cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಲಾತ್
೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಮಿರ್ವಾರಿಗಳ ವಶವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇದು ಮಿರ್ವಾರ್ ಬಣದ ಅಹ್ಮದ್ಜಾಯಿಖಾನರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಈ ಜನ ಒಮಾನಿನಿಂದ ಮಕ್ರಾನಿನ ಕೋಲ್ವ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು. ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು, ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು. ಇದು ಮೊದಲು ಬಲೂಚ್ ಪ್ರಸಂಧಾನಕ್ಕೂ (ಕಾನ್ಫೆಡರಸಿ) ಅನಂತರ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ ಕಮಿಷನರಿಗೆ ಅಧೀನವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏಜೆಂಟನಿಗೂ ಮುಂದೆ (೧೯೫೨-೫೫) ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕೂಟಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಜಿಲ್ಲೆ
ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಖುಜ್ದಾರ್ ಇರುವುದು ಕಲಾತ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ೮೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ. ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರದಂತಿದ್ದು ಅನೇಕ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಣಿವೆಪ್ರದೇಶಗಳು ಫಲವತ್ತಾದವು. ೧೯೬೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಮಾಸ್ತುಂಗ್ ಕಣಿವೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲÆ ಗುಡಾರಗಳಲ್ಲೂ ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಸೂತಿ, ಜಮಖಾನೆ, ಚರ್ಮದ ಸರಕು, ತಾಳೆ ಚೀಲ, ಚಾಪೆ-ಇವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬುಗಳಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಸಿಂಧಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿತ್ತು. ಅನಂತರವೂ ಅರಬರೂ ಘಜ್ನೀ, ಘೋರಿ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲರೂ ಇದನ್ನಾಳಿದರು. ಮತ್ತೆ ಇದು ಸಿಂಧಿನ ಅಧೀನಕ್ಕೇ ಬಂತು. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಮೊಗಲರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅಹಮದ್ಜಾಯಿಖಾನರು ಪ್ರಬಲರಾದಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಂದಹಾರಿನ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲನೆಯ ಆಫ್ಘನ್ ಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು. ೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ನೆಯ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿ ಖಾನರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂತು.
೧೯೪೮ರ ಮಾರ್ಚಿ ೩೧ರಂದು ಕಲಾತ್ ದೇಶ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಕಲಾತ್, ಮಕ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಬೇಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರಾಜರು ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಬಂತು. ೧೯೫೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಯಿತು. ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಕಲಾತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಕೌಸಿ ಮತ್ತು ಖುಸ್ರಾವಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾರೆಜ್ಗಳು-ಸುರಂಗ ಕಾಲುವೆಗಳು-ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾತ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು. ಗಬರ್ಬಂಡ್ ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡುಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಥ ಒಡ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಮಡಕೆ ಚೂರುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಕಚ್ಛಿಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ಕಲಾತ್ ಕೋಟೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಾಳಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಲಾತ್ ವಿಭಾಗದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧,೮೮,೯೨೫ ಚ.ಕಿಮೀ ಕಲಾತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ ಖರಾನ್ ಮತ್ತು ಮಕ್ರಾನ್ಗಳೂ ಕಲಾತ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ವರ್ಗ:ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಹನುಮ ವಿಹಾರಿ
ಹನುಮ ವಿಹಾರಿ, ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮ್ಯಾನ್ ಹಾಗು ಬಲಗೈ ಬೌಲರ್. ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫೀ‌‌ಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಸನ್ ರೈಸರ್ಸ್ ಹೈದೆರಾಬಾದ್ ತಂಡದ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಹನುಮ ವಿಹಾರಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೩, ೧೯೯೩ ರಂದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಕನಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದ ೧೯ರ ವಯ್ಯೋಮಿತಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು. ೨೦೧೭-೧೮ರ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫೀಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮ್ಯಾನ್ ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಬರೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ರಣಜಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ತ್ರಿಶತಕವನ್ನು ಭಾರಿಸಿದರು.
ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಏಪ್ರಿಲ್ ೦೫, ೨೦೧೩ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂಣೆ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ೩ನೇ ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸನ್ ರೈಸರ್ಸ್ ಹೈದೆರಾಬಾದ ತಂಡದಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೦೭, ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌‍ನ ಒವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಐದನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹನುಮ ವಿಹಾರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಅರ್ಧ ಶತಕ ಬಾರಿಸಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್
ಮಾರ್ಕೋನಿ
ಮಾರ್ಕೋನಿ (ಗುಗ್ಲಿಯೆಲ್ಮೋ) (25 ಎಪ್ರಿಲ್ 1874 – 20 ಜುಲೈ 1937) ರೇಡಿಯೋದ ಸಂಶೋಧಕನೆಂದೇ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದವರು. ಇವರು ಇಟೆಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಘಟನೆಯ ವಿವರ ನಮಗೆ ಇಂದು ಒಡನೆಯೇ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಬಾನುಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳೂ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನ ಬಟನ್‌ ತಿರುವಿ ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೇ ಗುಗ್ಲಿಯೆಲ್ಮೊ ಮಾರ್ಕೋನಿ.
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರು ಲೆಗ್ ಹಾಂನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಈತ ಸುಂದರ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ನಿಪುಣ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದರು. ಬೊಲೋನ್ ನಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಎಸ್ಟೇಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಂಶೋಧನೆ
ಈತನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅವನ ತಂದೆಗೆ ಹಿಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಳಾದರೂ ಈತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮಹತ್ವ ಆಕೆಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಂತಿಯ ತರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈತನಿಗೆ ಸೋದರ ಅಲ್ಫಾಂಗೊ ಸಹಕರಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ. ಮಾರ್ಕೋನಿ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ತಂತಿಯ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂದೇಶ (ವೈರ್ ಲೆಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿ) ರವಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಅರಿತರು. ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲನೆಯ ತಂತಿರಹಿತ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕೊಡಲು ಇಟಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರ ಐರಿಷ್ ತಾಯಿಯೇ ಕೊನೆಗೆ ಈತನ ನೆರವಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಕೆಗೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾರ್ಕೋನಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಗತ್ಯವಾ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರ್ಕೋನಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ತಂತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವರ ತಂತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು.ಇವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ತಂತಿರಹಿತ ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್‍ ಮುಂದೆ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಇವರಿಗೆ ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಬ್ರೌನ್‍ರವರೊಂದಿಗೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
vs Tesla
ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಗುಂಡಿಗೆ ಸುತ್ತುಪೊರೆಯ ರೋಗ
ಗುಂಡಿಗೆಯ ಆಕುಂಚನ ಹಾಗೂ ಸಂಕುಚನ ಕ್ರಿಯೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯಲೋಸುಗ ಗುಂಡಿಗೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ನಯವುಳ್ಳದ್ದೂ ಆದ ಚೀಲವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಶೀತಸ್ರಾವದ ಒಗ್ಗದಿಕೆ, ಕ್ಷಯಾಣು, ಕೀವು ಉತ್ಪಾದಕ ಜೀವಾಣುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಾಣುಗಳು ಇವುಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಈ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಊತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆಗ ಇದರ ಎರಡೂ ಪದರುಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊಳಪನ್ನು ನಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಒರಟಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಸರಿದ ದ್ರವ ಬ್ರೆಡ್ಡಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದಂತೆ ತೋರಿಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿದು ಅಲ್ಲಿ ಜಲ, ಕೀವು ಇಲ್ಲವೇ ರಕ್ತ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೃದಯಾಘಾತದ ಬಳಿಕ, ಗುರಾಣಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ರಸದೂತದ ಅಭಾವ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಮೂತ್ರ ಜನಕಾಂಗದ ಕ್ರಿಯಾವೈಫಲ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಏಡಿಗಂತಿ ರೋಗದ ಫಲವಾಗಿ ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸುತ್ತುಪೊರೆಯ ಚೀಲದ ಊತ ತೋರಿಬರಬಹುದು.
ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ತೆರನಾದ ರೋಗಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಚೀಲದ ಊತ ಉಂಟಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವವು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಎದೆಮೂಳೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೋವು ಅಥವಾ ಏನೋ ತೂಕದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಇಟ್ಟ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎದೆದರ್ಶಕದ ನೆರವಿನಿಂದ ಗುಂಡಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಲಿಸಿದಾಗ ಕೆರೆದಂತೆ ಪರಪರ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬರುವುದು. ಆ ಶಬ್ದ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಜಲಸಂಚಯನವಾದಾಗ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಡಿದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾದ ಮಂದಶಬ್ದದ ಪ್ರದೇಶ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂಡಿಗೆಯ ಶಬ್ದಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಜಲಸಂಚಯನದಿಂದ ಹಿಗ್ಗಿದ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲ ಸುತ್ತಲಿನ ಫುಪ್ಪುಸದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೀರಿ ಉಬ್ಬಸ, ಕೆಮ್ಮು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು. ಇದು ಅತಿಯಾದಾಗ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ತೀವ್ರ ವ್ಯತ್ಯಸ್ತಗೊಂಡು ಗುಂಡಿಗೆ ಹಿಗ್ಗುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದರೊಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹರಿದು ಬರಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ರಕ್ತದ ಮೊತ್ತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಡಿ ಬಡಿತ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕತ್ತಿನ ಅಭಿಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಕಿರಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಗೆ ತನ್ನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕಾರ್ಡಿಯೊಗ್ರಾಫಿನಲ್ಲಿ ಹೃತ್ಕುಕ್ಷಿಯ ಸಂಕುಚನದ ಮುಖ್ಯ ಅಲೆ ತಗ್ಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಸ್ಟಿ ರೇಖೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ, ಟಿ ಅಲೆ ಅಧೋಮುಖಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಫಿ ರೋಗನಿದಾನದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ. ಅದರಿಂದ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ದ್ರವದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸುತ್ತುಪೊರೆ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲ ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ಗುಂಡಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾದಾಗ ಚೀಲದೊಳಗೆ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವವನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಶೀತಸ್ರಾವದಿಂದ ರೋಗ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಒಳಪದರಗಳು ಮತ್ತು ಕವಾಟಗಳು ಊತದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಮರ್ಮರ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಷಯರೋಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗೆಚೀಲ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಒರಟಾಗಿ ಅದರ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಕೀವುಜನ್ಯ ರೋಗಾಣುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಹೃದಯಾಘಾತದ ಅನಂತರ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗದ ಕ್ರಿಯಾವೈಫಲ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ತೋರಿಬರುವ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲದ ಊತದಲ್ಲಿ ನೋವು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಡಿಗಂತಿ ರೋಗದ ಫಲವಾಗಿ ರೋಗೋತ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ರಕ್ತ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಕೀವುಜನ್ಯ ರೋಗಾಣುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲದ ಊತದ ಪ್ರಮುಖ ತೊಡಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಹಿಸುಕಿದ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲದ ತಡೆ ಉಂಟಾಗಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲಿ ಒಸರಿದ ದ್ರವ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ನಾರೆಳೆ ಸುತ್ತ ಹರಡಿ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲದ ಪದರಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಸುಣ್ಣದ ಕಣಗಳು ನೆಲೆಸಿ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಶಿಲಾರೂಪಿ ಪೊರೆಯಾಗಿ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ನಿರಂತರ ಆತಂಕವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗುಂಡಿಗೆಗೆ ಹರಿದು ಬರುವ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಕತ್ತಿನ ಅಭಿಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುವುದು. ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಾ ಅಪಧಮನಿಗಳು ಅಲೆ ತೋರಿಸದೆ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಉಬ್ಬಿರುತ್ತವೆ. ಜಲೋದರವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯೂ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಚಯನದ ಬಾವು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಿಜ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದು. ನಾಡಿ ಬಡಿತ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಚ್ವಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಡಿ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕದಂತಾಗುವುದು. ಗುಂಡಿಗೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಲಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ತಿಳಿದುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಂಡಿಗೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಎಕ್ಸ್ ಕಿರಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗೆ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದಪ್ಪವಾದ ಹೃದಯ ಚೀಲದ ಪದರಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆಗೆದು ಹೃದಯದ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು
ಮಧುರೋಗ (ಡಯಾಬಿಟಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್)
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆರೋಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ (ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್)ರೋಗದ ಅರಿವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ, ಆಯುರ್ವೇದದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇತ್ತು. ಭಾರತೀಯರಾದ ನಮಗೆ ಈ ರೋಗದ ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಈ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ೧. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ - ಇದು "ಸಕ್ಕರೆ ರೋಗದ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ೨. ಈ ರೋಗವನ್ನು ಮುಂಚೆಯೆ ಗುರುತಿಸಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಅನೇಕ ಲಾಭಗಳು. ೩. ಬಹುಕಾಲ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯಾಗದೇ ಇರುವುದು / ಪತ್ತೆಯಾದ ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದಿರುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಅನಾಹುತಗಳು. ೪. ರೋಗವು ಬರದಂತೆ / ಬರಬಹುದಾದ ರೋಗವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು. ೫. ರೋಗ ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳ ವಿವರಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಲಾಭಗಳು.
ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು
ಬಾಹುಬಲಿ
thumb|right|200 px|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹ thumb|200 px|right| ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಚಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭರತನ ಪ್ರತಿಮೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಗಿರಿ.
ಬಾಹುಬಲಿ ಅಥವಾ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ, ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಸರು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡರಾಯ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ೫೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲಾ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಇರುವುದು. ಸುಮಾರು ೧೨ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಮಹಾ ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ- ಆದಿ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ವೃಷಭನಾಥನ (ಪುರುದೇವ) ಕಿರಿಯ ಮಗ. ದೋರ್ಬಲಿ, ಬಾಹುಬಲಿ, ಕುಕ್ಕಟೇಶ್ವರ-ಇವು ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ಇರುವ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರರು ವೃಷಭನಾಥರು. ಇವರಿಗೆ ಸುನಂದ ಮತ್ತು ನಂದಾ ಹೆಸರಿನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು. ನಂದಾ ನೂರು ಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೂ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮವೀಯುತ್ತಾಳೆ. ಬಾಹುಬಲಿಯು ಸುನಂದೆಯ ಮಗ. ವೃಷಭನಾಥರಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾದಾಗ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಕೇವಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರಥಮ ಪುತ್ರನಾದ ಭರತನು ದಿಗ್ವಿಜಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಬರುವಾಗ ಆತನ ಚಕ್ರರತ್ನವು ಪುರ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಭರತನು ತನ್ನ ತಮ್ಮ೦ದಿರನ್ನು ಜಯಿಸಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಪುರೊಹಿತರು ಹೇಳಿದರು. ಕಾಣಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಬರುವ೦ತೆ ತಮ್ಮ೦ದಿರಿಗೆ ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದಾಗ ಬಾಹುಬಲಿಯನ್ನುಳಿದು ಇತರರು ವೃಷಭನಾಥರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು.
ಬಾಹುಬಲಿಯು ತ೦ದೆಯ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರಿಗೂ ತಲೆ ಬಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ೦ದು, ತ೦ದೆಯಿ೦ದ ತನಗೆ ದೊರೆತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆ೦ದೂ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹ ಸಿದ್ಧನೆ೦ದು ಭರತನ ದೂತರಿಗೆ ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದನು. ಭರತನು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಎರಡೂ ಸ್ಯೆನ್ಯಗಳು ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸುವ ಮು೦ಚೆ ಮ೦ತ್ರಿಗಳು ಯೋಚಿಸಿ ಭರತ, ಬಾಹುಬಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಜ್ರದೇಹಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿ೦ದ ವೃಥಾ ಸ್ಯೆನ್ಯ ನಾಶವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಈ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿ೦ದ ಈ ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆಯೆ ದೃಷ್ಟಿಯುದ್ಧ, ಜಲಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ನಡೆಯಲಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.
ಕಣ್ಣ ರೆಪ್ಪೆಯಾಡಿಸದೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುವುದು ದೃಷ್ಟಿಯುದ್ಧ. ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಮುಖಕ್ಕೆ ತಾಗುವ೦ತೆ ನೀರೆರೆಚುವುದು ಜಲಯುದ್ಧ. ಪರಸ್ಪರ ಬಾಹು ಯುದ್ಧ ಜಟ್ಟಿಕಾಳಗ ಮಾಡುವುದು ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ. ಈ ಮೂರೂ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರನಾದ ಬಾಹುಬಲಿಯೇ ಗೆದ್ದನು. ಅಣ್ಣ ಭರತನನ್ನು ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ತಾನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದೆನಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದನು. ಅವಮಾನ ಹೊ೦ದಿದ ಭರತನು ತನ್ನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೂ ಸಹ ಅದು ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಅವನ ಬಲಗಡೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು.
ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದನು. ಎಲ್ಲರೂ ಜಯಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ತಂದೆ ವೃಷಭನಾಥರ ಬಳಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೊಡಗಿದನು.
ಬಹುಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದರೂ ಕೇವಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ತಾನು ಅಣ್ಣನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿ೦ತಿರುವೆನೆ೦ಬ ಚಿ೦ತೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಭರತನು ಬ೦ದು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ಗೆದ್ದು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವೆ ಆದ್ದರಿ೦ದ ಮನದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವನೆ ತೊರೆದು ಬಿಡು ಎಂದು ಬೇಡಿದನು.
ನಂತರ ಬಾಹುಬಲಿಯು ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮನದಿ೦ದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೇವಲಜ್ಞಾನ ಪಡೆದನು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಕಾಣಲುಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ವೇಣೂರು, ಕಾರ್ಕಳ, ಮೈಸೂರು ಬಳಿಯ ಗೋಮಟಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ, ಮೈಸೂರಿನ ಗೋಮಟಗಿರಿಯ ಬಾಹುಬಲಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿ
ಬೊಪ್ಪಣ ಕವಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಗುಣಾತಿಶಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ: <poem style="margin-left: 2em;"> ಅನುಪಮ ರೂಪನೇ ಸ್ಮರನುದಗ್ರನೇ ನಿರ್ಜಿತಚಕ್ರಿ ಮತ್ತುದಾ
ರನೆ ನೆರೆಗೆಲ್ದು ಮಿತ್ತ ನಖಿಲೋರ್ವಿಯ ನತ್ಯಭಿಮಾನಿಯೇ ತಪಃ
ಸ್ಥನುಮೆರಡಂಘ್ರಿಯಿತ್ತೆಳೆಯೊಳಿರ್ದ ಪುದೆಂಬನನೂನಬೋಧನೇ
ವಿನಿಹತಕರ್ಮಬಂಧನೆನೆ ಬಾಹುಬಲೀಶ ನಿದೇನುದಾತ್ತನೋ
ವೈರಾಗ್ಯನಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಮಾಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನಿಂತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಪಂಚಪರ ಮೇಷ್ಠಿಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದೆ. ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪೂಜೆ ದಕ್ಷಿಣ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ವಯಂ ಭರತನೇ ಬಾಹುಬಲಿಯ 525 ಧನುಷ್ಯ ಎತ್ತದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂಬ ಆಖ್ಯಾನಕವಿದೆ. ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಬಾದಾಮಿ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ
ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 160 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 80 ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿ [ಹಾಸನ] ಜಿಲ್ಲೆಯ [ಚೆನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊಳವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಲಾಲೇಖಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ತನ್ನ ಗುರುವಾದ ಭದ್ರಬಾಹುವಿನ ಸಂಗಡ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮರಣವನ್ನು ಅಪ್ಪಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಊರು ಚಿಕ್ಕದು. ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಸರೋವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಕಡೆ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ (ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟ) ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ (ಚಿಕ್ಕಬೆಟ್ಟ) ಎಂಬ ಎರಡು ಕಲ್ಲಿನ ದಿಬ್ಬಗಳಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಾಲಯದ ನಡುವೆ ಅಖಂಡ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಬಾಹುಬಲಿಯ 58' ಎತ್ತರದ ಭವ್ಯಮೂರ್ತಿ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಮಾಯೋಗವನ್ನು ಧಾರಣಮಾಡಿ, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನಿದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖಮುದ್ರೆ ಪ್ರಶಾಂತವೀರಾಗಭಾವವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಮಲವಿದೆ. ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ಹಾವಿನ ಹುತ್ತಗಳಿವೆ. ಮಾಧವೀಲತೆ ಕೈಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಬ್ಬಿದೆ.
ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿವೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೇಲೆ ದೊರೆಯುವ ಶಿಲಾಲೇಖನದಿಂದ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತ ಗಂಗವಂಶದ ರಾಚಮಲ್ಲನ (924-984) ದಂಡಾಧಿಪತಿಯೂ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಸುಮಾರು 982ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿ ಮುಗಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ವಿಗ್ರಹದ ಸುರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ದಂಡಾಧಿಪತಿಯಾದ ಗಂಗರಾಜ ಸುತ್ತಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ (ಸುಮಾರು 1117). ಇದರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆನ ಶಿಲಾಲೇಖನಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೌದನಪುರದಲ್ಲಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಆಗಮ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿ ದರ್ಶಿಸಲೆಂದು ಚಾವುಂಡರಾಯ ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿದಂತೆ ಆಖ್ಯಾನಕವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಂದಲೇ. ನೇಮಿಚಂದ್ರಸಿದ್ಧಾಂತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಗೊಮ್ಮಟಸಾರವೆಂಬ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಗೆ ಗೊಮ್ಮಟರಾಯನೆಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದುದೂ ಆತ ಬೆಳ್ಗೊಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಬಸದಿಯ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಈ ವಿಗ್ರಹ ವಿಷಯವೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಗೊಮ್ಮಟ ಅಂದರೆ ಸುಂದರ, ಚೆಲುವ ಮನ್ಮಥ ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಅವನ ಮನೆಯ ಹೆಸರಾಗಿರಬೇಕು. ಆತ ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಈಶ್ವರ ಅಂದರೆ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರು ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ. ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಕಳ, ವೇಣೂರು ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಧವಲಾದಿಸಿದ್ಧಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾರವಾಗಿ ನೇಮಿಚಂದ್ರ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಅಥವಾ ಗೊಮ್ಮಟರಾಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಗ್ರಂಥದ ಹೆಸರು ಗೊಮ್ಮಟಸಾರ.
ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಈ ವಿಶಾಲಕಾರ ಮತ್ತು ಅದ್ವಿತೀಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಿಂದ ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊಳ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೃಹತ್ಕಾಯದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಪೂಜೆಯೆಂದರೆ ಒಂದು ಮಹೋತ್ಸವವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನರಿಗೆ ಪುಣ್ಯಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಹೌದು. ಈ ರೀತಿಯ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ನೋಡಿ, ನಡೆಸುವ ಪರಂಪರೆಯುಂಟು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ 1398ರ ಶಿಲಾಲೇಖನದಿಂದ ಪಂಡಿತಾರ್ಯ ಏಳುಸಾರಿ ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ 1500ರಲ್ಲಿ 1612ರಲ್ಲಿಯೂ ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕವಾಗಿರಬೇಕು. 1612ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತವರ್ಣೀ, 1677ರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ ಪಂಡಿತ 1825ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರಾದ ಮುಮ್ಮುಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮಾಡಿಸಿದ ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಟು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 1827,1871, 1887, 1909 ಮತ್ತು 1925-(ಅನಂತರ ಸಾಧಾರಣ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ) ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೈನ ಯಾಂತ್ರಿಕರು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದಿಂದಾಗಿ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಜೈನರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕಾಶಿಯಾಗಿದೆ.
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ವಿಗ್ರಹದ ಅದ್ವಿತೀಯತೆ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಶಿಲ್ಪಸಾಹಸ, ಭವ್ಯತೆ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವೀತರಾಗತೆಯನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. 58` ಎತ್ತರವುಳ್ಳ ಈ ಬೃಹನ್ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಬಾಹುಬಲಿಯ ರೂಪ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಹೊಮ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಉದಾತ್ತವಾದ ಮನೋಭಾವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ತ್ಯಾಗ, ಅತೀವ ವೈರಾಗ್ಯ, ಆತ್ಮ ಸಂಯಮಗಳೂ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಳಲುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲಿನ ಮರುಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಆ ಕಿರುನಗೆಯೂ ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗವೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆ ಎದೆ, ನೇರವಾದ ಆ ನಿಲುವು, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಹೆದರದ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಒಂದು ಕೆಚ್ಚು-ಇವು ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟು ಉನ್ನತವಾದ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಇಂಥ ಅತಿಶಯವೂ ಮೇಳೈಸಿರುವುದನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಕಾಣುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಬೊಪ್ಪಣಕವಿ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ.
ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1432ರಲ್ಲಿ ವೀರಪಾಂಡ್ಯ ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿ 42' ಎತ್ತರವಿದೆ.ವೇಣೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಾವುಂಡರಾಯನ ವಂಶಸ್ಥನಾದ ತಿಮ್ಮರಾಜ ಕ್ರಿ.ಶ. 1604ರಲ್ಲಿ 35`ಎತ್ತರವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ.
ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಭವ್ಯವಾಗಿರುವ ಮತ್ತೆರಡು ಮೂರ್ತಿಗಳು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಸ್ತಿ ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 20` ಎತ್ತರವಿರುವ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತನ ದಂಡನಾಯಕ ಪುಣಿಸಮಯ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದುದಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗೊಮ್ಮಟಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದು. ಮದ್ದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬಸ್ತಿತಿಪ್ಟೂರಿನ ಬಳಿ ಗುಡ್ಡ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಮೂರ್ತಿ ಈಚೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನ ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹನ್ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.. ಈ ಮೂರ್ತಿ ಸುಮಾರು 48'ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ 60`ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಿ ರಂಜಾಳ ಗೋಪಾಲ ಶೆಣೈ. ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಕಲ ವೈಭವದೊಡನೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಕೋಯಿ... ಮಿಲ್ ಗಯಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕೋಯಿ... ಮಿಲ್ ಗಯಾ (ಅನುವಾದ: ಯಾರೋ. .. ಸಿಕ್ಕರು ) ೨೦೦೩ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನಾಪ್ರಧಾನ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು ರಾಕೇಶ್ ರೋಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕ್ರಿಶ್ ಸರಣಿಯಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರೀತಿ ಜಿಂಟಾ ಮತ್ತು ರೇಖಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಯಿ... ಮಿಲ್ ಗಯಾ ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಜೆರೂಸೆಲಮ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ನ್ಯಾಟ್‍ಫ಼ಿಲ್ಮ್ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಐಫ಼ಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಮುಖ್ಯ ಬಾಲಿವುಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ (ರಾಕೇಶ್ ರೋಶನ್) ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ (ಹೃತಿಕ ರೋಶನ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಕ್ರಿಶ್ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಶ್ ೩. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಕ್ರಿಶ್ ಚಿತ್ರತ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವು ೧೯೮೨ರ ಹಾಲಿವುಡ್ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರ ''ಇ. ಟಿ. ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ-ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‍ಗೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇರ ದಿ ಏಲಿಯನ್'' ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಥಾವಸ್ತು
ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಂಜಯ್ ಮೆಹ್ರಾ (ರಾಕೇಶ್ ರೋಶನ್) ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಅದರಿಂದ ಓಂ ಉಚ್ಛಾರಾಂಶದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆಂದು ಅವನು ನಂಬಿದಾಗ, ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮುದಾಯವು ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯೊಂದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಗೊಂಡು, ಸಂಜಯ್ ರಸ್ತೆಯ ಆಚೆಗೆ ವಾಹನವನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ ಕಾರು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಅವನು ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಗರ್ಭಿಣಿ ಹೆಂಡತಿ ಸೋನಿಯ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಮಗ ರೋಹಿತ್ ಮೆಹ್ರಾ (ಹೃತಿಕ್ ರೋಶನ್) ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಅವನು ಭ್ರೂಣವಾಗಿದ್ದಾಗ ಆದ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗಾಯದ ಕಾರಣ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರೋಹಿತ್‍ನ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಸೋನಿಯಾಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಅಥವಾ ಸಾವು ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಸಂಬಂಧಿಕನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸದ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಕಸೌಲಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ಸೀಮಿತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಒಬ್ಬ ಯುವತಿ ನಿಶಾ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ಪ್ರೀತಿ ಜ಼ಿಂಟಾ) ಕಸೌಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರೋಹಿತ್‍ನ ಬಾಲಿಶ ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಕಾರಣ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ಅವಳ ಗೆಳೆಯ ರಾಜ್ (ರಜತ್ ಬೇದಿ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ರೋಹಿತ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅವನ ಸ್ಕೂಟರ್‌ನ್ನು ಮುರಿದು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ರೋಹಿತ್ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ ತಾಯಿ ನಿಶಾ ಮತ್ತು ರಾಜ್‍ರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ, ನಿಶಾ ರೋಹಿತ್‍ಗೆ ಹೊಸ ಸೈಕಲ್‍ನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವರು ಕೂಡ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈಗ ಒಳ್ಳೆ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿರುವ ರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ನಿಶಾಗೆ ಸಂಜಯ್‍ನ ಹಳೆಯ 'ಓಂ' ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ರೋಹಿತ್ ಅನುದ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭೇಟಿಕೊಡುವ ಅನ್ಯಗ್ರಹಜೀವಿಗಳು ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ರೋಹಿತ್, ನಿಶಾ ಮತ್ತು ರೋಹಿತ್‍ನ ಯುವ ಸ್ನೇಹಿತರು ಆ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅದರ ಸ್ನೇಹಬೆಳೆಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಜಾದೂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಅದರ ಮನಶ್ಚಾಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್‍ನಿಗೆ ನಿಶಾ ಮತ್ತು ರೋಹಿತ್‍ನ ಗೆಳೆತನ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಅಣಕಿಸಿ ಅವನು ಮತ್ತು ನಿಶಾ ಮದುವೆಯಾಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಶಾ ಮತ್ತು ರೋಹಿತ್‍ರನ್ನು ಅಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೋಹಿತ್‍ಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿಶಾ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಎಣಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ರೋಹಿತ್ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಕೃತನೆಂದು ಜಾದೂಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಪಡೆದ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರೋಹಿತ್‍ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾನೆ, ತನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ರೋಹಿತ್‍ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅವನು ೧೦ನೇ ತರಗತಿಯ ಗಣಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ತನ್ನ ಗಣಿತದ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ತನ್ನನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲು ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರೋಹಿತ್‍ನ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೂ ಅತಿಮಾನುಷ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ, ರಾಜ್ ರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಹಿತ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಲವಾರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮೋಸಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನು ಹೊರಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಜಾದೂ ರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳೆಯರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಬದಲಾಗಿರುವ ರೋಹಿತ್ ನಿಶಾ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು ನಿಶಾ ಈಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ನಂತರ, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತಿಮಾನುಷ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿಷಯವಾಗಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ರೋಹಿತ್‍ನ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೋಹಿತ್‍ನ ಗೆಳೆಯರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾದೂ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಕೈತಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಇನ್‍ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಸುಖ್ವಾನಿ (ಜಾನಿ ಲೀವರ್) ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಜಾದೂವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋಲೀಸರು ಚೀಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಜಾದೂವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ರೋಹಿತ್ ಬರುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳೆಯರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಸಿಟ್ಟಾಗಿರುವ ರೋಹಿತ್ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪೋಲೀಸರು ಅವನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಜಾದೂ ಚೀಲದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸುಖ್ವಾನಿ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಕರೆಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದಾಗ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ನಂತರ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಪೋಲೀಸರು ರೋಹಿತ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿ ಅವನನ್ನು ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರೋಹಿತ್‍ನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಜಾದೂವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಮರಳಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದಾಗ, ರೋಹಿತ್ ತನ್ನ ಅತಿ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಜಾದೂವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಕರೆಸಿದ್ದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಮತ್ತೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಹಿತ್ ಜಾದೂಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜಾದೂ ಹೊರಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ರೋಹಿತ್ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಅಂಗವಿಕಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾದ ಮೇಲೆ, ರೋಹಿತ್‍ಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲು ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಬಂದು ಒಂದು ಚೆಂಡನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಒದೆಯುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಜಾದೂ ರೋಹಿತ್‍ನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ರೋಹಿತ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಪೀಡಕನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಒದೆಯುತ್ತಾನೆ. ರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ನಿಶಾ ಜಾದೂಗೆ ವಂದನೆ ಹೇಳಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಿಶಾ ರೋಹಿತ್‍ನ ಮಗನಾದ ಕೃಷ್ಣ ಮೆಹ್ರಾಗೆ ಜನ್ಮನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸಾರೆಗಾಮಾ ಜೂನ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಜೇಶ್ ರೋಶನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ದೇವ್ ಕೋಹ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
೪೯ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Articles containing explicitly cited English-language text ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಂತರ್-ದೇಶೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು (ECB) ಆರಂಭಿಸಿತು. ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಆಟವು ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ೨೦ ಓವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು T೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಆಟವು ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಸುಮಾರು ೭೫ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ತಂಡ-ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಚುರುಕು ರೂಪದ ಆಟವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಅಂತಹ ಆಟವು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ECB ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆಯದಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದವು.
ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಈ ಆಟವು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಟೆಸ್ಟ್-ಆಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದು ದೇಶೀಯ ಬಹುಮಾನ-ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆರಂಭದ ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಐದು ರನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ೨೦೦೯ರ ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಎಂಟು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ೨೦೧೦ರ ICC ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ೭ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಗೆದ್ದಿತು.
ಮೂಲಗಳು
ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದ ಆಟದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯು (ECB) ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿತು.
ಬೆನ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಡ್ಗೆಸ್ ಕಪ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ECBಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಒಂದು ದಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಡೆಸುವ ಮಂಡಳಿಗಳು ವೀಕ್ಷಕರ ಗುಂಪಿನ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಕೊರತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕಿರಿಯ ವರ್ಗದವರಿಂದ ಆಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಶಿಸಿದವು. ಬಹುಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕಾರದ ಆಟದಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಸಾವಿರಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ ವೇಗವಾದ, ಉತ್ತೇಜಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ECBಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಸ್ಟ್ವಾರ್ಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ೨೦ ಓವರ್‌ನ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಕೌಂಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಆಟವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಪರವಾಗಿ ೧೧-೭ರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಹೊಸ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಡಲು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಗುಂಪನ್ನು ಕರೆಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು T೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪರ್ತ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡಾ. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಸ್ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ತಾನೂ ICC ಮತ್ತು ECBಗೆ ಅಂತಹುದೇ ಸ್ವರೂಪವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದುದಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ICC ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.
ECB ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕಪ್ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ೧೦cc ಹಾಡು "ಡ್ರೆಡ್‌ಲಾಕ್ ಹಾಲಿಡೇ"ಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ “ಐ ಡೋಂಟ್ ಲೈಕ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಐ ಲವ್ ಇಟ್” ಎಂಬ ಸೂಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕಪ್
ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೧೩ರಂದು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುರ್ರೆ ಲಯನ್ಸ್ ವಾರ್‌ವಿಕ್‌ಶೈರ್ ಬಿಯರ್ಸ್‌ರನ್ನು ೯ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕಪ್ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
೨೦೦೪ರ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಸುರ್ರೆ ಆಟವು (ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಮೊದಲ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಆಟ) ಸುಮಾರು ೨೬,೫೦೦ ಮಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು ೧೯೫೩ರ ಏಕ-ದಿನದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ
೨೦೦೫ರ ಜನವರಿ ೧೦ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಆಟವನ್ನು WACA ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಬುಶ್‌ರೇಂಜರ್ಸ್ ಮಧ್ಯೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಈ ಆಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦,೭೦೦ ಮಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರಿದರು.
೨೦೦೬ರ ಜುಲೈ ೧೧ರಂದು ೧೯ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ೨೦/೨೦ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಈ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಾಧೀಶ್ವರ ಅಲ್ಲೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ಸುಮಾರು US$೨೮,೦೦೦,೦೦೦ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಂಟಿಗ್ವಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ ತಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವರು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ಪಂದ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊವನ್ನು ೫ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಗುಯಾನ ಆರಂಭದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಗೆದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ US$೧,೦೦೦,೦೦೦ ಮೊತ್ತವು ಮುಖ್ಯ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಲಭಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ದಿ ಮ್ಯಾಚ್ (US$೧೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷ (US$೨೫,೦೦೦) ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಂದ್ಯದಾದ್ಯಂತ ನೀಡಲಾಯಿತು.
೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ತಂಡವು (೧೦೧-೦/೧೨.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) ೧೦ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (೯೯/ಆಲ್ ಔಟ್) ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ೩೩-೪ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು ೧೫ ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೬೫-೮ ಆಯಿತು. ಅನಂತರ ಸಮಿತ್ ಪಟೇಲ್ ೨೨ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ೧೯.೫ ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೯೯ ರನ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು, ಆದರೂ ಇದು ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡವೊಂದರ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಒಟ್ಟು ರನ್ ಆಗಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ೬೫ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಔಟ್ ಆಗದೆ ಉಳಿದನು.
೨೦೦೭ರ ಜನವರಿ ೫ರಂದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬುಲ್ಸ್‌ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ದಿ ಗಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಬ್ಲೂಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಿತು. ಹಿಂದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸುಮಾರು ೧೧,೦೦೦ ಮಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರಬಹುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ೧೬,೦೦೦ ಮಂದಿ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಜಮಾಯಿಸಿದುದರಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗಬ್ಬ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸುಮಾರು ೨೭,೬೫೩ ಮಂದಿ ಸೇರಿದರು.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ರ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೮೪,೦೪೧ ಮಂದಿ ಜಮಾಯಿಸಿದರು. ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ‌ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ODI ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪರಸ್ಪರ ಸೆಣಸಾಡಿದವು. ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾದ ಮೊದಲ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಈ ಆಟದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.ಈ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಆಟಗಾರರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಸುಮಾರು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ತಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದರು.ಎರಡನೇ ಲೀಗ್ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್‌‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.ಮೂರನೇ ಲೀಗ್ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.ಈ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಗೆದ್ದು, ಮುಂಬಯಿ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳು
೨೦೦೫ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೭ರಂದು ಆಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎಡೆನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾದ ಮೊದಲ ಪುರುಷರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಈ ಆಟವನ್ನು ಯಾವುದೇ ದುಗುಡವಿಲ್ಲದೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಆಡಲಾಯಿತು - ಎರಡೂ ತಂಡದವರು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಉಟ್ಟಿದ್ದರು, ಅದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ತಂಡದವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ಬೈಗ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಡುಪಾಗಿತ್ತು. ಬೈಗ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೆಲವು ಆಟಗಾರರು ಉತ್ತಮ ರೆಟ್ರೊ ಭಂಗಿ ಗಾಗಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಗಡ್ಡ/ಮೀಸೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಆಟವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶವು NZ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಆಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಲಿಲ್ಲ - ಗ್ಲೆನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾತ್ ೧೯೮೧ರ ODIಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟ್ರೆವರ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನ ಅಂಡರ್‌ಆರ್ಮ್(ಭುಜದ ಕೆಳಗೆ ತೋಳು ತಂದು ಚೆಂಡು ಎಸೆದ) ಘಟನೆಯನ್ನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಪುನಃ ಆಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಣಕ ಕೆಂಪು ಕಾರ್ಡ್ಅನ್ನು (ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ) ತೋರಿಸಿದರು.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನ ರೋಸ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ರ ಜೂನ್ ೧೩ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮಧ್ಯೆ ಆಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೧೦೦ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿ, ದಾಖಲೆ ಸಾಧಿಸಿತು.
೨೦೦೬ರ ಜನವರಿ ೯ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ತಂಡಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆಡಿದವು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನ ಕುಲನಾಮದ ಬದಲಿಗೆ ಆತನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಆತನ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಹಿಂದುಗಡೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಈ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವು ದಿ ಗಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೮,೮೯೪ ಮಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಜಯಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮಿಯನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ೯೬ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
೨೦೦೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೬ರಂದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಟೈ-ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬೌಲ್-ಔಟ್ ೩-೦ರಿಂದ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು; ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ೧೨೬ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಈ ಆಟವು ಕ್ರಿಸ್ ಕೈರ್ನ್ಸ್ ಆಡಿದ ಕೊನೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು - NZC ಆತನ ಮುಖದ ಗಾತ್ರದ ರಟ್ಟಿನ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು.
ಟೀಕೆಗಳು
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಶೈಲಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಟೀಕೆಗಳಿದ್ದವು, ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ-ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಬಹುದೂರವಿರುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರು ಆರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಈ ಆಟವು ಅವರಿಗೆ ಆಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ನೀಡದೆ ಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದು ನಂಬುವಂತೆ ತಪ್ಪು ದಾರಿ ಹಿಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಟದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಅನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಮತ್ತು "ಸ್ಫೋಟಕ" ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ದೈಹಿಕ-ದಾರ್ಢ್ಯ ತರಬೇತಿದಾರ ರಾಮ್ಜಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಭಾರತದ ದೈಹಿಕ-ದಾರ್ಢ್ಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ Takath.com ಒಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಎಲ್ಲಾ ಆಟಗಾರರ ದೈಹಿಕ-ದಾರ್ಢ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ "ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ", ಇದಕ್ಕೆ ತಂಡದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಟಗಾರರು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ, ಕುಶಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಈಗ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರ ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್‌, ಇವರು IPLನಂತಹ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್‌ ಅವರು ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಹೇಡನ್ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಯಶಸ್ವಿ ನಿವೃತ್ತಿ-ಹೊಂದಿದ ಆಟಗಾರರು ದೈಹಿಕ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಿಜವಾಗಿ IPLನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಡನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು.
೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಕೌಡ್ರಿ ಲೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾಜಿ ವಿಕೆಟ್‌ಕೀಪರ್ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯನ್ನು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ- "ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಈ ಆಟವನ್ನು ಹರಡುವ ಉತ್ತಮ, ವೇಗದ ಅಥವಾ ಅಗ್ಗದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ."
ಸ್ವರೂಪ
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವು ಸೀಮಿತ ಓವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವೂ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ಗರಿಷ್ಠ ೨೦ ಓವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಡುತ್ತವೆ. ಗೋಚರ ಸ್ವರೂಪದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು-ಧರಿಸುವ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ "ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಏರಿಯಾ" ಅಥವಾ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ "ಡಗ್‌ಔಟ್"ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ಆಡುವ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ "ಬೆಂಚ್"‌ಗೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುರ್ಚಿಗಳ ಒಂದು ಸಾಲು) ಹೋಗಬಹುದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು
ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ನಿಯಮಗಳು ಕೆಲವು ಹೊರತುಪಡಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ:
ಟೈ ನಿರ್ಣಾಯಕರು
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಂದ್ಯವು ಸಮ ಸ್ಕೋರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡರೆ(ಟೈ ಆದರೆ), ಜಯಶಾಲಿಯನ್ನು ಆರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಟೈಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಓವರ್‌ "ಎಲಿಮಿನೇಟರ್" ಅಥವಾ "ಸೂಪರ್ ಓವರ್" ನಿಂದ ಭೇದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ಮೂರು ಮಂದಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಬೌಲರ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಓವರ್‌ನ "ಮಿನಿ-ಪಂದ್ಯ"ವನ್ನು ಆಡಲು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಒನ್೧" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ವಿರೋಧ ತಂಡ ನೇಮಿಸಿದ ಬೌಲರ್‌ನ ಒಂದು ಓವರ್‌ಗೆ ಆಡುತ್ತದೆ. ಓವರ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅವರು ಎರಡು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೂಪರ್ ಓವರ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕೋರ್ ಪಡೆದ ತಂಡವು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೆ ಸಮವಾದ(ಟೈ ಆದ) ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳ ಜಯಶಾಲಿಗಳನ್ನು "ಬೌಲ್-ಔಟ್"ನ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ೨೦೦೫ರಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಆಡುವ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೨೦ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಆಡಿವೆ.
ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯ
ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ICC ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುಂಚೆಯೇ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್ ೨೧ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ೮ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ೨೦೧೦ರ ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ೭ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು.
ದೇಶೀಯ
ಇದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಖ್ಯ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಆಟ ಆಡಿಸಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಗೆ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಥನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನ ಕಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ ವಾರಸುದಾರರು ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತರು. ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ, ಸಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ, ಛತ್ರಿ, ಕ್ಷತ್ರಿ, ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತರು, ಗೊಂಬೆಯಾಡಿಸುವವರು, ಗೊಂಬೆರಾಮರು, ಧುಮ್ಮಳ, ದಾಯಿತ್ಘರ್ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳೋ ಇವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮರಾಠಿ. ಆದರೆ ಇವರು ಭಾಷಾ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಪ್ರತೀಕದಂತೆ ಕನ್ನಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಗರಂತೆಯೇ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕವನ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಪ್ರವಾಸ ಬರವಣಿಗೆ, ಅನುವಾದ, ಮಕ್ಕಳ ಬರವಣಿಗೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ 1965ರಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
=='' ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು (ಲೆದರ್‌ ಪಪ್ಪೆಟ್ಸ್)‌ ಮಾಡಿ ಆಡಿಸುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ "ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತರಾಟ" ಎಂದು ಕರೆಯುತಿದ್ದರು. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ "ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರಕ್ಕ" ಎಂಬ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಆಟವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತ ಆಟವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ವಕ್ರ, ಕುರೂಪಿ ಮತ್ತು ಗೂಬೆಮೂತಿಯ, ಇದ್ದಿಲು ಬಣ್ಣದ, ಜಡ್ಡು ಮೂಗಿನ ಅತಿ ಉಬ್ಬಿದ ತುಟಿಯ, ಗುಡಾಣ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸೊಟ್ಟಪಟ್ಟಾದ ಕೈ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಗಂಡು ಗೊಂಬೆಯೇ "ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ". ಅತಿ ಸುಂದರ ರೂಪದ ಹೆಣ್ಣು ಗೊಂಬೆಯೇ "ಬಂಗಾರಕ್ಕ" ಈ ಆಟದಿಂದಲೇ ಇವರಿಗೆ ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ, ಸಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ- ಮಹೇಶ ಕಿಳ್ಳಿಕ್ಯಾತರ ''==
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
೨೦೦೮ರ ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯ
ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೮ ತಂಡಗಳು ಆಡಿದವು.ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಯಲ್ಕಾಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿಯನ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಪಂದ್ಯವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ೨೦೦೮ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ರದ್ದಾಯಿತು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವಿವರ
1965ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
೨೦೦೯ರ ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯ
ಆರಂಭಿಕ ಸರಣಿ-ಪಂದ್ಯವು ರದ್ದಾದ ನಂತರ, ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಲೀಗ್ ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ತಲಾ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಟದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಯಲ್ಕಾಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿಯನ್ಸ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಗೊಂದಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಬದಲಿಗೆ IPLನ ಲೀಗ್-ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದ ದೆಹಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್ ಆಂಡ್ ಟೊಬಾಗೊಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ NSW ಬ್ಲೂಸ್ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಗೊಂಬೆಗಳ ತಯಾರಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಇವರ ಕಲೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಹೌದು. ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಇವರ ಮೂಲ ಕಸುಬೇ ಗೊಂಬೆಯಾಟ. ಇವರು, ತಮ್ಮ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನ ಹದಮಾಡಿದ ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಚರ್ಮಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನ ತಂತಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರುಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ 21 ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುವ 21 ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
೨೦೧೦ರ ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯ
೨೦೧೦ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ ೨ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸದಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೨ರ ಬದಲಿಗೆ ೧೦ ತಂಡಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವು. ಈ ೧೦ ತಂಡಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚೆವ್ರೊಲೆಟ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಸಂಶೋಧನೆ
ಕಲಿಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆ ಕುಣಿಸುವ ವೃತ್ತಿ ದೇವರಿಂದಲೇ ಈ ಜಾತಿಗೆ ನೇಮಕವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಕ್ಯಾತ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಡಾ. ಅರ್ಜುನ್ ಗೊಳಸಂಗಿಯವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
೨೦೧೧ರ ಸರಣಿ ಪಂದ್ಯ
೨೦೧೧ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಭಾರತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಸಹಾಯಕ ಲೇಖನಗಳು
ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆಯಾಟ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ
1. ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ನಿಮಿತ್ತ ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪ್ರೊ. ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದತ್ತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಟ್ಟು ₹60,000 (ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಾತ್ರ) ಮೊಬಲಗನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ₹5,000ದಷ್ಟನ್ನು ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ₹55,000ದಷ್ಟನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
ದಾಖಲೆಗಳು
೨೦೧೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ರ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ನಿಜವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಟ್ಟದ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಕಂಪ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ
2. ಇದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ₹5,000ದಷ್ಟು ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ/ಅತ್ಮಕಥನ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ, ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ 7ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ/ಆತ್ಮಕಥನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
ದಾಖಲೆಗಳು
ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ರನ್‌ಗಳು (*) = ನಾಟ್ ಔಟ್
ಕಿಳ್ಳೆಕ್ಯಾತ
ಮಾಹಿತಿ ಕೃಪೆ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ
3. ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦
ದಾಖಲೆಗಳು
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಪಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಬಹುಮಾನ
1. ಡಾ. ಸುಮತೀಂದ್ರ ನಾಡಿಗ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಲತಿ ನಾಡಿಗ ಅವರು ದಿ. ಪಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ₹50,000 (ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಗಳು ಮಾತ್ರ) ಮೊಬಲಗನ್ನು ದತ್ತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
2. ಈ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ₹5,000 ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯ 8ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
3. ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
ಮಧುರಚೆನ್ನ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ
2. ಈ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ₹5,000ದಷ್ಟು ಮೊಬಲಗನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲೇಖಕರ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೃತಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಹುಮಾನವಾಗಿರದೆ, ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ 17ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಲೇಖಕರ ಮೊದಲನೆ ಕೃತಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
3. ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಮಧುರಚೆನ್ನ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
ಅಮೆರಿಕಾ ಕನ್ನಡಿಗರ ದತ್ತಿನಿಧಿ
ಅ) ಈ ಬಹುಮಾನದ ಹೆಸರು ಅಮೆರಿಕಾ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಂಘಗಳ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮಾನ ಎಂದು ಇರತಕ್ಕದ್ದು.
ಆ) ಆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ ₹5,000.
ಇ) ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಗೆ ಅನುವಾದಿತವಾದ ವರ್ಷದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ) ಈ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವ ಕೃತಿ ಒಂದು ನೂರು ಪುಟಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರಬಾರದು. ಆದರೆ ಈ ನಿಯಮ ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಉ) ಈಗಾಗಲೇ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳೇ ಇದರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಮಾನದ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಸೂಚನೆ: ಈ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಗಳ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮೊತ್ತದ ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯಿಂದ ಈ ಬಹುಮಾನದ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಈವರೆಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು 2017ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ₹25,000 ನಗದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಬರೆಯುವ ಮಹಿಳೆಯ ಪುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಶಾಲು, ಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಐವರು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ₹50,0000 ನಗದು, ಫಲಕ, ಶಾಲು ಹಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಗಮಕಿಗಳಿಗೂ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಮುನಿ ಜನಪದ
ಕನ್ನಡ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನ ಹಾಸ್ಯಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಜನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮುನಿ ಜನಪದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ರ ಮನೆಯ ಹೆಸರು, 'ಮುನಿರಾಜು' ಎಂದು. ಶ್ರೀ ಮುನಿ ಜನಪದರು, 'ಪಾ.ಪ. ಪಾಂಡು' ನಿಂದ ಆರಂಬಿಸಿ 'ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ' ವರೆಗೆ ಕಳೆದ ೮ ವರ್ಷ ಹಲವಾರು  ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನೂ ಸತತವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿದ ದಾಖಲೆ  ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕ,'ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು',.ರವರ 'ಫೈನಲ್ ಕಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ 'ಯಿಂದ.
'ಪಾ 'ನಿಂದ 'ಪಾ' ವರೆಗೆ
' ಪಾ ನಿಂದ ಪಾ ' ವರೆಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, 'ಪಾಂಡು ಐ. ಲವ್ ಯು', 'ಯಾಕಿಂಗಾಡ್ತಿರೋ', 'ಪತಿ ಪತ್ನಿ ಗುಲಾಮ' ( ಪರಮ ಪದ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ) ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ನಿರ್ದೇಶಕ, 'ಮುನಿ ಜನಪದ'.
ಬೆಳೆದ ವಾತಾವರಣ
'ಮುನಿ ಜನಪದ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದ 'ಕೆಂಗೇರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಸಮಯದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಮೈನಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ರ ಜನಪದ ತಂಡ'ದ ಮೂಲಕ 'ರವಿಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ'ದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಎರಿದರು. 'ಪಾ.ಪ.ಪಾಂಡು' ಆರಂಭದ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು 'ವಿಜಯ ಪ್ರಸಾದ್' ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾದಿದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ೯೦೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಂತುಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಪದ ನಿರ್ದೆಶಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ೨ ಸಾವಿರ ಹಾಸ್ಯ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ನಿರ್ದೆಶನದ ಅನುಭವಿ.
ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಸವಾಲುಗಳು
ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾಹಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮ ಬೇಕು. ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆ, ಹಾಗು ಸೃಜನಶೀಲತೆಗಳು ಪರಿಶ್ರಮದ ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. 'ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ರುದ್ರೇಶ್ ಎಂಬ ಸಂಭಾಷಣೆ', ಕಥಾ ತಯ್ಯಾರಿಕರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಟ ನಟಿಯರು ಬಹಳ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳು.' ಪಾಂಡುರಂಗ ಟೀಮ್' ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.ವಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಹಾಸ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್ ರ,ಎಲ್ಲಾ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಮಿನಿ ಜನಪದ  ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೇರು ಪ್ರತಿಭೆಗಳಾಗಿ ಮೆರೆದ, ಬಾಲಕೃಷ್ಣ, ನರಸಿಂಹರಾಜುರವರ, ಸದಭಿರುಚಿಯ ಹಾಸ್ಯ ವನ್ನೂ  ಸವಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿವಾರ
'ಮುನಿ ಜನಪದ ರ, ತಂದೆ ಮುದ್ದು ರಾಮು, ಅಮ್ಮ,  ಶಾರದಮ್ಮ. ಮುನಿ ಜನಪದರು, ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ, ನಾಟಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ನಾಟಕ ಕಲೆಯ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿ, 'ಮೈನಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ' ತೀರಿಹೋದರು. ಅವರ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಶಾಸ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗಿದೆ.
ರಂಗನಾಯಕಿ
ರಂಗನಾಯಕಿ (೧೯೮೧) ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ. ಅಂಬರೀಶ್ ಮತ್ತು ಆರತಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕನಸು ಹೊತ್ತ ಕಲಾವಿದೆಯೊಬ್ಬಳ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ರವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಆರತಿಯವರ ಮನೋಜ್ಞನ ಅಭಿನಯದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಯಕಿ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಚಿತ್ರರಂಗ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು.
ರಂಗನಾಯಕಿ, ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ರವರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಶ್, ಆರತಿ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ, ಅಶೋಕ್, ರಾಜಾನಂದ್, ಅಶ್ವತ್ಥ್ರ ರಂಗನಾಯಕಿ ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರರದಮೇಲೆ ನಾಯಕಿ ಒಬ್ಬ ಥಿಯೇಟರ್ ನಟಿ, ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ತರುಣನಜೊತೆ ಪ್ರೇಮಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.ಮಗು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿವಾಹ ಜೀವನ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ನಟನೆಯಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಪತಿ ಅವಳ ಜೊತೆ ಇರಲು ಇಚ್ಛಿಸದೆ ಮಗುವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಊರುಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ನಾಯಕಿ ಸಿನೆಮಾದಿಂದ ಪಡ್ದು ಜನಪ್ರಿಯಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಎಳೆಯ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗ ಅವಳಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಅವಳೂ ಅವನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳು ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯ ತರಹ ಅವನ ಜೊತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಳೆಯ ಪತಿಯಜೊತೆ ಮಗನನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬೇಡುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಅವಳು ಕೋಮಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಳೆಯ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹಿರಿಯನಾಯಕಿಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನನ,ಬಾಲ್ಯ,ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
೧೯೭೪ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪ ರಂದು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಮತ್ತು ನಾಗಲಕ್ಷ್ಮಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ತಾಯಿಯ ಆಶೆಯಂತೆ, ಪತ್ರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಿ ೩ ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೆಲಸಮಾಡಿದಳು. ೫ ನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅವಳಿಗೆ 'ಭರತನಾಟ್ಯಮ್' ಮತ್ತು 'ಕುಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಶಿಕ್ಷಣ'ಕೊಡಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಾಯಕ/ನಾಯಕಿಯರ ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು
ಗುಂಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುಪ್ಫುಸಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಅಪ್ರವೇಶ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಎದೆಗೂಡಿನ ಒಳಭಾಗ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂತ್ರದಲ್ಲೂ ಬಲು ನಾಜೂಕಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಗುಂಡಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದದು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ; ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ 1939ರ ತರುವಾಯ.