cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಇ. ಎಚ್.ಕಾರ್
ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಕಾರ್ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ವಗ೯ದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಲಂಡನ್ ನ ಮಚೆ೯ಂಟ್ ಟೈಲರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಂದ ಪದವಿಯನ್ನು 1916 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಕಾರ್ ಕುಟುಂಬ ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು ಮೂಲಪುರುಷ ಜಾಜ್೯ ಕಾರ್ ರವರು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸೆಲ್ನ ಷರೀಷ್ ಆಗಿ 1490 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕಾರ್-ನ ಪೋಷಕರು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಪಾರಕರ್ ಮತ್ತು ಜೆಸ್ಸಿ (ನಿ ಹೆಲೆಟ್) ಕಾರ್. ಅವರು ಕನ್ಸವೇ೯ಟಿವ್ ಆಗಿದ್ದು ನಂತರ ಲಿಬರಲ್ ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಂಬರ್ಲೇನ್ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತಿದಾಗ ಕಾರ್ ನ ತಂದೆ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಟರು. ಕಾರ್ ತನ್ನ ಮಚೆ೯ಂಟ್ ಟೈಲರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭವನನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ "ಶೇಕಡ 95 ನನ್ನ ಜೊತೆಯವರು ಆಥೋ೯ಡಕ್ಸ್ ಕನ್ಸವೇ೯ಟಿವ್ ಮನೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು ಲಾಯ್ಡ್ ಜಾಜ್೯ನನ್ನು ದೆವ್ವದ ರೂಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಿಬರಲ್ ಗಳಾದ ನಾವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದವು." ತನ್ನ ಪೋಷಕರಿಂದ ಕಾರ್ 'ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ವಿಚಾರಧಾರೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅದು ಆತನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪದೆಪದೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಕವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆತ ನಂಬಿದ್ದನು. 1911ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಂದ ಕಾರ್ ಕ್ರೇವಿನ್ ವಿದ್ಯಾಥಿ೯ವೇತನ ಪಡೆದನು. ಅಲ್ಲಿ ಬಬ್ಬ ಬೋಧಕರು ಹೇಗೆ ಫಿಲೊನೊನಿಸಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಹೆರೊದೊತಸ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಕಾರ್ ಆದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದನು. ಇದರ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆತ 1961ರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದನು. ಇತರರಂತೆ ಕಾರ್ 1914ರ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ "..ಗಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ. ಬೆಲೆಗಳು ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಗಳಿಕೆ, ಬದಲಿಸಿದರೆ ಮೇಲೇರಿತು.. ಅದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಜಾಗ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇಶ ಸರಿಯಾದ ಮಾಗ೯ದಲ್ಲಿ ಹೇಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯ, ದೌಜ೯ನ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇದ್ದರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು." 1936ರಲ್ಲಿ ರಾಜಿನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಿದೇಶ ಕಛೇರಿ ಸೇರಿದರು. ಕಾರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆತ ಮೊದಲು ಕಾಂಟ್ರಬ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ನಂತರ 1917ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು. 1918ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಿಡಿಸುವದರಲದಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ ಲಾಡ್೯ ಹಲೀಫರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಜ್ಙಾನಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರೆಂದು ಮೆಚ್ಚಿಕೆ ಪಡೆದರು.1947 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ ಅಬೆರಿಸ್ಟ್ವಿತ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1946, ಕಾರ್ ವಿಶ್ವ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅರ್ನೊಲ್ಡ್ J. ತೊಯ್ನ್ಬೀ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.1951 ಮೇ-ಜೂನ್, ಕಾರ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ದುಷ್ಟ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ದಾಳಿ ನ್ಯೂ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಗಳು, ಸರಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ ಅವರು ಸಮಾಧಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಏನು ನಡುವೆಯೂ, ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ತನ್ನ ಆಶಾವಾದ ಪಾಲಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ 1938 ನಂತರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ರಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ ರವರ ಜರ್ಮನ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ 1948 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ 1946 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಾಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಖಂಡಿಸಿದರು.ಕಾರ್ ಅವರು, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ - ಲಂಡನ್ನೆನಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಗಳಿಗೆಯ ತನಕ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೯೦ ವಯಸಿಗೆ, ಕಾರ್ ಎಲ್ಲ ಸೇವೆ ಹಾಗು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕಾರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೩, ೧೯೮೨ರನ್ದು ನಿಧನರಾದರು.
ಇತಿಹಾಸ ಎಂದರೇನು? ಇತಿಹಾಸ ಎಂದರೇನು ಎಂಬುದು ಇ. ಎಚ್.ಕಾರ್ ಬರೆದ ಇತಿಹಾಸ ಚರಿತ್ರೆ, ಅವು ಮೊದಲು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಮೊದಲು 1916ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದು ಇತಿಹಾಸ ನಿಜ ಸಂಗತಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಜ್ಙಾನ, ನೀತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪುಸ್ತಕವು ಮೂಲತಃ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ 1961 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ ನೀಡಿದ ಜಿಎಂ ಟ್ರೆವೆಲಿಯನ್ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಷಯದ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಚಯ ಉದ್ದೇಶ, ಕಾರ್ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತನ್ನ ಆಪಾದಿತ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅವರ ತಿರಸ್ಕಾರದ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಜೆಫ್ರಿ ಎಲ್ಟನ್ ಇತಿಹಾಸ ಅಭ್ಯಾಸ ಕೆರಳಿಸಿತು. ತನ್ನ ಅವಸಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಎಂದರೇನು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಫುಸರ್ ವಿಮಶೆ೯ನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ ಅವರ ಕೊಟುಗೆ ದೊಡ್ಡದು. ತಮ್ಮ 20 ವಷ೯ಗಳ ತೊಂದರೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಿಜತ್ವ, ಊಹೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇತಿಹಾಸ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವದಾಗಿದೆ. ಎಇಡನೆಯದಾಗಿ, ತತ್ವ ಆಚಾರಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವದಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅಚಾರಗಳು ತತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ತಾತ್ತ್ವಿಕರ ಕಾಯ೯ವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಅವು ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಗಳು.
ಎರಡನೆಯ ಜೂಬ
thumb ಎರಡನೆಯ ಜೂಬ (ಜೂಬ II) : (ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು. 50-ಕ್ರಿ.ಶ. 24). ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದ ರಾಜರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಒಂದನೆಯ ಜೂಬನ ಮಗ. ಸೀಜರ್ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಜಯದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 46) ಕುರುಹಾಗಿ, ಆಗ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದ ಜೂಬನನ್ನು ಅವನು ರೋಮಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಿತು. ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸನ ಸ್ನೇಹವೂ ಒದಗಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 29ರಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ನ್ಯುಮಿಡೀಯದ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇವನು ಮಾರಿಟೇನೀಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗವಾದ (25). ಇವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತ್ಯಕಾಲದವರೆಗೂ ಆಳಿದ. ಈತ ಮಾರ್ಕ್ ಆಂಟೊನಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀಯೊಪಾಟ್ರಳ ಮಗಳಾದ ಕ್ಲೀಯೊ ಪಾಟ್ರ ಸಿಲೀನೀಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಅವಳು ಇವನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದಳು. ಇವನು ಇತಿಹಾಸ, ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯಾಕರಣ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಸೃಷ್ಟಿಸುಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿ
ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿ
ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಕುಸ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಖಾಡಗಳು ಖಾಲಿ; ಕುಸ್ತಿ ತರಬೇತುದಾರರು ತಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯಂದಿರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ; ಅವರು ದಸರಾ ಕುಸ್ತಿಯ ಸೊಬಗು ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಕೈಚೆಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ. ಕುಸ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ದಸರಾ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರ ಪೈಕಿ ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲುವವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವರು ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ದಸರಾ ಕುಸ್ತಿಯಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬ–ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಗಳು ಕಳೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಕುಸ್ತಿ (ಟಿಕೆಟ್‌ ಇರಿಸಿ ಆಡಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ) ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕುಸ್ತಿ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಜಂಗೀ ಕಾಟಾ ನಿಕಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ‘ಡಾವ್‌’ಗಳ ಸವಿಯುಂಡ ಜನರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಕುಸ್ತಿಯ ಪಟ್ಟುಗಳಿಗೂ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ‘ಮಟ್ಟಿ ಕುಸ್ತಿ’ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮೇಲೇರಿದೆ. ಫ್ರೀ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಕುಸ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರೀಕೊ ರೋಮನ್‌ ಶೈಲಿಗೂ ಪದಾರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದ್ಯಾವುದೂ ಕುಸ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಲಿಲ್ಲ. ಮೈಯನ್ನು ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾಗಿಸಲು, ಹೆಸರು ಗಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಊರ ಜನರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಕುಸ್ತಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಈಗ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಕುಸ್ತಿಯ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ ಉದ್ಯೋಗ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಕುಸ್ತಿ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1950ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಚಿನ್ನದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಸಾಯ್‌) ಧಾರವಾಡ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಗದಗ, ಹಳಿಯಾಳದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೀಡಾನಿಲಯಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಕುಸ್ತಿ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಒಲಿಂಪಿಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳು
ಕುಸ್ತಿ-ರೆಸಲಿಂಗ್ (ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್) ಮಹಿಳೆಯರು:
ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ 2016
ಮಹಿಳೆಯರ 48 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಿತು ಪೋಗಟ್ ಅವರು ಅಮೋಘ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಎದುರಾಳಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಅವರ ಸವಾಲನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಜಯಿಸಿದರು.
ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌
1961 ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಉದಯಚಂದ್ ಯೊಕೊಹಾಮಾದ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ತಂದರು. ಅದಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (1967ರಲ್ಲಿ) ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಷಂಬರ್ ಸಿಂಗ್ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ ತಂದರು. ಹೀಗೆ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ 10 ಪದಕಗಳು ಬಂದಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್ (1725 - 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1764) ಅಥವಾ Maruthanayagam ಪಿಳ್ಳೈ (ಸರಿಯಾಗಿ Mathuranayagam ಪಿಳ್ಳೈ) Panaiyur, 1725 ರಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಥಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಭಾರತ ಜನಿಸಿದರು. ಆರಂಭ, ಅವರು ಆರ್ಕಾಟ್ ಪಡೆಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಭಾರತ ಕಂಪನಿ ಸೈನ್ಯವು ನಂತರ ಕಮ್ಯಾಂಡೆಂಟ್ ಒಂದು ಯೋಧ ಆಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಪೊಲ್ಯ್ಗರ್ಸ್ (ಪಾಳೆಗಾರ) ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮದುರೈ ನಾಯಕರು ನಿಯಮ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಮಧುರೈ ದೇಶದ ಅದಲಿಥಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ನಂತರ ಒಂದು ವಿವಾದವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬ್ ಜೊತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಮೂರು ಯೂಸುಫ್ ಖಾನ್ ಹಿಡಿಯಲು ಲಂಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಅವರು ಮಧುರೈ 1764 ರಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
೧. ೧
ಗದ್ದ
thumb
ಗದ್ದ ಅಥವಾ ಚಿಬುಕ ಪ್ರದೇಶವು ಕೆಳತುಟಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಮುಖದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯ ಚಾಚುಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಳದವಡೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ವಿಕಸನ
ಆಧುನಿಕ ಮಾನವರ ಬುರುಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಾಂಡರ್ಥಾಲ್ ಯುಗದ ಮಾನವರ ಬುರುಡೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನು ಗದ್ದದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನಿಯಾಂಡರ್ಥಾಲ್ ಯುಗದ ಮಾನವನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಈಗಲೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಕೆಲವು ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ.
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗದ್ದದ ವಿಕಸನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏನೆಂದರೆ ಇದು ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದವಡೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಗದ್ದದ ವಿಕಸನವು ಮಾನವರ ಮಾತು ನಾಲಿಗೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಕೆಲವು ಚಲನೆಗಳಿಂದ ದವಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅದ್ವಿತೀಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಒಟ್ಯಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಬ್ಬ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive=""> ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಶರೀರ ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಚುಟ್ಟ
thumb|ಚುಟ್ಟಗಳ ತಯಾರಿಕೆ
ಚುಟ್ಟ (ಚುರುಟು) ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಶೋಧಕರಹಿತ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಹೊಗೆಬತ್ತಿ. ಚುಟ್ಟಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೊನಚಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇವನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದು ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರಣ ಇವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.
ಚುಟ್ಟ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಚುಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಶೋಧಕರಹಿತ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಬೀಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಚುಟ್ಟಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.
ಆದಷ್ಟು ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುಟ್ಟದ ಸೇದಿಕೆಯನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಚುಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಚುಟ್ಟಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<references group="" responsive="">
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ತಂಬಾಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಕಡತೋಕ
ಕಡತೋಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳ. ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ 14ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೇಶವನಾರಾಯಣ, ನರಸಿಂಹ, ಏಳುಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗುಡಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ಕೇಶವನಾರಾಯಣ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯ. ಮರದ ಚಾವಣಿ ಇದ್ದ ಈ ದೇವಾಲಯ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭು ಸರಬತಿಥ್ಯ ಎಂಬವನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಇದೆ. ಭೋಗವೆಗ್ಗಡೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ದೇವಾಲಯವÆ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹವ್ಯಕ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಠಮೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮಠ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಂಭುಲಿಂಗ ಮಂದಿರವನ್ನು ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪುಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೋಳ-ಗಂಗ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಮೊಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ. ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ, ಮಕ್ಕಿನಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹಳೇಮಠದ ಹತ್ತಿರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿದೆ. ಕಡತೋಕದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಮಾಡಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಮಂದಿರ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಜರುಗವುದು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಂಡ ಹಾಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
ಜ್ವಾಲಾ ಮೋಹಿನಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಕವಿತಾ (ನಟಿ)
thumb|ಕವಿತಾ ಕವಿತಾ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಕೆಲವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. . ಆಕೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ತೆಲುಗು. ಅವರ ಪತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ 2021 ರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್ -19 ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು
ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಕವಿತಾ ಅವರು 11 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಓ ಮಂಜು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಿರಿ ಸಿರಿ ಮುವ್ವಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ಎರಡೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 1976 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಅವರು ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 350 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ಜುಂಜಪ್ಪ
ಜುಂಜಪ್ಪ -ಕಾಡುಗೊಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೀರ. ಈ ಜನಾಂಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ.ಶಿರಾ ತಾಲೋಕಿನ ಕಳುವರಹಳ್ಳಿ ಜಂಜಪ್ಪ ನ ಮೂಲ ನೆಲೆ ಕಳುವರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಜಪ್ಪನ ತಾಯಿ ಚಿನ್ನಮ್ಮ ಸಾಕಿದ ಅರಳಿಮರ ಈಗಲೂ ಇದೆ
ಕಾಡುಗೊಲ್ಲ ಜನಾಂಗ
ಅತ್ಯಂತ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಜುಂಜಪ್ಪನಿಗೆ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಜನಾಂಗದವರೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾವು ಚೇಳುಗಳ ಅಧಿದೈವವಾಗಿ ಜುಂಜಪ್ಪ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನ ಹೆಸರೆತ್ತಿ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೆ ಹಾವು, ಚೇಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜನ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆಗಾಗ ಊರಾಡಲು ಬರುವ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು 'ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾಣಿಕೆಯವರು ಈ ಕಾಣಿಕೆಯ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಹಾಗಲವಾಡಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು ಎಂದು ಅವರೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಬೆಣ್ಣೆ ತುಪ್ಪಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ಜೀವಿಸುವುದು ಈ ಜನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೂ ಕರುಸಾಕಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರೂ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇವರು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಾಮವೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಹಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೆಸರಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹಾಗಲವಾಡಿ ಹಟ್ಟಿ, ಜೀರಹಳ್ಳಿ ಹಟ್ಟಿ, ತರಮಕೋಟೆ ಹಟ್ಟಿ ಹೀಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಊರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಆ ಹಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಅವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳು (ಗುಬ್ಬ) ಇರುತ್ತವೆ. ಜನಾಂಗದ ಮುಖಂಡನೇ ಅಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾರಿ, ಮೂಲಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲ ಜನಾಂಗ ಊರುಗೊಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ.
ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು,ಗೊಲ್ಲರು ತಮ್ಮನ್ನು ಯಾದವಮೂಲಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ಕೃಷ್ಣನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಜುಂಜಪ್ಪ
ಸೋದರಮಾವ ಕಂಸನ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸಹಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾನಷ್ಟೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕತೆಯೂ ಕೃಷ್ಣಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಇವನೂ ಕಾಡುಮೇಡುಗಳಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಕಾದುಕೊಂಡು. ಗಣೆಯನ್ನು ಊದಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡೆದು ಮಹಿಮಾವಂತನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವನಿಗೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸೋದರಮಾವಂದಿರ ಕಿರುಕುಳವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಳುಗೂಡಿನ ದನಗಳಿಗೆ ಒದಗಿದ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅವನ ಸೋದರಮಾವಂದಿರ ಕಿರುಕುಳವೇ ಅಸೂಯೆಯೇ ಕಾರಣ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಜುಂಜಪ್ಪನಿಗೆ ವಿಷ ಉಣ್ಣಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜುಂಜಪ್ಪ ವಿಷದ ಕಜ್ಜಾಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಡಿದು ಮತ್ತೆ ಏಳು ದಿವಸಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಉರಿಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸೋದರಮಾವಂದಿರಾದ ಕಂಬೆರಗೊಲ್ಲರ ಹಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಾವಂದಿರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಜುಂಜಪ್ಪ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಷನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಧಾರಗಳು ಸಿಕ್ಕದಿದ್ದರೂ ಹಾಗಲವಾಡಿ, ರಾಯಕಳವೇರಹಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ; ಗುಬ್ಬಿ, ಸಿರಾ, ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಕೆಲವು ನೆಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜುಂಜಪ್ಪ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಮಾವಂತ ಮಾನವೀರನಾಗಿಯೇ ಬದುಕಿದ್ದವನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಂಜಪ್ಪ ಕರಡಿಯ ಗೊಲ್ಲರ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ. ಇವನ ತಂದೆ ಕೆಲವು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಂಪನ ಮಲ್ಲೇಗೌಡ. ಕೆಲವು ಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಂಗುರಿ ಮಲ್ಲೇಗೌಡ.
ಉತ್ತರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜುಂಜಪ್ಪನ ವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ ಯಾರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರದೇವರ ಗುಡಿಯ ಏಳುಮಂದಿ ಗುರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ದೇವರ ದಯಮಾರ ಕೊನೆಯವ. ಅವನ ಮಗ ಕೆಂಗುರಿ ಮಲ್ಲೇಗೌಡ. ಅವನ ಹಿರಿಯಮಗನೇ ಜುಂಜಪ್ಪ. ಅವನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸೋದರರು. ಮಾರಣ್ಣ, ಮೈಲಣ್ಣ ತಂಗಿ ಮಾರಕ್ಕ. ಜುಂಜಪ್ಪ ಕಾವ್ಯ(ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆ ನೋಡಿ)ದ ಪ್ರಕಾರ ಜುಂಜಪ್ಪ ಅವತಾರ ಪುರುಷ. ವೀರಭದ್ರನೇ ಶಿವನ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಜುಂಜಪ್ಪನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಕಲಿವೀರ ಜುಂಜಪ್ಪ ಎಂಬುದು ಇವನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು. ಈತನ ತಾಯಿ ಚಿನ್ನಮ್ಮ. ಅವಳು ಕಂಬೇರ ಗೊಲ್ಲರ ವಂಶದವಳು. ತಾಯಿಯ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜುಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಗೊಲ್ಲಜನಾಂಗದ ನಾಯಕನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ದೈವವೇ ಆಗಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಾಯಕಳವೇರಹಳ್ಳಿ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಮೂಲನೆಲೆಯೆಂದು ಆ ಸುತ್ತಿನವರೂ ಹಾಗಲವಾಡಿ ಮೂಲನೆಲೆಯೆಂದು ಆ ಸುತ್ತಿನವರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಲವಾಡಿಯ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜುಂಜಪ್ಪನ ದೇವಾಲಯವಿರುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಅಲ್ಲಿ ದೀವಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಜುಂಜಪ್ಪ ಸಂಚರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಜನಪದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವಗಂಗ, ಮಾಗಡಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಬಾಬಾಬುಡನ್‍ಗಿರಿ, ಈಗಿನ ಮಾರಿಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶ, ಮದಗದ ಗುಡ್ಡ, ಚೋಳೂರು, ಸಿರಾ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಏಳುಗೂಡಿನ ದನಗಳನ್ನು ಜುಂಜಪ್ಪ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾವಲುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮೇಯಿಸಿದ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿನ ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸದೆಬಡಿದ, ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರಾದ ಮಾರಣ್ಣ, ಮೈಲಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಗೋಪಾಲಕನಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯದಿಂದ ಅದ್ವಿತೀಯನಾಗಿ ಮೆರೆದ.
ಜುಂಜಪ್ಪನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಊರಾಡಲು ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಜುಂಜಪ್ಪನ ಗಣೆ ಎಂಬ ಸಾಧನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಗಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಅವರು ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾಣಿಕೆ ಎಂದು ಸಾರಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಈ ಗಣೆ ಒಂದು ಬಿದಿರ ಕೋಲು. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನಾರೀತಿಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ನಾಗರ ಹೆಡೆಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ, ನವಿಲುಗರಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನಿಗೆ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತವರು ಈ ಗಣೆಯವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಜುಂಜಪ್ಪನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗಣೆ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ವಾದ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಈ ಬಿದಿರ ಕೊಳವೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೊಳಲು. ಇದನ್ನು ಊದಿಕೊಂಡು ಗೊಲ್ಲರು ದೇವರನ್ನು ಮೈದುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಕಣಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರುತಿಗಾಗಿ ಈ ಕೊಳಲನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೆಯನಾದ ಇಂಪಾದುದು, ಮಧುರಮೋಹಕವಾದುದು. ಕಂಚಿನ ಗಣೆಯನ್ನು ಜುಂಜಪ್ಪ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ ಗಣೆಯೂದಿ ತನ್ನ ದನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನು ತಿರುವುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. 'ಬಟ್ಟನ್ನ ಬಡಮೈಲ ಎಂಬ ಜುಂಜಪ್ಪನ ನೆಚ್ಚಿನ ಹೋರಿಯನ್ನು ಚೋಳೂರು ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮದಗದ ಗುಡ್ಡವನ್ನೇರಿ ಜುಂಜಪ್ಪ ತನ್ನ ಗಣೆಯನ್ನು ಊದತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಗಣೆಯ ನಾದಕ್ಕೆ ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡ ಬಡಮೈಲ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಅದ್ಭುತವಾದ ವರ್ಣನೆ ಆ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜುಂಜಪ್ಪನ ಹಟ್ಟಿ
ಹಾಗಲವಾಡಿ ಚಿಕ್ಕನಾಯ್ಕನಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆ. ಈ ಊರಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಕೂಗಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಹಟ್ಟಿ ಇದೆ. ಈ ಹಟ್ಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗಲವಾಡಿಯ ಹೆಸರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.
ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾವ್ಯ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೆರಿಕೋ
ಜೆರಿಕೋ -	ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಜಾರ್ಡನಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಜೆರೊಸಲೆಮ್‍ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 23 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಅರಬ್ಬೀ ಹೆಸರು ಅರೀಹ.
ಇತಿಹಾಸ
1967ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಕೆಳ ಜಾರ್ಡನ್ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಆಯಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶ. ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಜಾಷುಅ ಪುಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜೆರಿಕೋ ನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಗರ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಂದಿನ ಜೆರಿಕೋದಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೆರಿಕೋವಿನ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ.
ಉತ್ಖನನ
ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಗ್ರಾಮ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4000ದ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಜೆರಿಕೋ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2200ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಿರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್ ಭಾಗದಿಂದ ಏರಿ ಬಂದ ಜನ ಜೆರಿಕೋ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1700ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಹಿಕ್ಕೋಸರು ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರೇ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಊರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅನೇಕ ಮುಚ್ಚಿದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಈ ಕಾಲದವೇ. ಈ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗದ ಅನೇಕ ಹೆಣಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳೂ ನೇಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಪ್ರಥಮವಾಸದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳ ಅವಶೇಷಗಳೂ ದೊರೆತು, ಇವು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ.
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ
thumb
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಕರಡಿ ಮತ್ತು ರಕೂನ್ಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಪಾಂಡಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಣುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಇವು ಕರಡಿಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಜೀವಂತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಪಾಂಡಗಳು, ಹೆಸರು, ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ರೀತಿ, ಹುಸಿ ಮೂಳೆಗಳ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವುಗಳು ದೂರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. thumb|ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಸಿಯಾವೋ
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಇವುಗಳ ಕಣ್ಣಿನ ಸುತ್ತ, ಕಿವಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಸುತ್ತಲೂ ದೊಡ್ಡ, ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ದಪ್ಪವಾದ ತುಪ್ಪಳವಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ೧.೨ ರಿಂದ ೧.೩ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ, ಬಾಲ ಸುಮಾರು ೧೦-೧೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ೬೦ ರಿಂದ ೯೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ೧೬೦ ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ೭೦ ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡದ ಆಕಾರ ಕರಡಿಯ ದೇಹಾಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ದಪ್ಪವಾದ ಕಪ್ಪು ತುಪ್ಪಳ ಇವುಗಳ ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಬಾಯಿ,ಕಾಲು, ತೋಳು ಹಾಗು ಭುಜಗಳ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ, ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳು ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ವಾತವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ದಪ್ಪಗಿನ ತುಪ್ಪಳ ಬೆಚ್ಚಗಿಡುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡದ ತಲೆಬುರುಡೆಯೂ ಡ್ಯೂರೊಫೆಗಸೆ ಎಂಬ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ದೊಡ್ಡ ದವಡೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳ ಜೊತೆ ಐದುಬೆರಳುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ತಿಲಾಸ್ಥಿಯಾಗಿ, ಬಿದುರುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಾಗ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೀಫನ್ ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್ ತಮ್ಮ 'ವಿಕಾಸನ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡದ ಬಾಲ ೧೦ ರಿಂದ ೧೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಕರಡಿಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಪಾಂಡಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ, ನಸಕು ಮತ್ತು ಮಸುಕುನಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವು ಕ್ರೆಪುಸ್ಕುಲರ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. thumb|ಅಡಿಲೇಡ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ತಿನ್ನುವ ವಾಂಗ್ ವಾಂಗ್
ವಾಸ ಮತ್ತು ಆಹಾರ
ಇವು ಮಾಂಸಹಾರಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶದಷ್ಟು ಬಿದಿರು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಲ್ಲು,ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಜೇನು, ಮೊಟ್ಟೆ, ಮೀನು,ಮುಡಿಗೆಣಸುಗಳು, ಪೊದೆ ಎಲೆಗಳು, ಕಿತ್ತಳೆ ಹಾಗು ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ ಮತ್ತಿತರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಂಸ, ಮೀನು,ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಗಳಿಗೆ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನೇ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿರುತ್ತವೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಸಿಚುವನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಿನ್ಲಿಂಗ್ ಪರ್ವತಗಳ ಬಿದಿರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಅಲೆದಾಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
ವರ್ತನೆ
ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಗಳು.ಇವುಗಳು ಬೇರೆ ಪಾಂಡಗಳ ಜೊತೆಗಿರಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ.ಬೇರೆ ಪಾಂಡ ಸಮೀಪಿಸಿದರೆ,ಗುರುಗುಟ್ಟಿ,ಹೊಡೆದಾಟ ಶುರುವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಚ್ಚಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಂದೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮದೆಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಪಾಂಡ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೆಣ್ಣು ಪಾಂಡಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡಗಳು ದನಿ, ಮೂತ್ರದ ತುಂತುರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪಂಜಗಳಿಂದ ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಗೀಜಿ ಪರಿಮಳವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವು ಟೊಳ್ಳು ಮರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಂಡಗಳು ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆನೆಪುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ನೆನಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡ ಪಳಗಿಸಬಹುದಾದ ಜೀವಿ, ಆದರೊ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಆದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ ಕಿರಿಕಿರಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜೀನ್ಗಳು ಮಾಂಸಹಾರಿಯದೇಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಬಿದಿರು ಸೇವಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪಾಂಡಗಳು ಬರಡು ಕರುಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾರಣ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಲದ ಅಣು ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಅನನ್ಯ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಿದಿರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ೧೨ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವು ದಿನಕ್ಕೆ ೯ ರಿಂದ ೧೪ ಕ್.ಜಿ ಯಷ್ಟು ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣವಾಗದ ಸಸ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಸಣ್ಣ ಜೀರ್ಣಾಂಗದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಹರಿಯುವುದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇಗನೆ ಹರಿಯುವ ಜೀಣಾಳುಗಳಿಂದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹಾಗು ಇವು ದಿನಕ್ಕೆ ನಲವತ್ತು ಸಾರಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು, ಬೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು, ಇಳಿಜಾರು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ದವಡೆಗಳಿಂದ ಇವು ತುಂತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ೨೫ ರೀತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಫರ್ಗಿಸಿಯ ರುಫಯೆಂಬುದೊಂದಾಗಿದೆ. ಈಗ ಕೆಲವೇ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಮಕಾಲಿಕ ಹೂಬಿಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಪಾಂಡಗಳಿಗೆ ಬೇರೆರಡು ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗ
ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿನಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಪಾಂಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗವಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಿಚುವನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು, ನುಂಗಿದ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪಾಂಡದ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀಗಳು ಮುಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದ್ದಕ್ಕೆ ಪಾಂಡಗಳ ತುಪ್ಪಳಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಕ್ವಿನ್ ರಾಜವಂಶದ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ
ಪಾಂಡದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ,ಬಿದಿರು,ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ನಿರ್ಮಿಸಲು ತನಿಖೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. thumb|ಪಾಂಡ ಮರಿ
ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಛಿದ್ರೀಕರಣ, ಕಡಿಮೆ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಒಮ್ಮೆ ಸೆರೆಹಿಡಿದಲ್ಲಿ, ಮಿಲನದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡದ ತಳಿ ವಿಧಾನ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಯುಮಿನಾ ಡೈ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡಗಳ ಜೀನೋಮ್ಗಳು ಪರಿವಿಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಜೋಡಿ ಅಲಿಂಗಗಳು ಹಾಗು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರ್ಣತುಂತುರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ದರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಮರಿಯೆಂಬುದಾಗಿದೆ. ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮರಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ,ಇವು ೪ ರಿಂದ ೮ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಪ್ರೌಢತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗು ೨೦ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಿಲನದ ಖತು ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮೇ ಮಾಸಗಳ ನಡುವೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತಳಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರವುಳ್ಳ ಪಾಂಡಗಳು ಒಂದುಗೂಡುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ನಂತರ, ಗಂಡು ತನ್ನ ಮರಿಯನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಸಾಕುವುದ್ದಕ್ಕೆ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಗೆ ೯೫ ರಿಂದ ೧೬೦ ದಿನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡ ಅವಳಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಾಗ ಬಲವಾದದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವಷ್ಟು ಹಾಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡ ಮರಿಯೂ ೧೦೦ ರಿಂದ ೨೦೦ ಗ್ರಾಂ ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ೧೫ ರಿಂದ ೧೭ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದಾಗ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ, ಕುರುಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅದರ ಕೂದಲು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ತುಪ್ಪಳ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಒರಟಾಗತೊಡುತ್ತದೆ. ೭೫ ರಿಂದ ೮೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿ, ಅಂಬೆಗಾಲಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ, ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ. ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾದಲ್ಲಿ ಬಿದಿರುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನ ವರೆಗೂ ತಾಯಿಯ ಮೊಲೆ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ದೈತ್ಯ ಪಾಂಡ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಣಿ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಛಿದ್ರೀಕರಣ ಬೆದರಿಕೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇವು, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭
ಜೋನ್ ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್
ಜೋನ್ ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ (೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೭- ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೧) ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದವರು ಇವರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಗುರುತ್ತಿಸಬಹುದು. ಇವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದರು ಆಮೇಲೆ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ರಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯ ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದರು, ಆದರು ಅವರು ವರ್ಗೀಕರಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಣನೀಯತೆಯಿಂದ ಕೈಗೊಂಡರು ಅದರಿಂದ ಅವರು ಮಹತ್ವವದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪಶು ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಖಾಂತರ ನೀಡಿದರು.ಅವರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಲೇಖನ ವನ್ನು ಕೂಡ ಬರೆದರು,ಅವರ ಲೇಖನ ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬಂಧಿತ ವರ್ತನೆಯ ಬಗೆ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ.
ಜೀವನ
ಜೋನ್ ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೭,ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಬ್ಬ ಶೇರು ದಲ್ಲಾಳಿ, ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಕಲಾವಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ನೀಡಿದರು ಇದ್ದರಿಂದ ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಅಕ್ಕ ಕ್ರಿಸ್ಟೇಬೆಲ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಜೋನ್ ಉಭಯಚರಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು.ಅವರು ೧೦ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಕಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸರೀಸೃಪ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜಾತಿಗಳ ಅರಿವಿತ್ತು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಡಾಲ್ಮೇಷಿಯನ್ ಹಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಸಾಕು, ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಊಟ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ರೋಗಿಷ್ಠ ಮಗು ಆದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ, ಜಾರುವಾಟ, ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದರು. ಅವರ ಹಾಮರ್ಸ್ತಿತ್, ಸೆಂಟ್ ಪೌಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ (೧೯೦೮-೧೯೧೬) ಓದುವಾಗ ಸರೀಸೃಪದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕೊಂಡರು. ಹದಿನಾರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು, ಅದನ್ನು ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಗಿದರು ಆದರೆ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವರ ರೋಗದಿಂದ ಆಗಾಗ ಅಡಚಣೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ)
ಜೋನ್ ಅವರು ಸರೀಸೃಪದ ಬಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕಂಡು ಜಾರ್ಜ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬೊಲೆನ್ಜರ್ ನವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತ್ತು. ಜೋನ್ ನವರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇವರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು. ಜೋನ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಜೋನ್ ಜಾರ್ಜ್ ನವರ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಸೌತ್ ಕೆನ್ಸ್ಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿದರು ಅವರಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ದ ಜಾತಿಯ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಂಡನ್(ಝೂ.ಎಸ್.ಎಲ್) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ ೧೯೧೭ರಲ್ಲಿ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಜೋನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂದ ಸರೀಸೃಪ ಮೇಲೆ ಏಕೈಕ ಚಾರ್ಜ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಬಳ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ೧೯೧೭ ಮತ್ತು ೧೯೨೩ರ ನಡುವೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರಣಿಯಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕದ ಪ್ರಬಂಧ ಸರೀಸೃಪ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಗಳ ದೇಹರಚನೆ, ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಬಗೆ ಬರೆದಿದಾರೆ. ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಸಂಗ ಎಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ ಆಮೆ ಇದನ್ನು ಮಲಾಕೊಚೆರ್ಸಸ್ ಟೊರ್ನಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಪ್ಪು ರಾಕ್ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃವಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಜ್ಲೀನಿಯನ್ಞಾನಿ ಜೊತೆ ಖ್ಯಾತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಇತರರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಗಿಕರಣದ ಕೆಲಸ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಜೋನ್ ನನ್ನು ಫೆಲ್ಲೊ ಆಫ್ ಲೀನಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಂಡನ್ (ಎಫ್.ಎಲ್.ಎಸ್) ನಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿದರು. ಇವರು ಮುಂಬಯಿ, ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಸಾಧಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದರು. ಅವರು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಲೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಸರೀಸೃಪದ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸರಣಿಯಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಿದರು.
ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಂಡನ್
ಜಾರ್ಜ್ ಬೊಲೆನ್ಜರ್ ನ ಮಗ '''ಎಡ್ವರ್ಡ್. ಜಿ. ಬೊಲೆನ್ಜರ್''' ಅವರು ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದರು. ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ನೇಹದ ಫಲವಾಗಿ ಜೋನ್ ರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಝೂಲಾಜಿ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ೧೯೨೩ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದರು ಅವರಿಗೆ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯದ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿತ್ತು. ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾದರಿ ಮಾಡುವ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕಲಾ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಕ್ವೇರಿಯಂನ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದರು. ಜೋನ್ ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಮೆಕೆಂಜೀಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ ಮರಳನ್ನು ಅಕ್ವೇರಿಯಂಗೆ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಹರ್ಮ್ ದಿಂದ ತರಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ನನ್ನು ಅಕ್ವೇರಿಯಂನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ರನ್ನು ಸರೀಸೃಪದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಸ್ಮಿತ್, ಚಿಕಾಗೊ ಅವರ ಹೊಂದಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಮನೋಭಾವವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.
ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸ ಲಂಡನ್
ಜೋನ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಆದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಮೃಗಾಲಯದ ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಇದರಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲೆ ಬೇಲಿ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಅವರು ಮಂಕೀ ಹಿಲ್ ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ರಾಕ್ ರಚನೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು (೧೯೨೪-೧೯೨೫)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಪಡೆಗಳಾದ ಹಮರ್ಡಯಾಸ್ ಬಾಬೂನ್ಸ್ ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಡೀ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದು ಜೋನ್ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸರೀಸೃಪ ಮನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು, ಇದನ್ನು (೧೯೨೬-೧೯೨೭)ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು ಇದು ಈಗ ಕೂಡ ಉಪಯೊಗದಲ್ಲಿಯಿದೆ. ಇವರು ಸರೀಸೃಪದ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್- ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಹೊರಗಿನ ಇಟಾಲಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಲ ರಚನೆ, ನೆಲದ ಉಪಾಯ, ಸರೀಸೃಪ ಮನೆಯ ವಿವರ ಜೋನ್ ಅವರು ಮಾಡಿದರು. ಪೀಟರ್ ಚಾಲ್ಮರ್ ಮಿಚೆಲ್ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದರು ಇವರು  ಆರಂಭದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಜೋನ್ ಅವರ ಮನೆ ಯೆಂದು ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಅವರ ಹೊಸ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನ ಗಾಜಿನ ಉಪಯೋಗದ ಬಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕವಾಯಿತ್ತು, ಸರೀಸೃಪಗೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವ ವಿಟಮಿನ್- ಡಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣಗಳು (ಯು.ವಿ ಕಿರಣ) ಮಾತ್ರ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಜೋನ್ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಹೆಬ್ಬಾವು ಗಳು, ಮೊಸಳೆಗಳು, ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದರು. ಜೋನ್ ಅವರು ಮೊದಲು ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಬಂದ ಎರಡು ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗಳನ್ನು ಸರೀಸೃಪ ಗೃಹದ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಒಂದು ವಿಷೆಯ ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿತ್ತು  ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವರು ಬಯಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಒಳ್ಳಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬಳಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಸಾಧುವಾದ ನಾಯಿಗೂ ಸಹ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಡ್ರಾಗನ್ ಹೆಸರು ಸಂಬವ ಜೋನ್ ಅವರ ಜೊತೆ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಕೆಲವು ಸಲ ಜೋನ್ ಅವರು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬಾಲಯಿಡಿದು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ನನ್ನು ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೋಗದ ಸಭೆ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದರು. ರೋಗಪೀಡಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ತಜ್ಞರು ಆದರು ಸಹ ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ನ - ಬಾಯಿ ತೆಗೆಯಲು ಮೂರು ಬಲವಾದ ಜನರ ಸಹಾಯಬೇಕಿತ್ತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯದ ಮಾನ್ಯತೆ
ಸರೀಸೃಪದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಮೊದಲ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮನೆಯ '''ಸೆಂಟ್. ಮಾರ್ಕ್ ಚೌಕೋನದ ಮೃಗಾಲಯದ ಬಳಿ ಒಂದು ಚಿಂಪಾಂಜಿಯನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದರು, ಅದರ ಹೆಸರು ಜಾನಿ'''. ಅವರು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಸರೀಸೃಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕರವಾದ ಹಾವನ್ನು ಗಾಜಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದರು. ಜೋನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '' ಜೆ. ಎ. ಹಮರ್ಟಾನ್ಸ್ ವಂಡರ್ ಆಫ್ ಆನಿಮಲ್ ಲೈಫ್ '' ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾತೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜೋನ್ ಸರೀಸೃಪ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೨೮, ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ಡಿ. ಎಸ್. ಸಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ದೊರಕಿತ್ತು.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕಾಲ ಮರಣ
ಅವರ ರೋಗದಿಂದ ಅವರು ಹಲವಾರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯಕಾರರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ ಅವರ ರೋಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ, ಐದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದರು ಆದರೆ ಹಾಗ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಹರ್ಬಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್ ೧೧ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬೆಡ್ಫೊರ್ಡ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ಚಾಲ್ಮರ ಮಿಚೆಲ್ ಜೋನ್ ಅವರನ್ನು ಹೊಸ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದರು ಅದು ವಿಪ್-ಸ್ನೇಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಪೀಟರ್, ಜೋನ್ ಅವರನ್ನು ಹಾಲ್ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಹೇಳಿದರು. ಮುಂಜಾನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆ ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ್ತು ಸವಾರಿಯನ್ನು ಹಾಲ್ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಬೀಳುಗಳ ಅಂಚಿಯವರೆಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದರು. ಜೋನ್ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅವರು ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ವಿಪ್-ಸ್ನೇಡ್ ಮೃಗಾಲಯ ವನ್ನು ಈಗ  ಮಿಸ್ ಜೋನ್ ಸವಾರಿ  ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಕಾಲವರೆಗೆ ಜೋನ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರು. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಕರಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಜೋನ್ ಅವರು ತನ್ನ ಪೂರ್ತಿ ಜೀವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿದರು ಆದರು ಅನಾರೋಗಿಯಾದರು ಅವರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ನೀರಿನ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಾಡುತ್ತಿದರು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯಲು ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ೨೦ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೩೧ ಮೂವತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೋನ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಸೆಂಟ್.ಮಾರ್ಕ್ ಗೃಹ, ಸೆಂಟ್.ಮಾರ್ಕ್ ಚೌಕ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗದಿಂದ ಮರಣಗೊಂಡರು.
ಸ್ಮರಣೆ
ಜಾರ್ಜ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸರೀಸೃಪವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅದನ್ನು ಸರೀಸೃಪದ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಿನ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರು ಆಮೇಲೆ ಜೋನ್ ಅವರ ಶಿಲ್ಪಿಯನ್ನು ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರು ಇದನ್ನು ೧೯೩೧ರಂದು ಕಲೆ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸರೀಸೃಪವನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು - "" ತೃಪ್ತಿಯಾದ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಯಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆ ಜೊತೆ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ  ವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿರೂಪ'' ಯೆಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು.
೨೦೧೪ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ದಿನದೆಂದು ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಂಡನ್ ಜೋನ್ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವರ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಕೊಂಡಾಡಿದರು.
ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಗಣನೆ
ಕುಲ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ್ಸ ಇದ್ದೇ ಸುಸಂಗತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಆಧಾರವಾದ್ದು ಕಾಲಗಣನೆ. ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆನ್ನಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ವೇದಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನಂತರ ಮಹಾಭಾರತಾದಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನ್ವಂತರ ಮತ್ತು ಯುಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕಾಲಪರಿಮಾಣಗಳು ಉಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ ಒಂದು ಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಮಾನ. ಒಂದು ಕಲ್ಪವೆಂದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಮಹಾಯುಗಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಮಹಾಯುಗಗಳು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪವೆಂದರೆ 4,32,00,00,000 ವರ್ಷಗಳು. ಒಂದು ಮಹಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ-ಈ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಕಲಿಯುಗದ ವರ್ಷಗಳು 4,32,000 ಎಂದೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಶಃ ಅಧಿಕಾಧಿಕ ವರ್ಷಗಳಿರುತ್ತವೆಯೆಂದೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯ
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಕಲಿಯುಗ ಸಂವತ್ ಅಥವಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಸಂವತ್ ಎಂಬ ಕಾಲಗಣನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವತ್ ಎಂಬುದು ಸಂವತ್ಸರದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ. ಕಲಿಯುಗದ ಆರಂಭ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3102ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಆರ್ಯಭಟ್ಟನ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲ. ವರಾಹಮಿಹಿರ, ಕಲ್ಹಣ-ಇವರ ರೀತ್ಯಾ ಈ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲ ಕಲಿಯುಗ ಸಂವತ್‍ನ 653 ಅಥವಾ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2449. ಪರ್ಗಿಟರ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅರಸರ ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿ ಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 950 ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಇಂಥ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಿಸಿ ಈ ಕಾಲ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 1392 ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಅನ್ವೇಷಿಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ ಕಾಲವನ್ನು ಆನುಷಂಗಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತನ್ನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕದ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಸೂಚನೆಯಿಲ್ಲ.ಅನಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲಗಣನೆಗಳು ಪರಿಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗದೆ ಕೆಲಕಾಲಾನಂತರ ಮೂಲೆಗುಂಪಾದವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂಶತಃ ಮಾತ್ರ ಸಹಾಯ ದೊರಕಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಸಂವತ್
ಇದಕ್ಕೆ ಲೌಕಿಕ ಸಂವತ್, ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂವತ್ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಗ್ರಹಮಂಡಲ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ನಕ್ರತ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ನೂರು ವರ್ಷ ನಿಲ್ಲುತ್ತ, 2,700 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರ್ಯಟನ ವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಆಧಾರ. ನೂರರ ಅಂಕವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಮುಂದಿನ ಮಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಜಾಬ್, ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.
ವೀರನಿರ್ವಾಣ ಸಂವತ್
ಜೈನಮತಸ್ಥರು ಆ ಮತಸ್ಥಾಪಕ ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರನ ನಿಧನದಿಂದ ಕಾಲಗಣನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 527ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಇದಕ್ಕೆ ಜಿನಕಾಲ ಅಥವಾ ವೀರನಿರ್ವಾಣ ಸಂವತ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ರಿ. ಶ. 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಜೈನವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಮಹಾವೀರನ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ. ಪೂ. 468ರಲ್ಲಿ ಎಂಬ ವಾದವುಂಟು.
ಬುದ್ಧನಿರ್ವಾಣ ಸಂವತ್
ಬುದ್ಧನ ನಿಧನದಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ಚೀನದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಈ ಘಟನೆ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 486ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸಿಂಹಳ, ಬ್ರಹ್ಮದೇಶ, ಸೈಯಾಂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಇದು ಕ್ರಿ. ಪೂ. 544ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 483ರಲ್ಲಿ ಗೌತಮಬುದ್ಧ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೌದ್ಧಮತದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು.
ಕಲಚುರಿ ಅಥವಾ ಚೇದಿ ಸಂವತ್
ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರ ಆರಂಭದ ವರ್ಷ ಕ್ರಿ. ಶ. 249. ತ್ರೈಕೂಟಕರು ಶಕರ ಆಳಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದುದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗುಪ್ತ ಅಥವಾ ವಲ್ಲಭೀ ಸಂವತ್
ಇದು ಕ್ರಿ. ಶ. 319ರಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಕ 1ನೆಯ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಗುಪ್ತಸಂವತ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಗುಪ್ತರ ಆಧಿಪತ್ಯ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಮಾಂಡಲಿಕರಾದ ಮೈತ್ರಕರು ಈ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಅವರು ಕಾಠಿಯಾವಾಡದ ವಲ್ಲಭೀನಗರಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಲ್ಲಭೀ ಸಂವತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬಂತು. ಈ ಸಂವತ್ ಗುಪ್ತಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಂಗಾಳ, ಒರಿಸ್ಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಗಂಗ ಅಥವಾ ಗಾಂಗೇಯ ಸಂವತ್
ಕಳಿಂಗ ಅಥವಾ ಒರಿಸ್ಸದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಪೂರ್ವ ಗಂಗರು ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಇದು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 11ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಹರ್ಷ ಸಂವತ್
ಕನೌಜಿನ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪದ್ಧತಿ 2 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆತನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಆರಂಭ ವರ್ಷ ಕ್ರಿ. ಶ. 606.
ಚಾಳುಕ್ಯ ವಿಕ್ರಮ ಕಾಲ
ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ ವಂಶದ 6ನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಾರೋಹಣದಿಂದ (1076-77) ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆ ವರೆಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಶಕರಾಜರ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದುದಾಗಿ ಆತ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಕಾಲ ಪ್ರಚಾರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಲಕ್ಷ್ಮಣಸೇನ ಸಂವತ್ : ಬಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋದ ವಂಶದವನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸೇನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರಂಭದಿಂದ (1179) ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಅವನ ಅನಂತರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದು ಈಗಲೂ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಶಕ : ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಾರೋಹಣ ಕಾಲದಿಂದ 1634ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪ ರಾಜಶಕ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಹಿಜರೀ
ಇದರ ಎಣಿಕೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಪೈಗಂಬರ್ ಮಕ್ಕಾದಿಂದ ಮದಿನಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿದ ಕಾಲದಿಂದ, 622ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶುದ್ಧ ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಗಣನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ವರ್ಷ ಸೌರಮಾನದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಹರ್ರಮ್, ಸಫರ್, ಮೊದಲಾದ ಅರಬ್ಬೀ ಹೆಸರಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳೂ ಇವೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಲೀನೀಕರಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಫಸಲಿ
ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್ ಚಾಂದ್ರಸೌರಮಾನಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂಥ ಫಸಲಿ ಎಂಬ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು 1563ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ಫಸಲ್-ಭೂಮಿಯ ಫಸಲು, ಬೆಳೆ.ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಅತ್ರುಟಿತ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸಂವತ್ಸರ ಚಕ್ರ
ಈ ಹೆಸರಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅರುವತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳಿವೆ. ಈ ಚಕ್ರ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಇಂತಿವೆ: 1 ಪ್ರಭವ, 2 ವಿಭವ, 3 ಶುಕ್ಲ, 4 ಪ್ರಮೋದ (ಪ್ರಮೋದೂತ), 5 ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿ, 6 ಆಂಗಿರಸ, 7 ಶ್ರೀಮುಖ 8 ಭಾವ, 9 ಯುವ, 10 ಧಾತು, 11 ಈಶ್ವರ, 12 ಬಹುಧಾನ್ಯ, 13 ಪ್ರಮಾಥಿ, 14 ವಿಕ್ರಮ, 15 ವೃಷ (ವಿಷು), 16 ಚಿತ್ರಭಾನು, 17 ಸುಭಾನು, 18 ತಾರಣ, 19 ಪಾರ್ಥಿವ, 20 ವ್ಯಯ, 21 ಸರ್ವಜಿತ್, 22 ಸರ್ವಧಾರಿ, 23 ವಿರೋಧಿ, 24 ವಿಕೃತಿ, 25 ಖರ, 26 ನಂದನ, 27 ವಿಜಯ, 28 ಜಯ, 29 ಮನ್ಮಥ, 30 ದುರ್ಮುಖ, 31 ಹೇಮಲಂಬ (ಹೇಮಲಂಬಿ), 32 ವಿಲಂಬಿ, 33 ವಿಕಾರಿ, 34 ಶಾರ್ವರಿ, 35 ಪ್ಲವ, 36 ಶುಭಕೃತ್ (ಶೋಭಕೃತ್), 37 ಶೋಭನ, 38 ಕ್ರೋಧಿ, 39 ವಿಶ್ವಾವಸು, 40 ಪರಾಭವ, 41 ಪ್ಲವಂಗ, 42 ಕೀಲಕ, 43 ಸೌಮ್ಯ, 44 ಸಾಧಾರಣ, 45 ವಿರೋಧಕೃತ್, 46 ಪರಿಧಾವಿ, 47 ಪ್ರಮಾದಿ (ಪ್ರಮಾಧಿ), 48 ಆನಂದ, 49 ರಾಕ್ಷಸ, 50 ನಲ (ಅನಲ), 51 ಪಿಂಗಲ, 52 ಕಾಲಯುಕ್ತ, 53 ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಿ (ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ), 54 ರೌದ್ರ, 55 ದುರ್ಮತಿ, 56 ದುಂದುಭಿ, 57 ರುಧಿರೋದ್ಗಾರಿ, 58 ರಕ್ತಾಕ್ಷ (ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ), 59 ಕ್ರೋಧನ, 60 ಕ್ಷಯ (ಅಕ್ಷಯ).ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಚಕ್ರ ಪ್ರಭವ ಸಂವತ್ಸರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕ್ರಮ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಲಿಯುಗದ ಸಂವತ್, ಶಕ ಸಂವತ್, ಮೊದಲಾಗ ಗಣನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಎಣಿಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವರಾಹಮಿಹಿರ ಕಲಿಯುಗದ ಆರಂಭ ವರ್ಷವನ್ನು ಈ ಚಕ್ರದ ವಿಜಯ ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗ್ರಂಥಕಾರ ಅದನ್ನು ಪ್ರಭವ ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಪರಿಮಿತಿ ಚಾಂದ್ರ-ಸೌರಮಾನ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶಾಸನಾದಿ ಅಭಿಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಕ್ರದ ವಿಜಯ ಸಂವತ್ಸರದ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶ 3ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ವೀರಪುರುಷ ದತ್ತರಾಜನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಈ ಸಂವತ್ಸರ ಚಕ್ರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ವಿಕ್ರಮ ಸಂವತ್
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರಂಭ ವರ್ಷ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 57. ಈ ಸಂವತ್ಸರದ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಿಂದ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಮಾಸದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವರು. ಇದರ ಮಾಸಗಳು ಪೌರ್ಣಿಮಾಂತ. ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ, ಯಾರು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಇದೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಪರಕೀಯ ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದುದರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಈ ಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂಬುದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 1ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಇದು ಮೊದಲು ಕೃತಸಂವತ್ ಎಂದೂ ಅನಂತರ ಮಾಲವ ಸಂವತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು ಬಳಿಕ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಸಂವತ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೃತಪದದ ಮೂಲ ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಿರಬಹುದು. ಮಾಲವರು ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಗಣರಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವರು. ಗುಪ್ತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಕರನ್ನು ಮಾಳವದಿಂದ ಓಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಬಹು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಲವ ಸಂವತ್ ಎಂಬ ಕಾಲಗಣನೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಂಯೋಗಗೊಳಿಸಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವಿಕ್ರಮ ಸಂವತ್ 8-9ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೂ ಇದರ ಮೂಲ ಇನ್ನೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 1ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೊನೊನೆಸ್ ಪೂರ್ವ ಇರಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಧಿರಾಜನೆಂಬ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದಾಗಿ ಈತನ ನಾಣ್ಯಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಈ ಕಾಲಗಣನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಇವನ ಮಾಂಡಲಿಕರಾದ ಶಕರು, ಸಿಂಧ್-ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದ ಮಾಲವ ಜನಾಂಗದವರು ಈ ಗಣನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮಧ್ಯಭಾರತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಹೊಂದಿ ಈ ಸಂವತ್ತಿನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರಬಹುದು.
ಶಕ ಸಂವತ್
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿ. ಶ. 78ರಿಂದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲಗಣನೆ. ಇದನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಚಕ್ರದ ಪ್ರಭವಾದಿ ಸಂವತ್ಸರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ (ಯುಗಾದಿ) ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಫಾಣ ವಂಶದ  1ನೆಯ ಕನಿಷ್ಕ ಕ್ರಿ. ಶ. 78ರಿಂದ 102ರ ವರೆಗೆ ಆಳಿದನೆಂಬುದು ಬಹು ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯ. ಕನಿಷ್ಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಎಣಿಕೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ಆತನ ಸಾಮಂತರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಶಕಕುಲದ ಕ್ಷತ್ರಪರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಗಣನೆ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವತ್ ಎಂಬ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ 1 ರಿಂದ 4ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ಶಕ 380 ಎಂದು ಸಿಂಹಸೂರಿಯ ಲೋಕವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಅನಂತರ ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಳುಕ್ಯವಂಶದ 1ನೆಯ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಬಾದಾಮಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಕ ವರ್ಷ 465 ಎಂದಿದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಕವರ್ಷ 556ರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶವಿದೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರಾಹಮಿಹಿರ 427 ಎಂಬ ಶಕಕಾಲವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗುಜರಾತ್, ಕಾಠಿಯಾವಾಡ ಮೊದಲಾದ ಶಕ ಅರಸರ ಅಧೀನದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದ ಜೈನ ಪಂಡಿತರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಿಂದ ಈ ಕಾಲಗಣನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.ಈ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನವರಿಗೆ ಪರಕೀಯ ಶಾಸಕರಾದ ಕುಷಾಣ, ಪಾರ್ಥಿಯನ್, ಶಕ ಮುಂತಾದ ಭಿನ್ನ ಜಾತಿ ಪಂಗಡಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪರಿಜ್ಞಾನವಿರಲಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಶಕರು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಆಳಿದ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಚಾಳುಕ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಅರಸರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶಕವರ್ಷ, ಶಕನೃಪವರ್ಷ, ಶಕನೃಪರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ, ಸಂವತ್ಸರ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಶಾಲಿವಾಹನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾಲಗಣನೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರು ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು. ಶಾಲಿವಾಹನ ಪದ ಸಾತವಾಹನದ ರೂಪಾಂತರ. ಸಾತವಾಹನ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಸಾತಕರ್ಣಿ, 2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಶಕಧ್ವಂಸಕ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದ. ಈ ಘಟನೆಯ ಅಸ್ಫುಟ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಗಣನೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿರಬೇಕು. ಕ್ರಮೇಣ ಶಕ ಎಂದರೆ ಕಾಲಗಣನೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶಕಸಂವತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ದೊರಕಿತು. ಕರ್ಣಾಟಕದಿಂದ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಸೇನವಂಶದ ಅರಸರು ಈ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದರು. ಅದೇ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಕರ್ಣಾಟಕದ ನಾನ್ಯದೇವನ ವಂಶದ ರಾಜರು ಈ ಗಣನೆಯನ್ನು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದರು. ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರಗಳಿಂದ ಇದು ಮುಂದೆ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ವರೆಗೂ ಹರಡಿತು.
ನೇವಾರಿ ಸಂವತ್
ಇದು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲಗಣನೆ; ಇದರ ಆರಂಭ ವರ್ಷ 879; ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಜಯದೇವಮಲ್ಲರಾಜ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅಲ್ಲಿ ಶಕಸಂವತ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೋರಖನಾಥ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಂದಿನಿಂದ ಪುನಃ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು.
ಕೊಲ್ಲಂ ವರ್ಷ
ಇದರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರು ಕೊಲಂಬ ಸಂವತ್. ಕೊಲ್ಲಂ (ಈಗಿನ ಕ್ವಿಲಾನ್) ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಯೊಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲವಿರಬೇಕು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭ 1144-45ರಲ್ಲಿ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತರುನೆಲ್‍ವೇಲಿ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಮಾಸಗಳನ್ನು ಮೇಷಾದಿರಾಶಿಗಳಿಂದ ಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷಾರಂಭ ಕೆಲವೆಡೆ ಕನ್ಯಾರಾಶಿಯಿಂದ, ಕೆಲವೆಡೆ ಸಿಂಹರಾಶಿಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ
ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷದಿಂದ ಇದರ ಎಣಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಮಿನ ಡೈಯೊನಿಷಿಯಸ್ ಎಗ್ಸಿಗ್ಯುಮಸ್ 532ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಿದ. 1582ರಲ್ಲಿ 13ನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿಯಿಂದ (ಪೋಪ್) ಇದು ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭುತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗಣನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವತ್
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದರೂ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಉಪಯೋಗ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಗಣನೆಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1952ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿ 1955ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಈ ಹೊಸ ಕಾಲ ಗಣನೆಯ ಪದ್ಧತಿ 1957ರ ಮಾರ್ಚ್ 22ರಂದು (ಶಕ 1879, ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆ) ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂತು. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಾದಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಆಷಾಢ, ಶ್ರಾವಣ, ಬಾದ್ರಪದ ಈ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೆ 31ದಿನಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ 30 ದಿನಗಳು. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಧಿಕ ದಿನದ ವರ್ಷವೆಂದು (ಲೀಪ್ ಇಯರ್) ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ 31 ದಿನಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಜಡ್ಡು
thumb
ಜಡ್ಡು ಎಂದರೆ ಸಸ್ಯಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮೃದುವಾದ ಪರೆಂಕಿಮ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಊತಕ (ಕ್ಯಾಲಸ್). ಚರ್ಮದ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸಿನ ಕೊಂಬು ಪದರ ಮಂದವಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದಪ್ಪವಾದ ಮತ್ತು ಗಡುಸಾದ ಭಾಗ ; ಮೂಳೆ ಮುರಿದಾಗ ಅವುಗಳ ತುದಿಗಳ ಸುತ್ತ ರೂಪುಗೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ಮೂಳೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವ ಒಂದು ವಿಧದ ವಸ್ತು ; ಸಸ್ಯಗಳ ಫ್ಲೋಯೆಮ್ ಊತಕದ ಜರಡಿ ತಟ್ಟೆಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯವಾಗಿ ಅವು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕ್ಯಾಲೋಸ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಪದರ ; ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಾಪೊಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿಪ್ಪಿನ ನಾಭಿಯ ಸುತ್ತ ಇಲ್ಲವೆ ಒಳಗೆ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಚಿಪ್ಪಿನ ವಸ್ತು-ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಜಡ್ಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯವಾದಾಗ ಗಾಯದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಪರೆಂಕಿಮ ಕೋಶಗಳು ಚುರುಕಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಡ್ಡು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಾಯವಾದ ಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಇದು ಒಂದು ಕವಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, ವೈರಸ್ ಮುಂತಾದ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಒಳಹೋಗದಂತೆ ತಡೆದು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಜೈಪುರಿ (ಭಾಷೆ)
ಜೈಪುರಿ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ದೇವನಾಗರೀ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಜಡ್ಡು
ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಮಾಡುವಾಗಿ ಕಸಿತಾಳು ಮತ್ತು ಕಸಿಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಜಡ್ಡು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದುಂಟು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಂಗಾಂಶ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಡ, ಬೇರು ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದೇ ಅಂಗದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ವರ್ಧನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವಾಗಲೂ ಅವು ಅನೇಕ ಸಲ ಅವಿಭೇದೀ ಕೃತ ಅಂಗಾಂಶ ರಾಶಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುವು. ಇವಕ್ಕೂ ಜಡ್ಡು ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಪೂತಿರಹಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿ ಸಕ್ಕರೆ, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಾದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದಾಗ, ಒಂದೊಂದು ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದು ಜಡ್ಡು ಅಂಗಾಂಶವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜಡ್ಡಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿನ್ ಕೂಡ ಆವಶ್ಯಕವಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬರೆಯ ಖನಿಜ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಗ್ಗುವಿಕೆ (ಹ್ಯಾಬಿಟುಯೇಷನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಡ್ಡು ಅಂಗಾಂಶ ತನ್ನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಜಡ್ಡು ಅಂಗಾಂಶದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಳನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : 6-ಫರ್‍ಫರೈಲ್-ಆಮೈನೋ-ಪ್ಯೂರೀನ್.
ಜೈಪುರಿ (ಭಾಷೆ)
ಶಿಷ್ಟ ಜೈಪುರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು 790, 231 ಜನರಿದ್ದಾರೆ (ಲಿಂ.ಸ.ಎಂ. 1908)
ಜಡ್ಡು
ಒಂದು ಜಡ್ಡು ಅಂಗಾಂಶದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಕೃತಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ, ಅದು ಮತ್ತೆ ಜಡ್ಡು ಅಂಗಾಂಶ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ, ಈ ಅಂಗಾಂಶ ಪ್ರಕಾಂಡ, ಬೇರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿಯೂ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಸ್ಯವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಡ್ಡು ಅಂಗ ಇಲ್ಲವೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳಾಗಿ ವಿಭೇದೀಕರಣವಾಗದಾದರೂ ಬೇರೊಂದು ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಜಡ್ಡು ಕೂಡ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಜೈಪುರಿ (ಭಾಷೆ)
ರಾಜಸ್ಥಾನೀ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ
ಜೈಪುರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲದೆ ತೋರಾವತಿ, ಕಾಠ್ಯರಾ, ಚೌರಾಸೀ, ನಾಗರ್ಚಾಲ್, ರಾಜಾವಟೀ ಮತ್ತು ಸಿಪಾರೀ ಅಥವಾ ಶಿಯೋಪುರೀ ಎಂಬ ಉಪೋಪಭಾಷೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಜ್ಮೀರೀ, ಕಿಷನ್‍ಗಡೀ ಮತ್ತು ಹಾರೌಟೀ ಎಂಬ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ರಾಜಸ್ಥಾನೀ ಭಾಷೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಯರ್ಸನ್ನನ (ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ 1908) ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಜಡ್ಡು
ವರ್ಗ:ಚರ್ಮದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜೈಪುರಿ (ಭಾಷೆ)
ಜೈಪುರಿಗೂ ಶಿಷ್ಟ ಹಿಂದಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಜೈಪುರಿಗೂ ಶಿಷ್ಟ ಹಿಂದಿಗೂ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ವರ್ಣಭೇದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೇಳೆ, ಆಕೃತಿಭೇದ. ಇವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು : ಹಿಂದಿಯ /ಅ/ ಜೈಪುರಿಯಲ್ಲಿ/ಇ/ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯ /ಇ/ ಜೈಪುರಿಯಲ್ಲಿ /ಅ/ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. (ಹಿಂದಿ) ಪಣ್ಡಿತ್ (ಜೈಪುರಿ) ಪಿಣ್ಡತ್. (ಏ/ಗೆ ಬದಲು /ಐ/ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಹಿಂದಿ) ಮೇ (ಜೈಪುರಿ) ಮೈ-ಒಳಗೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ /ಓ/ ಎಂಬುದನ್ನು /ಊ/ ಎಂಬುದರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಹಿಂದಿ) ಕ್ಞೊ (ಜೈಪುರಿ) ಕ್ಞೂ = ಏಕೆ. ಜೈಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿಯ ಭೀ ಜೈಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಬೀ=ಸಂತೋಷ. (ಹಿಂದಿ) ಅಧಾ (ಜೈಪುರಿ) ಅದೋ = ಅರ್ಧ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.