cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಚೇ ಗುವಾರ
ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭಿರುಚಿ
ಗುವೇರ ತಂದೆಯಿಂದ ಚೆಸ್ ಆಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತನು ,ತನ್ನ ೧೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಅಭಿಮಾನ ಹೊಂದಿದ್ದನು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಬ್ಲೊ ನೆರುಡ,ಜಾನ್ ಕೀಟ್ಸ್,ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮಕಾಡೋ,ಫೆಡೆರಿಕೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕಾ,ಗಾಬ್ರಿಯೆಲ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್,ಸೀಜರ್ ವ್ಯಾಲೆಜೊ, ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್ಮನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದವುಗಳು,ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್ ಅವರ "If—" ಹಾಡು ಬಾಯಿಪಾಟವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು.
ಗುವೇರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದವು ಇದೇ ಅವನನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿಯ ಓದುಗನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು .ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ವಿಲಿಯಂ ಫಾಲ್ಕ್ನರ್, ಆಂಡ್ರೆ ಗೈಡ್, ಎಮಿಲಿಯೊ ಸಲ್ಗಾರಿ ಮತ್ತು ಜೂಲ್ಸ್ ವರ್ನೆ ಜೊತೆಗೆ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಝ್ ಕಾಫ್ಕ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಮಸ್, ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್, ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಪಾಲ್ ಸಾರ್ತ್ರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನಾಟೊಲೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್, HG ವೆಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ.
ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬರಹಗಾರರಾದ ಹೊರಾಸಿಯೊ ಕ್ವಿರೋಗಾ, ಸಿರೊ ಅಲ್ಜಿರಿಯಾ, ಜೋರ್ಜ್ ಇಖಾಜಾ, ರುಬೆನ್ ಡರಿಯೊ ಮತ್ತು ಮಿಗುಯೆಲ್ ಆಸ್ಟೂರಿಯಸ್ ರವರ ಬರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಈ ಲೇಖಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೈ ಬರಹದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸತೊಡಗಿದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್ ನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಜಾಕ್ ಲಂಡನ್ ನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ, ನೀತ್ಸೆಯ ಸಾವಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಈತನ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ,ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ,ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ,ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ,ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ತನ ಶಾಸ್ತ್ರ.
ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೧೯೫೮ರಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ CIA ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವರದಿ ಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬುದ್ದಿವಂತ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕದ ನಿವಾಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಪ್ರಯಾಣ
೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಗುವೇರ ಔಷಧ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯೂನಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನ್ವೇಶಿಸುವ ತನ್ನ ಮಹದಾಸೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎರಡು ದೀರ್ಘ ಆತ್ಮಶೋಧಕ ಪ್ರಯಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವೇಶಿಸಿದನು.೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಂಡಯಾತ್ರೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೋಟರ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಕೈಗೊಂಡನು ಪ್ರಯಾಣದ ಉದ್ದವು ೪,೫೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಪ್ರವಾಸ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ, ಇದು ೯ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ೮,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಳಗೊಂಡ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಗ್ರನಡೋ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ, ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ SAN PABLO ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನಕೊಂಡಾದ ಚುಕ್ವಿಕೆಮೇಟಾ ತಾಮ್ರದ ಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರರ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಗುವೇರನನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು, ಅಟಾಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಂಪತಿಗಳ ಜೊತೆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ಮತ್ತವರನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಶೋಷಣೆಯ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಎಂದು ಅವರ ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ. ಮಚ್ಚು ಪಿಚ್ಚು ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ಸ್ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಭೂಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಒಡೆತನದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಬಡರೈತರಿಂದ ಕೃಷಿಮಾಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ನಂತರ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಇರುವ ನಿಕಟಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ, ಮಾನವ ಐಕಮತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹತಾಶರಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ. ಗುವೇರ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ದ ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಡೈರೀಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೂಆಯಿತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
ತನ್ನ ಮನೆ ಬ್ಯೂನಸ್ ಏರ್ಸ್ಗೆ ಮರಳುವ ಮುನ್ನ ಗುವೇರ ಒಟ್ಟು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಚಿಲಿ, ಪೆರು, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ವೆನೆಜುವೆಲಾ, ಪನಾಮ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಾಡಿಬಂದಿದ್ದ, ಪ್ರವಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕವು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿರುವ ಭೂಖಂಡದ ವಿಶಾಲ ಘಟಕವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು. ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಜೂನ್ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಡಾ||ಎರ್ನೆಸ್ಟೋ ಗುವೇರನಾದರು.
ನಂತರ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಡತನ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ, ನಿರಂತರ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಜಡ ಸ್ಥಿತಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಈ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಬಿಟ್ಟು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ,ಅರ್ಬೆನ್ಜ್
ಜುಲೈ 7, 1953 ರಂದು, ಗುವೇರ ಸವಾರಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಟಿತು ಈ ಬಾರಿ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ, ಪೆರು, ಈಕ್ವೆಡಾರ್, ಪನಾಮ, ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ, ನಿಕರಾಗುವಾ, ಹೊಂಡುರಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್. ಡಿಸೆಂಬೆರ್ ೧೦ರಂದು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ  ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್, ಕೋಸ್ಟ ರಿಕಾದಿಂದ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಬೀಟ್ರಿಜ್ಗೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ, ಆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ''United Fruit Company'' ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಕ್ರೂರತನದ ಬಗ್ಗೆ ಮನವರಿಕೆಮಾಡಿದ್ದ.
ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಗುವೇರ ಪೆರುವಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ "ಹಿಲ್ಡಾ ಗಡಿಯ ಅಕೋಸ್ಟಾ ಳನ್ನು" ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ, ಆತ "APRA, American Popular Revolutionary Alliance" ಸಂಗದ ಉತ್ತಮ ರಾಜಕೀಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಳು.ಆಕೆಯಿಂದ Arbenz ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ಯೂಬಾದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರ ಸಮೂಹ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುವೇರ "ಚೆ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಳಿಸಿದನು.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಮಾತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಧೋರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಗುವೇರನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ ನಗರ ಎಂದು "ಗಡೆಯ" ತಾನು ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದ.
ಸ್ವಾಮಿ ದಾವಿದ್ ಅರುಳಪ್ಪ, ಕರ್ನೂಲು
ಸ್ವಾಮಿ ಡೇವಿಡ್ ಅರುಳಪ್ಪನವರು ೧೩-೦೮-೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ  ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ  ದೊರೆಸಾನಿಪಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಜೀವನ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಗ್ರಾಮದ ದೊರೆಸಾನಿಪಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ     ೧೩-೦೩-೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನೂಲು ದರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಗುರುದೀಕ್ಶೆಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ದಿವಂಗತ  ಧರ್ಮದ್ಯಕ್ಶರಾದ  ವಂದನೀಯ ಜೊಸೆಫ್ ರಾಯ್ ರವರಿಂದ  ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಇವರು ಗುರುವಾದ ನಂತರ,
ವಿಚಾರಣೆಯ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಈಗ ರೋಮಿನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಲಾ(ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ) ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು
ವಾರಕರಿ ಪಂಥ
ವಾರಕರಿ ಪಂಥ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಶಾಖೆ. ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ವಾರಕರಿ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಯಾತ್ರೆಮಾಡುವವರು ಎಂದು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ,ಆಷಾಢ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸಗಳ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು, ನೂರಾರು ಮೈಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ವಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾತ್ರೆಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ವಾರಕರಿಗಳು. ವಾರಕರಿಗಳ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲ ಅಥವಾ ವಿಠೋಬಾ. ಇವನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂತರುಗಳಾದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ, ನಾಮದೇವ, ತುಕಾರಾಮ, ಚೋಖಾ ಮೇಲಾ, ಏಕನಾಥ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.ವಾರಕರಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಂದ ಈ ಸಂತರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು  ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ನಡೆದೇ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಾರಕರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದು. ಆದರೆ ಸಂತರ ಮೂಲ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು 1685ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವನು ತುಕಾರಾಮನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ನಯನ ಮಹಾರಾಜ. ಮುಂದೆ 1820ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೈಬತ್ ರಾವ್ ಬುವಾ ಮತ್ತು ಸಂತ ತುಕಾರಾಮನ ಪೀಳಿಗೆಯವರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಈಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳು ಪಂಢರಪುರ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ
13ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಸುಮಾರು ಆರುನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ವಾರಕರಿ ಪಂಥವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ದೇವರೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ವಾರಕರಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರೂ ಸಮಾನರು ಎಂದೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗ, ಸರಳತೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು, ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ, ಅನುಕಂಪ, ಅಹಿಂಸೆ, ಪ್ರೇಮ, ವಿನಯ ಈ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಈ ಪಂಥವು ಬಹಳ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಾರಕರಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು "ಬ್ರಹ್ಮ"ನೆಂದೇ ತಿಳಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು ಇವರ ವಿನಯಶೀಲತೆಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಮರಾಠಿ ಸಂತರುಗಳು ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ವಾರಕರಿ ಪಂಥ ಮಾಡಿತು. ಮಾನವನಿಗೆ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಎಂತಹ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ತಾನು ನಂಬಿದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಡದೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮನಂಥ ಸಂತರುಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಇಂತಹ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ವಾರಕರಿ ಪಂಥದ ಸಂತರು ದೈವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಲಭದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸರಳಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ  ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಗೀತೆಗಳ ಕಿರುಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಜನಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹರಿಪಾಠ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಂತನೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಮೀಣ, ಮಧುರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುನಾಮ ಜಪಿಸಿ, ಮನದಲ್ಲಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯರಾದಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನೂ , ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಒಂದುಗೂಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಮಾಡಿತು.
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂತ ಪರಂಪರೆ ವರ್ಗ:ವಾರಕರೀ
ಮಾವು
thumb|ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಮಾವು ಉತ್ತರ ಆಮ್ರಾ(ಮ್ಯಾಂಗಿಫೆರ ಇಂಡಿಕ) ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮರ. ಇದರ ದಾರುವಿಗಿಂತ ಹಣ್ಣೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರ '೩೦'ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಳಿಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಭಾರತದ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೧೭ ಮತ್ತು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‍ನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಉಷ್ಣವಲಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸಿದರು.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಮಾವು ಗೋಡಂಬಿ, ಕರಿಗೇರು, ಅಮಟೆ ಮುಂತಾದ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನಕಾರ್ಡಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇದರ ಸಸ್ಯಕುಲ ಮ್ಯಾಂಗಿಫೆರಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ತಳಿಯ ಸಸ್ಯನಾಮ ಮ್ಯಾಂಗಿಫೆರ ಇಂಡಿಕ ಆಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು 4000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಬೇಸಾಯ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾವು ಅಸ್ಸಾಮ್-ಬರ್ಮ-ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿತು. ಈ ದೇಶಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಇಂಡಿಕ ಪ್ರಭೇದದ ಹಾಗೂ ಸಿಲ್ವೇಟಿಕ ಪ್ರಭೇದದ ಕಾಡು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಮಾವು ಇವೆರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿತೆನ್ನಲಾದ ಸಹಜ ಸಂಕರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದೆ.
ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಭಾರತಾದ್ಯಂತ, ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಳ್ಳ ತೊರೆಗಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಮಾವು ಕಾಡುಮರವಾಗಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲು, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಒರಿಸ್ಸ, ಅಸ್ಸಾಮ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು ತೋಪುಗಳಲ್ಲೂ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲೂ ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಇದೆ.
ಸಸ್ಯ/ಗುಣ/ಲಕ್ಷಣಗಳು
thumb|left|ಮಾವಿನ ಹೂವು left|thumb|ಮಾವಿನ ಮರದ ತೊಗಟೆ ಮಾವು 10-45 ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂಥ ಪ್ರಧಾನ ಕಾಂಡ, ಗುಮ್ಮಟದಾಕಾರದ ಚೆಲುವಾದ ಹಂದರ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕಾಂಡ ಒರಟಾದ, ಮಂದವಾದ, ಕಡುಬೂದಿ ಬಣ್ಣದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ದಟ್ಟವಾದ ಎಲೆಗಳು ಇದ್ದು, ಇದು ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಮಿಶ್ರಪರ್ಣಪಾತಿ (Mixed Deciduous) ಹಾಗೂ ಅರೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ (Semi evergreen) ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು 10-30 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ. 2-9 ಸೆಂಮೀ ಅಗಲ ಇರುವಂಥ ಈಟಿ ಮೊನೆಯಾಕಾರದವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮಾವು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೬೦ ಅಡಿಗಳವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ದಾರುವು ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು ಮರಗೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಬಾಳಿಕೆಯುತವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪದರ ಹಲಗೆ (plywood) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಪಯೋಗದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹಲಗೆಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಕಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳು ಕೇವಲ ರುಚಿಕರ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಸಕಿದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಾಸನೆ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದವು; ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಹೂಗಳೆರಡೂ ಇರುವುವು. ಕಾಯಿ ಅಷ್ಟಿ ಫಲ (ಡ್ರೂಪ್) ಮಾದರಿಯದು. ಮಾವಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುವು. ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆ ಮಂದ ಇಲ್ಲವೆ ತೆಳು ಚರ್ಮಿಲವಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿ ಎಳೆಯದಿರುವಾಗ ಹಸುರಾಗಿದ್ದು ಬಲಿತು ಮಾಗಿದಂತೆ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಿಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳುಂಟು. ತಿರುಳು ತಿಳಿಹಳದಿ, ಹಳದಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಮುಂತಾದ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೃದು ಹಾಗೂ ರಸಭರಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹುಳಿ ರುಚಿಯಿದ್ದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾಧುರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಕೆಲವು ತೆರನ ಮಾವುಗಳು ನಾರು ನಾರಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಒಳಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಡಾಕಾರದ ಬೀಜ ಇದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತ ಪೆಡಸಾದ, ನಾರಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಕವಚ ಉಂಟು; ಇದೇ ಓಟೆ.
ಬೇಸಾಯ
ಮಾವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೆಳೆ. 80oF ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವಂಥ ಹಾಗೂ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜೂನ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸು. 75-250 ಸೆಂಮೀ ಮಳೆ ಬೀಳುವಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೂ ಅರಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಳಿ, ಮಂಜು, ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣ ಇರಬಾರದು. ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಲಿತು ಮಾಗುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ ಮಳೆ ಬೀಳಬಾರದು. ಮಾವು ಕಡುಚಳಿಯನ್ನು ಸಹಿಸದು. ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ನೀರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂಥ ಮಣ್ಣು ಇದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತಮ, ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ನೆಲ ಕ್ಷಾರೀಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಇರಬಾರದು.
ಮಾವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾದರೂ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾರದ ಮರಗಳು ಏಕರೀತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಫಲ ಕೊಡುವುದು ಖಚಿತ ಅಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಕಸಿಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸುವುದೇ ವಾಡಿಕೆ.
ಕಸಿಮಾಡಿದ ಮಾವಿನ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಜುಲೈ-ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಕೆನಿಸಿದ ಕಡೆ 60-90 ಸೆಂ.ಮೀ ಆಳದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, ಬೂದಿ, ಮಣ್ಣು ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಕಿ, ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸಿಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ ಅವುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸ್ವಭಾವವನ್ನನುಸರಿಸಿ 10.5ರಿಂದ 18 ಮೀಟರಿನವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದು.
ಸಸಿ ನೆಟ್ಟ ಮೊದಲ 3-4 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಯಿಸುವುದು ಕ್ರಮ. ಅನಂತರ ಮಳೆ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದು ಅನಗತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ಗಿಡಗಳು ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನವಾಗಿರುವಾಗ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, ಮೂಳೆ ಗೊಬ್ಬರ, ಬೂದಿ, ಹರಳು ಹಿಂಡಿ, ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೇಲೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲ.
ಕಡುಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ ಮರಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾವಿನತೋಟದ ಸುತ್ತ ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ, ಬಿರಡಿ, ಗಾಳಿಮರ, ಹಾಲವಾಣ, ರಕ್ತಚಂದನ ಮುಂತಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಿದೆ.
ಮಾವಿನಮರ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುತ್ತದೆ. ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಂಥ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೂ ಅರಳುವ ಶ್ರಾಯ ಫೆಬ್ರುವರಿ-ಮಾರ್ಚ್. ಸುಮಾರು 6-8 ವಾರ ಮರದಲ್ಲಿ ಹೂ ಅರಳಿರುವುವು. ಕಾಯಿ ಕಚ್ಚಿ, ಹಣ್ಣು ಪಕ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರಲು ಸುಮಾರು 4-5 ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುವುದು.
ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೂ ಬಿಡುವುವಾದರೂ ವಯಸ್ಸಾದ ಮರಗಳು ವರ್ಷ ಬಿಟ್ಟು ವರ್ಷ ಹೂ ಅರಳಿಸಿ ಫಲ ಕೊಡುವುವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹಲವಾರು : ಹವೆ, ನೆಲದಲ್ಲಿಯ ಆರ್ದ್ರತೆ, ರೋಗರುಜಿನಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹೂಗಳೂ ಕಾಯಿಕಚ್ಚವು. ಕಾಯಿಯಾಗುವ ಹೂಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ.
ಮಾವಿನಮರಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ರೋಗಗಳು, ಕೀಟ ಪಿಡುಗುಗಳು ಹಾನಿ ಎಸಗುವುದುಂಟು. ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳ ಪೈಕಿ ಪೌಡರಿ ಮಿಲ್‌ಡ್ಯೂ, ಆಂತ್ರಕ್ನೋಸ್ ಮತ್ತು ಹೂಮಂಜರಿಯ ಕುಚ್ಚುಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿವೆ. ಮೊದಲ ರೀತಿಯ ರೋಗ ಹೂ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟುವ ಜಾಡ್ಯ. ಗಂಧಕವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು.
ಆಂತ್ರಕ್ನೋಸ್ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಎಳೆಯ ಕುಡಿಗಳು, ಎಲೆ ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕಾಯಿ ಎಳೆಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುವು. ಬಲಿತ ಅಥವಾ ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಾದರೆ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮೂಡುವುದಲ್ಲದೆ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳು ಗಡುಸಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋರ್ಡೊ ಮಿಶ್ರಣದ ಸಿಂಪಡಿಕೆಯಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
ಕುಚ್ಚು ರೋಗದ ಕಾರಣ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ರೋಗಪೀಡಿತ ಹೂ ಮಂಜರಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುವುದೇ ಈ ರೋಗವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಮಾರ್ಗ.
ಜಾಸಿಡ್ ಜಿಗಿಕೀಟ, ಕಾಂಡ ಕೊರಕ, ಸೊಂಡಿಲು ಕೀಟ, ಶಲ್ಕ ಕೀಟ, ಮಕಮಲ್ ತಿಗಣೆ, ಕೆಂಪಿರುವೆ ಮುಂತಾದವು ಮಾವಿನಮರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಕೀಟಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು, ಡಿಡಿಟಿ, ಬಿಎಚ್‌ಸಿ, ಫಾಲಿಡಾಲ್, ಗೆಸರೋಲ್ ಮುಂತಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
ಮಾವಿನ ಇಳುವರಿ
ಮಾವಿನಹಣ್ಣಿನ ಸುಗ್ಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮೇ ವೇಳೆಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದಾದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯ ತನಕ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕಾಯಿಗಳು ಪೂರ್ಣ ಬಲಿತಾಗ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಹಸುರಾಗಿರುವಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲಿತ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬತ್ತದ ಒಣಹುಲ್ಲು ಇಲ್ಲವೆ ಗೋದಿ ತೌಡಿನ ಹಾಸಿನ ಮೇಲಿರಿಸಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಾಲ ಇರಿಸಿ ಮಾಗಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿದಿರಿನ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಮರದ ಪೆಟ್ಟೆಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಎಳೆಯ ಮತ್ತು ಮಾಗದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಚಟ್ನಿ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತಿನಿಸುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಸ, ಜಾಮ್, ಜೆಲ್ಲಿ, ಮುರಬ್ಬ, ಮಾವಿನಹಪ್ಪಳ (ಆಮ್ ಪಾಪಡ್) ಇತ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾವಿನಮರದ ಚೌಬೀನೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೃಢವಾದುದು ಗಟ್ಟಿಯಾದುದೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ತೆರನ ಮರಗೆಲಸಗಳಿಗೆ ಒದಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾವು ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣ
ಮಾವಿನ ಬಗೆಗಳು
ಮಾವಿನಲ್ಲಿ ಬೀಜದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುವ ಮತ್ತು ಕಸಿ ವಿಧಾನದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುವ ಎಂದು ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾವಿನ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆಯಾದರೂ ಇವು ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಪುಷ್ಕಳವಾಗಿ ಫಲ ಬಿಡುವುವಾದರೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಫಲ ಕೊಡುವುವು ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಭ್ರೂಣೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಭ್ರೂಣೀಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಭಾರತದ ಮಾವಿನ ಬಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿನವು. ಕೇರಳದ ಕೆಲವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಮಾವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓಲೂರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕರಣ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಆರ್ದ್ರಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಂಥ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಮಾವುಗಳು ಬಹು ಭ್ರೂಣೀಯ ಗುಂಪಿನವಾಗಿವೆ. ಇಂಡೊಚೀನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾನ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ಯಾರಬಾವೊ ಮತ್ತು ಪೈಕೊ ಬಗೆಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನವು.
ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾವಿನ ಬಗೆಗಳು ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರುಚಿ, ಸ್ವಾದ, ತಿರುಳಿನ ರಚನೆ ಇವೆಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ತೆರನ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಯಿಗಳ ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಾವಿನ ಬೇರೆ ರೂಪಭೇದಗಳನ್ನು, ಬಗೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಒಟ್ಟು 77 ಭಾರತೀಯ ಬಗೆಗಳನ್ನೂ 24 ವಿದೇಶೀ ಬಗೆಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ವಾಣಿಜ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಆಲಂಪುರ್ ಬನೆಷನ್ (ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು), ಆಲ್‌ಫೊನ್ಸೊ (ಬಾದಾಮಿ, ಆಪೂಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ), ಬ್ಯಾಂಗಲೂರ (ತೋತಾಪುರಿ, ಕಿಳಿಮುಕ್ಕು; ಆಂಧ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ), ಬಂಗನ ಪಲ್ಲೆ (ಆಂಧ್ರ), ದಸೆರಿ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್, ದೆಹಲಿ), ಗುಲಾಬ್ ಖಾಸ್ (ಬಿಹಾರ), ಲಂಗರಾ (ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ), ಮಲ್‌ಗೋವ (ಆಂಧ್ರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ), ನೀಲಮ್ (ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ), ಓಲೂರು (ಕೇರಳ), ಪೈರಿ-ರಸಪೂರಿ (ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕೇರಳ), ರುಮಾನಿ (ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪೂರ್ವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು), ರಾಜಾಪುರಿ (ಗುಜರಾತ್), ಸುವರ್ಣರೇಖ (ಆಂಧ್ರ), ವನರಾಜ (ಗುಜರಾತಿನ ವಡೋದರ ಭಾಗ), ಫಜ್ಲಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ), ಜರ್ದಾಲು (ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ), ಸಫೇದ (ಲಕ್ನೊ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ).
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ: ಮರಗಳು ವರ್ಗ: ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡ
ಜಿ.ಆರ್.ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡ.
"ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ" ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರು(ಆಡು ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾವುಡ)ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಜೂನ್ ೬ ೧೯೫೮ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಸಮೀಪದ ಗುಂಡ್ಮಿ ಅನ್ನುವ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವುಡ ಪದ್ಮಾವತಿ ದಂಪತಿಗಳ ಐದನೇ ಕೂಸು. ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವಡರು ಕೂಡಾ ಆ ಕಾಲದ ಹೆಸರಾಂತ ಭಾಗವತರು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಾವುಡರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕುರಿತು ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪೂರಕ ರಂಗಸ್ಥಳವು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧಿಸಿತ್ತು. ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾವಡರಿಂದ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಪಟ್ಟುಗಳನು ಕರತಲಾಮಲಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಾವುಡರಿಗೆ ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ ತಂದೆಯೇ ಮೊದಲ ಗುರು. ಜನ್ಮಜಾತವಾಗಿ ಬಂದ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಹಾಗು ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ನೀರೆರೆದ ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತರಾದ ನಾರಾಯಣ ಉಪ್ಪೂರರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರು. ಈ ಎಳೆಯ ತರುಣ ತಮ್ಮ ಪರಂಪರಾಗತ ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ಬಹುಬೇಗನೆ ಮನಗಂಡ ಉಪ್ಪೂರರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಹಂಗಾರಕಟ್ಟೆಯ 'ಯಕ್ಷ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ-ಭಾಗವತ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ'ದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರು. ಶ್ರೀ ನಾರಣಪ್ಪ ಉಪ್ಪೂರುರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ೧೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಕೋಟ ಶ್ರೀ ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳದಿಂದ ತಮ್ಮ ಯಕ್ಷಕಲಾ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಉಪ್ಪೂರರ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದ ನಾವಡರು ಸರಿಸುಮಾರು ೫-೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಿರುಗಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಡೂರಿನ ವಿಜಯಶ್ರೀ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ನಾವುಡರು ಬಹುಬೇಗನೆ ಜನಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು, ನಾವಡರ ಭಾಗವತಿಕೆ ಜನಜನಿತವಾಯ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಾವುಡರು ಆ ಬಳಿಕ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದ್ದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೋದಹೋದೆಡೆಯೆಲ್ಲ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದರು, ಯಕ್ಷಪ್ರೇಮಿಗಳು ಹುಚ್ಚೆದ್ದುಹೋದರು, ನೋಡನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವುಡರ ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ರಾರಾಜಿಸತೊಡಗಿತು, ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದ ಘಂಟಾನಿನಾದವು ಕೇಳಿಬರತೊಡಗಿತು.ತಮ್ಮ ಮೂವತ್ತೆರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಗವತರ್ಯಾರೂ ತಲುಪಲಾಗದ ಎತ್ತರದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ನಾವಡರು ವಿರಾಜಮಾನರಾದರು.೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಶ್ರೀಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರಿಗೆ "ಆಗ್ನೇಯ ನಾವಡ" ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದಾರೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗದ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಅತಿರಥ-ಮಹಾರಥರಂತಹ ಘಟಾನುಘಟಿಗಳು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ತುಂಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಜನ್ಮಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಬಲದಿಂದ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೀರ್ತಿಯ ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರವನ್ನೇರುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಪಡೆದು ಬಂದವರು ಕಾಳಿಂಗ ನಾವುಡರು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಕಳೆದುಕೊಂಡು ದೂರಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಮಾನಸದ ಚಿತ್ತವನ್ನಾಕರ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಯಕ್ಷಗಾನದತ್ತ ಎಳೆದು ತರುವ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು ಆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಠಕ್ಕೆ. ಒಮ್ಮೆ ಇವರ ಗಾನ ವೈಭವದ ಸವಿಯನ್ನುಂಡವರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೇ ಆದರು. ಅವರಿದ್ದ ಮೇಳದ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ಜನರ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅವರ ಗಾನಸುಧೆಯನ್ನು ಸವಿಯಲೆಂದೇ ಬಂದಿರುವರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು ಅನ್ನುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯ ಛಾಪಿನಿಂದ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಲು ಅಪರೂಪದ ಕಂಠಸಿರಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸತೊಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತಿಕೆ ಅನ್ನುವ ಪದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಅನ್ನುವಂತೆ ಇದ್ದವರು ನಾವಡರು.
ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೈನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಕೂಟದ ಸಮಾರಂಭದ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರ ಭಾಗವತಿಕೆ ಎಲ್ಲರ ಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡಿತ್ತು.ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರು ಹಾಗೂ ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋಗಿ, ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ 'ಭಸ್ಮಾಸುರ ಮೋಹಿನಿ' ಪ್ರಸಂಗವೊಂದನ್ನೇ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಆಡಿ, ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನೆಲೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಬ್ಬರದು.ನಾವಡರ 'ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸೊಬಗಿದೆ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸೊಗಸಿದೆ.........', 'ನೀಲ ಗಗನದೊಳು ಮೇಘಗಳ ಕಂಡಾಗಲೇ ನವಿಲು ಕುಣಿಯುತಿದೆ......' ಮುಂತಾದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಇಂದಿಗೂ ಮೈ ನವಿರೇಳುತ್ತದೆ.
ರೇವತಿ, ಕಲಾವತಿ, ಚಾಂದ್, ಬಿಹಾಗ್ ಮುಂತಾದ ರಾಗಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕಂಠಸಿರಿಯಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆದ ನಾವುಡರು 'ಅಮೃತಮತಿ, ಕಾಂಚನಶ್ರೀ, ವಿಜಯಶ್ರೀ, ರೂಪಶ್ರೀ, ಭಾಗ್ಯಶ್ರೀ, ನಾಗಶ್ರೀ' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದವರು. 1990ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಕ್ಷಕಲಾರಸಿಕರಿಂದ 'ಕರಾವಳಿ ಕೋಗಿಲೆ', 'ರಸರಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿ' ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳು, ಸನ್ಮಾನಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ನಾವಡರಿಗೆ ಸಂದಿವೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ "ಕಲಾ ಕದಂಬ ಆರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್" ಸಂಸ್ಥೆ ಯಕ್ಷ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ‘ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮೇ ೨೭ ೧೯೯೦ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ೩೨ರ ಹರೆಯದ ತರುಣ ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆಯ ಹಾಡು ಸ್ತಬ್ಧವಾಯಿತು. ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಾವಡರು ವಿಧಿವಶರಾದಾಗ ಯಕ್ಷಗಾನಲೋಕದ ಸುವರ್ಣಯುಗವೊಂದು ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಯಕ್ಷರಸಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ಬರಸಿಡಿಲೆರಗಿದಂತೆ ಬಂದಪ್ಪಳಿಸಿದ ಈ ದುರಂತವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡಲತೀರವು ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿ ತೆರಳಿದ "ಕರಾವಳಿಯ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ" ಗುಂಡ್ಮಿ ಕಾಳಿಂಗ ನಾವಡರಿಗೆ "ನಮನ".
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು
ಮಗ ಮೊಮ್ಮಗ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ
alt=ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ|thumb|ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ ಕನ್ನಡದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ ವಿಜೇತರಾದ ಇವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕತೆ, ಕವಿತೆ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ ಹೀಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಜನನ- ಜೀವನ :
ಇವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿದ್ದಾಪುರ ತಾಲೂಕು ತಟ್ಟೀಕೈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೪೮ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ  ತಂದೆ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಭಟ್, ತಾಯಿ ಗಣಪಿ ಭಟ್.
ಇವರ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಐದನೇ ವರ್ಗಕ್ಕೇ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಂತರ, ಬಾಹ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದು ಎಸ್. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸಿ. ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿ ಪ್ರವೇಶಿಕಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.
ಇವರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, ಪಕ್ಕದೂರು ಬಿಳೇಕಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀ ಆರ್. ಎಂ. ಹೆಗಡೆಯವರೊಂದಿಗೆ  ಇವರ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ನಂತರ  ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು.
ಬರಹ:
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು, ಕ್ರಮೇಣ ಕವಿತೆ ಬರೆಯತೊಡಗಿದರು. ತುಷಾರ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತ ಕವಿತೆಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿದರು. ತುಷಾರದಲ್ಲೇ ಇವರ ಮೊದಲ ಕತೆ 'ನಮ್ಮೆಲಬುಗಳ ಮೇಲೆ' ಪ್ರಕಟವಾಗುವದರೊಂದಿಗೆ, ಇವರ ಕಥಾ ಪಯಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಇವರ ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕವಿತೆ, ನಗೆಬರಹ, ನಾಟಕ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಶಿಶುಗೀತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಬರಹಗಳು ನಾಡಿನ ಬಹಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ,  ಆಗುತ್ತಿವೆ. ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಕಾರವಾರ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯ ‘ಬೆಳಗು’ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಟಿವಿಯ ‘ನಮಸ್ಕಾರ’ ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. 'ಚಂದನ' ವಾಹಿನಿಯ 'ಕತೆಗಾರ' ಕಾರ‍್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಣ್ಣಕತೆಯೊಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಸಿರಸಿ ಸಮೀಪದ ಕೊರ್ಲಕಟ್ಟಾ ವಿವೇಕ ಬಳಗದವರು ತಯಾರಿಸಿದ ‘ಉರಿದಾರಿ’ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮಿನ  ಲೇಖಕಿ ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆಯವರು, ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಾಟಕ :
‘ಪ್ರಭಾವತಿ’
ಬಹುಮಾನ-ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು :
ಇವರ ಕಥೆಗಳು ಉತ್ಥಾನ, ಸಂಕ್ರಮಣ, ತರಂಗ, ತುಷಾರ, ವಿಕ್ರಾಂತ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ  ವಿವಿಧ ಕವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆತಿವೆ.
ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟೂ 39 ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬಹುಮಾನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ :
1. ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ : https://www.bookbrahma.com/author/bhageerathi-hegade
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ ಭಾಗೀರಥಿ ಹೆಗಡೆ
ಅಣ್ಣ ಅತ್ತಿಗೆ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಐನ್ ಮನೆ
ಕೊಡವರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿಯಿತ್ತು. ಮುನ್ನೂರು-ನಾನೂರು ಜನರಿದ್ದ ಮನೆತನಗಳಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಮನೆಗೆ ಬಲ್ಯಮನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಈ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪುರುಷನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ; ಅಯ್ಯ. ಅಯ್ಯನ ಮನೆ ಐನ್ ಮನೆ. ಕೊಡವರಿಗೆ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಐನ್ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆತನಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಐನ್ ಮನೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ
ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಐನ್ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ವಸತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಡುಗೆ, ಊಟ, ಮೊದಲಾದವೂ, ಶುಭಾಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳೂ, ಹಬ್ಬ-ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳೂ ಐನ್ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಿದ್ದವಲ್ಲದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಲ್ಲ. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಏನೇ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೇ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಂಗ್ಲರ ಆಡಳಿತ ಕೊಡಗಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಕಾಸದ ಸಲುವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಐನ್ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಈಗ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.
ಆದರೂ ಹಬ್ಬ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳನ್ನು, ಶುಭಾಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು, ಕಾರಣ ಕೊಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮನೆತನದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೂ ಬಲ್ಯಮನೆಗೇ ಬಂದು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುತ್ತರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಕೊಡುವದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಯಮನೆಗೆ ಬರಲೇ ಬೇಕು.
ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
‘ಐನ್ ಮನೆ’ಯೆಂಬುದು ‘ಅಯ್ಯನ ಮನೆ’ ಎಂಬುದರ ರೂಪಾಂತರ. ಅಯ್ಯ ಎಂದರೆ ಹಿರಿಯ ಎಂದರ್ಥ. ‘ಆರ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಬ್ದ ಅಯ್ಯ. ಹೀಗೆ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠ’ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ. ಆ ಮನೆತನದ ಕಾರಣ ಪುರುಷ ಇಲ್ಲವೆ ಹಿರಿಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮನೆ. ಆತನ ಬಳಿಕ ಅವನ ಪ್ರತೀಕವಿರುವ ಮನೆ.
ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆ
ಐನ್ ಮನೆಯನ್ನು ಅಂಗಳದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು-ಒಂದೂವರೆ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೆಟ್ಟಲುಗಳ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಡೆದ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿ(ಸಿಂಹದ ಮುಖ, ಇತ್ಯಾದಿ)ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೆಟ್ಟಲೇರಿ ಹೋದಾಗ ವಿಶಾಲ ಕೈಸಾಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ‘ಕಯ್ಯಾಲೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸುವ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್ ಮರದ ಕಾಂಡದಿಂದ ರಚಿಸಿದ್ದು, ದೇವರ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ರೂಪಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಬಕ್ಕೆ ‘ಕನ್ನಿ ಕಂಬ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪನೆಯ ಮರದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಸನಕ್ಕೆ ‘ಐಮರ’ ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಕಯ್ಯಾಲೆಯ ಎರಡೂ ಕೊನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕೋಣೆಯಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕಯ್ಯಾಲೆ ಕೋಂಬರೆ (ಕೋಣೆ)ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಉಗ್ರಾಣದಂತೆ ಬಳಸಬಹುದು.
ಕಯ್ಯಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮರದ ದೊಡ್ಡ ಬಾಗಿಲಿರುತ್ತದೆ. ಒಳ ಹೊಕ್ಕರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಜಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ‘ನೆಲ್ಲಕ್ಕಿ ನಡುಬಾಡೆ’ಯೆಂದು ಹೆಸರು. ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಎದುರಿನ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿನಿಂದ ತೂಗುದೀಪವೊಂದನ್ನು ಇಳಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚ’ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಳೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಗೂಡೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಣತೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವು ಬಲ್ಯಮನೆಗಳು ನಾಲ್ಕಂಕಣದ ಮನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕಂಕಣದ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಡವತಕ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆ’ ಅಥವಾ ‘ಮುಂದ್ ಮನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಜಾರದ ನಡು ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಬದಿಯಿರುವ ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಾಡಿಲ್ಲದೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಮುಂದ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆಲ ತುಸು ಕೆಳಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಾಲ್ಕೂ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬ ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಐಮರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ‘ಮುಂದ್’ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಒಳ ಕಯ್ಯಾಲೆ’ಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ಗೋಡೆಯೆದುರು ತೂಕ್‌೦ಬೊಳಿಚವಿರುತ್ತದೆ. ಒಳ ಕಯ್ಯಾಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೊಂದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೊಂದು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೊಂದು, ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೊಂದೊಂದು, ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಹಲವು ಕೋಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೊಂದು ‘ಮೀದಿ ಕೋಂಬರೆ’ಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಊಟದ ಮನೆ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿದ್ದರೆ ಮನೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನೇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮನೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆ, ನಾಮಕರಣ ಮುಂತಾದ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆಯ ಮುಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತಿತ್ತು. ನಾಲ್ ಕಟ್ಟ್ ಮನೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮನೆಯೆದುರಿನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ
ಐನ್ ಮನೆಯು ಕೊಡವರ ಜೀವನಾದರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಭ್ಯತೆಗಳ ಪ್ರತೀಕ. ತಮ್ಮ ವಂಶದ ಮೂಲ ಕಾರಣಪುರುಷರನ್ನು ತಮ್ಮ ಐನ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವದರಿಂದ ಇಡೀ ಮನೆಯೇ ಪೂಜನೀಯ. ಮನೆಯ ಕೈಸಾಲೆಯ ಕನ್ನಿ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಐಮರವನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮನೆತನದ ಹಿರಿಯರು ಮಾತ್ರ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಲ್ಲದೆ ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಐಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರಬಹುದಾದರೂ ಹಿರಿಯರು ಬಂದಾಗ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕನ್ನಿಕಂಬವನ್ನೇ ಅವನಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೊಸ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು.
ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು
ಪ್ರತಿ ಐನ್ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ದೇವರ ಕೋಣೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ‘ಕನ್ನಿ ಕೋಂಬರೆ’ ಅಥವಾ ‘ಮೀದಿ ಕೋಂಬರೆ’ ಎನ್ನುವರು. ಮೀದಿ ಕೋಂಬರೆಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಗೋಡೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿನಿಂದ ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚವನ್ನು ಇಳಿಬಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಮನೆಯಾಕೆ ಮುಖ ತೊಳೆದು ಮನೆಯ ಕಯ್ಯಾಲೆ, ನೆಲ್ಲಕ್ಕಿ ನಡುಬಾಡೆ ಅಥವಾ ಒಳಕಯ್ಯಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮೀದಿಕೋಂಬರೆಯನ್ನು ಗುಡಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಮನೆಯ ಎರಡೂ ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಜೆಯ ಬಳಿಕ ಆಕೆ ಕೈಕಾಲು ಮುಖ ತೊಳೆದು, ಪುನಃ ಮನೆಯ ಕಯ್ಯಾಲೆ, ನೆಲ್ಲಕ್ಕಿ ನಡುಬಾಡೆ ಅಥವಾ ಒಳಕಯ್ಯಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮೀದಿಕೋಂಬರೆಯನ್ನು ಗುಡಿಸಿ, ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಕೆಲವೆಡೆ ಮೀದಿಕೋಂಬರೆಯ ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚವು ನಂದಾದೀಪವಾಗಿ ಯಾವತ್ತೂ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವದು.
ಮೀದಿ ಕೋಂಬರೆಯ ತೂಕ್೦ಬೊಳಿಚದ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಣೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗಿಂಡಿಯನ್ನೂ ಬೆಳ್ಳಿಯದೇ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಳಕ್ಕಿರುವ ಬಟ್ಟಲನ್ನೂ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ‘ಮೀದಿ’ಯೆಂದರೆ ನೈವೇದ್ಯ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ರಾತ್ರಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದ ಬಳಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ಷ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಮೀದಿಯಿಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ವಿಶೇಷ ಔತಣದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ಮೀದಿ ಇಡುವರು. ಮೀದಿಯಿಟ್ಟ ನಂತರವೇ ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು.
ಮದುವೆ ನಿಶ್ಚಯ, ಹರಕೆ ಕಟ್ಟುವದು, ಹೊಸ ಕೆಲಸದ ಆರಂಭ, ದೂರಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವದು, ಮೊದಲಾದ ಮನೆತನದ ಯಾವದೇ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳು ನೆಲ್ಲಕ್ಕಿ ನಡುಬಾಡೆಯ ತೂಕ್೦ಬೊಳಕನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಅದರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯಾವದೇ ಲೇವಾದೇವಿಯಂಥ ಒಪ್ಪಂದಗಳೂ ಸಹ ಈ ದೀಪದೆದುರು ನಡೆದು ಮನೆತನದ ಕಾರಣರನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಿ ನಡೆದು, ಅವನ್ನು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯನೂ ಐನ್ ಮನೆಗೆ ಹಬ್ಬ-ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಬರಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬಗಳಿಗ ಬರಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಪುತ್ತರಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದೇ ಬರಬೇಕು. ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಳುಕಾಳುಗಳು, ದೂರ ಮೇಯಲು ಬಿಟ್ಟ ದನಕರುಗಳು ಕೂಡಾ ಪುತ್ತರಿಗೆ ಐನ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯಿದೆ.
ಈಗ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಲ್ಲವಾಗಿ, ಜನರು ಕೊಡಗಿನಿಂದ ಹೊರಗೇ ನೆಲೆನಿಂತಿರುವದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರೆತಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದಿರುವದರಿಂದ ಇವನ್ನು ನೋಡುವದೂ ದುರ್ಲಭವಾಗಿದೆ.
ಆಧಾರ
೧. ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಕೊಡವರು - ಶ್ರೀ ಬಿ ಡಿ ಗಣಪತಿ - ‘ಕೊಡಗು’ ಕಂಪೆನಿ, ಮಡಿಕೇರಿ - ೧೯೬೨.
ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕೊಡವರು
ರಾಜಾ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ರಾಜಾ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ೧೯೯೬ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಪ್ರಣಯಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು ಧರ್ಮೇಶ್ ದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುವತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗುವ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಒಬ್ಬ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಮಿರ್ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತುವು ಶಶಿ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ನಂದಾ ನಟಿಸಿರುವ ೧೯೬೫ರ ಚಿತ್ರ ಜಬ್ ಜಬ್ ಫೂಲ್ ಖಿಲೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಮೀರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಏಳು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಜಾ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 57.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 763.4 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿ ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ. ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶ್ರೀಮಂತ, ಸುಂದರ, ಸಂವೇದನಶೀಲ, ಯುವತಿ ಆರತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಂದ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಪೂರ್‌ರ ಈವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಧಿಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮುಖ್ಯ ಜೋಡಿಯಾದ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಮಾತಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಚುಂಬನದ ದೃಶ್ಯವಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ನಾನು ನಾನೆ ಎಂದು ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾ ಮೊ ಪ್ರಿಯಾ ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ಆರತಿ ಸೆಹಗಲ್ (ಕರಿಶ್ಮಾ ಕಪೂರ್) ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ತಂದೆ ಮಿ. ಸೆಹಗಲ್ ಮತ್ತು ಮಲತಾಯಿ ಶಾಲಿನಿಯ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಲಿನಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿರುತ್ತಾಳೆ.
ಪಾಲನ್‍ಖೇತ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆರತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವೇರ್ಪಟ್ಟು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಚುಂಬಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದಿನ ಆರತಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ತನ್ನ ಜೊತೆ ಅವಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವಳ ತಂದೆ ಪಾಲನ್‍ಖೇತ್‍ಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರತಿ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ರಾಜಾನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ರಾಜಾ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯನಾಗಲು ಕಲಿಯುವನು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮದುವೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಾಗಿ ಮಿ. ಸೆಹಗಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಾ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಆರತಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರತಿ ರಾಜಾನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ತಂದೆ ತನ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಮಿ. ಸೆಹಗಲ್ ತಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಪಾಲನ್‍ಖೇತ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಯನಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಾ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ ದಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಬಡವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶಾಲಿನಿ, ಅವಳ ಸೋದರ ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸೋದರಳಿಯ ಜೈ ಮಿ. ಸೆಹಗಲ್‍ನ ಆಸ್ತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈ ಜಗಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಜಾ ಮತ್ತು ಆರತಿಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿಗೆ ಕರೆತಂದು ರಾಜಾ ಮತ್ತು ಆರತಿ ಬೇರೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳು ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆರತಿಗೆ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿಯೆಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣ ವೈದ್ಯರು ಅವಳು ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಪಾಲನ್‍ಖೇತ್‍ಗೆ ಹೋಗಿ ರಾಜಾನಿಗೆ ಅವನ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಳ ಮಲತಾಯಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆರತಿಯು ಅವನಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಆರತಿಯ ಮಲತಾಯಿಯು ರಾಜಾನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಾ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಆರತಿಗೆ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ರಾಜಾಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಗುವಿನಿಂದ ದೂರವಿಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನಗೆ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಲು ಎಂದೂ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೆದರಿ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಲ್ಲಣಗೊಂಡ ಆರತಿ ರಾಜಾನನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೋಗಿ ತನಗೆ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ವಾಪಸು ಕೊಡುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆರತಿಯ ಮಲತಾಯಿಯ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಆರತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತಯಾರಿಕೆ
ಮುಖ್ಯ ನಟಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ಜೂಹಿ ಚಾವ್ಲಾ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನಟಿಯರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಜೂಹಿ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಪಾಲನ್‍ಖೇತ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡು ನೈಜ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಾದ ಪಾಲಮ್‍ಪುರ್ ಮತ್ತು ರಾನೀಖೇತ್‍ನ ಹೆಸರುಗಳ ಬೆರಕೆಪದವಾಗಿದೆ.
ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್
ರಾಜಾ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 763.4 ದಶಲಕ್ಷದಶ್ಟು ಗಳಿಸಿತು. ಇದರ ದೇಶೀಯ ಗಳಿಕೆ 738.4 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಮಾರ್ಪಡಿತ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹಣಗಳಿಕೆಯು 3.94 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ
ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ್ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.
ಇದು "ಕಿತನಾ ಪ್ಯಾರಾ ತುಝೆ ರಬ್ ನೇ" (ನಸ್ರತ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್‍ರ ಪಂಜಾಬಿ ಹಾಡು "ಕಿನ್ನಾ ಸೋಹ್ನಾ ತೇನು ರಬ್ ನೇ ಬನಾಯಾ"ದಿಂದ ಅನುವಾದಿತವಾಗಿದೆ), ಅಪಾರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮದುವೆ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ "ಆಯೆ ಹೋ ಮೇರಿ ಜ಼ಿಂದಗಿ ಮೇ", ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಬಹಳವಾಗಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿಗೂ ಕಾರಣವಾದ, ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಕಾ ಯಾಜ್ಞಿಕ್‍ರ "ಪರ್ದೇಸಿ ಪರ್ದೇಸಿ"ಯಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ತಮ್ಮ ೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶಾಲ ಅಂತರದಿಂದ ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬಾಲಿವುಡ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯಾಯಿತು.
ಈ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಸಂಗ್ರಹದ ೧೧ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು ಮತ್ತು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಬಾಲಿವುಡ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಕಾ ಯಾಗ್ನಿಕ್ "ಪೂಛೊ ಜ಼ರಾ ಪೂಛೊ" ಹಾಡನ್ನು ತಾವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೧೯೭೪ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಗೀನಾ ದ ಹಾಡು ಸಾಲಾ ಮೇ ತೊ ಸಾಹಬ್ ಬನ್ ಗಯಾ ವನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಾಡನ್ನು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು
ಶಾಂತನು ಮಹೇಶ್ವರಿ
ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟ, ನರ್ತಕ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ. ಇವರು ಚಾನೆಲ್‌ ವಿ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್ ೨೦೧೫ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ನೃತ್ಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ತಂಡದವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಗಾಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (೧೧ ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇವರು ತನ್ನ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮೇಷನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರು ಯೆ ಹೆ ಆಶಿಕಿ, ಪ್ಯಾರ್ ತೂನೆ ಕ್ಯಾ ಕಿಯಾ, ಟ್ವಿಸ್ಟ್‌ವಾಲಾ ಲವ್ ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿಯ ಬಿಗ್ ಎಫ್ (೨ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಆನ್ ಟಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಇವರು ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಝಲಕ್ ದಿಖ್ಲಾ ಜಾ (೯ ನೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ) ಭಾಗವಹಿಸಿ ೩ ನೇ ಟಾಪ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು ಹಾಗೂ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ(೮ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಗೇಮ್‌  ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಶಾಂತನು ಮಹೇಶ್ವರಿ ಇವರು ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ ರಂದು ಭಾರತದ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಚ್.ಆರ್. ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸೋಲ್ ಡಾನ್ಸ್ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.‌ ಇವರು ನರ್ತಕನಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು (ಲಿಕ್ವಿಡ್) ವೇವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ರೇಖಾ ಕಾಖಂಡಕಿ
ರೇಖಾ ಕಾಖಂಡಕಿ ಇವರು ಬಾಗಲಕೋಟ ಮೂಲದ ಲೇಖಕಿ. ಇವರ ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಕಾದಂಬರಿ "ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧಗಳು", ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಬಾಗಲಕೋಟದಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನದ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಲೇ ಭಟ್ಟ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ರೇಖಾ ಕಾಖಂಡಕಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೇಖಾ ಕಾಖಂಡಕಿ ರೇಖಾ ಕಾಖಂಡಕಿ
ಪದ್ಮಾ ವಾಸಂತಿ
ಪದ್ಮಾ ವಾಸಂತಿ ಅಭಿನಯದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು
ಮಾನಸ ಸರೋವರ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ
ರೋಸ್‌ಮರಿ
ರೋಸ್‌ಮರಿ (Rosmarinus officinalis ) ಒಂದು ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ನಿತ್ಯಹಸುರಿನ ಸೂಜಿಯ ಮಾದರಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುದೀನ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಯ ಲಾಮಿಯಾಸಿಯೆ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯ, ಇದು ಇತರ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ರೋಸ್‌ಮರಿ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು "ಡ್ಯೂ"(ರೋಸ್ ) ಹಾಗು "ಸೀ" (ಮರಿನಸ್ ) ಪದಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ "ಸಮುದ್ರದ ಇಬ್ಬನಿ" ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ - ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಸತತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ವಿವರಣೆ
ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಯು ಲಂಬದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿಂಜೋಲುವ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಯು 1.5 mರಷ್ಟು ಎತ್ತರ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ 2 mರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಹಾಗು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೂ ಅರಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದು ಬೆಚ್ಚನೆ-ಚಳಿಗಾಲದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿತ್ಯ ಅರಳಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಳಿ, ಗುಲಾಬಿ, ನೇರಳೆ, ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಂತಹ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ
ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ರೋಸ್ ಮಾರಿನಸ್ ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಪದವನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜು  ಎಂದು ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು. ಆಫ್ರೋಡೈಟ್ ದೇವತೆಯು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಬಂದಾಗ ಇದು ಅವಳ ಸುತ್ತಲೂ ತೂಗಾಡುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಔರನೋಸ್ ನ ರೇತಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೆಂದೂ ಸಹ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಆಫ್ರೋಡೈಟ್ ದೇವತೆಯು ರೋಸ್‌ಮರಿ ಸಸ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಜೊತೆ ಅವಳ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು.
ಸಾಗುವಳಿ
ಇದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಶುಷ್ಕತೆಗೆ ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ.
ಸೂರ್ಯ ಬೆಳಕು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜಲನಿರ್ಗಮನದೊಂದಿಗೆ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಚೂರ್ಣ್ಯ ಕಲಸುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನೀರಿನ ಅಧಿಕತೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಜಾತಿಗಳು ಹಿಮದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ತಟಸ್ಥ - ಆಲ್ಕಲೈನ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ pH (pH ೭-೭.೮) ನಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಹಲವಾರು ಕೃಷಿ-ತಳಿಗಳನ್ನು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಸ್ಯದ ಜಾತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ:
ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ತಾಜಾ ಹಾಗು ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇವಗಳು ಕಹಿಯಾಗಿ, ಒಗಚಾದ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಹಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ವಿವಿಧ ತಿನಿಸುಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಸಾಸಿವೆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುರಿಯುವಾಗ ಬಳಸುವ ಸುವಾಸನೆ ಭರಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಿಮಳದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪಾಕವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ೪ ಕೋಳಿಯ-ತೊಡೆಮಾಂಸ, ೪ ಕೆಂಪು ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆಗಳು ತುಂಡರಿಸಿದ್ದು, ೧/೪ ಬಟ್ಟಲು ಎಕ್ಸಟ್ರಾ ವರ್ಜಿನ್ ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆ ಕತ್ತರಿಸಲಾದ ತಾಜಾ ರೋಸ್‌ಮರಿಗಳ ಎರಡು ಚಿಗುರುಗಳು. ಸಮವಾಗಿ ಲೇಪಿಸಿ. ಫಾಯಿಲ್(ತೆಳು ತಗಡು ಹೊದಿಕೆ)ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಳುಕಾವಲಿಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕುಕ್ಕಿ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ೩೭೫(೧೯೦ C) ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ೧ ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸಿ.
ರೋಸ್‌ಮರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ, ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ, ಹಾಗು ವಿಟಮಿನ್ B6 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆ
ಹಂಗೇರಿ ವಾಟರ್ ನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಂಗೇರಿಯ ರಾಣಿಗೋಸ್ಕರ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹಿಡಿದ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು" ಹಾಗು ಸಂಧಿವಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಇದನ್ನು ತಾಜಾ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ವೈನ್ ನ ಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಡಾನ್ ಕ್ವಿಕ್ಸಾಟ್ (ಅಧ್ಯಾಯ XVII, ಮೊದಲ ಸಂಪುಟ) ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಫಿಯೇರಬ್ರಾಸ್ ನ ಪವಾಡಸದೃಶ ಮುಲಾಮನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಹೇವರಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರೋಸ್‌ಮರಿ ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಮದುವೆ, ಯುದ್ಧ ಸ್ಮರಣೆಗಳು ಹಾಗು ಶವಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ದುಃಖತಪ್ತರು, ಸತ್ತವರ ಸ್ಮರಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಶವವನ್ನು ಹೋಲುವ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ನ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ ನಲ್ಲಿ, ಒಫೀಲಿಯ, "ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಇದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ  (ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್, iv. ೫.) ಒಂದು ನೂತನ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಕೆಲವು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಿರುಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ತಂದು ಕೊಂಡರೂ ಸಹ ಆ ಜನರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು.
ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು - ಮದುಮಗಳು ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಡ್‌ಪೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಜೊತೆಗೆ ಮದುಮಗ ಹಾಗು ಮದುವೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಚಿಗುರನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಮದುವೆಯೊಂದಿಗೆ ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಸಂಬಂಧವು ಒಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಹೊಸತಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ದಂಪತಿಗಳು ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಒಂದು ರೆಂಬೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ದಿನ ನೆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರೆಂಬೆಯು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದರೆ ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಹಾಗು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶುಭ ಶಕುನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 'ಏ ಮಾರ್ಡ್ರನ್ ಹರ್ಬಲ್', ಶ್ರೀಮತಿ ಗ್ರೀವೆಸ್ "ಒಂದು ರೋಸ್‌ಮರಿ ಕೊಂಬೆಯು, ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪದಿಂದ ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ಬಣ್ಣಗಳ ರೇಷ್ಮೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಸಹ ಮದುವೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗು ನಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೀತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವತಿಗೆ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಚಿಗುರಿನಿಂದ ಮೆಲ್ಲಗೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ಈ ಚಿಗುರು ಒಂದು ಅರಳಿದ ಹೂವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ಜೋಡಿಯು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ-ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರೇಮಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಾಗು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆದ ಸಸ್ಯವು ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪ್ರೇಮಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪುಟ್ಟ ಗೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ (ಬಟ್ಟೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳು) ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಒಂದು ಚಿಗುರನ್ನು ಮಲಗುವ ಮುಂಚೆ ದಿಂಬಿನ ಕೆಳಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ದುಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗೆ ಆದರೂ, ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಬಳಕೆಯು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರಂತೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದರು. ಸುಮಾರು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ರೂಢಿಯು ಚರ್ಚೆಗೆ ಆಸ್ಪದವನ್ನು ನೀಡಿತು; ಜೊತೆಗೆ ಪುರುಷರು ರೋಸ್‌ಮರಿ ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಾವು ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದೇವೆ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಿತ್ತು.
ಸಂಭಾವ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆ
ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶವು, ರೋಸ್‌ಮರಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕಾರ್ನೋಸಿಕ್ ಆಸಿಡ್, ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್ (ಮುಕ್ತ ರೋಗಮೂಲಾಹಾರಿ)ಯಿಂದ ಮಿದುಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹಾಗು ನರಗಳನ್ನು ಕುಂದಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಲ್ಜಿಮರ್ಸ್ ಹಾಗು ಲೌ ಗೆಹ್ರಿಗ್ ನಂತಹ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ.
ರೋಸ್‌ಮರಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗತಿಶೀಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೋಸಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಹಾಗು ರೋಸ್ಮರಿನಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ನಂತಹ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡನ್ಟ್ ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಬಿಯೋಆಕ್ಟಿವ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ (ಒಣಗಿದ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೦%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ), ಕಾಫ್ಫೆಯಿಕ್ ಆಸಿಡ್, ಅರ್ಸೋಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್, ಬೆಟುಲಿನಿಕ್ ಆಸಿಡ್, ರೋಸ್ಮರಿಡಿಫೆನೋಲ್, ಹಾಗು ರೋಸ್ಮನೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು
ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದಾಗ, ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಕ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಲರ್ಜಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯು, ರೋಸ್‌ಮರಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಹೀರಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇವಿಸಬಾರದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಹಾಗು ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ
ರೋಸ್‌ಮರಿಯನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕೃತಿಜನಕ ನಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಲರ್ಜಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಮೂರ್ಛೆರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವವರಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಸಾರತೈಲವು ಮೂರ್ಛೆರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದ ವರದಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳ ವರದಿಗಳಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಯಸ್ಕರು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ರೋಸ್‌ಮರಿ ಸಾರತೈಲವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಸ್‌ಮರಿ ಎಲೆಗಳು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೋಮಾ,ಸೆಳೆತ, ವಾಂತಿ, ಹಾಗು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ದ್ರವಶೋಥ (ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ದ್ರವ), ಇವುಗಳು ಜೀವಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಅಥವಾ ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೋಸ್‌ಮರಿಯ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಆದಷ್ಟು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು.
ಗ್ಯಾಲರಿ
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಲಾಮಿಯಾಸಿಯೆ ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ದೇವರಗುಡಿ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಮಾರ್ಲೇಶ್ವರ
ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ರತ್ನಾಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಗುಹಾಂತರ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಶಿವ ದೇವಾಲಯ
ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ೧೫೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಹಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿದು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸ ಬೇಕು. ನದಿ ತಟದ ಆಹ್ಲಾದಭರಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಲಬದಿಯಿಂದ ಗುಹೆಯೊಳಗಿನಿಂದ ಹೊಕ್ಕಕೂಡಲೇ ತಣ್ಣೀರಿನ ಕುಂಡವೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ, ಮಾರ್ಲೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಹಾವುಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ವರೆಗೆ ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆಯಾಗಿಲ್ಲವಂತೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮನಮೋಹನ ತಾಣವೆಂದರೆ, ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರುವ ಧಾರೇಶ್ವರ ಜಲಪಾತ. .
ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಖ್ವಾಜಾ ಬಂದೇ ನವಾಜ್
ಖ್ವಾಜಾ ಬಂದೇನವಾಜ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೂಫಿ ಸಂತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿ, ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂರು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದಲ್ಲಿರುವ ಖ್ವಾಜಾ ಬಂದೇ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದರ್ಗಾ ಒಂದು ಜಾಗೃತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂಬ ಜನನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಬಂದೇ ನವಾಜರ ಸ್ನೇಹದ ಗುರುತಾಗಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಉಳಿದಿವೆ. ಬಂದೇ ನವಾಜರ ಉರುಸು ಶುರುವಾಗುವ ಮುನ್ನ ತೇಯ್ದಿರುವ ಗಂಧವು ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಗುಡಿಯಿಂದ ಬರಲೇ ಬೇಕು. ಹಾಗೇ ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಜಾತ್ರೆ ಆರಂಭ ಆಗುವ ಮುನ್ನ ದೀವಟಿಗೆಗಳು ಬಂದೇ ನವಾಜರ ದರ್ಗಾದಿಂದ ಬರಲೇ ಬೇಕು.
ವರ್ಗ:ಸೂಫಿ ಸಂತರು ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ
ಮಹದೇಶ್ವರ ಪೂಜಾಫಲ
ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು
ಭಾಷಾಂತರ
ಭಾಷೆಗಳು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಭಾಷಾಂತರವು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾಷೆ ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೊ ಭಾಷಾಂತರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ರೋಮನ್ ಜಾಕೋಬ್ಸನ್ ಎನ್ನುವ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮೂರು ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ:
ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ
ವಿಜಯಾ ಸುಬ್ಬರಾಜ್
ವಿಜಯಾ ಸುಬ್ಬರಾಜ್ ಕನ್ನಡದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲೇಖಕಿ.
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಜಯಾ ಸುಬ್ಬರಾಜ್ ವಿಜಯಾ ಸುಬ್ಬರಾಜ್
ಬಿಹು ನೃತ್ಯ
ಬಿಹು ನೃತ್ಯ ವು (বিহু নৃত্য, बिहू नृत्य) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಿಹು ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಚುರುಕಾದ ನೃತ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಕೈಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೃತ್ಯಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.