cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಫರಾನ್ ಅಖ್ತರ್
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1974 ರ ಜನನಗಳು ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಮುಂಬೈಯ ಜನರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು
ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ
thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ದಂತಕಥೆ (ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ) thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ರಾತ್ರಿ ನೋಟ thumb| ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ರಾತ್ರಿ ನೋಟ thumb| ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ.
ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಹಳೆಯ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ನೀರಿನ ಕೊಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಶುದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಅಥವಾ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹರಿಯಾಣದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞದ ನಂತರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರವು ನಾಗರೀಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 'ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಲ್ ಬೆರುನಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ. ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನದಂದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ದುರ್ಯೋಧನನು ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸರೋವರದೊಳಗೆ ನಿಂತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ 'ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ' ಮಾಡುವ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಳವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗೀತಾ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಆರತಿಗಳು ಉಸಿರು-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಮಯವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಬಿರ್ಲಾ ಗೀತಾ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಬಾಬಾನಾಥರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನೆರೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಆಚರಣೆ
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಳಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವು ಗೋಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂದಾಜು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಸರೋವರದಿಂದ ಗ್ರಹಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು
ವಿಷ್ಣು
thumb|ಮಹಾವಿಷ್ಣು ವಿಷ್ಣು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳ ಪಾಲಕ ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನಂಬುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ 'ವಿಶ್ವರೂಪಿ' ನಾರಾಯಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ದಶಾವತಾರ ತಾಳಿ ಭೂಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಾತ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತವೆ.
ವಿಷ್ಣುವು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ. ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದ ಆರಾಧ್ಯದೈವ. ವಿಶ್ವರಕ್ಷಕ, ವಿಶ್ವದ ಚೈತನ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವ ಎಂದು ಈತನನ್ನು ಪುರಾಣಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಕುಂಠ ಈತನ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಈತನ ಹೆಂಡತಿ. ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಕೊಡ ತುಂಬಿದಾಗ ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದು ಪಾಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಈತ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ದೇವನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಾಳಿದಾಗಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದು ಈತನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಾ ಬರುವಳೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಆದಿ ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದವನು
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರುಗಳು
ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಲಕ್ಮಿನಾರಾಯಣ, ಹರಿ, ಜನಾರ್ದನ, ಮಾಧವ, ಕೇಶವ, ಅಚ್ಯುತ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಷ್ಣುವು ಶಾಪಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು
ದೇವಾಸುರರ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಸುರರಿಗೆ ಸೋಲುಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ಅಸುರರು ಭೃಗುಮುನಿಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಪ್ರಲೋಮಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಡಿದರು. ಈಕೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ತಪಸ್ಸನ್ನಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೊಂದ. ಇದರಿಂದ ಭೃಗು ಮುನಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಮಾನವ ಜನ್ಮಪಡೆದು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಗಲಿ ವಿರಹ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸೆಂದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದ. ಈ ಶಾಪವೇ ರಾಮಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣು ಹಲವು ಶಾಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಕಥೆಗಳು ಹಲವಾರಿವೆ.
ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯುಧ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ. ಇದರ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಕಾರ್ತೀಕ ಶುಕ್ಲ ಚರ್ತುದಶಿಯ ದಿನ ವಿಷ್ಣು ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಸಾವಿರ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರು ವಾಗ, ಶಿವ ಆ ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅದೃಶ್ಯಮಾಡಿದ. ವಿಷ್ಣುಕಡಿಮೆ ಯಾದ ಕಮಲ ಪುಷ್ಪದ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು, ಶಿವ ಒಲಿದು, ತಾನು ಜಲಂಧರನೆಂಬ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಕೊಂದ ಆಯುಧವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಬಡಗಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಬಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ ರಚಿಸಿ, ಅದನ್ನು ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನೀಡಿದ. ವಿಷ್ಣು ಇದನ್ನು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಿದ. ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ವಜ್ರನಾಭ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಈ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯೆ ರಂಧ್ರವಿದ್ದು ಇದರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಸಾವಿರ ತೋಳುಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಹೊರಭಾಗ ಚೂಪಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಈತನ ಬಳಿ ಇರುವ ಶಂಖದ ಹೆಸರು ಪಾಂಚಜನ್ಯ. ಇದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ ಅಪಾರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ದೊರೆಯುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಸಾರಂಗ ಈತನ ಧನುಸ್ಸು. ಇದಕ್ಕೆ ವೈಷ್ಣವ ಚಾಪ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ವೈಜಯಂತಿ ಈತನ ಕಂಠಾಭರಣ. ಐದು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮಾಡಿರುವ ಈ ಹಾರಕ್ಕೆ ವನಮಾಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡ.
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಕೆಲವು ಕಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಇಂದ್ರನ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ, ಇಂದ್ರಾವರಜ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ ವಿಷ್ಣುಶಕ್ತಿಯ ವಿವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕತ್ತಾಳೆ
ಕತ್ತಾಳೆ ಏಕದಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿನ ಅಮರಿಲ್ಲಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಗೇವ್ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಸ್ಯಜಾತಿ.ಈ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂದು ಬೆಳೆಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಶಬ್ದ' ಕಂತಾಳ ' ಎಂಬುದು ಇದೇ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತಾದುದು ಎಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಅಗಾವೆಸಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಗಾವೆ ಸಿಸಿಲಾನ, ಅಗಾವೆ ಕಂಟಾಲ, ಅಗಾವೆ ವೈಟ್ಟಿ, ಅಗಾವೆ ಅಮೆರಿಕಾನ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಭೂತಾಳೆ, ರಕ್ಕಸಪಟ್ಟಿ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು.
ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಇದರಲ್ಲಿ ಸು. 275 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅ. ಅಮೆರಿಕಾನ, ಅ. ಕಂತಾಲ, ಅ. ಅಂಗಸ್ಟಿಫೋಲಿಯ, ಅ. ಸಿಸಾಲಾನ, ಅ. ಫೋರ್ಕ್ರೋಯ ಮತ್ತು ಅ. ವೀರ-ಕ್ರುಜ್ ಎಂಬುವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಕತ್ತಾಳೆ ಮೂಲತಃ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ನಿವಾಸಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಉಷ್ಣದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತೆಂದೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂದರೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬರುವ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇಲಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಾಂಡವಿದೆ. ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತ ಕಮಲದಳಗಳಂತೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಸು. 1-2 ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 10-15 ಸೆಂಮೀ ಅಗಲವಿರುವ ಹಚ್ಚಹಸಿರುಬಣ್ಣದ ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಎಲೆಗಳು ಕತ್ತಿಯಂತಿವೆ, ಅವುಗಳ ತುದಿ ಮತ್ತು ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಗಳಿವೆ. ಅವು ಬುಡದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪನಾಗಿದ್ದು ಲೋಳೆಯಂಥ ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಗಿಡಕ್ಕೆ ಸು. 8-10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದಾಗ ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ದಿಂಡು ಹೊರಟು ಸು. 5-10 ಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕಂಬದಂತೆ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇದೇ ಕತ್ತಾಳೆಯ ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯ ಹೂಗೊಂಚಲು. ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಲುಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ಹೂಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹೂವಾಗಿ ಅರಳದೆ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳೆಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗುತ್ತವೆ. ಗೆಡ್ಡೆಗಳಂತಿರುವ ಇವು ಸಸ್ಯದ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರ್ಣವಾಗಿ ಬಲಿತ ಬಲ್ಬಿಲುಗಳು ಹೂ ದಿಂಡಿನಿಂದ ಉದುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು ಸಸಿಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ಕತ್ತಾಳೆಯ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಬೇರಿನಿಂದ ಕೆಲವು ಗೆಡ್ಡೆಗಳು (ಸಕರ್ಸ್‌) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೂ ಕೂಡ ಅನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಸಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದುಂಟು. ಕತ್ತಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಮುಖಾಂತರ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು ವಿರಳ. ಕಾಯಿಗಳು ಬಲಿತಮೇಲೆ ಗಿಡ ಸತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಕತ್ತಾಳೆ ಅದರ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುವ ನಾರಿನಿಂದ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ದಿಂಡಿನಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ಹುಳಿಯಾಗಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಈ ಹುಳಿಯಾದ ರಸವನ್ನು ಪಲ್ಕ್‌ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಾದಕ ಗುಣವುಳ್ಳ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾನೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರು ಬಲವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಸಲುವಾಗಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಹೊಸೆದು ದಾರ, ಹಗ್ಗ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಮಾಡುವರು. ಅಲ್ಲದೆ ಚಾಪೆ, ಚೀಲ ಹಾಗೂ ಸೋಫಾ ಒಳಗೆ ತುಂಬುವುದಕ್ಕೂ ಬ್ರಷ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಕತ್ತಾಳೆ ಎಲೆಯಿಂದ ನಾರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಅನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕಾರ್ಟಿಸಾನ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಸ್‌ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಹೆಕೋಜೆನಿನ್ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವರು.
ಕತ್ತಾಳೆನಾರು
ಕತ್ತಾಳೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ನಾರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿನ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟೆಯಿಂದ ಜುಂಗನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ರೀತಿಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರೀತಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಎಲೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತಮೇಲೆ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು, ಮಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕುಡುಗೋಲಿನಿಂದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವರು. ಹೀಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ನಾರನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳಿರುವುವು. ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಯ್ದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹರಿತವಾದ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಹೆರೆದು ಹಾಕುವರು. ಇದರಿಂದ ನಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಹಸಿರು ದಿಂಡು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಾರು ಬಿಡಿಸಿದಂತಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಎಲೆಗಳು ಸೀಳಿದಂತೆ ಆಗುವುದು. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು 8-15 ದಿವಸ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವರು. ಹೀಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ನಾರು ಇತರ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಗುವುದು. ಅನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ಲಘುವಾಗಿ ಚಚ್ಚಿ ಪುನಃ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜಾಲಾಡಿ ನಾರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವರು. ಇದನ್ನು ಒಣಗಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಹಳದಿ ಛಾಯೆ ಕೂಡಿದ ಬಿಳೀ ಬಣ್ಣದ ಶುಭ್ರವಾದ ನಾರು ಬರುವುದು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸ್ಟಡಾರ್ ತರಹದ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆರೆದು ನಾರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ತೊಳೆದು ಶುಭ್ರಮಾಡಿ ಒಣಗಿಸಿ ಬೇಲುಗಳಾಗಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿ ರವಾನಿಸುವರು. ಎರಡನೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ-ಇದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪದ್ಧತಿ-ಕುಯ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಮೊದಲು ಸೀಳಿ ಒಣಗಿಸುವರು. ಅನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ 10-15 ದಿವಸ ಮುಳುಗಿಸುವರು. ಇದರಿಂದ ದಿಂಡು ಮತ್ತಿತರ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ನಾರಿನಿಂದ ಸಡಿಲವಾಗುವುವು. ಆಮೇಲೆ ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ನಾರನ್ನೂ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸುವರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂದುಬಣ್ಣವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶದ ನಾರಿನಷ್ಟು ಬಿಳುಪಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಅನಂತರ ಬಡಿದು ಈ ನಾರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವರು. ಬೆಳೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುವ ಡಿಕಾರ್ಟಿಕೇಟರ್ ಯಂತ್ರದಿಂದ ನಾರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವರು. ಅನಂತರ ಈ ನಾರನ್ನು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸುವರು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಣಗಿದ ನಾರನ್ನು ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ನೀರು ಚುಮಕಿಸಿ ಒಣಗಿಸುವರು. ಇದರಿಂದ ನಾರು ಶುಭ್ರವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಗಾಗುವುದು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ ಸು. 1,300 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡು ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು. ಇಂಡಿಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 600 ಕಿಗ್ರಾಂ ನಾರು ಬರುವುದು. ಅನ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 2,000 ಕಿಗ್ರಾಂ ವರೆವಿಗೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. 600 ಕಿಗ್ರಾಂ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಸು. 32 ಕಿಗ್ರಾಂ ನಾರು ಬರುವುದು. ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ತಗಲಿದರೆ ಅದು ಹತ್ತಿಯಂತೆ ಭಗ್ಗನೆ ಹತ್ತಿ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ ಹಳದಿಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉರಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಗದ ಸುಟ್ಟಂತೆ ವಾಸನೆ ಬರುವುದು. ಬೂದಿಯು ಕೆದರದಿರುವುದು. ಕ್ಯೂಪ್ರಮೋನಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ದ್ರಾವಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯು ಕರಗುವುದು, ಆದರೆ ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರು ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಬಲ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ನಾರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳದಿಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಅಡ್ಡಗೀಟುಗಳು ಕಾಣಬರುವುವು. ಕತ್ತಾಳೆನಾರಿನಲ್ಲಿ ಶೇ. 77.2 ಭಾಗ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್, ಶೇ. 6.2 ಭಾಗ ನೀರು, ಶೇ. 14.5 ಭಾಗ ಲಿಗ್ನಿನ್ ಮತ್ತು ಪೆಕ್ಟಿನ್ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಶೇ. 2.1 ಭಾಗ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವುವು. ಸೆಣಬಿನಂತೆ ಒಂದೊಂದು ಕತ್ತಾಳೆ ನಾರು ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಯೂ 1ರಿಂದ 5 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸು. 24 ಮೈಕ್ರಾನ್ ಅಗಲವಿರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಎಳೆಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಪ್ರದೇಶವೂ (ಲೂಮೆನ್) ಅದರ ಸುತ್ತ ದಪ್ಪ ಗೋಡೆಯೂ (ಸೆಲ್ವಾಲ್) ಇರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ತುದಿ ಮೊಂಡಾಗಿಯೋ, ಚೂಪಾಗಿಯೊ, ಕವಲೊಡೆದಂತೆಯೊ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಲೂಮೆನ್ನಿನ ಅಗಲ ಸುತ್ತು ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು. ಇಂಥ ಎಳೆಗಳು ಡಿನಿಯರ್ ಒಂದಕ್ಕೆ 5.30 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ತೂಕ ಬಲ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೂ ಶೇಕಡ 2ರಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುವುದು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ
ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ (ಜನವರಿಯ ನದಿ) ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ನಂತರದ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ೨ನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇದು ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ೧೭೬೩ರಿಂದ ೧೯೬೦ರ ವರೆಗೆ ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಯೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನಗರ ಅದ್ಭುತ ನಗರ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಬ್ರೆಜಿಲ್ ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು
೧೯೨೦
ಮರಣ
ವರ್ಗ:೧೯೨೦
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಒಂದು ಗ್ರಹವನ್ನು ಅಥವಾ ತನಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಇತರ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಾಯಕವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತು. ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ೨೪೦ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೬೨ ಗ್ರಹಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.
ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳು
ಸೌರವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹಗಳು (೩,೦೦೦ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ) ಭೂಮಿಯ ಚಂದ್ರ, ಗುರುವಿನ Galilean moonಗಳು (ಇಒ, ಯುರೋಪ, ಗ್ಯಾನಿಮೀಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟೊ), ಶನಿ ಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಟೈಟನ್, ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್ನ captured ಉಪಗ್ರಹ ಟ್ರೈಟನ್. ಇವಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ರಹಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಗ್ರಹಗಳ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲದೆ ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ, ಆಸ್ಟೆರೊಯ್ಡ್ಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹೇತರ ಕಾಯಗಳಿಗೆ (ಸೌರಮಂಡಲದ ಸಣ್ಣ ಕಾಯಗಳು) ಸುಮಾರು ೮೦ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿವೆ.Some studies estimate that up to 15% of all trans-Neptunian objects could have satellites.
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸದ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲಗಡೆಯ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
Спутники в Солнечной системе
ಸಂವತ್ಸರಗಳು
ಸಂವತ್ಸರ ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಷವನ್ನು ಸಂವತ್ಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳನ್ನು ಪ್ರಭವ, ವಿಭವ, ಶುಕ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಸಂವತ್ಸರವು ಪ್ರಭವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಕೊನೆಯ ಅಂದರೆ ೬೦ನೇ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಗ್ರಹವು ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮುಗಿಸಲು ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು " ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ"
ಬ್ರಾಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಐದು ಬ್ರಾಹಸ್ಪತ್ಯ ಯುಗಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾಲಾವಧಿ ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸಂವತ್ಸರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ.
ವರ್ಷದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಸಂವತ್ಸರ ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬೦ ಸಂವತ್ಸರಗಳಿವೆ.
ಸಂವತ್ಸರ (संवत्सर)Samvatsara ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ವೇದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಜೋವಿಯನ್ ವರ್ಷವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ(ಗುರು) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಿಂದ ಮುಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.
೧೮೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಂವತ್ಸರ ಕ್ರಮ
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪಂಚಾಂಗ ರೀತ್ಯಾ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂವತ್ಸರ, ನಿಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಯಾವ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂಬ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
thumb|200x200px|ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳ ಮಣಿಗಳು thumb|ಪ್ರೋಟೀನ್ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಸ್ತಂಭ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಎಂದರೆ ತಮ್ಮ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಒಂದು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿರುವ (ಸೊಲ್ಯೂಷನ್) ಇತರ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯಿಸುವ ಘನರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು (ಅಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜರ್ಸ್). ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೆಸರು ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ.
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಬುರ್ರಕಥಾ ಈರಮ್ಮ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ದಾರೋಜಿ ಎರ್ರಮ್ಮ, (1930 – 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2014) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ರೂಪವಾದ ಬುರ್ರಕಥಾ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ. 1999 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಕೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ಮುನ್ನೋಟ
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಗುಣಗಳಿರುವ ಹಲವಾರು ನಿಸರ್ಗಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃತಕ (ಸಿಂಥೆಟಿಕ್) ವಸ್ತುಗಳಿವೆ-ಪ್ರೊಟೀನ್‍ಗಳು, ಕೃತಕ ರಾಳಗಳು (ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರೆಸಿನ್ಸ್), ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್, ಮೂಳೆ, ಜೈವಿಕ ಕೋಶಗಳು, ಸಿಲಿಕೇಟ್ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು. ನೀರನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತೃತ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಸಾಬೂನನ್ನು ಒತ್ತರಿಸುವ (ಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಟಿಂಗ್) ಗಡಸುನೀರಿನ ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿನಿಮಯಿಸಬಹುದು. ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ಬೃಹದಣುಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗಿರುವ, ಕೆಲವುಸಲ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲವುಸಲ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಬಂಧಗಳಿವೆ.
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಜೀವನ ಎರ್ರಮ್ಮ ಅವರು 1930 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪಂಗಡದ ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡ್ಗ ಜನಾಗಮ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಎಳೆಯ ಹದಿಹರೆಯದ ತರುಣಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಲಾಲಪ್ಪನಿಂದ ಬಂದ ಬುರ್ರಥ ವನ್ನು ಕಲಿತ ಅವಳು, ಈ ಜಾನಪದ ಕಲಾರೂಪವನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು.
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ವರ್ಗೀಕರಣ
ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಆಮ್ಲಗಳು (ಆ್ಯಸಿಡ್ಸ್) ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳು (ಬೇಸಸ್) ಎಂದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಅಯಾನೀಕರಿಸಿ ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಒಂದನೆಯವು ಬಂಧಿತ (ಫಿಕ್ಸೆಡ್) ಅಯಾನುಗಳು. ಇವು ವಿನಿಮಯಿಯ ಅಣುಜಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳು (ಕೌಂಟರ್ ಅಯಾನ್ಸ್). ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳು ವಿನಿಮಯಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿನ ಅಯಾನುಗಳೊಡನೆ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ಆಮ್ಲೀಯ (ಕ್ಯಾಟಯಾನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ (ಆ್ಯನಯಾನ್) ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವಿನಿಮಯಿಗಳೆಂಬ ಉಪವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವಿನಿಮಯಿ ಏಕಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಒಂದು ತರಹದ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತರಹದ ವಿನಿಮಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಗುಂಪುಳ್ಳವು) ಆಗಿರಬಹುದು. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಈ ಏಕಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ, ಎರೆಮ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಜಾನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು 200,000 ವಾಕ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 7,000 ಪುಟಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಮಾರರಾಮ, ಬಾಬುಬಳ್ಳಿ ನಾಗಿರೇದೊಡ್ಡಿ, ಬಾವಲ ನಾಗಮ್ಮ, ಜೈಲಿಂಗಾರಾಜ ಕಾವ್ಯ, ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾವ್ಯ ಸೇರಿವೆ.
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳಗಳು
ಫೀನಾಲ್ ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಯುರಿಯ (ಅಥವಾ ಅಮೈನ್)-ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಪಾಲಿಕಂಡೆನ್ಸೇಷನ್ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು; ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನಿನ ಮತ್ತು ಡೈವಿನೈಲ್ ಬೆನ್‍ಜ಼ೀನಿನ (DVB) ಸಹಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಎಲ್ಲ ರಾಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾಯುವ ಬಂಧಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ರಾಳವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಪಾಲಿ (ಸ್ಟೈರೀನ್) -ಸಹ ಪಾಲಿಮರನ್ನು ಸಲ್ಫೋನೀಕರಿಸಿ ಆ್ಯನಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಕ್ಲೋರೊಮಿಥಿಲೀಕರಿಸಿ ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಅಮೀನಿನೊಡನೆ (ಪ್ರಬಲ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲ) ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಬಹುದು. ಕ್ಲೋರೊಮಿಥಿಲೀಕರಿಸಿರುವ ಪಾಲಿ (ಸ್ಟೈರೀನ್) DVB ಯನ್ನು ನೈಟ್ರೈಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಒಂದು ಆ್ಯನಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಜಲವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಹೈಡ್ರೊಲೈಸ್) ಮಾಡಬಹುದು. ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪುಗಳ ಸ್ವಭಾವ), ಮತ್ತು ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ (ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಂ ಒಣರಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳ ಎಷ್ಟು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳು ವಿನಿಮಯ ಹೊಂದುವುವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆ) ನೆರವಾಗಿರುವ ರಚನೆ (ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್)-ಇವು ಈ ರಾಳಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು.
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಅವಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದು, ಅವಳ ಸಹೋದರಿ ಶಿವಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂಗಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮರ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಎರ್ಲಮ್ಮ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗಂಟುಗಳಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಂತುವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿದ್ದರು.
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ವಿನಿಮಯಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳು
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು: ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ರಾಳಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳಾಗಿ ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಿವೆ:
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಆಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 ರಂದು ನಿಧನಹೊಂದಿದರು. ಅವಳ ಕೊನೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮಾತೃ ಗ್ರಾಮ ದಾರೋಜಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಮಾನ್ಯತೆ ದರ್ಜಿ ಎರ್ರಮ್ಮ ಅವರು 1999 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [೨] ಕಲೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಆಕೆಗೆ 2003 ರಲ್ಲಿ ಸಂದೀಶ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. [೩] ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಇಲಾಖೆ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಇವರಿಗೆ 2003 ರಲ್ಲಿ ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿತು. [೧] ಪ್ರಸಾರ್ ಭಾರತಿ ಅವರಿಗೆ 2010 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಜನಪದ ಶ್ರೀ 2010 ರಲ್ಲಿ 2012 ಕ್ಕೆ ಪಡೆದರು.
ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಎಲ್. ಸಾರಿದೇವಿಯು ತನ್ನ 2006 ನೇ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಎರೆಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಅದು ಎರಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಮಾಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. [೪] ಆಕೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂಲದ ಅಭೌತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಚಲುವರಾಜು ಅವರು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ವಿನಿಮಯಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳು
ಆಯ್ಕೆಯ ಅಂಕ (ಅಥವಾ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆಕರ್ಷಕತ್ವಾಂಕ)
ದರೋಜಿ ಈರಮ್ಮ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು
ಸಾಂದ್ರಣ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿನ ಅಯಾನು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳು ಏಕವೇಲೆನ್ಸಿಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ದ್ರಾವಣದ ಒಟ್ಟು ಸಾಂದ್ರಣದಲ್ಲಿ (ಕಾನ್‍ಸೆಂಟ್ರೇಷನ್) ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟುಮಾಡಿದರೆ K_A^B ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಯಾನುಗಳು Mg++ ಮತ್ತು Na+ ಆಗಿದ್ದರೆ, ವಿನಿಮಯಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಅಯಾನುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಅಯಾನುಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಂದ್ರಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೇಲೆನ್ಸಿಯಿರುವ ಇಂಥ ಅಯಾನುಗಳ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳ ಸಾಂದ್ರಣಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಈ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಮಂದ (ಡೈಲ್ಯೂಟ್) ಮಾಡುವುದು-ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಅಯಾನುಗಳ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ (ಅಪ್‍ಟೇಕ್) ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದು. ಸಾಂದ್ರಣ-ವೇಲೆನ್ಸಿ ಪರಿಣಾಮ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ಅಯಾನುಗಳ ಸಂಯೋಗಶಕ್ತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುವುದು. ಇಂಥ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.
ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಯೋಗಗಳು
ನೀರನ್ನು ಮೃದುಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ವಿನಿಮಯಗೊಳಿಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಬಲ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿನಿಮಯಿಯಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದುಬಿಡಬಹುದು. ವಿನಿಮಯಿಯಲ್ಲಿರುವ A ಎಂಬ ಅಯಾನನ್ನು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು B ಅಯಾನಿನಿಂದ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ aB/aA ಯು 1/K_A^B ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು. ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಪಲ್ಲಟನಕ್ಕೆ ಅನನುಕೂಲಕಾರಿಯಾದ B ಯ ಸಾಂದ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗತಕ್ಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಕೂಡಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರವಹನ ವಿಧಾನದಿಂದ (ಫ್ಲೋ ಟೆಕ್‍ನೀಕ್) ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಸ್ತಂಭಗಳ ಬಳಕೆ ಇಂಥ ತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಜಿಯೋಲೈಟ್‍ನಂಥ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ವಿನಿಮಯಿಗಳು (ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂಲೆಗೊತ್ತಿವೆ. ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವು ಅಯಾನೀಕಾರಕ ರೇಡಿಯೇಷನ್‍ಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಹೊಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೀಸಿಯಂ ರುಬಿಡಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ (ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅಮೋನಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೋ ಮಾಲಿಬ್‍ಡೇಟಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಂಕ (28). ಆದರೆ ಪ್ರಬಲ ಆಮ್ಲದ ಕ್ಯಾಟಿಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಂಕ (1.2-1.5)ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸಂಕೀರ್ಣಕಾರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿ)
ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದರ ತತ್ತ್ವ. ವಿನಿಮಯಿಯೊಡನೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪರಿವರ್ತಕವನ್ನು (ರಿಯೇಜೆಂಟ್) ಒಂದು ವಿನಿಮಯಿಯಿಂದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು (ಎಲ್ಯೂಟ್) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲದ ಕ್ಯಾಟಿಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಯಿಂದ ಜಲಜನಕದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕಾದ ಅಯಾನು ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲದ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದ ಆ್ಯನಯಾನ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಟಯಾನ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕಾದ PHನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಟಿನಿಂದ ವಿನಿಮಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಈ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ದ್ರಾವಣತೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ವಿರಳ ಮೃಲ್ಲೋಹಗಳ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (ರೇರ್ ಅರ್ತ್ ಮೆಟಲ್ ಅಯಾನ್ಸ್) ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಉಪಯೋಗ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಈ ಅಯಾನುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಂಕೀರ್ಣಕಾರಕ ತತ್ತ್ವವನ್ನು (ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್) ಬಹಳ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರಣವಾಗಿರುವ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲೋಹಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಾಮ್ಲವನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸಿದರೆ (ಡೈಲ್ಯೂಟ್) ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ವಿನಿಮಯಿಯಿಂದ ಸಮಭಾಗವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಕಾರಕ ಗುಣವನ್ನು ಅಯಾನುಗಳಲ್ಲದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೋರೇಟ್ ಅಯಾನುಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಪಾಲಿಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಬೈಸಲ್ಫೇಟಿನೊಡನೆ ಸಂಕೀರ್ಣಿಸುವ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮತ್ತು ಕೀಟೋನುಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಈ ವಿಧಾನ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.
ಅವಶೋಷಣ (ಅಬ್‍ಸಾರ್ಪ್‌ಷನ್) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ಹೆಲ್‍ಫ್ರಿಜ್ (Hellferich) ರೂಪಿಸಿದ ಲಿಗೆಂಡ್ ವಿಧಾನ ಒಂದು ಅನುಕೂಲ (ಸ್ಯೂಟೆಬಲ್) ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಟಯಾನಿನ ಅವಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ; ಅನಂತರ ಅವಶೋಷಿತ ಲೋಹದ ಅಯಾನಿನ ಅಸಂತೃಪ್ತ (ಅನ್‍ಸ್ಯಾಟಿಸ್‍ಫೈಡ್) ವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಅಯಾನುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೋ ಆರ್ಡಿನೇಷನ್ ವೇಲೆನ್ಸಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಲಿಗೆಂಡ್ ಅಣುಗಳ ಅವಶೋಷಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿನಿಮಯಿಯ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಲೋಹದ ಅಯಾನುಗಳ ಬಂಧಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಲಿಗೆಂಡುಗಳ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಲಿಗೆಂಡುಗಳ ವಿನಿಮಯದಿಂದ ಲಿಗೆಂಡುಗಳಲ್ಲದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಲಿಗೆಂಡುಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಿಗೆಂಡನ್ನು ಇತರ ಲಿಗೆಂಡ್‍ಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟುಗಳಲ್ಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಳಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶೋಷಣೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಈ ಎರಡು ಗುಂಪಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಹ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಹೆಸರು ಅಯಾನು ಬಹಿಷ್ಕರಣ (ಅಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್‍ಕ್ಲೂಷನ್). ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಯೂಟ್ ಮಾಡಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವಶೋಷಣೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಯುಯಂಟ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟ್ ಅಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಲವಣೀಕರಿಸಿ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ರಾಳದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಅವಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಲವಣೀಕರಣ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿ (ಸಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟ್ ಅಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಬಲ ಅವಶೋಷಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ಜಲದ್ರಾವಣವನ್ನು ಎಲ್ಯುಯೆಂಟ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಇದರ ಹೆಸರು ದ್ರಾವಣೀಕರಣ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿ (ಸಾಲ್ಯುಬಿಲೈಸೇಷನ್ ಕ್ರೊಮೊಟೋಗ್ರಫಿ). ರೀಮಾನ್ ಎಂಬುವನು ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಜಲಜನಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬಲ ಆಮ್ಲ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ, ವಿನಿಮಯಿಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲ-ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾಗಿ (ಆ್ಯಸಿಡ್-ಬೇಸ್ ಕೆಟಲಿಸ್ಟ್ಸ್) ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಇವು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಆಮ್ಲ-ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.
ಪೊರೆಗುಣಗಳು (ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್)
ಹಾಳೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ (ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯ ಪೊರೆಗಳು) ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ವಿನಿಮಯಿಗಳ ಉಪಯೋಗ ಇವುಗಳ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದು. ಪೊರೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿ ಎಲ್ಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಲೈಟುಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯುದ್ವಹನಕ್ಕೆ ಸಿಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವೂ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ದಕ್ಷತೆ (ಕರೆಂಟ್ ಎಫಿಷಿಯನ್ಸಿ) ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಯಾನ್ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಚೌಳುನೀರನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರನ್ನು ಲವಣ ವಿಮುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲೂ ಇಂಧನಕೋಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಯಾನು ಆಯ್ಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಯಾವುವು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬಹಳ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಲೋಹಗಳ (ಆಲ್ಕಲಿ ಮೆಟಲ್ಸ್) ಕ್ಯಾಟಯಾನುಗಳ ವಿನಿಮಯ ಸಮತೋಲಕ್ಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದುವೆಂದು ಐಸನ್‍ಮನ್ ಭಾವಿಸಿರುವನು.
(1) ನೆಯದು (2) ನೆಯದಕ್ಕಿಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕತ್ವದ ಅನುಕ್ರಮ (ಅಫಿನಿಟಿ ಸಿಕ್ವೆನ್ಸ್) Cs>K>Na>Li ಎಂಬ ಸಹಜ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನನುಸರಿಸುವುದು. ಮೊದಲನೆಯ ವಿಧದ ಆಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಸಹಜ ಅನುಕ್ರಮಸರಣಿ ವಿಪರ್ಯಗೊಂಡು (ರಿವರ್ಸಲ್) ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರ ಗುಂಪುಗಳ ಧ್ರುವೀಕರಣದಂಥ (ಪೋಲರೈಜ಼ೇಷನ್ ಆನ್ ಫಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಬೈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೌಂಟರ್ ಅಯಾನ್ಸ್) ಆಕರ್ಷಣಕ್ರಿಯೆಗಳು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಆಕರ್ಷಣ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಪರ್ಯ ಒಂದನೆಯದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನುಕ್ರಮ ವಿಪರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು. ಆಕರ್ಷಕತ್ವದ ವಿಪರ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಬರೀ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಬಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅಯಾನುಗಳ ವಹನ, ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳು ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೆರಳಿಸಿತ್ತು. ದಂಶಕಪ್ರಾಣಿಗಳ (ರೋಡೆಂಟ್ಸ್) ರಸನಾಂಕುರದ ಹೊರಮೈಗಳು ಆಯ್ಕೆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ Li>Na>K ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವುವು. ಮಾಂಸಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ K>Na>Li ಅನುಕ್ರಮ ಕಂಡುಬರುವುದು. ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನುಗಳ ವಹನ, ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳು ವಿದ್ಯುದಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೋವೆಲೆಂಟ್ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರಚಲನಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತ್ಯಯಾನುಗಳು-ಇವುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಅಯಾನುಗಳ ವ್ಯಾಪನೆಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಡನೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ನಡೆಯುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳು. ಜೈವಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂಥ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾದ ರಚನೆಗಳುಳ್ಳ ಅಯಾನ್ ವಿನಿಮಯಿಗಳ ಗುಣಗಳ ಸಂಬಂಧವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಅಣು_ವಿಜ್ಞಾನ
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವಿಲಿಯಂ ಥಾಮ್ಸನ್
=ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು= =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=
=ಗೌರವಗಳು= =ಪರ್ಯಾಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು=
=ಮರಣ= ವಿಲಿಯಂ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರವರು ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೦೭ ,೮೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ,ಲಾರ್ಗ್ಸ್,ಐರ್ಶೈರ್,ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು
ಅಲೆನ್ ಜೆ. ಬಾರ್ಡ್
ಅಲೆನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬಾರ್ಡ್ (ಜನನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮,೧೯೩೩) ಅಮೆರಿಕದ ದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಅವರು ಆಸ್ಟಿನ್ ನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕರ್ಮ್ಯಾನ್-ವೆಲ್ಚ್ ರೀಜೆಂಟ್ಸ್ ಚೇರ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ, ಅರೆವಾಹಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಸಹ-ರಚನೆಯ ಮೂಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ತನ್ನ ನವೀನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ "ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ದ ತಂದೆ" ಎಂದು ಬಾರ್ಡ್ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. =ಜೀವನ= ಅಲೆನ್ ಜೆ. ಬಾರ್ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮,೧೯೩೩ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರು. ಮತ್ತು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಕಾಲೇಜ್ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಹೆಚ್ಡಿ  ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಸವೆಂಟ್ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಬೇಕರ್ ಲೆಕ್ಚರರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ವುಡ್ವರ್ಡ್ ಭೇಟಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. =ಪ್ರಕಟನೆಗಳು= ಬಾರ್ಡ್ ೯೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೀರ್-ರಿವ್ಯೂಡ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಪೇಪರ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೭೫ ಪ್ರಕಾಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೨೩ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೇಟೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಮಿಕಲ್ ಈಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಂ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ - ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್,  ಎ ಕೆಮಿಕಲ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ನ್ಯಾನೊಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ - ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್," ಎಂಬುದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪಠ್ಯ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ವಿವಿಧ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಗುಂಪು ರಚಿಸಲು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಮೂಲ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಗುಂಪು ಒಂದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಚ್ಐವಿ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್ಎ ಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಾರ್ಡ್ ಗುಂಪು ಸಹ "ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಫೋಟೋ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಜೆನೆರೇಟೆಡ್ ಕೆಮಿಲಮೈನೈಸೆನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಾಲೈಟಿಕಲ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಬಾರ್ಡ್ ಅವರು ಫ್ರಾನ್ ಬಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಎಡ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಅಲೆಕ್ಸ್, ಮಾರ್ಲೀ, ರಾಚೆಲ್, ಮತ್ತು ಡೈಲನ್ ಎಂಬ  ನಾಲ್ಕು  ಜನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
=ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಬಾರ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧,೨೦೧೩ ರಂದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ ಅವರು ಅಲೆನ್ ಬಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಗುಡ್ನೌಗ್ ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದಕಗಳ ವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. "ಈ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಒಬಾಮಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=
ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ
ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ
ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಮೊದಲ 16 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಪರ್ವಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಜಾತಿ -ಸಂಬಂಧಿತ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಮಾನತೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವವರಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯದ ಎರಡನೇ ಭಾಗ, ಮಧ್ಯಮಪರ್ವನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ತಂತ್ರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. "ಭವಿಷ್ಯ"-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂರನೇ ಭಾಗವಾದ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಪರ್ವನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ, ಸುಲ್ತಾನರ ಇತಿಹಾಸ, ಮೊಘಲ್ ಇತಿಹಾಸ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನು 18 ರಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಪರ್ವಂ ಎಂಬ ಪಠ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವು ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಿಥಿಗಳು (ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ರತ (ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ) ಮತ್ತು ದಾನ (ದಾನ) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯವು ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಿರಮೇರೂರ್,  ನಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ತೀರ್ಥ -ಕೇಂದ್ರಿತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮುದ್ರಿತ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.
ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು
ಬಾಂಬೆ ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
ಪಠ್ಯದ ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಈ ಪರ್ವನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಇದು ಐದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ (ಸಂಸ್ಕೃತ: ಪರ್ವಗಳು ), ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಡೇಟಿಂಗ್
ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಭೂದಾನದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮ, ವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1912 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಗಿಟರ್ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊರಿಜ್ ವಿಂಟರ್ನಿಟ್ಜ್ ಅವರು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಧರಣಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಂಟರ್ನಿಟ್ಜ್ ಪ್ರಕಾರ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬಂದಿರುವ ಪಠ್ಯವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ  ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತಿಯಲ್ಲ. ; ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ  ಪ್ರಸ್ತುತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಈಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುರಾಣದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ದ್ರವ ಸ್ವಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾಣ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಿನಾಂಕ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಉಳಿದಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕೆಲವು ಮೂಲ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಗುಸ್ತಾವ್ ಗ್ಲೇಸರ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶ್ವಮೋಹನ ಭಟ್
ಪಂಡಿತ್ ವಿಶ್ವಮೋಹನ ಭಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು.ಸಂಗೀತಕಾರರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ,೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರ ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಂದೆಯವರಿಂದಲೇ ದೊರೆಯಿತು.ಖ್ಯಾತ ಸಿತಾರ್ ವಾದಕ ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್ ರವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಬಳಿಕ ಇವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಇವರು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಗಿಟಾರ್ ಹಾಗೂ ವೀಣೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮೋಹನ ವೀಣೆ ಎಂಬ ಹೊಸವಾದ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.ಸದ್ಯ ಮೋಹನವೀಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕಲಾಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಹಿಡಿಕೆ
thumb|ರಬ್ಬರಿನ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುತ್ತಿಗೆ
ಹಿಡಿಕೆಯು ಕೈಯಿಂದ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಳಸಬಲ್ಲ ವಸ್ತುವಿನ ಭಾಗ ಅಥವಾ ಲಗತ್ತು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬಗೆಯ ಹಿಡಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇವು ಒಳಅರಿವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿಭಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ. ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಹಿಡಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಿನ ಹಿಡಿಕೆಗಳು ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಹಿಡಿಕೆಗಳ ಮೂರು ಬಹುತೇಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳೆಂದರೆ: ವಸ್ತುವಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಲು ಸಾಕಷ್ಟಿರುವ ಬಲ, ಅಥವಾ ಹಿಡಿಕೆಯು ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೊ ಅಲ್ಲಿ ಒಳಗಾದ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವಷ್ಟು ಬಲ; ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೈ ಅಥವಾ ಕೈಗಳಿಗೆ ಆ ಬಲವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾಕಲು ಅನುಮತಿಸುವಷ್ಟಿರುವ ಉದ್ದ; ಕೈ ಅಥವಾ ಕೈಗಳು ಆ ಬಲವನ್ನು ಹಾಕಲು ಅದನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲು ಅನುಮತಿಸುವಷ್ಟಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಳತೆ. ಇತರ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು: ಕೈಯ ವಿರುದ್ಧ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಿಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಕವಚ ಅಥವಾ ಲೇಪನ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹಿಡಿಯುವ ಬಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲಿನ ಹಿಡಿಕೆಗಳಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು. ಇವು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಅನಾನುಕೂಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತವೆ; ಬಲವನ್ನು ಕೈಯ ಮೇಲೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುವಷ್ಟಿರುವ ಸುತ್ತಳತೆ; ಬೇಡವಾದ ಬಳಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಕಳ್ಳರಿಂದ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಅನೇಕ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಕುಗ್ಗಿದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಗು ನಿರೋಧಕ ಬಾಗಿಲ ಗುಬುಟು ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕನಿಗೂ ಬಳಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಉಪಕರಣಗಳು
೧೯೧೯
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು
thumb|ರೌಲಟ್
ಜನನಭಾರತದ ಸ್ವ ತ಼೦ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ ವರುಷ ೧೯೧೯. ಈ ವರುಷದಲಿ ಬಹಳ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಾದ ಘಟನೆ ಗಳು ಅ೦ದರೆ
‌ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿ ಅಂತೆ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆ ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು  ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು  ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೧೯ರ೦ದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯನ್ನು ಪೋಲಿಸ್ ರು ಯಾವುದೇ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಿಸ ಬಹುದಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸೂಚನೆ ಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಇದೆ.
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ (ಸನ್ನೆಗೋಲು)ಮಾಹಿತಿ ಉಪಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುವ ದಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೋನ ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಡಿಯೊ ಆಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪುಶ್‌ಬಟನ್‌(ಒತ್ತುಗುಂಡಿ)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಓದಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಅನಲಾಗ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿದೆ.
೧೯೧೯
೨. ಜಲಿಯನ್ವಾಲಾ ಬಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ
ರೌಲಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ವಿರುದ್ಧದವಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕರೆದರು. ಇದನ್ನು ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗಿನಲಿ ಸೇರಿದರು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯದ ಡೈಯರ್ ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಗೆ ಬಂದು ಆ ಸ್ಥಳದ ಎಲ್ಲ ನಿಗ೯ಮಾನಗಳನು ಮುಚಿ ತನ್ನ ಸಯಿನಿಕಾರಿಗೆ ಗು೦ಡುಗಳನ್ನು ಅರಿಸುವ೦ತೆ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆ ಸ್ಥಳದ ಎಲ್ಲ ನಿಗ೯ಮನಗಳು ಮುಚಿದು ಎಲ್ಲ ಹೋಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ ಒಂದು ಬಾವಿ ಕೊಳವೆಗೆ ಬಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುದು.
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅನೇಕ ವಿಮಾನಗಳ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವೇಗದ ಜೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಸೈಡ್-ಸ್ಟಿಕ್‌ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು, ಟ್ರಕ್‌ಗಳು, ಜಲಗರ್ಭದ ಚಾಲಕರಹಿತ ವಾಹನಗಳು, ವೀಲ್‌ಚೇರ್‌ಗಳು ಕಣ್ಗಾವಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ತಿರುಗುವ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಲಾನ್ ಮೋವರ್(ಹುಲ್ಲು ಕಟಾವು ಮಾಡುವುದು)ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧೯೧೯
೨. ಜಲಿಯನ್ವಾಲಾ ಬಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ
ಈ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನವು ೧೯೧೯ ವರ್ಷ ವನ್ನು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಘಟಕ ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೧೯
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌
ಇತಿಹಾಸ
ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಸರು ಪೂರ್ವದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೈಲಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ್ನಾಲ್ಟ್-ಪೆಲ್ಟೆರೀ ಅವರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಹ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಲೊರೈನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಜೋಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎ.ಇ. ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿಯ ವಾದಗಳಿವೆ. ಲೊರೈನ್ ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲೇರಿಯಟ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ತರಬೇತಿಗೆ ಪಾವ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಮಾನಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಜಾಬ್‌ಲಿಂಗ್ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದ್ವಿರೆಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹಾರಿಸಿದರು. ಅವರು "ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಟಿಕ್" ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜಾಬ್‌ಲಿಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಲಂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ಅಪಾನ್ ಟೈನ್‌ನ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಂಚಿನ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. "ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ " ಪದದ ಹುಟ್ಟು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಲೊರೈನ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ಖಚಿತವಾಗಿ ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸದಿದ್ದರೂ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನವರಾಗಿದ್ದರು.
ಪ್ರಥಮ ವಿದ್ಯುತ್ ೨-ಆಕ್ಸಿಸ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಹುಶಃ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೪೪ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಜರ್ಮನ್ ಬಾಂಬರ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಜರ್ಮನ್ ಕೆಹ್ಲ್ ರೇಡಿಯೊ ನಿಯಂತ್ರಣ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಉಪಕರಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಚಿಮ್ಮಿದ ಹಡಗು ವಿರೋಧಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಹೆನ್ಸ್‌ಚೆಲ್ Hs ೨೯೩ ಮತ್ತು ಕಡಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿದ್ಯುತ್‌ಇಲ್ಲದ ಪ್ರವರ್ತಕ ನಿಖರ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ Fritz-X  ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೆಹ್ಲ್ ‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ನ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಗುರಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅನಾಲಾಗ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಆನ್-ಆಫ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. Hs ೨೯೩ ಮತ್ತು Fritz-Xಎರಡೂ Straßburg  ರೇಡಿಯೊ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಹ್ಲ್ಸ್  ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಆರ್ಡನೆನ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸರ್ಫೇಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು Peenemündeಯ Heeresversuchsanstalt ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತಂಡದ ಭಾಗವು ವಾಸರ್‌ಫಾಲ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ನೆಲದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ V-೨ ರಾಕೆಟ್ನ ವಿಭಿನ್ನರೂಪ. ವಾಸರ್‌ಫಾಲ್ ಚಾಲನ ಉಪಕರಣವು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರೇಡಿಯೊ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯು ಫಿಲ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್(೧೯೬೪) ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಕ್ವಿಕ್ ಫ್ಲೈ ಮುಂತಾದ ರೇಡಿಯೊ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. ಈಗ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತರುವಾಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ OEM ಪೂರೈಕೆದಾರ ಎನಿಸಿತು. ರೇಡಿಯೊ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಹೊರಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಥಮ ಬಳಕೆಯು ವಿದ್ಯುತ್‌ಚ್ಛಾಲಿತ ವೀಲ್‌ಚೇರ್‌ಗಳಾದ ಪೆರ್ಮೊಬಿಲ್(೧೯೬೩)ಮುಂತಾದವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರಬಹುದು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ NASA ಅಪೋಲೊ ಯಾತ್ರೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೂನಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.
ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಏರ್‌ಲೈನರ್ಸ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಏರ್‌ಬಸ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಸೈಡ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ತುಂಬಿತು. ಇದು ಗೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೋಕ್ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಡ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಭಾರವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ "ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಯೋಕ್‌"ಗಿಂತ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆಟಗಳು
ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವಿಡಿಯೊ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮ್ಯಾಗ್ನವೋಕ್ಸ್ ವೊಡಿಸ್ಸಿ ಕನ್ಸೋಲ್ ಸಂಶೋಧಕ ರಾಲ್ಫ್ ಎಚ್.ಬೇರ್ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವ ತಾಣದ ಅಡ್ಡವಾದ ಮತ್ತು ಲಂಬವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗೇಮ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಫೈರ್ ಬಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೧೯೬೯ರ ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್ ಮಿಸೈಲ್ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೆಗಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಶೂಟರ್ ಅನುಕರಣೆ ಆಟವಾದ ಇದನ್ನು ಮುಂಚಿನ ದ್ವಿನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಿತು. ಎರಡು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಮೋಟರ್‌ನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಚಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಮಾರ್ಗದ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಗುರಿಯಿಡಲು ಮತ್ತು ನಡೆಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜತೆಗೆ ಸ್ಫೋಟದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಆಟವನ್ನು ಉತ್ತರಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಿಡ್‌ವೇ ಗೇಮ್ಸ್ S.A.M.I. ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.
ಟಾಯ್ಟೊ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೇಡ್ ರೇಸಿಂಗ್ ವಿಡಿಯೊ ಆಟ ಆಸ್ಟ್ರೊ ರೇಸ್ ಭಾಗವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ೧೯೭೫ರ ರನ್ ಎಂಡ್ ಗನ್ ಬಹುದಿಕ್ಕಿನ ಶೂಟರ್ ಆಟ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಗನ್ ದ್ವಿದಂಡ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಚಲನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಎಂಟು ಪಥದ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಶೂಟಿಂಗ್ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಉತ್ತರಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ವೇ ಗನ್ ಫೈಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಟೈಟೊ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಮುಂಚಿನ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪರ್ಸನ್ ಕಂಬ್ಯಾಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್(ಸಮರ ವಿಮಾನ ಅನುಕರಣೆ) ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೮ ಪಥಗಳ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ತೆಳುವಾದ ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಗುರಿಯಿರಿಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಶೂಟ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.
ಅಟಾರಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅಟಾರಿ ೨೬೦೦ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇದು ಒಂಟಿ ಫೈರ್ ಬಟನ್‌‍ನೊಂದಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು, DE-೯ ಕನೆಕ್ಟರ್ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಾಸ್ತವ ವಾದ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಸೆಗಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತ ಗೇಮ್‌ಪ್ಯಾಡ್(ಆಟ ನಿಯಂತ್ರಕ)ಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರ್ಕೇಡ್ ಶೈಲಿಯವು ಯಾವುದೇ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪೂರಕ ಭಾಗದ ಸೇರ್ಪಡೆ ಬಳಿಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸೆಗಾದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಕೇಡ್ ರೈಲ್ ಶೂಟರ್ ಆಟ ಸ್ಪೇಸ್ ಹ್ಯಾರಿಯರ್ ಚಲನೆಗಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಅನಲಾಗ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅದರ ಅನಲಾಗ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರದ ವರೆಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ,ಅನಲಾಗ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ (ಅಥವಾ ಥಂಬ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದದ್ದು)ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟಿಕ್(ದಂಡ)ತನ್ನ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸ್ಥಳಪಲ್ಲಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ,ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಥಾನದ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಚಲಿಸುವ ವೇಗವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಟಿಕ್(ದಂಡ)ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಫ್ಲಕ್ಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಅನಲಾಗ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಭಿನ್ನ ರೂಪಾಂತರವು ಪೊಸಿಷನಲ್ ಗನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಗುರ ಗನ್‌ಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಗುರ ಸಂವೇದಕಗಳ ಬಳಕೆ ಬದಲಿಗೆ, ಪೊಸಿಷನಲ್ ಗನ್ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ ಅನಲಾಗ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆಟಗಾರ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಗನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕೇಡ್ ಗನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರ ಸೆಗಾದ ಸೀ ಡೆವಿಲ್, ೧೯೭೬ರ ಟೈಟೊ ಅಟ್ಯಾಕ್ , ೧೯೭೭ರ ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್ ಮತ್ತು ೧೯೭೮ರ ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಬಾಟಲ್ ಶಾರ್ಕ್  ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಆರ್ಕೇಡ್ ಸ್ಟಿಕ್ಸ್
ಆರ್ಕೇಡ್ ಸ್ಟಿಕ್ ದೊಡ್ಡ ರೂಪದ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದ್ದು, ಹೋಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಕೆಲವು ಆರ್ಕೇಡ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳ ಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಹು ಗುಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ೬ ಗುಂಡಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೈಟರ್ II ಅಥವಾ ಮೋರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬಾಟ್ ಕನ್ಸೋಲ್ ಜಾಯ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ಈ ಆಟಗಳಿಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಹೋಮ್ ಆರ್ಕೇಡ್ ಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು
ಬಹುತೇಕ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಚಲನೆಯ ಎರಡು ಆಕ್ಸಿಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.(ಮೌಸ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಆದರೆ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಂಡವನ್ನು ಎಡಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದಾಗ Xಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ(ಮೇಲೆ)ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ(ಕೆಳಗೆ)ಚಲನೆಯು Yಅಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಚಲನೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಎಡಕ್ಕೆ(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ವಿರುದ್ಧ ಚಲನೆ)ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಚಲನೆ)ಯು Zಅಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಅಕ್ಷಗಳು- X Y ಮತ್ತು Z, ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉರುಳು, ತಿರುಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಚಲನೆಯಾಗಿದೆ.
ಅನಲಾಗ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ನಿರಂತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಮತಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯ ಕೋನೀಯ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾಗುತ್ತದೆ.(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯೊಮೀಟರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಆನ್/ಆಫ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.(ಮೇಲೆ ಬಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ-ಎಡಕ್ಕೆ ಮುಂತಾದವು) (ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳಿಗೆ, ಆರ್ಕೇಡ್ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಾಗಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಫೈರ್ ಬಟನ್‌ ಗಳಿದ್ದು, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲ ಸರಳವಾದ ಆಫ್/ಆನ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
ಕೆಲವು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾರ್ಶ ಪ್ರತ್ಯಾದಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಇವು ಹೀಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗೆ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬಹುದು. ಇದು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅದುರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
PCs ಗಳಿಗೆ ಬಹುತೇಕ I/O ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್(ಆಟ ನಿಯಂತ್ರಣ)ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ PCಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ USB ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಳಕೆಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು, ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲೈನ್‌ಗಳು,ಅರಣ್ಯ ಉಪಕರಣ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಗೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇಂತಹ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌‌ಗಳ ಬಳಕೆ ತೀರಾ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ಜಲಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸನ್ನೆಕೋಲನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಬದಲಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಚಾಲರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು (UAVs)ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ದೂರನಿಯಂತ್ರಕ ಚಾಲಿತ ವಾಹನ (ROVs)ಗಳು ವಾಹನವನ್ನು,ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು, ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಮನಿಪ್ಯುಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಬಳಕೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯತೆ, ಕಠಿಣ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗಿಂತ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಪರಿಣಾಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಹಾಲ್ ಪರಿಣಾಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಶ್ರಮ ಮಾಪಕಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಲ ಸಂಜ್ಞಾಪರಿವರ್ತಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಬೌತಿಕ ವಿಚಲನಕ್ಕಿಂತ ಬಳಸುವ ಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಬಲ ಸಂಜ್ಞಾಪರಿವರ್ತಕಗಳನ್ನು ಮೆನು ಆಯ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೊಡ್ಡ OEMಗಳಾದ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್, ಜಾನ್ ಡೀರೆ, AGCO, CNH, JLG, GENIE ಮತ್ತಿತರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಡೆಲ್ಟಾ ಟೆಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನಿ ಎಂಡ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್. ಪೆನ್ನಿ ಎಂಡ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಸಾಯೆರ್ ಡ್ಯಾನ್‌ಪೋಸ್‌ಗೆ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಪಂ ಏಪಂ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದು CH ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ , ಆಲಿವರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್  ಮತ್ತು ಏಪಂ ಓನ್.
ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಯಾರಕರಿದ್ದಾರೆ;OEM ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್, ಓಟ್ಟೊ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, PQ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್, CH ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್, ಮತ್ತುBG ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್.
ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಕ್ರೇನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾನತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಕಂಪೆನಿ ಗೆಂಜೆ & ಥೋಮಾ AG ಆಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕೆ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ ಮತ್ತು ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಂಟೆಡ್ ಮೋಟರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ಫ್ಲೈಟ್ ಲಿಂಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್/ಪಿಎಂಲ್ ಫ್ಲೈಟ್‌ಲಿಂಕ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಡಿಗಳನ್ನು ಓಇಎಂ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ OEMಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಗಮನಹರಿಸಿದವು.