cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸ್ಪಾ
ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ರೋಮನ್ನರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಒಂದು ಲಲಿತ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಕರ್ಷಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಮನ್ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಸರಳವಾದ ವಿಲೀನತೆ ಅಥವಾ ಬೆವರಿಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು- ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚುವುದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ಬೆವರನ್ನು ಬಸಿಯುವುದು, ಅಂಗಮರ್ಧನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ರೋಮನ್ನರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀ- ಪುರುಷರ ವಿಂಡಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರದ ವಿಹಾರ-ವಿನೋದಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿದ್ದವು. ಬಹು ವಿವರವಾದ ರೋಮನ್ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ನಂತರದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈತೋಟದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಾಗಳು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದವು.
ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ವ್ಯಭಿಚಾರದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಾಣಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಅವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಯೂರೋಪಿನ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಚರ್ಚ್ಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಅನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಚರ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂಬಿದ್ದರು. ಯೂರೋಪನ್ನು ಸಿಫಿಲಿಸ್ ವ್ಯಾದಿಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಷೇದಿಸಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಅವಧಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಬಾವಿಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ದೇವರು ಅಥವಾ ಸಂತರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. 1326 ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಲೀಜ್ನಲ್ಲಿರುವ ಐರನ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಲಿನ್ ಲಿ ಲೋಪ್, ಚಾಲಿಬೀಟ್  ಎಂಬ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲದ(ಸ್ಪಾ) ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಈ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅರೋಗ್ಯಧಾಮ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ "ಸ್ಪಾ" ಎಂಬ ಈ ಪದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದೊಂದು ಬುಗ್ಗೆಯೂ ಅದು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡಾದವು. ಹದಿನಾರನೆ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ,ಬೊಹೆಮಿಯಾದ ಕಾರ್ಲ್ಸಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಔಷಧವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ರೋಗಿಗಳು ಲೋಟಗಟ್ಟಲೆ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ 10 ರಿಂದ 11 ಗಂಟೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ನಾನದ ಅವಧಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೆಯದು ಮಧಾಹ್ನದ ನಂತರ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು/ ಸಿಡುಬುಗಳು ಎದ್ದು, ಅವು ಒಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾದ "ವಿಷ" ಸುರಿದು ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ, ಸೋಂಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊಳೆದುಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ವಾಸಿಯಾಗಲು ಮತ್ತೊಂದು ಅಲ್ಪವಾದ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಸರಣಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.
1626 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಫಾರೋ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಯೆಡೆಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಆಮ್ಲ ನೀರಿನ ತೊರೆಯೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ ಸ್ಪಾ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ (ಸ್ಪಾ) ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ವಿಟ್ಟಿ 1660 ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರವಾಹದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಆ ಪಟ್ಟಣದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಮೊದಲ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1735 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗಾರರಿಗೆ ಉರುಳುವ ಸ್ನಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಮೇರ್ಲ್ವಗದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಪದೇ ಪದೇ ನೀರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೆಳಸ್ಥರದ ಜನರ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮುಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು (ನಾರುಬಟ್ಟೆಯಿಂದ). ಶ್ರೀಮಂತರು ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಡತೊಡಗಿದರು. 1702 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ ಅನ್ನೆ ಹಿಂದಿನ ರೋಮನ್ನರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಾಥ್‌ಗೆ (ಸ್ನಾನಗೃಹಕ್ಕೆ) ಸ್ನಾನಮಾಡಲೋಸುಗ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಳು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ರಿಚರ್ಡ್ (ಬೀಯು) ನಾಶ್ ಕೂಡ ಬಾಥ್‌ಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಲದಿಂದ, ನಾಶ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿರುಚಿಯ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾದ. ಅವನು ಬಂಡವಾಳಗಾರ ರಾಲ್ಫ್ ಆಲೆನ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜಾನ್ ವೂಡ್  ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬಾಥ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಪಾದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಬಾಥ್ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸ್ಪಾಗಳು ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು ಅಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೂಡ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳು, ಇಸ್ಪೀಟ್, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯುವಿಹಾರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಬಾಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆದರ್ಶದ ದಿನವೆಂದರೆ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ ಖಾಸಗೀ ಉಪಹಾರ ಸಭೆ. ಆ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಪಂಪ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ (ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕಟ್ಟಡ) ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ವೈದ್ಯರು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳ ಪೋಷಕರಿಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದ ಉಳಿದ ಹಲವು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಶಾಪಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ, ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕಳೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು ಉತ್ತಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಾಯುವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯ ಊಟ, ಮತ್ತಷ್ಟು ವಾಯುವಿಹಾರ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಜೂಜಿನ ಸಂಜೆ. ಸಮಾನರೂಪದ ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಯೂರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಸ್ಪಾಗಳು ವೇದಿಕೆಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಆಡಂಬರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳು ಅಂತೆಕಂತೆಗಳ ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಜನರು ವರ್ಷದ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಂದರಿಂದ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತ ರೈತರು ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳು ಒಂದು ಸ್ಪಾದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.
18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಮಹತ್ತರ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಲ್ಸ್ಬಾದ್ನಲ್ಲಿ, ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಹ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೋಜನಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ವೈದ್ಯರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. 1777 ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಡೇವಿಡ್ ಬೀಚರ್ ಎಂಬುವನು ರೋಗಿಗಳು ನೀರಿಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯ ತುದಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಯು ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ನಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಹೋಯಿತು 1797 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‌ನ ಡಾ. ಜೇಮ್ಸ್ ಕರಿಯರ್ ನೀರಿನ, ಶೀತಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು- ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ. ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಯಿತು
19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಚ್ಚತೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. 1842ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್ಪೂಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲರಾ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ, ಓಹಿಯೋದ ಮನೆಯೊಂದು ಮೊದಲ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೂ, ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 1843ರಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 1 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 15 ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1845ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯರ ನೇರ ಸೂಚನೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು 1867ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 1880ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೈನಿಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಶಾವರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾದಂತೆ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಕಂದಾಚಾರಗಳು ಮರೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯ ಸ್ನಾನದ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಪರದೇಶದ ಬಗೆಗಿನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ರ ರಸಿಕತೆ ಉಷ್ಣ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ಪಾಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 18 ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಾಥ್‌ಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಲ್ಲಾಡಿಯನ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೋಲುವ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿಯೆಂದರೆ "ಕ್ರೆಸೆಂಟ್"- ಅಂದರೆ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ದಾರಿಯ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೇಡಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಾದ್, ಮರೀನ್‌ಬಾದ್, ಫ್ರಾಂಜೆನ್ ಬಾದ್, ಮತ್ತು ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ನಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತಿದೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಟ್ರಿಂಕಾನೆಲ್ (ಕುಡಿಯುವ ಕೋಣೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪಾಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಂಜಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಿಂಕಾಲೆನ್ (ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು)ಗಳು ರೋಮನ್ನರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡವು. ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತಹ, 1930ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪಾ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನೆಲಗಳು, ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಗೋಡೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಕಮಾನು ಹೊಂದಿದ ತೂತುಗಳು, ಗೋಲಾಕಾರದ ಛಾವಣಿಗಳು, ತುಂಡಾದ ಕಮಾನುಗಳು, ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಮುಂಬಾಗಿಲ ಕಮಾನುಗಳು, ಕೋರಿಂಥಿಯನ್ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಇತರ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಮಾನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಟ್ರಿಂಕಾಲೆ (ಸ್ನಾನದ ಮನೆ), ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸೇದುವ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಕುರ್ಹಾಸ್ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾನ್ವರ್ಜೇಷನ್ ಹೌಸ್  ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, "ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಾವು ಮೋಹಕವಾದ ಬೀದಿಗುಂಟ ವಾಹನ ಓಡಿಸುವಾಗ ಜಿಂಕೆಗಳು ಹಸುಗಳಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆದರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವು".
ನಂತರ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸರಳವಾದ ಚಿಲುಮೆಗಳಿಂದ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಟ್ರಿಂಕಾಲೆನ್‌ಗಳಂತಹ ಕುಡಿಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಬಹು ವಿಶೇಷತೆಗಳುಳ್ಳ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ಒಂದು ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ, ಸಮರೂಪತೆ, ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಲ್ಲಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಒಳಾಂಗಣ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದರು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ, ಸಮರೂಪತೆ, ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಲ್ಲಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಒಳಾಂಗಣ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈತೋಟದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸತಾದ ವಿಹಾರ-ವಿನೋದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅತೀ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ ಸಂಜೆಯ ಮೋಜಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಎರವಲು ಪಡೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೋಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ಹಬೆಯ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಗಳು ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು ಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿಯಾಗಲು ಆಯ್ದ ಪಥ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೇಖಕರು ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮಂತ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾನ್ನರು ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪಾಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಸರಿಸಮನಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಬಾದ್‌ದಲ್ಲಿನ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಯಾತ್ರಿಗಳು ಬೆಳಗಿನ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಏಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ ಸಾಧಾರಣ ಉಪಹಾರ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ. .ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಬಾದ್‌ದಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಊಟಕ್ಕೂ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಯ ಊಟದ ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ರಾತ್ರಿ 9 ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ನಂತರ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನದ ಬೆಳಗಿನ 6 ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳು ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದರು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಸ್ಪಾ ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ಪಾಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಲೆಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಥ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಷದಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಸಾಕು. ಸಂದಿವಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಪಡೆದ ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ನಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಇದಾದ ನಂತರ, ರೋಗಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ತಮಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚಲು ಸೂಚಿಸಲಾದ ಕೋಣೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿ ಟವೆಲ್, ಹಾಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ನಾನಗಾರರು ನಂತರ 20ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಮಾರು 140 ಡಿಗ್ರಿ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯಿರುವ ತಿರುಗುವ ಕೋಣೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು 150 ಡಿಗ್ರಿ ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, 145 ಡಿಗ್ರಿ ಹಬೆ ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ತುಂತುರು ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸೋಪಿನಿಂದ ಅಂಗಮರ್ಧನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಮರ್ಧನದ ನಂತರ, ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ನೀರಿನ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗಾರರು ಈಜುತಿದ್ದರು. ಈಜಿನ ನಂತರ, ಸ್ನಾನಗಾರರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ "ಸ್ಪ್ರೂಡೆಲ್" ಕೊಠಡಿಯ ಕೊಳದಲ್ಲಿ 15 ರಿಂದ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಕೊಳದ ತಳಪಾಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿನ ಒಂದು 8 in ಪದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ತಣ್ಣಗಾಗುವ ತುಂತುರು ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಕೊಳದ ಸ್ನಾನದ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಾದ ನಂತರ, ಸೇವಕರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಟವೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಗಾರರನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಕಂಬಳಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಸ್ನಾನದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸೂಚಿಸಿದ ಪಥ್ಯೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮತ್ತು ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು.
19 ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ, ನಂತರ, ಸ್ಪಾ ಉದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾಯ್ತು. 1850 ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 20 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಧಾಮಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಈ ಧಾಮಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ಧಾಮಗಳು ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಹತ್ತಿರ ಅಥವಾ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಥವಾ ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಊಟದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದು ಅರ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಯು- ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಧಾಮಗಳು ಸ್ನಾನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಈಜುವುದು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಶಿಕಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ವರ್ಜೀನಿಯದ ಧಾಮಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ನಂತರ, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸೈನಿಕರು ತಮಗಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ವಾಸಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪಾ ರಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರಗೋಟ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಜೂಜು, ವಾಯುವಿಹಾರ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಯಿತು. 1830 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು, ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ದಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವೇಳೆಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿನ ಸರಾಟೊಗ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಹವಮಾನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1815 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಗೋಟ ಬಹು ದೊಡ್ಡದಾದ ನಾಲ್ಕಂತಸ್ತಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1832ರ ವೇಳೆಗೆ ಆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರೈಲು ಮತ್ತು ಹಬೆಯ ಹಡಗಿನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಗಿರಾಕಿಗಳು ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ನಾನಗೃಹಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಗೋಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಿಗಿಂತ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸರಾಟೊಗ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸ್ಪಾಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಪ್ಯಾರಿಸ್ ದೇಶದ ಒಂದು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ಕುದುರೆ ಓಟದ ಜೂಜಾಟವು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ ಕೆಲ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ, ಸರಾಟೊಗವು ಬೇಸಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡಿತು. ನಾಟ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು, ಒಪೆರಾ ಮಂದಿರಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಕ್ಲಬ್ ಹೌಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಖಾಸಗಿಯವರ ಭವ್ಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡವು. 1865ರಲ್ಲಿ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವತಃ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತು, ಅದು ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ರಮ್ಯಮನೋಹರ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಸ್ನಾನದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈವರೆಗೆ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ರಚನೆ ಗೌಣವಾಗಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಧಾಮಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ತಂಪು ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಗೊಳಿಸಿದರು -ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡಲ ತೀರದವರೆಗೂ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಪಾಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ನಾನದ ಟಬ್‌ಗಳು, ಹಬೆ ಸ್ನಾನ, ಡಚ್ ಸ್ಪ್ರೇ, ಸೂಜಿ ಶಾವರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕೊಳದ ಸ್ನಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಲವಾರು ರೈಲ್ವೆಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊದ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು, ಆರ್ಕನ್‌ಸಾಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
ಸ್ಪಾಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸರಾಟೊಗ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣ ನೀರು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಸ್ಪಾಗಳ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವರು ಈ ವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸ್ಪಾಗಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆ ಒದಗಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರೊಟೊಗ ಸ್ಪಾದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ದವಲ್ಲದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು,ರುಮಾಟಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು, ನರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡೆಲನೊ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಎಂಬುವವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಆದಾಗ, ಸರೊಟೊಗಾದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಪಾವನ್ನು ಪ್ರಗತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹೊಸ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಯೂರೋಪಿ ಸ್ನಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು 1933ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮೂರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ - ಲಿಂಕನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಮತ್ತು ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ -ಒಂದು ಕುಡಿಯುವ ಕೋಣೆ, ಚಿಲುಮೆಗಳ ಕೋಣೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಿಮನ್ ಬಾರುಚ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಟ ಪಾಠಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಪಿಂಗಾಣಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಒಂದು ಈಜುಕೊಳ ಸರೊಟೊಗ ಸ್ಪಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ, ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ರೋಮನ್ ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ವಿವರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಿಂದ ನವ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಯುಗದ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭವ್ಯವಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿವೆ. .ಈ ಸ್ಪಾ ಅಶ್ವಪಥವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಪಾರ್ಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಇವೆ, ಆದರೆ ರಮ್ಯಮನೋಹರ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ". ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಾದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತೇಜಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ ಜಾಹೀರುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುಗಳು, ಕುದುರೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು.  ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಲೆಹ್‌ಮನ್ ಎಂಬುವವರು ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 1935ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.
ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಾಗಳೆಂದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಲಿಕ್, ಇಂಡಿಯಾನ; ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ; ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಆರ್ಕನ್‌ಸಾಸ್; ಮತ್ತು ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂತ್ಸ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಲಿಕ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲತೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಲಬದ್ಧತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸ್ನಾನ, ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾಅವು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸ್ಪಾಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ ನೀರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹರಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಶಿಶುಗಳಿಗಾಗುವ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಢಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ.ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್, ಇವರು ಸರಾಟೊಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು
ದೇಹದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ , ಅಥವಾ ಕಾಂತಿವರ್ಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯು ವೈದ್ಯಕೀಯವಲ್ಲದ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಒಂದು ಪದ್ದತಿ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಸ್ಪಾ, ಡೇ ಸ್ಪಾ, ಬ್ಯೂಟಿ ಸಲೂನ್ ಅಥವಾ ಶಾಲೆ ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ:
ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು
1930ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 2,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಬಿಸಿ- ಅಥವಾ ತಣ್ಣಗಿನ- ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರ ವೇಳೆಗೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಾಗಳಲ್ಲಿ ಊಟದವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು, ಅಥವಾ ಆಟಪಾಠಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ನಾನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ, ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ದುಡಿಮೆಯು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ನಾನಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಜಪಾನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸ್ನಾನ ಆನ್‌ಸೆನ್, ಭೇಟಿನೀಡುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಸ್ಥ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದುವ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ತರಹದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪಾ ಸಹಕಾರಸಂಘದ ನಿರ್ವಚನೆಗಳು
ಸ್ಪಾ - ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ, ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಮನದಲ್ಲಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನ ಮೂಡಿಸಲು ಹುರುದುಂಬುವಂತಹ ಪೂಜನೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಪಾದ ವಿಧಗಳು
ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪೆಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಾಲ್ನಿಯೋಥೆರಪಿಯನ್ನು ಈ ಸ್ಪಾಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ."'ಬಾಲ್ನಿಯೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.' ಸ್ಪಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂದಿವಾತ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುನೋವುಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ, ನೋವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ, ದೇಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರು ದಿನನಿತ್ಯದ ಒತ್ತಡವು ಶಮನವಾಗಿ ಆನಂದಭರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.'"
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಗ:ಥೆರಪಿ ವರ್ಗ:ಬಾಥಿಂಗ್
Spa Spa Spa
ವ್ಯಾಕರಣ
ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ  (व्याकरण, ) ಇದು ಆರು ವೇದಾಂಗ ಆಚಾರದ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಗಳು ಹಿಂದಿನ ವೈದಿಕ ಭಾರತದ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ (ಸಿ. 4ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿಇ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥಪಾಠದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕಾಗಿನ ಆವೇಗವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ತೀರಾ ಮೊದಲಿನ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಕರಣಜ್ಞರ ಕೃತಿಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸಾಕತಾಯಣ (ಸುಮಾರು 8 ನೇ ಶತಮಾನ. ಬಿಸಿಇ) ದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಯಸ್ಕ (ಸಿಎ. 6ನೇ-5ನೇ ಶತಮಾನ ಬಿಸಿಇ) ಮತ್ತು ಪಾಣಿನಿಯು ಮಾಡಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಕತಾಯಣದ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಪದಗಳು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ.
ತಮ್ಮ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಕೃತಿಯಾದ ನಿರುಕ್ತ  ದಲ್ಲಿ ಯಸ್ಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಆಧಾರವೆಂದರೆ ಕೃತ್-ಪ್ರತ್ಯಯ  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಪದದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಮಪದಗಳು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು ; ಇದು ಬೇರು ಮಾರ್‌ಫೀಮ್ನ ಗುಣ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ಕ ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಚರ್ಚೆಗೂ ಕೂಡ ಧಾತುವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು, ಅದು ಪದದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಪಾಠದ ಅರ್ಥಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೇ (ಯಸ್ಕ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ) ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು (ಪಾಣಿನಿ, ಮತ್ತು ನಂತರದ ವ್ಯಾಕರಣಜ್ಞರಾದ ಪ್ರಭಾಕರ ಅಥವಾ ಭಾರ್ತ್ರಿಹರಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ). ಈ ಚರ್ಚೆಯು 14 ಮತ್ತು 15 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಿಇ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಶಬ್ಧಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪೂರ್ವ-ಶಾಲೆಗಳು
ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಲೆ(?)ಗಳನ್ನು(school=department specializing in an academic subject; - ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯ-ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅನುವಾದಿದಾಗ ಈ ತೊಡಕು ಉಂಟಾ ಗುವುದು-a subject of systematic study; school of thought)ಕಳೆಗುಂದಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಪಾಣಿನಿಯ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ ಯು ಅದರ ಮೊದಲಿದ್ದ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಲೆಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳೆಂದರೆ:
ಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ನಿರುಕ್ತ ಅವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪಾಣಿನಿಯ ಹಿಂದಿನ ಈ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳು ಬದುಕಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಗಳಿಲ್ಲ. ಯಸ್ಕನು ಸಾಕತಾಯಣದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವ್ಯಾಕರಣಜ್ಞನಾಗಿದ್ದು, ಇವನು ಪಾಣಿನಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಯಸ್ಕನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರುಕ್ತ "ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ" ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾಗಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಪದಗಳ ರಚನೆಯ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿ. ನೈರುಕ್ತಗಳು ಅಥವಾ "ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ" ರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ನಾಮಪದಗಳು ಕ್ರಿಯಾಪದದಳ ಮೂಲದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಯಸ್ಕನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಸಾಕತಾಯಣಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇತರರು "ರುಧಿ ಪದಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. "ರುಧಿ" ಎಂದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದರರ್ಥ ಅವುಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾಷೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಪದ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವು ಅದು ನಾಮಪದವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಿಕೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿದ್ದರೆ ಪದದ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಪದವು ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮೂಲದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲಾರದು. ಯಸ್ಕನು ಸಾಕತಾಯಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಗರ್ಘ್ಯನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಹ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ಕುರಿತಂತೆ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮ ಪ್ರಕೃತಿಗಳು 'ಅಣು ಮಾತ್ರ' ದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲಾರದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು
ಉಳಿದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾವು ಕೇವಲ ಯಸ್ಕ, ಪಾಣಿನಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಲೇಖಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ, ಅವರ ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಸಾಕಲ್ಯನು ಋಗ್ವೇದದ ಪಾದಪಾಥದ (ಮಂತ್ರ ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿ ಪದದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ಲೇಖಕನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಶಾಲೆ
ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನ, ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿಸ್ತ್ರತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣಜ್ಞರಿಂದ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷ್ಯಗಳ ಮೂಲದ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟವು. ಮಾರ್ಗಗಳು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅವರ ತಯಾರಿಕಾ ನಿಯಮಗಳು ಆಧುನಿಕ ಪರಿಮಿತ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಮೌಲ್ಯ ಅಂಕನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರಬಹುದು.
ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು:
ಪಳನಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು:
ಮುಘಲ್ ಅವಧಿ
ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ (ಮುಘಲ್ ಅವಧಿ, 17 ನೇ ಶತಮಾನ) ಕಾಲದವರಾದ ಪಾಣಿನಿಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟೋಜಿ ದೀಕ್ಷಿತಾ ಮತ್ತು ವರದರಾಜ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
ಚೀನಾ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರಂತೆ ಟಿಬೇಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಅದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ತಾರಾನಾಥ (ಜನನ 1573) ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಇತಿಹಾಸ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಸುಮಾರು 1608 ರಲ್ಲಿ) ಪಾಣಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.
ಗೌಡಿಯಾ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಜೀವಾ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಯವರು ತಮ್ಮ ರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಜ್ಞರು ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಕರಣ ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ಮಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Mangos_in_market.jpg/333px-Mangos_in_market.jpg|right|thumb|333x333px| ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಮಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವವು ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೮೭ ರಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮವು (ಡಿಟಿಟಿಡಿಸಿ) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಂತೂ ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು ತಾಳತೊರಾ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಮಾವಿನಹಣ್ಣನ್ನು ಜಾಮ್, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಹಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕೃಷಿ-ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಈ ಹಬ್ಬವು ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ಸವದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾವು ತಿನ್ನುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಮಾವಿನ ಘೋಷಣೆ ಬರೆಯುವುದು, ಮಾವಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಶೋ ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ರಸಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಂತಾದ ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಾವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ, ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಏಳು ಮಾಗಿದ ಮಾವಿನಹಣ್ಣುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಾವಿಗೆ ಬಹುಮಾನವೂ ಇದೆ.
ಚಿನ್ನಿ ದಾಂಡು
ಚಿನ್ನಿ ದಾಂಡು ಅಥವಾ ಗಿಲ್ಲಿ ದಾಂಡು ಅಥವಾ ಹಾಣೆ ಗೆಂಡೆ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನಿ ಕೋಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಟ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೋಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಚಿನ್ನಿ ಅಥವಾ ಗಿಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಾಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾದ ಒಂದು ದಾಂಡು ಅಥವಾ ಕೋಲು ಇವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಂಡಗಳಾಗಿ ಆಡಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಇಟಲಿ, ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಟವನ್ನು ಎರಡು ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ದೊಡ್ಡದಾದ ದಂಡ (ನೇಪಾಳಿ ದಂಡಿ, / दांडू - ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದಂಡು), ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣದನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗಿಲ್ಲಿ (ನೇಪಾಳಿಯ ಬಿಯೋ, ವಿಟಿ / विटी - ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನಿ - ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ). ಚೆಂಡಿನ ಬದಲು ಸಣ್ಣ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ನಂತಹ ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವ
ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು
ಮಾವಿನ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆಡೆಯೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಿಯಾಮಿ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಇನ್ನೊಂದು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಸೆಬು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಜಮೈಕಾದ ನೆಗ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ನಿ ದಾಂಡು
ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಶಃ ೨೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. thumb|200 px|ಎಡಬದಿಯ ಆಟಗಾರ ದಾಂಡಿನಿಂದ ಚಿನ್ನಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಅನುವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವ
ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು
೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಕೆನಡಾದ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ, ಒಂಟಾರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ೧ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವವು ಕೆನಡಿಯನ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಸಿಎಫ಼್‌ಎಫ಼್) ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಂದ (ಯುಸಿಪಿವಿ) ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಚಿನ್ನಿ ದಾಂಡು
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಟಗಳು ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆ ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವ
ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು
ಮಾವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಲವು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣ್ಣಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಸಿಸೌಗಾ ನಗರದ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಮಿಸ್ಸಿಸೌಗಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾವಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾವು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೇಂದ್ರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಮಾವನ್ನು ಆರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಮಿಸ್ಸಿಸೌಗಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವೂ ಮಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆನಡಾವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವರ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಂತಹ ಘಟನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯು ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ ನಗರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತದೆ.
ಕೆನಡಾದ ಮೊದಲ ಹೊರಾಂಗಣ #ಮಾವು ಉತ್ಸವವನ್ನು ೪ ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಸೆಲೆಬ್ರೇಷನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ಸಿಟಿ ಹಾಲ್) ಮಿಸ್ಸಿಸೌಗಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಿಎಫ಼್‌ಎಫ಼್‌ಐ(ಕೆನಡಿಯನ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್ ಇಂಟಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ಸ್) ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರವೇಶ ಉಚಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣಿನ ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ರಾಮಣ್ಣ ಶಾಮಣ್ಣ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಎಮ್.ಎಲ್.ಉಸ್ತಾದ
ಎಮ್.ಎಲ್.ಉಸ್ತಾದರು ವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು, ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರು.
ಜನನ
ಎಮ್.ಎಲ್.ಉಸ್ತಾದರು ವಿಜಯಪುರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು.
ನಿಧನ
31ನೇ ಜನೇವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ 58ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಗಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು
ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Field_Marshall_Auchinleck_inspects_Women%27s_Auxiliary_Corps_%28India%29_1946-1947.jpg/300px-Field_Marshall_Auchinleck_inspects_Women%27s_Auxiliary_Corps_%28India%29_1946-1947.jpg|thumb|300x300px| ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಸರ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಆಚಿನ್ಲೆಕ್ ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳವನ್ನು (ಭಾರತ) ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಿ. ೧೯೪೭ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Private_Begum_Pasha_Shah_of_the_WAC_%281%29_on_duty_in_the_Orderly_Room_of_an_RAF_station_in_India%2C_August_1943.jpg/170px-Private_Begum_Pasha_Shah_of_the_WAC_%281%29_on_duty_in_the_Orderly_Room_of_an_RAF_station_in_India%2C_August_1943.jpg|alt=|thumb| ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳ (ಭಾರತ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್‌‌ಎಎಫ್‌‌ ನಿಲ್ದಾಣದ ಆರ್ಡರ್ಲಿ ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೩ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Commonwealth_Forces_in_India_IND4410.jpg/170px-Commonwealth_Forces_in_India_IND4410.jpg|thumb| ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳದ ನೇವಲ್ ವಿಂಗ್ (ಭಾರತ), ೧೯೪೫ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಮಹಿಳೆಯರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ) ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೩.೦೯% ಮತ್ತು ೮.೫೦%, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ೬% ಮತ್ತು ೩% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ೩.೮೦% ಮತ್ತು ೩% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅಥವಾ ತತ್ಸಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರು. ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೮೩ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಜವಾನರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಜವಾನರನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲೀಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೮೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸೇವೆ" ರಚನೆಯಾದಾಗ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೧೪-೪೫ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವ ಸಮರ I (೧೯೧೪-೧೮) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II (೧೯೩೯-೪೫) ರಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ೩೫೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಸತ್ತರು ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಖೈದಿಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೨ ಜಪಾನಿನ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಎಸ್‌‌‍ಎಸ್‌‌ ಕೌಲಾ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ದಾದಿಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳವನ್ನು (ಭಾರತ) ಮೇ ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಾಸ್ (೨ ಜನವರಿ ೧೯೧೪ - ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೪), ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕದಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಯಕಿ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸೇನ್,ಯುಕೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸೇವಾ ಮಹಿಳೆ. ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಆಫ್ ಝಾನ್ಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಿಳಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.
೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.
ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಆಯೋಗದ ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ
ಸೇನೆಯ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಖಾಯಂ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಗಮನಾರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Indian_army_lady_officer.jpg/220px-Indian_army_lady_officer.jpg|thumb| ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ರಷ್ಯಾದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪದಾತಿ ದಳ, ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಪದಾತಿ ದಳ, ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಲರಿಯಂತಹ ಯುದ್ಧ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೬ ರಂದು ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಆಲಿಸ್ ರಾಮ್, ಮಿಲಿಟರಿ ಶುಶ್ರೂಷಾ ಸೇವೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಾನ್-ಇನ್-ಚೀಫ್, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್-ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ರಾಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರದೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನಂತರ ಭಾರತವು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಧ್ವಜ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.
೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯೇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮೊದಲು ೧೦೫ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಲೈಬೀರಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರುಚಿ ಶರ್ಮಾ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ಯಾರಾಟ್ರೂಪರ್ ಆದರು, ಅವರು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು.
೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯಾ ಜಿಂಗನ್, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ೨೫ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅಲ್ಕಾ, ೧೯೯೩ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ೧೯೯೪ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಡೇ ಪರೇಡ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿ ಡೇ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಪ್ಪರ್ ಶಾಂತಿ ಟಿಗ್ಗಾ ಅವರು ೨೦೧೧ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಜವಾನ್ (ಖಾಸಗಿ ಶ್ರೇಣಿ) ಆಗಿದ್ದರು. ಜವಾನನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ, ಪ್ರಿಯಾ ಸೆಮ್ವಾಲ್ ಅವರ ಪತಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಇಎಮ್‌‌ಇ ನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಹೋದರು.
೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಮಿತಾಲಿ ಮಧುಮಿತಾ ಅವರು ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಮಾದರಿ ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.
೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಅಂಜನಾ ಭಾದುರಿಯಾ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯಾ ಜಿಂಗನ್ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ದಿವ್ಯಾ ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೫೪ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ವಾತಿ ಸಿಂಗ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ತನ್ನ ೬೩ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಇನ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿ ನಾಥು ಲಾ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಧುರಿ ಕಾನಿಟ್ಕರ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆದ ಮೂರನೇ ಮಹಿಳೆ.ಮಾಧುರಿ ಕಾನಿಟ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿರುವ ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಂದು, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪುರುಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಮಾಂಡ್ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದಗಳು, ತಾರತಮ್ಯ, ಗೊಂದಲದ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ೩ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಪಡೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ೮ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅಥವಾ ಶಾಖೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
ಗನೇವ್ ಲಾಲ್ಜಿ, ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್) ಗೆ ಸಹಾಯಕರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.
ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Women_Pilots_of_the_Indian_Air_Force.jpg/220px-Women_Pilots_of_the_Indian_Air_Force.jpg|thumb| ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೦ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೮ ನ್ಯಾವಿಗೇಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೧,೮೭೫ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಐಎಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಾಂತಾ ಹಂಡಾ, ಐಎಎಫ್‌‍ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ೧೯೬೫ ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಐಎಎಫ್‌‍ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಬೆಂಬಲ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ರಾಜನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಮೇ-ಜುಲೈ ೧೯೯೯) ಯುದ್ಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ದೀಪಿಕಾ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಸಾರಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಐಎಎಫ್‌‍ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ನಿವೇದಿತಾ ಚೌಧರಿ (ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್), ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜಾಟ್, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಏರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊಸ ಯುದ್ಧ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ತೆರೆದವು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ೨೨ ಮೇ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಭಾವನಾ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆದರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವನಿ ಚತುರ್ವೇದಿ, ಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಜಿತರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಭಾವನಾ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಮೊದಲ ೩ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮಾರ್ಚ್ ೮, ೨೦೨೦ ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ೩ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ  ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು
ನೀಡಲಾಯಿತು.
ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಶಾಲಿಜಾ ಧಾಮಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಮಿಂಟಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/The_President%2C_Shri_Ram_Nath_Kovind_with_the_all-women_crew_of_INSV_Tarini_on_completion_of_their_voyage_of_circumnavigation_of_the_globe%2C_at_Rashtrapati_Bhavan%2C_in_New_Delhi.JPG/220px-thumbnail.jpg|thumb| ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ವಿ ತಾರಿಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ಸುತ್ತುವ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಬಾರ್ಬರಾ ಘೋಷ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ಶಾಶ್ವತ ನೌಕಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು.
೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಡಾ. ಪುನಿತಾ ಅರೋರಾ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್. ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಐಎಎಫ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್. ಪುನಿತಾ ಅರೋರಾ ನಂತರ ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪಿ೮ಐ ಮತ್ತು ಐಎಲ್‌ ೩೮ ನಂತಹ ಕಡಲ ಗಸ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಾವಿಕರು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದಂದು ನಾವಿಕ ಸಾಗರ್ ಪರಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಐಎನ್‌‍ಎಸ್‌‍ವಿ ತಾರಿಣಿಯ ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ವರ್ತಿಕಾ ಜೋಶಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ಪಿ. ಸ್ವಾತಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ಪ್ರತಿಭಾ ಜಮ್ವಾಲ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಪಾಯಲ್ ಗುಪ್ತಾ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಬೊಡ್ಡಪತಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ ಟಿಎಂ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ವಿಜಯಾ ದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಶೌರ್ಗ್ರಾಕ್ಪಂ ವಿಜಯಾ ದೇವಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಸಬ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಶುಭಾಂಗಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆದರು. ಅವರು ಡಾರ್ನಿಯರ್ ೨೨೮ ಕಣ್ಗಾವಲು ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಸರ್ಜನ್ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಶೀಲಾ ಎಸ್. ಮಥಾಯ್ ಅವರು ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನೇರ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮಹಿಳೆ ವೈಸ್-ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು
೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಘಾಟಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಗರುಡ್ ಕಮಾಂಡೋ ಫೋರ್ಸ್, ಮಾರ್ಕೋಸ್, ಪ್ಯಾರಾ ಕಮಾಂಡೋಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಯುದ್ಧ ತಜ್ಞ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್
ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ, ಪೈಲಟ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಸೇರಬಹುದು. ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಡಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಕೆವಿ ಕುಬರ್ ಹೋವರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಸಹಾಯಕ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್‌ಗಳಾದ ಅನುರಾಧಾ ಶುಕ್ಲಾ, ಸ್ನೇಹಾ ಕಥಾಯತ್, ಶಿರಿನ್ ಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ವಸುಂಧರಾ ಚೌಕ್ಸೆ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪಡೆ ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಆಯಿತು.
ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ೧೦೦ ಮಹಿಳಾ ಸೈನಿಕರ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅವರು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಚುಮೌಕೆಡಿಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋಖುವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಿಂಗ್-ಔಟ್ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಚ್ ಆಪರೇಷನ್ (ಸಿಎಎಸ್‌‌ಓ), ಮೊಬೈಲ್ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು (ಎಮ್‌‌‍ಸಿಪಿ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ತೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಚಾರಣೆ, ಗುಂಪಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಚಳವಳಿಗಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲಾದವು.
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್‌ನ ಸುಮಾರು ೩೦ ರೈಫಲ್-ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲ್ಒಸಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್ಮಿ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಗುರ್ಸಿಮ್ರಾನ್ ಕೌರ್ ಅವರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶೇಷ ಗಡಿ ಪಡೆ
ವಿಶೇಷ ಗಡಿನಾಡು ಪಡೆ, ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯ ವಿಶೇಷ ಪಡೆ ಘಟಕವಾಗಿ ಆರ್‌ಎಡಬ್ಲೂ ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚೀನಾ-ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ರೇಖೆಗಳ ಹಿಂದೆ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲೆರಿಕಲ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Women_personnel_of_India%27s_Border_Security_Force.jpg/220px-Women_personnel_of_India%27s_Border_Security_Force.jpg|right|thumb| ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ೧೯೮೨ ರ ಬ್ಯಾಚ್‌‌‍ನ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಶಾ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ಮಜಗಾನ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್,, ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ೩೪ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಪೋಲೀಸ್‌‌‌‌‍(ಡಿಜಿಪಿ) ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ೧೯೮೦ ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅರ್ಚನಾ ರಾಮಸುಂದ್ರಂ ಅವರು ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳ ಡಿಜಿ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ ಆಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. ಅವರು ೩೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.
ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌‌‍), ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ (ಬಿಎಸ್‌‍ಎಫ್‌‌), ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೊಲೀಸ್ (ಐಟಿಬಿಪಿ), ಸಶಾಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ (ಎಸ್‌‍ಎಸ್‌‍ಬಿ) ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ-ಪ್ರವೇಶದ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಸಿಐಎಸ್‌‍ಎಫ್‌‌), ನೇರ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮೂಲಕ ಜೂನಿಯರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಮತ್ತು ಸಿಐಎಸ್‌ಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೩% ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ೧೫% ಗಡಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಗಳಾದ ಬಿಎಸ್‌ಎಫ್, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಐಟಿಬಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ
ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಸಿಐಎಸ್‌‌ಎಫ್‌‌) ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ
ಬಾರ್ಡರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಬಿಎಸ್‌‌ಎಫ್‌‌) ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
ಸಶಾಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ
ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ (ಎಸ್‌‌ಎಸ್‌‍ಬಿ) ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೊಲೀಸ್
ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೋಲೀಸ್ (ಐಟಿಬಿಪಿ) ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ೮೦,೦೦೦ ಐಟಿಬಿಪಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೭೫% (೧,೫೦೦) ಮಹಿಳೆಯರು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ (ಸಿ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬).
ಇತರೆ ಪಡೆಗಳು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (ಎನ್‌‍ಎಸ್‌‌ಜಿ), ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪು (ಎಸ್‌‍ಪಿಜಿ), ರೈಲ್ವೆ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ (ಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌‌), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆ (ಎನ್‌‍ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌‌) ಮತ್ತು ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (ಬಿಆರ್‌ಓ) ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಜಿ) (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್) ೨೦೧೧–೧೨ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅಂದಿನ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಾಯಾವತಿಯವರಿಂದ. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಜಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರುಷ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತೆಯೇ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಅವರು ವಿಐಪಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.