cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅಖ್ಲಾಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ (ಶಹರ್ಯಾರ್)
ಅಖ್ಲಾಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ (16 ಜೂನ್ 1936 - 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012), (ಅವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಶಹರ್ಯಾರ್ ದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರು), ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯದ ಹಿರಿಯವ್ಯಕ್ತಿ. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿ, ಅವರು ಮುಜಫರ್ ಅಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಗಮನ್ (1978) ಮತ್ತು ಉಮ್ರಾವ್ ಜಾನ್ (1981) ನಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಮುಷೈರಾಗಳು ಅಥವಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆ ಶೇರ್-ಒ-ಹಿಕ್ಮತ್ ಸಹ-ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.
ಅವರು ಖ್ವಾಬ್ ಕಾ ದರ್ ಬಂದ್ ಹೈ (1987) ಗಾಗಿ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಾಲ್ಕನೇ ಉರ್ದು ಕವಿ ಅವರು. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಇವರು ಓನಲಾ, ಬರೇಲಿಯಲ್ಲಿ   ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಅಬು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಲಂದ್‌ಶಹರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೌಂಧೇರಾ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬುಲಂದ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನು  ಸೇರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉರ್ದು ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಕವಿ ಖಲೀಲ್-ಉರ್-ರೆಹಮಾನ್ ಅಜ್ಮಿ ಅವರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು 1958 ರಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ.ಗೆ ಸೇರಿದರು ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಉರ್ದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. 1961ರಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಎಂಎ ಪಾಸಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಅಲಿಗಢದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
ಶಹರ್ಯಾರ್ ಅವರು 1961 ರಲ್ಲಿ ಅಂಜುಮನ್ ತರ್ರಾಕಿ-ಎ-ಉರ್ದು ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಮಾರಿ ಜುಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1966 ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ 1966 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಉರ್ದು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು 1986 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಉರ್ದು ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಶೇರ್-ಒ-ಹಿಕ್ಮತ್ (ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ) ಸಹ-ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗೀತರಚನೆಕಾರ
ಶಹರ್ಯಾರ್ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರು, ಅಲಿಘರ್‌ನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಮುಜಾಫರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಶಹರ್ಯಾರ್ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶಹರ್ಯಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಗಜಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅಲಿ 1978 ರಲ್ಲಿ ಗಮನ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ಗಜಲ್‌ಗಳಾದ ಸೀನೆ ಮೇ ಜಲನ್ ಆಂಖೋನ್ ಮೇ ತೂಫಾನ್ ಸಾ ಕ್ಯೂನ್ ಹೈ ಮತ್ತು ಅಜೀಬ್ ಸನೇಹಾ ಮುಜ್ಪರ್ ಗುಜಾರ್ ಗಯಾ ಯಾರೋನ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಮ್ರಾವ್ ಜಾನ್  ಚಿತ್ರದ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಗಝಲ್ ಗಳು- 'ದಿಲ್ ಚೀಝ್ ಕ್ಯಾ ಹೈ ಆಪ್ ಮೇರಿ ಜಾನ್ ಲೀಜಿಯೇ', 'ಯೆ ಕಾ ಜಗಃ ಹೈ ದೋಸ್ತೋಸೆ', ' ಇನ್ ಆಂಕೋ ಕಿ ಮಸ್ತಿ ಕೆ ' ಇತ್ಯಾದಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ ಫಾಸ್ಲೆ (1985) ಗಾಗಿ ಸಹ ಹಾಡು ಬರೆದರು, ಅದರ ನಂತರ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು "ಹಾಡುಗಳ ಅಂಗಡಿ" ಆಗಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ಕಾರಣ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಮುಜಾಫರ್ ಅಲಿಯವರ ಅಂಜುಮನ್ (1986) ಗಾಗಿ ಹಾಡು ಬರೆದರು. ಅವರು ಅಲಿಯವರ ಝೂನಿ</i> ಮತ್ತು ದಮನ್‌ಗೆ ಅಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಶಹರ್ಯಾರ್ ಅವರು 1968 ರಲ್ಲಿ ಅಲಿಗಢದ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗದ ಶಿಕ್ಷಕಿ ನಜ್ಮಾ ಮಹಮೂದ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಹುಮಾಯೂನ್ ಶಹರ್ಯಾರ್, ಸೈಮಾ ಶಹರ್ಯಾರ್ ಮತ್ತು ಫರಿದೂನ್ ಶಹರ್ಯಾರ್ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ಅವರು 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲಿಗಢದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಶಹರ್ಯಾರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:೧೯೩೬ ಜನನ
ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ
alt=|thumb|೨೦೦೮ ರ ನವೆಂಬರ್ ೦೬ ರಂದು ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಡಾ.ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ ಅವರಿಗೆ ೪೦ ನೇ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದು ಅಬ್ದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ (ಜನನ 6 ಮೇ 1925, ಶ್ರೀನಗರ ) ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕವಿ, ಅನುವಾದಕ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ. ಅವರಿಗೆ 1961 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ ನೌರೋಜ್-ಇ-ಸಾಬಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, 2000 ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2004 ವರ್ಷಕ್ಕೆ) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಜ್ಞಾನಪೀಠವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಿಯಾ ರೂಡ್ ಜೇರೆನ್ ಮಾಂಜ್ (ಕಪ್ಪು ಹನಿಗಳಲ್ಲಿ) ಗಾಗಿ ಪಡೆದರು. 2000 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ನವದೆಹಲಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.
ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ ಅವರು 1948 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸರ್ಕಾರದ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು. ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜರ್ನಲ್ ಕ್ವಾಂಗ್ ಪೋಶ್‌ನ ಕೆಲವು ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ಉರ್ದು ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಖಿದ್ಮತ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ (1952) ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ (1962) ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು 1953 ರಿಂದ 1955 ರವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಉರ್ದು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಜ್ಕಲ್‌ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಭಾಷಾಂತರಕಾರರಾಗಿ ಅವರು ಬಾಬಾ ಫರೀದ್ ಅವರ ಸೂಫಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಮೂಲ ಪಂಜಾಬಿಯಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಮುಸ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ತ್ರೆ  ಅವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವ ಇದೆ. ಆದರೆ ದಿನ ನಾಥ್ ನಾಡಿಮ್ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೨೫ ಜನನ ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಭುಜಂಗ ಪಾರ್ಕ್
ಭುಜಂಗ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಜ್ಜರಕಾಡು ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಒಂದು ಎಕರೆ. ಪಾರ್ಕ್ ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಟವರ್ ಇರುವುದರಿಂದ ರೇಡಿಯೋ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ರೇಡಿಯೋ ಪಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ೨೦೨೦ ರಂದು ಕೆ. ರಘುಪತಿ ಭಟ್ (ಉಡುಪಿ ಶಾಸಕ) ಅವರು ನವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಪಾರ್ಕ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ೫.೩೦ ರಿಂದ ೮ರವರೆಗೆ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಉದ್ಯಾನವನದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಂಚುಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಸನಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸತ್ತದೆ. ರೇಡಿಯೋ ಟವರ್ ಈಗ ಪಿಎ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಸೆಟ್‍ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಧ್ವನಿಯು ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಪಿಎ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವ ರೇಡಿಯೋ ಟವರ್ ನ್ನು ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೫,೧೯೩೪ ರಂದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಗೋಪುರ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಭುಜಂಗ ನಿಲಯ ಎಂದಿದ್ದ ಈ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಡಾ.ಯು.ಎಲ್. ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಯು.ಭುಜಂಗ ರಾವ್ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿನ ನಾಮ ಫಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ
ಈ ರೇಡಿಯೋ ಟವರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಲೌಡ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ನಿಂದ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜನರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಸಿಲ್ಲದ ಮಂದಿ ಈ ಟವರ್ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ರೇಡಿಯೋ ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಅಲ್ಲದೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೭ಕ್ಕೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧೨ ಗಂಟೆಗೆ ಟವರ್ ನಿಂದ ಅಲರಾಂ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಜ್ಜರಕಾಡು, ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಪರಿಸರದವರೆಗೆ ಈ ಟವರ್ ನಿಂದ ನಿನಾದ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಟವರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ
ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದರ್ಶಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶೆಟ್ಟಿ ತೋನ್ಸೆ ಪ್ರಕಾರ ನಿತ್ಯ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಮಂದಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆದು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಟವರ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸರಕಾರಿ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳ ಮಂದಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಯೋಜನೆ
ಮೂಲಕಣಗಳು
thumb|350x350px|ಮೂಲಕಣಗಳ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಮಾಡಲ್ ಮೂಲಕಣಗಳು ಎಂದರೆ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಪರಮಾಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸರಳ ಬಗೆಯವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್, ಪ್ರೋಟಾನ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, ಮೆಸಾನ್, ಹೈಪರಾನ್ ಮತ್ತು ಫೋಟಾನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಹೆಸರು (ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್). ಇವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಣಗಳು (ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಅಂದರೆ, ದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಇವುಗಳದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಶಿ, ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ, ಗಿರಕಿ, ಕಾಂತಭ್ರಮಣಾಂಕ ಇಲ್ಲವೆ ಯುಕ್ತರೀತಿಯ ಅಂತರವರ್ತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಗುಣಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೋಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟಾನುಗಳು ಸ್ಥಿರ; ಉಳಿದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳು, ಮೆಸಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರಾನುಗಳು ಅಸ್ಥಿರ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಅಂತರವರ್ತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪಾರಸ್ಪರಿಕಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಂತರವರ್ತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೀಯ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ, ಕ್ಷೀಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಮತ್ತು ದೃಢ ನೂಕ್ಲಿಯರ್ ಅಂತರವರ್ತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಅಂತರವರ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ ನಡೆದುದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ.
ಪೀಠಿಕೆ
ಮೂಲಕಣಗಳು ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಘಟಕಗಳು. ಇವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಾನವ ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದಲೂ ಸಂತತ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಕಣವಾಗಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಣದ ಪಟ್ಟ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗೂ ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟ ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂದಿಗೂ ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುವಂತಿಲ್ಲ.
ಮೊದಲಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಇಂಥ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್, ಚೀನ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಮೊದಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದವು. ಆಂಗ್ಲ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಾನ್ ಡಾಲ್ಟನ್ (1766-1833) ಮಂಡಿಸಿದ ಪರಮಾಣುವಾದ ಈ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಒಂದು ಸೌಧ.
ಹೊಸ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೆ.ಜೆ. ತಾಮ್ಸನ್ (1856-1940) ಎಂಬವ ಏಕಕ ಋಣವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು (e-) ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಅಭೇದ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದ್ದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಚಿತ್ರ ಭಗ್ನವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಮಾಡಿದ ಅದರ ಚಿತ್ರವೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿಯಾದದ್ದು 1911ರಲ್ಲಿ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫರ್ಡ್ (1871-1937) ಎಂಬವ ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯದ (ಗಟ್ಟಿ ತಿರುಳಿನ) ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಪರಮಾಣುಗಳು, ಅವುಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಚನೆಗಳು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಋಣವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕಣಗಳು ಧನವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಆಧಾರ.
ಈ ನಡುವೆ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಆಂಗ್ಲ ಗಣಿತವಿದ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ (1642-1727) ಎಂಬವ ಬೆಳಕು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾಂತಯುಕ್ತ ಕಣಗಳ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಡಚ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಹೈಗನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಯಂಗ್ ಎಂಬವರು ಬೆಳಕಿನ ಅಲೆಗುಣವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಬೆಳಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲೆಚಲನೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಕಣಚಲನೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಲೆಚಲನೆ ಎಂಬುದು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹ. ಇಂಥ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣಕಾಯದ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬಾಡಿ) ವಿಕಿರಣದ ಶಕ್ತಿಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ತೊಂದರೆಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ 1900ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ (1858-1947) ಎಂಬವ ಬೆಳಕಿನ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ. ಪ್ಲಾಂಕನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆಗ ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿರದವಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಂದೆ ಅವು ಸುಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.
ಬೆಳಕಿನ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಳಕನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡಿಬಿಡಿ ಕಟ್ಟುಗಳ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಬಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿ hv. ಇಲ್ಲಿ h = ಸ್ಥಿರಾಂಕ, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ಲಾಂಕನ ಸ್ಥಿರಾಂಕ ಎಂದು ಹೆಸರು, v ಆವರ್ತಾಂಕ. ಬೆಳಕಿನ ಅಲೆ ಮತ್ತು ಕಣ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಅದರ ಶಕ್ತಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಬೆಳಕಿನ ಕಣಕ್ಕೆ ಫೋಟಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಒಂದು ಮೂಲಕಣ. ಇದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗಿಲ್ಲ.
1927ರ ಹಿಂದೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮೂಲಕಣಗಳು ಮೂರು: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಮತ್ತು ಫೋಟಾನ್. ಇವೆಲ್ಲ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ತಳೆದು ಬಂತು. ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ 1896ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಕೆರಲ್ ಎಂಬವ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದ ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವ ಕೆಲವು ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತ್ತಾದರೂ ಅವು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಯಿಸುವ ಕೆಲವು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು (ಬೀಟ ಕಣಗಳನ್ನು) ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಣಗಳು ಅವಿಚ್ಚಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು 1914ರಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಚಾಡ್ವಿಕ್ ಎಂಬವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಇದು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಬಿಡಿಸಲಾಗದಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮೂಲಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳು ಮೂಡಿಬಂದವು.
ಎರಡನೆಯ ಹಂತ
ಮೂಲಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಎರಡನೆಯ ಮಜಲು 1927ರಿಂದ ಮುಂದಿನ 20 ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದು. ಪ್ಲಾಂಕನ ಆಲೋಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಮೇಧಾವಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಆರ್ಥರ್ ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಎಂಬವರು ವಿಕಿರಣದ ಕಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಬೆಳಕು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಲೆಗಳಂತೆಯೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಣಗಳಂತೆಯೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುವಂತಾಯಿತು.
ಬೆಳಕು ಅಲೆ-ಕಣ ದ್ವೈತೀಭಾವ ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದರೆ ಕಣಗಳೂ ಅಂಥ ದ್ವೈತೀಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಲೂಯಿ ಡಿ ಬ್ರಾಗ್ಲಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ತರ್ಕಿಸಿದ. ಒಂದು ಕಣದ ಆವೇಗ p ಆದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಲೆಯ ಅಲೆಯುದ್ದ λ = h/p ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಕಣಗಳ ಅಲೆಸ್ವಭಾವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಟ್ಟಿತು. ಕಣಗಳ ಅಲೆಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಸ್ಟ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಎರ್ವಿನ್ ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಹೈಸನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಅಲೆ ಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮೂಲಕಣಗಳ ಗುಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರವಾಯಿತು.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಾಲ್ ಡಿರಾಕ್ ಎಂಬವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ (1927). ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಅಲೆಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ (c) ಕಣಗಳ ವೇಗದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕಣಗಳ ಧನಶಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಋಣಶಕ್ತಿಗಳು ಇರುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿತ್ತು. ಧನಶಕ್ತಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿ. ಋಣಶಕ್ತಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಈ ಸಂದಿಗ್ಧವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಡಿರಾಕ್ ಋಣಶಕ್ತಿಸ್ಥಿತಿಗಳೆಲ್ಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತುಂಬಿದ ತೆರಪನ್ನು ಆತ ಋಣಶಕ್ತಿಸಾಗರ ಎಂದು ಕರೆದ.
ಋಣಶಕ್ತಿಸಾಗರದಿಂದ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಋಣಶಕ್ತಿಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಬಿಲ (ಹೋಲ್) ಕಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದು ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರಾಶಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಋಣಶಕ್ತಿಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಬಿಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಪ್ರತಿಕಣ. ಡಿರಾಕ್ ಈ ಕಣವನ್ನು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟ. ಆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥ್ಯವಾಯಿತು.
ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಎಂಬುದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣ. ಇದರ ರಾಶಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ರಾಶಿಗಿಂತ 1836 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಇದರ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಮಾತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಪ್ರತಿಕಣದ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮ. ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಟಾನ್ (p) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದೂ ಒಂದು ಮೂಲಕಣ.
ಅಮೆರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಅಂಡರ್‌ಸನ್ ಎಂಬವ ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳಿಗೆ (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ರೇಸ್) ಒಡ್ಡಿದ ಮೇಘಮಂದಿರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಪ್ರತಿಕಣದ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ (1932). ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ಆತ ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್ (e+) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಡಿರಾಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಣ ಇದೆ ಎಂಬುದು.
ಇದೇ ತೆರನ ಮಹತ್ತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಅದೇ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. ಕೇವಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟಾನುಗಳಿಂದಲೆ ಎಲ್ಲ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಆಗ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತು. ಒಂದು ತಟಸ್ಥಕಣ ಇರಬೇಕೆಂದೂ ಅದು ತೂಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೋಟಾನಿನಷ್ಟೇ ಇರಬೇಕೆಂದೂ ರುದರ್‌ಫರ್ಡ್ ಮುನ್ನುಡಿದಿದ್ದ. ಇದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಚಾಡ್‌ವಿಕ್ ಪ್ರೋಟಾನಿಗಿಂತ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ ತಟಸ್ಥಕಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ (n) ಎಂದು ಹೆಸರು. ನ್ಯೂಟ್ರಾನಿನ ಆವಿಷ್ಕರಣ ಆದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಪರಮಾಣುಗಳೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು, ಪ್ರೋಟಾನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳಿಂದ ಆಗಿವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿತು.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ವಾಂಟಗಳು
ಪ್ರೋಟಾನಿನ ಪಾತ್ರ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟಾನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಬಲ, ಬೀಟಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿನಿಯತತ್ವ ಮತ್ತು ಕೋನಿಯ ಆವೇಗ ನಿಯತತ್ವಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಇವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಆಲೋಚನಾ ವಿಚಾರಗಳಾದುವು. ಡಿರಾಕ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಬಲಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪ ಒದಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಬೀಟಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ 1931ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯ-ಸ್ವಿಸ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ವೂಲ್ಫ್‌ಗಾಂಗ್ ಪೌಲಿ ಎಂಬವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಜೊತೆಗೆ ರಾಶಿರಹಿತವಾದ ಇಲ್ಲವೆ ತೀರಕಡಿಮೆ ರಾಶಿಯ, ಗಿರಕಿ (ಸ್ಪಿನ್) = \frac{1}{2} ಇರುವಂಥ ಕಣವೊಂದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ಇಟಲಿಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿ ಎಂಬವ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ (v) ಎಂಬ ಹೆಸರುಕೊಟ್ಟ. ಪೌಲಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಫರ್ಮಿ ಒಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೀಟಕ್ಷಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಿಂಧುವಾಯಿತು (1956). ಹೀಗಾಗಿ ಅದೂ ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.
ಮೂಲಕಣಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲ ಕಣಗಳೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ವಾಂಟಗಳೇ. ಒಂದು ಕಣ ಇನ್ನೊಂದು ಕಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯಾವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅವುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ಪಾಸಿಟ್ರಾನುಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅವು ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಿನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ತತ್ಫಲವಾಗಿ ಫೋಟಾನುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಇನ್ನೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಆ ಕಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುವ ತೋರಿಕೆಫೋಟಾನುಗಳ ವಿನಿಮಯದಿಂದ. ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೋಟಾನುಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಲೂ ಅವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ತೋರಿಕೆಫೋಟಾನುಗಳ ಒಂದು ಮೋಡವೇ ಮೈದಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಒಂದು ತೋರಿಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್-ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗಳ ಮೋಡ ಇರುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಈ ಚಿತ್ರಣ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಣಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಸತ್ಯ.
ಬೀಟಕ್ಷಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಫರ್ಮಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಟಾನನ್ನು ಒಂದು ತೋರಿಕೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಾನು, ಒಂದು ಪಾಸಿಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ಒಂದು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಸಮುಚ್ಚಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅವನು ಈ ಸಮುಚ್ಚಯದ ಸುತ್ತ ಫೋಟಾನುಗಳ ಮತ್ತು e–e+, p \bar{p} ಮತ್ತು n \bar{n} ಜೋಡಿಗಳ ತೋರಿಕೆಮೋಡವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ (ಪ್ರತಿಕಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಕಣದ ಚಿಹ್ನೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದಿದೆ).
ಒಂದು ಬಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ವಾಂಟದ ರಾಶಿಗೆ ವಿಲೋಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ವಾಂಟಗಳಾದ ಫೋಟಾನುಗಳ ರಾಶಿ ಸೊನ್ನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಬಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅನಂತ. ಪ್ರೋಟಾನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ಬಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ (10-13 ಸೆಂಮೀ). ಇದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಜಪಾನಿನ ಹೀಡಿಕೀ ಯೂಕಾವಾ ಎಂಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರೋಟಾನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನುಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲಕ್ಕೆ ಅವು ವಿನಿಮಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಶಿಯುಳ್ಳ ಕ್ವಾಂಟಗಳು ಕಾರಣ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ (1934). ತತ್ಸಂಬಂಧವಾದ ಬಲವನ್ನು  ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ  g = ಕಣಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ವಾಂಟಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಮತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಅಳತೆ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಅಂಶ), r = ಕಣಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ, ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ a = h/2πmc, h = ಪ್ಲಾಂಕನ ಸ್ಥಿರಾಂಕ, m = ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ವಾಂಟದ ರಾಶಿ, c = ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ. ಈ ಕ್ವಾಂಟಗಳಿಗೆ ಮೆಸಾನು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಸೂಚಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಭಾರತದ ಹೋಮಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಭಾಭಾ. ಇವುಗಳ ರಾಶಿ ಸುಮಾರು 300 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ರಾಶಿಗೆ ಸಮ.
1936ರಲ್ಲಿ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ನೆಡರ್‌ಮೇಯರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ 207 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ತೂಕದ ಒಂದು ಕಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು 'ಮ್ಯೂಮಸಾನ್' ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಯೂಕಾವಾ ಕಣ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದ ಬಳಿಕ ಇದಕ್ಕೆ ಮ್ಯೂಯಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತು. ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ ಮ್ಯೂಯಾನುಗಳು (μ+, μ-) ಇವೆ. μ+ ಮತ್ತು μ- ಒಂದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರತಿಕಣವಾಗಿವೆ. ತಟಸ್ಥ ಮ್ಯೂಯಾನು (μ0) ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ.
ನಿಜವಾದ ಯೂಕಾವಾ ಕಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಆದದ್ದು 1947ರಲ್ಲಿ. ಈ ನಡುವಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮ್ಯೂಯಾನುಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ವಾಂಟಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪೊವೆಲ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಯುಕಾವಾ ಕಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ. ಈ ಕಣಗಳಿಗೆ ಪಯಾನುಗಳು (π) ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಯುಕಾವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದುದು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ ಪಯಾನುಗಳನ್ನು (π+ π-) ಮಾತ್ರ. ಇವು ಪರಸ್ಟರ ಪ್ರತಿಕಣಗಳು. ನಿಕೊಲಾಸ್ ಕೆಮ್ಮರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಬಲದ ಆವೇಶ ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ (ಚಾರ್ಜ್ ಸಿಮಿಟ್ರಿ) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದ (1938ರ ಸುಮಾರು). ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರೋಟಾನ್-ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್, ಪ್ರೋಟಾನ್-ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್-ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಲು π+ ಮತ್ತು π- ಪಯಾನುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೊನ್ನೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ ಪಯಾನೂ (π0) ಇರಬೇಕು. π0ಗೆ π0ಯೆ ಪ್ರತಿಕಣ. ಫೋಟಾನಿಗೆ ಫೋಟಾನ್ ಪ್ರತಿಕಣ ಆಗಿರುವಂತೆ ಇದು ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವನ ತರ್ಕವಾಗಿತ್ತು.
π0 ಪಯಾನ್ ಕ್ಷಯಿಸಿ ಎರಡು ಫೋಟಾನುಗಳಾಗುತ್ತದೆ: π0 → γ + γ. ಈ ಕ್ಷಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದು 1950ರಲ್ಲಿ. ಈ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆಗೆ ಐಸೊಸ್ಟಿನ್ ಅಥವಾ SU(2) ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲರೂಪ ಪಡೆದದ್ದು 1947ರ ಸುಮಾರಿಗೆ. ಈ ಕಣಗಳಿಂದ (ಮ್ಯೂಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೀಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಗುರುತ್ವಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ವಾಂಟ, ಗ್ರಾವಿಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು (gr) ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಾವಿಟಾನಿನ ರಾಶಿ ಸೊನ್ನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುತ್ವಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಅನಂತವೇ. ಪಟ್ಟಿ (1)ರಲ್ಲಿ 1947ರ ತನಕ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮೂಲಕಣಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಗಳಿವೆ.
ಹೊಸ ಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಮೂಲಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ತಲ್ಲಣವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. 1947ರ ವೇಳೆಗೆ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ರಚನಾಘಟಕಗಳೆಲ್ಲ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬಟ್ಲರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಮೇಘಮಂದಿರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ V ಆಕಾರದ ಜಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಕಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಜಾಡುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಕಣ ಕ್ಷಯಿಸಿ π+ ಮತ್ತು π- ಮೆಸಾನುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ತೀಟ ಸೊನ್ನೆ (θ0) ಮೆಸಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ ಕ್ಷಯಿಸಿ p ಮತ್ತು π- ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಲ್ಯಾಮ್ಡ ಸೊನ್ನೆ (λ0) ಹೈಪರಾನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಮೆಸಾನುಗಳ ರಾಶಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ರಾಶಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೈಪರಾನುಗಳ ರಾಶಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಕಣಗಳ ರಾಶಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅನಂತರ ನಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆರು ಹೈಪರಾನುಗಳು ಸೇರಿದವು. θ0 ಮೆಸಾನನ್ನು ತಟಸ್ಥ ಕೆ-ಮೆಸಾನ್ ಅಥವಾ ತಟಸ್ಥ ಕೇಯಾನ್ (K0) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿಕಣ \bar{K}^0. ಇದು ಫೋಟಾನು ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಪಯಾನುಗಳ ಪ್ರತಿಕಣದಂತೆ K0 ಅಲ್ಲ; ಬೇರೆಯೇ ಕಣ. ತಟಸ್ಥ ಕೇಯಾನಿನ ಜೊತೆಗೆ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಕೇಯಾನುಗಳು (K+, K–) ಸೇರುತ್ತವೆ. λ0 ಹೈಪರಾನಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರುವ ಇತರ ಕಣಗಳು ಸಿಗ್ಮ ಋಣ, ಸಿಗ್ಮ ತಟಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ಮ ಧನ (Σ-, Σ0, Σ+), ಕ್ಸೈ ಸೊನ್ನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಸೈ ಋಣ (Ξ0, Ξ-), ಮತ್ತು ಒಮೀಗ ಋಣ (Ω-) ಹೈಪರಾನುಗಳು.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಗ್ರೀಕರು, ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತಿತರರು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ತಂದು ಆಹಾರದ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದಡಿ ಗುಂಡಿತೋಡಿ ಅದರ ನಾಲ್ಕೂ ಬದಿಗಳು ಮತ್ತು ತಳಕ್ಕೆ ಒಣಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮರದ ಹಲಗೆಗಳ ಉಷ್ಣನಿರೋಧಕ ಹೊದಿಕೆ ಹಾಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಹಗೇವುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕರಗದಂತೆ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯೇ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೂ ಶೈತ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಹಲವೆಡೆ ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಹೊಸ ಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಕೇಯಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈಪರಾನುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ (10-22 ಸೆ). ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಕ್ಷಯಾವಧಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು (10-10 ಸೆ). ಇದು ಆಗ ಅರ್ಥವಾಗದ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕಣಗಳಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಕಣಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇತ್ತು.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣದಿಂದ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ದ್ರವವನ್ನು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆವಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇದು ಸಾಧನೀಯ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ತಂಪು ವೇಳೆ ವಿಶಾಲವಾದ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟರೆ, ಇದು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಯುವಿನ ಉಷ್ಣತೆ ನೀರಿನ ಘನೀಭವನ ಉಷ್ಣತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರದಿದ್ದರೂ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. thumb|ವಿಲಿಯಮ್ ಕಲೆನ್ ಅನಿಲಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ತಂಪಾಗುವುದೆಂಬ ಈ ತತ್ತ್ವವೇ ಇಂದಿಗೂ ಶೈತ್ಯೀಕರಣದ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನ. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತ. ಆದರೂ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಶೈತ್ಯೀಕರಣವನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಮ್ ಕಲೆನ್ ಎಂಬಾತ 1748ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದ. ಆತ ಆಂಶಿಕ ನಿರ್ವಾತ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಈಥೈಲ್ ಈಥರನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತೋರಿಸಿದನಾದರೂ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆಲಿವರ್ ಇವಾನ್ಸ್ (1755-1819) ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ದ್ರವದ ಬದಲು ಅನಿಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ (1805) ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಯಂತ್ರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಆತನೇ ಈ ಯಂತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನಾದರೂ ಜಾನ್ ಗೋರಿ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ 1844ರಲ್ಲಿ ಇಂಥದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಎಂಬಾತ 1856ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಮ್ಮರ್ದಿತ ಆವಿ ಬಳಸಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ. 1859ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಕಾರ್ ಎಂಬಾತ ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ. (ಈ ಅನಿಲ ನೀರಿಗಿಂತ ಅತಿನಿಮ್ನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪ ತಳೆಯುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ). left|thumb|ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಕಾರ್‌ನ ಐಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಧನ ಅಮೋನಿಯಾ ಅನಿಲದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿದಂತೆ ಅದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದುವು. ಅದು ದುರ್ವಾಸನಾಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದೇ ಅದರ ಸೋರಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಆ ಪರಿಸರ ಅಸಹನೀಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬದಲಿ ಶೈತ್ಯೀಕಾರಕಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಹೊಸ ಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ವಿಚಿತ್ರಕಣಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಪಯಾಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಾಹಚರ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ (ಅಸೋಸಿಯೀಟೆಡ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್) ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ (1952). ಈ ನಿಯಮ ವಿಚಿತ್ರಕಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತನಕವೂ ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯಾವ ಕುರುಹೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪತ್ತಿಕಾಲಕ್ಕೂ ಕ್ಷಯ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಾಗ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದು ಕ್ಷಯಿಸುವಾಗ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅನಂತರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವರಣೆ ಅಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರದೆ 1953ರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್-ಮನ್ ಮತ್ತು ನಿಷಿಜಿಮ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ವಿಚಿತ್ರ ಕಣಗಳ ಗೆಲ್-ಮನ್-ನಿಷಿಜಿಮ ರಚನೆ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
1920ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕೃತಕ ಸಂಯೋಗಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಶೈತ್ಯಕಾರೀ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೇಯಾನ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇದಕ್ಕೆ ಏಕಸ್ವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೀಥೇನಿನಲ್ಲಿರುವ (CH4) ಹೈಡ್ರೊಜನಿನ 4 ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕ್ಲೋರೀನಿನ 2 ಹಾಗೂ ಫ್ಲೂರೀನಿನ 2 ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಡೈಕ್ಲೊರೋಫ್ಲೂರೋಮೀಥೇನ್ (CCl2F2) ಎಂಬ ಫ್ರೇಯಾನನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ ಈ ಅನಿಲ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಆವಿಸಂಪೀಡಕ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಿವು: ಸಂಪೀಡಕ (ಕಂಪ್ರೆಸರ್); ಸಾಂದ್ರಕ (ಕಂಡೆನ್ಸರ್); ವಿಸ್ತರಣಾಸಾಧನ - ಇದೊಂದು ಕವಾಟ, ಲೋಮನಾಳ ಕೊಳವೆ ಯಂತ್ರ ಅಥವಾ ಜಲತಿರುಬಾನಿ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಬಹುದು; ಬಾಷ್ಪಕಾರಕ (ಇವಾಪೊರೇಟರ್).
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಹೊಸ ಕಣಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಗೆಲ್-ಮನ್-ನಿಷಿಜಿಮ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲಕಣಗಳಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆ (S) ಎಂಬ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. K+, K–, A0, Σ+, Σ0 ಮತ್ತು Ξ-ಗಳಿಗೆ S = 1. K-, \bar{K}^0, \bar{A}^0, ,  ಮತ್ತು ಗಳಿಗೆ S = –1 : Ξ- ಮತ್ತು Ξ0 ಗಳಿಗೆ S = –2; Ξ- ಮತ್ತು Ξ0 ಗಳಿಗೆ S = 2; P, M, π+ ಮತ್ತು π0, e+ ಮತ್ತು  ಗಳಿಗೆ S = 0. ಉಳಿದ ಕಣಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಚಿತ್ರಕಣಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿತ್ಯತ್ವ ಪಾಲನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ; ಕ್ಷಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪಾಲನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪತ್ತಿಕಾಲಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯಕಾಲಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ (ಅಡ್-ಹಾಕ್) ವಿವರಣೆಯೇ.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
ಮುಂದೆ ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು (1960ರ ದಶಕ). ಈ ಪೈಕಿ ಹೆಸರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಪೆಲ್ಟಿಯರ್ ಪರಿಣಾಮ. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೀನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥನಾಸ್ ಪೆಲ್ಟಿಯರ್ (1785-1845) ಎಂಬಾತ ಎರಡು ವಿಜಾತೀಯ ಲೋಹಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ತು ಪ್ರವಹಿಸುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಳ ತಣ್ಣಗಾಗುವುದೆಂದು ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸಿದ್ದ(1834). ಬಿಸ್ಮತ್‌ತಂತಿಯಿಂದ ತಾಮ್ರತಂತಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ತು ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ತಂತಿಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದೂ ತಾಮ್ರತಂತಿಯಿಂದ ಬಿಸ್ಮತ್ ತಂತಿಗೆ ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ಉಷ್ಣತೆ ಇಳಿಯುವುದೆಂದೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೆಲ್ಟಿಯರ್ ಪರಿಣಾಮವೆಂದೇ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಸ್ಮತ್ ಟೆಲ್ಯುರಾಯ್ಡ್‌ಗಳಂಥ ಅರೆವಾಹಕಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಸಂಧಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ ಪೆಲ್ಟಿಯರ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೋಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಅನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂತು.
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಮೂಲಭೂತ ಬಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಕಣಗಳು
ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಬಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಗುರುತ್ವ (ಗ್ರ್ಯಾವಿಟಿ), ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್), ಕ್ಷೀಣ (ವೀಕ್) ಮತ್ತು ದೃಢ (ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್) ಬಲಗಳು. ಗ್ರಾವಿಟಾನು,  ಫೋಟಾನು ಮತ್ತು ಪಯಾನುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತ್ವ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ದೃಢಬಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಚಿಂತನೆ ಬಲು ತೊಡಕಾದುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲದ ತಪಾಸಣೆ ಬೀಟಕ್ಷಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತ್ವ ಬಂದದ್ದು ಟೌ-ತೀಟ ಒಗಟಿನಿಂದ. ಇದರ ಸ್ಥೂಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಹೀಗಿದೆ:
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಫ್ರೇಯಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಲೋರೊಫ್ಲೂರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಭೂಮಂಡಲದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದು 1996ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಫ್ರೇಯಾನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕ್ಲೋರೊಫ್ಲೂರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದುವು.
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಮೂಲಭೂತ ಬಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಕಣಗಳು
ಎಲ್ಲ ಮೂಲಕಣಗಳೂ ಆಂತರಿಕ ಸಮತೆಯನ್ನು (ಇಂಟ್ರಿನ್‌ಸಿಕ್ ಪಾರಿಟಿ) ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಬೆಸ ಸಮತೆ ಆಗಿರಬಹುದು (P = -1), ಇಲ್ಲವೆ ಸರಿ ಸಮತೆ ಆಗಿರಬಹುದು (P = + 1). ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಮತೆ ಒಂದು ರಕ್ಷಿತ ಮೊತ್ತ (ಪ್ರಿಸರ್ಡ್ ಕ್ವಾಂಟಿಟಿ) ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿತ್ತು.
ಶೈತ್ಯೀಕರಣ
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮೂಲಕಣಗಳು
ಮೂಲಭೂತ ಬಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಕಣಗಳು
ಟೌ ಮತ್ತು ತೀಟ ಕಣಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕೇಯಾನುಗಳೇ (K+/K0). ಒಂದು ಕೇಯಾನು ಕ್ಷಯಗೊಂಡಾಗ ಎರಡು ಪಯಾನುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. (K+ → π+ + π-) ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ತೀಟ ಬಗೆಯ ಕ್ಷಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಯಗೊಂಡಾಗ ಮೂರು ಪಯಾನುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. (K+ → π+ + π- + π+). ಇದಕ್ಕೆ ಟೌ ಬಗೆಯ ಕ್ಷಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಪಯಾನುಗಳು ಬೆಸ ಸಮತತೆ (P= -1) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಣಗಳು. ಇದರಿಂದ ತೀಟ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವಾಗುವ ಕೇಯಾನಿಗೆ ಸರಿಸಮತೆಯೂ ಟೌ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವಾಗುವ ಕೇಯಾನಿಗೆ ಬೆಸಸಮತೆಯೂ ಇದ್ದಹಾಗಾಯಿತು.
K+ ಮೆಸಾನಿನ ಕ್ಷಯ ಎಂಬ ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಲೀ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಬೀಟಕ್ಷಯ ಕೂಡ ಕ್ಷೀಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೂ ಸಮತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೇಡಂ ವು ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕೋಬಾಲ್ಟ್-60 ರ ಬೀಟಕ್ಷಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ, ಲೀ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಟೌ - ತೀಟ ಒಗಟಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ರೂಪುರೇಷೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ತೀಟ ಮತ್ತು ಟೌ ಮೆಸಾನುಗಳು ವಿಚಿತ್ರಕಣಗಳು. ಅವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದೃಢ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೃಢಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಕ್ಷಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದ ಬಳಿಕ ವಿಚಿತ್ರಕಣಗಳ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಬೀಟಕ್ಷಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಸಮತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸಮತೆ ಎಂಬುದು ರಕ್ಷಿತ ಪರಿಮಾಣವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ಉಳಿದಿತ್ತು. ಸಮತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕ್ಷೀಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದವರು ಗೆಲ್-ಮನ್ ಮತ್ತು ಫೈನ್‌ಮನ್ ಹಾಗೂ ಸುದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಷಕ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು.
ಪಯಾನು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಯಾನುಗಳ ಕ್ಷಯವೂ ಕ್ಷೀಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ. ಈ ಕ್ಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಎರಡು ಬಗೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳು ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು (1960).
vμ ಗಳಿಗೆ ಮ್ಯುನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳೆಂದೂ ve ಗಳಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರು. e+ ಮತ್ತು e- ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಟೌ ಲೆಪ್ಟಾನ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲಕಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು (1975). e^+ e^- T^+ T^-. ಟೌ ಲೆಪ್ಟಾನ್ ಕ್ಷಯಿಸುವಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಟೌ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಇನ್ನೆರಡು ಬಗೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳೂ ಟೌ ಲೆಪ್ಟಾನೂ ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿದಂತಾಯಿತು.
ಅನುರಣಕಗಳು
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲಕಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟವೇ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕಣಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಸಂಘಟಿಸುವಾಗ ಅವು ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡು ಅಲ್ಪ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಕಣಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕಣಗಳ ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಕಣಗಳಿಗೆ ಅನುರಣಕಗಳು (ರೆಸೊನೆನ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವುಳ್ಳ ಅನುರಣಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಮುಂದಿನಂತಿದೆ:
π- + n → △-
π- + p → △0
π+ + n → △+
ಇವಲ್ಲದೆ (π π) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಅನುರಣಕಗಳಿಗೆ p, w ಮತ್ತು n ಮೆಸಾನುಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಮೆಸಾನ್ ಅನುರಣಕಗಳು. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರಾನುಗಳು ಸೇರಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಕಣಗಳು ಉಂಟು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೈಪರಾನ್ ಅನುರಣಕಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅನುರಣಕಗಳು ಕಣಗಳಂತೆಯೇ ರಾಶಿ, ಗಿರಕಿ, ಮತ್ತು ಜೀವಿತ ಕಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 1970ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅನುರಣಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವು ಮೂಲಕಣಗಳಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಣಗಳ ಗುಣಧರ್ಮಗಳುಂಟು.
ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಭಂಗ
1947ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ಕಾಂತಭ್ರಮಣಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು; ಇನ್ನೊಂದು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಶಕ್ತಿಸ್ತರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು. ಡಿರಾಕ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ (1927) ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗೂ ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ನಂಬಿಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅಸ್ಥಿರವೆಂದೆನಿಸಿತು.
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಅಡಚಣೆಯಾದರೂ ಆಂತರಿಕ ಆವೇಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನುಕಲನಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಭೌತಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಯುಕ್ತ ಪರಿಮಿತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿನ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ ಫೋಟಾನುಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯಿಸುವಾಗ ರಾಶಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯವಾಗುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋಮನಾಗ, ಫೈನ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಶ್ವಿಂಗರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ತಿದ್ದಿದ ರಾಶಿ (ಕರೆಕ್ಟಡ್ ಮಾಸ್) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿತ ರಾಶಿ (ಅಬ್‌ಸರ್ವ್ಡ್ ಮಾಸ್) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅನುಕಲನಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು. ತಿದ್ದಿದ ಪರಿಮಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವ ಗಣಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಯಥಾಸ್ಥಿತೀಕರಣ (ರೀನಾರ್ಮಲೈಜೇಷನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು 1951ರಲ್ಲಿ ಮೆಸಾನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ತಿದ್ದಿದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಕಣದ ರಾಶಿ, ಮೆಸಾನ್ ರಾಶಿ, ಮೆಸಾನ್ - ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾನ್ ತಳಿಕೆ ಸ್ಥಿರಾಂಕ (g) ಮತ್ತು ಮೆಸಾನ್ ಚದರಿಕೆ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳಿಗೆ ಅವಲೋಕಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಭೌತಪರಿಮಾಣಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತ ಉತ್ತರಗಳು ದೊರಕಿದವು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅನ್ವಯಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟುವಂಥದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ (g2/he) ಯ ಘಾತಗಳು ಒಂದು ಅಸೀಮಿತ ಮೊತ್ತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ (h = h/2π). ಈ ತೆರನ ವಿಸ್ತಾರ ರಾಶಿಯುಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದಲ್ಲ. ಫೋಟಾನುಗಳ ರಾಶಿ ಸೊನ್ನೆ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂತು.
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ವಾಂಟಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿರಾಶಿಯನ್ನು (ರೆಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್) ಒದಗಿಸಲು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಟಸ್ಥಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದು ಅಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಭಂಗ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಭಂಗ (ಸಿಮಿಟ್ರಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಭಂಗ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ವಾಂಟಗಳಿಗೆ ರಾಶಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (mw = 80mp. mz = 90mp). ಇಲ್ಲಿ mp = ಪ್ರೋಟಾನಿನ ರಾಶಿ. ಕ್ಷೀಣಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂದರೆ ಜಿ.ಟಿ. ಹೂಫ್ಟ್, ಸಲಾಮ್, ಗ್ಲಾಫೊ ಮತ್ತು ವೀನ್‌ಬರ್ಗ್. W+ ಮತ್ತು Z0 ಬೋಸಾನುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಗಿರಕಿ ಸೊನ್ನೆ. 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬೋಸಾನುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದವು.
ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ ಭಂಗದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 mp ರಾಶಿಯುಳ್ಳ ಕಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕಣಗಳಿಗೆ ಹಿಗ್ಸ್ ಬೋಸಾನುಗಳು (σ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮೂಡಿಲ್ಲ. ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಂತೂ ನಿಜ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಣಗಳೂ ಇವೆ.
ಮೂಲಕಣಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮೂಲಕಣಗಳು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೂ ಎರಡು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಣಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಅವು ವಿಂಗಡಣೆಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಮೂಲಕಣಗಳ ಬಹುಕತೆಗಳು (ಮಲ್ಟಿಪ್ಲಿಸಿಟೀಸ್) ಸುಭದ್ರ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
ಮೂಲಕಣಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಅವುಗಳ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಣೆಗೆ (ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರೈಜೇಷನ್) ಅನೇಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಗತ್ಯ.
ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳು
ಮೂಲಕಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತಂದು ಸಮಾವೇಶಿಸುವ ಆಲೋಚನೆ ನಡೆದಾಗ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಕಣಗಳಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಮೂಡಿತು. ಈ ಅನುಮಾನದ ಸೆರಗಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಣಗಳೇ ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳು. ಇವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ಅಪಾರ.
ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಕ್ವಾರ್ಕ್-ಕ್ವಾರ್ಕ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲ ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಅಧಿಕಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಕ್ವಾರ್ಕ್-ಪ್ರತಿಕ್ವಾರ್ಕುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಹೇಡ್ರಾನುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಕ್ವಾರ್ಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ವಾಂಟಗಳಿಗೆ ಗ್ಲೂಆನುಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಕೂಡ ಫೋಟಾನುಗಳಂತೆ ರಾಶಿರಹಿತ, ಗಿರಕಿ = 1 ಇರುವಂಥ ಕಣಗಳು. ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೂ ಫೋಟಾನುಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಫೋಟಾನುಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಅಂಶವೂ ಇಲ್ಲ; ಗ್ಲೂಆನುಗಳಿಗೆ ವರ್ಣದ ಅಂಶ ಇದೆ. ವರ್ಣದ ಅಂಶದಿಂದ ಗುರುತು ಹಚ್ಚಬಹುದಾದ ಎಂಟು ಗ್ಲೂಆನ್ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೆ ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ತಿಸುವ ಬಲ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಅವು ದೂರವಾದಂತೆಲ್ಲ ಬಲ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾಗುವುದು.
ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ
ಈಗ ತಿಳಿದಿರುವ ಲೆಪ್ಟಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಲೆಪ್ಟಾನುಗಳೂ ಕ್ವಾರ್ಕುಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಈ ಕಣಗಳು ಕೂಡ ಒಳರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ಮೂಲಭೂತಕಣಗಳೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇರಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲ ಕಲ್ಪನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಆದರೂ ಅಂಥ ಊಹಾಕಣಗಳಿಗೆ ರಿಪಾನು, ಪ್ರೀಯಾನು ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಪ್ಲಾನು ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಹೊಸಕಣಗಳ ಸುಳಿವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕಗಳು ದೊರಕಿಸುವ ಅಧಿಕಶಕ್ತಿ ಕಣಗಳೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
The most important address about the current experimental and theoretical knowledge about elementary particle physics is the Particle Data Group, where different international institutions collect all experimental data and give short reviews over the contemporary theoretical understanding.
other pages are:
ವರ್ಗ:ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜನ್ಯ ರಾಗ
ಜನ್ಯ ಎಂಬ ಪದವು "ಜನಿಸಿದ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ) ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಜನ್ಯ ರಾಗವು ೭೨ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ (ಮೂಲಭೂತ ಸುಮಧುರ ರಚನೆಗಳು) ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಜ ರಾಗಗಳು
ಆರೋಹಣ ಅಥವಾ ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ( ಸ್ವರಗಳು ) ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ (ವರ್ಜ್ಯಂ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು) ರಾಗಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆರೋಹಣ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಸ್ಕೇಲ್‌ನಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವ್ರಜಾ ಎ
ಈ ಪದಗಳು ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ರಾಗಗಳನ್ನು ಔಡವ-ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು - ಆರೋಹಣ ೫ ಮತ್ತುಅವರೋಹಣ೭ - ಶಾದವ-ಸಂಪೂರ್ಣ -ಆರೋಹಣ ೬ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ೭, ಅವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ರಾಗ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗಗಳು ಮೇಳಕರ್ತ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮಾತೃ ಮಾಪಕ ಅಥವಾ ವಕ್ರ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಕ್ರಮ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ "ಝಿಗ್-ಜಾಗ್" ಮಾಪಕ. ಅಂತಹ ರಾಗಗಳನ್ನು ವಕ್ರ ರಾಗಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ನಳಿನಕಾಂತಿ, ಕಥನಕುತೂಹಲಂ, ದರ್ಬಾರು, ಜನ ರಂಜನಿ ಮತ್ತು ಕೇದಾರಂ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.
(ಮೇಲಿನ ಸಂಕೇತಗಳ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ <i id="mwWw">ಸ್ವರಗಳನ್ನು</i> ನೋಡಿ)
ಉಪಾಂಗ/ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗಗಳು
ಉಪಾಂಗ ರಾಗಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮೇಳಕರ್ತ ರಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ರಾಗದ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉಪಾಂಗ ರಾಗಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ, ಉದಯರವಿಚಂದ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮೋಹನಕಲ್ಯಾಣಿ. ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಹಣ, ಅವರೋಹಣ ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅನ್ಯ ಸ್ವರ(ಗಳನ್ನು) (ಬಾಹ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ; ಪೋಷಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದ ಸ್ವರ) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಂಭೋಜಿ, ಭೈರವಿ, ಬಿಲಹರಿ, ಸಾರಂಗ, ಬೇಹಾಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಪಿಗಳು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಏಕ ಆಕ್ಟೇವ್
ಕೆಲವು ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಸ್ವರವು ಷಡ್ಜಮ್ (ಸ) ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲ ಶ್ರುತಿ ( ಡ್ರೋನ್ ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾಯಾಮಾಳವಗೌಳ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ನಾದನಾಮಕ್ರಿಯ ( ಆರೋಹಣ ಸ ರಿ1 ಗ3 ಮ1 ದ1 ನಿ3, ಅವರೋಹಣ  ನಿ3 ದ1 ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ1 ಸ ನಿ3) ಉದಾಹರಣೆ ಕುರಿಂಜಿ ಶಂಕರಾಭರಣಂ ಮಾಪಕದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ( ಆರೋಹಣ ಸ ನಿ3 ಸ ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ ದ2, ಅವರೋಹಣ ದ2 ಪ ಮ1 ಗ3 ರಿ2 ಸ ನಿ3  ಸ ) ಉದಾಹರಣೆ ನವರೋಜ್ ( ಆರೋಹಣ ಪ ದ 2 ನಿ3 ಸ  ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ, ಆವರೋಹಣ  ಮ1 ಗ1 ರಿ3 ಸ ನಿ2 ದ2 ಪ)
ಕರ್ನಾಟಕ/ದೇಶ್ಯ ರಾಗಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಗಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಲಲಿತಾ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಸಾವೇರಿ.
ದೇಶ್ಯ ರಾಗಗಳು ಇತರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಗಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯಮುನಕಲ್ಯಾಣಿ, ದೇಶ್, ಬೇಹಾಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ.
ಇತರ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು
ಜನ್ಯ ರಾಗಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳು ಇತರ ರಾಗಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ (ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಆದರೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಗದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ), ಗಮಕಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ (ಸ್ವರದ ಸುತ್ತ ಆಂದೋಲನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳು), ಸ್ವರಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಕೊರತೆ, ರಾಗವನ್ನು ಹಾಡುವ ದಿನದ ಸಮಯ, ರಸ ಅಥವಾ ಅದು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಇತ್ಯಾದಿ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಪಡೆಕನೂರ
ಪಡೆಕನೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 31' 10"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ  ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ 50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ 70% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು 67%. ಅದರಲ್ಲಿ 75% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 55% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ನಾವದಗಿ
ನಾವದಗಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16* 31' 10"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75* 31' 19" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಮರಾಠಿ  ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ 50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೃಷಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ 70% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು 67%. ಅದರಲ್ಲಿ 75% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 55% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವಿಜಯಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಕೆ.ವಿ.ರಾಜು
ಕೆ.ವಿ ರಾಜು ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆವಿ ಜಯರಾಮ್ ಅವರ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದರು.
ಇತರ ವಿವರಗಳು
ಕೆವಿ ರಾಜು, ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ‘ಬಾಡದ ಹೂ’ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ‘ಒಲವೇ ಬದುಕು’ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬರಹಗಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಗ್ರಾಮ (೧೯೮೭), ಬಂಧ ಮುಕ್ತ (೧೯೮೭), ಯುದ್ಧಕಾಂಡ (೧೯೮೯), ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲುಂಗುರ, ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಕೆ.ವಿ.ರಾಜು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ನಟನೆಯ "ಇಂದ್ರಜೀತ್" ಹಾಗೂ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ "ಉದಾರ್ ಕಿ ಝಿಂದಗೀ" ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.
ಕೆ.ವಿ.ರಾಜು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು:
೧೯೮೪: ಒಲವೇ ಬದುಕು
೧೯೮೭: ಸಂಗ್ರಾಮ
೧೯೮೭: ಬಂಧಮುಕ್ತ
೧೯೮೮: ನವಭಾರತ
೧೯೮೯: ಇಂದ್ರಜಿತ್
೧೯೮೯: ಯುದ್ಧ ಕಾಂಡ
೧೯೯೧: ಸುಂದರಕಾಂಡ
೧೯೯೧: ಇಂದ್ರಜೀತ್ (ಹಿಂದಿ)
೧೯೯೨: ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡಗಳು
೧೯೯೨: ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲುಂಗುರ
೧೯೯೨: ಪೊಲೀಸ್ ಲಾಕಪ್
೧೯೯೪: ಉಧಾರ್ ಕಿ ಜಿಂದಗಿ (ಹಿಂದಿ)
೧೯೯೬: ಹುಲಿಯಾ
೨೦೦೧: ಪ್ರೇಮ ರಾಜ್ಯ
‌೨೦೦೧: ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ
೨೦೦೧: ರಾಷ್ಟ್ರ ಗೀತ್
೨೦೦೪: ಖೂನಿ ಜಂಗ್
೨೦೦೬: ಪಾಂಡವರು
ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು:
೧೯೮೬: ಹೊಸ ನೀರು
೧೯೮೯: C.B.I. ಶಂಕರ್
೨೦೦೪: ಕಲಾಸಿಪಾಳ್ಯ
೨೦೦೮: ಗಜ
೨೦೧೦: ಶೌರ್ಯ
೨೦೧೨: ದಶಮುಖ
೨೦೧೩: ಬೃಂದಾವನ
೨೦೧೭: ಟೈಗರ್ ಗಲ್ಲಿ
೨೦೧೯: ಕೆಂಪೇಗೌಡ ೨
ಮರಣ
೨೦೨೧ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪ರಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಜಾಜಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉವರಿಗೆ ೬೭ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:೨೦೨೧ ನಿಧನ ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ
೭೭೭ ಚಾರ್ಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
೭೭೭ ಚಾರ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಿರಣರಾಜ್ ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಂಗೀತಾ ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪರಂವಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್ ಗುಪ್ತಾ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಡಬ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿಯೇ 120 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಕಥೆ
777 ಚಾರ್ಲಿಯ ಕಥಾವಸ್ತುವು ನಾಯಿ ಚಾರ್ಲಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಗೂಗಲ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಗೂಗಲ್ (2018) ಕನ್ನಡದ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಗೆಳೆಯನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೂಗಲ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಎನ್. ಶ್ರೀಧರ್, ಮತ್ತು ಎಲ್. ಅಶ್ವಥ್ ನಾರಾಯಣ ಅವರುಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಶುಭಾ ಪೂಂಜಾ, ಶೋಬರಾಜ್, ದೀಪಕ್ ಗಣೇಶ್ ಮತ್ತು ಅಮೃತ ರಾವ್ ಮುನಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್
thumb|ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್ ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್ (1773 - 1829) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಒಬ್ಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯ.