cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ರೋಸೊಲಾ
ರೋಸೊಲಾ ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವೈರಸ್ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ. ಮೂರು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೋಂಕುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಜ್ವರದ, ನಂತರ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಏಳುವ ದದ್ದು, ಕೆಂಪು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜ್ವರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಏಳುವ ದದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತೊಡಕುಗಳು ಫೀಬಿಲ್ ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಗಂಭೀರ ತೊಡಕುಗಳು ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಇದು ಮಾನವ ಹರ್ಪಿಸ್ ವೈರಸ್ 6 (HHV-6) ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹರ್ಪಿಸ್ವೈರಸ್ 7 (HHV-7) ರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಡುವಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರುವವರ ಲಾಲಾರಸ ಮೂಲಕ ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ತಾಯಿಯಿಂದ ಮಗುವಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದ್ರವಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಜನರು ಸೋಂಕಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ರೋಗ ಸೂಚನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ರೋಸೊಲಾ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಅಧಿಕ ಜ್ವರದಿಂದ (39-40 ° C; 102.2-104 ° F) ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ದೇಹ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಫೀಬ್ರೈಲ್ ಮಿದುಳಿನ (ಫೀಬ್ರಿಲ್ ಸೆಜರ್ಸ್ ಅಥವಾ "ಜ್ವರ ಫಿಟ್ಸ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಗುವಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜ್ವರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಕೆಂಪು ದದ್ದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಡದ (ಮುಂಡ) ಮೇಲೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭುಜ, ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.ದದ್ದು ಇಚಿ ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು 1 ರಿಂದ 2 ದಿನಗಳು ಉಳಿಯಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲೇಖನ
ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ( ಅಣ್ಣಾಮಲೈಯಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಂಚ ಭೂತ ಸ್ಥಲಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಂಕಿಯ ಅಂಶ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶೈವ ಧರ್ಮದ ಹಿಂದೂ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಶಿವನನ್ನು ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ಅಥವಾ ಅಣ್ಣಾಮಲೈಯರ್ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಲಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಉನ್ನಾಮಲೈ ಅಮ್ಮನ್ ಅಥವಾ ಅಪಿತಕುಚ ಅಂಬಾಳ್ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ತಮಿಳು ಶೈವ ಅಂಗೀಕೃತ ಕೃತಿಯಾದ ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಮಿಳು ಸಂತ ಕವಿಗಳು ನಾಯನಾರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪಾದಲ್ ಪೆಟ್ರಾ ಸ್ಥಲಂ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಶೈವ ಸಂತ ಕವಿ ಮಾಣಿಕ್ಕವಾಸಾಗರ್ ಇಲ್ಲಿ ತಿರುವೆಂಪವೈ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೫:೩೦ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦ ರವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ದೈನಂದಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಗೈ ದೀಪಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುವಿನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಸೇರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಂದು, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗಿರಿವಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಕರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ದಂತಕಥೆ
alt=see caption|thumb|200x200px| ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿವನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ಹೂವಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದಳು. ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳಕನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. ಪಾರ್ವತಿಯು ಶಿವನ ಇತರ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು. ನಂತರ ಅವರ ಪತಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವನು ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ, ಶಿವನ ಅರ್ಧ-ಹೆಣ್ಣು, ಅರ್ಧ-ಪುರುಷ ರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ಅರುಣಾಚಲ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಪರ್ವತವು ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟವು ಸ್ವತಃ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಲು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು, ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹವರಾಹನಾದನು ಮತ್ತು ಅದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು. ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಲಿಂಗೋದ್ಭವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಹ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸ
alt=Gateway tower with multiple storeys|right|thumb|267x267px| ರಾಜ ಗೋಪುರ - ಪೂರ್ವ ಗೇಟ್‌ವೇ, ಅತಿ ಎತ್ತರದ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟಿಯ ನೋಟ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ನಕ್ಕೀರರ್ (೧ ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿಇ ನಿಂದ ೧ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಿಇ ವರೆಗೆ, ಕಪಿಲರ್ ಮತ್ತು ಪರಾನಾರ್ (೧೨೫ ರಿಂದ ೨೨೫ ಸಿಇ ವರೆಗೆ) ಅಣ್ಣಾಮಲೈನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಾಯನಾರ್ ಸಂತರು ಸಂಬಂದರ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಕೃತಿಯಾದ ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂದರ್ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು ಎಂದು ಪೆರಿಯಪುರಾಣಂ ಲೇಖಕ ಸೆಕ್ಕಿಝರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚೋಳ ರಾಜರು ೮೫೦ ಸಿಇ ನಿಂದ ೧೨೮೦ ಸಿಇ ವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಚೋಳ ರಾಜನ ಶಾಸನಗಳು ರಾಜವಂಶದ ವಿವಿಧ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ, ಕುರಿ, ಹಸು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.  ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ೧೩೨೮ ಸಿಇ ನಲ್ಲಿ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು.   ಸಂಗಮ ರಾಜವಂಶದ (೧೩೩೬-೧೪೮೫ ಸಿಇ) ೪೮ ಶಾಸನಗಳು, ಸಾಳುವ ರಾಜವಂಶದ ೨ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತುಳುವ ರಾಜವಂಶದ (೧೪೯೧-೧೫೭೦ಸಿಇ) ೫೫ ಶಾಸನಗಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಆಡಳಿತಗಾರರು. ಕೃಷ್ಣದೇವ ರಾಯ (೧೫೦೯–೧೫೨೯ಸಿಇ) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಶಾಸನಗಳಿವೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಜಯನಗರ ರಾಜ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಜಯನಗರ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರಿಂದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ತಿರುಪತಿಯಂತಹ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅದೇ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಉಡುಗೊರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಭೂ ದತ್ತಿಗಾಗಿ, ನಂತರ ಸರಕುಗಳು, ನಗದು ದತ್ತಿಗಳು, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಎಣ್ಣೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಪಟ್ಟಣವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಕವಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಗರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಶಾಸನಗಳಿವೆ, ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ನಗರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
alt=Temple tower with people passing through.|thumb|200x200px| ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ನೋಟ
ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳು
thumb| ಗೋಪುರಗಳು ದೇವಾಲಯವು ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ೨೫ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗಳ ಅಳತೆ (೭೦೦ಫೀಟ್,೨೧೦ಮೀ) ದಕ್ಷಿಣ (೧೪೭೯ಫೀಟ್, ೪೫೧ಮೀ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ೧೫೯೦ಫೀಟ್,೪೮೦ಮೀ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳು ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಇ ಗೆ ಹಿಂದಿನವು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಚೋಳ ರಾಜರು ಮಾಡಿದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಸನದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸನಗಳು ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು, ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕಾಂಚಿಪುರಂನಿಂದ ಆಳಿದ ಪಲ್ಲವ ರಾಜರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ, ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿಯ ( ಕೃಷ್ಣ ) ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಸುತ್ತಲೂ, ಸೋಮಸ್ಕಂದ, ದುರ್ಗಾ, ಚಂಡೇಶ್ವರ, ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಆರುಮುಗಸ್ವಾಮಿ ( ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ), ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ, ಸ್ವರ್ಣಬೈರವರ್, ನಟರಾಜ ಮತ್ತು ಲಿಂಗೋದ್ಭವದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ - ಶಿವನ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವು ಲಿಂಗದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಪಳ್ಳಿಯರೈ, ವಿಶ್ರಮಿಸುವ ದೇವತೆಗಳ ದೈವಿಕ ಕೋಣೆ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೊದಲ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅಮ್ಮನ್ ಅವರ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅಮ್ಮನ್ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂತ ವಿನಾಯಕರ್ ( ಗಣೇಶ ), ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಬಲಿಗಾಗಿ ವೇದಿಕೆ ಇದೆ. ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಂಗಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಕಾರ್ತಿಕೇಯ) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ತೊಟ್ಟಿಯ ಸಣ್ಣ ಗುಡಿ ಇದೆ.
ಸಭಾಂಗಣಗಳು
thumb|200x200px| ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಮಹಲ್ ನೋಟ ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಕಂಬಗಳ ದೀಪ ದರ್ಶನ ಮಂಟಪ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನ ಸಭಾಂಗಣವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮರವಾದ ಮಗಿಝಾವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳು ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮಾಸ್ಟ್ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು ಎಂದು ವೇದಗಳು ಬರೆಯುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ಮದುವೆ ಮಂಟಪ, ಆವರಣದ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ತ್ರಿಶೂಲವು ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಮರದಂತೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸಂತ ಮಂಟಪ, ಅಂದರೆ ವಸಂತ ಮಂಟಪ, ಮೂರನೇ ಆವರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಕಲಹತೀಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವರಣವು ನಂದಿಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ತೀರ್ಥಂ, ದೇವಾಲಯದ ತೊಟ್ಟಿ, ಯಾನೈ ತಿರೈ ಕೊಂಡ ವಿನಾಯಕ ದೇವಾಲಯ, ಮತ್ತು ವಲ್ಲಲ ಮಹಾರಾಜರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ನಂದಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಭಾಂಗಣವಿದೆ.
ಮೊದಲ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಆವರಣದ ದ್ವಾರದ ಒಳಗೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಂಗಣವಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ಎದುರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಗೆದನು. ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಯಾಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಾಯಕ್ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಸಿಂಹದ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಅರುಣಗಿರಿನಾಥರ ಮಂಟಪವು ಕಲಾಯನ ಲಿಂಗ ಸುಂದರ ಈಶ್ವರ ಮಂಟಪದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಗೋಪುರತಿಲಯನಾರ್ ದೇವಾಲಯವು ವಲ್ಲಲ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು
ದೇವಾಲಯವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹತ್ತಾರು ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ತಮಿಳು ತಿಂಗಳ ಕಾರ್ತಿಕೈಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು, ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುವೆ ಕಾರ್ತಿಕೈ ದೀಪಂ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೀಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಟನ್ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದೀಪವನ್ನು ದೀಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನ ಉತ್ಸವದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ರಥದ ಸುತ್ತಲೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ (೮೫೦ ಸಿಇ ನಿಂದ ೧೨೮೦ ಸಿಇ ವರೆಗೆ) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಶಾಸನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. thumb| ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಗಳು. ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಗಿರಿವಾಲಂ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಕ್ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸ್ತಂಭಗಳ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರಗಳು, ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಿತ್ರ ಪೌರ್ಣಮಿಯ ದಿನದಂದು, ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದು ದೇವಾಲಯದ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಿರುವುಡಲ್ ತಮಿಳು ತಿಂಗಳ ಥಾಯ್ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಪಂಚ ಭೂತ ಸ್ಥಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಐದು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ: ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ. ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಶಿವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬೆಂಕಿಯ ಬೃಹತ್ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಲಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಕರ್ತವ್ಯ, ಸದ್ಗುಣ, ಸ್ವಯಂ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಥರಾ ಸ್ಥಲವು ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚಕ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಣಿಪೂರಗ ಸ್ತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಣಿಪೂರಗ ( ಮಣಿಪುರ ) ಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಣಿಪೂರಗವು ಸೌರ ನಾಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ.
ಸಂತರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ
೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಮಿಳು ಶೈವ ಕವಿ ತಿರುಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂದರ್, ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಉನ್ನಾಮುಲೈ ಅಮ್ಮನ್ ಅನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ತಿರುಮುರೈ ಎಂದು ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂದರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಅಪ್ಪರ್ ಅವರು ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ೧೦ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಐದನೇ ತಿರುಮುರೈ ಎಂದು ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ. ಇದನ್ನು ಪಾದಲ್ ಪೇತ್ರ ಸ್ಥಲ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೈವ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ೨೭೬ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ (೧೮೭೯-೧೯೫೦ಸಿಇ) ಅವರ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿತಿದೆ. ರಮಣ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ಗುಹೆಯು ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿದೆ, ಆಶ್ರಮವು ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಸಭಾಂಗಣದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯು ಪಾತಾಳ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಪರಮ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇರುವೆಗಳು ಅವನ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಕ್ತಿ ಸ್ಥಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಮೋಕ್ಷದ ಸ್ಥಳ, ಮತ್ತು ಶೇಷಾದ್ರಿ ಸ್ವಾಮಿಗಲ್, ಗುಗೈ ನಮಚಿವಾಯರ್ ಮತ್ತು ಯೋಗಿ ರಾಮಸುರತ್‌ಕುಮಾರ್‌ರಂತಹ ಸಂತರು ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಗ್ರಾಮಗಳು
thumb|ಬೆನಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ - ಹಳ್ಳಿ, ಪಳ್ಳಿ, ಊರು, ಗುಡಾ, ಗಾಂವ್, ಕಸಬಾ, ಖೇಡಾ ಎಂದು ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯ. ಭರತ ಇವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಕುಡಿದ, ಪ್ರಾಕಾರ ಕಂದಕಗಳಿಲ್ಲದ, ಬಹುಜನವಸತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂವ್ಯವಸಾಯವುಳ್ಳ, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಿರುವ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ನೆಲೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ತಂಡಗಳಿಂದ, ಚದರಿದ ಕೊಪ್ಪಲು ಅಥವಾ ಪಾಳೆಯಗಳಿಂದ, ಉಪನಗರ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಗರಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಗಡ್ಡೆ ಗೆಣಸು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನರು ಆಹಾರಾನ್ವೇಷನೆಯಲ್ಲಿ ದೂರದೂರ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಲು ಕಲಿತ ಅವರು ಮುಂದೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಾಗ ಮಾನವವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 10,000 ದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಕೋಲನ್ನೂ ಅನಂತರ ನೇಗಿಲನ್ನೂ ಬಳಸಿದಾಗ ಉಳುಮೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಅವಶ್ಯವೂ ಆಯಿತು. ಸುಮಾರು 3000 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ, ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 6500ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಾಮಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಆ ಸುಮಾರಿಗೇ ಗ್ರಾಮಗಳ ಉದಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಋಗ್ವೇದದ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಗ್ರಾಮಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ಸುಮಾರು 5000ದಲ್ಲೂ ಯೂರೋಪಿನ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಕ್ರಿ. ಪೂ. ಸುಮಾರು 4000ದಲ್ಲೂ ಚೀನ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ಸುಮಾರು 2500 - 3000ರಲ್ಲೂ ದಾಟಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಮಾತು
ಇತಿಹಾಸಕರರೂ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೆಲವಿದೆ. ಇವನ್ನು ಗ್ರಾಮವೆನ್ನುವುದು ತಪ್ಪಾದೀತು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಐದು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದೆಡೆ ನಿಂತು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಅರ್ಧ ಶಾಶ್ವತ ಸಮುದಾಯಗಳು. ಈಗಲೂ ಇಂಥ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಲವು ಇವೆ. ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಕಾರವೆಂದರೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕೃಷಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು. ಇವೇ ನಿಜವಾದ ಗ್ರಾಮಗಳು. ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾದರೂ ಬೆಸ್ತರಹಳ್ಳಿಗಳೂ ಗಣಿಗ್ರಾಮಗಳೂ ನೇಕಾರರ, ಬಡಿಗರ ಮತ್ತಿತರ ಕಸಬಿನವರ ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. thumb|ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ . ಗ್ರಾಮಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಒಲುಫ್‍ಸೆನ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಬಗೆಗೂ ಮೌರರ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾರ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗೂ ಹೆನ್ರಿ ಮೇನ್ ಪೌರಸ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗ್ರಾಮಸಮುದಾಯಗಳ ಬಗೆಗೂ ಬರೆದು ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್ ರೆಡ್‍ಫೀಲ್ಡ್ 1930ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಟಿಪೋಜ್ಟ್‍ಲಾನ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳ ಗ್ರಾಮಸಮುದಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೂರಾರು ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮ, ರಷ್ಯದ ಮಿರ್, ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾರ್ಕ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಲೆಜ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಹಳ್ಳಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗ್ರಾಮ - ಇವುಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಭೇದಗಳನ್ನೂ ಇಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮದ ಉದಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಕಾಸದ ಒಂದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಹಂತ. ಅನಾಗರಿಕ ಮಾನವರು ನಾಗರಿಕತೆಯೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನೆಡೆದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೃದ್ಧಿಯೂ ಘೋಷಣೆಯೂ ಗ್ರಾಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಭಾರತ, ಚೀನದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ, ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಕ್ಕಾಲುಪಾಲು ಜನರನ್ನು ಗ್ರಾಮಗಳು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಉಳಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಲಿನವರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 1971ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಐದೂವರೆ ಲಕ್ಷ. ಅಂದರೆ ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 80.13% ಭಾಗ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಭಾರತವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಳ ದೇಶವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಷ್ಟೇ ಮಹತ್ತ್ವ ಉಂಟು. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿದವು. ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಮೆಟ್‍ಕಾಫ್ ಎಂಬಾತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ, ಪುಟ್ಟ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವುದೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿವೆ. ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಗಳು ಉರುಳುವುವು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುವು. ಹಿಂದೂ, ಪಠಾಣ, ಮೊಗಲ, ಮರಾಠ, ಸಿಕ್ಖ್, ಇಂಗ್ಲಿಷರಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಳಿವು ಇದೆ ; ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವುವು. ಅವು ಭಾರತೀಯರನ್ನೂ ಅವರ ಸಂಸ್ಕøತಿಯನ್ನೂ ಉಳಿಸಿದ ಬಗೆ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ರಾಧಾಕಮಲ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಪೌರಸ್ತ್ಯರ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉದ್ಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭಕ್ತಿಯ ಮನೋಭಾವ ಕಾಣುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಗ್ರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲಾಗದು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ
ವೈದಿಕ ವಾಙ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಶಬ್ದದ ಬಳಿಕ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಮನುಸ್ಮತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಬೌಧಾಯನನ ಗೃಹ್ಯ ಸೂತ್ರ, ಶುಕ್ರನೀತಿಸಾರ ಮೊದಲದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಗ್ರಾಮಣಿ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಾಮಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಕರಸಂಗ್ರಹ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಈಚೆಗಿನ ಜೈನ, ಬೌದ್ಧಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮ ಪ್ರಕಾರಗಳ ವರ್ಣನೆ ಉಂಟು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು. ಆದರೆ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಗ್ರಾಮಗಳು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಾದರೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವೆಂಬುದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭೇದಗಳು ಇದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ಗ್ರಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 100 ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ 1,000 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದುವು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಒಂದೇ ಮನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳೂ ನಾಲ್ಕೆಂಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಒತ್ತೊತ್ತಿಗೆ ಇರುವ ಆದಿವಾಸಿ ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಒಂದೇ ಜಾತಿಗೆ ಅಥವಾ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರೇ ತುಂಬಿರುವ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳೂ ಕಸಬುಗಳೂ ಇರುವ ನೆಲೆಗಳು. ಗ್ರಾಮದವರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಒಕ್ಕಲುತನ. ಭೂಮಿ ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಕೆಲಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ರಾಜ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆಂದು ಕೊಡಬಹುದು. ಸಾಗುವಳಿಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಗಳು ಹೊಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾವು, ನಟ ಶಿರೀಷ ಮೊದಲಾದ ಮರಗಳು ಹಳ್ಳಗಳು ಕೆರೆ, ಒಡ್ಡು ಗುಡ್ಡಗಳು, ಸೀಮೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊಸ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ರಾಜನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಯೋಜನಾಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದಂಡಕ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ, ಪದ್ಮಕ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮುಂತಾದ ಎಂಟು ಆಕಾರಗಳ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳು, ಹೇಳಿವೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಇರಾವತಿ ಕರ್ವೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮೈದಾನದ ಹೊಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದ ಮನೆಗಳಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಿವೆ. ಕೊಂಕಣದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಅಡಕೆ ತೋಟಗಳಿವೆ. ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಗಳು ಚದರಿದಂತೆ ಇದ್ದು ಸುತ್ತ ಹೊಲಗಳಿವೆ. ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯವರೆಗೆ ಅಸ್ಪೈಶ್ಯರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಜನ ಊರ ಗಡಿಯಿಂದಾಚೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳ ವಸತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೇರಿಗಳೂ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ.
