ ಸಂಭಂದ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1950ರ ಒತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮಾರ್ವಾಡಿ ಜನತೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹೆಣೆದ ಬುಟ್ಟಿಯಂತೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ಶ್ರೀಮಂತಕೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇವರ ಆಹಾರವನ್ನು  ಬೇಡ ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವರು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರವಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಾರೆ,ದಪ್ಪಾವಾದ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುತ್ತಾರೆ, ತಲೆಗೆ ರುಮಾಲವ್ನನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಮಾರ್ವರಿ
ಭಾಷೆಗಳು
ಈ ಬಾ ಭಾಷೆಗಳು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿವೆ,ಅಲ್ಲದೆ ಈಭಾಷೆ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾರಾಚಂದ್ ಮದ್ರಾಸ್ 1791-1957 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ಭಾಷೆ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ವರಿ ಭಾಷೆಗಳು ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿವೆ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ
ಉಲ್ಲೇಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಅವೆಸ್ತ
ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ.
ಜರತುಷ್ಟ್ರ
ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿ ಜರತುಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.
( ಆ ಧರ್ಮಾವಲಂಬಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕರು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ದೇಶ ಅವರ ಹಳೆಯ ತವರು ಮನೆ;)
ಅರ್ಥ
ಪ್ರಥಮತಃ ಅವೆಸ್ತ ಎಂದರೆ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಅದಕ್ಕೆದುರಾಗಿ ಜ಼ಂಡ್ ಎಂಬುದು ಆ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥದ ಮೇಲೆ ಪಹ್ಲವಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಅವೆಸ್ತ ಎಂಬುದು ಆ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಈಗ ಜ಼ಂಡ್ ಎಂಬುದು ಅವೆಸ್ತ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಅವೆಸ್ತ ಪದ ಪಹ್ಲವಿಯ ಅವಿಸ್ತಾಕ್ ಅಥವಾ ಅಪಸ್ತಾಕ್ ಎಂಬ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದುದು. ಈ ಮೂಲ ಶಬ್ದ ಉಪಸ್ತಾ ಎಂಬ ಮಾತೃಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟಿದೆಯೆನ್ನುವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಆದಿಮ ಅಥವಾ ಅಸಲು ಪ್ರತಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಶಬ್ದ ಪಹ್ಲವಿಯ ಅಪಸ್ತಾನ್ (ನಂಬಿಕೆ) ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದೂ ಉಂಟು; ಹಾಗಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಅಥವಾ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಗ್ರಂಥ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಅವೆಸ್ತ
ಈಗ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಅವೆಸ್ತ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವಾಗಿಲ್ಲ; ಯಾವುದೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿಯ ಏಕಾಂಶವೆನಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಕಲನ. ಪಾರಸಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ 1000 ಅಧ್ಯಾಯಗಳ 21 ನಾಸ್ಕುಗಳನ್ನು (ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು) ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲ ಅವೆಸ್ತ ಪ್ರಮಾಣಾವಳಿ ಮೊದಲು ಅಕಿಮೀನಿಯನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರೀಕೃತವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ದನಗಳ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಬರೆದು ಅದರ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪರ್ಸಿಪೊಲಿಸ್ ನಗರದ ಪತ್ರಾಗಾರ ಮತ್ತು ಧನಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಆ ಪ್ರತಿಗಳೆರಡೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನ ವಿಜಯಯಾತ್ರೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾಶ ಹೊಂದಿದವು. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ವೊಲೊಗೋಸಿಸ್ I ಎಂಬ ರಾಜ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ಸಸ್ಸೇನಿಯನ್ ರಾಜರು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತ ಪ್ರ.ಶ. 3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರೆಹದಲ್ಲಾಗಲೀ ಪುರೋಹಿತರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಾಗಲೀ ಉಳಿದಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಾವಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ಎರಡನೆಯ ಶಾಹಪುರ್ (4ನೆಯ ಶತಮಾನ) ರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಪರಿಷ್ಕರಣ ನಡೆದು ಮತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಡದ ವೈದ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿಷ ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಸ್ಸೇನಿಯನ್ ಪ್ರಮಾಣಾವಳಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂತು. ದೀನ್ ಕರ್ದ್ ಎಂಬ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪಹ್ಲವಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಈ ಎರಡನೆಯ ಪರಿಷ್ಕರಣದಲ್ಲೂ 21 ನಾಸ್ಕುಗಳಿದ್ದುವೆಂದೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 20 ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದುವೆಂದೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸೈನ್ಯದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಅಮೀನ್ ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಇರಿಸಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಅವರ ಅನೇಕ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸುವಂತೆ, ಅವರು ಸುಮಾರು ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಕೊಬೊಕೊ ಅಥವಾ ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಕೆಲವು ಅನಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೀನ್‌ರವರ ಹುಟ್ಟು ೧೯೨೩ ರ ಆರಂಭ ಅಥವಾ ೧೯೨೮ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಮಕೆರೆರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಫ್ರೆಡ್ ಗುವೆಡ್ಡೆಕೊ ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಿ ಅಮೀನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ನಯಾಬೈರ್ ರವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದರು (೧೮೮೯–೧೯೭೬). ನಯಾಬೈರ್ ಕಕಾವ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿನ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ನಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಅಮೀನ್ ದಾದ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು, ಈ ಹೆಸರನ್ನೇ ಅವರ ಮೊದಲನೇ ಮಗನಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ತೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಇದಿ ಅಮೀನ್ ಉಗಾಂಡಾದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬವಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಗುವೆಡ್ಡೆಕ್ಕೋ ಹೇಳುವಂತೆ ಅಮೀನ್‌ರವರ ತಾಯಿ ಅಸ್ಸಾ ಆಟ್ಟೆ(೧೯೦೪–೧೯೭೦) ಲುಗ್ಬಾರಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳಾಗಿದ್ದು ಬುಗಾಂಡಾ ಸದ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕೊಡುವವಳಾಗಿದ್ದಳು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೋದಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೇನೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವೆಸ್ತ
ವರ್ಗೀಕರಣ
ಅವೆಸ್ತದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಈ ಮುಂದಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ರೂಢಿ : 1. ಗಾಥೆಗಳು 2. ಯಸ್ನ 3. ವೀಸ್ ಪರೆಡ್ 4. ಯಷ್ತ್‌ಗಳು 5. ವೆಂದಿದಾದ್ ಮತ್ತು 6. ಲಘುಸ್ತುತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸಮಗ್ರ ಲೇಖನಗಳು. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: 1. ಗಾಥೆಗಳು, ಯೆಣ್‌ಹೆ ಹಾತಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಹಳೆಯ ಗಾಥೆಯ ಉಪಭಾಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಒಂದು ಲೇಖನ ಸಮುದಾಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಯಸ್ನ ಹಾಪ್ತನ್ ಹಾಯಿತಿ 2. ಈಚಿನ ಉಪಭಾಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕಿರಿಯ ಅವೆಸ್ತ ಎಂಬ ಮಿಕ್ಕ ಭಾಗ.
1. ಗಾಥೆಗಳು
ಗಾಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವೆಸ್ತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಜೀವಿತಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವು ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ನೇರ ಆತನ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ನುಡಿಗಳಿವು. ಈಚಿನ ಅವೆಸ್ತಕ್ಕಿಂತ ಅವು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುವಲ್ಲದೆ ಅವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ದಿವ್ಯದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನೂ ಗಾಥೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆಯಾದ ಕಾರಣ ಆ ಮತದ ಪ್ರಾಚೀನತಮರೂಪ ನಮಗಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನರಸುತ್ತ ಜರತುಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಅಹುರಮಜ್ದ ಒಬ್ಬನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ದೈವವೆಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಆತನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಳೆಯಿತು. ಈ ದೈವಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಅಮೇಷ ಸ್ಬೆಂಟಾ ಎಂಬ ಆರು ಮಂದಿಯ ಸಲಹಾಮಂಡಲಿಯಿದೆ. ಆ ಧರ್ಮದ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಲ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಹೋರಾಟವಿದೆ ಎಂಬ ನೈತಿಕದ್ವೈತ ಮತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಪಾತ್ರ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂದು ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಸ್ವತಂತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಆತ ಯಾವ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ತಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಒಳ್ಳೆಯದರ ಕಡೆಗಿದ್ದುಯ ಕೊಂಡು ಆತ ದೈವಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣ, ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಅಂತ್ಯವಿಜಯಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಧರ್ಮ ಪ್ರಾಣಿವಧೆ, ಹೋಮ ಮೊದಲಾದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪನ್ನರಾಗಲು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಲವನ್ನು ಉಳುವುದೂ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದೂ ಸತ್ಕರ್ಮವೆಂದೂ ಋದ್ಧಿಮೂಲವೆಂದೂ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಗಾಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜರತುಷ್ಟ್ರ ಮನುಷ್ಯರೂಪನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾನೆ. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಅಹುರಮಜ್ದ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ದೇವರು ತನ್ನನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರವಾದಿಯ ಅಪ್ರತಿಹತವಾದ ನಂಬುಗೆ. ಆದರೆ ದೇವರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹರಡುವುದು ಆತನಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾದ ಕೆಲಸವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಆತನ ಕುಲದವರೇ ಸ್ಥಳದವರೇ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಎದುರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ಆತ ಪುರ್ವ ಇರಾನಿನ ಕವಿ ವಿಷ್ಟಾಸ್ಪ ಎಂಬ ಉದಾರನಾದ ರಾಜಪುತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾದ. ಹೀಗೆ ಜರತುಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಗೆಲವನ್ನು ಕಂಡ.
2. ಯಸ್ನ
ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ (ಯಸ್ನ=ಯಜ್ಞ). 72 ಹಾಯಿತಿ (ಅಧ್ಯಾಯ) ಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಗೀತೆಗಳೂ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪದ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಯಾಷ್ತ್‌ಗಳಲ್ಲಾದರೋ ಒಂದೊಂದು ದೇವತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕುರಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿವೆ. ಪುಜಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ನಡುವೆ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಗೆಬಗೆಯ ಯಜ಼ತರ ಹೆಸರುಗಳೂ ವಿಶೇಷಣಗಳೂ ಮತ್ತು ಯಜ಼ಮೈದೆ (ಪುಜಿಸುವೆವು) ಎಂಬ ಪದವೂ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುವುದು ಯಸ್ನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಹಓಮದ ದಿವ್ಯದರ್ಶನವಾದುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಓಮವನ್ನು ಒಂದು ವನಸ್ಪತಿಯಂತೆಯೂ ಒಂದು ದೇವತೆಯಂತೆಯೂ ಸ್ತುತಿಸುವ ಹಓಮ ಯಷ್ತ್‌ ಎಂಬುದು ಯಸ್ನದಲ್ಲಿ (9-11) ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ. ಯಸ್ನಗಳಲ್ಲೂ ಯಷ್ತಗಳಲ್ಲೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ನಮಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಮತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪದ ದೊರೆತಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನರಾದ ಮಿಥ್ರನಂಥ ದೇವತೆಗಳು; ಜಲ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಂಥ ಭೂತಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಕರೆನಿಸುವ ಮೃತರ ಆತ್ಮಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಗೌರವಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಹಓಮದ ಪುಜಾವಿಧಿ ಪುನರುದ್ಧೃತವಾಗಿದೆ.
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕ
೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯಾದ ಮಿಲ್ಟನ್ ಒಬೊಟೆ ಮತ್ತು ಅಮೀನ್ ಜೈರ್ ನಿಂದ ಉಗಂಡಾಗೆ ದಂತ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ವನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಹಾರವು, ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸ್ ಲುಂಬಾ ದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕರಾದ ಜನರಲ್ ನಿಕೋಲಾಸ್ ಒಲೆಂಗಾ ರವರು,ಕಾಂಗೋಲೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಮೀನ್ ದಂತ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಉಗಾಂಡಾ ಸಂಸತ್ತು ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಿತು.ಒಬೊಟೆ ಬುಗಾಂಡಾದ ಕಬಾಕ (ರಾಜ)ನಾದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮುಟೇಸಾII ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ತಾನು ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಮೀನ್‌ರಿಗೆ ಕರ್ನಲ್ ಹಾಗೂ ಸೇನಾದಳದ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿದರು. ಅಮೀನ್ ಕಬಾಕ ನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಟೇಸಾನನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಗಡಿ ಪಾರು ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಕಬಾಕ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಮೀನ್ ಕವಾಕ, ಲುಗ್ಬಾರ , ನುಬಿಯನ್, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ನೈಲ್ ನ ಸುಡಾನ್ ನ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನುಬಿಯನ್ನರು ಸುಡಾನ್ ನಿಂದ ಬಂದು ವಸಹಾತು ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಉಗಾಂಡಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಉಗಾಂಡಾದ ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜನಾಂಗಗಳು ಉಗಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಸೂಡಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ಡಾರೆ; ಅಮೀನ್‌ರವರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಸೂಡಾನ್ ಸೈನಿಕರೇ ಇದ್ದರು ಎಂಬ ಅಪಾದನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ.
ಅಧಿಕಾರದ ವಶ
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಮೀನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ನೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವನು ಕಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ಸೂಡಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಮೀನ್ ಮತ್ತು ಒಬೊಟೆ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಒಬೊಟೆ ಯವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೦ ರಂದು ಒಬೊಟೆ‍, ಅಮೀನ್‌ರವರ ಹಳೆಯ ಹುದ್ದೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನ್ಯ ಬಲದ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೇವಲ ಸೈನ್ಯದ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಾವೇ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸೈನ್ಯದ ನಿಧಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಬೊಟೆ ಬಂಧಿಸಬಹುದೆಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದ ಅಮೀನ್‌ರವರು ೨೫ ಜನವರಿ ೧೯೭೧,ರಂದು ಒಬೊಟೆ ಸಿಂಗಪೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಶೃಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಒಂದು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾಪ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಮೀನ್ ಅವರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದ ಸೈನಿಕರ ದಂಡು ಉಗಾಂಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿಯಾದ ಎಂಟಬೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಕಂಪಾಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಸೈನಿಕರು ಒಬೋಟ್‌ನ ಮನೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ರೇಡಿಯೋ ಉಗಾಂಡಾ ದ ಒಂದು ಪ್ರಸಾರವು ಒಬೊಟೆ ಸರ್ಕಾರದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಲೊಂಗೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಆರೋಪ ಮಾಡಿತು. ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರವಿಡುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು ಕಂಪಾಲದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅಮೀನ್ ತಾನು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನೇ ಹೊರತು, ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವವರಗೂ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಒಂದು ಹಿತಚಿಂತಕ ಆಡಳಿತವಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ತಾನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತುಕೊಟ್ಟರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೧ ರಂದು ಅಮೀನ್ ಮಾಜಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮುಟೇಸಾ (ಗಡಿಪಾರಿನಲ್ಲಿ ಮೃತಹೊಂದಿದವರು) ರವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಖದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ತಮ್ಮ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಛರಿಸಿದರು.
ಅವೆಸ್ತ
3. ಮೀಸ್ ಪರೆಡ್
24 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಭಾಗ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೂ ಎಂದರೆ ನಭದ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೂ ನೀರಿನ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಸುವ ಸಮಸ್ತಕ್ಕೂ ಒಡೆಯರಾಗಿರುವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮತ್ತಿತರರಿಗೂ ಮೊರೆಗೊಡುವ ಗೀತಗಳ ಆಕರವಾಗಿದೆ.
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದ ಸ್ಥಾಪನೆ
೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಅಮೀನ್ ತಾವು ಉಗಾಂಡಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೇನಾ ಪಡೆಯ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ -ಇನ್ -ಚೀಫ್ , ಸೇನಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ವಾಯು ಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತಾವು ಉಗಾಂಡಾ ಸಂವಿಧಾನ ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಹಾ ಪರಿಷತ್ ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಮೀನ್‌ರವರು ನಾಗರೀಕ ಕಾನೂನನ್ನು ಮೀರಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಟ್ರೈಬ್ಯುನಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಉದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಸ್ಟಾಟಲ್ ಏಜನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಅಮೀನ್ ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಸತಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ "ದಿ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪೋಸ್ಟ್" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರವು ರಚಿಸಿದ್ದ ಜನರಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಯುನಿಟ್ (GSU) ಎಂಬ ಒಂದು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಿ, ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಬ್ಯೂರೋ (SRB) ವನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ಕಂಪಾಲ ಪ್ರಾಂತದ ನಕಾಸೆರೊನಲ್ಲಿರುವ SRB ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮರಣ ದಂಡನೆಯ ಒಂದು ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಘಟಕ (PSU) ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತಬೇಧಗಳನ್ನು ಬೇರು ಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಒಬೊಟೆ ಟಾಂಜೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೂಲಿಯಸ್ ನೈರೆರೆ ಇವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ನಂತರ ಬಹು ಬೇಗನೇ ಅಮೀನ್‌ರವರಿಂದ ತಲೆ ಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುಮಾರು ೨೦,೦೦೦ ಉಗಾಂಡಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಸಂಘನೆಯ ಮೂಲಕ ಗಡಿಪಾರಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಅವೆಸ್ತ
4. ಯಷ್ತ್‌ಗಳು
ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥದ 14ನೆಯ ನಾಸ್ಕಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರವುಳ್ಳ ಪದ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅಹುರಮಜ್ದ, ಮಿಥ್ರ, ಹಓಮ, ಅರ್ದ್ವೀ, ಸುರಾ, ಅನಾಹಿತಾ, ಸ್ರಓಫಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಗುಣಚರಿತೆಗ ಳನ್ನು ಕುರಿತ 21 ಸ್ತೋತ್ರಗಳು. ಇವರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ವೇದದಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದಾರಾದುದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಇಂಡೊ-ಇರಾನಿಯನ್ನರ ಮೂಲ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಿಕ್ಕವರು ತಾವು ಇರಾನಿಯನ್ನರೇ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಂಟೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜ್ವರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಾವು ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅವು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಯಷ್ತ್‌ಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವು ಜರತುಷ್ಟ್ರನಿಗೂ ಅಹುರಮಜ್ದನಿಗೂ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಪುರಾಣಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಪಿರ್ದೂಸಿ ತನ್ನ ಷಹನಾಮ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆಯಾದುದರಿಂದ ಯಷ್ತ್‌ಗಳಿಗೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿದೆ.
5. ವೆಂದೀದಾದ್
ಆಧುನಿಕ ಅವೆಸ್ತದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವೊಂದೇ ಸಸ್ಸನಿದ್ ಪರಿಷ್ಕರಣದ 19ನೆಯ ನಾಸ್ಕಿಗೆ ಬಹುವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅದರ ವೀ-ದಏವೋ-ದಾತ (ದಾನವರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುವ ನೀತಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದೊಂದು ನ್ಯಾಯನಿಬಂಧನೆಗಳ ಗ್ರಂಥ. ಆದರೆ ಪಾರಸಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಸ್ನ ಮತ್ತು ಗಾಥೆಗಳ ಜತೆಗೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶುದ್ಧಿಯ ಬಗೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರೋಹಿತರ ದೃಷ್ಟಿಗಳೆಂಥವು ಎಂಬುದರ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನೆ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಅಶುದ್ಧವೆಂದು ಅವರೆಣಿಕೆ. ಹೊಡೆದಾಟ, ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು, ನೀತಿಗೆಟ್ಟು ಒಡಗೂಡುವುದು, ಮೈಯಿಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಅನೀತಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾದವನಿಗೆ ಆಗಬೇಕಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅವನು ತೆರಬೇಕಾದ ದಂಡ ಇವುಗಳು ಅವನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬಜೀವನ, ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯದ ದುಡಿಮೆ ಇವು ಕೇಡನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅದು ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಂದೀದಾದ್ ಎಂಬುದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇರಾನಿಗಳ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವೆಂದೀದಾದ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆ, ಅಹುರಮಜ್ದ ಈ ಮತವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನೋ ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಪಶುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ಕೃತವಾಯಿತೋ ಅಂಥ ಯಿಮ ಎಂಬಾತನ ಕಥೆ, ದುರ್ಬರವಾದ ಚಳಿಗಾಲದ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಪ್ರವಾಹದ ಕಥೆ-ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದೊರೆ
೧೯೭೬ರ ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಮೀನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಾವು " ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಲ್ಲದ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಅರಸ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು ( ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಬಿರುದು ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ). ಅಮೀನ್ ತಮ್ಮ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗಿದ್ದ ಮಹನೀಯರನ್ನು, ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಉಡುಪಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದರು. ಅವರುಮಹಾರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರಿಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ," ನೀವು ನನ್ನ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಭೇಟಿ ಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಸಂಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಬರೆದರು . ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾರಾಣಿಯ ವರು ಟೆಲೆಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯ ಲಿಜ್, ನೀವು ನಿಜವಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ ಕಂಪಾಲಕ್ಕೆ ಬನ್ನಿ " ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಅಮೀನ್ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾವು "ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಕಡೆಯ ಅರಸ" ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅವೆಸ್ತ
6. ಲಘುಸ್ತುತಿಗಳು
ಇವಕ್ಕೂ ಮತೀಯ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವಂಥ ಸ್ತುತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳು-ನೈಷ್ಗಳೆಂಬುವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವೆನಿಸಿವೆ. ಅವು ಸೂರ್ಯ, ಮಿಥ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಜಲ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಇವರನ್ನು ಕುರಿತ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು. ಕೆಲವು ನಿಯತಗಳಿಗೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಹುರಮಜ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಪರವಾದ ಗಾಹ್ಗಳೆಂಬ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ದಿನದ ಐದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ತಿಂಗಳ 30 ದಿನಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀರೋeóÁಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಆಫ್ರೀನ್‌ಗಾನ್‌ ಎಂಬುವು ದೇವತೆಯನ್ನೋ ಭೂತ ವನ್ನೋ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಹರಕೆಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನೊಪ್ಪಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ ಹಾರೈಕೆಯ ನುಡಿಗಳು.
ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಅವೆಸ್ತ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಉದ್ಧೃತವಾದ ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳು ಪಹ್ಲವೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂಗಿಸ್ತಾನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳುಳ್ಳ ಮತಾಗಮಗಳ ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ನಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಅವೆಸ್ತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿನ ಶಬ್ದಗಳ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಪುಂಜಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಫ್ರಹರಿಗ್ ಇ ಓಈಮ್ ಏವಕ್ ಎಂಬ ಅವೆಸ್ತ-ಪಹ್ಲವಿ ಅರ್ಥಕೋಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆ, ಸ್ವಯಂ-ದಯಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡ ಬಿರುದುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣ
ಅಮೀನ್ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಜೋರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದರು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್ ಮತ್ತು ಜೈರ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೊಬುಟು ಸೆಸೆ ಸೆಕೊ ಲೇಕ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೇಕ್ ಮೊಬೊಟು ಸೆಸೆ ಸೆಕೊ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಇದಿ ಅಮೀನ್ ದಾದ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ರಾಯಭಾರಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ಮುರಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅಮೀನ್‌ರವರು ತಾವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು CBE ( ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಶಾಲಿ ) ಎಂದು ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಬಿರುದುಗಳು ಹೀಗಿವೆ "ಹಿಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್, ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅಲ್ ಹದ್ಜೀ ಡಾಕ್ಟರ್ ಇದಿ ಅಮೀನ್ ದಾದಾ, ವಿಸಿ, ಡಿಎಸ್‌ಒ, ಎಮ್‌ಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಳ ಭಗವಂತ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಶಾಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಗಾಂಡಾದ", ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ  ಪ್ರಭುತ್ವ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನ ದೊರೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೀನ್ ಒಬ್ಬ ನರಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಕ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳ ಮತ್ತು ದಂತ ಕಥೆಗಳ ಕಥಾ ವಸ್ತುವಾದರು. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಕಲಾಂಗ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕೆಲವು ವದಂತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ  ರೈಸ್ ಅಂಡ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಇದಿ ಅಮೀನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು ಮತ್ತು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೀನ್‌ರವರ ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಉಗಾಂಡಾದ ಹೊರಗಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದವು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್‌ನ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಅಸ್ಸಸ್ ಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ, ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಅವರನ್ನು " ಒಬ್ಬ ಕೊಲೆಗಾರ ಮತ್ತು ಗಮಾರ, ದೊಡ್ಡ -ಹೃದಯದ ಬಫೋನ್ ಮತ್ತು ಸೆಟೆದು ನಡೆಯುವ ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು. ಅಮೀನ್‌ರವರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿ ರುಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ- ಅಧಿಕಾರದ ವಿಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದ ನಂತರ, ಪರಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಡತೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉಗಾಂಡಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಇತರ ವಿಮರ್ಷಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಅಮೀನ್ ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಗೌರವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ಅವೆಸ್ತ
6. ಲಘುಸ್ತುತಿಗಳು
ಅವೆಸ್ತದ ಕೈ ಬರೆಹದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು, ಆ ಲಿಪಿಯ ಗೋಪ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದ ಕೀರ್ತಿ ಆಂಕ್ವೆತಿಲ್ ದುಪೆರ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವನ ತರುವಾಯ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವೆಸ್ತವನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೈಕಿ ಚುಕ್ಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆವ ಬರ್ನೂಫ್, ವೆಸ್ಟರ್‌ಗಾರ್ಡ್‌, ಸ್ವಿಗೆಲ್ಗೀಗರ್, ರಾತ್, ಹೌಗ್, ಬಾರ್ತೊಲೋಮಿವೆಸ್ಟ್‌, ಮಿಲ್ಸ್‌, ಡಾರ್ಮೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಗಲ್ಡ್ನರ್ ಇಂಥ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ ಈಗಲೂ ಬಿರುಸಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಇದಿ ಅಮೀನ್
ಪದಚ್ಯುತಿ ಹಾಗೂ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟತೆ
೧೯೭೮ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೀನ್‌ರವರ ಅನೇಕ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಆಪ್ತರು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮತಬೇಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಷೋಪ್ ಲಿವುಮ್ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಒರೆಯಾಮ ಮತ್ತು ಒಬೊತ್ ಒಫುಂಬಿಯವರನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಅಮೀನ್‌ರವರ ಹಲವಾರು ಮಂತ್ರಿಗಳು ತಲೆ ಮರೆಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ವರ್ಷದ ನವಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಅಮೀನ್‌ರವರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ನಂತರ , ಒಂದು ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಆದ್ರಿಸಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು , ತನಗೆ ನಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ಇದ್ದ ಸೇನಾಪಡೆಯವರು ಬಂಡಾಯ ವೆದ್ದರು. ಬಂಡಾಯಗೊಂಡವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೀನ್ ಸೇನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಮರೆಸಿಕೊಂಡರು. ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜೀಲಿಯಸ್ ನೈರೆರೆ ಉಗಾಂಡಾದ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೀನ್‌ರವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು, ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಕಗೆರಾ ಪ್ರಾಂತದ ಆಕ್ರಮಿತ  ಗಡಿಯ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೭೯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ನೈರೆರೆ ಟಾಂಜೇನಿಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಉಗಾಂಡಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ (UNLA) ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿದ್ದ ಉಗಾಂಡಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು. ಲಿಬಿಯಾದ ಮುಮ್ಮಾರ್ ಆಲ್- ಗಡ್ಡಾಫಿ ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಮೀನ್‌ರವರ ಸೈನ್ಯ ಹಗುರವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸಸಿಯಿತು, ನಂತರ ಕಂಪಾಲವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ ೧೧ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೯ ರಂದು ಹೆಲಿಕ್ಯಾಫ್ಟರ್ ನಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಮೊದಲು ಲಿಬಿಯಾಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗಿ ೧೯೮೦ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸೌದಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ, ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಹೊರತಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಉದಾರವಾದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಅಮೀನ್‌ರವರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೆಡ್ಡಾದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೊವೊಟೆಲ್ ನ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು. BBCಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಉಗಾಂಡಾ -ಟಾಂಜೇನಿಯಾ ಯುದ್ಧನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಬ್ಯಾರನ್ ರವರು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕರಾದ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಮಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಪದಚ್ಯುತಿಯ ನಂತರ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅಮೀನ್ ಉಗಾಂಡಾಗೆ ತಾನು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು, ಅವರು ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮರುಕ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕರ್ನಲ್ ಜುಮಾ ಓರಿಸ್ ರವರಿಂದ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸೇನಾದಳವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಉಗಾಂಡಾಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮನ್ನು ಜೈರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೊಬುಟು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಕಿಂಶಾನ, ಜೈರ್ ( ಈಗಿನ ಕಾಂಗೋದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ)
ಅಮೀನ್‌ರ ಸಾವು
೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೦೩, ಅಮೀನ್‌ನ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮದೀನಾ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಜೆಡ್ಡಾಹ್ನ ಕಿಂಗ್ ಫೈಸಲ್ ಸ್ಪೆಷಲಿಸ್ಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ವೈಫಲ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಮಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಕೋರಿ ಆಕೆಯು ಉಗಾಂಡಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಯೊವೆರಿ ಮುಸೆವೆನಿಯವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಮುಸೆವೇನಿಯು ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿ ಅಮೀನ್ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದ ನಂತರ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು." ಅಮೀನ್ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ಜೆದ್ದಾಹ್‌ದ ರುವಾಯಿಸ್ ಸಿಮೆಟರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಸಹವರ್ತಿಗಳು
ಬಹು ಪತ್ನೀ ವಲ್ಲಭರಾಗಿದ್ದ ಇದೀ ಅಮೀನ್ ಅವರು ಕನಿಷ್ಟ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜನರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಮಲ್ಯಮು ಹಾಗೂ ಕೇ ಎಂಬುವವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ವಿವಾಹವಾದರು ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೋರಾ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಹಾಗೂ ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ನಲೊಂಗೊ ಮದಿನಾ ಎಂಬುವವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಮಲ್ಯಮು, ನೋರಾ ಹಾಗೂ ಕೇ ಅವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಉಗಾಂಡಾ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಕೀನ್ಯಾಗೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಕೀನ್ಯಾದ ಗಡಿಯ ಟೊರೊರೊದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಯಮುಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದಳು. ಕೇಯು ಆಕೆಯ ಪ್ರಿಯಕರ ಡಾ. ಎಮ್ಬಲು ಮುಕಾಸ (ನಂತರ ತಾನೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ)ಎಂಬುವವನು ಮಾಡಿದ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಗರ್ಭಪಾತದಿಂದ ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಳು .. ಆಕೆಯ ದೇಹಚ್ಚೇದ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯುನಿಟಿ (ಒಎಯು) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪಾಲಾದಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್ ಅವರು ಸಾರಾಹ್ ಕ್ಯೊಲಬ ಎಂಬುವವಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅಮೀನ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಯಮ್ಮರ್ ಅಲ್-ಗಡ್ಡಾಫಿಯ ಮಗಳು ಆಯೆಶಾ ಅಲ್ ಗಡ್ಡಾಫಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು ಆದರೆ ಆಕೆ ವಿಚ್ಚೇದನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು. ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿ, ಮಾಮ ಚುಮಾರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಐದು ಜನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನ ಕೊನೆಯ ಮಗಳಾದ ಈಮಾನ್ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಳು. ದಿ ಮಾನಿಟರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೀನ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಮುನ್ನವೂ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಅಮೀನ್‌ನ ಮಕ್ಕಳೆಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ೩೦ ರಿಂದ ೪೫ ರವರೆಗೆ ಇದೆ. ೨೦೦೩ ರವರೆಗೆ, ಇದಿ ಅಮೀನ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ, ತಬನ್ ಅಮೀನ್ (ಜನನ ೧೯೫೫), ವೆಸ್ಟ್ ನೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಡಬ್ಲು‌ಎನ್‌ಬಿಎಫ್)ನ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಯೊವೆರಿ ಮುಸೆವೇನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಮುಸೆವೇನಿಯಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಮಾದಾನ ದೊರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ನ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಮೀನ್‌ರ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಹಾಜಿ ಅಲಿ ಅಮೀನ್ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಎನ್ಜೆರು ಟೌನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಛೇರ್ಮನ್ (ಅಂದರೆ ಮೇಯರ್) ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರು. ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚಿತ್ರವು ಅಮೀನ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಜಾಫರ್ ಅಮೀನ್ (ಜನನ ೧೯೬೭), ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಜಾಫರ್ ಅಮೀನ್ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಅಮೀನ್‌ರ ಏಳು ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಪಡೆದ ೪೦ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜಾಫರ್ ಹತ್ತನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಅಮೀನ್‌ರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಫೈಸನ್ ವಾಂಗಿತ (ಜನನ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೩), ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕೊಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಾಂಗಿತನ ತಾಯಿ ಅಮೀನ್‌ನ ಐದನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆಕೆಯ ಹೆಸರು ಸಾರಾಹ್ ಕ್ಯೊಲಬ (ಜನನ ೧೯೫೫), ಆಕೆಯು ಗೊ-ಗೊ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದಳು, ಉಗಾಂಡನ್ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ಸ್ಯೂಸೈಡ್ ಮರ್ಚನೈಸ್ಡ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ ಆಕೆ ಗೊ-ಗೊ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು 'ಸ್ಯುಸೈಡ್ ಸಾರಾಹ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಮೀನ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಸಹವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಬ್ ಆಸಲ್ಸ್, ಇವರು ಕೆಟ್ಟವನೆಂದು ಹಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಮೀನ್‌ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಐಸಾಕ್ ಮಲ್ಯಮುಂಗು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌
ವರ್ಗ:ಇದಿ ಅಮೀನ್ ವರ್ಗ:ಉಗಾಂಡಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು ವರ್ಗ:ಉಚ್ಚ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ, ವರ್ಗ:ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ವಿರೋಧಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಉಗಾಂಡನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರದ ಮುಖಂಡರು ವರ್ಗ:ಉಗಾಂಡನ್ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವರ್ಗ:ಯಹೂದಿತ್ವ ವಿರೋಧಿಗಳು ವರ್ಗ:ಉಗಾಂಡನ್ ಬಾಕ್ಸರ್‌ಗಳು ವರ್ಗ:ಕಂಪಾಲಾದ ಜನರು ವರ್ಗ:1925ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದವರು ವರ್ಗ:ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯತೆಯಿಂದ ನಿಧನಹೊಂದಿದವರು ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರು ವರ್ಗ:ಜೀವಮಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು ವರ್ಗ:ಉಗಾಂಡನ್ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಟಗಾರರು ವರ್ಗ:ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಇರುವವರು ವರ್ಗ:ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾದ ಉಗಾಂಡನ್ನರು ವರ್ಗ:ಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರೈಫಲ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು
ಸೂಪರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಸೂಪರ್ (ಮೊದಲು ಕೇವಲ ವಿತರ್ಕ ಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು) ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ನರಕರೂಪ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು ಉಪೇಂದ್ರ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೧ರಂದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಆದರ್ಶರಾಜ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೨೦೩೦ರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿರುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ವಧುನಿನ ಸವಾಲಿಗೊಳಗಾಗುವ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯನಾದ ಸುಭಾಷ್‍ನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಭಾರತವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಧುನಿಕವಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಸುಭಾಷ್ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಉಪೇಂದ್ರ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಮರಳಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.
ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಯನತಾರ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಇದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು. ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಉಪಗ್ರಹೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೊ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ 500 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜಾಕಿ ಜೊತೆಗೆ ೨೦೧೦ರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ರೌಡಿ ಲೀಡರ್ ೨ ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ತಯಾರಿಕೆ
ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹೆಸರಿಡಬೇಕೆಂದು ಉಪೇಂದ್ರ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಕೈ ಚಿಹ್ನೆಯ ಅರ್ಥ ಸೊನ್ನೆ, ಮೂರು ಅಥವಾ ಓಂ ಅಥವಾ ವಿತರ್ಕ ಮುದ್ರೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ನೆ) ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತು ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಇದನ್ನು ಸೂಪರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ೧೮ ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೦ರಂದು ಕಂಠೀರವ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಲಂಡ‍ನ್‍ನಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ಲಾಂಛನದಡಿ ರಾಕ್‍ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಯನತಾರ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಭಾಷಾ ಚಿತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ, ಅಲಿ, ಕಾದಲ್ ದಂಡಪಾಣಿ, ಜೀವಾರಂತಹ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ಕೂಡ ನಟಿಸಿದರು.
ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೊದಲು, ಚಿತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.
ವಿಷಯ
ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಇದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತೆಯು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿರ್ದೇಶಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇವಲ "U" ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತೋರುಬೆರಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾಯಕಿಯಾದ ಇಂದಿರಾಳ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸೂಪರ್ ೨೦೩೦ ನೆ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿನ ಆದರ್ಶ ಭಾರತವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತರು, ಕಷ್ಟಪಡುವವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವರು ಇಳಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಪಂಚೆಯಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವರಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲನೆ, ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಗುಲಾಮಚಾಕರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭವಿಷ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡಿಗಿಂತ ೭೦ ಪಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡಲು ಬಾರದವರನ್ನು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ). ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ, ಚಿತ್ರವು ಈಗಿನ ವರ್ಷವಾದ ೨೦೧೦ಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ವಿಧಾನ ವಿಳಂಬ, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕುದುರೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿರಾ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ೨೦೩೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿಯು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಉತ್ತಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರವು ಥಟ್ಟನೇ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನರು ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ಸೂಪರ್‌ನ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಕಾಶ್ ಆಡಿಯೋದ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ 12.5 ಮಿಲಿಯನ್‍ನ ದಾಖಲೆ ಬೆಲೆಗೆ ಪಡೆದರು. ವಿ ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಸಂಗ್ರಹವು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಉಪೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಉಳಿದ ಎರಡಕ್ಕೆ ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮತ್ತು ವಿ. ಮನೋಹರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಎಂಟನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೮೧ನೆ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೮೨ನೆ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು ವರ್ಗ:ಅಕ್ಟೋಬರ್
ನಾಕುತಂತಿ (ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ)
ನಾಕುತಂತಿ (ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿ): ಉದಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೫-೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿ.ಸುರೇಶ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ
ವರ್ಗ:ಉದಯ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು
ಅಶೋಕ ಪೈ ಕೆ.ಎ
ಜೀವನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿ
ತಂದೆ ಕಟೀಲು ಅಪು ಪೈ, ತಾಯಿ ವಿನೋದಾಬಾಯಿ. ಅಶೋಕ ಪೈ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಮೇರಿ ಇಮ್ಯಾಕ್ಯುಲೇಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್, ದೇಶೀಯ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಳಗಾಂವಿಯ ಜವಾಹರಲಾಲ ನೆಹರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದರು. ಅನಂತರ ವರ್ತನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಡಿಪ್ಲೊಮೊಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷಿವಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಬಿಹೆವಿಯರಲ್ ಮೆಡಿಸನ್ (ಡಲ್ಲಾಸ್) ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪಡೆದರು. ಜವಾಹರಲಾಲ ನೆಹರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸೈಕೋ ಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತೂರ ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು (1974-75). ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಮೆಗ್ಗಾನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋವೈದ್ಯರಾಗಿ ದುಡಿದರು (1975-79). ಅನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಾನಸ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಂದು ಈ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮನೋರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದ್ದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಲಹಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪೈ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಕೊಲರಾಡೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಬಿಹೆವಿಯರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೈಕೋ ಥೆರಪಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ರಜನಿ ಪೈ ಇವರ ಪತ್ನಿ. ಇವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದು ಅವರೂ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ
ಇವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮನೋ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಹಲವು ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸ, ನಿಮ್ಮದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮಗುವೇ, ಉಷಾಕಿರಣ, ಹಾಸ್ಯರಶ್ಮಿ, ಚಿತ್ತ ವಿಚಿತ್ರ, ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ ಕಥೆಗಳು, ಆಶಾಕಿರಣ, ಮನೋ ಲೋಕ, ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು, ಆಘಾತ, ಚಿತ್ತಚೇತನ-ಇವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ಮಾನಸ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತಂತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದು ಇವರ ಉದ್ದೇಶ. ಇವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ ಮನೋ ಲೈಂಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ (1988-89). ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉಷಾಕಿರಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷಿವಿತ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು (1995). ಆಘಾತ ಇವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಇವರು ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಳ ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಧನ
ಅಶೋಕ ಪೈ ಅವರು ೩೦ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್೨೦೧೬ರಂದು ಗುರುವಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12ಕ್ಕೆ (ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ) ಸ್ಕಾಟ್ಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪತ್ನಿ ರಜನಿ ಪೈ ಅವರ ಜತೆಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದೆ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರಿಗೆ 69 ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆ
ಚೀನಾ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರದ ಐಮೋಲ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮಣಿಪುರದ ಚಂದೇಲ್, ಕಂಗ್ಪೋಕ್ಪಿ, ಚುರಚಂದ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದೆ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ (ಎಥ್ನೋಲೊಗ್) ಕೆಳಗಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಐಮೋಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಭಾಷೆಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
ಐಮೋಲ್ ಹಳೆಯ ಕುಕಿ ಭಾಷೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಳೆಯ ಕುಕಿ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೋಮ್, ಹ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಚಿರು (chorus). ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಕಿ ಭಾಷೆಗಳು ಐಮೋಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಹೆಚುವರಿಯಾಗಿ ಇತರೆ ನೆರೆಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಷೆಯಾದ ಮೈಟೈಯಿಂದ ಐಮೋಲ್ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಉಪಭಾಷೆಗಳು
ಲ್ಯಾಂಗ್ರಾಂಗ್ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಯು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಐಮೋಲ್ ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಎರಡು ಉಪ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ, ಸತ್ ಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಖರೈ ಇವು ಬಹುಶಹ ವಿಭಿನ್ನ ವಲಸೆ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಬುದ್ಧಿವಂತವಾಗಿವೆ.
ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಿತಿ
ಐಮೋಲ್ ಭಾಷೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ದಾಖಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗ್ರಿಯರ್ ಸನ್ ನ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಮಣಿಪುರಿ ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಬೈಬಲ್ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ವಿ. ಸಿ. ಲೋಕಯ್ಯ
'ನಾಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ವಿ.ಸಿ, ಲೋಕಯ್ಯ,,' ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ನೃತ್ಯಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ನಾಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದವರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯವರು. ಈ ಹಿರಿಯ ಚೇತನ, ಭರತನಾಟ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕುಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಅವರು ಹಳೆಯ ಆಚಾರವ್ಯಹಹಾರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಪಂದನಲ್ಲೂರು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಸುಂದರಂಪಿಳ್ಳೆ'ಯವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಹಳ ಹಿರಿಯರು. ತಮಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಆತ್ಮ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಬರುವವರೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಭರತನಾಟ್ಯಕಲೆಯ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ತಾವು ಜೀವಿಸಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಾಟ್ಯದ ಹಲವು ಮಜಲುಗಳಾದ ನಟುವಾಂಗದ ಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾಲದ ಮೇರುವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದ, ರಾಮಗೋಪಾಲ್, ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯ್, ತಾರಾ ಚೌಧುರಿ, ಶಾಂತಾರಾವ್, ಇಂದ್ರಾಣಿ ರೆಹ್ಮಾನ್, ಕೊರಡಾ ನರಸಿಂಹರಾವ್, ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ, ಯು. ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ದೇವಿ, ಮೊದಲಾದವರ ನಟುವಾಂಗದ ಸಹಕಾರಗಳಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ನಾಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ಲೋಕಯ್ಯನವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ
thumb|ಭಿನ್ನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ದ್ರವಗಳ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣೆ
ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ಎಂದರೆ ತರಲದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ದ್ರವ ಅಥವಾ ಅನಿಲ) ಆಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಣಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಚಲನೆಗೆ ತಲೆದೋರುವ ವಿರೋಧ (ವಿಸ್ಕಾಸಿಟಿ). ಆಂತರಿಕ ಘರ್ಷಣೆ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಫ್ರಿಕ್ಷನ್) ಪರ್ಯಾಯ ಪದ. ಪ್ರವಹಿಸುವ ತರಲದಲ್ಲಿ, ಪದರದಿಂದ ಪದರಕ್ಕೆ ಇರುವ ವೇಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯೇ ಇಲ್ಲದಂಥವು ಆದರ್ಶ ತರಲಗಳು, ಇರುವಂಥವು ನ್ಯೂಟನ್-ತರಲಗಳು. ಯಾವುದೇ ಸಮತಲದ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂಟನ್-ತರಲ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಏಕಮಾನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತೋರುವ ವೇಗವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಹೆಸರು ವೇಗ ಪ್ರವಣತೆ (ವೆಲಾಸಿಟಿ ಗ್ರೇಡಿಯೆಂಟ್). ಸ್ಥಿರ ಹರಿವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಕೀಯ ಒಲವೇ ಕಾರಣ. ಏಕಮಾನ ಸಲೆಯ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವ ಈ ಬಲಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಕೀಯ ಪೀಡನೆ ಅಥವಾ ಅಪರೂಪಣ ಪೀಡನೆ (ಷಿಯರ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಪರೂಪಣ ಪೀಡನೆ ಮತ್ತು ವೇಗ ಪ್ರವಣತೆಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ತರಲದ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾಂಕ. ಇದನ್ನು ಗತ್ಯಾತ್ಮಕ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ (ಡೈನಾಮಿಕ್ ವಿಸ್ಕಾಸಿಟಿ) ಎಂದೂ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಗತ್ಯಾತ್ಮಕ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ತರಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಕೈನ್‍ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನೀರು, ಸೀಮೆ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಹರಳೆಣ್ಣೆಗಳ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ದ್ರವದ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅನಿಲದ್ದಾದರೋ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯು ವಸ್ತು ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ವಿರೂಪತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ದ್ರವದಲ್ಲಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ದ್ರವ ಕಣಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ವೇಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಹರಿವಿನ ವೇಗದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕು. ವೇಗದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲ ಅಂದಾಜುಗೆ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಒತ್ತಡಗಳು ವೇಗದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದ್ರವ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆ
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಸಸ್ಯ ಆಸ್ಟರೇಸಿ(Astereaceae)ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗಿಡ. ಇದರ ಪ್ರಜಾತಿ ಗುಜೊಟಿಯ. ಈ ಸಸ್ಯದ ವೃಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರು ಗುಜೊಟಿಯ ಅಬೈಸ್ಸಿನಿಕ (guizotia abyssinica). ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುವ ಎಣ್ಣೆ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ/ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು. ಈ ಗಿಡದ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇಥಿಯೋಪಿಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಭಾರತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ .ಇಥೀಯೋಪಿಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟೂ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆ ೫೦% ಇರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ೨೦%ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳುಗೆ  ಗುರೆಳ್ಳು. ಕರೆಳ್ಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದುಷಿ.ಉಮಾರಾವ್
ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ಹಿರಿಯ ಚೇತನ, ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ನವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರಾಗಿ ಸಾಹಿತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀಮತಿ ಉಮಾರಾವ್, 'ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ತೀರ್ಥರಾವ್ ಆಜಾದ್' ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 'ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ'ಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.
ಗುರುಗಳು
'ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋ ಗೋಲ್ಡ್‌ವಿನ್ ಮೇಯರ್ (ಭಾರತ) ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ 'ಮಾಯಾ ಚಿತ್ರ'ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದ ಬಾಲಕಲಾವಿದೆ ಉಮಾ, ಆ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸಿನಿಮಾ  ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ  ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆ
ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳು
ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವಕರ್ನಾಟಕ,  ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ೨ ಲಕ್ಷಟನ್ನುಗಳು.
ವಿದುಷಿ.ಉಮಾರಾವ್
ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ
ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಗೀಳಿನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಸಿನಿಮಾರಂಗವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುರು, ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಅವರ ಬಳಿ ಶಿಷ್ಯ ವೃತ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ರುಕ್ಮಿಣಿದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಿಸಿ ತನ್ಮೂಲಕ  ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ  ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಉಮಾರ ವರ್ಚಸ್ಸು ,ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ  ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಲಾವಂತ  ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್  ಉಮಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ  ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು
ಸಿಂಗಪುರ್ ನಲ್ಲಿ
ನಂತರ, 'ಸಿಂಗಪೂರ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯಲ್ಲಿ 'ಭರತನಾಟ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ'ಯಾಗಿ ಸೇರಿ,  ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುಂದರ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು, ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರದ್ಧೆ ,ಮುಂದಾಳತ್ವ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ  ಅಲ್ಲಿನ ನಾಟ್ಯ  ರಸಿಕರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ, ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿ,  ಓರ್ವ ಪರಿಪೂರ್ಣ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವಗಳು
ವರ್ಗ:ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದರು
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆ
ಸಾಗುವಳಿ
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಫಯಿರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ತೆಳುವಾದ ಕಪ್ಪುಮಣ್ಣು  ಹೊಲ ನೆಲ ಉತ್ತಮ. ಹಾಗೆ ಕಿಬ್ಬಳಿ, ಕಲಸು ಮಣ್ಣು ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಪಾತ ೧೦೦೦-೧೨೫೦ ಮಿ.ಮೀ.ಇರಬೇಕು. ಬಿತ್ತುವ ಕಾಲ ವರ್ಷಕಾಲ ಆದರೆ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟು ತಿಂಗಳುಗಳು, ಚಳಿಕಾಲ ಆದರೆ ನವಂಬರು-ಡಿಸೆಂಬರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ. ಇಳುವರಿ ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ೩೦೦-೪೦೦ ಕಿಲೋ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಯಿರು ಕಾಲ 80-145 ದಿನಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಂ:೧೬(ಫಸಲು ೧೨೦ ದಿನ),ನೆಂ.೨೪(ಫಸಲು೧೨೦-೧೨೫ ದಿನ)ತಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಬೀಜ/ವಿತ್ತನ
ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಬೀಜ ತರಹ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಬೀಜಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ೪-೬ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪಣಿ ಹೊಟ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೩೨.೦% ವರೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ..
ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ
ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಶೇಕಡ ೩೨.೦% ಇರುವುದರಿಂದ ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ(೮-೧೧%)ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ ತೆಗೆಯುವರು.
ಎಣ್ಣೆ
ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ,ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦% ತನಕ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ,ಒಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಲಿನೊಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೮೦% ಶೇಕಡ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಒಂದು ದ್ವಿಬಂಧವುಳ್ಳ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ. ಎರಡನೆಯದು ಆಗಿರುವ ಲಿನೊಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದ್ವಿಬಂಧಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದ್ವಿಬಂಧಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಬಹುಳ ದ್ವಿಬಂಧಯುಳ್ಳ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ(poly unsaturated fatty acid=PUFA)ಎನ್ನುತಾರೆ. ಲಿನೊಲಿಕ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಕ್ಕೆ ಇರುವ  ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ೬-ಒಮೇಗಾ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ. ತಾಜಾ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆದಿರುವ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಫಿಲ್ಟರು ಮಾಡಿ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಎಣ್ಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತರಹ, ಒಂದೇ ಶೇಕಡ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಿರುತ್ತವೆ .ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೮೦% ವರೆಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಣ್ಣೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು
ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು ವರ್ಗ:ವೃಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರ
ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್
ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹುಡುಕಲು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಅಥವಾ ಶೋಧನ ಚಾಲಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್, ಬಿಂಗ್ ಇವೆಲ್ಲ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಡುವ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಠ್ಯರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರಗಳು, ಸುದ್ದಿಗಳು, ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಭೂಪಟಗಳು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಹುಡುಕಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
ಕೆಲಸಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದ ಪುಟಗಳ ನಡುವೆ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವುದು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ಕೆಲಸ. ನಾವು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು (ಕೀ ವರ್ಡ್ಸ್) ನಿರ್ದಿಷ್ಟರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚಿಸಿ, ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ಕಡತಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ಸುದ್ದಿಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು - ಹೀಗೆ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ, ಯಾವುದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹುಡುಕಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಅವು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ತಂತು ಅಥವಾ 'ಲಿಂಕ್'ನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವೆಬ್ ಸ್ಪೈಡರ್‌
ಈ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ವೆಬ್ ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳೆಂಬ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು (ವೆಬ್‌ಸೈಟ್) ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ, ಆ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವುಗಳ ಕೆಲಸ. ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರು ಇಂತಹ ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಲೆಂದೇ ತಮ್ಮ ತಾಣದ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು 'ಮೆಟಾ ಟ್ಯಾಗ್'ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳ ಹುಡುಕಾಟ ಇದೇ ಮೆಟಾ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.