cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಿ.ಬಿ.ಲಾಲ್
ವೃತ್ತಿ
ಲಾಲ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಲಾಲ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 1943 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಲಾದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಹರಪ್ಪನಂತಹ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಲಾಲ್ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೋದರು. 1968 ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಭಾರತದ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 1972 ರವರೆಗೆ ಉಳಿದರು. ಅದರ ನಂತರ, ಲಾಲ್ ಅವರು ಶಿಮ್ಲಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕಾನ್ಪುರದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ( ಐಐಟಿ, ಕಾನ್ಪುರ ) ಬಿಬಿ ಲಾಲ್ ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಪುತ್ರ ವ್ರಜೇಶ್ ಲಾಲ್ ಅವರು ಪುರಾತತ್ವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪುರಾತತ್ವ ಕೆಲಸ
1950 ಮತ್ತು 1952 ರ ನಡುವೆ, ಕುರುಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಾಲ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಇಂಡೋ ‑ ಗ್ಯಾಂಜೆಟಿಕ್ ಡಿವೈಡ್ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಯಮುನಾ - ಗಂಗಾ ದೋವಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪೇಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇ ವೇರ್ (ಪಿಜಿಡಬ್ಲ್ಯು) ಸೈಟ್‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
1975-76ರಲ್ಲಿ, ಎಎಸ್ಐನಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ "ರಾಮಾಯಣ ತಾಣಗಳ ಪುರಾತತ್ವ" ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣ - ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಭಾರದ್ವಾಜ ಆಶ್ರಮ, ನಂದಿಗ್ರಾಮ, ಚಿತ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ಶೃಂಗವೇರಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಐದು ತಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿತು. ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ) ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಏಳು ಪುಟಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಲಾಲ್ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ರಚನೆಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ "ಪಿಲ್ಲರ್ ಬೇಸ್" ತಂಡವು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
ಪ್ರೊ. ಬಿಬಿ ಲಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಪಿಗ್ಗೊಟ್ ಮತ್ತು ಡಿ.ಎಚ್. ಗಾರ್ಡನ್, 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಕಾಪರ್ ಹೋರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಂಗೆಟಿಕ್ ಬೇಸಿನ್ (1950) ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ಉತ್ಖನನ ವರದಿ (1954-1955), ಲಾಲ್ ಅವರ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನ ವರದಿಯ ಮಾದರಿಗಳು."
ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಯನಿಸಂ
ತಮ್ಮ 2002 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಸರಸ್ವತಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ರಂದು ಲಾಲ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಆರ್ಯನ್ನರ ದಾಳಿಯ / ವಲಸೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಇವರು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ( ಕ್ರಿ.ಪೂ.೨೦೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬತ್ತಿಹೋದ ಗಗ್ಗರ್ -ಹಾಕ್ರ ನದಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ) ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾದ ಆರ್ಯರ ವಲಸೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೫೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ರಿಗ್ವೇದಿಕ್ ಪೀಪಲ್: ಇನ್ವೇಡರ್ಸ್? ಆರ್ ಇಂಡೀಜೀನಿಯಸ್? ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಜನರು, ಲೇಖಕಕರೂ ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದರಿಂದ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಿವೆ.
ಅಯೋಧ್ಯೆ ವಿವಾದ
ಲಾಲ್ ಅಯೋಧ್ಯಾ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 1990 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಸೀದಿಯ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಂಭಪೂರ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಲ್ ಅವರ 2008 ರ ಪುಸ್ತಕ, ರಾಮಾ, ಹಿಸ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಸಿಟಿ, ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಸೇತು: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್, ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ (ಅದು):
"ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯ ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಇದ್ದವು, ಅವುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಿಂದೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸ್ತಂಭಗಳು ಮಸೀದಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಹೊರಗಿನವು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು"
ಲಾಲ್ ಅವರ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು, ಸ್ಟ್ರಾಟಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಲಾಲ್ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ರೀತಿಯ ರಚನೆ ಎರಡನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೨೧ ಜನನ ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಹಣಮಾಪೂರ
ಹಣಮಾಪೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಪ್ಪಟ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು  ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಿಜಾಪುರ
ವಿಶ್ವ ಮಾನವ ಸಂದೇಶ
ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಮಗುವು ವಿಶ್ವಮಾನವನೇ! ಆ ನಂತರ ಆ ಮಗುವನ್ನು "ಜಾತಿ,ಮತ"ದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗ ಬಾರದು. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾತಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯನಾಗಬಾರದು, ನೈತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಮುಖ್ಯನಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕುವೆಂಪು ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಆಶಯವೇ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧ, ಬಸವರ ಹಾಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ವೈಚಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ವಿಶ್ವಮಾನವ ಗೀತೆ
ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,
ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ!
ರೂಪರೂಪಗಳನು ದಾಟಿ,
ನಾಮಕೋಟಿಗಳನು ಮೀಟಿ,
ಎದೆಯ ಬಿರಿಯೆ ಭಾವದೀಟಿ,
ನೂರು ಮತದ ಹೊಟ್ಟ ತೂರಿ,
ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವದೆಲ್ಲೆ ಮೀರಿ,
ನಿರ್ದಿಗಂತವಾಗಿ ಏರಿ,
ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಿರು;
ಮನೆಯನೆಂದೂ ಕಟ್ಟದಿರು;
ಕೊನೆಯನೆಂದೂ ಮುಟ್ಟದಿರು;
ಓ ಅನಂತವಾಗಿರು!
ಅನಂತ ತಾನ್ ಅನಂತವಾಗಿ
ಆಗುತಿಹನೆ ನಿತ್ಯಯೋಗಿ;
ಅನಂತ ನೀ ಅನಂತವಾಗು;
ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು,
-ಕುವೆಂಪು
ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಶ್ರೀ ಕಟೀಲು ಮೇಳ
ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಕಟೀಲು ಮೇಳ ೧೯೭೫ ನೇ ಇಸವಿಯಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಎರಡನೇ ಮೇಳವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮೇಳ, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೇಳ, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಮೇಳ, ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಮೇಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಕಟೀಲು ಮೇಳಕ್ಕೆ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ೪-೫ ಹರಕೆಯಾಟಗಳ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಟೀಲು ಮೇಳದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶ ಧನ ಸಂಪಾದನೆಯಾಗಿರದೆ, ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಆರಾಧನಾ ಕಲೆಯಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥಾನಕಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಆಪ್ತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಆಪ್ತ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರದ 2011 ರ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ, ನೀರಜ್ ಶಾಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮಲಿಂಗಂ ಮತ್ತು ಮೇಗೋಟಿ ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಕಥಾಹಂದರವು 2006 ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೊಲಕಾಸೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಕಟೀಲು ಮೇಳ
ನಂಬಿಕೆ
ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಟ ಆಡಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಇದ್ದಾರೆ. ಕಾಣಿಕೆ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆಟ ಆಡಿಸುವ ಭಕ್ತರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಹರಿಕೆ ಆಟ ಆಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಟೀಲು ಮೇಳದ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುವಾಗ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವಿಯೇ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಆಪ್ತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಶ್ರೀ ಕಟೀಲು ಮೇಳ
ತಿರುಗಾಟದ ಆರಂಭ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವದ ನಂತರ ಮೇಳದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೇಳದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಸೊತ್ತುಗಳು
ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನದ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಿರೀಟಗಳು ಇವೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ತೊಟ್ಟಿಲು 6 ಪ್ರತಿಮೇಳದಲ್ಲೂ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಗದಾ ಬಾಣ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಇವೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಪೂರ್ತಿ ವೇಷಭೂಷಣಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಕೆಲಸವು ದೇವಳದ ವತಿಯಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ಸೌದೆ
thumb|ಸೌದೆಯ ಕಂತೆ
ಸೌದೆಯು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೌದೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೊರಡುಗಳು ಅಥವಾ ಚಕ್ಕೆಗಳಂತಹ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಧನದ ಇತರ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಯಾವುದೋ ತೆರನಾದ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ದಿಮ್ಮಿ ಅಥವಾ ಕೊಂಬೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸೌದೆಯು ಒಣಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಸಿಯಾಗಿರಬಹುದು (ತಾಜಾ). ಅದನ್ನು ಗಟ್ಟಿದಾರು ಅಥವಾ ಮೆದುದಾರು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.
ಸೌದೆಯು ಒಂದು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಆದರೆ, ಈ ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪುನರುತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸೌದೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.
ಸೌದೆಯ ಕೊಯ್ಲು ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ಸೌದೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು ಸೌದೆಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಹೊಲ ಸರದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಲು ಜಮೀನನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಬಹುದು. ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಗುಂಪು, ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸೌದೆಯ ಕೊಯ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ.
ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸೌದೆಯನ್ನು ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಥಳದ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌದೆಯಿಂದ ಇದ್ದಿಲನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೌದೆಯ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು.
ಬಹುತೇಕ ಸೌದೆಗೆ ಸೀಳುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟು ಸೌದೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಒಣಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಸೀಳುವಿಕೆ ಜಲಚಾಲಿತ ಸೀಳು ಯಂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸೌದೆಯನ್ನು ಮೌಲ್‍ನಿಂದಲೂ ಸೀಳಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಇಂಧನಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ
ಸಿಂಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ವಾಸವಾಗಿರುವುದು ಗುಜರಾತ್‍ನ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ. ಬಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ. ಉಳಿದವುಗಳು ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಚಿರತೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಚಿಕ್ಕದು. ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ರಿಂದ ೧೯೦ ಕಿಲೋ ತೂಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೩.೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೯ ಅಡಿ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹ ೧೧೦ರಿಂದ ೧೨೦ ಕಿಲೋ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಾಸ
ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ಕುಟುಂಬ ಜೀವಿ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು, ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹ ಭಾರತೀಯ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪರ್ಶಿಯಾ (ಇಂದಿನ ಇರಾನ್), ಇರಾಕ್, ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇಟೆಗಾರರ ಕಾರಣ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಸಿಂಹಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಸಂರಕ್ಷಣೆ
೧೯೦೪ ರಿಂದ ೧೯೧೧ ನಡುವೆ ಗಿರ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಸಿಂಹಗಳಿಗೆ ಜುನಾಗಢದ ನವಾಬ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದ್ದ. ಆ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ಬೇಟೆ ನಡೆಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹಗಳ ಕೊನೆಯ ಸಂತಾನ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಇಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಗುಜರಾತಿನ ಜುನಾಗಢ ಮತ್ತು ಅಮೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೮೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಗಿರ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿಂಹಗಳು ವಾಸವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೨೩ ಸಿಂಹಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕಗಳು
ಮೇಳ
ಮೇಳ ಎಂದರೆ ತಂಡ,ಗುಂಪು,ಜಾತ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ.ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಶಬ್ದ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುಂಭಮೇಳ. ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ,ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ,ಕ್ರಿಡಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ತಂಡ
ತಂಡ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟಾದ ಜನರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪು. ಮಾನವ ತಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಉಪ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ
ಕಾಂಡಾ
thumb|ವಿಜಯ್‍ಪುರ್-ಖಂತೋಲಿ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಕಾಂಡಾದ ನೋಟ
ಕಾಂಡಾವನ್ನು 7 ರಿಂದ 13 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕತ್ಯೂರಿ ರಾಜರು ಆಳಿದರು. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕತ್ಯೂರಿಗಳ ವಿಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಕಾಂಡಾ ಗಂಗೋಲಿಯ ಮಂಕೋಟಿ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.
ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ ವರ್ಗ:ಪಟ್ಟಣಗಳು
ಅವೆಂಜರ್ಸ್: ಎಂಡ್ಗೇಮ್
ಅವೆಂಜರ್ಸ್: ಎಂಡ್ಗೇಮ್ ಮಾರ್ವೆಲ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ನ  ಅವೆಂಜರ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ, ಮಾರ್ವೆಲ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿದ 2019 ರ ಆಂಗ್ಲ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದು 2012 ರ ಅವೆಂಜರ್ಸ್, 2015 ರ ಅವೆಂಜರ್ಸ್: ಏಜ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಟ್ರಾನ್, ಮತ್ತು 2018 ರ ಅವೆಂಜರ್ಸ್: ಇನ್ಫಿನಿಟಿ ವಾರ್, ಮತ್ತು ಮಾರ್ವೆಲ್ ಸಿನಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ (ಎಂಸಿಯು) ನಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮಾರ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಕ್ಫ಼ೀಲಿ ರ ಚಿತ್ರಕಥೆಗೆ ಆಂಟನಿ ಮತ್ತು ಜೋ ರುಸ್ಸೋ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. alt=ಅವೆಂಜರ್ಸ್ : ಎಂಡ್ಗೇಮ್|thumb|320x320px|ಅವೆಂಜರ್ಸ್ : ಎಂಡ್ಗೇಮ್
ಜಿಂಕೆ ಪಾರ್ಕ್, ಲುಧಿಯಾನಾ
ನೀಲನ್ ನಲ್ಲಿರು ಜಿಂಕೆ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಹಸಿರು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಿಂಕೆಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಜಿಂಕೆ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲುಧಿಯಾನದಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ದಿನಾಲೂ ವಾಕಿಂಗ್, ಜಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಜಿಂಕೆ, ಸಾಂಬಾರ್, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬಕ್ ಮತ್ತು ಮೊಲಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಕೆಂಪುಗಿಣಿ, ಬೂದು ಕೌಜಗ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮನೋರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಮೋಜಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಾರ್ನ್ - ಮುರಳೀಧರನ್ ಟ್ರೋಫಿ
ವಾರ್ನ್ - ಮುರಳೀಧರನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಶ್ರೀಲ೦ಕಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತ೦ಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸರಣಿ. ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಶ್ರೀಲ೦ಕಾದ ಮುತ್ತಯ್ಯ ಮುರಳಿಧರನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವಾರ್ನ್-ಮುರಳೀಧರನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಸರಣಿಯ ಪಟ್ಟಿ
{{Legend|#FFD700|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಗೆಲುವು|border=solid 1px #AAAAAA}}{{Legend|#FFFF00|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು|border=solid 1px #AAAAAA}}{{Legend|#4169E1|ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಗೆಲುವು|border=solid 1px #AAAAAA}}{{Legend|#87CEEB|ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊ೦ಡದ್ದು|border=solid 1px #AAAAAA}}
ಇದನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ
ಬಾರ್ಡರ್-ಗವಾಸ್ಕರ್ ಟ್ರೋಫಿ
ಉಡ
ಇದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ. ರೆಪ್ಟೀಲಿಯ ವರ್ಗದ ವೆರಾನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿ (ಮಾನಿಟರ್ ಲಿಸರ್ಡ್) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇದರ ಹೆಸರು ವೆರಾನಸ್ ಬೆಂಗಾಲೆನ್ಸಿಸ್ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕಾಡು ಹಾಗೂ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸು. 1.75 ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಲವೇ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಈ ಉಡಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ   ಕಪ್ಪು   ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸರೀಸೃಪ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರಹತ್ತಬಲ್ಲುದು ಮತ್ತು ಈಜಬಲ್ಲುದು. ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸರಿಸೃಪ. ತಾನು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನಾದರೂ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಗಳ ಮೊಟ್ಟೆ, ಏಡಿ, ಸಣ್ಣ ಆಮೆ, ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷ ಸಹ ಇದರ ಆಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್. ಹೆಣ್ಣು ಗುಳಿ ತೋಡಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವುದಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹುತ್ತದಲ್ಲೂ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಮರಿಯಾಗಲು ಇವು 8 ರಿಂದ 9 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ 8-30 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.
ಹಳದಿ ಉಡ
ಪಂಜಾಬಿನಿಂದ ಬಿಹಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಉಡ. ವೆರಾನಸ್ ಫ್ಲಾವೆಸ್ಕೆನ್ಸ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ. ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಉಡ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೈಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಡಿತ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೀರಿನ ಉಡ
ಭಾರತದ ಉಡಗಳಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ನೀರಿನ ಉಡ; ಸುಮಾರು 2.5 ಮೀ. ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವೆರಾನಸ್ ಸಾಲ್ವೇಟರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಮೇಘಾಲಯ ಹಾಗೂ ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತವಲ್ಲದೆ ಶ್ರೀಲಂಕದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ನೀರಿನ ಉಡವಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರ ಹತ್ತುತ್ತದೆ. ದಡದಲ್ಲಿ, ಮರದ ಪೊಟರೆ ಅಥವಾ ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ 25-30 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಟೇಕ್ ಇಟ್ ಈಸಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಟೇಕ್ ಇಟ್ ಈಸಿ 2011 ರ ಕಾಮಿಡಿ ಪ್ರಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅನಂತ್ ನಾಗ್, ಶಶಿ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಜನಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ನರ್ಗೀಸ್ ಬಾಬು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ದಾಖಲೆಯ 16 ದಿನಗಳ ಬಿರುಸಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಆಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಸ್ಪರ್ಶದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಹಳ್ಳದ ಗೆಣ್ಣೂರ
ಹಳ್ಳದ ಗೆಣ್ಣೂರ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2500 ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1300 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1200 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಧರ್ಮ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಸೀದಿ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲುವೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟುಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು  ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಮಧ್ಯಮ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆ
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಸಸ್ಯ
ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಪ್ರಾಣಿ
ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಹಬ್ಬ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಬಿಜಾಪುರ
ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗ:ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್
ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಹೊರಾಂಗಣ ಮನೋರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ, ಡೇರೆ, ಕಾರವಾನ್, ಅಥವಾ ಸಂಚಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ  ಸಂತೋಷವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ "ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್" ಎಂಬುದು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ದಿನ- ಟ್ರಿಪ್ಪಿಂಗ್, ಪಿಕ್ನಿಕ್, ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯ ಮನೋರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸಫಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಷಾರಾಮಿ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಂತಹ "ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್" ಬ್ಯಾನರ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಶಿಬಿರಗಳಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಥಿರ ರಚನೆಗಳ ವಸತಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಗ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಡೆಮೊಗ್ರಾಟಿಕ್, ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಂಪೆರ್ಸ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೌಂಡ್  ಸ್ವಾಮ್ಯದ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ನಂತಹ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಘಿಕ ಆಟ ಎರಡನ್ನೂ ಕಲಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮನೋರಂಜನಾ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟ್ರಾವೆಲಿಂಗ್ ಟೆಲ್ಲರ್ ಥಾಮಸ್ ಹಿರಾಮ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ನಿಂದ ಉಗಮಗೊಂಡಿತು,  ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯುಕೆಯ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
1880 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಇದು ನಂತರ ಆನಂದಮಯ ಬೋಟಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ರೇಜ್ ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಬಹಳ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನೌಕೆ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಟೆಂಟ್ ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಹಿರಾಮ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನ ತಂದೆಯಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣೀಭೂತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪೈರಿಸ್ ಆದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ನಂತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸುತ್ತಲೂ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆಗೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಕನ್ನೆಮಾರಾದಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಪುಸ್ತಕ ಅವರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅನುಭವಗಳ ಬಗ್ಗೇ,  1901 ರ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಗುಂಪು ರಚನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸೈಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೆರ್ ನಂತರ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು  ಕ್ಯಾರಾವ್ಯಾನ್ನಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಬುಕ್ ಅವರು ಬರೆದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಸಲಕರಣೆ
ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಉಪಕರಣಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸರ್ವಿವಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾಂಪೆರ್ ಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ಶಾಖ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಗುರ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಐಟಂಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ನಂತಹವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಟೆಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಪರ್ ಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರ
ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರವು (ಪೌರನೀತಿ) ಪೌರತ್ವ, ಸರಕಾರ, ಸಂವಿಧಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಸಿವಿಕ್ಸ್). ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯಕ (ಸೆಕಂಡರಿ) ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯ ವೈವಹಾರಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಸುಬುಗಳು ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಮಾಜ ಪಾಠಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾನಾ ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಘಟನೆ, ಅವು ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ. ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳು, ಪೌರರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಪೌರತ್ತ್ವಪ್ರಜ್ಞೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತ್ವ, ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರ ಭೋದನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರ ತುಂಬ ಈಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರ: ಆಧುನಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿಕಾಸದೊಂದಿಗೆ ಇದೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ರಾಷ್ತ್ರೀಯತ್ವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ಒಡೆತನವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಕಾಸದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತರ್ಕಸಮ್ಮತವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಸುವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಫಲವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಜೆತನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೂ ಮೂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸುಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಮನವರಿಕೆ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.
ಭಾರತದಲ್ಲೀ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ಯೆಕಿ ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಒಂದು. ನಾಗರಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಭೋಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನೂ ಆಗ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವಾದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಗುರಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯೆಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾತ್ಯತೀತ ಅಥವಾ ಲೌಕಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ.
ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಪದ್ದತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸರ್ಕಾರ ಇರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಸರಕಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಘಜೀವನ, ಅವನ ಹೊಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಪೌರಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದುಂಟು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯಚರಿತ್ರೆಯ ಹಲವಾರು ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುವ ಅನುಕರಣ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡುವವರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಯನ್ನು ಓದುವವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಇದು ಕವಿಯ ಭಾವನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಎಮರ್‍ಸನ್ನನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ಕೃತಿರಚನಾಕಾರ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯ.
ಆರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಪೊಯೆಟಿಕ್ಸ್
ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣತತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ತೀರ ಚಿಕ್ಕದು. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಪೊಯೆಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಅಲ್ಲಿನ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಷಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನವೀನ ಆರಿಸ್ಟೋಟಿಲಿಯನ್ನರು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಪೊಯೆಟಿಕ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಒಂದು ಹೊಸ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣೆಗೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ರೇನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಮ್ (1952) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ತ್ವದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ವಿಚಾರ ಧಾರೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕವೂ ಅನುಕರಣತತ್ತ್ವ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಕ ವರ್‍ನನ್ ಪ್ಯಾರಿಂಗ್‍ಟನ್ನನದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಧಾನ; ತನ್ನ ಮೇನ್ ಕರೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಥಾಟ್ (3 ಸಂಪುಟಗಳು) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಯನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಲಿಯಮ್ ಕುಲೆನ್ ಬ್ರಯಂಟ್
ವಿಲಿಯಮ್ ಕುಲೆನ್ ಬ್ರಯಂಟ್ ತನ್ನ ಆನ್ ದಿ ನೇಚರ್ ಆಫ್ ಪೊಯಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ (1826) ಕವಿಯ ಭಾವನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಭಾವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತೆಯೇ ಓದುಗರ ನೀತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಮರ್¸ನ್ನನ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ - ದಿ ಪೊಯಟ್ (1844) ವಾದಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಯಂಟ್ನ ವಾದವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.
ಜೇಮ್ಸ್ ರಸಲ್ ಲೊವೆಲ್
ಜೇಮ್ಸ್ ರಸಲ್ ಲೊವೆಲ್ ತನ್ನ ದಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೊಯಟ್‍ನಲ್ಲಿ (1855) ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್ಮನ್ ತನ್ನ ಲೀವ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಸ್‍ನ (1855) ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ಒಬ್ಬ ವೀಕ್ಷಕ. ಆತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ನೈತಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೂ ಕೋಲ್‍ರಿಜ್‍ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಡ್‍ಗರ್ ಅಲೆನ್ ಪೊ
ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಪರ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾದೃಶ್ಯಗಳಿವೆ. ಎಡ್‍ಗರ್ ಅಲೆನ್ ಪೊ ಒಬ್ಬ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿಮರ್ಶಕ. ಕಾವ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ, ಅದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಲಾಕೃತಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ, ಪೊ ಮಹತ್ವ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ (1850) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ನೀಳ್‍ಗವಿತೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅರ್ಥಸಾಮಂಜಸ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೋಲ್‍ರಿಜ್‍ನ ಬಯೊಗ್ರಾಫಿಯ ಲಿಟರೇರಿಯ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಕಾವ್ಯಸೌಂದರ್ಯದ ಛಂದೋಬದ್ದ ಸೃಷ್ಟಿ ಸುಂದರವೂ ಬೋಧಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಬರಿಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ. ವಿಮರ್ಶಕನ ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳು ಯಥಾರ್ಥತೆ, ನಿಷ್ಕಪಟತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರಮನೋಭಾವ. ಪೊ ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಂದ. ಅವನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶನಮಾರ್ಗ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಂಪರೆಯಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವನ ವಿಮರ್ಶನಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಚುಚ್ಚುವ ದನಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ತಂದುವು.
ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್‍
ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್‍ನೂ ವಾಸ್ತವಿಕತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಫಕ್ಷನ್‍ನಲ್ಲಿ (1888) ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ಅನುಕರಣೀಯ ಕಲೆ, ಬರೆಹಗಾರನ ಬುದ್ದಿಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅವನ ನೀತಿ, ಸ್ವಭಾವ ಅವನ ಕೃತಿಯಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಒಂದು ಕೃತಿಯ ರಚನಾವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ, ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆಯ ಆರಂಭದ (19) ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಯಂಟ್ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್ ಪೊಯಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯೊ ಕ್ಲಾಸಿಸಿಸಮ್ ಬರೆಹಗಾರರನ್ನು ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆದ. ಕಲ್ಪನೆ, ಭಾವ, ಸ್ವೋಪಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಔಂದೋವಿಲಾಸವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ.ಆತೀಂದ್ರಿಯತ್ವದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಮರ್‍ಸನ್, ಕೋಲ್‍ರಿಜ್‍ನ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳು
ಎಮರ್‍ಸನ್ನನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಿಮರ್ಶಕಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಪುಲ್ಲಿರ್ (1810-1850). (1846) ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಪೇಪರ್ಸ್ ಆನ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಟ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರನ್ನು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾಳೆ : (1) ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಒಂದು ಕೃತಿಗೆ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. (2) ಗ್ರಾಹಕವಿಮರ್ಶಕ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬರೆಹಗಾರನ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಡನೆ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. (3) ವ್ಯಾಪಕವಿಮರ್ಶಕ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ವಿಮರ್ಶಕನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ ; ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ಗುಣದೋಷಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಡಿವಂತರು
ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಡಿವಂತರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡಲ್ ಹೊಂಸ್ (1809-94) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ರಸಲ್ ಲೊವೆಲ್ (1819-91) ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕವಿ ಮಾಡುವ ಉತ್ಸಾಹಶೂನ್ಯ, ಕಂಗೆಟ್ಟ, ಕಳವಳದ, ಪೇಚಾಟದ ಷಿಕಾರಿಯೇ ಕಾವ್ಯರಚನೋದ್ಯೋಗ-ಎಂದು ಹೊಂಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಲೊವೆಲ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಿಮರ್ಶಕ ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಮತ. ಆದರೆ ಅದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಗಳಿಕೆ. ಅವನು ಪೋಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತ ಪರಿಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪೋನ ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ದಿಯಾಗಲಿ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯಾಗಲಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸ
(19)ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು (20)ರ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೆಡ್‍ಮನ್ (1833-1908) ಅವನ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೂ ನೀತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಲಿಯಮ್ ತೀನ್ ಹೊವೆಲ್ಸ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ (1837-1920) ಕಲೆ ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನರ ಜೀವನ ಮಂದಸ್ಮಿತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು-ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಜೂನಿಯರ್ ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್ (1843-1916) (19) ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಮರ್ಶಕ. ಅವನ ಕೃತಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವನು ಬರೆದ ಪೀಠಿಕೆಗಳು ಆಧುನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯಾಗಿದೆ.(20)ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂಕುರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಗಗಳು : ಪ್ರತಿಮೆ, ಸಂಕೇತಪದ್ದತಿ, ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ವಾದಗಳು. ಎಲಿಯಟ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವಿಮರ್ಶೆ ಕಾವ್ಯದ ಮತ್ತು ರಚನಾವಿನ್ಯಾಸದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.ಕಾರ್ಲ್ ವಾನ್ ಡೋರೆನ್, ಜೋಸೆಫ್ó ಉಡ್‍ಕ್ರಚ್ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಶತಮಾನದ ದೇಶಭಾಷಾಪ್ರೇಮಿಗಳು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಪಂಥದ ಓನೀಲ್, ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ರೀಸರ್, ಫಿಟ್ಜರಾಲ್ಡ್, ಫಾಕ್ನರ್ ಮತ್ತಿತರ ಹೊಸಲೇಖಕರನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು.
ನವಮಾನವ ದಾರ್ಶನಿಕರು
ನವಮಾನವ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ನೀತಿತತ್ತ್ವಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೂ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಡಿವಂತ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೂ ತುಂಬ ಸಾದೃಶ್ಯವಿದೆ. ಇರ್‍ವಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಬಟ್ (1865-1933) ಮತ್ತು ಪಿ. ಇ. ಮೂರ್ (1874-1937)ರನ್ನು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವೃತ್ತಿವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಮೆಕಾಲಮ್ ಕೌಲಿ ಮತ್ತು ಎಡ್‍ಮಂಡ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಇವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು.ಲಯನಲ್ ಟ್ರೆಲಿಂಗ್ (1905) ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ವಿಮರ್ಶಕ. ಅವನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ವಿಮರ್ಶನಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಿಲನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವನ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀವಶ್ರದ್ದೆಯಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಅರಿವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬುದು ಅವನ ಮತ.ಈಚಿನ (15-20) ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಾಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. (ಎಸ್.ಎನ್.ಎಸ್.ವಿ.)
ಅಮೆರಿಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ
ಅಮೆರಿಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದೇ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಎಡ್ಗರ್ ಅಲನ್ ಪೊ (1809-1849). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಕಲೆಯ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸೌಂದರ್ಯ ಎಂದ. ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹುವಾಗಿ ಹೊಂದುವ ಭಾವ ವಿಷಾದ ಎಂದ. `ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್ ಅನ್ನು ಇವನು ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಸಮರಸ ಸಾಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲ್ಸ್ ಸಾಲ್ಮೊ ಎಮರ್‍ಸನ್ (1803-82).ಟ್ರ್ವಾನ್‍ಸೆನ್‍ಡೆಂಟಲ್ ಪಂಥದವನು. ಇವನದು ಪ್ರಾತೀಕವಾದ. ಇವನಿಗೆ ನಿಸರ್ಗವು ಪರಮ ಚೇತನದ ಸಂಕೇತ. ಪದಗಳು ನಿಸರ್ಗದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಸಂಕೇತ. ನಿಜವಾದ ಕವಿ, ಪ್ರವಾದಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಪ್ರತೀಕವಾದಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವನು ಇವನು. ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವನು ಕವಿ ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್‍ಮನ್ (1819-92) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅದರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ಮೌಲಿಕವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್ (1843-1910) `ಕಾದಂಬರಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಸಮರ್ಥನೆ ಅದು ಬದುಕನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಾದಂಬರಿ ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ನೋಟದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ. ಇವನು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರಸನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಗಾಧ ಬೆಳೆಯಿತು. ಮಾನವ ಪ್ರಧಾನ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದವರಿಗೂ (ಹೂಮನಿಸ್ಟರು) ಅವರ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪದವರಿಗೂ ಯುದ್ಧವೇ ನಡೆಯಿತು. ಮಾನವ ಪ್ರಧಾನ ದೃಷ್ಟಿಯವರು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಒಳ್ಳೆಯತನ, ಸತ್ಯ-ಶಿವ-ಸುಂದರಗಳೇ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಲವು ಇವನ್ನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವರು, ಎಚ್.ಎಚ್.ಮೆನ್‍ಕೆನ್(1880-1956), ಜಾರ್ಜ್ ಸಂತಾಯನ (186301952) ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗಳ ತಿರುಳು ಒಂದೇ, ವ್ಯವಹಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧ ಬೇರೆ ಎಂದು ಸಂತಯಾನ ವಾದಿಸಿದ. 1930ರಲ್ಲಿ `ಐ ಎಲ್ ಟೀಕ್ ಮೈ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಲವರು-ಆಲನ್ ಟೇಟ್, ಜಾನ್ ಕ್ರೋ ರ್ಯಾನ್‍ಸಮ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಪೆನ್ ವಾರೆನ್ ಇವರೆಲ್ಲರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಮಾನವಪ್ರಧಾನ ಪಂಥವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಜ್ಜಾ ಪೌಂಡ್ (1885-1972) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಇಬ್ಬರು ಉದ್ಘಾಟಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಟಿ.ಎಸ್.ಎಲಿಯಟ್‍ನ (1885-1965; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಐ.ಐ.ರಿಚಡ್ರ್ಸ್: 1893-1979)ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ. ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇವನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ರೊಮ್ಹಾಂಟಿಕ್ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನೇ ಇವನು ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಕಾವ್ಯವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇವನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ರೊಮ್ಹಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. `ಇಮೇಜ್‍ಗೆ ಇವನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಎಂದರೆ, `ಬೃಹದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು `ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಹೇಳಿ `ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ. (ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಪದವನ್ನು ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ) `ರೂಪ ಅಥವಾ `ಫಾರಂ'ಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿದ.
ರಾಮ ಗಣೇಶ ಗಡ್ಕರಿ
ರಾಮ ಗಣೇಶ  ಗಡಕರೀ  (1885-1919) ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ  ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ.
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ
ಎಜ್ಜಾ ಪೌಂಡ್
`ನನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆ ಎನ್ನುವ ಪದಬಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದದ್ದೇ ಜಾನ್ ಕ್ರೊ ಡ್ಯಾನ್‍ಸಮ್ ಈ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನಂತರ (1940). ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಯ `ರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಈ ಪಂಥ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು. ಕೃತಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಓದಿ ಕೃತಿಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕೃತಿಯ ಪಠ್ಯವನ್ನೆ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ಲಿಯಾಂತ್ ಬುಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಪೆನ್ ವಾರೆನರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ-ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳನ್ನೂ, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯು `ಐರನಿ `ಪಾರಡಾಕ್ಸ್, `ಟೆನ್‍ಷನ್, `ವೆಹಿಕಲ್, `ಆ್ಯಂಬ್ಯುಗಿಯಟಿ' ಮೊದಲಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.
ರಾಮ ಗಣೇಶ ಗಡ್ಕರಿ
ಬದುಕು
ಗುಜರಾತಿನ ನವಸಾರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಹತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಕಾಲವಾದರು. ಅನಂತರದ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆದುರಿಸಿ 19ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದ, ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯೆ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಿರ್ಲೋಸ್ಕರ್ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಹಟ್ಕರರ ಸ್ನೇಹ ಗಳಿಸಿ ನಾಟಕಮಂಡಳಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಮಾಡುತ್ತ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಭವ ಪಡೆದು ಕವನಗಳನ್ನೂ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ.
ಸಾಹಿತ್ಯ
1911-16 ರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಕವನಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಗುಲಾಬಿ ಕೋಡೆ, ರಾಜಹಂಸ, ಮುರಲೀ, ಘುಂಗುರವಾಳಾ ಮುಂತಾದ ಕವನಗಳು ಸರಸವಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಕವಿ ಕೇಶವಸುತ ಈತನನ್ನು ತುಂಬ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ. ಗಡಕರೀ ಕೇಶವಸುತನ ಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ಮರಣಾನಂತರ ಈತನ ಎಲ್ಲ ಕವನಗಳೂ ವಾಗ್ವೈಜಯಂತೀ ಎಂಬ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಳಕಾರಾಮ ಎಂಬುದು ಈತನ ವಿನೋದಪರ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಸಕಾಳಚಾ ಅಭ್ಯಾಸ, ಮೂಕನಾಯಕ, ದೀಡಪಾನೀ ನಾಟಕ ಮುಂತಾದವು ಈತನ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಹಸನಗಳು.
ಗಡಕರೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ, ಪ್ರೇಮವಿವಾಹ, ಪುನರ್‍ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಷಮವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ, ಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರೇಮಸಂನ್ಯಾಸ, ಪತಿವ್ರತೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವ, ಕುಡಿತದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಏಕಚ ಪ್ಯಾಲ್ಯಾ, ಯಾವುದೇ ಶಿಷ್ಟವಿಷಯ ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಭಾವಬಂಧನ-ಇವು ಈತನ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಟಕಗಳು. ರಾಜಸಂನ್ಯಾಸ ಸಂಭಾಜಿಯ ಚರಿತ್ರೆ) ಮತ್ತು ವೇಡ್ಯಾಂಚಾ ಸಂಸಾರ (ಹುಚ್ಚರ ಸಂಸಾರ)-ಇವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಇತರ ನಾಟಕಗಳು. ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಈತ ಮರಾಠೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿತ ಲೋಕಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೋಹಿನೀವಿದ್ಯೆ ಈತನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸರಸಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳು, ರಹಸ್ಯಪೊರ್ಣವಾದ ನಾಟ್ಯಕಥಾನಕಗಳು, ಕರುಣ-ಹಾಸ್ಯಗಳ ಪರಮೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ, ಹೃದಯವನ್ನು ಕದಡಿಸುವ ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ನಿರರ್ಗಳವಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಈತ ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಯಾವುದೇ ಉಪದೇಶವನ್ನೂ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸಹೊರಟವನಲ್ಲ. ಉಜ್ವಲ ಕಲ್ಪಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕಟ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈತ ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಬರೆಹಗಾರನಾದ. ಈತನ ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಮರ್ಶನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಈತನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.          *
ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ
ಷಿಕಾಗೊ ಪಂಥ
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಮರ್ಶ ಪಂಥ ಷಿಕಾಗೊ ಪಂಥ. ಇದು ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿತು. ಆರ್.ಎಸ್.ಕ್ರೇನ್. ಕಿಲ್ಲರ್ ಆರ್ಸೆನ್ ಈ ಪಂಥವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪಂಥದವರು ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು: (1) ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಭಾಷೆಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಧಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. (2)ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕನೂ ಒಂದು ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬೀಳುತ್ತಾನೆ. (ಬುಕ್ಸ್ : ಪ್ಯಾರಡಾನ್ಸ್, ಎಮ್‍ಸನ್: ಆ್ಯಂಬುಗಿಯಿಟಿ, ಟೇಟ್ : ಟೆನ್‍ಷನ್, ರ್ಯಾನ್‍ಸಮ್; ಟಿಕ್ಸ್‍ಷ್ಟರ್, ಬ್ಲ್ಯಕ್‍ಮರ್; ಜೆಷ್ಟರ್ ಹೀಗೆ) ಮೂರನೆಯದು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕನೂ ತನಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ಷಿಕಾಗೊ ವಿಮರ್ಶಕರು (ಇವರನ್ನು `ಅರಿಸ್ಟೊಟೀಲಿನಿಯರು ಎಂದು `ಸಿಯೊ ಅರಿಸ್ಟೊಟೀಲಿನಿಯರು ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು) ನಿಲುವು ಇದು; ಕಾವ್ಯ ಪದಗಳಿಂದಾದದ್ದು, ಆದರೆ ಪದಗಳೇ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಲಯಗಳೂ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೃತಿಯ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪರಿಣಾಮ, ಕೃತಿಯ ಅನುಕರಣೆಯ ವಸ್ತು, ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದದ್ದು.
ಯೂರೋಪಿನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು
ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶೈಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಬೆಳೆದಂತೆ ಕೃತಿಯ ಒಳಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. `ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲಿಸಮ್ `ಡಿಕನ್‍ಸ್ಟ್ರಕ್‍ಷನ್ ಎರಡು ಪಂಥಗಳೂ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದಂತೆ ಮೂಡಿಬಂದವು. ಈಚೆಗಿನ ಎರಡು ಪಂಥಗಳು ಓದುಗ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಕೃತಿಕೇಂದ್ರಿತ ಪಂಥ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪಂಥ. ಮೊದಲನೆಯದು ಓದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಗನೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು `ದ ಸೈಬಿಆಲಿ ಆಫ್ ದ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ (ಕೃತಿಯ ಪಠ್ಯ, `ಟೆಕ್ಸ್ಟ್, ಯಾವುದು? ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. `ಖಿhe ಚಿuಣhoಡಿ is ಜeಚಿಜ '  ಗ್ರಂಥಕರ್ತ ತೀರಿಹೋದ) ಎನ್ನುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಫಿಷ್‍ನ `ಈಸ್ ದೇರ್ ಎ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿಸ್ ಕ್ಲಾಸ್? ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಪುಸ್ತಕ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೂ ಪಂಥಗಳಿಗೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದಾರೆ.
ಡೈನೋಸಾರ್
ಡೈನೋಸಾರ್‍‍ಗಳು ಟ್ರಿಯಾಸಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕಮೂಲ ಡೈನೋಸಾರಿಯ (Dinosauria) ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಂಪು. ಆದರೂ ನಿಖರವಾದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಡೈನೋಸಾರ್ಗಳ ವಿಕಸನದ ಸಮಯ ಇನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂದರೆ ಟ್ರಿಯಾಶಿಕ್ ಯುಗದಿಂದ ಕ್ರಿಟಾಶಿಯಸ್ ಯುಗದ ವರೆಗೂ, ೬೫ ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಡೈನೋಸಾರ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕಿದ್ದವು.
ಪ್ರಸ್ತುತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಒಮ್ಮತದ ಪ್ರಕಾರ 231 ಮತ್ತು 243 ಮಿಲಿಯನ್ (೨೪ ಕೋಟಿ)ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಾಲವನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು 201 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಟ್ರಿಯಾಸಿಕ್ ಜುರಾಸಿಕ್ ಅಳಿವಿನ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಶೇರುಕಗಳು ಕಾಣೀಸಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಜುರಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಕ್ರೇಟಾಶಿಯಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್ ಅಳಿವಿನ 66 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡೈನೋಸಾರ್ ಗುಂಪುಗಳ ಅಳಿವಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾರಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
ಆರ್ನಿಥೇಶಿಯಸ್
ಇವುಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಯಾಕಾರದ ಡೈನೋಸಾರ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಗುವಾಂಡನ್ ಎಂಬುದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವು ಶುದ್ದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು. ಇವುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿದ್ದವು. ಕೋರಿಥೋಸಾರಸ್ ಎಂಬ ಡೈನೋಸಾರ್ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಇಗುವಾಂಡನ್
ಇದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಡೈನೋಸಾರ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೀಡಿದ ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಇದರ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಗಿಡೆಯೋನ್ ಮಾಂಟೆಲ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಇಗುವಾಂಡನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದರ ದೇಹವು ಉಡವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಗುವಾಂಡನ್ ಪಾದಗಳು ಸಣ್ಣ ಬೆರಳುಗಳಂತ ಆಕೃತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರವು ಆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಸೌರೇಶಿಯಸ್
ಇವುಗಳು ಹಲ್ಲಿಯಾಕಾರದ ಡೈನೋಸಾರ್ ಗಳು. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯವುಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟೈರಾನೋಸಾರಸ್ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಾರೋಪೋಡ್ ಗಳು ಇವುಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾರೋಪೋಡ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಸಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಟೈರಾನೋಸಾರಸ್
ಇವುಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಲ್ಲವಾದರೂ ಅತಿ ಭಯಾನಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರಿಯಾದ ಡಯನೋಸಾರ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಹಿಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಬಲ್ಲ ಡೈನೋಸಾರ್ ಇದು. ದೈತ್ಯ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಾಲದಿಂದ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಇತರ ಡೈನೋಸಾರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಲೆಬುರುಡೆ ಹಾಗೂ ಬಲಶಾಲಿ ದವಡೆಗಳಿದ್ದವು.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಇಂದಿನ ಯುಗದ ಕೆಲವು ಸರೀಸೃಪಗಳಂತೆ ಡೈನೋಸಾರ್ ಗಳು ಕೂಡ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕವಚವುಳ್ಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡಿನಾಕಾರದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದ್ದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಂತಹ ಗೂಡುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಸಂಘಜೀವಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಬಂದ ಮರಿಗಳು ಬಲು ಬೇಗ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೂಡನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಯೋರಾಪ್ಟರ್ ಎಂಬದು ಮುದಲ ಡೈನೋಸಾರ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಯಿಯಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿದ್ದ ಇದು ಹಿಂಗಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ: ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಜೀವ
ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್
ಐಸಿಸಿ ಮೆನ್ಸ್ ಟಿ20 ಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಇದು ಐಸಿಸಿ(ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್) ಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿ .ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮೂಲಕ  ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ಕಪ್ ಗೆ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವುದು. ಮತ್ತು ಐಸಿಸಿ ಯು ಖಾಯಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪೈಕಿ ಕೆಳ ಅಂಕದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು. 2019 ರೈ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡವೊಂದೆ ಖಾಯಂ ದೇಶಗಳ ಕೆಳ ಅಂಕದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ  ಸ್ಪರ್ದಿಸಬೇಕಾಯಿತ್ತು. ಇದರ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ 2008 ರಲ್ಲಿ 6 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತ್ತು. 2010 ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ 8 ತಂಡಗಳು 2012  ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ 16 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸೀದ್ದವು. 2015 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆ 14 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ 16 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ 6 ತಂಡಗಳು  ಐಸಿಸಿ ಟಿ20ಕಪ್ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
ಇತಿಹಾಸ
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ 2008 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಐಸಿಸಿ ಟಿ20 ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್ ಅನ್ನು  ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದು 2009 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಅನ್ನು ಅಗಸ್ಟ್ 2 ಮತ್ತು 5 2008 ರಲ್ಲಿ  ಸ್ಟೊರಮೊಂಟ್, ಬೆಲಾಪಾಸ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ. 2009 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಆರು ತಂಡಗಳೆಂದರೆ.
ಬರ್ಮುಡಾ
ಕೆನಡಾ
ಐರ್ಲೆಂಡ್
ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗೊ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಬಾಲ್ ಅನ್ನೊ ಸಹ ಆಡದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ. ಇದ್ದರಿಂದ್ದಾಗಿ ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು 2009 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕಪ್ 2009 ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ್ದವು. ನಂತರ ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ತಂಡ 2009ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕಪ್  ನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸುರಿದಿದ್ದರಿಂದ  ಇವೆರಡು ತಂಡಗಳು ಜೊತೆ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿತ್ತು.
2010 ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ 2010 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
2010 ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಅನ್ನು 9-13-2010 ರಂದು ಯು.ಎ.ಇ ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 8 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ  ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ,ಯು.ಎ.ಇ,ಯು.ಎಸ್.ಎ ಈ ಮೂರು ತಂಡಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಬರ್ಮುಡಾ ತಂಡ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ 8 ತಂಡಗಳು ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ.
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
ಕೆನಡಾ
ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಕಿನ್ಯಾ
ನೆದರ್ಲೆಂಡ್
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್
ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (ಯು.ಎ.ಇ)
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಅಮೇರಿಕಾ)
ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ತಂಡ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಇವೆರಡು ತಂಡಗಳು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 2012ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ್ದವು.
2012 ರ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ 2012 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
2012ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು  ಇದು ಆರು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ  81 ದೇಶದ ತಂಡಗಳು ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಸ್ತರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.ಈ 81 ತಂಡಗಳನ್ನು 10 ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೇಣಸಾಡಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 16 ತಂಡಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತ್ತು. ಈ  16 ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 6 ತಂಡಗಳು 2014 ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ್ದವು ಅವುಗಳೆಂದರೆ
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
ಕೆನಡಾ
ಬರ್ಮುಡಾ
ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್
ಹಾಂಗಕಾಂಗ್
ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಕಿನ್ಯಾ
ನಮೀಬಿಯಾ
ನೇಪಾಳ
ನೆದರ್ಲೆಂಡ್
ಒಮಾನ್
ಪಪುವಾ ನ್ಯೊಗಿನಿ
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್
ಉಂಗಾಡಾ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ
ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.ಇವೆರಡು ತಂಡಗಳು 2012ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಗೇ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ್ದವು.
2013 ರ ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ 2013 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
2013 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು 16-ತಂಡದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅಗ್ರ ಆರು ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ.
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ( ಅವರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಅಂಕದ ಮೂಲಕ ಇರುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದು) ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಯು.ಎ.ಇ ( ನೌಕೌಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಆಗಿ ) ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಗಕಾಂಗ್( 5ನೇ ಮತ್ತು 6 ನೇ ಸ್ಥಾನ) ತಂಡಗಳು  2014 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ತಂಡಗಳೇಂದರೆ
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
ಕೆನಡಾ
ಬರ್ಮುಡಾ
ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಯು.ಎ.ಇ
ಇಟಲಿ
ಕಿನ್ಯಾ
ನಮೀಬಿಯಾ
ನೇಪಾಳ
ನೆದರ್ಲೆಂಡ್
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್
ಪಪುವಾ ನ್ಯೊಗಿನಿ
ಉಂಗಾಡಾ
ಯು.ಎಸ್.ಎ ಅಮೇರಿಕಾ
2015 ರ ಕ್ವಾಲಿಪಾಯರ್
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ 2015 ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ
2015 ರ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ20 ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಅನ್ನು ಜುಲೈ 2015 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಅವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯ ಫೈನಲ್ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆ ಹಂತದ ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ  ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತ್ತು. ಹಾಂಗಕಾಂಗ್ ಗ್ರೊಪ್ ಹಂತದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  ಗಮರ್ನಾಹ ಸಾಧನೆ ತೋರಿತ್ತು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14 ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸೀದ್ದವು. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮತ್ತು ಐಸಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಸಿಸಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಒಂದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ತಂಡಗಳೇಂದರೆ
ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
ಕೆನಡಾ
ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಹಾಂಗಕಾಂಗ್
ಕಿನ್ಯಾ
ನೇಪಾಳ
ನಮೀಬಿಯಾ
ನೆದರ್ಲೆಂಡ್
ಒಮಾನ್
ಪಪುವಾ ನ್ಯೊಗಿನಿ
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್
ಯು.ಎ.ಇ
ಯು.ಎಸ್.ಎ ಅಮೇರಿಕಾ