cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ
ತತ್ವಗಳ ಉಗಮ
left|thumb|ಜ್ಯೂಪಿಟರ್ ಎಟ್ ಥೆಟಿಸ್ ಬೈ ಜೀನ್ ಆಗಸ್ಟೆ ಡಾಮಿನಿಕ್ ಇನ್ಗ್ರಿಸ್, 1811. ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ತತ್ವಗಳಿವೆ. ಮತಾಧಾರದ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ಪೌರಾಣಿಕ ವೀರರು ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥ ದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ನಿರೂಪಣೆಗಳು, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಮರೆಮಾಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂದ್ಧಪಟ್ಟ ಸಾಹಸಗಾಥೆಗಳು ಆನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವಂತಹುದು. ಅಯೋಲಸ್ ಕಥೆ ಕೂಡ ಆತ ಟೈರ್ಹೇನೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಕೇತಿಕ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾಣಗಳು ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕಗಳೇ;ಧಾರ್ಮಿಕ ಆರಾಧನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಗಾಳಿ,ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಭೌತಿಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವಂತಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದಲ್ಲೇ ದೇವರು ನಿಸರ್ಗ ಶಕ್ತಿಯ ಮನುಷ್ಯರೂಪಗಳು. ಮ್ಯಾಕ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪೀಯನ್ ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಅದರ ಆರ್ಯನ್ ಮೂಲದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುಳಿವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟ. 1891ರಲ್ಲಿ, ಅವನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಂತೆ "ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಶೋಧನೆಯೆಂದರೆ.....ಅದು ಈ ರೀತಿ ಮಾದರಿ ಸಮೀಕರಣದಂತೆ.... : ಸಂಸ್ಕೃತ ಡಯಸ್-ಪಿತಾರ್ = ಗ್ರೀಕ್ ಜೀಯಸ್ = ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಜುಪಿಟರ್ = ಹಳೆ ನಾರ್ಸ್ ಟೈರ್". ಬೇರೆ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮೀಪ ಸಮನಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೂ, ಉರಾನಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದ ವರುಣಾ ಅಥವಾ ಮೊಯ್ರೇಯಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ನ್ಸ್ ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೋಲಿಕೆಯಂತೆ ಅದು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. thumb|ಅಫ್ರೋಡೈಟ್ ಆಂಡ್ ಆಡೋನಿಸ್, ಅಟ್ಟಿಕ್ ರೆಡ್-ಫಿಗರ್ಡ್ ಆರ್ಯಾಬಲ್ಲೋಸ್-ಶೇಪ್ಡ್ ಲೆಕೈಥೋಸ್ ಬೈ ಐಸನ್ (c. 410 BC, ಲೌವ್ರೇ, ಪ್ಯಾರಿಸ್). ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಶಿಲ್ಪ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದಂತೆ ಗ್ರೀಕ್‌ನವರು ಏಷ್ಯಾ ಮೈನರ್‌ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹತ್ತಿರದ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಪೂರ್ವದ "ಸಾಯುವ ದೇವರಂಥೆ", ಆಡೋನಿಸ್ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ದೇವರ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದು — ಅದು ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಿಂತ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನಾಟೋಲಿಯಾ ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೈಬೆಲ್ಲೇದ ಬೇರು ಕಂಡು ಬಂದರೆ ಯಹೂದ್ಯರ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಆಫ್ರೋಡೈಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಮಾಶಿಲ್ಪ ಚಿಮ್ಮಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದ ದೈವದತ್ತ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಭವನೀಯ ಸಮನಾಂತರಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಎನುಮಾ ಎಲೀಶ್ ನಲ್ಲಿನ ಟಿಯಾಮಟ್ ಗೂ ಚಾವೋಸ್ ಮತ್ತದರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಇರುವಂತೆ. ಮೇಯೆರ್ ರೇನ್ಹೋಳ್ಡ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಪೂರ್ವದ ಥೀಯೋಗಾನಿಕ್ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವತ್ವದ ಪರಂಪರೆಯು ಕಾಳಗ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕದನಗಳ ಮುಖೇನ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು". ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಮೂಲದ ಹತ್ತಿರದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಪೂರ್ವ ಹೆಲ್ಲೇನಿಕ್ ಸಮಾಜಗಳು- ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ದೇಣಿಗೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು : ಕ್ರೀಟ್, ಮೈಸಿನೇಯ್, ಪೈಲೋಸ್, ಥೆಬಿಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೋಮಿನಸ್. ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರಾಕಾರರು ಕ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದ್ಧಿಸಿದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು (ಗೂಳಿ, ಜೀಯಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಾವನ್ನು ದೇವರೆಂದು, ಪಸಿಫೇಯಿ ಗೂಳಿಗೆ ಮಣಿದು ಮಿನೋಟಾರ್ ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದು ಇತ್ಯಾದಿ.) ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ P. ನಿಲ್ಸನ್, ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಮೈಸಿನೇನಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬರ್ಕರ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕ್ರೀಟನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಅವಧಿಯ ವಿಗ್ರಹನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಾಶಯ
left|thumb|ಬಾಟ್ಟಿಸೆಲ್ಲೀಸ್ ದಿ ಬರ್ಥ್ ಆಫ್ ವೀನಸ್ (c. 1485–1486, ಆಯಿಲ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್, ಉಫಿಸಿ, ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್) — ಎ ರೆವೈವ್ಡ್ ವೀನಸ್ ಪುಡಿಕಾ ಫಾರ್ ಎ ನ್ಯೂ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಪಾಗಾನ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ—ಇಸ್ ಆಫ್ಟನ್ ಸೆಡ್ ಟು ಎಪಿಟೋಮೈಜ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ವ್ಯೂವರ್ಸ್ ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ರೆನೈಸ್ಸನ್ಸ್.<ರೆಫೆರನ್ಸ್ ನೇಮ್="Br" /> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚೀಯಾನಿಟಿಯು ಪುರಾಣಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಲ್ಲ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಶೋಧಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನತ್ವವು, ಒವಿಡ್‌ನ ಕಾವ್ಯವು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳ, ನಾಟಕಾರರ, ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಾದ ಲಿಯಾನಾರ್ಡೋ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ, ಮೈಖಲೇಂಜೆಲೋ ಮತ್ತು ರಫಾಯಿಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚೀಯನ್ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ಪಗಾನ್ ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರೀಸಿದರು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒವಿಡ್‌ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣವು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪುನುರುಜ್ಜೀವನದ ಕವಿಗಳಾದ ಪೆಟ್ರಾರ್ಕ್, ಬೊಕಾಸಿಯೋ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಡಾಂಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು.
ಉತ್ತರದ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣವು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಷ್ಟು ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಚಾಸರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು ಷೇಕ್ಸ್ಪೀಯರ್ ನಿಂದ ರಾಬಾರ್ಟ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್ ವರೆಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣವು ಉದ್ದೀಪಿಸಿದೆ. ಫ್ರಾಂಸ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಸೀನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಥೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾಣಗಳ ಜೊತೆ ಪುನ: ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಗ್ರೀಕ್ ಡ್ರಾಮಾವನ್ನು  ಪುನುರುಜ್ಜೀವಗೊಳಿಸಿದರು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜ್ಞಾನೋದಯವು ಯೂರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು,ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುರಣಗಳು ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಜಾರ್ಟ್ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸ್ಥಳ (ಆಪೆರಾ). ಗಳಿಗೆ ಲಿಬ್ರೆಟ್ಟಿ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದ್ಧಪಟ್ಟಂಗೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ರಮ್ಯತೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳು ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ರುದ್ರ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮರ್ ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು, ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ (ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಟೆನ್ನಿಸನ್, ಕೀಟ್ಸ್, ಬೈರನ್ ಮತ್ತು ಶೆಲ್ಲಿ) ಹಾಗೂ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಾರರಾದ (ಲಾರ್ಡ್ ಲೇಯ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲಾವ್ರೆನ್ಸ್ ಆಲ್ಮಾ-ಟಡೇಮಾ) ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ಗ್ಲಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್, ಜಾಕ್ವಿಸ್ ಆಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕಾ ಬರಹಗಾರರಾದ ಥಾಮಸ್ ಬಲ್ಫಿಂಚ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಥೇನೀಯಲ್ ಹಾವ್‌ಥೋರ್ನ್ ಮುಂತಾದವರು ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಾಟಕಕಾರರಾದ ಜೀನ್ ಅನೌಲಿಫ್, ಜೀನ್ ಕಾಕ್ಟಾವೊ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಜೀನ್ ಗಿರಾಡಾಕ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕಾದ ಯೂಗಿನೇ ಓ ನೀಯ್ಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೇನಿನ ಟಿ. ಎಸ್. ಈಲಿಯಟ್ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರೆ ಗೈಡ್ ಅವರುಗಳಿಂದ ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗೊಂಡಿದೆ.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ; ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೇದ- ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ ಋಗ್ವೇದ ಯಜುರ್ವೇದ ;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ ದರ್ಶನ;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯ ದರ್ಶನ;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ಅದ್ವೈತ;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್;ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಸೃಷ್ಟಿ ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಪುರಾಣ; ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ; ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್; ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕುರಾನ್; ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ;ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಮೈಥಾಲಜಿ ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್ ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ
ಪೃಥ್ವಿ-೨
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ
ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪಟ್ಟಿ
ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪಟ್ಟಿ.
ಇತರೆ
ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳು
ಬಸವ ಜಯಂತಿ
ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ತದಿಗೆಯಂದು, ಲಿಂಗಾಯತ ಮತದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಬಸವ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವ ಜಯಂತಿಯು ಲಿಂಗಾಯತರ ಹಾಗೂ ಸರ್ವಧರ್ಮೀಯರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಬಹಳ ವೈಭವ ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ರೂವಾರಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಮಡಿವಾಳಮಾಚಯ್ಯ, ನೂಲಿನ ಚಂದಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ಶಿವಶರಣರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಭಾವದ ಕಾರಣ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಬಸವಯುಗವೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ಸಿಂಗಟಾಲೂರು
ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿನ ವೀರಭಧ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಮುಖ.
ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಯೋಜನೆ
ಒಟ್ಟು ಯೋಜನೆ ವೆಚ್ಚ:ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಏತ ನೀರಾವರಿಯೂ ಒಂದು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೮೦ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಬಳಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ತಡೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೂವಿನ ಹಡಗಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ‘ಹುಲಿಗುಡ್ಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ
ತಲುಪುವದು
ಮುಂಡರಗಿಯಿಂದ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಹುಲಿಗುಡ್ಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಸಿಂಗಟಾಲೂರು ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ವರ್ಗ:ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ವರ್ಗ:ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ ವರ್ಗ:ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಮುಂಡರಗಿ ವರ್ಗ:ಗದಗ
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಬಯಸದೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳೇ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್,ಗಾಂಧಿ, ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲ ಅವರೆಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗ್ಗದರು. ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.'ಜನಸೇವೆಯೇ ಜನಾರ್ಧನನ ಸೇವೆ' ಎಂಬ ಗಾದೆಯು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯು ದೇವರ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವಾಕರ್ತರೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವರನ್ನು ತುಂಬ ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಸಮಾಜ ಸೇವಾಕರ್ತರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರಲ್ಲಿ ಬಹುಜನ ಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದವರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜ ಸೇವಾಕರ್ತರಿಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣದಲ್ಲಿ ಐಷಾರಾಮದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವವರೆಂಬ ಅರ್ಥ ಜನಜನಿತವಾತಗಿದೆ.
ಇಂದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ೮೦ ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರೂ ಸತ್ಯನಿಷ್ಟರೂ ಬುದ್ದಿವಂತರು ಆದ ಜನರನ್ನು ಜನ ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜಕೀಯ,ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ,ಶ್ಶಕ್ಷನಿಕ,ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ,ಆರೋಗ್ಯವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಪೋಲಾಗದೆ ಜನ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ತ್ರಪ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸೇವಾಮನೋಭಾವದವರು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನಲಂಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವವರು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಅಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ ಯೋಗ್ಯರನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಬೇಕು. ಈ ಬಗೆಯ ಸತ್ಕ್ರಾಂತಿ ಮೊದಲು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಐಶ್ವರ್ಯವಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದರೆ ಭಾರತ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಪಡ್ಡು
ಪಡ್ಡು (ತಮಿಳು: ಕುಳಿ ಪಣಿಯಾರಮ್, ಕನ್ನಡ: ಗುಳಿಯಪ್ಪ, ಎರಿಯಪ್ಪ, ತೆಲುಗು: ಗುಂಟ ಪೊಂಗಣಲು, ತುಳು: ಅಪ್ಪದಡ್ಡೆ) ಅಚ್ಚುಗಳಿರುವ ಬಾಣಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೋಸೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಖಾರವಾಗಿ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಣಿಯಾರಮ್‍ನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಕುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ನೂಪುರಭ್ರಮರಿ
ನೂಪುರಭ್ರಮರಿ - 2007ರಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ, ನೃತ್ಯಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಭ್ರಮಣ ಮಾಡಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಭರತ ನಾಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ-ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಡಾ. ಮನೋರಮಾ ಬಿ ಎನ್ ಇದರ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಗಿ ನೋಂದಣೆಗೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 15 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯ ISSN ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ನೃತ್ಯ ಸಂಶೋಧನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಎಂದು ಹೆಸರುಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನೂ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ನೃತ್ಯ, ನಾಟ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ವಿಷಯಗಳುಳ್ಳ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆ. ನೂಪುರಭ್ರಮರಿ, ಮುದ್ರಾರ್ಣವ, ನೃತ್ಯ ಮಾರ್ಗ ಮುಕುರ, ನಾಯಿಕಾಂತರಂಗ , ನಾಟ್ಯಾಯನ , ಭರತ ನಾಟ್ಯ ಬೋಧಿನಿ ಇವು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ತರಹದ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನೂ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ನಟ್ಟುವಾಂಗ, ನಾಯಿಕಾನಾಯಕ, ನೃತ್ಯಾನುಕೀರ್ತನ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳು ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿವೆ.
ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ
ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಪುರಸ್ಕಾರವಾದ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದ ಮೊದಲಿಗರು. (೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೨೩ - ೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೭).
ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ೮ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್, ೧೯ನೇ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅರಾಕನ್ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೪೭-೧೯೪೮ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೩, ೧೯೪೭ರಂದು ಶ್ರೀನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಒಳನುಸುಳುವವರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವಾಗ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು; ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ
ಸೋಮನಾಥ ಶರ್ಮಾ ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೨೩ ರಂದು ಪಂಜಾಬ್ನ ಕಾಂಗ್ರಾದ ದಾದ್ನಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ) ದೋಗ್ರಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ಅಮರ್ ನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಸಹೋದರರೂ ಕೂಡ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಶರ್ಮಾ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ಹರ್ಸ್ಟ್ನ ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜನಿಂದ ಕಲಿತ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಸೋಮನಾಥ್ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಿಲಿಟರಿ ವೃತ್ತಿ
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೨, ೧೯೪೨ ರಂದು, ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ೮ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್, ೧೯ನೇ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು (ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ೪ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್, ಕುಮಾನ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು). ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅರಾಕನ್ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕರ್ನಲ್ ಕೆ.ಎಸ್. ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅವರು ನಂತರ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿ ೧೯೫೭ರಿಂದ ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.
ತನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕೆ. ಡಿ. ವಾಸುದೇವ ಅವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ವಾಸುದೇವ ೮ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮಲಯನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಎದುರಿಸಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೂರಾರು ಸೈನಿಕರ ಪ್ರಾಣ ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ತಾವೇ ಪ್ರಾಣಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಬಡ್ಗಾಮ್‌ ಕದನ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೧೯೪೭ರಂದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ರಂದು, ಶರ್ಮಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಮಾನ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ನ ೪ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ನ ಡಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು.. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಕಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಎಡಗೈ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ನವೆಂಬರ್ ೩ರಂದು, ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಗಸ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಗಾಮ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರದಿಂದ ಶ್ರೀನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವ ಒಳನುಸುಳುಕೋರರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಶತ್ರುಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಲನವಲನ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2: 00 ಕ್ಕೆ ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದವು. ಆದರೆ, ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಡಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೩ ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨:೩೫ಕ್ಕೆ, ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆನ ಬಡ್ಗಾಮ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮನೆಗಳಿಂದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮುಗ್ಧ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರತಿದಾಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಲಷ್ಕರ್‌ ನ ೭೦೦ ಒಳನುಸುಳುಕೋರರ ತಂಡ ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ನ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಡ್ಗಾಮ್ ಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಡಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮೂರು ಕಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ಶರ್ಮರ ಡಿ ಕಂಪನಿ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಎರಡನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶರ್ಮಾ ತಾವಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಭಾರೀ ಗುಂಡಿನ ಕಾಳಗದ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಏಳರಿಂದ ಒಂದರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಲು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಓಡುವಾಗ ಶತ್ರುಗಳ ಗುಂಡುಗಳು ಅವರಿಗೂ ತಗಲುತ್ತವೆ. ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಕಂಪನಿಯ ಗುಂಡಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದಾಗ, ಶರ್ಮಾ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ, ಲಘು ಮೆಷಿನ್ ಗನ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಒಳನುಸುಳುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಶತ್ರುಗಳ ಒಂದು ಶೆಲ್ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು, ತಮ್ಮ ಬ್ರಿಗೇಡ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದರು:
ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ
ಶ್ರೀನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ೧೯೪೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೩ರಂದು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸೋಮನಾಥ ಶರ್ಮಾ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ೨೧ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಪರಮ್ ವೀರ್ ಚಕ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲು ಗೆಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ, ಶರ್ಮಾ ಸಹೋದರನ ಅತ್ತೆ ಸಾವಿತ್ರಿ ಖಾನೋಲ್ಕರ್ ಅವರು ಪರಮ ವೀರ್ ಚಕ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅಧಿಕೃತ ಉಲ್ಲೇಖವು ಹೀಗಿದೆ:
ನವೆಂಬರ್ ೩, ೧೯೪೭ರಂದು, ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕಂಪನಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಬಡ್ಗಾಮ್‌ ಗೆ ಹೋಗಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ರಷ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ ಶತ್ರುಗಳ ಗುಂಪು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮೂರು ಕಡೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀನಗರ ಎರಡಕ್ಕೂ ಉಂಟಾಗುವ ನೇರ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮಟ್ಟಿಸಿ ಹೋರಾಡಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು.. ವಿಪರೀತ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅವರು ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಬೆದರದೆ ಸತತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲು ಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಶತ್ರುಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೈಟ್ ಮೆಷಿನ್ ಗನ್ ಗಳಿಗೆ ಬುಲೆಟ್ ಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಕೈಹಾಕಿದರು. ಈ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಎಡಗೈ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿದ್ದು, ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬುಲೆಟ್ಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಸತತವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದರು. ಒಂದು ಷೆಲ್ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿದ್ದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಮೇಜರ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಅವರ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಉದಾಹರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶತ್ರುವು ಮುಂದುವರಿಯದಂತೆ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಧಾವಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಏಳು:ಒಂದರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿದ್ದ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಅವರ ಸೈನಿಕರನ್ನುಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿರುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಲಿದಾನದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಗೇಡ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊನೆಯ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ, "ಶತ್ರುಗಳು ನಮ್ಮಿಂದ ಕೇವಲ ೫೦ ಗಜಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾನು ಒಂದು ಇಂಚು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಸೈನಿಕ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಬುಲೆಟ್ ಇರುವವರೆಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ."
ದೂರದರ್ಶನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ
ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ವಿಜೇತರ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾದ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಕಂತು, ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ (೧೯೮೮) ೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ರ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಫಾರೂಕ್ ಶೇಖ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಚೇತನ್ ಆನಂದ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ದೂರದರ್ಶನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:Indian military personnel killed in action ವರ್ಗ:Recipients of the Param Vir Chakra ವರ್ಗ:1923 births ವರ್ಗ:1947 deaths ವರ್ಗ:Rashtriya Indian Military College alumni
ದೇವ್ ಆನಂದ್
ಧರಮ್‌ ದೇವ್‌ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌ (धर्मदेव आनन्द ಸರಳವಾಗಿ ದೇವ್ ಆನಂದ್‌  देव आनन्द  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಬಾಲಿವುಡ್‌ ನಟ,ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದರು. ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಮೂವರು ಸೋದರರ ಪೈಕಿ ದೇವ್‌ ಎರಡನೆಯವರು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸೋದರ ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆತನ ಸೋದರಿ, ಶೀಲ್‌ ಕಾಂತಾ ಕಪೂರ್‌, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶೇಖರ‍್ ಕಪೂರ್‌‌ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ಧರಮ್‌ ದೇವ್‌ ಕುಂದನ್‌ ಲಾಲ್‌ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ, ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಶೋರಿಮಲ್‌ ಆನಂದ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಅನುಕೂಲಸ್ಥ ವಕೀಲರ ಮಗನಾಗಿ ದೇವ್‌ ಜನಿಸಿದರು. ಲಾಹೋರ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಟನೆಯೆಡೆಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಒಲವು ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದೂರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮುಂಬಯಿಯ ಚರ್ಚ್‌‌ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇನಾ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ದೇವ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಸಂಬಳ ರೂ. 160 ಮಾತ್ರ.
ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾತ್‌ ಟಾಕೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಹಂ ಏಕ್‌ ಹೈ (1946) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತಾಗ, ಅವರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.
ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಹವರ್ತಿ ನಟರಾಗಿದ್ದ ಗುರುದತ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ಗೆ ಸ್ನೇಹವುಂಟಾಯಿತು.
ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌ರಿಂದ ದೇವಾನಂದ್‌ಗೆ ಅವರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವ್‌ರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜಿದ್ದಿ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆರಿಸಿದರು. ದೇವಾನಂದ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಿನಿ ಕೌಶಲ್‌ (1948) ನಟಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. 1949ರಲ್ಲಿ, ದೇವ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ನವಕೇತನ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.
ಇದಾದ ನಂತರ ದೇವ್‌ರದ್ದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿ. ಪತ್ತೆದಾರಿ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾದ ಬಾಝಿ ಗೆ (1951) ಸಂಬಂಧಿಸಿ ದೇವ್‌ ಓರ್ವ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಗುರುದತ್‌‌ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇರಿಸಿದರು. ಈ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಹಯೋಗದ ಪರವಾಗಿ ದಾಳವು ಉರುಳಿತು. ಗೀತಸಾಹಿತಿ ಸಾಹಿರ‍್ ಲುಧಿಯಾನ್ವಿ ಬರೆದ ಗೀತೆಯಾದ ತಡಬೀರ್‌ ಸೆ ಬಿಗ್ಡೀ ಹುಯೀ ತಕ್ದೀರ್‌ ಬನಾ ದೇ, ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದೇವಾನಂದ್‌ ಓರ್ವ ನಿಜವಾದ ತಾರೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.
ಜಾಲ್‌ (1952) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಛಾಯೆಯ ಪಾತ್ರಗವನ್ನೂ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ರಾಹೀ ಮತ್ತು ಆಂಧಿಯಾನ್‌  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌ರ ಆವಾರಾ  ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌ ಚಿತ್ರವು ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿತು. ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್‌ ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ. ದೇವಾನಂದ್‌ ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್‌ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.
ದೇವಾನಂದ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅವರ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಲಾ ಪಾನಿ (1958) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ ನೀಡಿದ ಅಭಿನಯದಿಂದಾಗಿ ದೇವ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಲಭಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಿತೂರಿಗೊಳಗಾದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಹೋಗುವ ಮಗನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಯಕಿ-ನಟಿ ಸುರೈಯಾ ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರಿದ್ದರು, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ನಟಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಾಡಿನ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯೊಂದು ತಲೆಕೆಳಗಾದಾಗ, ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ಸುರೈಯಾಳನ್ನು ದೇವಾನಂದ್‌ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸುರೈಯಾಗೆ ಒಲವು ಮೂಡಿತು. ಆದರೆ ಸುರೈಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರೈಯಾ ತನ್ನ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅವಿವಾಹಿತೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಳು.
ದೇವ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಗೈಡ್‌‌ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ವಹೀದಾ ರೆಹಮಾನ್‌ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು R. K. ನಾರಾಯಣ್‌ ಬರೆದಿದ್ದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಪ್ರಚೋದಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ನಾರಾಯಣ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ದೇವ್, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಇಂಡೋ-US ಸಹನಿರ್ಮಾಣದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ದೇವ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರ 1965ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರ ದೇವ್‌ರ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಅನೇಕರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ದೇವ್ ಕಿರಿಯ ಸೋದರ ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೈಡ್ ಚಿತ್ರ‌, ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ರಾಜು ಎಂಬ ಓರ್ವ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೇವ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ರೋಸಿಗೆ (ವಹೀದಾ) ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪಾತ್ರ ಇದಾಗಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾತ್ರದ ಗಟ್ಟಿತನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ ದೇವ್ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರೀತಿ, ಅವಮಾನ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕವಿರುವ ತನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಯಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ದೇವ್‌ನ ಅಭಿನಯ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಜ್ಯೂಯೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ದೇವ್, ವಿಜಯ್‌ ಆನಂದ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. ಜ್ಯೂಯೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿನ ಸುಂದರಿಯರ ಒಂದು ತಂಡವೇ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ತನುಜಾ, ಅಂಜು ಮಹೇಂದ್ರು, ಫರ್ಯಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಲೆನ್‌ ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.
ಅವರ ಸಹಯೋಗದ ನಂತರದ ಚಿತ್ರವಾದ ಜಾನಿ ಮೇರಾ ನಾಮ್‌ (1970) ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಎಪ್ಪತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭರಾಟೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್‌ಕಪೂರ‍್ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ದೇವ್‌ ಓರ್ವ ಪ್ರಣಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದ ಗೂಢಚಾರಿಕೆಯ ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರೇಮ್‌ ಪೂಜಾರಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ 1971ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಚಿತ್ರ ದೇವ್‌ರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದಿತು. ಆಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಪ್ಪೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಈ ಚಿತ್ರವು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ತುಂಡುಲಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆಟವಾಡುವ, ಗಾಂಜಾ-ಸೇದುವ ಜಾನೀಸ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಝೀನತ್‌ ಅಮಾನ್‌, ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಳು. ಹರಿತವಾದ ಪ್ರಚಲಿತ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇವಾನಂದ್‌ ಗುರುತಿಸುವಂತಾದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ತೇರೇ ಮೇರೇ ಸಪ್ನೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರುಮುಮ್ತಾಜ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು A. J. ಕ್ರೋನಿನ್‌ನ ದಿ ಸಿಟಡೆಲ್‌ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ದೇವ್ ಸೋದರ ವಿಜಯ್‌ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ದೇವ್ ಶೋಧಗಳಾದ ಝೀನತ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಟೀನಾ ಮುನಿಮ್‌ರ (ದೇವ್‌ನ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, 1978ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇಸ್‌ ಪರದೇಸ್‌ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ) ಹಾಜರಿಯಿಂದಾಗಿ ಐವತ್ತರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವಾನಂದ್‌ ನಿತ್ಯನೂತನ ತಾರೆಯೆಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹುರುಪು ತುಂಬಿದಂತಾಯಿತು.
ದೇವ್‌ರ ಬಹುತೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಮಂಜಸವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ದೇವ್ ಇದರ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೇವ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಆವರ ಭಾವನೆ.
1978ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇಸ್‌ ಪರದೇಸ್‌ ಚಿತ್ರವು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಾಗಿನಿಂದ 1980ರ ದಶಕ, 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ ದೇವ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡವು. 2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಿ. ಪ್ರೈಮ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.
ದೇವ್ ಆನಂದ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ವೀ ಗೀತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು ದೇವ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೇ ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ಶಂಕರ‍್-ಜೈಕಿಶನ್‌, O. P. ನಯ್ಯರ್‌, ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗ ರಾಹುಲ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌, ಗೀತಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಹಸ್ರತ್‌ ಜೈಪುರಿ, ಮಜ್ರೂಹ್‌ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರಿ, ನೀರಜ್‌‌, ಶೈಲೇಂದ್ರ, ಆನಂದ್‌ ಬಕ್ಷಿ, ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ರಫಿ, ಮುಕೇಶ್‌ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್‌ ಕುಮಾರ್ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗಿನ ದೇವ್ ಸಹಯೋಗವು ಒಂದಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ನಿಧನ
ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ 'ದೇವಾನಂದ'ರು  ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ 'ಸುನಿಲ್' ಜೊತೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ 'ಲಂಡನ್ ನಗರ'ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 'ದೇವಾನಂದ್' ಬಾಲಿವುಡ್ ನಲ್ಲಿ 'ಚಿರ ಯುವನಟ'ನೆಂದು ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ೮೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 'ದೇವಾನಂದ್', ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೧ ನೇ ಇಸವಿ, ಶನಿವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೩ ನೇ ತಾರೀಖಿನ  ರಾತ್ರಿ, ೧೦ ಗಂಟೆಗೆ  'ಹೃದಯಾಘಾತ'ದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. 'ದೇವಾನಂದ'ರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ 'ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್' ಹಾಗು ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗಳು, ದೇವಿನಾ ರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ೧೮ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, 'ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನೆರವೇರಿಸುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು'. ತಮ್ಮ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಸಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಗುಮುಖದ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿಯೇ ನೆನೆಸಲಿ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಸೊರಗಿದ ದೇಹದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯ, ವಿಧು ವಿನೋದ್ ಚೋಪ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ತರಹ, ಅವರು 'ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆಯುವ ಆಶೆ ಇದೆಯೆಂದರು.' ದೇವಾನಂದರ ಸೋದರಿ, ಶೀಲಾ ಕಾಂತ್ ಕಪೂರ್ ಲಂಡನ್ ನ ಸರ್ರೆ ಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ
೧೦ ನೆಯ ತಾರೀಖು, ಶನಿವಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಪುಟ್ನೆ ವೇಲ್ ಕ್ರೆಮೆಟೋರಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦-೮೦ ಜನ ಆಪ್ತ-ಗೆಳೆಯರು, ಬಂಧುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿತೈಷಿಗಳ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ 'ದೇವ 'ಆನಂದ್' ರವರ ಕಳೇಬರಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ಸಂಸ್ಕಾರ'ವನ್ನು ಅವರ ಮಗ ಸುನಿಲ್ ನೆರೆವೇರಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈನಿಂದ ಬಾಲಿವುಡ್ ನ ಗೆಳೆರ್ಯಾರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಕಲ್ಪನಾ ಕಾರ್ತಿಕ್ ದೇವ್ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇ ಫೇರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕೋಣೆಯೊಳಗೇ ಕುಳಿತು ಮೌನವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ಅವರು ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಾರಾ ಗ್ರೂಪ್ ಛೇರ್ಮನ್, ಸುಬ್ರಟ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿ, ರಾಜೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಘನಾದ್ ದೇಸಾಯ್, ಸೋದರಿ ದೇವಿನ, ಹೆಸರಾಂತ ಸಿನಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್ ರ, ತಾಯಿ, ಶೀಲ ಕಾಂತಾ ಕಪೂರ್, ಗೆಳೆಯ ಕರ್ತಾರ್ ಲಾಲ್ವಾನಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಕರನ್ ಬಿಲ್ಲಿಮೊರಿಯ,  ಬರೊನೆಸ್ ಶ್ರೀಲ ಫ್ಲಾಥೆರ್,  ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯರು 'ಸಂತಾಪ ಸಮಾರಂಭ'ದಲ್ಲಿ  ಬಂದು ಸೇರಿದರು. ಲಂಡನ್ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ, 'ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ ಟನ್' ನಲ್ಲಿರುವ 'ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ'ದಲ್ಲಿ 'ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸ್' ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಜನ 'ದೇವ್ ಪ್ರೇಮಿ'ಗಳು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. 'ದೇವ್ ಆನಂದ್' ರ ಅಸ್ತಿಗಳನ್ನು 'ಗುಜರಾತ್ ನ 'ಗೋದಾವರಿ ನದಿ'ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:1923 ಜನನ ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ರಾವಿಯನ್ನರು ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು ವರ್ಗ:ಗುರುದಾಸ್‌ಪುರದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ವರ್ಗ:2011 ನಿಧನ
ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ವಿಶ್ವ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ ಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಜೇತಗಳ ಪಟ್ಟಿ
Formula One World Constructors' Champions
ಟೈಗರ್ ಉಡ್ಸ್
Tiger Woods
ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ)
ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ (ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್). ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆಯಂತೆಯೇ ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ ಇವೆರಡು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟು. (ನೋಡಿ- ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ) ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಭಾಗ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡ, ಬೊಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ತಾಳು. ಇದನ್ನು ಕಸಿತಾಳು (ಸ್ಟಾಕ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ ಸೇರಿಸುವ ಭಾಗ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯದ್ದು. ಈ ಭಾಗ ಕೊಂಬೆ, ಕುಡಿ, ಕೊನೆ, ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಅಂಟಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಕಸಿ ಕೊಂಬೆ (ಸೈಯನ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ತಾಳು ಮತ್ತು ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಸರಿಕೂಡಿದರೆ, ಕಸಿ ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ರೆಂಬೆ, ಎಲೆ, ಹೂ ಇತ್ಯಾದಿ ಅದರ ತಳಿಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ತಾಳಿನ ಕೆಲಸ ಬೇರುಗಳಿಂದ ನೀರು ಹಾಗೂ ಲವಣಗಳನ್ನು ಕಸಿಕೊಂಬೆಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವುದು ಅಷ್ಟೆ. ತಾಳು ಮತ್ತು ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಾಗಿರಬಾರದು ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯವಾಗಿರಬಾರದು. ಆದರೆ, ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.
ಕಸಿ ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು: 1 ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. 2 ತುಂಡು ಹಾಕಿಯೋ ಇತರ ಬಗೆಯ ಅಬೀಜೋತ್ಪಾದನ ಕ್ರಮದಿಂದಲೋ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಕಸಿಕಟ್ಟಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 3 ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹವೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಸಸ್ಯದ ತಳಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರತಿಕೂಲಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗದಂಥ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ (ಕೊಡಗು ಅಥವಾ ನಾಗಪುರಿ ಕಿತ್ತಳೆ) ಗಿಡವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಬೇರಿನ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆಯಲು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅದು ಡೈ ಬ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಲು ಗಜನಿಂಬೆ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಬಲ ತಳಿ ಅಥವಾ ವಂಶಗಳನ್ನು ಬಲವಾದ ತಾಳಿನ ಮೇಲೆ ಕಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ಇವು ಕೂಡ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 4 ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಫಲ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಸಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಪೋಟ; ಇದನ್ನು ಬೀಜದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 8-10 ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು. ಅದೇ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸಪೋಟ 2-3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. 5 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಳಿನ ಗುಣ ಕಸಿಕೊಂಬೆಗೂ ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಗುಣ ತಾಳಿಗೂ ವರ್ಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆದರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಿನ ಪ್ರಭಾವ ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬರುವುದುಂಟು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗುಜ್ಜು, ಚಿಲಕ ಒಡೆಯುವುದು (ಪ್ರೊಲಿಫೆರೇಶನ್) ಮುಂತಾದುವು. 6 ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗಾಯದಿಂದ ಎರಡಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸೇತುವೆ ಕಸಿ (ಬ್ರಿಜ್ ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಕಸಿ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಸಿಕೊಂಬೆಯ ಕಸಿ (ಗ್ರಾಫ್ಟಿಂಗ್), ಕಣ್ಣು ಕಸಿ (ಬಡ್ಡಿಂಗ್).
ವರ್ಗ:ತೋಟಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಗಳು
ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶ
ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶ (ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಯಿ ಸೂಚನೆ) ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ("ಪಾವತಿಸುವವನು") ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ("ಹಣ ಪಡೆಯುವವ") ಖಾತೆಗೆ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗೆ ಕೊಡುವ ಸೂಚನೆ. ಈ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ನ ಆದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ, ಅಡಮಾನ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಮಿತ ಸಂದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾವತಿಸಲಾಗುವ ಮೊತ್ತಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶಗಳು ನೇರದೇಣಿಗಳಿಂದ (ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಡೆಬಿಟ್) ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ಎರಡೂ ಒಂದು ಖಾತೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಖಾತೆಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ಥಾಯಿ ಆದೇಶಗಳು ಪಾವತಿಸುವವನು ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ ಸಂದಾಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೇರದೇಣಿಗಳನ್ನು ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಬಸವರಾಜ ಸರಬದ
ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು
ಮುಂತಾದ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನ ಸಂಕಲನಳು  ಇವೆ.
ನಾಟಕಗಳು
ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳು.
ವಿಮರ್ಶನ ಸಂಕಲನಗಳು
ಮುಂತಾದ ವಿಮರ್ಶನ  ಸಂಕಲನಗಳೆ  ಅಲ್ಲದೆ  ವೈಚಾರಿಕ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೆತ್ರದಲ್ಲೂ  ಹಲವು  ಕೃತಿ  ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಪರಸ್ಕೃತರು.
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು
ಎಮ್.ಕೆ.ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ
ಎಂ.ಕೆ.ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕಿ. ಇವರ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳು: ಇವರ ಕಾದಂಬರಿ “ತಾಯಿ ಹರಕೆ” ಕೂಡಿ ಬಾಳಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸುಖ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ವರ್ಗ: ಚುಟುಕು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಮ್.ಕೆ.ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಮ್.ಕೆ.ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು
ಒರಿಸ್ಸಾ
ಒಡಿಶಾ - ಭಾರತದ ಆಗ್ನೇಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಭುವನೇಶ್ವರ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ಕಳಿಂಗ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ನಾಡು ಇಂದಿನ ಒಡಿಶಾ. ಒಡಿಶಾ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಡಿಯಾ ಮಾತಾಡುವ ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಕಲ ದಿವಸವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಡಿಶಾ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಡಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಒಡಿಶಾ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು (ಸುಮಾರು ೪೮೦ ಕಿ.ಮೀ.) ಹೊಂದಿದೆ ಪಾರಾದೀಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಡಿಮೆಯಗಲದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಕರಾವಳಿಯು ಹಾಗು ಮಹಾನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಒಡಿಶಾದ ಒಳನಾಡು ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ನಿಬಿಡವಲ್ಲದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳ ದೇವಮಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹಿರಾಕುಡ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿದೆ. ಒಡಿಶಾ ತೀವ್ರವಾದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೀಡಾಗಿದೆ. ನೋಡಿ
ಹೆಸರು
೨೦೧೧ ನವಂಬರ್ ೪ ರಂದು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಒಡಿಶಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಒಡಿಶಾ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.ಒಡಿಶಾ ಎಂಬ ಹಸರು ಸಂಸ್ಕತದ ಒಡ್ರ ದೇಶ ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡೆರಾಜು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಆ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಇದ್ದರು. ಇವರ ನಂತರ ಬುಡಕಟ್ಟು    ಜನಾಂಗ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಡಿಸ್ಸಾಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಕಳಿಂಗ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓಡ್ರ ದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾನದಿಯ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದಿತು.ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಳಿಂಗ,ಕೋಶಲ,ಉತ್ಕಲ ಮುಂತಾದ ವಂಶದವರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳಿಂಗ ವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ವೇದ ಕಾಲದ ಬರಹಗಾರರಿಂದಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. . ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೬ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೋದಾಯನ ಋಷಿಯು ಕಳಿಂಗವು ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. . ಒಡಿಶಾವು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅದುವೇ ಕಳಿಂಗ. ಯುದ್ಧ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೨೬೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ದಧರ್ಮವು ಭಾರತದಿಂದಾಚೆಗೂ ಪಸರಿಸಲು ಪ್ರೇರಕನಾದ.
ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ-೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶದ ವಿವರ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. ೧೪೭ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಪಡೆದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಹಾಗೆ ಇವೆ. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ- ೧೦ ಸ್ಥಾನಗಳು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ) - ೧ಸ್ಥಾನ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್- ೧೬ ಸ್ಥಾನಗಳು. ಬಿಜು ಜನತಾದಳ - ೧೧೭ಸ್ಥಾನಗಳು. ಸಮತಾ ಕ್ರಾಂತಿ ದಳ - ೧ ಸ್ಥಾನ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು - ೨ ಸ್ಥಾನಗಳು. ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು - ೧೪೭
ಕೇಸರಿ
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ಧ ಸ್ಯಾಫ್ರನ್ ಎನ್ನುವುದು 12ನೆಯ-ಶತಮಾನದ ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ ಸ್ಯಾಫ್ರನ್‌ ನ ಮೂಲಕ ಬಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದsafranum ದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ زعفران (ಝಾಫೆರನ್) ಸ್ಯಾಫ್ರನಂ ಶಬ್ಧದ ಮೂಲಕ ಇದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ವಾದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅರೇಬಿಕ್ ಶಬ್ಧ زَعْفَرَان (za'farān ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಇದರ أَصْفَر (aṣfar, "ಹಳದಿ" ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ). ಆದಾಗ್ಯೂ, "ಹಳದಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ" ಅರೇಬಿಕ್‌ಗೊಳಿಸಿದ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಶಬ್ಧ زرپران (zarparān )ದಿಂದ ಉಗಮಗೊಂಡಿದೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು زَعْفَرَان (za'farān ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ safranum ಕೂಡಾ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಝಫೆರನೋ  ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ನ ಅಝಾಫ್ರನ್‌ ನಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದೆ.
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೇಸರಿ ಜಾತಿಯ ಹೂ ಬಿಡುವ ಬಳ್ಳಿ (ಸಿ. ಸ್ಯಾಟಿವಸ್ ) ಯು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ -ಹೂ ಬಿಡುವ ಧೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಫಲ ಬಿಡದ ಟ್ರಿಪ್ಲಾಯ್ಡ್ ವಿಧದ, ಬಹುಷ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ನ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವ ಕ್ರೋಕಸ್ ಕಾರ್ಟ್ರೈಟಿಯೇನಸ್ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಬೆಳೆಗಾರರು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷೆಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರೋ ಆಗ ಕೇಸರಿ ಬಳ್ಳಿ ಜಾತಿಯ ''ಸಿ. ಕಾರ್ಟ್ರೈಟಿಯೇನಸ್'' ಸಸ್ಯವು ಬಹಳಷ್ಟು ಕೃತಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಗಿಡದ ಪುಷ್ಪಗಳು ಫಲಕೊಡದವಾಗಿದ್ದು, ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂತತಿಯು ಮುಂದುವರಿಯುವಿಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ: ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಗುಂಡನೆಯ ಸ್ಟಾರ್ಚ್‌ನಂತಹ ಅಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತುಂಡುಗಳನ್ನಾಗಿಸಿ ನಂತರ ಪುನಃ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಒಂದು ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ತುಂಡುಗಳ "ಕಾರ್ಮ್ಲೆಟ್ಸ್"ಗಳನ್ನಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಿಂದಲೂ ಹೊಸ ಗಿಡವನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡಯಾಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಕಂದುಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ದಟ್ಟವಾದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತಹ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಉತ್ತಿದನಂತರ, ಗಿಡವು ಐದರಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು40 cm ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಶರದೃತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆಬಣ್ಣದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನಿತರ ಹೂವುಬಿಡುವ ಗಿಡಗಳು ಬೀಜವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುವಾಸಿತ ಹೂವುಗಳು ಅರಳುತ್ತವೆ: ಅವುಗಳು ತಿಳಿಬಣ್ಣದ ಲಿಲಾಕ್‌ನಂತಹವು ಮುಂದೆ ಅವು ಗಾಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಉಜ್ವಲವರ್ಣದಂತಹ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೂವುಗಳು ಬಿಟ್ಟನಂತರ ಗಿಡಗಳ 30 cmಎತ್ತರಬೆಳೆಯುವುದು ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೂವಿನಲ್ಲೂ ಮೂರು ಎಳೆಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಂಕುಮ ವರ್ಣದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ25 - 30 mm ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಗುವಳಿ
thumb|upright|alt=Two lilac-violet flowers appear among a clump of thin, blade-like vertical leaves. Various small weeds and other plants grow from black soil and are shown in overcast daylight.|ಜಪಾನ್‌ನ ಒಸಾಕಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಯಾಫ್ರನ್ ಕ್ರೋಕಸ್
''ಸಿ. ಸ್ಯಾಟಿವಸ್‌'' ಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್ವಿಸ್, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಪರ್ರಲ್, ಮತ್ತು ಯಾವ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ, ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಯ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಭಾ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯದ ಬಿಸಿಲು ಬೀಳುವುದರಿಂದಾಗಲಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸುರಿಯುವ ಹಿಮದಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ-10 C. ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಡಿಕೆ ಮಳೆಯು ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತಹ ಹಿಮಪೂ ಹಿಮದ ವಾತಾವರಣವಿರುವಂತಹ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಇವು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಂತಹದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ( 500 mm ವಾರ್ಷಿಕ) ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ (400 mm) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಕೇಸರಿಯು ತುಂಬಾ ಒಣಗಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಕೂಡಲೇ ಮಳೆಯಾದಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಅಥವಾ ತಂಡಿ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಲ, ಇಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗುಂಡಿ ತೋಡುವಂತೆ, ನಿರಂತರವಾದ ತಂಪು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ವಾತಾವರಣ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೆಮಾಟೊಡ್ ಕೀಟಗಳು, ಎಲೆಗಳ ತುಕ್ಕು ಮತ್ತು ನೆಲದೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗಡ್ಡೆಯಂಥ ದಂಟುಗಳು ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಗಿಡಗಳು ಅಷ್ಟೇನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯದ ಇವು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರವಾದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಮಾಡಿದ ಹೊಲದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರ ಗೋಳದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ) ಈ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಡ್ಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ತುಂಬಾ ಆಳದವರೆಗೆ7 to-ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನಾರ್ಥನ್‌ ಹೆಮಿಸ್ಪಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆಯ ಆಳ ಮತ್ತು ಗಡ್ಡೆಯ ವಿಸ್ತಾರ, ಹವಾಗುಣವು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತೀವ್ರತರನಾದ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು ಕೂಡ ತಾಯಿ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಒಳಗೆ ಉತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೇಸರಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಟಲಿಯ ಬೆಳೆಗಾರರು ತುಂಬಾ ಆಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 2–3 ಸೆಂ.ಮೀ. ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟುವುದರಿಂದ15 cm 8–10 ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟು ಆಳವು ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಹೂವು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಕ್, ಮೊರೊಕ್ಕಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಶ್‌ ಬೆಳೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
''ಸಿ. ಸ್ಯಾಟಿವಸ್'' ಬೆಳೆಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುಡಿಯಾಗುವ, ಸಡಿಲವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ, ನೀರಿನ ಪಸೆಯಿರುವ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವ -ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಸೇರಿರುವ ಉತ್ತಮ ಸಾವಯವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಡಿಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಸಿದು ಹೋಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೂ 20–30 ಟನ್‌ ತಿಪ್ಪೆಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ತಿಪ್ಪೆಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸದೆ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಕಾಲದ ನಂತರ, ನೆಲದೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗಡ್ಡೆಯಂಥ ದಂಟು ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶರದೃತುವಿನ ಮೊದಲು ಮೊಗ್ಗು ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಶರದೃತುಕಾಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹೂವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಅಗತ್ಯಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇದರ ಕೊಯ್ಲು ತುಂಬಾ ವೇಗದ ಕೆಲಸ, ಕಾರಣ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಈ ಹೂಗಳು, ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ತುಂಭಾ ಬೇಗನೆ ಮುದುಡಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಗಿಡಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 150 ಹೂವುಗಳು1 g ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿ ಎಳೆಗಳನ್ನು;12 ಗ್ರಾಂ ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿ (72 ಗ್ರಾಂ ತಾಜಾ ಬೆಳೆ) ತಯಾರಿಸಲು, 1 ಕೆಜಿ ಹೂವುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (0.2 ozಗೆ 1 ಎಲ್‌ಬಿನಷ್ಟು ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿ). ಒಂದು ತಾಜಾ ಹೂವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 30 mg ತಾಜಾ ಕೇಸರಿ ಅಥವಾ 7 mg ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೇಸರಿಯು 150 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷ್ಪೀಭವನವಾಗುವಂತಹ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಭರಿತ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ಬಾಷ್ಪೀಭವನವಾಗದಂತಹ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಝಿಯಕ್ಸಾಂತಿನ್, ಲೈಕೊಪೆನ್, ಮತ್ತು ಹಲವು α- ಮತ್ತು β-ಕ್ಯರೊಟಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ಯರೋಟಿನಾಯಿಡ್ಸ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇಸರಿಯ ಚಿನ್ನದ ಹಳದಿ-ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ α-ಕ್ರೋಸಿನ್ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಮುಂದೆ-ಕ್ರೊಸೆಟಿನ್‌ ಡಿ-(β-D-ಜೆಂಟಿಯೊಬಯಾಸಿಲ್‌) ಈಸ್ಟರ್‌ (ಸಿಸ್ಟಮೆಟಿಕ್‌(ಐಯುಪಿಎಸಿ) ಹೆಸರು: 8,8-ಡಯಪೊ-8,8-ಕರೊಟೆನೊಯಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್). ಇದರ ಅರ್ಥ ಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಕೇಸರಿಯ ಸುಗಂಧವು ಕ್ಯರೊಟಿನಾಯ್ಡ್ ಕ್ರೋಸಿಟಿನ್‌ನ ಡೈಜೆಂಟಿಯೊಬಯೋಸ್ ಎಸ್ಟರ್ (ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು). ಕ್ರೋಸಿನ್‌ಗಳು ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಿಕ್‌ ಕ್ಯರೊಟೆನಾಯಿಡ್ಸ್‌ಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಕ್ರೋಸಿಟಿನ್‌ನ ಮೊನೊಗ್ಲೈಕೋಸಿಲ್ ಅಥವಾ ಡಿಗ್ಲೀಕೋಸಿಲ್‌ಪಾಲಿಯೀನ್‌ ಥರದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ರೋಸಿಟಿನ್ ಒಂದು ಸಂಯೋಗಿಸುವ ಪಾಲಿನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಕ್ರೋಸಿಟಿನ್ ಜೊತೆ ಎರಡು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಹುದಾದ ಜೆಂಟಿಯೊಬಯೋಸಿಸ್ ( ಅವುಗಳು ಸಕ್ಕರೆಗಳು) ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ತಾನಾಗಿಯೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಸ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ α-ಕ್ರೋಸಿನ್ ಒಂದು ಕ್ಯರೋಟಿನಾಯ್ಡ್ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸುಮಾರು ಶೇ. 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಎರಡು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಜೆಂಟಿಯೊಬಯೋಸಿಸ್‌ಗಳು ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ತಿನಿಸುಗಳ ರೀತಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವ ಆಹಾರ (ಕೊಬ್ಬುರಹಿತ)ಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಲು α-ಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಅನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಹಿಯಾದಗ್ಲುಕೊಸೈಡ್‍ ಪಿಕ್ರೋಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಕೇಸರಿಯ ಸ್ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪೈಕ್ರೊಕ್ರೋಸಿನ್‌ (ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣ: ; ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಹೆಸರು: 4-(β-D-ಗ್ಲೂಕೊಪೈರನೊಸಿಲಾಕ್ಸಿ)-2,6,6- ಟ್ರೈಮಿಥೈಲ್‌ಸೈಕ್ಲೊಹೆಕ್ಸ್-1-ಎನ್-1-ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಾಲ್ಡಿಹೈಡ್) ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನ ಸ್ಯಾಫ್ರನಾಲ್ (ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೆಸರು: 2,6,6-ಟ್ರೈಮಿಥೈಲ್‌ಸೈಕ್ಲೊಹೆಕ್ಸಾ-1,3-ಡೈಯೆನೆ-1- ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಾಲ್ಡಿಹೈಡ್) ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉಪ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ರೋಗನಾಶಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಶೇ. 4 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಣಗಿದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಪೈಕ್ರೊಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಕ್ಯರೋಟಿನಾಯ್ಡ್ ಝಿಯಕ್ಸಾಂಥಿನ್‌ನ ಒಂದು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ (ಉತ್ಕರ್ಷಣೆಯ ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದ್ದು) ಮತ್ತು ಟರ್ಪಿನ್ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಕೇಸರಿಯ ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಕಡುಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಜಿಯಾಕ್ಸಂತಿನ್‌, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಮಾನವನ ಕಣ್ಣಿನ ರೆಟಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯರೋಟಿನಾಯಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ನಂತರ ಒಣಗಿಸುವಾಗ, ಅದರ ಉಷ್ಣತೆ, ಕಿಣ್ವಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪೈಕ್ರೊಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಗಳನ್ನು ಡಿ-ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಕೇಸರಿಯ ಕಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ಆವಿಯಾಗುವವಂತಹ ಎಣ್ಣೆ ಸಫರ್ನಾಲ್‌, ಕೇಸರಿಗೆ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪೈಕ್ರೋಕ್ರೋಸಿನ್‌ಗಿಂತ ಸಫರ್ನಾಲ್‌ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಕಹಿಯಾಗಿದ್ದು, 70% ರಷ್ಟು ಒಣ ಕೇಸರಿಯ ಆವಿಯಾಗುವಂತಹ ಅಂಶವನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಕೇಸರಿಯ ಸುಗಂಧವು 2-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌-4,4,6-ಟ್ರಿಮೆಥಿಲ್‌-2,5-ಸೈಕ್ಲೋಹೆಕ್ಸಾಡೀನ್‌-1-ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಮಳವನ್ನು "ಒಣಗಿದಂತಹ ಕೇಸರಿಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಫರ್ನಾಲ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕೇಸರಿಯ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಎಚ್ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಡೈಜಿಂಗ್‌ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದರಿಂದ ಒಣ ಕೇಸರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಡಬೇಕು. ಕೇಸರಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
thumb|upright|left|"ಕ್ಸೆಸ್ಟೆ 3" ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿನ "ಸ್ಯಾಫ್ರನ್ ಗ್ಯಾದರರ್ಸ್" ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಬಗೆಗೆ ವಿವರಣೆ. ಕೇಸರಿಯೊಂದಿ ವ್ಯವಹಾರ ಹೊಂದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಕೂಡಾ ಒಂದು, ಇದು ಸ್ಯಾಂಟೊರಿನಿಯ ಆಕ್ರೊಟಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಚು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಕೇಸರಿ ಬೆಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವು 3,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಕಸ್‌ ಕಾರ್ಟ್ರೈಟೈನಸ್‌  ಒಂದು ಒರಟಾದ ಕೇಸರಿಯ ಗಡ್ಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತದನಂತರ ಭೂಗುಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ದನೆಯ ಕೇಸರವಿರುವ ಒರಟಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಮನುಷ್ಯರು ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಫಲನೀಡದ ''ಸಿ. ಕಾರ್ಟೈಟಿಯೇನಸ್, ಸಿ. ಸ್ಯಾಟಿವಸ್‌'' ಗಳ ಫಲನೀಡದ ಉತ್ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಂಚು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗತೊಡಗಿದವು. ಕೇಸರಿಯು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ 7ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಶುರ್ಬನಿಪಲ್‌ನ ಅಸ್ಸಿರೈನ್‌ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾಹಿತಿಯು ದಾಖಲಾಯಿತೆಂದು ತಜ್ಞರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. 4,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 90 ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ಏಷ್ಯಾ
thumb|left|upright|[84] 978–993 ಎಡಿಯ ಗೊಮಟೇಶ್ವರನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು, ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೇಸರಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬಂದಿತೆಂಬ ಹಲವು ಗೊಂದಲವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇವೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚೀನಿಯರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ 900–2500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಮನವಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 500 ಬಿಸಿ ಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯಾ ಆಗಮನವಾಗಿದೆ ಎಂದಲ್ಲಿ ಒಂದುವೇಳೆ ಇದು ಪರ್ಶಿಯನ್‌ನಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳು ಬಂದವೋ ಅಥವಾ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದಲೋ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ದಾಖಲೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆನಂತರ ಫೊಎನ್ಸಿಸಿಯನ್ಸ್‌ರು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ವರ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನೋವುಶಮನದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಮರಣ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕೇಸರಿ-ಬಣ್ಣದ ನಿಲುವಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕೇಸರಿಯು ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದಾದ್ದರಿಂದ ನಿಲುವಂಗಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಅರಿಶಿಣದ ವರ್ಣವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಲಸಿನಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತೆಗೆದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಮಿಳರು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 2000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಜ್ನಾಜಲ್‌ ಪೂ" (ತಮಿಳು: ஞாழல் பூ) ಇದನ್ನು ನೋವುರಹಿತ ಹೆರಿಗೆ, ತಲೆನೋವಿನ ಶಮನ ಇತ್ಯಾದಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇಸರಿಯು ಪರ್ಶಿಯಾದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಮಂಗೋಲ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಂದಾಗಿ ಚೀನಾಗೆ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಪುರಾತನ ಚೀನೀಯರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು-ಸಂಪುಟಗಳ ಶೆನ್ನಾಂಗ್ ಬೆಂಕಾವೊಜಿಂಗ್ (神農本草經—"ಶೆನ್ನಾಂಗ್‌ನ ಗ್ರೇಟ್ ಹರ್ಬಲ್", ಇದನ್ನು ಪೆನ್ Ts'ao  ಅಥವಾ ಪುನ್ ತ್ಸಾವೊ  ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)  ಫಾರ್ಮಸೋಪಿಯಾ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ, ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 200–300 ರಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಯಾನ್  ("ಅಗ್ನಿ") ಚಕ್ರವರ್ತಿ (炎帝) ಶೆನ್ನಾಂಗ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ 252 ಫೈಟೊಕೆಮಿಕಲ್-ಮೂಲದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. 3ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೂ ಚೀನಿಯರು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಕೇಸರಿಯ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "[t]ಅವನು ಕಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಬುದ್ದನ ಆರಾಧಿಸಲಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯ ತಜ್ಞ ವಾನ್‌ ಜೆನ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. "[ಕೇಸರಿ ಬಳ್ಳಿ] ಹೂವು ಬಾಡಿದ ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಾನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದರ ಕುರಿತು ಬೆಳಕುಚೆಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಇದರ ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸುಗಂಧಿತ ವೈನ್‌ ಆಗಿ ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ"
ಯೂರೋಪ್/ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್
ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ 1500–1600 ರಲ್ಲಿ ಮಿನೊವಾನ್ನರು ತಮ್ಮ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ,ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರ ಪಟಗಳನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಗ್ರೀಕ್ ದಂತಕಥೆಗಳು ಸಿಲಿಸಿಯಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಹಸಿಗಳು ತಾವು ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಪಂಚದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ತಾವು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯು ಕ್ರೋಕಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ರೋಕಸ್ ಪವಾಡ ಸದೃಶದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕೇಸರಿ ಕ್ರೋಕಸ್ ಆಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾದುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಗಾಝಾದ ವೈದ್ಯರು, ರೋಡ್ಸ್ ನ ನಗರವಾಸಿಗಳು, ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ದೇಶದ ಉಪಪತ್ನಿಯರು ವೇಶ್ಯೆಯರು, ಮುಂತಾದವರು -ಸುವಾಸಿತ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಲಾಮುಗಳಲ್ಲಿ, ಸುವಾಸಿತ ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳಕರವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಔಷದೋಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ನಂತರ ಹೆಲೆನೆಸ್ಟಿಕ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ, ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರಾ ಸ್ನಾನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಹಿತಕರವಾಗಿರುವಂತೆ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ವೈದ್ಯರು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಜಠರ-ಕರಳು ಸಂಬಂಧಿ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಲಮಯ ನಗರಗಳಾದ ಸಿದೋನ್ ಮತ್ತು ತೈರ್ಗಳೂ ಸಹ  ಕೇಸರಿಯನ್ನು  ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಲಸ್ ಕೊರ್ನೇಲಿಯಸ್ ಸೀಲಸ್ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ,ಗಾಯಗಳು, ಕೆಮ್ಮು, ಉದರಶೂಲೆ ಮತ್ತು ಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ವಿಷ ಪರಿಹಾರಗಳಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದನು. ರೋಮನ್ನರಿಗೆ ಕೇಸರಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ರೋಮನ್ ವಸಹಾತುಕಾರರು ದಕ್ಷಿಣ ಗೌಲ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು, ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಸ್ಪರ್ದಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೇಸರಿಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ  8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಮಾಳ ಕೃಷಿ ಯ ಮುಖಾಂತರ ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಶ  14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಏವಿಗ್ನನ್  ಹುದ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
thumb|right|upright|ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಹೊಳೆಯುವ ಹಸ್ತಲಿಖಿತಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಬಿಷಪ್ ಥಾಮಸ್ ಬೆಕೆಟ್‌ನ ಕಗ್ಗೊಲೆಯ ಚಿತ್ರಣ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ ಯೂರೋಪ್ ಕೇಸರಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇಸ್ಲಾಂ ನಾಗರೀಕತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸ್ಪೈನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೇಸರಿ ಮೂಲದ ಔಷಧಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು, ಇದರಿಂದ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ರೋಡ್ಸ್ ನಂತಹ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವೆನೆಟಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಗೆನೋವಾನ್ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಇಂತಹ ಒಂದು ಹಡಗನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರು ಕಳವು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಸುದೀರ್ಘ "ಕೇಸರಿ ಸಮರ"ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೇಸರಿ ದರೋಡೆಯ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಯು ಬೇಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು,ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆಯು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವು ನೂರೆಮ್ ಬರ್ಗ್ ವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯ ಕಲಬೆರೆಕೆಯನ್ನು ಸಾಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕೂ   ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಬೆರೆಕೆದಾರರನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ,ನಂತರ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಕೇಸರಿ ಬೇಸಾಯವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೋರ್ಪೋಕ್ ಮತ್ತು ಸಪೋಕ್ಗಳಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು. ಎಸೆಕ್ಸ್ ನಗರವಾದ ಸಾಫ್ರಾನ್ ವಾಲ್ಡನ್, ತನ್ನ ವಿಶೇಷವಾದ ನೂತನ ಬೆಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಸರಿ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆದರೆ, ಹೋಸದಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಚಾಕೊಲೇಟ್, ಕಾಫಿ, ಟೀ ಮತ್ತು ವೆನಿಲ್ಲಾ ದಂತಹ ಒಳಹರಿವು ಯೂರೋಪ್ ನ ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿಯ ಬಳಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಶಿವೆನ್ಕ್ ಫೆಲ್ಡರ್ ಚರ್ಚ್‌‍ನ ಸದಸ್ಯರು ವಲಸೆ ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕ  ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ  ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು; ವಾಸ್ತವಾಗಿ, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಕಿವೆನ್ಕ್ ಫೆಲ್ಡರ್ ಗಳು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರು. 1730ರಿಂದಲೂ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಡಚ್ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ್ಯಂತ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಕೆರೇಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಪೈನ್ ವಸಹಾತುಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಈ ನೂತನ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಂದರು. ಫಿಲಿಡೆಲ್ಪಿಯಾ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇದ್ದ ಕೇಸರಿಯ ಬೆಲೆಯು ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಮನಾಗಿತ್ತು. 1812ರ ಯುದ್ಧದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ನಂತರ, ಕೇಸರಿ ಸಾಗಣಿಕಾ ನೌಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದ್ದರಿಂದಕೆರೇಬಿಯನ್ ನೊಂದಿಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವು ಕುಸಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಡಚ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವೆರೆಸಿತು. ಇದನ್ನು ಕೇಕ್, ನೂಡಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಕನ್ ಅಥವಾ ಮೀನಿನ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬೇಸಾಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಾಂಕಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು.
ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ
thumb|left|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಪಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಯಾನಾದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯೂ ಒಂದು, ಹಾಗೂ ಅದರ ಹೊಳೆಯುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.