ಭಾರತೀಯ_ರೂಪಾಯಿ_ಮತ್ತು_ಅದರ_ಮೌಲ್ಯ
ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಇಳಿದಿರುವುದು ಏಕೆ?
ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್ ಗೆ ೬೮.೮೨೫ ರೂಪಾಯಿಗಳಂತೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತತ್ ಕ್ಷಣ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಹಾಗು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂಗಳಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾಲರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿಕೋಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಣಕಾಸು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಆಮದು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಡಾಲರ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುವ ಹಣವನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆ ಸಫಲವಾಗಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ೬೮ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ ೬೭ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಚಂಚಲತೆ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕೆ? ೧) ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಸಮ್ಪನ್ಮೂಲಗಳು ಲಭಿಸದ ಕಾರಣ ಭಾರತದ್ಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ನ ಮೌಲ್ಯ ಏರಿ ನಮ್ಮ ರೂಪಾಯಿಯ ಬೆಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಮದುದಾರರು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನುಇಟ್ಟಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನ೦ತಹ ದೇಶಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಶವಾದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿರುವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತಿತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ದೊರಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದಿರುವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಿಂಗಾಪುರ್ ನಂತಹ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಅಗುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಭಾರತ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿರುವುದು ಸತ್ಯದ ಮಾತು. ಅಮೇರಿಕದಂತಹ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ, ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಅವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಅವಕಾಶವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ೨) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ತತೆ - ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಶೇಕಡ ೧೬ರಷ್ಟು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯ. ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯವುದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಮ್ಮೆ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಣಕಾಸಿನ ದೊರಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕರೆನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ ದೇಶದ ಜನತೆಗೂ ಹಾಗು ಇತರ ದೇಶದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ್ವರಿಗೂ ಗೊಂದಲ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ೩) ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ GDP (gross domestic product) ಹತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು (೫%). ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ೨೦೧೩-೧೪ ರಲ್ಲೂ ಏಳಿಗೆ ಕಾಣದ ಕಾರಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿಯ ದೊರಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಾದ ಹಣದುಬ್ಬರದಿಂದ ಈಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಡಾಲರ್ ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯನ್ನಗಿಸುವುದರ ಕಡೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದುಗೂಡಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಳಬರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಕಡಿತಹಗಳನ್ನು ಹೇರಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ದನಿಗಳು ಎದ್ದವು. ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಹಣಕಾಸಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಬರುವ ಹಣಕಾಸನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸಿತು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ರಜಿಲ್, ಇಂಡೊನೇಶಿಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ೪) ಕಚ್ಛ ತೈಲ - ಭಾರತ ಕಚ್ಛ ತೈಲದ ಸಮ್ಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಇದರ ಬೆಲೆ ಭಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ತೈಲದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಡಾಲರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಡಾಲರ್ ಗೋಸ್ಕರ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತ್ದ ರೂಪಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿಯಿತು. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಹಣಕಾಸು ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಆದ್ರಎ ಸ್ಮೆರಿಕಾದ ಫೆಡೆರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಾಲರ್ ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ೨೦೧೩ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ೧.೯೧ % ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಡಾಲರ್ ಹಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಏರಿರುವುದು ಎಂದು ಬಿರ್ಲಾ ಕಂಪನಿಯ ಸಿ.ಐ.ಒ ಆದ ಮಹೇಶ್ ಪಾಟಿಲ್ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮದ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ದನಿಗಳು ಎದ್ದವು. ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ಹಣಕಾಸಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಬರುವ ಹಣಕಾಸನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸಿತು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ರಜಿಲ್, ಇಂಡೊನೇಶಿಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಯ ದೊರಕೆ ಬಹಳ ಇದ್ದು ವಿದೇಶೀಯರು ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡರೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಡುವುದು ಖಂಡಿತ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆ - ಭಾರತದ ಕರೆನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವ್ವರು ವರ್ಶಗಳಿಂದಬಹಳಾ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಜೂನ್ ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೪೧೬೨ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣಕಾಸು ಹೊರಹೋಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಯವ್ಯಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇರುವುದು ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಇನ್ನೂ ಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ್ಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಹೂಡುವವರಿಗೆ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಸಿಗುವ ಲಾಭವು ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ನಿರಾಸಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಒಂದೇ ಇ೦ತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬ್ರಜ಼ಿಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾದ೦ತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಾರದೆಂದು ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಡು ಕ೦ಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತರೆ. ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಕಾರಣ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ. ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 'ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ' ೪% ನಷ್ಟು ಇತ್ತು. ದೇಶದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸದ ಕಾರಣ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಯಾವ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಂದಿನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ಥಷ್ಟು ಕುಸಿಯಿತು. thumbnail|ರೂಪಾಯಿಯ ಬೆಲೆಯ ಕುಸಿತ ಉದಾಹರಣೆ : ಪೊಸ್ಕೊ ಎಂಬ ಕ೦ಪನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೮೨೦೦೦ ಕೋತಿ ರೂಪಯಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ. ನಿಂತೇ ಹೋಯಿತು ಈ ಯೋಜನೆ. ಇಂತಹ ಕಾರಣಗಳಿ೦ದ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಾಬಹುದು. ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಮೂಖ್ಯವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ವ್ಯವಸಾಯ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಹಾಗು ಕಗಣಿಗಾರಿಕೆ ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಅಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ೫.೭% ಇರಬಹುದಾಅಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೇವಲ ೫.೨% ದಾಖಲಾಯಿತು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಆದರು ಸಹ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಏರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯ್ವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನ ಇರದಾಗಿ ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ನರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಆದರೂ ೧ ಡಾಲರ್=೫೫ ರೂಪಾಯಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್ ಗೆ ೬೨.೩೦ ರೂಪಯಿಗಳಂತೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.