cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್
ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ನೈಋತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಾಮರ್‌ಸೆಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಿಲ್ವರ್‌ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಜನನ (13 ಜೂನ್ 1773). ಇವನ ತಂದೆ ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್ ಜವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಲೇವಾದೇವಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸಾರ್‌ಡೇವಿಸ್ ತಾಯಿ. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯಂಗ್ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬಲು ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯೆನಿಸಿ ಯುವಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆನಿಸಿಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಓದುವುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿತು ನಾಲ್ಕರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ಲನ್ನು ಎರಡು ಸಾರಿ ತಿರುವಿಹಾಕಿದ್ದ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ. ಇದಲ್ಲದೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆ ಕಲಿಯಲೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ. 1780 - 86ರ ನಡುವೆ ದುಡ್ಡಿಗೆ ಊಟ ಹಾಕಿ ಪಾಠ ಹೇಳುಕೊಡುವ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಈತ ಗಣಿತದ ಮೂಲಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಂಪಾದಿಸಿದ (1792). ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಜೀವನ, ಚರಿತ್ರೆ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲನವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ದೂರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತ. ಇವನು ಹೀಬ್ರೂ, ಕಾಲ್ಡಿಯನ್, ಅರಾಬಿಕ್, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ (1786). ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂದೇ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು `ಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನ' (ಫಿನಾಮಿನನ್ ಯಂಗ್) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಮನೆಯವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲೋಸುಗ ಯಂಗ್ ಲಂಡನ್, ಎಡಿನ್‌ಬರೋ ಮತ್ತು ಗಾಟಿಂಗೆನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿ, ಎಮ್. ಡಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ (1796).
ವೃತ್ತಿಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು
ಈತ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಔಷಧಾಲಯವೊಂದನ್ನು ತೆರೆದ (1800). ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈತ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಅಂಥ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ತಾನೇ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಯಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಕೌಂಟ್ ರಮ್‌ಫರ್ಡ್ (1752 - 1829) ಯಂಗ್‌ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ (1801). ಆದರೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಈತ ಮೊದಲು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕೆಲಸ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. 1802ರಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಂಫ್ರಿ ಡೇವಿಯ (1778 - 1829) ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಎದುರು ಈತ ಪೇಲವನಾಗಿ ಕಂಡ. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ರಾಸೆಟಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ 1799 ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಯ (ರಾಸೆಟ್ಟ ಸ್ಟೋನ್) ಮೇಲಿನ ಗ್ರೀಕ್, ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್, ಹೀರೋಗ್ಲೀಫಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳು ಹಾಗೆ ಇತರ ಬರೆಹಗಳನ್ನು ಓದಿ ತಿಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ.
ಯಂಗ್‍ನಿಗೆ ಇವನ 21ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಗೌರವ ದೊರಕಿತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಇವನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನ (ದೃಷ್ಟಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ್ದು) ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ದೂರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣು ಪಡೆದಿರುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಗುಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಈತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಕಣ್ಣಿನ ಈ ಗುಣಕ್ಕೆ ಅದರ ಮಸೂರ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಗಮ ದೂರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಕಣ್ಣೆವೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳೇ (ಸಿಲಿಯರಿ ಮಸಲ್ಸ್) ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.
ವರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಭಿಗ್ರಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯಂಗ್ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೂ ಅಕ್ಷಿಪಟ ಪ್ರತಿಮಿಡಿಯುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇತ್ತು. ಬಣ್ಣಗಳು ಅನೇಕ ಇವೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದವನೆಂದರೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಂಗಕ್ರಿಯಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಹರ್ಮಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್‌ಟ್ಸ್ (1821 - 94). ಅಷ್ಟು ಬಣ್ಣಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿಮಿಡಿಯುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಿಪಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಯಂಗ್ ವಾದಿಸಿದ. ಕೇವಲ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಯಾವ ಬಣ್ಣವನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನೀಲಿ, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಗಳು ಪ್ರತಿಮಿಡಿದರೆ ಸಾಕು, ಎಲ್ಲ ಛಾಯೆಗಳ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ. ವರ್ಣ ಅಭಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ಕುರಿತ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಯಂಗ್ - ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್‌ಟ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ.
ಯಂಗ್ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದ. ಈತ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿಗೂ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಹೆಣಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1804 ಜೂನ್ 4ರಂದು ಈತ ಎಲಿಜ಼ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಎಂಬುವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಈ ಮದುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಇವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತು ಕೂಡಿಬಂತು.
ಡಚ್ ಗಣಿತವಿದ ಹಾಗೂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೈಗನ್ಸ್ (1629 - 95) ಎಂಬವ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಬೆಳಕಿನ ಅಲೆಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಯಂಗ್ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ. ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಉಂಗುರಗಳಿಗೆ ಯುಕ್ತ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಕಣವಾದ (ಕಾರ್ಪಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ತಿಯರಿ) ಸೋಲುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿ, ಬೆಳಕಿನ ಅಲೆ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಸಹಜ ವಿವರಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯತಿಕರಣ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳ ಅಲೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರ ಪೈಕಿ ಯಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ.
ಸೀಳು ಗಂಡಿ ಪ್ರಯೋಗ: ಇವನು ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಎರಡು ಸೀಳು ಗಂಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗದ (ಡಬಲ್ ಸ್ಲಿಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟ್) ಸ್ಥೂಲ ವಿವರ ಇಷ್ಟು; ಒಂದು ಆಕರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬೆಳಕು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಎರಡು ಸೀಳುಗಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯುವಂತೆ ಈತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಈ ಸೀಳು ಗಂಡಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬೆಳಕು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಗೂ ಮುಸುಕು ಪ್ರಕಾಶದ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿದವು. ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಬೀಳುವ ಅಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪಥವಿನ್ಯಾಸ ಸೊನ್ನೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಅಲೆದೂರಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ರಚನಾತ್ಮಕ ವ್ಯತಿಕರಣಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕಾದ ಷರತ್ತು. ಯಂಗ್ ಇದೇ ಷರತ್ತನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತೆಳುಪೊರೆಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋಪಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳು) ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ. ನ್ಯೂಟನ್ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಉಂಗುರಗಳ (ನ್ಯೂಟನ್ಸ್ ರಿಂಗ್ಸ್) ಅಳತೆಗಳಿಂದ ವರ್ಣಪಟಲದ ಬೆಳಕುಗಳ ಅಲೆದೂರಗಳನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇವನ ಅಲೆಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬೇಗ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಿಕ್ಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿದ್ದದ್ದು.
ಯಂಗ್ ಒಂದು ದಿನವನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಶೋಧನೆಗೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಇವನು ನಂಬಿದ್ದ. ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೀರೋಗ್ಲಿಫಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ನಡೆಸಿ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈತ 1818ರಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಅಧಿಕಾರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಲೇಖನ ಇವನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಕೇವಲ ಚರಿತ್ರಕಾರರ ಬರೆಹಗಳ (ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇವು ಇದ್ದುದರಿಂದ) ಎದುರು ಬಲು ಸಮರ್ಥ ಲೇಖನವೆಂದೆನಿಸಿತು.
ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ
thumb ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ (18 ಫೆಬ್ರವರಿ 1925 - 25 ಜನವರಿ 2019) ಒಬ್ಬ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ. ಅವರು 1980 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಿಂದಗಿನಾಮ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು 1996 ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. 2017 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಓ ಪ್ರೇಮವೇ ಇದು ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2018 ರ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಕಥಾ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಿ ಗಲ್ರಾನಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ
ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ 1966 ರ ಕಾದಂಬರಿ ಮಿತ್ರೋ ಮರಾಜನಿ ಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ದಿಟ್ಟ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರು 1981 ರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 1982 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಿಂದಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ದೆಹಲಿಯ ಶಲಾಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 1999 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಥಾ ಚೂಡಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಕೆ ಬಿರ್ಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಯಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನ್‌ಗೆ ಸಮಯ ಸರ್ಗಮ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ನಿರ್ಮಾಣ
ಮೊಗ್ಗಿನ ಮನಸು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ನೈಜ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, "ಗರಿ ಗೆದರಿ" ಹಾಡಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸ್ವಿಟರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಿಕ್ಕಿ ಗಲ್ರಾನಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2016 ರ ಸೌತ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಅಪೂರ್ವ ರೈ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ
ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭವ್ಯ ಹೆಸರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ, ಕೃಷ್ಣ ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು,  ಅವರು ಹಶ್ಮತ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಲೇಖನಿ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಹಮ್ ಹಶ್ಮತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ದಾರ್ ಸೆ ಬಿಚ್ಚೂರಿ, ಸೂರಜ್ಮುಖಿ ಅಂಧೆರೆ ಕೆ, ಯಾರೋನ್ ಕೆ ಯಾರ್, ಜಿಂದಗಿನಮಾ. ನಫೀಸಾ, ಸಿಕ್ಕಾ ಬದಲ್ ಗಯಾ, ಬದಲೋಮ್ ಕೆ ಘೆರೆ ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸೋಬ್ತಿ ಏಕ ಸೊಹಾಬತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಈಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಹಿನ್ನೆಲೆಸಂಗೀತ
ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆನಂದ್ ರಾಜವಿಕ್ರಮ್ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ದೇವ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ
2005 ರಲ್ಲಿ, ಕಥಾ ಬುಕ್ಸ್‌ನ ರೀಮಾ ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಇಟ್ಸ್ ರೀಸನ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾದ ದಿಲ್-ಒ-ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿ ಅನುವಾದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತುಸ್ವೀಡಿಷ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಂತಹ ಬಹು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜೀವನ
ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು 18 ಫೆಬ್ರವರಿ 1925 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಲಾಲ್‌ಪುರ್ ಸೊಬ್ಟಿಯಾನ್ ಸಿಟಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ( ಗುಜರಾತ್, ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಯಿತು). ಅವರು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಶಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಮೂವರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದಳು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಾಹೋರ್‌ನ ಫತೇಚಂದ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ, ಅವರು, ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಿರೋಹಿಯ ಬಾಲಕ-ಮಹಾರಾಜ ಮಹಾರಾಜ ತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ರ  ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಕೆಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ 70 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಅವರು ಡೋಗ್ರಿ ಬರಹಗಾರ ಶಿವನಾಥ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಶಿವನಾಥ್ ಅವರು ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ, ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಪೂರ್ವ ದೆಹಲಿಯ ಪಟ್ಪರ್ಗಂಜ್ ಬಳಿಯ ಮಯೂರ್ ವಿಹಾರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಫ್ಲಾಟ್ನಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಶಿವನಾಥ್ ನಿಧನರಾದರು, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ಅದೇ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬರವಣಿಗೆ
ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಸೊಬ್ತಿಯವರು ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದುವಿನ ಬಳಕೆ   ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನಿಯನ್ನೂ  ಬಳಸತೊಡಗಿದರು. ಉರ್ದು, ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಿಲನವು ಆಕೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಆಕೆ ಹೊಸ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು 'ದಟ್ಟ', 'ಧೈರ್ಯ' ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗೆ ಇದು ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಬ್ತಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವರು 'ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರ' ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳೆರಡನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆಕೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅನಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಯು "ಅಸಾಹಿತ್ಯಿಕ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೀಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಕೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ವಿವರಣೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಕೃತಿಯೂ ಒಬ್ಬ  ತೀವ್ರವಾದ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು  ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. . ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸೋಬ್ತಿ ಏಕ ಸೊಹಾಬತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಬಹು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಂತಹ  ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. thumb| ಕೃಷ್ಣ ಸೋಬ್ತಿ ಸೋಬ್ತಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  ಲಾಮಾ  (ಒಬ್ಬ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಪಾದ್ರಿ ಬಗ್ಗೆ)  ಎಂಬ ಕಥೆಗಳ  ಜೊತೆ ಮತ್ತು  ನಫೀಸಾ ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಿಕ್ಕಾ ಬಾದಲ್ ಗಯಾ ಎಂಬ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್, ಸಹ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಪ್ರತೀಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸೋಬ್ತಿ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜಿಂದಗಿನಾಮ
ಸೋಬ್ತಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ಚನ್ನಾ ದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು, 1952 ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನ ಲೀಡರ್  ಪ್ರೆಸ್ ಗೆ   ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿ ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಪಠ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸೋಬ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು   ಮುದ್ರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಭಾಷಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅವಳು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪಾವತಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಜಕಮಲ್ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ ಶೀಲಾ ಸಂಧು ಅವರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಕಮಲ್ ಪ್ರಕಾಶನವು 1979 ರಲ್ಲಿ ಜಿಂದಗಿನಾಮ: ಜಿಂದಾ ರುಖ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮರುಬರಹದ ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸೊಬ್ತಿ ಅವರು 1980 ರಲ್ಲಿ ಜಿಂದಗಿನಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
ಜಿಂದಗಿನಾಮ : ಜಿಂದಾ ರುಖ್ 1900 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕಿ ತ್ರಿಶಾ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು "ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಭಾಗ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಅವರ ನಂತರ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ರೈತರ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ" ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕ ನಂದ್ ಕಿಶೋರ್ ನವಲ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜಿಂದಗಿನಾಮ ಮರುಪ್ರಕಟಿತವಾದ ನಂತರ, ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಕಾರ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಹರ್ದತ್ ಕಾ ಜಿಂದಗಿನಮಾ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸೋಬ್ತಿ 1984 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಹಾನಿಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು,ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದ್ದೇ ರೀತಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ದಾವೆಯು 26 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದು 2011 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಪ್ರೀತಮ್ ಅವರ ಸಾವಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ  ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರೀತಮ್ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರೀತಮ್ ಮತ್ತು ಸೋಬ್ತಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದುದು  ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸೊಬ್ತಿ ಅವರು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಟ್ರೈಲಾಜಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಿಂದಗಿನಾಮವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಅವರ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗೆ ವ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು.
ಇತರ ಕೃತಿಗಳು
ಸೋಬ್ತಿ ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 1958 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದಾರ್ ಸೆ ಬಿಚಾಡಿ ( ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ), ಇದು ಭಾರತದ ವಿಭಜನಾಪೂರ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ಮದುವೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಗುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ 1966 ರ ಮಿತ್ರೊ ಮರ್ಜಾನಿ ( ಗೆಳೆಯರೇ ನಿಮಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ!) ಗ್ರಾಮೀಣ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದ್ದು ಯುವ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಅವಳ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಿತ್ರೋ ಮರ್ಜಾನಿಯನ್ನು ಗೀತಾ ರಾಜನ್ ಮತ್ತು ರಾಜಿ ನರಸಿಂಹ ಅವರು ಟು ಹೆಲ್ ವಿತ್ ಯು, ಮಿತ್ರೋ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೋಬ್ತಿಯನ್ನು ಖ್ಯಾತಿಗೆ ತಂದರು. ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ನಿಖಿಲ್ ಗೋವಿಂದ್ ಅವರು ಮಿತ್ರೋ ಮರ್ಜಾನಿ "ಹಿಂದಿ ಕಾದಂಬರಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ  ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ಜಾಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಥವಾ 'ಮಹಿಳಾ ಕಥನಕ'ದ ಹೆಚ್ಚು ರೂಢಮಾದರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕಾದಂಬರಿ, ಸೂರಜ್ಮುಖಿ ಅಂಧೆರೆ ಕೆ ( ಸನ್‌ಫ್ಲವರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ) 1972 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಅದು ಬಾಲ್ಯದ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು.  ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು  1968 ರಲ್ಲಿ ಯಾರೋನ್ ಕೆ ಯಾರ್  ಮತ್ತು ಟಿನ್ ಪಹಾರ್  ಎಂಬ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು  ಬರೆದಿದ್ದರು  . ಏ ಲಡ್ಕಿ, ಎಂಬ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾದಂಬರಿ, ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುದುಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಒಡನಾಡಿ ಮತ್ತು ದಾದಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು  ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ, ಗುಜರಾತ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಸೆ ಗುಜರಾತ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ತಕ್ ( ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗುಜರಾತದಿಂದ  ಭಾರತದ ಗುಜರಾತಕ್ಕೆ) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾದಂಬರಿ ದಿಲ್-ಒ-ಡ್ಯಾನಿಶ್ ( ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ).
ಕಥೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ
1960 ರ ದಶಕದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ಹಶ್ಮತ್ ಎಂಬ ಪುರುಷ ಗುಪ್ತನಾಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರು ಪರಿಚಯಗಳ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ 1977 ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ ಹಶ್ಮತ್  ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ ಅದು  ಪ್ರೊಫೈಲ್ಗಳು ಭೀಷಮ್ ಸಾಹ್ನಿ, ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮಾ, ಮತ್ತು ನಾಮವಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪರಿಚಯಗಳನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಗುಪ್ತನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಗುರುತುಗಳಿವೆ. ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾನು ಹಳಬಳು, ಅವನು ಹೊಸ ಮತ್ತು ತಾಜಾ; ನಾವು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ." ಹಶ್ಮತ್ ಎಂದು ಬರೆದ ಅವರ ಅಂಕಣಗಳು ಲೇಖಕ ಅಶೋಕ್ ವಾಜಪೇಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಅವರು "ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ ಇಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯಾರೂ ಬರೆದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಸುಕೃತಾ ಪೌಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಂದ, ಪುರುಷ ಗುಪ್ತನಾಮದ ಬಳಕೆಯು ಸೋಬ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಬರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತಿಗಳು
ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು
ಸೊಬ್ತಿ ಅವರು 1980 ರಲ್ಲಿ ಜಿಂದಗಿನಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು,  ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ, ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಅವರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ, "ತಮ್ಮ ಐದು ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನವೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಕೃಷ್ಣ ಸೋಬ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿಜವಾದ ಆಟದ ಮೈದಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಆಕೆ ಈ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ." 2015 ರಲ್ಲಿ, ದಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಲಭೆಗಳ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಬರಹಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರು ಮಾಡಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಎರಡನ್ನೂ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.
2010 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪದ್ಮಭೂಷಣವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅದನ್ನು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, "ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ, ನಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾನು ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ." ಅವರು 2017 ರಲ್ಲಿ 'ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರುವ ಕೊಡುಗೆ'ಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 'ಸೋಬ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯು ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ದಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಮಾಜವು ಎಸೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ' ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠವು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಅವರು ಶಿರೋಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1981), ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್ ಗುಪ್ತ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:೧೯೨೫ ಜನನ ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಬಿಡುಗಡೆ
ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು "ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು, " ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ. ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್ "ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನೀವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, 'ಓ ಪ್ರೇಮವೇ ' ಅಂತಹದ್ದಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಗಂಜಲಘಟ್ಟ
ಗಂಜಲಘಟ್ಟವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿಪಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ/ ಕುಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಸವನಘಟ್ಟ ಪಂಚಾಯತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿಪಟೂರು ತಾಲೂಕು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲೂಕಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ತುಮಕೂರಿನಿಂದ 84 ಕಿಮೀ ಹಾಗೂ ತಿಪಟೂರಿನಿಂದ 28 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 225.42 ಹೆಕ್ಟೇರ್. 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಒಟ್ಟು 439 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟು 123 ಮನೆಗಳಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟು 223 ಇದ್ದು ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ 214 ಇದೆ ಮತ್ತು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ 57.6 ಇದ್ದು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ 24.1ರಷ್ಠಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾಠಶಾಲೆ ಇದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ರಸ್ತೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್
ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ (10 ಒಕ್ಟೋಬರ್ 1731 – 24 ಫೆಬ್ರವರಿ 1810). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಸಾಯನ ಹಾಗೂ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ.
ಬಾಲ್ಯ
ಜನನ 1731ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು. ಈತನಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದಾಗ ತಾಯಿ ತೀರಿಕೊಂಡಳು. ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಡಂಬರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವನದ ಆಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗದೆ ಸತ್ಯಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಹಂಬಲದಿಂದ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕಾಲವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಭಂಡಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಸರಳಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಆದರ್ಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ವರಿಸಿದ್ದ ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬ ಮಡದಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈತ ಅವಿವಾಹಿತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದ. ಏಕಾಂತ ಜೀವನ ಇವನಿಗೆ ಬಲುಪ್ರಿಯ. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಡನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆಗಳೆಷ್ಟೋ ಅಷ್ಟು.. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ನೆಂಟರೊಡನೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಈತ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಲು ನಾಚಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವ. ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಎಂದೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈತನ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷನ ನಿಧನಾನಂತರ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಆತನ ಸಾಧನೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.
ಸಾಧನೆ
ವಿಜ್ಞಾನಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾರದಂಥವು. ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಪಾರ. ಕಾರ್ಯಸೀಮೆ ಬಲು ವಿಸ್ತಾರ. ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ಷೀಲೆಯರೊಂದಿಗೆ ಈತ ಇಂದಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಇವನಿಗೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿರುಚಿಯಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಗಾಳಿ ಅನಿಲ ಮಿಶ್ರಣವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಬಂಧಿತ ವಾಯುವಿನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದು ಇಂಗಾಲ ದಹಿಸಿದಾಗ ಈ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಇಂಧನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದದ್ದು, ನಮ್ಮ ಗಾಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ದಹ್ಯ ವಾಯುವೊಂದನ್ನು (ಊ2) ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿ ಅದರ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದದ್ದು, ವಾಯುಮಂಡಲದ ರಚನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಅನಿಲವೊಂದರ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ನೀರು ಸರಳಧಾತುವಲ್ಲ ಬದಲು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ದಹ್ಯವಾಯುಗಳನ್ನು (ಊ2) ವಿದ್ಯುತ್ ಕಿಡಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉರಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಸಂಯುಕ್ತವಸ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು, ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದು (1704)-ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತವು. ಭೂಮಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈತನ ಮಹಾಸಾಧನೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದವ ಇವನೇ.ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಒ1 ಮತ್ತು ಒ1 ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿರುವ ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಣಬಲ ಇಲ್ಲಿ ಉ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣದ ನಿಯತಾಂಕ; ಡಿ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಗುರುತ್ವ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ. ಜ್ಞಾತ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿರುವ (ಗೊತ್ತಿವೆ) ಎರಡು ಕಾಯಗಳನ್ನು ಆಯಬಹುದು. ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಡಿ ನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಇಂಥ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆ ಕಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ ಎಂದರೆ ಉ ಯ ಬೆಲೆ, ಅದು ನಿಯತಾಂಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಗ ಸ್ಥಗಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವುದು ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷನ ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಈತ ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ (1798). ಹಗುರಾದ ಒಂದು ಸರಳಿನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಂತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಆ ಸರಳನ್ನು ತೂಗಗೊಟ್ಟ.. ಸರಳಿನ ಒಂದೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಸೀಸದ ಹಗುರಾದ ಒಂದೊಂದು ಚಂಡನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸರಳು ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಚಂಡುಗಳ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಂತಿಯ ಸುತ್ತ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಆವರ್ತಿಸಬಲ್ಲುದು. ಯಾವುದೇ ಚಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸಿದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬಲವೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುಚನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯೂ ಕೋಮಲವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜ್ಞಾತ ಅಲ್ಪಬಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸಿ ಒಂದೊಂದು ಬಲವೂ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ತಿರುಚನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇಂಥ ಒಂದು ಯಾದಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಬಳಿಕ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಜ್ಞಾತ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳಿರುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಚಂಡುಗಳನ್ನು ಸರಳಿನ ಕೊನೆಯ ಹಗುರ ಚಂಡುಗಳ ಬಳಿಗೆ (ಒಂದೊಂದನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಕಡೆಗೆ) ತಂದು ಹಿಡಿದ. ದೊಡ್ಡ ಚಂಡುಗಳ ಮತ್ತು ಹಗುರ ಚಂಡುಗಳ ನಡುವಿನ ಗುರುತ್ವಬಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಚು ತಲೆದೋರಿತು. ಇದರ ಅಳತೆಯಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಜೊತೆ ಚಂಡುಗಳ (ಹಗುರ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ) ನಡುವಿನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಈಗ ಚಂಡುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಅವುಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉಯ ನಿರ್ಧಾರ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಸರಳ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ (ಇದು ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ) ಲಭ್ಯವಾದ ಉಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 6.6 ಘಿ 1021 ಟನ್ನುಗಳೆಂದೂ ಸಾಂದ್ರತೆ ಸುಮಾರಾಗಿ ನೀರಿನ 5.5. ರಷ್ಟೆಂದೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಯಿತು.
ಸ್ಥಿರವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‍ವೆಲ್ 1879ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸಂಚಯನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಹಲವಾರು ಲೆಡೆನ್ ಜಾಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಅನಂತರ ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನೇ ಗ್ಯಾಲ್ವನೋಮೀಟರ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಆ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ತನಗೆ ಉಂಟಾದ ಆಘಾತ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಚಯನಶಕ್ತಿಗಳ ತುಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಓಮನ ನಿಯಮವನ್ನು ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಎಂಬ ವದಂತಿ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಇದು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭೂವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಸತತವೂ ದಾಳಿ ಇಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದವ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್. ಹವಾ ಮುನ್ಸೂಚಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹ ಈತ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ.
ನಿಧನ
ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಗತಿಸಿದ್ದು 1810ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24 ರಂದು. ಜಾರ್ಜ್ ವಿಲ್ಸನ್ (1818-59) ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ಅವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಸ್‍ಟಿಟ್ಯೂಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರಗಳು ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ನೆನಪನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು
ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಎಂಬುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಕಾನೂನಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪದವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈಗ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಅರಣ್ಯಗಳು, ಖನಿಜಗಳು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಂತಹ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎರಡೂ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|ಪರಿಸರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾನೂನು ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಭೂಮಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಳಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹಂದಿಮರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವಾಸನೆ, ಕಸವನ್ನು ಸುರಿಯುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅಥವಾ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಹಾನಿ. ಆದಾಗಿಯೂ, ಖಾಸಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳು. ೧೮೫೮ ರ "ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಟಿಂಕ್" ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಗೆ ಒಳಚರಂಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಶಾಖದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಘೋರ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಬೀರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಇದರಿಂದ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಒಳಚರಂಡಿ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೪೮, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ಒಳಚರಂಡಿಗೆ "ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ" ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮೋರಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಅನುಮತಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ಜನರು ನದಿಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಲಂಡನ್ ಸಹ ಭೀಕರ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ೧೯೫೨ ರ "ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಮಾಗ್" ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು: ಕ್ಲೀನ್ ಏರ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೫೬ರ ಮೂಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ರಚನೆಯು ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಸುಡುವುದು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು.
ವಾಯು ನಿಯಂತ್ರಣ
೫೦px|thumb|ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಗಳು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿಶೇಷ ಉಪವಿಭಾಗವು ಕಟ್ಟಡಗಳೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಯುಗಾಮಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಝೋನ್ ಪದರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಹ ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಇತರ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು, ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತವಾದ ತಗ್ಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ
ಪರಿಸರ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾನೂನುಗಳು ಮಣ್ಣು, ಕೆಸರು, ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಅಥವಾ ಅಂತರ್ಜಲದಂತಹ ಪರಿಸರ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವದ ನಂತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಪಾವತಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸಹ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಸೈಟ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಪರಿಹಾರ ತನಿಖೆ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮ, ನಂತರದ ಪರಿಹಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸೈಟ್ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
ಪರಿಣಾಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ
ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ (ಇಎ) ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯೋಜನೆ, ನೀತಿ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ" (ಇಐಎ) ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿಜವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ" (ಎಸ್‍ಇಎ) ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ನೀತಿಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ. ಇದು ಯೋಜನಾ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ-ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬಹುದು.
ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾನೂನುಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಬಳಕೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.
ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾನೂನುಗಳು ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಗಣಿಗಾರರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವ.
ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮರದ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹು ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಳುವರಿ. ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರಣ್ಯಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಈಗ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ದಾಸ್ತಾನು, ಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಮರದ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಅವು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾರ್ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮರದ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಪನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಮರಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಏಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತೋಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು
ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾನೂನುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅವನತಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಅಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಶೇಷ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸುವುದು, ಜಾತಿಗಳ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವನ್ಯಜೀವಿ ಆಶ್ರಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾಗಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. .
ಮೀನು ಮತ್ತು ಆಟ
ಮೀನು ಮತ್ತು ಆಟದ ಕಾನೂನುಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಮೀನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ (ಆಟ). ಅಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳು ಮೀನು ಅಥವಾ ಆಟವನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ದಿನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು, ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಜಾತಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಳಸಿದ ಆಯುಧಗಳು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಗೇರ್. ಅಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಮೀನು ಮತ್ತು ಆಟದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಡ್ಯುಲಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಆಟದ ಕಾನೂನುಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾನೂನು ರಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು ಇದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸುಗ್ಗಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ವಗಳು
ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾನೂನುಗಳು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಗಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ತತ್ವಗಳು ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (ಯುಎನ್‍ಇಪಿ) ಯಿಂದ "ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸ್ವಂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು "ಏಕೀಕರಣ" (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು "ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ" (ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ). ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಥವಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಈ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೧೯೭೨ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ (ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್) ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೯೮೩ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯೋಗ (WCED, ಅಥವಾ ಬ್ರಂಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಯೋಗ) ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಯುಎನ್ ಅರ್ತ್ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ರಿಯೊ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅದರ ತತ್ವ 3: "ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು." ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆ (ಭೂಮಿಯ ಶೃಂಗಸಭೆ 2002), ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (ಭೂಮಿಯ ಶೃಂಗಸಭೆ ೨೦೧೨, ಅಥವಾ ರಿಯೊ +೨೦) ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಂದಿನಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಚರ್ಚೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಕ್ವಿಟಿ
ಯುಎನ್‌ಇಪಿಯಿಂದ ಇಂಟರ್ಜೆನೆರೇಶನಲ್ ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ - "ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಿತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಹಕ್ಕು" - ಮತ್ತು ಇಂಟ್ರಾಜೆನೆರೇಶನಲ್ ಇಕ್ವಿಟಿ - "ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಹಕ್ಕು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅರ್ಹತೆಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು"- ಪರಿಸರೀಯ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮೂಲವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಈ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು.
ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಂತ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, UNEP ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಬಾಹ್ಯತೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಈ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು.
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ತತ್ವ
ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಿಯೊ ಘೋಷಣೆಯು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ತತ್ವವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ರೂಪಿಸಿದೆ:
ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಭೀರವಾದ ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರದ ಅವನತಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ವವು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ
ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಇದು ಪರಿಸರ ಹಾನಿ, ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಪೂರ್ವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ. ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ತಂತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅನ್ವಯಗಳಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರರು ತತ್ವವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ
ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಪಾವತಿಸುವ ತತ್ವವು "ಸಂಭವನೀಯ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಹೇರುವ ಬದಲು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು" ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಪರಿಸರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ವೆಚ್ಚದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸರಣೆಯು ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ವಿವಾದದ ನಿರಂತರ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಗತ್ಯತೆ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ-ಮೇಲಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಹಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಯಮಗಳ ಸೂಕ್ತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ.
ಪೀಡಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೋರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ನಂಬುವ ಅನೇಕ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಒರೆಗಾನ್‌ನ ಯುಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮೇಳನದಂತಹ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಪರಿಸರ ಕಾನೂನನ್ನು ವರ್ಗ, ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ ಟೀಟರ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಗೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬರ್ಗ್ ಪರಿಸರದ ನಿಯಮಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು
ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಘೋಷಣೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ದೇಶಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅನುಸರಿಸುವ ರೂಢಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತತ್ವವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದಾಗ ಕಾನೂನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬದ್ಧವಾಗಿರಲು ಬಯಸದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಸ್ವರೂಪದ ಐಕಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಘೋಷಣೆಯ ತತ್ವ ೨೧ ('ಉತ್ತಮ ನೆರೆಹೊರೆ').
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ (ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್) ನಿರಂತರ ಹೆಚ್ಚಳವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತತ್ವಗಳಾದ ಜಸ್ ಕೋಜೆನ್ಸ್ (ಪೆರೆಂಪ್ಟರಿ ನಾರ್ಮ್ಸ್) ಮತ್ತು ಎರ್ಗಾ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ವಸ್ವ ತತ್ವಗಳು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
ಹಲವಾರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಭೂಮಂಡಲ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯವರೆಗಿನ ವಿವಿಧ ಸಮಸ್ಯೆ-ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ (ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ) ಒಪ್ಪಂದಗಳು (ಎ.ಕೆ.ಎ. ಕನ್ವೆನ್ಷನ್, ಒಪ್ಪಂದ, ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್, ಇತ್ಯಾದಿ). ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವರವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿರುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಲುಪಲು ಅವರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ, ವಾದಿಸಿದ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ೧೯೭೨ ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್, ೧೯೮೩ ರ ವಿಶ್ವ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ೧೯೯೨ ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಪರಿಸರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಾವೇಶ (ಸಿಐಟಿಇಎಸ್) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್ (ಐಯುಸಿಎನ್).
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಎಂದರೆ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ (ಐಸಿಜೆ), ಸಮುದ್ರದ ಕಾನೂನು (ಐಟಿಎಲ್ಒಎಸ್), ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಆಫ್ರಿಕಾ
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಕಂಪ್ಲೈಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ (ಐಎನ್‍ಇಸಿಇ) ಪ್ರಕಾರ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದರೆ "ಬರ,ಪ್ರವಾಹ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ಟ, ಸಿಹಿನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕತೆ". ಯುಎಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಇಪಿಎ) "ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಲಿನ್ಯ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಒಲೆಗಳಿಂದ ಒಳಾಂಗಣ ಗಾಳಿ." ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರವು ನೀಡಲು ಅವರು ಆಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು "ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬಡವರಂತಹ ದುರ್ಬಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ." ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, EPA ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುಸರಣೆ. ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಲವಾದ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಏಷ್ಯಾ
ಏಷ್ಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಕಂಪ್ಲೈಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (AECEN) ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ೧೬ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ಕೊರಿಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ನೇಪಾಳ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮತ್ತು ಲಾವೊ PDR ಸೇರಿವೆ.
ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್
ಇಯು (ನಿಯಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಮತ್ತು 27 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾದ ಹಲವು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ದ್ವಿತೀಯ ಶಾಸನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ CITES ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ (EC) ಸಂಖ್ಯೆ. 338/97; ಅಥವಾ ನ್ಯಾಚುರಾ ೨೦೦೦ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ನೀತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಕ್ಷಿ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು (೭೯/೪೦೯/EEC/ 2009/147/EC ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು (೯೨/೪೩/EEC) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಬಹು ಎಸ್‍ಎಸಿ ಗಳು (ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು SPA ಗಳಿಂದ (ವಿಶೇಷ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪಕ್ಷಿ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಇಯು ಶಾಸನವನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (TFEU) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ೨೪೯ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಆಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಯು ಶಾಸನದ ವಿಷಯಗಳು:
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ
ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ
ನೀರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಮಣ್ಣಿನ ರಕ್ಷಣೆ
ಪ್ರಕೃತಿ, ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ
ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ
ನಾಗರಿಕ ರಕ್ಷಣೆ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. "ಪರಿಸರ ಆಡಳಿತ, ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ, ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ"ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯು.ಎಸ್. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಓಷಿಯಾನಿಯಾ
ಓಷಿಯಾನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳೆಂದರೆ "ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಲಾಗಿಂಗ್/ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರ, ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಹಡಗುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ/ಜಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆ". ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ (SPREP)  ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಕುಕ್ ದ್ವೀಪಗಳು, FMS, ಫಿಜಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕಿರಿಬಾಟಿ, ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ನೌರು, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್, ನಿಯು, ಪಲಾವ್, PNG, ಸಮೋವಾ, ಸೊಲೊಮನ್ ನಡುವಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ವೀಪ, ಟೊಂಗಾ, ತುವಾಲು, USA ಮತ್ತು ವನವಾಟು. ಪರಿಸರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು SPREP ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ವಿರುದ್ಧ ಟ್ಯಾಸ್ಮೇನಿಯಾ (೧೯೮೩), ಇದನ್ನು "ಟ್ಯಾಸ್ಮೆನಿಯನ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಕೇಸ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೯೯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಶಾಸನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪರಿಸರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು" ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ತೇವಭೂಮಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಲಸೆ ಜಾತಿಗಳು, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ ರೀಫ್ ಮೆರೈನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನದು 2020 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಚಿಸಲಾದ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.
ಬ್ರೆಜಿಲ್
ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಸರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು 1992 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪರಿಸರ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಚೀನಾ
ಯು.ಎಸ್. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಘನ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಚೀನಾವು ಮಹತ್ತರವಾದ ನಿರ್ಣಯದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು." ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಸರ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚೀನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಚೀನೀ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದ ಸಮನ್ವಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೀತಿಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಾಂಗೋ
೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ಕಾನೂನಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನವು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೨ ಮತ್ತು 20 ಜನವರಿ ೨೦೦೨ ರ ಎರಡು ಸಂವಿಧಾನಗಳು ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಶುದ್ಧ ಪರಿಸರದ ಕಾನೂನು ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪರಿಹಾರದ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಸ್ವರೂಪದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದಿಂದ, ಕಾಂಗೋಲೀಸ್ ಪರಿಸರ ಕಾನೂನು ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ಹುಡುಕಾಟದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ."
ಈಕ್ವೆಡಾರ್
೨೦೦೮ ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಜಾರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಈಕ್ವೆಡಾರ್ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ೧೦ ಮತ್ತು ೭೧-೭೪ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಜನರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಧಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಬದಲು ಪರಿಸರದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಲೇಖನಗಳು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತೈಲ ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ನಿಂದನೀಯ ಭೂತಕಾಲ, ಚೆವ್ರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವರ್ಗ-ಕ್ರಿಯೆಯ ದಾವೆ, ಮತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವೈಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ನವ ಉದಾರವಾದಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರಲು ಹೊಸ ಎಡಪಂಥೀಯ ಆಡಳಿತದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಫೆಲ್ ಕೊರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಈ ಅಗತ್ಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, "ಬ್ಯುಯೆನ್ ವಿವಿರ್," ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ತತ್ವ - ಸಾಮಾಜಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ - ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದರ್ಶಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ "ಬ್ಯುಯೆನ್ ವಿವಿರ್" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿ ಮತ್ತು "ಬ್ಯುಯೆನ್ ವಿವಿರ್" ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು.
ಈಜಿಪ್ಟ್
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ "ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಡು ಶಾಸನ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕ ವರದಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆ, ಹೊಸ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು  ಅಧ್ಯಕ್ಷರು."
ಭಾರತ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ಕಾನೂನನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೬ ರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನುಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂತಹ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿವೆ:
ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೪
ನೀರು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಸೆಸ್ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೭
ಅರಣ್ಯ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೦
ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೮೧
ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ನಿಯಮಗಳು, ೧೯೮೩
ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಯಿದೆ, ೨೦೦೨ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೭೨
ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು (ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ) ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೦೧