cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್
ವರ್ಗೀಕರಣ
ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅರ್ವಾಚೀನ ಹೋಮೋ ಸೆಪಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸ ಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಗವು ''ಹೋ. ಎರ್ಗೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌''ನ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಕರೆದು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಏಶಿಯಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅದು ಬೇರೆಯದೇ ಪ್ರಭೇದವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ''ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಹೆಸರನ್ನೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗ (ತಂಜಾನಿಯದ ಟುರ್ಕನ ಸರೋವರ ಬಳಿ ದೊರೆತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ಪೀಕಿಂಗ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೋಮೋ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಹೆಸರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಏಶಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌''ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕೆಲವರು ಅರ್ನಸ್ಟ ಮೇಯರ್‌ನ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಭೇದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಬಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್ ಡೆಪಿನಿಶನ್) ಈ ಊಹನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಿಯಾಗಿ ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ನಡುವಿನ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಜೀವಂತ ಪ್ರೈಮೇಟ್ (ಅಂತಹುದೇ ಭೂಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧ ಇರುವ) ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್'' ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಅವೆರಡನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸ ಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾದರಿ ಜೀವಂತ ಪ್ರಭೇದವೊಂದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಇದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗ ಬಹುದು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾನವನ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ರಾಚನಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಹೀಗಾಗಿ ಮಾನವನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ನಂಬಲರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಾರದು. ಜಾರ್ಜಿಯದ ಡಮನಿಸಿಯಲ್ಲಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ನಮೂನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.)
ಅಂಗರಚನೆ
''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌''ನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆ (ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ) ಇದ್ದು ಗಂಡುಗಳು ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಶೇ ೨೫ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ''ಹೋ. ಸೆಪೆಯಿನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಾಲೋಪಿತೆಕಸ್‌''ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ. ರಿಚರ್ಡ್ ಲೀಕಿ ಮತ್ತು ಕಮೊಯ ಕಿಮೆಯು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಕಿನ್ಯಾದ ಟುರ್ಕನ ಸರೋವರದ ಹತ್ತಿರ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ “ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗ”ನ (ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್) ಅಸ್ತಿಪಂಜರವು ಮಾನವ ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಕಾಸ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತಿಪಂಜರ ದೊರೆತ ವಿರಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ವಿವರಣೆ
''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್, ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್'' ಮತ್ತು ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಕಾಸ ಸಂಬಂಧದ ಎರಡು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಿಂಗರ್ (೨೦೦೩, ೨೦೧೨) ಮತ್ತು ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಇತರರು (೨೦೦೪) ಮತ್ತು ಇತರರು ಅವಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ (ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ </i>ಹೋ. ಎರ್ಗೆಸ್ಟರ್‌''ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) <i>ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್'' ವಿಕಾಸವಾದುದನ್ನು ಗ್ರಾಫ್‌ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಣೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಭೂಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸ್ಟಿಂಗರ್ ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಬೆಳವಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೇಶಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''ಹೋ. ಹೈಡಲ್‌ಬರ್ಗೆನ್ಸಿಸ್/ಹೋ. ರುಡಾಲ್ಫೆನ್ಸಿಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್'' ಆಗುತ್ತದೆ. ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ''ಹೋ. ಎರ್ಗೆಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ನ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಎರೆಕ್ಟಸ್‌''ನ ಸಂಕರ ಅರ್ವಾಚೀನ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹೊರ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಎರಡೂ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏಶಿಯಾದ ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಳಿದದ್ದಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಮಾದರಿಗಳೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹೊರ ಬಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ ಮತ್ತು ''ಹೋ. ಹೈಡಲ್‌ಬರ್ಗೆನ್ಸಿಸ್/ಹೋ. ರುಡಾಲ್ಫೆನ್ಸಿಸ್'' ಸಂತತಿಯವರಾದ ನಿಯಾಂಡೆರ್ತಲ್, ಡೆನಿಸೊವನ್ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದ ಅರ್ವಾಚೀನ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರಗೊಂಡ.
ಪರಿಕರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ
ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸ ಕಾಲಮಾನವಾದ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗವು ೨.೬ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ೧೦,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರೆಗೂ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾಲಮಾನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ಲಿಸ್ಟೋಸಿನ್ ಭೂಗೋಳಿಕ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ (೨.೫೮ ದಲವಹಿಂ ನಿಂದ ೧೧,೭೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರೆಗೆ) ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವ ವಿಕಾಸವು ಪ್ರಾಚೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಕರ (ಉಪಕರಣ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ''ಹೊ. ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಮೊದಲು ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜೀವಿ.
''ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್'' ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ. ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌'' ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ. ಬಹುಶಹ ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಓಲ್ಡೊವಾನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಬಳಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದ್ದರ ಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ. ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳ ಬಳಕೆ ೧.೮ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳ ಹೊಸತನ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ೨ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಏಶಿಯಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಕವಲು ಅಚ್ಯೂಲಿಯನ್ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಏಶಿಯಾದ ಹೊ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಸಾಗರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ನೀರಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ತೇಲೊಡ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರ ಬಹುದಾದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳು, ಮೊದಲು ಭಾವಿಸದಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಮುಂಚೆ, ಟರ್ಕಿಯ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಶಿಯಾದಿಂದ ಯುರೋಪನ್ನು ಸುಮಾರು ೧.೨ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ
ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚೆಸೊವಾಂಜದಲ್ಲಿ ೧.೪೨ ದಶವಹಿಂ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ತುಣುಕುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ೪೦೦ °ಸೆ (೭೫೨ °ಎಫ್) ತಾಪಮಾನದವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೂಬಿ ಫೋರದ ಎರಡು ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಪುರಾವೆಗಳಿದ್ದು ಇದರ ಕಾಲಮಾನ ೧.೫ ದವಹಿಂ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಸರನ್ನು ೨೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦ °ಸೆ (೩೯೨-೭೫೨ °ಎಫ್) ವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಕೀನ್ಯಾದ ಓಲೊರ್ಗೆಸೈಲೆಯಲ್ಲಿ “ಒಲೆಯಂತಹ ತಗ್ಗು” ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನೋಡ ಬಹುದಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪೊದೆಯ ಬೆಂಕಿಯಿಂದಲೂ ಆಗಬಲ್ಲದು. ಇತಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಿಸುಪಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದು ಜ್ವಾಲಮುಖಿಯ ಬಿಸಿಯಿಂದಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದ್ದು ಪುರಾವೆ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನರಹಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲ.
೭,೯೦೦,೦೦ ರಿಂದ ೬,೯೦,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಅಥವಾ ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್'' ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಪುರಾವೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನಂತೆ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌'' ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯುಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಗಳು ೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಂಡರ್‌ವೆರ್ಕ್ ಗವಿಯ ಸುಟ್ಟ ಮೂಳೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಬೂದಿಯ ಮರು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ೧ ದವಹಿಂ ಮಾನವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕತೆ
೧೯೮೪ರ ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಪುರಾವೆಗಳು ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ''ಹೋ. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್'' ಹೋಲುವ ಅಂಗರಚನೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವನು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛಾರಿಸುವಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿತ್ತವೆ. ಅವನು ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಚನೆ ಇರದ ಪ್ರೋಟೊ ಭಾಷೆ (ಆದಿ ಭಾಷೆ) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರ ಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಚಿಂಪಾಜಿಗಳ ಶಬ್ಧಗಳಲ್ಲದ ಸಂವಹನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರೆದಿರದದ್ದು ಆಗಿರ ಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಜಾರ್ಜಿಯದ ಡಮನಿಸಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟುರ್ಕನ ಹುಡುಗನ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕಿಂತ ೧.೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್/ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಹೋ. ಸೆಪೆಯಿನ್ಸ್'' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಕ ಪ್ರದೇಶ (ಭಾಷೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರದೇಶ) ಸ್ಪುಟ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯ ಭಾಷೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರ ಸಂಕೇತ ನೀಡುತ್ತದೆ.
''ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಬಹುಶಹ ಮಾನವನ ಬೇಟೆ ಸಂಗ್ರಹ ಸಣ್ಣ, ಸಮಾಜದ ತಂಡ ಸಮಾಜವನ್ನು (ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೊಸಾಯಿಟಿ) ಹೋಲುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಹೋಮಿನಿನ್. ಇವನು ಸಹಕರಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು (ಉಪಕರಣ) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಲಹೀನ ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಹೋಮಿನಿನ್.
ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಬಹುಶಹ ನಂತರದ ನಿಂಯಾಡ್ರೆತಲ್ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಚನಿಕವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಂರಗೊಂಡನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ ವರ್ಗ:ಜೀವವಿಕಾಸಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಎಸ್. ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರೀ
ನಮ್ಮ ದೇಶ ಕಂಡಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಡಾ.ಎಸ್. ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಚಿಂತನ ಪ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜೋತು ಬೀಳದೆ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಲಭ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಇತಿಹಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಆದರ್ಶ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ ಅವರು.
ಬಾಲ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನೆಲಮಂಗಲ ಸಮೀಪದ ಸೊಂಡೆಕೊಪ್ಪ ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರೀಗಳ ಪೂರ್ವಜರು ನೆಲಸಿದ್ದ ಗ್ರಾಮ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ 1904ರ ನವೆಂಬರ್ ಐದರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಸಿಡುಬು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ, ಎಡಗಣ್ಣು ಮತ್ತು ಎಡಗಿವಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಗಳು ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ; ಈ ಬಲಹೀನತೆ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲು ಅವರು ಆಸ್ಪದ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದರು.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
1935ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಮುಂದೆ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಆದರ್ಶ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಹಲವರು ಸಮರ್ಥ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿದರು.
ಪಾಂಡಿತ್ಯ
ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರೀಗಳ ವಿದ್ವತ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಷ್ಟೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾತತ್ವ, ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ, ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ- ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದ್ದು ತಲಸ್ಪರ್ಶಿಯಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಕೃತಿರಚನೆ
ಶಾಸ್ತ್ರೀಗಳು ಹತ್ತಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ನೂರಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಒಂದೊಂದು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತು, ಅಧ್ಯಯನ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಂತನೆ, ಅಪಾರ ಪರಿಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅವರ ‘ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಜನಪ್ರಿಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
‘ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ’, ‘ಪ್ರಪಂಚ ಚರಿತ್ರೆಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳು’, ‘ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆ’, ‘ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ’ - ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು. ‘ಪ್ರೊಟೊ ಇಂಡಿಕ್ ರಿಲಿಜಿಯನ್’, ‘ಐಕನಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಣವತಂತ್ರ’, ‘ಅರ್ಲಿ ಗಂಗಾಸ್ ಆಫ್ ತಲಕಾಡ್’, ‘ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಗಂಡಬೇರುಂಢ’- ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಗಳು.
ಅವರ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ವಿದ್ವತ್‌ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿವೆ. ಈ ಬರಹಗಳು ಆರ್. ಸಿ. ಮಜುಂದಾರ್, ಪಿ. ಕೆ. ಗೋಡೆ, ಡಿ. ಸಿ. ಸರ್ಕಾರ್, ಆ. ನೇ. ಉಪಾಧ್ಯೇ ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿವೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲ ದಕ್ಕಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಬರೆದರು. ಹೀಗೆ ಬರೆದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಗಳು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ 112 ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಡಾ.ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಟಿ.ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲಶಾಸ್ತ್ರೀ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ (1975) ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇದೀಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮಿಥಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ
ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಶಿಷ್ಯರೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೂ ಅವರಿಗೆ ‘ಶ್ರೀಕಂಠಿಕಾ’ ಎಂಬ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥವನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.
ಮರಣ
ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು 1974ರ ಮೇ 10ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು.
ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂವಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್
thumb
ಮೂಲತಃ ದಿಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈಗಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂವಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೆಹಲಿಯ ಹಳೇ ಕೋಟೆಯ ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ೧೭೬ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೨ ಗಂಟೆಗಳ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣ ಅಥವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಸಿರು ಐಲೆಂಡ್ ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಣಿ- ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಇವೆಲ್ಲವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೆಹಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಮೃಗಾಲಯದ ವಿಶೇಷ. ಈ ಮೃಗಾಲಯವು ೧೩೫೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಜಾತಿ-ಪ್ರಭೇದದ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅಂದಾಜು 130 ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಅಮಿತಾಭ್ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿಯವರು ಮೃಗಾಲಯದ ಕಾರ್ಯ- ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ತಿಂಡಿ- ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಮೃಗಾಲಯದ ಒಳಗೆ ತರಲು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ಮೃಗಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿ- ತಿನಿಸುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕ್ಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಇದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹಾಗು ಮೃಗಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಹೊಸ ದಿಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದೆಹಲಿ ಮೃಗಾಲಯವು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋಚನೆ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯದ ಉದ್ಘಾಟನೆವಾಯಿತು. ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯು ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥ್ಹಾಪಿಸಲು ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ದಿಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ್ತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೧೯೫೫ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸರ್ವೀಸಿನ ಎನ್.ಡಿ.ಬಚಕೇತಿ ಅವರನ್ನು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮಾದರಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಿಲೋನ್ನಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲದ ಮೇಜರ್ ಔಬ್ರೆ ವೀನ್ಮನ್ ಅವರ ಸಹಾಯ ಕೋರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅವರ ಸಹಾಯ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೊರೆತ ಕಾರಣ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಾರ್ಲ್ ಹೇಗನ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೯೫೬ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗನ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮಾದರಿ ನಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಹೊಸ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ೧೯೫೯ನೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕಾಮಗಾರಿಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೃಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮೃಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೯ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಈ ಮೃಗಾಲಯಕ್ಕೆ ದಿಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮೃಗಾಲಯವು ದೇಶದ ಇತರೆ ಮೃಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ದಿಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂವಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ
ವನ ಹಾಗೂ ವನಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದೇ ಈ ಮೃಗಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳು
thumb ಇಲ್ಲಿ ಚಿಂಪಾಂಜೀ, ಸ್ಪೈಡರ್ ಮಂಕಿ, ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶದ ವೈಲ್ಡ್ ಬಫೆಲೋ(ಎಮ್ಮೆ), ಗಿರ್ ಸಿಂಹ, ಮ್ಯಾಕಾಕ್ವೀ, ಬಂಟಿಂಗ್, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಕಾಡು ಮೃಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಚರಗಳಿವೆ. ಈ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸರೀಸೃಪಗಳಿಗೆ ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಸರೀಸೃಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಈ ಮೃಗಾಲಯ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲಿ ಟೈಗರ್, ಭಾರತದ ಘೇಂಡಾಮೃಗ, ಸ್ವಾಂಪ್ ಡೀರ್, ಏಶಿಯಾದ ಸಿಂಹ, ಬ್ರೋ ಆಂಟಿಲ್ ಡೀರ್ ಹಾಗೂ ಕಾಡಿನ ಕೆಂಪು ಹುಂಜವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು ಬ್ರೋ ಆಂಟಿಲ್ ಡೀರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಹಮದಾಬಾದ್,ಕಾನ್ ಪುರ್,ಲಕ್ನೋ, ಹೈದಿರಾಬಾದ್,ಜುನಾಗಢ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಮೃಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. thumb
ಸಲಹೆಗಳು
ಶುಕ್ರವಾರ ಬಿಟ್ಟು ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳೂ ಮೃಗಾಲಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೮:೩೦ ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೫:೩೦ ರವರೆಗೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೯:೩೦ ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೪:೩೦ ರ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ದರ ಭಾರತಿಯರಿಗೆ ೫ ರೂ. ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ೧೦೦ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಲಘು ಉಪಹಾರ, ಕಾಫಿ-ಟೀ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಳಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಸುತ್ತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ವಾಹನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಉಚಿತ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೪ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೩ರಂದು ಮಸೂದ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಬಿಳಿಯ ಹುಲಿಯ ಗುಹೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡನು, ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರು ಆ ಹುಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕುಪಿತಗೊಂಡ ಹುಲಿಯು ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿತು. ನಂತರ ಆತ ಹೇಗೋ ಹುಲಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಅದರ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಪಾರಾದ.
ಸವಿತಾ ಎಸ್.ಭಟ್
ಇವರು ಓರ್ವ ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ್ತಿ,ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉತ್ಸಾಹ,ಆಸಕ್ತಿ ಇವರದು,ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕಥೆ ಕವನಗಳನ್ನು ನೇರ ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣಿಯಾರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಕುತೂಹಲ,ನಿರಂತರ ಜೀವನೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ತುಂಬಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜನನ
ಇವರು ೨-೬-೧೯೫೩ರಂದು ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಉರಿಮಜಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು,ತಂದೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ತಾ ತಾಯಿ ಗೌರಮ್ಮ,ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಬಳಬೆಟ್ಟು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿ ಹೈಸ್ಕೂಲು ವಿಟ್ಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುತ್ತೂರಿನ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರು.ನಂತರ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಿಟ್ಲ ಪೆರುವಾಯಿಯ ಅಡ್ವಾಯಿ ಸುಬ್ರಹಣ್ಯ ಭಟ್ಟರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು,ಹರ್ಷಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿ ಇವರ ಮಕ್ಕಳು, ನಂತರ ಬಿ.ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ರ‌್ಯಾಂಕು ಪಡೆದರು.
ಉಲ್ಲೇಖ
<Reference />
ಹೊಕ್ಕುಂಡಿ
ಹೊಕ್ಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ
ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಧರ್ಮಗಳು
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ  ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾಷೆಗಳು
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯಗಳು
ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ,  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಲಯ,  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ,  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು  ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಸೀದಿಗಳು
ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.
ನೀರಾವರಿ
ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ  ೯೦  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ  ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದ್ಯೋಗ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.
ಬೆಳೆಗಳು
ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು
ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.
ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು
ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರಿಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ.
ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ
ಗ್ರಾಮವು ವಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪೂರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ
ಮಣ್ಣುಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತು. ವಾತವರಣದ ಬಂಡೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಳೆತ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆ ಮಿಶ್ರಣ ಹೊಂದಿ ಮಣ್ಣು ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯು ಒಂದು ನಿಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಇವು ರಚನೆಯಾಗಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಣ್ಣು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು,ಮಣ್ಣನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂಮ್ಮೆ ಮಗದೊಮ್ಮೆ ಪಡೆಯುವದು ಅಸಾಧ್ಯ.ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾವು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಅಭಾವದಿಂದ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಮಣ್ಣು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣು ಸವಕಳಿಯಾಗದಂತೆ ಮುಂಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸಬೇಕು.
ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳು
ಮಣ್ಣುನ್ನು ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
೧.ಮೇಲ್ಮಣ್ಣು:ಮೇಲ್ಮಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಈ ಪದರವು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
೨.ಸಬ್ ಸೊಯಿಲ್:ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಳ ಪರದರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಲಂಗರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
೩.ಮೂಲ ವಸ್ತು:ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಎಂದರೇನು
ಒಂದು ಮಳೆಹನಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಮಣ್ಣುನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಮರ ಗಿಡಗಳ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ,ಇದು ಪಿಸ್ತೂಲಿನ ಗುಂಡಿನಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡೂ,ಇಳಿಜಾರಿನ ಕೆಳಗೆ ತೊಳೆದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ತೊರೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯ ಪೋಷಕಾಂಶಭರಿತ ಪದರವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಮಂಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾದ್ಯ.ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯು ಮರುಭೂಮಿಯಂತಾಗಿ,ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಹಿಸುವಿಕೆ,ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಳವಾಗಿ ಉಳಿಮೆ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆಯೇ
ಒಂದು ಮಳೆಹನಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಮಣ್ಣುನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಮರ ಗಿಡಗಳ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ,ಇದು ಪಿಸ್ತೂಲಿನ ಗುಂಡಿನಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಸಡಿಲಗೊಂಡೂ,ಇಳಿಜಾರಿನ ಕೆಳಗೆ ತೊಳೆದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ತೊರೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯ ಪೋಷಕಾಂಶಭರಿತ ಪದರವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಮಂಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾದ್ಯ.ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯು ಮರುಭೂಮಿಯಂತಾಗಿ,ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ.ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಹಿಸುವಿಕೆ,ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಳವಾಗಿ ಉಳಿಮೆ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಶೀಟ್ ಸವೆತ:ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಲ್ಮೈ ಕ್ರಮೇಣ ಏಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆತ ಉಂಟಾದಾಗ ಶೀಟ್ ಸವೆತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಉಂಟಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ಶೀಟ್ ಸವೆತ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಇದೊಂದು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಗಲ್ಲಿ ಸವೆತ:ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನವಿರಾದ ಕಲ್ಲುಗಳ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಲ್ಲಿ ಸವೆತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿದಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
=ರಿಲ್ ಸವೆತ= (ಚಾನಲ್ ಸವೆತ):ರಿಲ್ ಸವೆತ ಎಂಬುದು ಕಡಿದಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ,ಇಳಿಜಾರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಚಾನಲ್ ಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣು ತೊಳೆದು ಹೋಗಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಅಥವಾ ಚಿಕಣಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸವೆತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ
=ಗಾಳಿಯಿಂದ ಸವೆತ= ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು,ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾಗುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಳಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
=ತ್ವರಿತ ಸವೆತ= ಭೂಕಂಪಗಳು,ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಅಥವಾ ಮಾನವನ ಚಟುವಟೆಕೆಗಳಾದ ಮರಗಳ ಕಡಿಯುವಿಕೆಯೆಂದಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ
ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕಾಡ ಜಾನುವಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ತ್ವರಿತ ಸವೆತದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
೧.ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೊಲಗಳು ತ್ವರಿತ ಸವೆತ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆಯೆಂದು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದವು.
೨.೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗಬದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ದಂಶಕಗಳು.ಇವು ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬಿಗಡುಮಾಡಿದವು.
೩.ಕುರಿಗಳ ಮತ್ತು ಜಾನವಾರುಗಳ ಅತಿಯಾದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು
೧.=ಇಳಿಜಾರು= ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳಿಜಾರು ಇದ್ದರೆ,ನೀರಿನ ಹರಿಯುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಿ ಉದ್ದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
೨.=ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ= ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಎಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ.ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಳು ಎಂದಿಗೂ ಮರಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣು ಎಂದಿಗೂ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಸವೆತದ ವೆಚ್ಚ
ಹಿಲ್ ದೇಶದ ಸವೆತ,ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು $೧೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿಂದ $೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳವರೆಗೆ ವೆಚ್ಚ ಉಂಟಾಗುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಸಹ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವು ,ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಅಗ್ಗದ್ದು.ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.ಉದಾಹಣೆಗೆ: ಮರಗಳು:ಮರಗಳು ಸವೆತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸತ್ತುವೆ.
೧.ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
೨.ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳು:
ಅಣಿಕಟ್ಟುಗಳು:ಗಲ್ಲಿಗಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಖಂಡರಶಿಗಳ ಅಣಿಕಟ್ಟುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
೫.ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು,ಹುಲ್ಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮರಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳು
ಮರಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ:
೧.ಸಸ್ಯಗಳು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಹಿಡೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
೨.ಸಸ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
೩.ಮಳೆ ಹನಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಳೆಹನಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
೫.ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು,ಹುಲ್ಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ತಡೆಯುವ ವಿಧಾನ
೧.ಭೂ ಮೇಲ್ಪದರದ ಅಗೆತ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್ ಬ್ರೇಕ್ಸ್ ಬಳಕೆ.
೨.ನಾಟಿ ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಹುಲ್ಲು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು.(ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕೊಯ್ಲು)
೩.ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲು ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆಯೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಲಕು.ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
೪.ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
೫.ನದಿಗಳ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಲು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಲಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
೬.ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
೭.ಸರದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಬೇಕು.
೮.ನೀರಿನ ಒಳ ನುಸುಳುವಿಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು.ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು
ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರನ ಕಾಯ್ದೆ
೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು.ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಗುರಿಗಳು:
೧.ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಚಾರ.
೨.ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ,ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು
೩.ಪ್ರವಾಹ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು.
೪.ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ.
೫.ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
ಈ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ,ರಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸವಕಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು.೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ೧೧ ಮಂಡಳಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು,೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆರು ಆಯೋಗಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
http://www.botany.uwc.ac.za/envfacts/facts/erosion.htm http://www.nda.agric.za/docs/erosion/erosion.htm http://wwf.panda.org/what_we_do/footprint/agriculture/impacts/soil_erosion/
ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಸಂಶೋದನೆಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ
ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ ಎನ್ನುವುದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಈ ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ ಎನ್ನುವ ಪ್ರದೇಶವು ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಮೂಡುಬಿದಿರೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ವಿದ್ಯಾಗಿರಿಯ ಪಿನ್ ಕೋಡ್ ಸಂಖ್ಯೆ 574227
ಪ್ರಭಾ ಶಂಕರ್
ಜನನ: ೨೩.೬.೧೯೩೯ ಹುಟ್ಟದ ಊರು: ನ೦ಜನಗೂಡು ತಾಯಿ: ದಿ|| ಶ್ರೀಮತಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಾಯಿ ತಂದೆ: ದಿ|| ಶ್ರೀ ಬಿ.ಆರ್.ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ ಉದ್ಯೋಗ: ವೈದ್ಯೆ, ಕಲಾವಿದೆ, ಲೇಖಕಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ., ಜಿ.ಡಿ. ಆರ್ಟ್, ಹೋಮೀಯೋಪತಿ, ಆರ್.ಎಂ.ಪಿ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References/>
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಮಲತಾಯಿ
ಮಲತಾಯಿಯು ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತಂದೆಯ ಪ್ರಸಕ್ತ ಹೆಂಡತಿ. ಇವಳು ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲ ಅತ್ತೆಯು ಒಬ್ಬರ ಸಂಗಾತಿಯ ಮಲತಾಯಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಮಾವ ಅಥವಾ ಅತ್ತೆಯ ಹೆಂಡತಿ. ಮಲ ಅತ್ತೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಲ ಸೋದರರು ಮತ್ತು ಮಲ ಸೋದರಿಯರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮಲ ಪೋಷಕರು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲತಾಯಂದಿರು) "ಕೆಟ್ಟ ಮಲತಾಯಿ" ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುವ ಕಳಂಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಹಿಂದೆ "ಕೆಟ್ಟ ಮಲತಾಯಿ" ಪಾತ್ರದ ಪರಿಚಯವು ಇಂದಿನ ಮಲಪೋಷಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮಲತಾಯಂದಿರ ಬಗ್ಗೆ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮೊರೆಲೊ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಮಲತಾಯಂದಿರ ಆತ್ಮಸಮ್ಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ, ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯೇಸೀ
ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯೇಸೀ ಸಂಪಿಗೆ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಕುಟುಂಬ. ಸುಮಾರು 9 ಜಾತಿ 100 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡಗಳ ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ, ಲಿರಿಯೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ, ಲಿರಿಯೋಡೆಂಡ್ರಾನ್, ಸಂಪಿಗೆ, ಡ್ರೈಮಿಸ್, ಕಾಡ್ಸೂರ್, ಪೈಜಾಂಡ್ರ ಮತ್ತು ಇಲಿಸಿಯಮ್ ಎಂಬವು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಜಾತಿಗಳು.
ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಈ ಕುಟುಂಬದ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರ, ಪೊದರು, ರೂಪದವು; ಕಾಡ್ಸೂರ ಮತ್ತು ಪೈಜಾಂಬ ಎಂಬವು ಹಬ್ಬುವ ಗಿಡಗಳು. ಲಿರಿಯೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಸುಮಾರು 30 ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ದಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೈಲಗ್ರಂಥಿಗಳುಂಟು. ಕಾಂಡ ನೀಳವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ಇದೆ. ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎಳೆಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವೃತಪತ್ರ (ಸ್ಟಿಪ್ಯೂಲ್) ಬೆಳೆದು. ಎಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಗುವಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ. ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ ಹೂ ದೊಡ್ದಾಗಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. (ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ ಗ್ರಾಂಡಿಪ್ಲೋರ), ಡ್ರೈಮಿಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು, ಡ್ರೈಮಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಪುಷ್ಪಗಳಲ್ಲಿ 9 ಪುಷ್ಪದಳಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುರುಳಿ ಅಥವಾ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ದಳಗಳು ಮಂದವಾಗಿಯೂ ತ್ರಿಭುಜಾಕಾರದವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ದಳಗಳು ಸುವಾಸನಾಯುಕ್ತ. ಪುಷ್ಪಪೀಠ ಶಂಖಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕೇಸರಗಳು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಪುಷ್ಪಪೀಠದ ಮೇಲೆ ದಳ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿದ್ದು ಸುರುಳಿ ರೀತಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ 1-4 ಅಂಡಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಫಲ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯದು.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಮ್ಯಾಗ್ನೋಲಿಯ ಮತ್ತು ಸಂಪಿಗೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರದ ಹೂಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಲಿರಿಯೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಮರವನ್ನು ಗೊಂಬೆ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪಿಗೆಯಿಂದ ಸುಂಗಂಧ ತೈಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಾಮಳ್ಳಿ
ಪಕ್ಷಿವರ್ಗದ ಸ್ಟರ್ನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸುಂದರವಾದ ಹಕ್ಕಿ. ಇದರ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ ಗ್ರಾಕ್ಯುಲ ರಿಲಿಜಿಯೋಸ (ಗ್ರ್ರಾಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಿಲ್ ಮೈನ). ಇದರ ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಮಿನುಗುವ ಅಚ್ಚಕಪ್ಪು. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಬಿಳಿಯ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ. ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿತ್ತಳೆ-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬೆತ್ತಲೆಯಾದ ಮಾಂಸದ ಭಾಗವಿದೆ (ವ್ಯಾಟಲ್). ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳೆರಡೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ೧೦೦೦ ದಿಂದ ೪೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.
ಆಹಾರ, ಜೀವನ ವಿಧಾನ
ಕಾಮಳ್ಳಿಗಳು ವೃಕ್ಷವಾಸಿಗಳು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿಯೊ ಇಲ್ಲವೆ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಆಹಾರ ಅತ್ತಿ, ಅಂಜೂರ ಮುಂತಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಮಕರಂದ. ಬಲು ಗಲಾಟೆ ಸ್ವಭಾವದವಾದ ಇವು ಕೀರಲು ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೂಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಇವು ಅನುಕರಿಸಬಲ್ಲುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವಕ್ಕೆ ಗಿಳಿಗಳಂತೆ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನೂ ಕಲಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಪಂಜರದ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿ ಇವನ್ನು ಸಾಕುವುದೂ ಉಂಟು. ಮಾರ್ಚ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರವಾದ ಮರಗಳ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು, ಎಲೆ, ಗರಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨-೩; ಬಣ್ಣ ಗಾಢನೀಲಿ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಅಥವಾ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ.
ಕಾಮಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಬಣಗಳಿವೆ: ಹಿಮಾಲಯದ ಬುಡದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಮೋರದಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂನವರೆಗೆ ಒಂದು ಬಣ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಒರಿಸ್ಸಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಣ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬರ್ಮ(ಇಂದಿನ ಮಾಯನ್ಮಾರ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾಮಳ್ಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
Butterfield, Kathy. http://www.aacc.ca/mynahs.html
ವರ್ಗ:ಹಕ್ಕಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಮಾಣಾ
thumb|ಮಾಣಾ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ
ಮಾಣಾ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು 3,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಾಣಾ ಮಾಣಾ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗದ ಮೊದಲು ಬರುವ ಕೊನೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಭಾರತ ಟಿಬೇಟ್ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾದ ಬದ್ರಿನಾಥ್‌ನಿಂದ ಇದು ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ.
ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೆಳ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು
ಈ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬದ್ರೀನಾಥ್ ದೇವಾಲಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತಾ ಮೂರ್ತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಣಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ್ ಗುಫಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಹೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಗುಹೆಯನ್ನು ಗಣೇಶ ಗುಫಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಎರಡೂ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು
ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಸುಧಾರಾ ಜಲಪಾತ, ಸತೋಪಂಥ್ ಸರೋವರ, ಭೀಮ್ ಪುಲ್, ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2013)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ  ]
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ವಾಲಿಬಾಲ್
ವಾಲಿಬಾಲ್ ಆರು ಆಟಗಾರರ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಬಲೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಇತರ ತಂಡದ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ತಳಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿಸಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ೧೯೬೪ ರಿಂದ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸರಳವಾಗಿ, ಆಟ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: ಒಂದು ತಂಡದ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಚೆಂಡನ್ನು ಅಂಗಣದ ಹಿಂಗಡಿರೇಖೆಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಬಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಸ್ವೀಕರ್ತ ತಂಡದ ಅಂಗಣದೊಳಗೆ ಸರ್ವ್ ಮಾಡಿ (ಅದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದು ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಹಸ್ತ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದು) ರ‍್ಯಾಲಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವೀಕರ್ತ ತಂಡವು ಚೆಂಡನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗಣದೊಳಗೆ ತಳಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಲು ಬಿಡಬಾರದು. ತಂಡವು ಚೆಂಡನ್ನು ೩ ಸಲದ ವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಬಹುದು ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಟಗಾರರು ಚೆಂಡನ್ನು ಎರಡು ಸಲ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಬಾರದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಳಿಯೆಂದರೆ ಸರ್ವ್ ಮಾಡಿದ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ತಳಸ್ಪರ್ಶಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಪುನಃ ಬಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗುರಿಯಿಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ಶೂನ್ಯ ಛಾಯಾ ದಿನ
thumb|300x300px| ಶೂನ್ಯ ಛಾಯಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಶೂನ್ಯ ಛಾಯಾ ದಿನವು ದಿನದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ನೆರಳು ನೇರ ಇರುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ನಿಖರವಾಗಿ ನೇರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದು. ಶೂನ್ಯ ಛಾಯಾ ದಿನವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ( ಕರ್ಕ ರಾಶಿಯ +23.5 ಡಿಗ್ರಿ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ನಡುವೆ -23.5 ಡಿಗ್ರಿ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ). ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಸ್ಥಳದ ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದಾಗ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಶೂನ್ಯ ಛಾಯಾ ದಿನದಂದು, ಸೂರ್ಯನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಅನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣ [ನೆಲ]]ದ ಮೇಲಿನ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಯಾವುದೇ ನೆರಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ ,ಮತ್ತು  ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಖಂಡಾಂತರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ  ಭಾರವಾದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಉದ್ದವಾದ ಓಡುದಾರಿಗಳನ್ನು  ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಯಾಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಆಗಸ್ಟ್ 1919 ರಲ್ಲಿ, ಹೌನ್ಸ್ಲೋನಲ್ಲಿ ಹೀತ್ ಏರೋಡ್ರೋಮ್, ಲಂಡನ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಿಗದಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ  ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1928 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಿಸಬೇ-ಡೋಗ್ಲಾಸ್, ಅರಿಜೋನಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣನಗ ಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ವಾಯುನೆಲೆ ಅಥವಾ ಏರೋಡ್ರೋಮ್ ಇದ್ದವು.
ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಲಸೆ
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರವೇಶ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭೌತಿಕ ಭದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಲು
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು,ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕಾಯುವ ಕೊಠಡಿ ,ಊಟದ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳು,ಸುಂಕಮಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ,ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆ,ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಲಹೆ ಕಚೇರಿಗಳು, ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಡೆಸ್ಕ್  ,ಹೋಟೆಲುಗಳು,ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯಲ್ಲೊಬ್ಬರು.ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರು. ಇವರ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕಥಾ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇವರ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಕೊಂಡಿವೆ.
ಕೃತಿಗಳು
ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಾಗ ಹೀಗೊಂದು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಸಂಗ, ಹಿಂದಿ ಪಾಠ, ಚಿಂತನ
ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು
ಸಂಕೋಲೆಯಾಚೆ, ಅಪರಾಜಿತೆ
ಕಿರುನಾಟಕಗಳು
ಕೆಲಸ ಕೆಲಸ, ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ, ಕ್ಷಮಯಾಧರಿತ್ರಿ
ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ  ದಯಾಳ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2014 ರ  ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಪರಾಧ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪರ್ವತವಾಣಿಯವರು ಬರೆದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಾಟಕದ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದ್ದು ಅವನ ಮರಣದಂಡನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಖೈದಿ ಚನ್ನನಾಗಿ ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ, ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಗೀತಾ, ತರುಣ್ ಸುಧೀರ್ ಮತ್ತು ಎಚ್ ಜಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಇದ್ದಾರೆ.
ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ
ಲೇಖನ ಸಂಕಲನ
ಮಹಾದೇವಿಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಲ್ಲಿ ಮಳೆ
ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಚಿತ್ರವು 3 ನೇ ದೆಹಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅದಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ
ಕಿರುಕತೆ
ಆ ನೋಟ
ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಕಥಾವಸ್ತು
ಜೈಲಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಅರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನ (ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ) ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮರುದಿನ ಗಲ್ಲಿಗೇರುವವ.ನಿರುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ (ಮೋಹನ್), ತಂದೆ (ವಿ. ಮನೋಹರ್) ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು (ದತ್ತಾತ್ರೇಯ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡದೆ ಕಳ್ಳನಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಜೈಲರ್ (ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್) ಮರಣದಂಡನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಲ್‌ಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗಲ್ಲುಗಂಬದಲ್ಲಿ, ತಾನು ವಿವಾಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಚೆನ್ನ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References /> ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು
ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಪಾತ್ರವರ್ಗ
ಆಗಸ್ಟ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ದಯಾಳ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಅವರೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ತಂದೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ, ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಗೀತಾ, ತರುಣ್ ಸುಧೀರ್ ಮತ್ತು ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 1962 ರ ನಾಟಕದ ಹಗ್ಗದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ನಾಟಕಕಾರ ಪರ್ವತವಾಣಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು 45 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲದ್ದು ಇದ್ದು ಮತ್ತು  ಖೈದಿ ಮತ್ತು ಜೈಲು ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು 1963 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರವು ಆಧುನಿಕ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 22 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ ನಗ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಕಾರಣ ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು, ಚಿತ್ರದ ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್
thumb| ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್ ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,460 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನಿಗೆ (ಮಹಾದೇವ್) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 3 ಕಿ.ಮಿ. ಲಾಭಪ್ರದ ಚಾರಣದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಕುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಪಾರಾವತಿ ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ನೋಟವನ್ನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ನೋಡಬಹುದು. ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ 60 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಬವು ಸೂರ್ಯದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸೂಜಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. thumb| ಬಿಜಲಿ ಮಹಾದೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಕಂಬ ಮಿಂಚಿನ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರದ ಕಂಬವು ಮಿಂಚಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಿಂಚಿನ ಘಟನೆಗಳು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಕರು ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಲೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ಅಕ್ಕಟ
ಅಕ್ಕಟ ಪದವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು : ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರಭಾವದ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಮಟ್ಟುಗಳೆನಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿ ಷಟ್ಪದಿ ಮೊದಲಾದ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕವಿತೆಯ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂಬ ಮಾತು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಕಾವ್ಯಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥವಾದ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ (ಪ್ರ.ಶ.ಸು. 850) ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಾದ ಯತಿ, ಛಂದೋಭಂಗ, ಗುರುಲಘುದೋಷಗಳು, ಪ್ರಾಸ-ಇವುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಹಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು-ಇವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ಪಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಯಾಪ್ಪರುಂಗಲಕ್ಕಾರಿಹೈ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋಗ್ರಂಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣಗಾಂಕಿಯಂ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಛಂದೋಗ್ರಂಥದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು ಈವರೆಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಕರ್ತೃತ್ವ, ಕಾಲ ಎಲ್ಲವೂ ತೀರ ಅನಿಶ್ಚಿತವೂ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವೂ ಆಗಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ವಿಜಯಾದಿತ್ಯನೆಂಬ ಪುರ್ವಚಾಳುಕ್ಯ ರಾಜನಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ, ಸು, 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೃತಿಯಿದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 1ನೆಯ ನಾಗವರ್ಮನ (ಪ್ರ.ಶ.ಸು. 990) ಛಂದೋಂಬುಧಿ ಉಪಲಬ್ಧವಾದ ಕನ್ನಡ ಛಂದೋಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು; ಪ್ರಮಾಣಭೂತವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾನಾ ವಿಷಯಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಾಭ್ಯಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾಗಿವೆ. ಐದನೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಆ ವಿಷಯದ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಬಹು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಇಮ್ಮಡಿ ನಾಗವರ್ಮ (ಸು. 1145) ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಎಂಬೊಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅಥವಾ ಛಂದಶ್ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಂತೆ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಒಂದು ಆಧಾರದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಈವರೆಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಈಶ್ವರ ಕವಿಯ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. 1500) ಕವಿಜಿಹ್ವಾಬಂಧನಂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಛಂದಶ್ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಗ್ರಂಥದ ಮೊದಲ ಮೂರು ಆಶ್ವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಛಂದಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಜ್ಞಾಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಛಂದೋಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನ ರೀತಿಯನ್ನೂ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಛಂದೋಂಬುಧಿಯ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಣ್ಯವಾದ ಛಂದೋಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ ಗುಣಚಂದ್ರನೆಂಬ ಜೈನಕವಿಯ (ಪ್ರ.ಶ. ಸು. 1650) ಛಂದಸ್ಸಾರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಆಧಿಕಾರಗಳಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸಿದೆ. ಮಾತ್ರಾಷಟ್ಪದಿಗಳು, ತಾಳಗಳು, ರಗಳೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಈ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂಶವೃತ್ತಗಳ ವಿಚಾರವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. ಶಾಲ್ಯದ ಕೃಷ್ಣರಾಜನ (ಪ್ರ.ಶ. 1748) ಷಟ್ಪ್ರತ್ಯಯವೆಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತಾರ ಮೊದಲಾದ ಆರು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಛಂದೋಗ್ರಂಥ. ಕೇದಾರಭಟ್ಟನ ವೃತ್ತಿರತ್ನಾಕರದ ಅಜ್ಞಾತ ಕರ್ತೃಕವಾದ ಕನ್ನಡ ವೃತ್ತಿಯೊಂದು ಸು. ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ (ಸು. 1775) ರಚಿತವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಈಚಿನದಾದ ನಂದಿ ಛಂದಸ್ಸು (ಸು. 19ನೆಯ ಶ.) ಕರ್ತೃ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯದ, ಈಗ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಅಸಮಗ್ರ ಛಂದೋಗ್ರಂಥ.
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಗಣಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ವಿವೇಚಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜಯಕೀರ್ತಿಯ (ಸು. 1050) ಛಂದೋನುಶಾಸನಮ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಂಗತಿಗಳು ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಉಕ್ತವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಕರ್ಣಾಟಕ ವಿಷಯಭಾಷಾಜಾತ್ಯಧಿಕಾರವೆಂಬ 6ನೆಯ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಪುರ್ತಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿವೇಚನೆ ಲಕ್ಷಣ-ಲಕ್ಷ್ಯ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಾಗವರ್ಮನ ಛಂದೋಂಬುಧಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. 3ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದಲ್ಲಿ (ಪ್ರ.ಶ. 1129), ಅದರ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಯ 16ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ, ಅಂಶಗಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತ್ರಿಪದಿ ಷಟ್ಪದಿ ಹಾಗೂ ಕಂದಪದ್ಯ ಇವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಲಕ್ಷಣ-ಲಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಶಾಙರ್ಗ್‌ದೇವನ ಸಂಗೀತರತ್ನಾಕರವೆಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಅದರ 4ನೆಯ ಪ್ರಬಂಧಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಏಳೆ, ತ್ರಿಪದಿ ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಿಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಪರಿಚಯವಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವ ಈ ಲಾಕ್ಷಣಿಕರ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಉಪಕಾರವಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿವಿಧ ಗಣಸ್ವರೂಪ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳು ಮೂರು ವಿಧ : ವರ್ಣವೃತ್ರಗಳು, ಮಾತ್ರಾವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಶವೃತ್ತಗಳು. ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅಕ್ಷರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದು ಲಘುವೋ ಗುರುವೋ ಆಗಿರುವ ಅಯಕ್ಷರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಯರಸತಜಭನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪದ್ಯಪಾದವನ್ನು 3-3 ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಣಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ವೃತ್ತಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರಾವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ಗಣಗಳೆಂದಿದ್ದು, ಮಾತ್ರಾಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಣನಿಯಮಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ, ಗಣಭಾಗವಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಶವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಚನದ ಅಥವಾ ಗಾಯನದ ಗತಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿ, ತಾಳಲಯಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಘುಗುರುಗಳ ಮಾತ್ರಾಪರಿಮಾಣವೂ ಹಿಗ್ಗಿ ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಗೆ ಅನುವಾಗುವ ಅಕ್ಷರ (ಅಂಶ)ಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಗಣಗಳು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ; ಎಂದರೆ ಹಾಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಅಂಶಗಳ ಗಣಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರ ಎಂಬ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಮಟ್ಟುಗಳು ಅಂಶವೃತ್ತಗಳು.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮೂಲದ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳು : ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಾವ್ಯಗಳೂ ಪುರಾಣಗಳೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಂಪು ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿವೆ, ಚಂಪು ಪದ್ಧತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗದ್ಯ ಹಾಗೂ ಕಂದ, ವೃತ್ತಗಳಿಂದಾದುದು.
ವೃತ್ತಗಳು, ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳು
ಸಮ, ಅರ್ಧಸಮ ಮತ್ತು ವಿಷಮ-ಎಂಬ ಅವುಗಳ ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು, ಉಳಿದವು ತೀರ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಬಂದಿರತಕ್ಕವು. ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಸ್ರಗ್ಧರೆ ಇತ್ಯಾದಿ; ಇನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಆ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉದಾ. ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಮಹಾಸ್ರಗ್ಧರೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಯ ನಿಯತಯತಿಯನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪಾದಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ ಪಾದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು-ಇವು ಗಮನಿಸತಕ್ಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು. ಸಂಸ್ಕೃತ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳ ಧಾಟಿ ಘೋಷಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಅಂಥ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಕನ್ನಡ ನುಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವರಗಳೊಡನೆ ಎದ್ದುನಿಂತು ಕಾಣದಂತಾಯಿತು-ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರತಕ್ಕ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳು ಎಂದರೆ ಖ್ಯಾತಕರ್ಣಾಟಕಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಆರು ವೃತ್ತಗಳು : ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಉತ್ಪಲಮಾಲೆ, ಚಂಪಕಮಾಲೆ, ಸ್ರಗ್ಧರೆ, ಮಹಾಸ್ರಗ್ಧರೆ, ಇವು ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರ.ಶ. 700 ರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ರೂಢಿಯ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾರ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; (1) ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ : ಕಣ್ಗೊಪ್ಪಲ್ | ಮಸಜಂ | ಸತಂತ | ಗಮುಮಾ | ಶಾರ್ದೂಲ | ವಿಕ್ರೀಡಿತಂ. | (2) ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ : ಸಭರಂ | ನಂಮಯ | ಲಂಗಮುಂ | ಬಗೆಗೊಳಲ್ | ಮತ್ತೇ | ಭವಿಕ್ರೀ | ಡಿತಂ | (3) ಉತ್ಪಲಮಾಲೆ : ಉತ್ಪಲ | ಮಾಲೆಯ | ಪ್ಪುದಭರಂನಭ | ಭಂರಲ | ಗಂ ನೆಗ | ¾ÄÂ್ದರಲ್ | (4) ಚಂಪಕಮಾಲೆ : ನಜಭ | ಜಜಂಜ | ರಂ ಬಗೆ | ಗೊಳುತ್ತಿ | ರೆ ಚಂಪ | ಕಮಾಲೆ | ಯೆಂದಪರ್|| (5) ಸ್ರಗ್ಧರೆ: ತೋರಲ್ ಮಂ | ರಂಭನಂ | ಮೂಯಗ | ಣಮುಮ | ದೆ ತಾಂ ಸ್ರ | ಗ್ಧರಾವೃ | ತ್ತ ಮಕ್ಕುಂ | (6) ಮಹಾಸ್ರಗ್ಧರೆ : ಸತತಂ | ನಂಸಂ ರ | ರಂಗಂ ನೆ | ರೆದೆÀಸೆ | ಯೆ ಮಹಾ | ಸ್ರಗ್ಧರಾ | ವೃತ್ತಮ | ಕ್ಕುಂ || ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಧಾಟಿಯನ್ನರಿತುಕೊಂಡರೆ, ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಉತ್ಪಲಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ರಗ್ಧರೆಗಳ ಪಾದಾದಿಯ ಗುರವಿಗೆ ಎರಡು ಲಘುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತೇಭವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಚಂಪಕಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಸ್ರಗ್ಧರೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುವುದು (ಉತ್ಪಲಮಾಲೆ-ಚಂಪಕಮಾಲೆ ಈ ಜೋಡಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಚಂಪಕಮಾಲೆಯ ಆದಿ ದ್ವಿಲಘುವಿಗೆ ಒಂದು ಗುರುವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉತ್ಪಲಮಾಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ). ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪುರ್ವೋಕ್ತವಾದ ಶಾರ್ದೂಲಾದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದೂ ಮತ್ತೇಭಾದಿಗಳು ಏನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಹಳಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕಗಳು (ನೋಡಿ- ಖ್ಯಾತ-ಕರ್ಣಾಟಕಗಳು) ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳುಂಟು. ಮಾಲಿನಿ, ಹರಿಣಿ, ಪೃಥ್ವಿ, ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ, ತರಳ ಮೊದಲಾದವು ಹೀಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರತಕ್ಕವು. ಕವಿಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೋ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೋ ಒಂದೊಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ 1-2 ರಂತೆ ಅಥವಾ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಗೆ ಸಿಗುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇವು ಬಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದಂಥವು, ಕೆಲವು ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಗಳೂ ಕಾವ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗಿಂತ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಂದ್ರ ರಾಜನ ಮದನ ತಿಲಕ, ಜನ್ನನನ ಅನುಭವಮುಕುರ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇಂಥ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಿಂಗಲ, ಜಯದೇವಾದರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಛಂದೋಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣಚಂದ್ರಾದ್ಯರ ಕನ್ನಡ ಛಂದೋಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿದೆ. ಹಳಗನ್ನಡ ಪದ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವೃತ್ತಗಳ ಹಾಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧಸಮ ಮತ್ತು ವಿಷಮವೃತ್ತಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ಕೃತಿಯಿಂದಾಚೆಯ ಮಾಲಾವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಕಗಳೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ (ಸು. 850). ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ (ಸು. 1145), ಚಿಕದೇವರಾಜವಿಜಯ (ಸು. 1700) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುಷ್ಟಿತಾಗ್ರ, ನಾಗ, ವಿಯೋಗಿನಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಮಾಲಿಕೆ ಈ ಅರ್ಧ ಸಮವೃತ್ತಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಮದನತಿಲಕದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದೋನ್ನತಿಯೆಂಬ ವಿಷಮ ವೃತ್ತಿವಿದೆ. ಗದಾಯುದ್ಧ, ಪಂಪರಾಮಾಯಣ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಲಿತವೃತ್ತರವೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಾಲಾವೃತ್ತವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಲಲಿತವೃತ್ತವೇ ಲಯಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಚಿಕದೇವರಾಜಬಿನ್ನಪ ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಲೀಲಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವರ್ಣ ಮಿಶ್ರ ಚತುಷ್ಪದಿಯಾದ (ಮಾತ್ರಾವೃತ್ತ) ಲಯೋತ್ತರವೆಂಬ ಒಂದು ವೃತ್ತವಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಇಂಥ ವೃತ್ತಗಳು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ಲೋಕ ಛಂದಸ್ಸು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಬಳಕೆ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಿಂದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು:
ತಾರಾ ಜಾನಕಿಯಂ ಪೋಗಿ | ತಾರಾ ತರಳ ನೇತ್ರೇಯಂ | ತಾರಾಧಿಪತಿ ತೇಜಸ್ವಿ | ತಾರಾಧಿ ವಿಜಯೋದಯಾ ||
ಇಲ್ಲಿಯ 4 ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ 5ನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಲಘುವಾಗಿಯೂ 6ನೆಯದು ಗುರುವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು, 7ನೆಯ ಅಕ್ಷರ 1, 3ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿಯೂ 2, 4ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಲಘುವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ; ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಆದಿಪ್ರಾಸವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಾತ್ರ ವೃತ್ತಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ್ರಾದಿಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಕಂದಪದ್ಯವೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ರಗಳೆಯೂ ಈ ಗುಂಪಿನ ಗಣ್ಯವೃತ್ತಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪದ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನೇ ತನಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಂದಪದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿದೆ. ಜನ್ನನ ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ ಕಾವ್ಯವಾಗಿಯೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಂದದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಹರಿಹರ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಈಚಿನ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳು ಬರೆದಿರುವ ಶೈವಪರವಾದ ಕೃತಿಗಳು ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದವಾಗಿವೆ.