cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಹುಣಸೆ
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅಪಕ್ವ ಹಣ್ಣನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಹಸಿರು ತಿರುಳು ಅನೇಕ ಹುಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಹುಳಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದರ ಹಣ್ಣು ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಹಣ್ಣು ಹಿತ್ತಾಳೆ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲು ಮರಗಳಾಗಿ ನೆಡಲು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಹಣ್ಣು, ಎಲೆ ಹಾಗೂ ತೊಗಟೆ ಔಷಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ದಾರುವು ಗಡುಸಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಒನಕೆ, ಕೊಡತಿ, ಚರಕ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ಮರಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು http://eol.org/pages/639027/details http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Tamarindus+indica http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Tamarind.html
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: Wikipedia' ) ಒಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಬಹುಭಾಷೀಯ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಜಾಲತಾಣವು ಸಹ ಆಗಿದೆ.
ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಕಿಮೀಡ ಫೌ಼ಂಡೇಷನ್ (wikimedia foundation) ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರ್ಯಾ಼ನ್ಸಿಸ್ಕೊ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಲಾಬೋದ್ದೇಶರಹಿತ ಹಾಗೂ ದಾನಶೀಲ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಸೇವೆಯು ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಏಳನೇ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾಲತಾಣವಾಗಿದೆ (ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ಕ್ಕೆ ಇದ್ದಂತೆ).
ಚರಿತ್ರೆ
thumb|right|ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮೂಲತಃ ನ್ಯುಪೀಡಿಅ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿತು
ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮೂಲತಃ ನ್ಯುಪೀಡಿಯ (Nupedia) ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಜಾಲತಾಣದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ (Jimmy Wales) ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್ (Larry Sanger) ಎಂಬುವವರು ಇದನ್ನು ಜನವರಿ ೧೫, ೨೦೦೧ ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ವಿಕಿಮೀಡಿಅ ಫೌ಼ಂಡೇಷನ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಲಾಭೋದ್ದೆಶರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.
thumb|ಚಿತ್ರ:ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ thumb|ಚಿತ್ರ:ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್
ದೋಸೆ
ಸಿದ್ಧತೆ
ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೋಸೆಯ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೆನೆಸಿ, ತಿರುವಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ವರೆಗೆ "ಹುದುಗಲು" ಬಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯ ದೋಸೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಂತ್ಯ, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಕಡಲೇಬೇಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು. ಸಿದ್ಧವಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಾದ ಕಾವಲಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಯ್ಯುವುದರ ಮೂಲಕ ದೋಸೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ.
ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆಯ ಬದಲು ರವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರವೆ ದೋಸೆ, ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು, ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ "ದಿಢೀರ್ ದೋಸೆ" ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಮಾಡಬಹುದು.
ದೋಸೆಯ ಜೊತೆ ತಿನಿಸುಗಳು
ದೋಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೆಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದಾದರೂ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯ. ದೋಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಡುವ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು:
ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ದೋಸೆಗಳು
ದೋಸೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ದೋಸೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು:
ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೋಸೆ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು
"ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಅಂದರೆ ಭವನ..."
ಇದೊಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಂಧೀ ಬಜಾರ್ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ, ೩೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ,ಆದರೆ ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಡುಪಿ ಖಾದ್ಯಮಂದಿರ. ಎಲ್ಲಾ ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಶುಚಿ, ರುಚಿಯಾದ ತಿಂಡಿ-ತಿನಸುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮಸಾಲೆದೋಸೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಜನಗಳು ಈ ಚಿಕ್ಕಹೋಟೆಲ್ ನ ಹೊರಗಡೆಯೇ ಕ್ಯೂ, ನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಾದು, ಒಳಗೆ ಬಂದು ದೋಸೆಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು, ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಭವನದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ, ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚು. ಜಾಗದ ಅಭಾವ ; ತಕ್ಷಣ ಪರಿವಾರದವರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂತು, ದೋಸೆಸವಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವೆನ್ನಿಸಿದರೂ ಜನರು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್, ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ದೋಸೆ ರೇಟು ರೂ. ೨೭/- ಮಾತ್ರ.
ಪರಂಪಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞನಾರಾಯಣಮಯ್ಯ, ಮತ್ತು ಸೋದರರು ಸೇರಿ, ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ, 'ಮಾವಳ್ಳಿ ಟಿಫಿನ್ ರೂಮ್', ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ದೋಸೆಯು ಸಿಗುವುದು ಕೇವಲ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೮.೩೦ ರಿಂದ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೯.೩೦ ವರಗೆ ಮಾತ್ರ.!
ಇಲ್ಲಿ ಊಟ ೧೩೦/- ರೂ. ಗಳು (ಪ್ರಸಕ್ತ ದರ ರೂ ೩೫೦/-), ಅದೂ ಸೀಟ್ ಸಿಗುವುದು ಭಾರಿ ಪ್ರಯಾಸ!
ವರ್ಗ:ಜೀವನ ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ಧ್ವಜ
thumb|ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ಧ್ವಜ ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ಧ್ವಜವು ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ). ಧ್ವಜವು ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ನಗರದ ಧ್ವಜವು (ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್) ಹಳದಿ ಸಿಂಹವು ಅದರ ಹಿಂಗಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಬಿಳಿ ಹದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯವು ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ I ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಪೋಲ್ಟವಾ (1709) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ನರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಜಯದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ತ್ಸಾರ್ ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ಜನರಿಗೆ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. 1712 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಲ್ಗೊರೊಡ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ನ ಬ್ಯಾನರ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು ಮತ್ತು 1727 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.
ಮಲ್ಹಾರ್, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/6th_7th_century_Bhima_Kichak_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_2.jpg/220px-6th_7th_century_Bhima_Kichak_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_2.jpg|thumb| ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲ್ಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭೀಮ ಕೀಚಕ್ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ನೇ-೭ನೇ ಶತಮಾನ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ಮಲ್ಹಾರ್ ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಾರ್, ಮಲ್ಲಾರಿ ಮತ್ತು ಸರಭಾಪುರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇದು ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಯ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳು, ಎರಡು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪಿನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರ್‌ನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೯ ರಿಂದ ಫೀಡರ್ ರಸ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
ದಂತಕಥೆಗಳು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/12th_century_Pataleshvara_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_3.jpg/220px-12th_century_Pataleshvara_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_3.jpg|left|thumb| ಮಲ್ಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾತಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಸಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಸೂರ್ಯ ವಂಶಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ರಾಜರು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೋಸಲವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಆ ಕುಲದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು ರಾಮನ ನಂತರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಲವ ಮತ್ತು ಕುಶರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕೋಸಲವು ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಲವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ನಗರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಕುಶನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಸಲವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಳಿ ಕುಶವ್ರತೆ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಅವನು ತನ್ನ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕುಶಸ್ಥಲಿಪುರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಕುಶಸ್ಥಲಿಪುರವನ್ನು ಇಂದಿನ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲ್ಹಾರ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Ruins_of_Tirthankara%2C_head_restored%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_20.jpg/220px-Ruins_of_Tirthankara%2C_head_restored%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_20.jpg|thumb| ತೀರ್ಥಂಕರನ ಅವಶೇಷಗಳು, ತಲೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಲ್ಹಾರ್ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಭಾರತ - ೨೦ ತನ್ನ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸಹದೇವ ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಜೇಯ ಭೀಷ್ಮಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಸಹದೇವನು ಕೋಸಲದ ರಾಜನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ವೆನ್ವಾದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಂತಾರಕರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಕೋಸಲದ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/6th_7th_century_Bhima_Kichak_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_31.jpg/220px-6th_7th_century_Bhima_Kichak_Temple%2C_Malhar_Chhattisgarh_India_-_31.jpg|thumb| ೬ನೇ ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಭೀಮ ಕೀಚಕ್ ದೇವಾಲಯ, ಮಲ್ಹಾರ್ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಭಾರತ -೩೧
ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಣಗಳು
ಮಲ್ಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪಾತಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೇವ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದಿಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ವಿಗ್ರಹವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅವಶೇಷಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ದಿಂದ(ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) ರತ್ನಪುರ ಕಲಚೂರಿ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ೧೦ ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಹ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾತಾಳೇಶ್ವರ ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು, ಇಲ್ಲಿ ಗೋಮುಖಿ ಶಿವಲಿಂಗವು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳಚುರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ದಿಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವರ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಮಲ್ಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ, ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹಳೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Temple_Carvings_in_Malhar_Bilaspur_Chhattisgarh_2009.jpg/220px-Temple_Carvings_in_Malhar_Bilaspur_Chhattisgarh_2009.jpg|thumb| ಮಲ್ಹಾರ್ ಬಿಲಾಸ್ಪುರ್ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮಲ್ಹಾರದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನವು ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಸಲದ ಅನೇಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ಎಮ್.ಸಿ.ಪದ್ಮಾ
ಕಥಾ ಸಂಕಲನ
ವರ್ಗ: ಚುಟುಕು ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಮ್.ಸಿ.ಪದ್ಮಾ ಎಮ್.ಸಿ.ಪದ್ಮಾ
ಜಿಮ್
ಜಿಮ್ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೇವೆಗಳು ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಿಮ್ ಶೂಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಬಯಲು ಮತ್ತು ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಸ್ಥಳಗಳು. ಇತ್ಯಾದಿ ಬಾರ್ ಘಂಟೆಗಳು ಸಮಾನಾಂತರ ಬಾರ್, ಹಾರಿ ಬೋರ್ಡ್, ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ಟೆನಿಸ್ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಲಿ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮತ್ತು ಎಂದು ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಉಪಕರಣ ವ್ಯಾಯಾಮ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಹನೀಯವಾಗಿವೆ. ಜಿಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೃತ್ಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡ, ಮತ್ತು ಗ್ಯ್ಮ್ನಸ್ತಿಚಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕಾ ಸಹಾಯ ಗ್ಯ್ಮ್ನಸ್ತಿಚಾ ಮಿಲಿತ್ರರಿಯ ಅಥವಾ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ಗ್ಯ್ಮ್ನಸ್ತಿಚಾ ಮೆಡಿಕಾ, ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜಿಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡಾ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಸಮುದಾಯ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಘಟನೆಗಳು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮದ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಅವರು ಈಜುವ ಅಥವಾ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", ನಿಂದನೆ ಒಂದು ನುಡಿಗಟ್ಟು ಇತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರ, ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರು ನಡುವೆ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಸಮುದಾಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ನರು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಎಂದಿಗೂ. ಜಿಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕ್ರೀಡೆ ತಯಾರಿಯೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆ ಮರೆತುಹೋಯಿತು. ಕರಾಳ ಯುಗದ ಕತ್ತಿ ವರಸೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವದಳದ ಇದ್ದವು; ಕೋವಿಮದ್ದಿನ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು ನಂತರ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ ವರಸೆ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ಬದಲಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲ ಫೈಟಿಂಗ್ ಬಾಕು ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳು. ಇದ್ದರು ನಂತರ 1700 ರಲ್ಲಿ, ಸಲ್ಜ್ಮಂನ್, ಜರ್ಮನ್ ಪಾದ್ರಿ, ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಈಜು ಸೇರಿದಂತೆ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಬೋಧನೆ ತುರಿಂಗಿಯಾ ಒಂದು ಜಿಮ್ ತೆರೆಯಿತು. ಛ್ಲಿಅಸ್ ಮತ್ತು ವೊಕರ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1825 ರಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ಟರ್ ಬೆಕ್, ಜರ್ಮನ್ ವಲಸೆಗಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಜಿಮ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ವಯಸ್ಸಿನ, ಅದೇ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ವಿವಿಧ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ, ಮತ್ತು ಈಜು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಯಸ್ಸು 16 ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರೌಢ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೆಲವು ಜಿಮ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು 6 ರಿಂದ 8 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮಾಡಬಹುದು.
ಗ್ರೀಕ್ ಪದವನ್ನು ಗ್ಯ್ಮ್ನಸಿಒನ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಒಂದು ಲೋಕಾಲಿಟಿ  ವಿವರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಯುವಕರು (ನೋಡಿ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್) ). ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನಂತರದ ಅರ್ಥ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಗ್ರೀಕ್, ಜರ್ಮನ್ ಒದಗಿಸುವ ಶಾಲೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸೂಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ , ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ ಆದರೆ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪದ ಜಿಮ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ "ಬೆತ್ತಲೆ ವ್ಯಾಯಾಮ ಶಾಲೆಯ" ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಶಿಕ್ಷಣ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ (ಸೇರಿದಂತೆ ಯುವಕರು, ಆಫ್ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಬೆತ್ತಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇದು ಅಂದರೆ ವ್ಯಾಯಾಮ), ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನದ, ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಗ್ರೀಕರು, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅರಿವಿನ ಕಲಿಯುವ ಎಂದು ಮುಖ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಸ್ನಾನ ಸಡಿಲಿಸುವುದರ ನಂತರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಇತಿಹಾಸ ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂನಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ.
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಯಾಮ ಅವರು ದೈಹಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಉರ್ಖನೆಹ್ ಹೆಸರಾಗಿವೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಪರ್ಷಿಯಾದ 3000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು (ಅಂದರೆ., ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ) ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಜರ್ಮನ್ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಇದು ತುರ್ನ್ಪ್ಲೇತ್ಜ್, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಜಾಗವನ್ನು, ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಎಂದು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ನರ್ಸ್ , ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಳುವಳಿ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಒಳಾಂಗಣ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ ಬಹುಶಃ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹೆಸ್ಸೆ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಸ್ಪೀಸ್, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕರ ಮತ್ತು ಬಾಲಕಿಯರ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಒಂದು ಉತ್ಸಾಹಿ ಮೂಲಕ 1852 ರಲ್ಲಿ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಟರ್ನರ್ ಚಳುವಳಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಟರ್ನರ್ಸ್ ಗುಂಪು ರಚನೆಯಾಯಿತು ಲಂಡನ್ ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 1848 ಟರ್ನರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ದೊಡ್ಡ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು. ಈ ಜಿಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಯುವ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಯುವ ಲೌ ಗೆಹ್ರಿಗ್ನ ಟರ್ನರ್ ಜಿಮ್ ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಎಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ.
ಮೊದಲ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಯ್ಮ್ಚಾ, ಬೋಸ್ಟನ್ 1852 ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯ್ಮ್ಚಾ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು 1851. ಸಣ್ಣ ಶಾಖೆಯ ನಂತರ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಒದಗಿಸಿದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇನ್ನೂರು ಯ್ಮ್ಚಾ, ಇದ್ದವು.
1920 ವ್ಯಾಯಾಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ, ನಿಕೋಲಸ್ ಇಸರಂಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದಶಕವಾಗಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಹರೇನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ರಎಚೊಂಚೆಪ್ತುಅಲಿಶೆದ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ.
ಇಂದು, ವ್ಯಾಯಾಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅವರು ವಸ್ತುತಃ ಎಲ್ಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ, ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಕೂಟಗಳ.
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ
ನಂಜನಗೂಡು
ನಂಜನಗೂಡು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೩ ಕಿ.ಮಿ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ನಂಜನಗೂಡು ಕಪಿಲ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ. ನಂಜನಗೂಡು"ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ" ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಆಗಿರುವ ಈ ನಗರವು "ಟೆಂಪಲ್ ಟೌನ್" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ
ತಾಲ್ಲೂಕು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಕೂಡ್ಲು ನರಸೀಪುರ ಮತ್ತು ಚಾಮರಾಜನಗರ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಮತ್ತು ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೯೮೨ ಚ.ಕಿ.ಮೀ., ತಾಲ್ಲೂಕು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩,೫೮,೪೧೫ (೨೦೦೧) ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೦,೫೯೮ (೨೦೧೧). ಬಿಳಿಗೆರೆ, ಚಿಕ್ಕಯ್ಯನ ಛತ್ರ, ಹುಲ್ಲಹಳ್ಳಿ, ದೊಡ್ಡ ಕವಲಂದೆ, ನಂಜನಗೂಡು ಇವು ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೋಬಳಿಗಳು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೮೮.
ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನೆಲ ಈಶಾನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಡ್ಡಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ನದಿ ಕಪಿಲಾ. ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ಮತ್ತು ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಗಡಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಈ ನದಿ ಅನಂತರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಂಜನಗೂಡು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಇದರ ಹರಿವು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಈ ನದಿ ತಿರುಮಕೂಡ್ಲು ನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ಗುಂಡ್ಲು ಹೊಳೆ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಡುವೆ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದು ನಂಜನಗೂಡು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಹುಭಾಗ ಕಣಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಫೆಲ್‍ಸ್ಟಾರ್‍ನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕೆಂಪು ನುರುಜು ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಎರೆಮಣ್ಣುಗಳಿವೆ. ಗುಂಡ್ಲು ಹೊಳೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಡ ಮೀರಿ ಹರಿದು ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ದಡಗಳಲ್ಲೂ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣು ಹರಡಿದೆ. ಕೋಣೂರಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ನಾರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪವುಂಟು. ಅಂಬಳೆ, ವಳಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗುಂಡ್ಲು ಹೊಳೆಯ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು, ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೈಟ್, ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು ಇವೆ. ತಗಡೂರು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನಂಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಬಂಗಾರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಸು. 591 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವ್ಯವಸಾಯ
ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಪುರ ನಾಲೆಯೂ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ನಲೆಯೂ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿವೆ. ನುಗು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ನಾಲೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೀರೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಉತ್ತಮ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಭತ್ತ ಈಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಬ್ಬು, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜೋಳ ಮತ್ತು ರಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಖುಷ್ಕಿ ಬೆಳೆಗಳು. ನೆಲಗಡಲೆ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹತ್ತಿ ಇವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ತೋಟಗಳಿವೆ. ನಂಜನಗೂಡಿನ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಸಬಾಳೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು.
ಸಂಪರ್ಕ
ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು-ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ-ಉದಕಮಂಡಲ ಹೆದ್ದಾರಿ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ-ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆ ನಂಜನಗೂಡು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಕವಲೊಡೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನಂಜನಗೂಡಿನಿಂದ ಟಿ.ನರಸೀಪುರ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಹಳ್ಳಿಗೂ ಕವಲಂದೆಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲಕ್ಕೂ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ.
ಪಟ್ಟಣ
ನಂಜನಗೂಡು ಪಟ್ಟಣ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 24 ಕಿಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಇದೊಂದು ನಿಲ್ದಾಣ; ಮೈಸೂರು-ಉದಕಮಂಡಲ ಹೆದ್ದಾರಿ ಈ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಲ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳೊಡನೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿ, ಕಾಗದದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಅಕ್ಕಿ ಗಿರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರ ಕೊಯ್ಯುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇವೆ. ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರೇಷ್ಮೆ ನೂಲುವ ಉದ್ಯಮವಿದೆ. ಅಂಚೆ-ತಂತಿ, ದೂರವಾಣಿ, ವಿದ್ಯುತ್ತು, ಸುರಕ್ಷಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಶಾಲೆ, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಉಂಟು. ಪೌರಸಭೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂತೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವ ನಂಜನಗೂಡು ಉಮ್ಮತ್ತೂರು ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಮತ್ತು ಕಳಲೆ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂತು. ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಊರಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಂಡ್ಲು ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಂಜನಗೂಡು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
ನಂಜನಗೂಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ (ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ) ದೇವಾಲಯದಿಂದ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಇದು ಊರಿನ ಪೂರ್ವದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ಮತ್ತು ಗುಂಡ್ಲುಹೊಳೆಯ (ಕೌಂಡಿನ್ಯ ನದಿ) ಸಂಗಮದ ಬಳಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಕೇವಲ ತೊಂಬತ್ತು ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೆ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡ. ಇದು 117 ಮೀ. ಉದ್ದ, 48 ಮೀ. ಅಗಲ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 147 ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಆಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶ 4,831 ಚ.ಮೀ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಸುಮಾರು 3.7 ಮೀ. ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಸುತ್ತಲೂ ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ, ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆ, ಮುಂದೆ ಕಂಬಸಾಲಿರುವ ಕೈಸಾಲೆ ಇವೆ. (ಈಗ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೈಸಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಉತ್ತರದ್ದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ). ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಲೂ ದೇವ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿರುವ ಕೂಟ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ಗಚ್ಚಿನ ಹಾರ ಇದೆ. ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮುಂದೆ ಇಕ್ಕೆಡೆ ಕೈಸಾಲೆಯಿರುವ ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ. ಮಹಾದ್ವಾರ ಬೃಹತ್ ರಚನೆ. ಒಳಚಾವಣಿಯ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 5.5 ಮೀ. ವಿಶಾಲ ಮಂಟಪದಂತಿರುವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ದಪ್ಪ ಎತ್ತರದ ಬಾಗಿಲ ತೋಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೋಹಿನಿ, ದ್ವಾರಪಾಲಕ ಮೊದಲಾದ ಶಿಲ್ಪಾಲಂಕರಣಗಳಿವೆ. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಏಳು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದಿರುವ ಸುಮಾರು 37 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಿಲೀಟಿನ, 3 ಮೀಟರುಗಳಿಗೂ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ, ಏಳು ಕಲಶಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕೊಂಬುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿ
ಮಹಾದ್ವಾರದಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಅಂಗಳವುಂಟು. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಒಂದು ವಸಂತ ಮಂಟಪ, ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರಾಣ ಇವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವುಂಟು. ಅಂಗಳದ ಇಕ್ಕೆಲದಲ್ಲೂ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಸಾಲುಗಳು ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಒಳಸಾಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗಳದ ಹಿಂದೆ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಗೋಡೆಯವರೆಗೂ ಇರುವ ಈ ಭಾಗ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಅಂಗಳಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಕಂಬಸಾಲುಗಳು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂಗಳದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು ಬಸವನಕಟ್ಟೆ. ಇದು ವಸಂತ ಮಂಟಪದ ಎದುರಿಗೆ ಇರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಗತಿ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮೇಲೆದ್ದಿರುವ ಅಷ್ಟಮುಖದ ಶಿಲಾದೀಪಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಇದರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ಬೃಹನ್ನಂದಿಯ ಗುಡಿ. ಕಟ್ಟೆಯ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಅಧಿಷ್ಠಾನದ ಮೇಲಿರುವುದು ತಾಂಡವೇಶ್ವರ ಗುಡಿ. ಕಟ್ಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾದ್ವಾರ ಈಗ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕೆಳಭಾಗ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡ. ಇದರ ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಗಿಲೀಟಿನ ಐದು ಕಲಶಗಳು ಇರುವ ಸುಮಾರು 18 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ಶಿಖರವುಂಟು. ಈ ಮಹಾದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆಯೇ ಬಲಪಾಶ್ರ್ವ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ಎಡಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹಗಳಿರುವ ಒಂದು ಆವರಣವೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯೂ ಇವೆ. ಈ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವುದೇ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವಿರುವ ಮೂಲ ಗುಡಿ. ಇದಕ್ಕೂ ಮಹಾದ್ವಾರಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಬಲಿಪೀಠವೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಿರುವ ಸುಮಾರು 7.6 ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಮರದ ಯಷ್ಟಿ ಇರುವ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವೂ ಇದೆ.
ಮೂಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿರುವ ಒಂದು ಒಳಮಂಟಪ ಇವೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ 9 ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಮಂಟಪ. ಹಿಂದೆ ಇದಕ್ಕೆ 16 ಕಂಬಗಳಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಕಂಬಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಡೆಗಳನ್ನೆತ್ತಿ, ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ಸವ ವಿಗ್ರಹವಿರುವ ಒಂದು ಗುಡಿಯನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೂರು ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪಿತ ಮಂದಿರಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಂಟಪದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ್ವಾರದ ಬಲಗಡೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನನ್ನೂ ಎಡಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲೂ ಹೊರಗಡೆ ಕೆಲವು ಲಿಂಗಗಳು ಇವೆ. ಮೂಲ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಡಗಡೆ ವಿಷ್ಣು ಗುಡಿಯೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯೂ ಇವೆ. ಈ ಘಟಕದ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಸಭಾಮಂಟಪವಿರುವ ಪಾರ್ವತಿ ಗುಡಿ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕಾರದ ಗೋಡೆಗೂ ಅದರ ಸದ್ಯ ಮುಂದಿನ ಕಂಬ ಸಾಲೆಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಡೆಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂಗಳದ ನೇರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶೈವ ಪುರಾತನರ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಮುಂದೆ ಲಿಂಗಗಳೂ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಪುತ್ರರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇರುವ ಒಂದು ಕೋಣೆಯೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗಳೂ ಇತರ ಕೆಲವು ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ಉತ್ತರದ ಗೋಡೆಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಉಗ್ರಾಣದ ಬಳಿಯಿಂದ ಸಾಲಾಗಿರುವವು ಲೀಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು. ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲುಗಡೆ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ, ನಾರಾಯಣ, ಪಾರ್ವತಿ, ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತಾಂಡವೇಶ್ವರ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕವಾದ ಗಾರೆಯ ಶಿಖರಗಳುಂಟು.
ಇಡೀ ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಕಾಲದ ರಚನೆಯಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ, ಗರ್ಭಗುಡಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಒಳಮಂಟಪ ಇವು ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು. ಈ ಭಾಗ ಕುಳ್ಳಾದ ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್ಟಡ. ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಹೊರಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ, ಭಿತ್ತಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರೆಗಂಬಗಳು, ಮೇಲೆ ಬಳುಕಿನ ಕಪೋತ ಇವೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕ ಯಾಳಿ ಸಾಲಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾದ ಜಾಲಂಧ್ರಗಳುಂಟು. ಒಳಮಂಟಪದ ಕಂಬಗಳು ದುಂಡು, ಬಹು ಕುಳ್ಳು. ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಗಂಗರ ಅಥವಾ ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 10-11ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಕಂಬಗಳುಂಟು. ಇದನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸು. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಂಬಗಳ ರೀತಿಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಈ ಭಾಗದ ಮುಂದಿರುವ ಬಲಿಪೀಠವೂ ಬಹುಶಃ ಈ ಕಾಲದ್ದು. ಒಳಗಿನ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೆಲದಲ್ಲೂ ಹಂಪೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಕಂಬಗಳುಂಟು. ಮೇಲಿನ ಗಾರೆಯ ಗೋಪುರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ (1509-29) ಒಂದು ದತ್ತಿಶಾಸನವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಮಹಾದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಗೋಪುರ ಅವನ ಕಾಲದ ರಚನೆಯಿರಬಹುದು. ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಗುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಸವನ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿರುವ ದೀಪಸ್ತಂಭ ಸಹ ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ಅರಸರು, ಕಳಲೆಯ ದಳವಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ದಿವಾನ್ ಪೂರ್ಣಯ್ಯ ಇವರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಯಾವ ಭಾಗಗಳು ರಚಿತವಾದುವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ದೇವಾಲಯ ಇಂದಿನ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದುದು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ಸಾಲುಕಂಬಗಳು ಚತುರ್ಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಅಷ್ಟಕೋನವಾಗಿ ಒಡೆದಿದೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳ ರೀತಿಯಿಂದ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ 17-19ನೆಯ ಶತಮಾನದವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮೂಲಗುಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಿಂಗಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದವು. 1820ರ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದಿರುವ ಮಹಾಗೋಪುರವನ್ನು ಅವರು 1845ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಾಸನ ಮಹಾದ್ವಾರದ ದೂಲದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ರೂಪ ಬಂದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸುಮಾರು 1900ರಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿ ಮುದ್ದಣ್ಣ ಎಂಬವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.
ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಲಿಂಗಗಳು. ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ಲಿಂಗ ಹಳೆಯದು; ಪೀಠಯುತವಾಗಿ ಸುಮಾರು 9 ಮೀ. ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇತರ ಲಿಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಪ್ರಾಕಾರದ ಗೋಡೆಗೆ ಸೇರಿದಂತಿರುವ ಒಳಸಾಲಿನಲ್ಲಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಸಭಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಾಲಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಲಿಂಗಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು 13-14ನೆಯ ಶತಮಾನದವು. ಪಾರ್ವತಿ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಒಳಗಿನ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮುಂದಿನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ನೃತ್ಯಗಣಪತಿ ಇದೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಕಾರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಷಣ್ಮುಖ, ಉಚ್ಚಿಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಇವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದವು. ದೇವಾಲಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಶಿಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಲಪ್ರಾಕಾರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಶೈವಪುರಾತನರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಎಡಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಲೀಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು. ಪುರಾತನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 63 ಇಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ 66 ವಿಗ್ರಹಗಳು ತಲಾ ಮೂರರಂತೆ 22 ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಸುಮಾರು ಆಳೆತ್ತರದ ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. 1 ರಿಂದ 1.5 ಮೀ ಎತ್ತರವಿರುವ ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ಕಾಲಸಂಹಾರ, ಅಂಧಕಾಸುರಮರ್ದನ, ಲಿಂಗೋದ್ಭವ ಮೊದಲಾದ 25 ಆಗಮೋಕ್ತ ಶಿವಲೀಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಆಗಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಶಿಲ್ಪ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಆಕರ್ಷಕ ಕೃತಿ. ಪುರಾತನರ ಮತ್ತು ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜನಗೂಡಿನವು ದೊಡ್ಡವೂ ಸುಂದರವೂ ಆಗಿವೆ. ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮಾಡಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳುಂಟು. ಪುರಾತನರ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇದೇ ಕಾಲದವಾಗಿರಬಹುದು. ಉತ್ಸವ ವಿಗ್ರಹದ ಗುಡಿಯ ನೇರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕಾರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಲ್ವರು ಪತ್ನಿಯರ ಆಳೆತ್ತರದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಒಡೆಯರ ಕಾಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು. ಬಸವನಕಟ್ಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು, 1.2 ಮೀ ಎತ್ತರದ ನಂದಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಹು ಭವ್ಯ ಶಿಲ್ಪ. 1644ರಲ್ಲಿ ದಳವಾಯಿ ವಿಕ್ರಮರಾಯ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪೀಠದ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲೋಹವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪಾರ್ವತೀಸಮೇತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಪಾರ್ವತಿ, ಗಣಪತಿ, ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ, ಶ್ರೀಭೂಸಮೇತ ನಾರಾಯಣ, ತಾಂಡವೇಶ್ವರ ಮೊದಲಾದ, ಲೋಹದ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ 63 ಪುರಾತನರ ಲೋಹ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಇವು 1739-59ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ದಳವಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಳಲೆ ನಂಜರಾಜಯ್ಯ ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟವು.
ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರದ ಹಾರದ ಕೋಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ 122 ದೇವಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ವೀರಭದ್ರ, ನಾರಾಯಣ, 10 ವಿವಿಧ ದಕ್ಷಿಣಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು. 7 ಬಗೆಯ ತಾಂಡವೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು, 16 ಬಗೆಯ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು, 25 ಲೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳು, 32 ಬಗೆಯ ಗಣಪತಿಗಳು, ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ಮೊದಲಾದವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಇವು ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಒಳಗೆ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತಣ ಹಾರದಲ್ಲೂ ಇಂಥವೇ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಇವೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದವು.
ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ವಸ್ತುವಾಹನಗಳುಂಟು. ದೊಡ್ಡ ತೇರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ತೇರು 1819ರಲ್ಲಿ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಇವರೂ ಇವರ ಪತ್ನಿಯರೂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೆಳ್ಳಿಕುದುರೆ ವಾಹನ (1830), ಬೆಳ್ಳಿ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಆನೆ (1834), ಬೆಳ್ಳಿ ಬಸವ (1848), ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಂಟಪ, U್ಪಜರಥ (1847), ಕುದುರೆವಾಹನ (1847), ಕೈಲಾಸ ವಾಹನ (1852), ಶೇಷವಾಹನ ಮೊದಲಾದವು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪಂಚರತ್ನಖಚಿತ ಬೆಳ್ಳಿ ಬಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚೆಹಾರ, ಶೃಂಗೇರಿಯ ನರಸಿಂಹಭಾರತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳು ಮೊದಲಾದ ನೂರಾರು ಆಭರಣಗಳು ಇವೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯ ವರ್ಷವಿಡೀ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮವಾರ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ರಾತ್ರಿ ರಥೋತ್ಸವವುಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ತ್ರಿರಥ (ಚಿಕ್ಕ ಜಾತ್ರೆ); ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುವುದು ಪಂಚ ರಥ (ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ).
ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಛತ್ರಗಳಿವೆ. ನಂಜನಗೂಡಿನ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರನನ್ನು ಅನೇಕ ಜನ ಕುಲದೈವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಜುಂಡನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವುಂಟು.
ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು
ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಲ್ಲದೆ ಪರಶುರಾಮ, ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಗಣಪತಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನಕಲ್ಲು ಪೂಜಾವಸ್ತು. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಂಜನಗೂಡಿನ ಯಾತ್ರೆ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯುಂಟು.
ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಂಜನಗೂಡಿಗೆ ಗರಳಪುರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣಕಾಶಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು ತ್ರಿವೇಣೀಸಂಗಮಸ್ಥಾನ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಪರಶುರಾಮ ತನ್ನ ