cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಜಾಗತೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
ಆಧುನೀಕರಣದತ್ತ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ 19ನೇ ಶತಮಾನವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಫಿಮ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ ದೇಶಗಳ ರಪ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಯುರೋಪ್‌ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಅದರಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಹಾರಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಾದ ರಬ್ಬರ್, ವಜ್ರ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಳಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕೆಲವು ವಸಾಹತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹಾರಾದ ಕೆಲಭಾಗ ಹಾಗೂ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಟ್ಟವು. "20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ "ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ"ವು ಮುರಿದು ಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು." ಎಂದು ಜಾನ್ ಮಯ್ನಾರ್ಡ್ ಕೀನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. The inhabitant of London could order by telephone, sipping his morning tea, the various products of the whole earth, and reasonably expect their early delivery upon his doorstep. Militarism and imperialism of racial and cultural rivalries were little more than the amusements of his daily newspaper. What an extraordinary episode in the economic progress of man was that age which came to an end in August 1914.ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಎಂದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ವಾಯ್.ಎಂ.ಯೀಟ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಾದ ಚಿನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತು.
ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ,ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಸಂಗೀತ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
2000ದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಔಧ್ಯಮಿಕ ಜಗತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣದ ಏರಿಕೆಯ ನಂತರ ಜಗತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆವಲ ಅರ್ಧದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನ ಶೇಕಡಾ 45ರಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪತ್ತ್ತನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ
ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ರಾಜಕೀಯ ದುರಿಣರು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಸಿ ಮುಂದೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಬ್ರೆಟ್ಟನ್ ವುಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ರಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಶನ್ ಅಂಡ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (ದಿ ವರ್ಲ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನಿಟರಿ ಫಂಡ್ ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.ಜನರಲ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಟಾರೀಫ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ (ಗ್ಯಾಟ್) ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಖರ್ಚು, ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಧಾರದ ಮಾತುಕತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಹಲವಾರು ತಡೆಗಳು ಇಲ್ಲದಾದವು. ಇದು ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉನ್ನತಿ ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.
ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಟ್ ಒಪ್ಪಂದಿಂದಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಜಗದಗಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತಾನತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈಗೀಗ ಮನಗಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಜಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಾನ ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಒ ರಚನೆಗೆ ದಿ ಉರುಗ್ವೆ ರೌಂಡ್ (1986 ರಿಂದ 1994) ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಇತರ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾದ ಯುರೋಪ್‌ನ ಮ್ಯಾಸ್‌ಟ್ರಿಚ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ(NAFTA)ಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಬೆಲೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
1970ರಲ್ಲಿ 8.5%ರಷ್ಟಿದ್ದ ಜಗತ್ತಿನ ರಫ್ತು, 2001ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ 16.1% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. (ಬ್ರೋಕನ್ ಇಂಕ್)
ಜಾಗತೀಕರಣದ ಮಾಪನ
ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ವಿಭಿನ್ನ ಹೊಳಹುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಪನಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿವು ಮುಖ್ಯವಾದವು:
ಜಾಗತೀಕರಣವು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ, ಸ್ವಿಸ್ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆKOF ಬಹುವಿಧ ಮಾಪನದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಪಟ್ಟಿಯು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.ಈ ಮೂರು ವಿಧಗಳು ಈ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಜಾಗತೀಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಪಟ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಉಪ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ನೈಜ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿವು, ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಂಕಿಅಂಶ, ಮಾಹಿತಿ ಹರಿವಿನ ಅಂಕಿಅಂಶ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಡ್ರೆಹೆರ್, ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ(2008) ವಿವರವಾಗಿ 122 ದೇಶಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಸ್ವೀಡನ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿವೆ.ಕೆಓಎಫ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಹೈತಿ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಕೇಂದ್ರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಬುರುಂಡಿ.
ಎ.ಟಿ.ಕೆರ್ನೆಯ್ ಮತ್ತು ಫಾರಿನ್ ಪಾಲಿಸಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು, ಜಾಗತೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.2006ರ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಸಿಂಗಾಪುರ, ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವಿಡ್ಜರ‍್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕೆನಡಾ, ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ದೇಶಗಳು ಅತೀ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ದೇಶಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಧಾರಕವಲ್ಲ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು
thumb|ಜಪಾನಿನ ಮೆಕ್ ಡೋನಲ್ದ್ಸನ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಪುರಾವೆ. ಮಾನವನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಭಾವದ ಸಂಕೇತವೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನರು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ, ಉಡುವ ಬಟ್ಟೆ-ಬರೆ, ನಂಬುಗೆ, ಆಚರಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.ಜಾಗತೀಕರಣವು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಎರ್ಲಾ ಝ್ವಿಂಗ್ಲೆಯವರ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್‌ನ "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್" ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಹೇಳುವಂತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಜನರು ಕೆಲವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಜಪಾನಿನ ನ್ಯೂಡಲ್ಸ್‌ನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇಟಲಿಯ ಮೀಟ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌ನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಬಹುದು.ಭಾರತವು ಮಸಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಗಿಣ್ಣು ಹೆಸರುವಾಸಿ.ಅಮೆರಿಕದ ಬರ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 31,000 ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.ಕುವೈತ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಟಾ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಆಹಾರದ ಜಾಗತಿಕರಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
ಅಂತರ್ಜಾಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮುರಿದುಹಾಕಿದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಜನರು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನವನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲವು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯು ಭಾಷೆಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.ವಾತಾವರಣದ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಮತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕಿದೆ. ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ಕುಸಿದಿದೆ.
ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿ
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲಸಂಪತ್ತಿನ ಕೊರತೆಯಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಣ್ಣ ದೇಶಗಳ ಇಂತಹ "ರಫ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯ"ದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಭವಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ಮುದ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಬಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮದ ಮುಖೇನ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪರಿಣಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಶ್ರಮದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಉತ್ಪಾದಕರ ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿ ಎಂಬುದು ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮಾತು. ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರಮದಾಂಗಡಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನೈಕ್‌ನಂಥ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಶೂಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವ ಬಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ರೀತಿಯ ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಗದಗಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಕ್ಷಿಸಿದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ.ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಂಡಲಿಯು ದಿ ಡೀಸೆಂಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಫೇರ್ ಕಾಂಪಿಟಿಶನ್ ನಿಯಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿತ್ತು ಆದರೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಮದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಯಂಗಡಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಿರುಳು ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕರಿಲ್ಲದ, ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಲ್ಲದ, ಸಂಘಟನಾ ಮುಕ್ತ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಮಷ್ಟಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಭ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಾಗತೀಕರಣವು ತಂದಿದೆ ಎಂದು ಟಿಝಿಯಾನ ಟೆರ್ರನೋವಾ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಅಂಕೀಯ ಸಂವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಲಲುವವನು ಕಾರ್ಮಿಕನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ(ಆ‍ಯ್ನಿಮೇಶನ್, ಮಾತಿನ ಕೋಣೆಯ ಗುಂಪು, ಆಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ.ಆಟದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು
ಅಲನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಅವರು, ಶೇರುದಾರರ ಷೇರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಎಂದು ಆಘಾತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ದಿ ರೀಗನ್-ಥ್ಯಾಚರ್ ಮಾದರಿಯು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಮೆರಿಕದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇನ್ನು ನಾವು ಜರ್ಮನ್ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇದ್ರೀಕೃತವಾದ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದಿಂದ ಬಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರು ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವ್ವನು ಹೊಂದಿವೆ.ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವಂತೆ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣ
ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಏಳ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಲಹೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವು ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಂಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರದ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಯುಎಸ್‌ಏ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ರೋಮ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ.ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸ್ಟಿಪೋ ಸಲಹೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಾರದು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೆರವಾಗಬೇಕು.
ಕನಿಷ್ಠ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಂಡವಾಳಿಶಾಹಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಂತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದ ಲಾಭಯುತ ಹರಡುವಿಕೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭಾವದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು, ಜಾಗತಿಕ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಘಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದೆಂದರೆ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮೊದಲೇ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಡಾವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣ ಪರ
ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಗತಿಪರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ಬಗೆಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಸಾರ್ವಬೌಮತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿರ್ಣಯಾಕತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಜನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿನಮಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾನೂನಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ತಡೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘಟನೆ ಅಥವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಿಟರಿ ನಿಧಿಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ನವೋಮಿ ಕ್ಲೈನ್ ತಮ್ಮ ನೋ ಲೋಗೊ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವಂತೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಂತಹ ಅಗಣಿತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ, ಶಕ್ತಿ ಬಾಹುಳ್ಯದ ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ,ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣವಾತಾವರಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಯುತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು (ಹಿರ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಥಾಂಪ್ಸನ್) ಸಂದಿಗ್ಧ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪೊಡೊಬ್ನಿಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈ ರೀತಿಯ ಗುಂಪುಗಳು ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ
ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲಿಟ್ಝ್ ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್0ಡ್ರ್ಯೂ ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ : The anti-globalization movement developed in opposition to the perceived negative aspects of globalization. The term 'anti-globalization' is in many ways a misnomer, since the group represents a wide range of interests and issues and many of the people involved in the anti-globalization movement do support closer ties between the various peoples and cultures of the world through, for example, aid, assistance for refugees, and global environmental issues.ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ಜಾಗತಿಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಚಳುವಳಿ, ಜಾಗತೀಕರಣ-ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿ, ಚಳುವಳಿಗಾಗಿ ಚಳುವಳಿ (ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ), ಜಾಗತೀಕರಣ ಬದಲಾವಣಾ ಚಳುವಳಿ, ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಚಳುವಳಿ(ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚಳುವಳಿ)ಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂದಿನ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಮರ್ಶೆಯೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಶ್ರಮದ ಬೆಲೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾದಂತಹ ಬಡತನ, ಅಸಮಾನತೆ, ಅನ್ಯಾಯವು ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆ, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಜನರ ತಲಾ ವರಮಾನದಂಥ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಂಥ ಅಳತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಪನಗಳಾದ ನ್ಯೂ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೀಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವೈಫಲ್ಯವು ಬೃಹತ್ತಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹದಗೆಡುವಿಕೆ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಖಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಜಾಗತೀಕರಣದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಲ್ಲದ ಆದರೂ ನೈಜ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧೀ ವಿಚಾರಗಳು ವಿವಿಧ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ನೋಮ್ ಕೋಮ್‌ಸ್ಕಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ The term "globalization" has been appropriated by the powerful to refer to a specific form of international economic integration, one based on investor rights, with the interests of people incidental. That is why the business press, in its more honest moments, refers to the "free trade agreements" as "free investment agreements" (Wall St. Journal). Accordingly, advocates of other forms of globalization are described as "anti-globalization"; and some, unfortunately, even accept this term, though it is a term of propaganda that should be dismissed with ridicule. No sane person is opposed to globalization, that is, international integration. Surely not the left and the workers movements, which were founded on the principle of international solidarity — that is, globalization in a form that attends to the rights of people, not private power systems.
The dominant propaganda systems have appropriated the term "globalization" to refer to the specific version of international economic integration that they favor, which privileges the rights of investors and lenders, those of people being incidental. In accord with this usage, those who favor a different form of international integration, which privileges the rights of human beings, become "anti-globalist." This is simply vulgar propaganda, like the term "anti-Soviet" used by the most disgusting commissars to refer to dissidents. It is not only vulgar, but idiotic. Take the World Social Forum, called "anti-globalization" in the propaganda system -- which happens to include the media, the educated classes, etc., with rare exceptions. The WSF is a paradigm example of globalization. It is a gathering of huge numbers of people from all over the world, from just about every corner of life one can think of, apart from the extremely narrow highly privileged elites who meet at the competing World Economic Forum, and are called "pro-globalization" by the propaganda system. An observer watching this farce from Mars would collapse in hysterical laughter at the antics of the educated classes.
ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುವಂತೆ:
2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬ್ರಾಂಕೋ ಮಿಲಾನೊವಿಕ್ ಸಮಾನತೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಈ ಮೊದಲೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವನಣಿಗೆಯ ಅಂದಾಜು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿದೆ."ನೂರಾರು ಕಾಗದಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮಿಪ್ಯತೆ ಅಥವಾ ದೂರವಾಗುವಿಕೆಯ ಆದಾಯವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದು ಸುಳ್ಳು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು" ಎಂದು ಮಿಲಾನೊವಿಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಜೊತೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪುನರ್‌ಗುಣಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತೊಡಕಿನ ಅಂದಾಜನ್ನೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 65ಗಿನಿ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು 70ಗಿನಿ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸಮಾನತೆಯ ಮಟ್ಟವು ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಲ್ಲ. ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಅಸಮಾನತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ.
ಜಾಗತೀಕರಣವು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಸಾಂಘಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಮೌಖಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಭಾಗಶಃ ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯೂ ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಚರ್ಚುಗಳ ಸಂಘಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಂಗಡಗಳು, ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ರಕ್ಷಣಾಕಾರರು, ಬಂಡಾಯಗಾರರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಕ ಸಹಕಾರಿಗಳ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳು, (ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ) ಕೆಲವರು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು (ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಿಂತ ಮಾನವೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಂಬುವವರು), ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರರು ಜಾಗತೀಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೇನೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಲ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ, 2001ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ, 8ರಲ್ಲಿ 7ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ 2001ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.ಹಾಗೂ " 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ವಿನಿಮಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ".ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1997ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ 1.2 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಹಣದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವರದಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ.
ಶಾಂಪೇನ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸಮಾನತೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಿಯಬಹುದಾದಂಥದಾಗಿದೆ. 1992ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವರದಿಯು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವರದಂತೆ, 82.7ಶೇಕಡಾ ಜಗತ್ತಿನ ಆದಾಯವು ಶೇಕಡಾ20ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಯನ್ನು ನಿಯಂತರ್ಣದಲ್ಲಿರಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ವರಮಾನದ ವಿನಿಮಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.
ಮೂಲ: ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ 1992ರ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್
ದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವಾದಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವು ಬಡ ದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಕಾಸು ಖರ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನದ ಮೇಲೆ ಗಳಿಸುವ ಲಾಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಣದ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿಮರ್ಶೆ.2005ರ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವರದಿಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯವು ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿನಿಮಯವಾಗಿದೆ.2002ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ದೇಶಗಳ ನಂತರದ ಮೂರನೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ.1994 ಮತ್ತು 2002ರ ಮಧ್ಯೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು. ಈ ನಂತರ ಏಶಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಫ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಮುಂದೋಡಿದೆ.ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಏಶಿಯಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವುದು ವಾಸ್ತವದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಕಾರ್ಪೋರೇಟಿಸ್ಟರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ರೂಪಗಳ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ.
2001ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ ಪೋರ್ಟೊ ಅಲೆಗ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್, ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತ."ಪರ್ಯಾಯ ಜಗತ್ತು ಸಾಧ್ಯ" ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು.ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‍ಎಫ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ತದ್ರೂಪನ್ನು ವೇದಿಕೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್ ಇದೀಗ ಆವರ್ತನ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ: ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪೋರ್ಟೋ ಅಲೆಗ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ 2002 ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿತ್ತು.2004ರಲ್ಲಿ ಏಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು ಮುಂಬೈಗೆ (ಈ ಹಿಂದೆ ಬಾಂಬೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾರತದ ನಗರ) ಚಲಿಸಿತು.ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂದರ್ಶನವು 75,000 ಸದಸ್ಯರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡಿತು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚಳುವಳಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಚರ್ಚೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವುಂಟು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು "ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ"ದಂಥವುಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಗಾದರೂ, ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಬಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ) ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್, ಉತ್ತರದ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಡೆಸುವ "ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆ"ಯ ಜಾತ್ರೆಗಿಂತ ತುಂಬ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಬಡವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗಳನ್ನು ದಾನಿಗಳು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ
ವರ್ಗ:ಜಾಗತೀಕರಣ ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ವಾದ
ಖಮೇರ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Angkor_Wat.jpg/380px-Angkor_Wat.jpg|right|thumb|380x380px| ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಆಂಗ್‌ಕರ್ ವಾಟ್|ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್ ದೇವಾಲಯವು ಅಂಕೋರಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಖಮೇರ್ ರಾಜ ಸೂರ್ಯವರ್ಮನ್ II ರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇದು ರಾಜನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ: ದೇವಾಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಐದು ಗೋಪುರಗಳು ಪರ್ವತದ ಐದು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಂದಕವು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಸಾಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.]] ಖಮೇರ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಆಂಗ್ಕೋರಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಖಮೇರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಕೋರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅರ್ಧದಿಂದ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಖಮೇರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಕಾಂಬೋಡಿಯನ್ (ಖಮೇರ್), ಅನ್ನಾಮೀಸ್ ಮತ್ತು ಜಾವಾನೀಸ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಖಮೇರ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನೆರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯು ಏಷ್ಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಖಮೇರ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಖಮೇರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ರೌಂಡರ್ ಮುಖಗಳು, ಅಗಲವಾದ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. . ಅಂಕೋರಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಯಾವುದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂಕೋರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾಲಾವಧಿ
ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಂಕೋರಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಳಗಿನ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಟ್ಟಿಗೆ
ಮೊದಲಿನ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹರಿಹರಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೇಹ್ ಕೋ, ಲೋಲೆ ಮತ್ತು ಬಕಾಂಗ್ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಟೇ ನಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಾಪ್ ಮಾಟ್ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಗಾರೆಯಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮೃದುವಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ರಾನೈಟ್‌ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತತ್ವಗಳು ಕಟ್ಟಡದ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಅಂಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಲೋಲಿ ಮತ್ತು ದಿ ಪ್ರೀಹ್ ಕೋ ಚಿಕ್ಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಬಲವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನವು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ.
ಮರಳುಗಲ್ಲು
ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಏಕೈಕ ಕಲ್ಲು ಕುಲೆನ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಮರಳುಗಲ್ಲು. ಅದರ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮರಳುಗಲ್ಲು ಕ್ರಮೇಣ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಾ ಕಿಯೋ ದೇವಾಲಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಲ್ಯಾಟರೈಟ್
ಅಂಗೋರಿಯನ್ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನೆಲದಿಂದ ತೆಗೆದಾಗ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಇತರ ಗುಪ್ತ ಭಾಗಗಳಿಗೆ. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಸಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೊದಲು ಗಾರೆ ಧರಿಸದ ಹೊರತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಅನ್ನು ಖಮೇರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೋರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಅನ್ನು ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದವುಗಳು) ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಂಗ್
ಪ್ರಾಂಗ್ ಎಂಬುದು ಎತ್ತರದ ಬೆರಳಿನಂಥ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಮೇರ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಆವರಣ
ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳ ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಸರಣಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇವತೆಗಳ ಪೌರಾಣಿಕ ನೆಲೆಯಾದ ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆವರಣಗಳು ಈ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆವರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಗೋಡೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಂದ ಸಾಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಿಕೆಯು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ಯಾಲರಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Angkor_Wat%2C_Camboya%2C_2013-08-15%2C_DD_038.JPG/220px-Angkor_Wat%2C_Camboya%2C_2013-08-15%2C_DD_038.JPG|right|thumb| ಶಿಲುಬೆಯಾಕಾರದ ಗ್ಯಾಲರಿಯು [[ಆಂಗ್‌ಕರ್ ವಾಟ್|ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.]] ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಆವರಣದ ಗೋಡೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯದ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ರೂಪವು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾದ ಹಾಲ್‌ವೇಗಳಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ದೇವಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅರ್ಧ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಗೋಪುರ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Ta_Phrom%2C_Angkor%2C_Camboya%2C_2013-08-16%2C_DD_01.JPG/220px-Ta_Phrom%2C_Angkor%2C_Camboya%2C_2013-08-16%2C_DD_01.JPG|left|thumb| ಒಂದು ಗೋಪುರವು ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಾ ಪ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/2016_Angkor%2C_Angkor_Thom%2C_Brama_p%C3%B3%C5%82nocna_%2801%29.jpg/220px-2016_Angkor%2C_Angkor_Thom%2C_Brama_p%C3%B3%C5%82nocna_%2801%29.jpg|right|thumb| ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಜಯವರ್ಮನ್ VII ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಆಂಗ್ಕೋರ್ ಥೊಮ್|ಅಂಕೋರ್ ಥಾಮ್ನಲ್ಲಿ, ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರನ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಮುಖಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.]] ಗೋಪುರವು ಪ್ರವೇಶ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲಿನ ಆವರಣದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಿಕೆಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿನ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ಗೋಪುರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ಡ-ಆಕಾರದ ಮತ್ತು ಆವರಣದ ಗೋಡೆಯ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಜೊತೆಗಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೋಪುರದ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಗೋಪುರಗಳು ಶಿಲುಬೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಡಿಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ( ದ್ವಾರಪಾಲಗಳು ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಾರಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೆತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ಸ್
ನೃತ್ಯಗಾರರ ಸಭಾಂಗಣವು ರಾಜ ಜಯವರ್ಮನ್ VII ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ: ತಾ ಪ್ರೋಮ್, ಪ್ರೇಹ್ ಖಾನ್, ಬಾಂಟೆಯ್ ಕ್ಡೆಯ್ ಮತ್ತು ಬಂಟೆಯ್ ಚ್ಮಾರ್. ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಉದ್ದವಾದ ಆಯತಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂಗಣಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಅದು ಹಾಳಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈಗ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಗ್ಯಾಲರಿಗಳ ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಕೆತ್ತಿದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಭಾಂಗಣವನ್ನೇ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಂಕಿಯ ಮನೆ
ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಶಾಲಾ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ದೊರೆ ಜಯವರ್ಮನ್ VII ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಹೆಸರು: ಪ್ರೇಹ್ ಖಾನ್, ತಾ ಪ್ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಬಂಟೇ ಛ್ಮಾರ್. ಬೆಂಕಿಯ ಮನೆಯು ದಟ್ಟವಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ "ಬೆಂಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹ" ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೇಹ್ ಖಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನವು ಅಂಕೋರ್‌ನ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ 121 ಅಂತಹ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ಪ್ರವಾಸಿ ಝೌ ಡಾಗುವಾನ್ ಅವರು ೧೨೯೬ರಲ್ಲಿ ಅಂಕೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ಪವಿತ್ರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪವಿತ್ರ ಜ್ವಾಲೆಯ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Libraryangkorwat.JPG/220px-Libraryangkorwat.JPG|thumb| ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, [[ಆಂಗ್‌ಕರ್ ವಾಟ್|ಅಂಗೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಎರಡಕ್ಕೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.]]
ಗ್ರಂಥಾಲಯ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ "ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಚನೆಗಳು ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಭಂಡಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆವರಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸ್ರಾ ಮತ್ತು ಬಾರೆ
ಸ್ರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೆಗಳು ಜಲಾಶಯಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಒಡ್ಡುಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಜಲಾಶಯಗಳ ಮಹತ್ವವು ಧಾರ್ಮಿಕವೋ, ಕೃಷಿಯೋ ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಸಂಯೋಜನೆಯೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.
ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯಗಳೆಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾರೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬ್ಯಾರೆ ಅಂಕೋರ್ ಥಾಮ್‌ನ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಬ್ಯಾರೆ ಈಗ ಒಣಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಬೊನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾರೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮೆಬೊನ್ ಪೂರ್ವ ಬಾರೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ದೇವಾಲಯ ಪರ್ವತ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Roulos_Group_-_005_Bakong_%288587796725%29.jpg/220px-Roulos_Group_-_005_Bakong_%288587796725%29.jpg|right|thumb| ಬಕಾಂಗ್ ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯು ಟೆಂಪಲ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ದೇವರುಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ಮೇರು ಪರ್ವತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆವರಣಗಳು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರ್ವತ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ ಕಂದಕವು ಸಾಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಂತೆ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ದೇವರುಗಳ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಯಿತು.
೮೮೧ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಇಂದ್ರವರ್ಮನ್ I ನಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐದು ಹಂತದ ಪಿರಮಿಡ್ ಬಕಾಂಗ್ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಬಕಾಂಗ್‌ನ ರಚನೆಯು ಸ್ಟೆಪ್ಡ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೇವಾಲಯದ ಪರ್ವತ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಬಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೊರೊಬುದುರ್‌ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆ, ಗೇಟ್‌ವೇಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಟೆರೇಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಬೊರೊಬುದುರ್ ಬಕಾಂಗ್‌ನ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಖಮೇರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸೈಲೇಂದ್ರರ ನಡುವೆ ಮಿಷನ್ ಅಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿನಿಮಯಗಳು ನಡೆದಿರಬೇಕು. ಕಾಂಬೋಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದು, ಆದರೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ಲಿಂಗ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಮಾನಿನ ಗೇಟ್‌ವೇಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೊರೊಬುದೂರ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಹ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಿಯಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಆಡಳಿತಗಾರನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ಶೈವರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಗೆ ದೇವಾಲಯ-ಸಮಾಧಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳು ರಾಜಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ."
ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್
ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಕೃತಿಗಳು, ಆಕೃತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್ನಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹಾಟ್-ರಿಲೀಫ್ನಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಖಮೇರ್ ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಹಾಟ್-ರಿಲೀಫ್ಗೆ ಭಾಗಶಃ ಇದ್ದರು.
ನಿರೂಪಣಾ ಮೂಲ-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳು ಪುರಾಣ ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲ-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಖಮೇರ್ ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲ-ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ದ್ವಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಟೈಂಪಾನಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆರಂಭಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲ-ಉಬ್ಬುಗಳು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಂಟೇ ಶ್ರೀ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಟೈಂಪಾನದ ಮೇಲಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಾದ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಣೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್ನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಗೋಡೆಯು ಕೆಲವು ೧೨,೦೦೦ ಅಥವಾ ೧೩,೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಕೆಲವು ಪೌರಾಣಿಕ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಬೇಯಾನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಖಮೇರ್‌ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜ ಜಯವರ್ಮನ್ VII ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Indraforestped01.JPG/220px-Indraforestped01.JPG|right|thumb| ಬಂಟೇ ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿನ ಟೈಂಪಾನಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪವು [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Angkor_Wat%2C_wall_details.JPG/220px-Angkor_Wat%2C_wall_details.JPG|right|thumb| [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಕದನವು ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Bayonmarket01.JPG/220px-Bayonmarket01.JPG|right|thumb| ಬೇಯಾನ್‌ನ ಹೊರ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಈ ದೃಶ್ಯವು ಆಂಗ್ಕೊರಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖಮೇರ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೀನೀ ವಲಸಿಗರು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲ-ಉಪಶಮನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ:
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Colonettesbanteaysrei.JPG/220px-Colonettesbanteaysrei.JPG|thumb| ಬಂಟೇ ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕುರುಡು ಬಾಗಿಲು ಕೊಲೊನೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಲಿಂಟಲ್ ಇದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಟೈಂಪನಮ್ ಇದೆ.]]
ಕುರುಡು ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿ
ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮೂರು ಬದಿಗಳು ಸಮ್ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಕಲಿ ಅಥವಾ ಕುರುಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬ್ಲೈಂಡ್ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಕೊಲೊನೆಟ್
ಕೊಲೊನೆಟ್‌ಗಳು ಕಿರಿದಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಾಲಮ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಅವು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಯತಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೊಲೊನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಚ್ಚು ಮಾಡಿದ ಉಂಗುರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಕಾರ್ಬೆಲ್ಲಿಂಗ್
ಅಂಗೋರಿಯನ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳ ಪದರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಸತತ ಪದರವು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಮಧ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಎರಡು ಬದಿಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವವರೆಗೆ. ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನು ನಿಜವಾದ ಕಮಾನಿಗಿಂತ ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಬೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಆಂಗ್ಕೋರಿಯನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಮರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಈ ತೊಂದರೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ರಚನೆಗಳ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ.
ಲಿಂಟೆಲ್, ಪೆಡಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಟೈಂಪನಮ್
ಲಿಂಟೆಲ್ ಒಂದು ಸಮತಲ ಕಿರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ನಡುವೆ ಎರಡು ಲಂಬವಾದ ಕಾಲಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಡುವೆ ಬಾಗಿಲು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಖಮೇರ್ ನಿಜವಾದ ಕಮಾನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಲಿಂಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪೆಡಿಮೆಂಟ್ ಎನ್ನುವುದು ಲಿಂಟೆಲ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಸರಿಸುಮಾರು ತ್ರಿಕೋನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಟೈಂಪನಮ್ ಎಂಬುದು ಪೆಡಿಮೆಂಟ್ನ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲ್ಮೈಯಾಗಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Pedlintelsrei_2.JPG/220px-Pedlintelsrei_2.JPG|right|thumb| ಬಾಂಟೆಯ್ ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಪೆಡಿಮೆಂಟ್ ; ಪೆಡಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೋಟಿಫ್ [[ಶಿವ ನಟರಾಜ .]] ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರು ಬಳಸಿದ ಶೈಲಿಗಳು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ದೇವಾಲಯಗಳ ಡೇಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಲಿಂಟೆಲ್ ಶೈಲಿಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳು ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಪ್ರೀಹ್ ಕೋ ಶೈಲಿಯವು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಲ, ನಾಗ ಮತ್ತು ಮಕರ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಅಂಶವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಿಂಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಪೆಡಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಆಕಾಶದ ದೇವರು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಯಮ, ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ನರಕದ ದೇವರು, ದಕ್ಷಿಣದೊಂದಿಗೆ; ವರುಣ, ಸಮುದ್ರದ ದೇವರು, ಪಶ್ಚಿಮದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಬೇರ, ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವರು, ಉತ್ತರದೊಂದಿಗೆ. ದೇವರ ಗುರುತನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Angkor_Wat%2C_Camboya%2C_2013-08-15%2C_DD_054.JPG/220px-Angkor_Wat%2C_Camboya%2C_2013-08-15%2C_DD_054.JPG|left|thumb| [[ಆಂಗ್‌ಕರ್ ವಾಟ್|ಅಂಕರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಳ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಬೆದರಿಸುವಂತಿವೆ.]] ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಕಡಿದಾದವು. ಆಗಾಗ್ಗೆ ರೈಸರ್ನ ಉದ್ದವು ಚಕ್ರದ ಹೊರಮೈಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ೪೫ ಮತ್ತು೭೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೋ ಆರೋಹಣದ ಕೋನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳೆರಡೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು "ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು" ದೇವರುಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. "ಸ್ಮಾರಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ," ಅಂಕೋರ್-ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಮೌರಿಸ್ ಗ್ಲೇಜ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಅನುಕೂಲವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ - ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ನ ಚೌಕವು ಹರಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟಡವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ."
ಅಪ್ಸರಾ ಮತ್ತು ದೇವತಾ
ಅಪ್ಸರೆಯರು, ದೈವಿಕ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಅಥವಾ ಆಕಾಶ ನೃತ್ಯ ಹುಡುಗಿಯರು, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳು. ಅವರ ಮೂಲವನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾಲಿನ ಸಾಗರ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಮಂಥನದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕಥೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಕ್ಷಸರು, ವೀರರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೋಹಿಸಲು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಅಪಸರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯು ಖಮೇರ್ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಧುನಿಕ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, "ಅಪ್ಸರಾ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಸಣ್ಣ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೂ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಬದಲು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ " ದೇವತೆಗಳು " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪ್ಸರೆಯರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ (ನೃತ್ಯ) ಅಪ್ಸರಾಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರೇಹ್ ಖಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನರ್ತಕರ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬೇಯಾನ್‌ನ ಹೊರ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಾಲು ಮಾಡುವ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಂಥನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ನಲ್ಲಿ. ಹಾಲಿನ ಸಾಗರದ. ದೇವತಾಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು (ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦) ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Banteay_Kdei%2C_Angkor%2C_Camboya%2C_2013-08-16%2C_DD_15.JPG/220px-Banteay_Kdei%2C_Angkor%2C_Camboya%2C_2013-08-16%2C_DD_15.JPG|left|thumb| ಈ ದ್ವಾರಪಾಲನು ಬಂಟೇ ಕೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.
ದ್ವಾರಪಾಲ
ದ್ವಾರಪಾಲರು ಮಾನವ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸ ದೇವಾಲಯದ ಪಾಲಕರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಹಾದಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ದ್ವಾರಪಾಲರನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೇಹ್ ಕೋ, ಲೋಲಿ, ಬಂಟೇ ಶ್ರೀ, ಪ್ರೇಹ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಬಂಟೇ ಕೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಗಜಸಿಂಹ ಮತ್ತು ರೀಚಿಸೆ
ಸಿಂಹದ ತಲೆ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲು ಮತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಜಸಿಂಹನಂತೆಯೇ ತಲುಪುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಹೊರಗಿನ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಎಪಿಕ್ ಬಾಸ್ ರಿಲೀಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಂಕೋರ್ ವಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಗರುಡ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Linteau_Mus%C3%A9e_Guimet_25972.jpg/220px-Linteau_Mus%C3%A9e_Guimet_25972.jpg|right|thumb| ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಲಿಂಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಮ್ಯೂಸಿಯ ಗೈಮೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗರುಡನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಗರುಡನು ದೈವಿಕ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾಗ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ನಾಗಗಳ ಪೌರಾಣಿಕ ಶತ್ರು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕುದುರೆ. ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಖಮೇರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:
ಇಂದ್ರ
ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರನು ಆಕಾಶ ದೇವರು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಂಕೋರ್‌ನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇಂದ್ರನು ಪೂರ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನ ಚಿತ್ರವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಡಿಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅವನು ಮೂರು ತಲೆಯ ಆನೆ ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಯುಧವಾದ ಸಿಡಿಲು ಅಥವಾ ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಇಂದ್ರನ ಹಲವಾರು ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಅಂಕೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಾಳ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Banteay_Srei_Kala.jpg/220px-Banteay_Srei_Kala.jpg|right|thumb| ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಬಂಟೇ ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಳ ದೇವತೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಳ ಒಂದು ಕ್ರೂರ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ-ತಿನ್ನುವ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಳವು ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳು, ಟೈಂಪನಾ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದವಡೆಯೊಂದಿಗೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ತಲೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಳ ದವಡೆಯಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕಾಳ ರೂಪಗಳು ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರ ಆಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾಳ ಮೂಲವು ಮಾನವ ಬಲಿಪಶುಗಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಅಪೊಟ್ರೋಪಿಸಮ್ ಆಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಅಸ್ಥಿರಜ್ಜುಗಳು ಒಣಗಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಕೆಳಗಿನ ದವಡೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ, ಆಂಗ್‌ಕೋರ್‌ನ ಕಲಾಸ್‌ಗಳು ಖಮೇರ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮರೆತುಹೋದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು.
ಕೃಷ್ಣ
ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಅವತಾರ ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಂಕೋರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಉಬ್ಬು ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೂಲಗಳು ಮಹಾಭಾರತ, ಹರಿವಂಶ, ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ. ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಚಿತ್ರಣಗಳಾಗಿವೆ:
ಲಿಂಗ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Linga_Mus%C3%A9e_Guimet_2597.jpg/220px-Linga_Mus%C3%A9e_Guimet_2597.jpg|left|thumb| ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂಕೋರ್‌ನ ಈ ವಿಭಜಿತ ಲಿಂಗವು ಚೌಕಾಕಾರದ ತಳ, ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದುಂಡಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲಿಂಗವು ಶಿವನ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಫಾಲಿಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಲಿಂಗದ ಕಾರ್ಯವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ. ಖಮೇರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೆಲವು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ರಾಜನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾಜ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಕಾಲದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಲಿಂಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಡಿದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ಲಿಂಗಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಕರ
ಮಕರವು ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಸಮುದ್ರ ದೈತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಹಾವಿನ ದೇಹ, ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲು ಮತ್ತು ಸಿಂಹ, ಮೊಸಳೆ ಅಥವಾ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಕರದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಂಟೆಲ್, ಟೈಂಪನಮ್ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕರವನ್ನು ಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಸರ್ಪದಂತಹ ಇತರ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಂತರದ ಮಾವಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಮಕರವು ರೋಲುಸ್ ಗುಂಪಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸುಂದರವಾದ ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ: ಪ್ರೀಹ್ ಕೊ, ಬಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೋಲೆ. ಬಂಟೇ ಶ್ರೀಯಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅನೇಕ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಮಕರಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
ನಾಗ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Buddha_shielded_by_Naga.jpg/220px-Buddha_shielded_by_Naga.jpg|left|thumb| [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಆತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ನಾಗ ರಾಜನಾದ ಮುಕಲಿಂಡ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕಾಂಬೋಡಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೫೦ ಮತ್ತು ೧೧೭೫ ನಡುವಿನ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ]] ಪೌರಾಣಿಕ ಸರ್ಪಗಳು, ಅಥವಾ ನಾಗಗಳು ಖಮೇರ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮವಾಗಿ, ಫ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಲೆಯು ನಾಗರಹಾವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಹುಡ್ ಹೊಂದಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Linteau_Mus%C3%A9e_Guimet_25973.jpg/220px-Linteau_Mus%C3%A9e_Guimet_25973.jpg|right|thumb| ಈ ಬಹು-ತಲೆಯ ನಾಗವು ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಿಂಟೆಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಲಿಂಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಆಯತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬಲವಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆಯತದ ದೂರದ ತುದಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳು. ಈ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಂತೆ ಅಥವಾ ನಾಗಗಳ ದೇಹಗಳಾಗಿ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ನಾಗಗಳು ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಮಾನವ ಸವಾರರಿಗೆ ಆರೋಹಣಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಖಮೇರ್‌ಗೆ, ನಾಗಗಳು ನೀರಿನ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಖಮೇರ್ ಜನರಿಗೆ ಮೂಲದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಸರ್ಪ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಮೇರ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಗಳು ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾಲಿನ ಸಾಗರದ ಮಂಥನ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿ ರಾಜನ ದಂತಕಥೆಯು ಬಯೋನ್‌ನ ಮೂಲ- ಉಪಶಮನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಕಲಿಂಡಾದ ಕಥೆ, ಬುದ್ಧನನ್ನು ಅಂಶಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ ಸರ್ಪ ರಾಜ.
ನಾಗ ಸೇತುವೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Statues_over_a_bridge-angkor.jpg/220px-Statues_over_a_bridge-angkor.jpg|right|thumb| ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಆಂಗ್ಕೋರ್ ಥೊಮ್|ಅಂಕೋರ್ ಥಾಮ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿನ ಅಸುರರು ನಾಗ ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.]] ನಾಗ ಸೇತುವೆಗಳು ಕಾಸ್‌ವೇಗಳು ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಸೇತುವೆಗಳು ನಾಗಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬಲೆಸ್ಟ್ರೇಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಕ್ವಿಂಕನ್ಕ್ಸ್
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Quincunxlingakbalspean01.JPG/220px-Quincunxlingakbalspean01.JPG|left|thumb| ಕ್ವಿಂಕಿಂಕ್ಸ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಯೋನಿಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕ್ಬಾಲ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನದಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಕ್ವಿಂಕನ್ಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಐದು ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಚೌಕದ ಮೂಲೆಗಳಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಐದು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಖಮೇರ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯದ ಐದು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮೆಬೊನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ವಿಂಕನ್ಕ್ಸ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಬಾಲ್ ಸ್ಪೀನ್ ನ ನದಿಪಾತ್ರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಂತೆ, ಅಂಕೋರಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಂಕನ್ಕ್ಸ್ ಬೇರೆಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.