ಆಲಿಘಢ್‌
ಇತಿಹಾಸ
ಅಲಿಘಢ್‌‍ವನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಕೊಲ್ ಅಥವಾ ಕೊಯಿಲ್ ಎಂದು 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು. ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತಿತ್ತು.ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಆಗಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತಿ,ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲವೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿರಬಹುದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳ-ನಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅರಣ್ಯ, ಗಿಡಗಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ 12 ನೆಯ AD ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ ಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮ ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಮಹಾ ಅಸುರ ಕೊಲ್‍ನನ್ನು ಆತ ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಹಿರ್ ಮತ್ತು ಡೋಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಭ್ಭಾಗವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್‍ಸನ್ ಒಂದು "ಪುರಾಣ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕೊಲ್ ಎಂಬುದು 372 AD ಯಲ್ಲಿ ರಜಪೂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಡೋರ್ ಎಂಬ ಪಂಗಡದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್‍ರ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಡೋರ್ ರಜಪೂತರು ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಮ್ಮುದ್ ಘಜನಿಯ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರಾನ್‍ನ ಹರದತ್ತಾ ಡೋರ್‍ಗಳ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಕೊಲ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬುದ್ದನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೌದ್ದರ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನವು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆತಿದ್ದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ದ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದವು. ಆಗ 1194 AD ನಲ್ಲಿ ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಕೊಯಿಲ್‍ವರೆಗೂ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ.ಆಗ ಇದು "ಹಿಂದ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು." ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ಆಗ ಹಿಸಮ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಉಲ್ಬಕ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಮೊದಲ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಲೇಖಕ ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ನ ರಿಹ್ಲಾ ದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುವಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊಂಗೊಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಉಖಾಂತು ಖಾನ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ 15 ರಾಜದೂತರೊಂದಿಗೆ ಆತ ಕ್ಯಾಂಬೆಯ್(ಗುಜರಾತ) ಕರಾವಳಿ ಮೂಲಕ ಕೊಯಿಲ್‍ಗೆ 1341 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಆಗ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.ಆಗ ಹೋಗಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಧೂತರೇ ಜಲಾಲಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಯಿಲ್ "ಒಂದು ಉತ್ತಮ ನಗರ, ಸುತ್ತಲೂ ಮಾವಿನ ತೋಟಗಳ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ." ಈ ಹಸಿರು ತೋಪುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಕೊಯಿಲ್ ನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರದ ಸಬ್ಜಾಬಾದ್ ಅಥವಾ "ಹಸಿರು ದೇಶ" ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಬರ್‍ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯಿಲ್ ಸರ್ಕಾರ್ ಎಂಬ ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮರಾಹಾರಾ ದಸ್ತೂರ್ ಗಳು ,ಕೊಲ್ ಬಾ ಹವೇಲಿ,ಠಾಣಾ ಫರೀದಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್ ಬಾದ್ ನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಕ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬೇಟೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಲ್‍ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಜಹಾಂಗೀರ್ ತಾನು ತೋಳಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಲೋಧಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ.ಅಲ್ಲಿ 1524-25 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ.ನಂತರ ಫಾರೂಖ್ ಸಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಬಿತ್ ಖಾನ್ ಎಂಬಾತ ಇದರ ಗವರ್ನರ್ ಆದ. ಈ ಹಳೆಯ ಲೋಧಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಸಬಿತ್ ಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ. ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆಗ ಬರ್ಗುಜರ್ ಕಿಂಗ್ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆತನ ಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅದನ್ನು 1184 ರಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನ ಕೊಯಿಲ್ ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‍ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಜಾ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಗ್ ಬರ್ಗುಜಾರ್ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಆರಂಭಿಕ 1753 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗುಜರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿರುವವರ ವಿರುದ್ದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಆಗಿನ ಜಾಟ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸೂರಜ್ ಮಲ್ 1753 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಜೈಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸೈನ್ಯದ ನೆರವಿನಿಂದ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ. ಬರ್ಗುಜರ್ ರಾಜಾ ಬಹುದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಆತ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಡಿದ. ಅದನ್ನೀಗ "ಘಸೇರಾ ಕಾಳಗ" ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಘಸೇರಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಂಭಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಸತಿಸಹಗಮನಗೈದರು. ಅದನ್ನು ಆಗ ರಾಮ್ ಘರ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ ಶಿಯಾ ಕಮಾಂಡರ್ ನಜಾಫ್ ಖಾನ್ ಕೊಲ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನೋ ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸದ್ಯದ ಹೆಸರು ಅಲಿಘಢ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಅಲಿಘಢ್ ಕೋಟೆ (ಇದನ್ನು ಅಲಿಘಢ್ ಕಿಲ್ಲಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಸದ್ಯ ನಿಂತಿರುವ ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜನೀಯರ್ ಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಬೆನೊಇಟ್ ಡೆ ಬೊಗ್ನೆ ಮತ್ತು ಪೆರೊನ್ ಇವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.