ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ
ಹಂತಗೋಪುರದ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಉರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉರ್‌-ನಮ್ಮುವಿನ ಹಂತಗೋಪುರದ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಮೂರು-ಹಂತದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಂದು ಇಂಥವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ತಿರುಳಿನ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಚನೆಗೆ ಬಿಟುಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಬೇಯಿಸಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹೊದಿಕೆಯ ಒಂದು ಹೊರಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದರ ಮೇಲೆ 1.15 ಮೀ.ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೇಯಿಸಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೂ ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಹಂತಗಳ ಇಳಿಜಾರಿಕೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಅಗಾಧವಾಗಿರುವ ಮುಮ್ಮಡಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಸಾಲಿನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ತುದಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಹಂತಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಇಳಿದಾಣ ಅಥವಾ ಮಹಡಿ ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಚೌಕಿಯ ಮೇಲೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲಸಾಲುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೆಡೆ ಸಂಧಿಸುವಂತಿದ್ದವು. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು 11 ಮೀ.ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಎರಡನೆಯ ಹಂತವು 5.7 ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಹಂತಗೋಪುರದ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಖನನಕಾರನಿಂದ (ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ ವೂಲ್ಲೆ) ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ಹಂತವು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದರಿಂದ ಕಳಶಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಚೊಘಾ ಝಂಬಿಲ್ ಹಂತಗೋಪುರದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಳದ ಕಡ್ಡಿಯ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದು, ಹಂತಗೋಪುರದ ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯ ತಿರುಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಅವು ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದುದು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅವು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ಸಿರಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು‌. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ನಡುವೆಯಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ ಎಂಬ ಪದವು ಅಕ್ಷರಶಃ “ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗವು ಫಲವಂತ ಬಾಲಚಂದ್ರ ವಲಯದ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ತಾನು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾವು ಸುಡು ಬೇಸಗೆ ಕಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಿದು ಎಂಬುದು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ನದಿಗಳು ಜೀವಾಧಾರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಿದವು. ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಜಮೀನನ್ನು ತೇವವಾಗಿಸುವ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರಿಗೆ ನೆರವಾದವು. ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಬೆಳೆದು ನಿಂತ ಪೈರುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಿತ್ತಲಾಗಿದ್ದ ಬೀಜಗಳೂ ಸಹ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡುಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಜೌಗುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಅರಬರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಈ ಅರಬರು ಟೈಗ್ರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್‌ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಳೆಗಾಲದ ಋತುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಜಮೀನಿನೊಳಗೆ ಭಾಗಶಃ ಉಕ್ಕಿಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಭಾಗಗಳು ಅಥವಾ ಕಸದ ದಿಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ನೀರು ಆವರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಇತರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೋಗಲು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ನದಿಯು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರ ಜೀವನವನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತ್ತು.. ಒಕ್ಕಲುತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಗಹನವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿಗೆ ನೀರಾವರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅವರು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು (ಇದನ್ನು ಅವರು ಬಾರಿ ಬಾರಿ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮರು-ಅಗೆಯಬೇಕಿತ್ತು) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಉಣಿಸಲು, ಬಾಲ್ದಿಯನ್ನು (ಬಕೆಟ್‌ನ್ನು) ಎತ್ತುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನೀರಾವರಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಬರಹಗಾರಿಕೆ, ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು! ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬರಹಗಾರಿಕೆಯು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ನೀವು ಏನನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಿರೋ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಅಕ್ಷರಗಳಿದ್ದವು. ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದರ ಬದಲಿಗೆ ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಕಾಡ್‌ನ ಭಾಷೆ, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದ ಭಾಷೆ, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಭಾಷೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.