ಗ್ರಾಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮೂಲಘಟಕವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಜನೇ ಪ್ರಭು ಹಾಗೂ ಶಾಸಕ, ಗ್ರಾಮಣಿ ಮೊದಲಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಮಗಳ ವಿವಿಧ ಸಂಚಯಗಳಿಗೆ ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಯಂತ್ರ ತಂತ್ರದ ಆಗಮನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ನಗರೀಕರಣ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ
ಭೂತರಾಧನೆ-ವೇಷಭೂಷಣಗಳು
ಭೂತರಾಧನೆ-ವೇಷಭೂಷಣಗಳು
ಭೂತಗಳ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲೋಹ, ಹಾಳೆ ಮರ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದವು ಆಡಳಿತವರ್ಗದವರ ವಶವಿರುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಹಾಳೆಯ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು ಕಲಾವಿದರ ವಶವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದ ಕಷ್ಟವಿರುವುದರಿಂದ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಬಗೆಯ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭೂತಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖವಾಡ, ಆಯುಧ, ಆಭರಣ – ಇವುಗಳನ್ನು ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಗಳ ಅಂತಸ್ತುಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಭರಣಗಳು
ಸೊಂಟ, ಎದೆ, ಕೊರಳು, ತಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಭರಣಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಡಾಬು, ಮುದ್ರೆ, ಚೂಡಮಣಿ, ಕೊಪ್ಪುಸರಪಳಿ, ಮುಂದಲೆಬೊಟ್ಟು, ಬಂದಿಪದಕ, ಮೊಲೆಕಟ್ಟು, ಗುಂಡಡ್ಡಿಗೆ, ಗುಂಡುಸರ, ಚಕ್ರಸರ, ಕೊತ್ತಂಬರಿಸರ ಪವನುಸರ,ಕುರ್ಜಾಪುಸರ, ಎದೆಹಾರ, ಎದೆಪದಕ, ಕಟ್ಟಾಣಿಸರ, ತಲೆಮಣಿ, ತಲೆಪಟ್ಟಿ, ಭುಜಕಿರೀಟ, ಭುಜಪತ್ತ್, ಕೇದಿಗೆ, ತಲೆಪಟ್ಟೊ, ದಂಡೆಕಾಜಿ, ತಲೆಪೂ, ಕೆಬಿನ, ಎದೆಹಾಳೆ, ನಾಗಾಭರಣ ಈ ಬಗೆಯ ಲೋಹದ ಆಭರಣಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾದರೂ ಸರ್ವಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಒಂದರ ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಭೂತಕ್ಕೆ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಇದೇ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪರವರು-ಪಂಬದರು ಕಟ್ಟುವ ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ನಲಿಕೆಯವರು ಕಟ್ಟುವ ಭೂತಗಳು - ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭೂತಗಳ ಅಂತಸ್ತು, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂತಗಳ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಗೆಯ ಭೂತಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆಭರಣಗಳ ಪ್ರತಿಗಳು ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಯುವ ಭೂತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಭೂತಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಟ ಆಭರಣಗಳು ಇರಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ತಲೆಮಣಿ, ತಲೆಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಪಟ್ಟೊ, ಭುಜದಂಡೆ, ಎದೆಪದಕ ಇತ್ಯಾದಿ). ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡು ಎಂಬ ವ್ಯತ್ತಾಸ ಮಾಡದೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಭೂತಗಳಿಗೆ ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಆಭರಣಗಳಿರಲಿ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತದ ಕೋಲ, ನೇಮ ನಡೆಯುವ ಮನೆಯ ಒಡತಿ ತನ್ ಕೊರಳ ಸರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕಿನಿದಾರು, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಭೂತಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ತೊಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.
ಮುಖವಾಡಗಳು
ಭೂತವು ಮುಗ ಅಥವಾ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಭೂತಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವೇ ಮುಖವಾಡ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಮುಖವಾಡಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಗುಂಡಿಯೊಳಗೂ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂತದ ಭಂಡಾರ ಎಂದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಖವಾಡ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು. ಭಂಡಾರವನ್ನು ಗುತ್ತಿನಮನೆ, ಭೂತದ ಗುಡಿಯಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತರುವಾಗ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾರೆ. ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಭೂತದ ಮಾನಿಗೂ ಪಾತ್ರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತವನನ್ನು ‘ಮುಗೊತ್ತ ಮೂಲ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಖವಾಡದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ಈ ಮುಖವಡಗಳನ್ನು ಮರ, ಹಾಳೆ, ಲೋಹ ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಕುಡ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿಯಂತಹ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಲೋಹದ ಮುಖವಾಡಗಳು ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದಾಗ ಹಾಳೆಯ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ, ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ, ಮಲರಾಯಿ, ಜುಮಾದಿ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಲೋಹದ ಮುಖವಾಡಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅನಂತಾಡಿಯ ಉಳ್ಳಾಲ್ಪಿಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಮುಖವಾಡಗಳಿದ್ದು ಒಂದನ್ನು ‘ಚಂದನದ ಮುಗ'ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ‘ಚಿನ್ನದ ನಾಲಗೆಯ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮುಗ' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಭೂತದ ಮುಕವಾಡವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಭೂತಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಮುಖವಡ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಒಂದು ಭೂತದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಯ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಹಂದಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದೇ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮುಖವಾಡಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಡೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ಒಂದು ಭೂತ ಒಂದೇಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಭೂತದ ಭಂಡಾರ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ತರಬಹುದು.
ಮುಖವಾಡಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧ
ಮುಖವಾಡಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಯ, ಪೌರುಷ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಹಿಂಸೆ ಮೊದಲಾದ ಭಾವಗಳನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದ ಬಾಯಿ, ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಸುವ ನಾಲಗೆ, ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು, ದಿಟ್ಟಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳು- ಈ ಬಗೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮುಖವಾಡಗಳು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಯದ ವಾತಾವರಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪೌರುಷದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಿಸೆಯಿರುವ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಜಾತಿಯ ಭೂತಗಳು ಧರಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಭಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲಿಂಜ, ಕೇಪು, ಅನಂತಾಡಿ, ಮಾಣಿ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳ ಉಳ್ಳಲ್ತಿ ಹೆಣ್ಣು ಭೂತವು ಈ ಬಗೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಂದಿ, ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಎತ್ತು- ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುವ ಮುಖವಾಡಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣೀ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಉಗಮ ಹೊಂದಿದ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಮಲರಾಯಿ,ಪಿಲಿ ಭೂತ, ಮೈಸಂದಾಯ- ಈ ಭೂತಗಳು ಅವುಗಳದೇ ಮುಖವನ್ನು ಹೋಲುವ ಉಗ್ರರೂಪದ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಷಕಟ್ಟಿ ನಡೆಯುವ ಆರಾಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮುಖವಾಡಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಣಿಗೆ ತಾಗಿದಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪುತ್ತೂರು, ಸುಳ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದನ್ನು ಪಂಬದ ಮತ್ತು ಪರವರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ಪಂಜಿಕಲ್ಲು ರಾಯಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರವನು ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ಭೂತಕ್ಕೆ ವೇಷ ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖವಡವನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಣಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆಯುಧ
ಆಯುಧಗಳು ಭೂತಗಳ ಅಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅತಿಮಾನುಷ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುವ ಪರಿಕರಗಳಾಗಿವೆ. ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ ಬೈನಾಟಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣು ಮೂರ್ತಿ ಭೂತದ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕತ್ತಿಗಳು, ಕಡ್ತಲೆಗಳು ಆಯುಧಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಭೂತಗಳು ಹಿಡಿಯುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು 'ಕಡ್ತಲೆ'ಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ. ಕಡಿ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕತ್ತಿ ಎಂಬರ್ಥ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಕಡ್ತಲೆ, ಬಿಲ್ಲುಬಾಣ, ಅಡ್ಡಣ, ಬೆತ್ತ, ಬೆಂಕಿ, ಕೆಮಡದ ಪಾತ್ರೆ ಇವು ಭೂತಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಆಯುಧಗಳು. ಕಡ್ತಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಣಿ ಮತ್ತು ಬೆರಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚವಳವನ್ನು ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಮುಖವಾಡದಂತೆ ಆಯುಧಗಳು ಕೂಡ ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಪೌರುಷದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉಜ್ವಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಖವಾಡ ಮತ್ತು ಅಣಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭೂತದ ವೇಷಧಾರಿಯು ಕೈಯಲ್ಲಿಕಡ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡನವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಮಡು ಮಾಡುವ ಉಗ್ರನರ್ತನವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದ ದೃಷ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
ವೀಣೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ತಂತಿವಾದ್ಯವಾದ ವೀಣೆ. ಬಹಳ ಹಳೆಯ ವಾದ್ಯವಾದ ವೀಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸರಸ್ವತಿ ವೀಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಂತಿಗಳು ಹಿತ್ತಾಳೆಯವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ತಂತಿ. ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸಹಾಯಕ ತಂತಿಗಳು ಇವೆ.
ಪರಿಚಯ
ಸಪ್ತ ಸ್ವರದ ಮನೆಗಳು ಮೇಣ ಕಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಯಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸುವುದರಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತಾಳ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಬೇಕು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು, ಆನಂದದ ಅನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ವಾದ್ಯ ವೀಣೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಬಹುದು. ಒಲಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವೀಣೆ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ, ನಮ್ಮದೇ ಮನದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ವೀಣೆ ಎಂದೊಡನೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದೇ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ. ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಸಂಗೀತದ ಅಧಿದೇವತೆ. ಅವಳು ವೀಣಾಪಾಣಿ. ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯು ವೇದಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ, ಚತುರವದನನ ರಾಣಿ ಎಂದರೆ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನ ನೀತಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ – ಕೃತೀ ದೇವಿಯವರ ಪುತ್ರಿ. ಇವಳು ಮರೆವೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಅನವರತವೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವವಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ – ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಗಾನಲೋಲಳೂ ಅಹುದು. ಇವಳ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಚ್ಛಪಿ ಎಂಬ ವೀಣೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇವಳು ವೀಣಾಪಾಣಿ ಮತ್ತು ಇವಳು ಚಿತ್ತಾಭಿಮಾನಿ, ಸರ್ವರಿಗೂ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಬುದ್ಧ್ಯಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಯೂ ಹೌದು.
ವಿಧಗಳು
ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದೇನೋ..! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾದ್ಯವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಆಕಾರ, ರಚನೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳು :
ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವೀಣೆ
ವೀಣೆ ಈಗಿರುವ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕಾಳಿದಾಸನ ’ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕ’ದಲ್ಲಿ "ಮಾಣಿಕ್ಯವೀಣಾಂ ಉಪಲಾಲಯಂತೀಂ " ಎನ್ನುತ್ತಾ ಶ್ಯಾಮಲೆಯಾದ ಶಾರದಾಂಬೆಯು ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮಯವಾದ ವೀಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೇ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಯೌಗಂಧರಾಯಣ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಉದಯನು "ಘೋಷವತೀ" ಎಂಬ ವೀಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ನಾದಜ್ಯೋತಿ ಶ್ರೀ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರಿಗೆ ಗುರು ಚಿದಂಬರನಾಥ ಯೋಗಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಾಶಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ವೀಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೇವನಾಗರಿಯಲ್ಲಿ "ರಾಮ" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಂತೆ. ಹೀಗೆ ವೀಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ ತುಂಬಾ ಹಿಂದಿನದೆಂಬ ಮಾತು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೀಣೆ
ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ವೀಣೆಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.... ಅಥ ಖಲ್ವಿಯಂ ದೈವೀವೀಣಾ ಭವತಿ | ತದನುಕೃತಿರಸೌ ಮಾನುಷೀ ವೀಣಾ ಭವತಿ | ಯಥಾಸ್ಯಾ: ಶಿರ ಏವಮಮುಷ್ಯಾ: ಶಿರ: | ಯಥಾಸ್ಯಾ ಉದರಮೇವಮಮುಷ್ಯಾ ಅಂಭಣಮ್ | ಯಥಾಸ್ಯೈ ಜಿಹ್ವಾ - ಏವಮಮುಷ್ಯೈ ವಾದನಮ್ | ಯಥಾಸ್ಯಾಸ್ತಂತ್ರಯ ಏವಮಮುಷ್ಯಾ ಅಂಗುಲಯ: | ಯಥಾಸ್ಯಾ: ಸ್ವರಾ ಏವಮಮುಷ್ಯಾ: ಸ್ವರಾ: || ಈ ದೇಹವೊಂದು ದೈವೀವೀಣೆ. ಮನುಷ್ಯರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮರದ ವೀಣೆ ದೇವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ದೇಹವೀಣೆಯದೇ ಅನುಕರಣೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ತಲೆಯಿದ್ದಂತೆ ಮರದ ವೀಣೆಗೆ ಪುಟ್ಟ ಬುರುಡೆ ಇದೆ, ದೇಹದ ಉದರ ಹಾಗೂ ಪೀಠವಿದ್ದಂತೆ ವೀಣೆಗೆ ಕೊಡ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಬುರುಡೆಯಿದೆ. ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪೀಠದಿಂದ ಕಂಠದವರೆಗೆ ಪಸರಿಸಿ ಪೀಠವನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಲೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ದೋಣಿ ಕೊಡವನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಬುರುಡೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ದೋಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮೇಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ೨೪ ಎರಕದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವರಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ದೇಹದ ವೀಣೆಗೆ ನಾಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸ್ವರ / ನಾದವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದೋ ಹಾಗೆ ವೀಣೆಯ ಮೇಲೆ ವಾದಕನ ಬೆರಳುಗಳು ನಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ನರಗಳೇ ತಂತಿಗಳು. ನಾದ ಮೈತುಂಬಿದಾಗ, ನರ ನರವೂ ನಾದದ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಹೋಗುವುದು. ಹಾಗೇ ವೀಣೆಯ ತಂತಿಗಳೂ, ವಾದಕನ ಬೆರಳುಗಳು ತಂತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಟವಾಡಿದಾಗ, ಅಲೆ ಅಲೆಯಾಗಿ ನಾದ ವೀಣೆಯ ಕೊಡದಿಂದ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ. ದೇಹವೆಂಬ ದೈವೀವೀಣೆ ದೇವರ ಗುಣಗಾನಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಾದ ವೀಣೆ. ಈ ದೇಹ ವೀಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈಗಳೇ ತಾಳವಾದ್ಯ. ಕೈ ತಟ್ಟಿನ ತಾಳ ತಟ್ಟಿ ದೇಹವೆಂಬ ದಂಡಿಗೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸಬೇಕು.
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವೀಣಾಪಾಣಿ ವಿಶ್ವ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಗಾಯನ, ನರ್ತನ ನಂದ ಪ್ರದಾಯಿನಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಅವಳದು ಎಂತಹ ಗಾಯನವೆಂದರೆ ಮೌನದ ಗಾಯನ, ಎಂತಹ ನರ್ತನವೆಂದರೆ ಕಾಣದ ನರ್ತನ, ಧ್ಯಾನದ ಕಿವಿ ಕಣ್ಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದ ಸ್ವಾದನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಿವಿಜಿಯವರು. ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಹತ – ಅನಾಹತದ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ - ಆಹತವೆಂದರೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಬ್ದ, ಅನಾಹತವೆಂದರೆ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತಹ ಶಬ್ದ. ಇಂತಹ ಮೌನದ ಗಾಯನ, ಕಾಣದ ನರ್ತನವನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಚನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಯಾರು ಸದಾ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವರೋ ಅವರಿಗೆ ಈ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ನರ್ತನ ಅಮೃತದ ಸ್ವಾದನದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಡಿವಿಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಂತಃಪುರ ಗೀತೆ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿರುವ "ವೀಣಾಪಾಣಿ ವಿಶ್ವ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗಾಯನ ನರ್ತನ ನಂದ ಪ್ರದಾಯಿನಿ".. ಎಂಬ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ.
ವೀಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇತರ ಕೆಲವು ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ
ನುಡಿಸುವ ಉದಯನನ ಹೃದಯದ ತರಂಗಿಣಿ, ರಾಗಿಣಿ, ಭಾಮಿನಿ, ಪ್ರೇಮೋನ್ಮಾದಿನಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ ಚಿಗುರಿನ ಬೆರಳುಗಳು ತಂತಿಯ ಮೀಟಿದಾಗ ಷಡ್ಜದ ಸವಿದನಿಯಿಂದ ಪಂಚಮದ ಪ್ರೇಮನಾದವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಖದ ಕಲ್ಪನೆಯ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಮೀಟಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಮಧುಕರ ಮಿಲನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗೇ ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ವೀಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇತರ ಕೆಲವು ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ;
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವಸಂತ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್
ಕರ್ನಲ್ ವಸಂತ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್, ಎಸಿ (25 ಮಾರ್ಚ್ 1967 - 31 ಜುಲೈ 2007) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ. ಅವರು 9 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್, ಮರಾಠಾ ಲೈಟ್ ಕಾಲಾಳುಪಡೆಯ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜುಲೈ 31, 2007 ರಂದು, ಉರಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟದಂತೆ ಭಾರಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಒಳನುಸುಳುವವರನ್ನು ತಡೆಯುವಾಗ ಅವರು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಪ್ರಫುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಯನ್.ಕೆ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ವಸಂತ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ. ಅವರ ತಂದೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ಕುಟುಂಬವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಸಂತ್ ಉಡುಪಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಂಇಎಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೆಡೆಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಅವರು 1986-87ರ ಇಂಡೋ-ಕೆನಡಾ ವಿಶ್ವ ಯುವ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
ಮಿಲಿಟರಿ ವೃತ್ತಿ
ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ 1988 ರಲ್ಲಿ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 10, 1989 ರಂದು ಅವರು ಮರಾಠಾ ಲೈಟ್ ಕಾಲಾಳುಪಡೆಯ 9 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟ್, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಗಾಂಧಿನಗರ, ರಾಂಚಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಕರ್ನಲ್ ತನ್ನ ಪುರುಷರು ನಡೆಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ "ನನ್ನ ಹುಡುಗರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತರೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೆನೆ" ಎಂದರು. ಜುಲೈ 31, 2007 ರಂದು, ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನ್ಯವು ಉಗ್ರರನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಉರಿ ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಜನರು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಭೀಕರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಅವರು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಆಪರೇಟರ್ ಎಲ್ / ಎನ್ಕೆ ಬಚವ್ ಶಶಿಕಾಂತ್ ಗಣಪತ್ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದ ಕಾರಣ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. "ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ಎಂಟು ಒಳನುಸುಳುವವರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ನಿಜವಾದ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಜೋಗಿಂದರ್ ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್, ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹೇಳಿದರು.
ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ
ಕರ್ನಲ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2007 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅವನಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಪರಮ್ ವೀರ್ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಮಯ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಲಂಕಾರವಾದ ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ "ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ಆತ್ಮತ್ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ" ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶತ್ರು.ಕರ್ನಲ್ ವಸಂತ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ "ಫಾರೆವರ್ ನಲವತ್ತು", ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸುಭಾಶಿನಿ ವಸಂತ್ ಮತ್ತು ವೀಣಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಜನರಲ್ ಜೋಗಿಂದರ್ ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 10, 2011 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.
ಉಲ್ಲೇಖ
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
ಹೃದಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಪರಶುರಾಮ್
ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸ್ವಯಂ-ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಪರಶುರಾಂ,ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ,ಪತ್ನಿ ಉಷಾ, ಮಗನ ಜೊತೆ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನೇ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಎಂಡಿ,ಪುರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ನಾಯಕ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಮಂದಿಯ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಸಮಾಜ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಡಿಸಲುಗಳಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಿ ಇಟ್ಟು, ಬಡವರನ್ನು ಎತ್ತಂಗಡಿ ಮಾಡಿಸುವ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆವ ಪರಶುರಾ, ಅಲ್ಲಿಯ ಅಪ್ಪು ಎಂಬ ಹುಡುಗನನ್ನು ಒಳ್ಳೆ ದಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರನಟಿ ಮೋಹಿನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಣ ಮಾಡಲು ಅಪ್ಪುವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಳ್ಳರನ್ನು ಪರಶುರಾಂ ಹಿಡಿದು ಪೋಲಿಸರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಹಣ ನೀಡಲು ಚಂದಾ ಎತ್ತಲು ಬಂದ ಪುಂಡರನ್ನು ಪರಶುರಾಂ, ಬಡಿದು ಪಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಂಡಿ,ಪುರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ನಾಯಕ್ ಪರಶುರಾಂ ನ ಚರಿತ್ರೆ ಅರಿತು ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಕರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಪರಶುರಾಂ ಅವರ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಬಗ್ಗದೆ, ಅವರಿಗೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮಗನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಪ್ಪು, ಮೋಹಿನಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತನೊಬ್ಬನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜೆಕೆ,ಪುರೋಹಿತ್ ಮತ್ತು ನಾಯಕ್ ಮೂವರನ್ನೂ ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಶುರಾ, ತನ್ನ ಸೇಡು ತೀರಿಸುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ: ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್_ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್_ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಮೂ
ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಮೂ(೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೧೩ – ೪ ಜನವರಿ ೧೯೬೦)ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಲೇಖಕ,ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೫೭ರ ಸಾಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.. ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗತತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಿರಾಕರಣವಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವಮಾನ ಪೂರ್ತಿ ವಿರೋಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದುದಾಗಿ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ದಿ ರೆಬೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮೂ ತನ್ನ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು .೧೯೪೫ರ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಇಲ್ಲ, ನಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯಲ್ಲ.ಸಾರ್ತ್ರೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತೇವೆ...." ಎಂದು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ಸುಭಾಸ್ ಕಾಕ್
ಸುಭಾಸ್ ಕಾಕ್ (ಜನನ ಮಾರ್ಚ್ 26, 1947 ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. .2019 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. 28 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರಂದು ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ (ಪಿಎಂ-ಎಸ್‌ಟಿಐಎಸಿ) ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೧೯೫೯ ಜನನ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು
ರಾಜ ಸಿಂಹ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಅರುಣ್‌ ಜೇಟ್ಲಿ
ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ (28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1952 - 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2019) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 2014 ರಿಂದ 2019 ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.
ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಜೇಟ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು, ರಕ್ಷಣಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 2009 ರಿಂದ 2014 ರವರೆಗೆ,
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ನಾಯಕನಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭ
ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ (ಎ‌ಬಿವಿಪಿ)ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ನಾಗರೀಕರ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (೧೯೭೫–೭೭) ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗ, ೧೯ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ನರೇನ್ ಹಾಗೂ ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಢದ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಇವರನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿಯ ಹಾಗೂ ಯೂತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್‌ನ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳಿಸಿದರು. ಸತೀಶ್ ಝಾ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಿತು ಕೋಠಾರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಪಿಯುಸಿಎಲ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಹೊರತಂದರು. ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಜನಸಂಘವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ
೧೯೭೭ರಿಂದ ದೇಶದ ಹಲವಾರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೯ರ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಡಿಷನಲ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಎಂದು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವರು ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಗದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಜನತಾ ದಳದ ಶರದ್ ಯಾದವ್ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಧವ್‌ರಾವ್ ಸಿಂಧ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ)ದ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿಯವರವರೆಗೆ ಇವರ ಕಕ್ಷಿದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪರಾದಗಳು ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂಡೋ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೀಗಲ್ ಫೋರಂ ಎದುರಿಗೆ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಜೂನ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಹಗರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ
ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್)ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವಾದ ಎ‌ಬಿವಿಪಿಯ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ೧೯೯೯ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ವಕ್ತಾರರಾದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ೧೯೯೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೩ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಾರದ ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ)ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಬಂಡವಾಳಹರಣದ ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ) ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಹೊಸ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ಡಬ್ಲುಟಿಒ) ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಹರಣ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಯೂನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿ ರಾಮ್ ಜೇಟ್ಮಲಾನಿ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಜುಲೈ ೨೩, ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಖಾತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯ ವಿಂಗಡಣೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯು ಇವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧, ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು ಹಾಗೂ ಜುಲೈ ೧, ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಖಾತೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಕ್ತಾರರಾದರು. ಜನವರಿ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಇದೇ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ೨೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೂನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ & ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು & ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಖಾತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸೇರಿದರು. ಮೇ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದಾಗ, ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಬಿಜೆಪಿಯ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬) ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜೂನ್ ೩, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಎಲ್.ಕೆ.ಅಡ್ವಾಣಿಯವರಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಜೂನ್ ೧೬, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದೇ ಹುದ್ದೆ ಎಂಬ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.
ಕಾನೂನು
ಬಿರ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದ ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್. ಎಸ್. ಲೋಧಾ ಅವರ ಕಾನೂನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದ ಪರವಾಗಿ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದರು ರಣ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ತಿರುಚಿ ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮ್‌‌ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಹಾಡನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.
೮೪ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ
೨೦೨೬ರವರೆಗೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸ್ಥಾನಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಸಲು ಎಂಭತ್ತ-ನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಂದರು.
೯೧ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ
೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವರನ್ನು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.
ಬಿಜೆಪಿಯ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯ ರಾಜ್ಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟುದಕ್ಕಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ರೂವಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾಗಿ ಮೇ ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ೮ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅತಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅವರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಗುಜರಾತ್‌‌
೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಸಹಯೋಗಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದರು, ಬಿಜೆಪಿಯು ಗುಜರಾತ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೮೨ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೧೨೬ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗವು ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಒಂದು ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಟ್ಟು ೧೮೨ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ೧೧೭ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರನ್ನು ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಕ್ಷದ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಮತದಾನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಅಧಿಕಾರತ್ವ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಉಮಾ ಭಾರತಿಯವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಎಮ್‌ಪಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಒಟ್ಟು ೨೩೦ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೧೭೩ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಉಮಾಭಾರತಿ ಹಾಗೂ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ರೈತರ ಉಚ್ಛಾಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷವು ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು.
ಕರ್ನಾಟಕ
ಮೇ ೨೦೦೪ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶೇಷ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಜೆಪಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಕೂಡಾ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ೨೬ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯು ೧೮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೮೩ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ಎದುರಾಳಿಗಳಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೬೮ ಹಾಗೂ ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್) ೫೯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಜೆಡಿ(ಎಸ್) ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ರಚಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಧರಂ ಸಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಜನವರಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ಜೆಡಿಎಸ್ ನಾಯಕರು, ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮೊದಲರ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೆಡಿಎಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಉಳಿದರ್ಧ ಅವಧಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿಯು ತನ್ನದೇ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರು ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮೇ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಂತಹ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೨೨೪-ಸದಸ್ಯರ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ೧೧೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬಹುಮತ ಸಾಧಿಸಲು ೩ ಸ್ಥಾನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಆ ನಂತರ, ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ೫ ಜನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎ‌ಗಳ ಬೆಂಬಲ ಯಾಚಿಸಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಲವನ್ನು ೧೧೫ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತಂದರು. ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ರವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರವರೆಗೆ ಪಕ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯಕರುಗಳು ಈ ಗೆಲುವಿನ ರೂವಾರಿ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಯ ಹಾಗೂ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಪಂಜಾಬ್‌
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಅರುಣ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಿಜೆಪಿ ಚಳುವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಅದರ ಒಕ್ಕೂಟ ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳದ ನಡುವಿನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹಯೋಜಿಸಿದರು. ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ೨೩ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ೧೯ರಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಪಕ್ಷವು ಸಾಧಿಸಿತು.
ಎಮ್‌ಸಿಡಿ
೨೦೦೭ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ದೆಹಲಿ (ಎಮ್‌ಸಿಡಿ)ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿಯವರನ್ನು ನೇಮಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ೨೭೨ ಸದಸ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ೧೬೪ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಜೇಟ್ಲಿಯವರು ೨೪ ಮೇ ೧೯೮೨ರಂದು ಸಂಗೀತಾ ಜೇಟ್ಲಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮಗ ರೋಹನ್ ಹಾಗೂ ಮಗಳು ಸೊನಾಲಿ. ಅವರ ಮಗಳು ಸೊನಾಲಿ ಜೇಟ್ಲಿಯು ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು
೨೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕಾಮರ್ಸ್ & ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಹಾಗೂ ಲಾ & ಜಸ್ಟೀಸ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೇರಿದರು
ಆಡಮ್ ಲಿಂಡ್‍ಸೇ ಗೋರ್ಡನ್
ಆಡಮ್ ಲಿಂಡ್‍ಸೇ ಗೋರ್ಡನ್(1833-70). ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕವಿ.
ಅರುಣ್‌ ಜೇಟ್ಲಿ
ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೫೨ ಜನನ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ
ಆಡಮ್ ಲಿಂಡ್‍ಸೇ ಗೋರ್ಡನ್
ಬದುಕು
ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವಾದುದೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಯೇ. ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಯುವಕನೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯ ಪೋಲಿಸು ದಳದವನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಕುದುರೆಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸವಾರನಾಗಿ (ಸ್ಟೀಪಲ್ಚೇಸ್ ರೈಡರ್) ಕೆಲವು ವರ್ಷ ದುಡಿದ ಈತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸವಾರನೆಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ. ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲಂಕಾರಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಸ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳ ಲಾಯವೊಂದನ್ನು ತೆರೆದ. ಮುವತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೀ-ಸ್ಪ್ರೇ ಅಂಡ್ ಸ್ಮೋಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಆಶ್ಟರೋತ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಕವನಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಮೂವತ್ತೇಳನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಬ್ಯಾಲಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಗ್ಯಾಲಪಿಂಗ್ ರೈಮ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಮೂರನೆಯ ಕವನಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಕೃತಿಗಳು ಈತನಿಗೆ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತಂದುವು. 1870ರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಸವಾರಿ ಮಾಡುವಾಗ ಬಿದ್ದು ಏಟು ತಿಂದ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಗಿಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ತಾನು ಕವಿಯಾಗಿಯೇ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಶಕ್ಯವಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಜುಗುಪ್ಸೆ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ತಲೆಗೆ ತಾನೇ ಗುಂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.
ಕಾವ್ಯ
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ವಿವಿಧ ನೋಟಗಳನ್ನು ಈತ ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಜನತೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಮೊದಲಿಗ. ಆದರೆ ಇವನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು ಅವುಗಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿವೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಜೋರಾದ ಛಂದೋಗತಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಸರಳವಾದ ಮತ್ತು ಅನಾಡಂಬರದ ಜೀವನದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಇವು ಓದುಗರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಇವನ ಕವಿತೆಗಳ ಹಲವಾರು ಸಾಲುಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಜನತೆಯ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆಯಂತೆ.
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕವಿಗಳು
ವಿಚಿತ್ರ ವೀಣೆ
ವಿಚಿತ್ರ ವೀಣೆಗೆ "ಗೊಟ್ಟುವಾದ್ಯ" ಎ೦ದೂ ಹೆಸರು. ಸಾಕಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ವಾದ್ಯವಾದ "ಬೀನ್"ನ ಬೆಳೆದ ರೂಪ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಿಚಿತ್ರವೀಣೆ ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿ೦ದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬ೦ದ ವಾದ್ಯ.
ವಿಚಿತ್ರವೀಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೇಗದ ಮರದಿ೦ದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ತ೦ತಿಗಳು, ಶ್ರುತಿಗಾಗಿ ಮೂರು ತ೦ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ೧೧-೧೫ ಸಹಾಯಕ ತ೦ತಿಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುತ್ತದೆ. ಗಮಕಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾದ ವಾದ್ಯವೆ೦ದು ವಿಚಿತ್ರವೀಣೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಿಚಿತ್ರವೀಣೆಯ ಸ೦ಗೀತ ಮಾನವ ಧ್ವನಿಗೆ ಬಹಳ ಸಮೀಪ ಎ೦ದೂ ಹೆಸರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸ೦ಪರ್ಕಗಳು
ವಿಚಿತ್ರ ವೀಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ
Vînâ
ಪ್ರಪಂಚದ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು
ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರಪಂಚದ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ನದಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೈಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್‍‍ಗಳ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿ ಇದೆ. ನದಿಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಧಾನವೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲ್ಪಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಣ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಥಾನಗಳು ಅಧಿಕೃತವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗದು.
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ
נהר
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೃತಿ (ಬಯಾಗ್ರಫಿ). ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೂ (ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ) ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮೊತ್ತಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆ ಚರಿತ್ರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬದುಕಿದ್ದಿರಬೇಕು: ಬದುಕಿನ ಸಂಗತಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೊಮ್ಮೊದಲಿನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು ವಿಚಾರದೃಷ್ಟಿಯ ಫಲವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಲ್ಲ; ಆರಾಧನಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದವು. ಈ ಬಗೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಆಂಕುರಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಜನಪದ ಗೇಯಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೋಮರ್ ಕವಿಯ ಇಲಿಯಡ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಸಿ, ಭಾರತದ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳು ಮತ್ತು ಈಚಿನ ಪುರಾಣಗಳು- ಇವೆಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ, ಮಹಾವೀರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು, ಈಚಿನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಸ್ಥವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮುಖಸ್ಥವಾಗಿ, ಕರ್ಣಾಕರ್ಣಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಗಿಬಂದವು. ಅಲೌಕಿಕ ಪುರುಷರಾದ ದೇವತೆಗಳ, ವೀರರ ಆರಾಧನೆಯ ಮನೋವೃತ್ತಿಯೆ (ಹೀರೊ ವರ್ಷಿಪ್) ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಲಕಾರಣ. ಅನ್ಯರ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅವರ ಆದರ್ಶಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಪವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಾಗ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದರ್ಶಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು, ಕಥನ ಮಾಡುವ ಕಲೆ ಪದ್ಯಕಥೆಯಾಗಿ ಹಾಡಾಗಿ, ಬೆಳೆಯಿತು; ಮೊದಮೊದಲು ಮುಖಸ್ಥವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಈ ಆದರ್ಶ ಪುರುಷರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು; ಅವರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತ ಬರೆವಣಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಗದ್ಯಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ಜೈನತೀರ್ಥಂಕರ ಪುರಾಣಗಳು, ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಗಳು, ವೀರಶೈವ ಪುರಾಣಗಳು, ಈ ಪದ್ಯಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈಗಲೂ ರಚಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಗದ್ಯಗ್ರಂಥಗಳು (ಉದಾ: ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕರ ಶರಣಲೀಲಾಮೃತ)-ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಬಗೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳು. ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಉಂಟು. ಇವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅರ್ವಾಚೀನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬೇರೆಯ ತೆರ. ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪುರಾಣಗಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದರೂ ಅವರ ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಟ್ಟು, ಅಷ್ಟಾದಶವರ್ಣನೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾವ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ-ಅವು ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ ಚ. ವಾಸುದೇವಯ್ಯನವರ ಭೀಷ್ಮಚರಿತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಇಲ್ಲವೆ ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದ್ಯಂತ ಜೀವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಗದ್ಯಕಥನ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹಾಪುರುಷರು, ಮತಸ್ಥಾಪಕರು, ಸಾಧುಸಂತರು, ಕವಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಯುದ್ಧವೀರರು, ದೇಶಭಕ್ತರು, ಸಮಾಜಸೇವಕರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಚಿತ್ರಕಾರರು, ನಟರು ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ದಾರ್ಶನಿಕರು ಮುಂತಾಗಿ ಜೀವನದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾಲ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥ ಕೆಲಸಮಾಡಿ, ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶಪುರುಷರೆನಿಸಿ, ಕೀರ್ತಿವಂತರಾಗಿ ಬಾಳಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚರಿತ್ರಾರ್ಹರು. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಕುರಿತೇ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿರುವುದು.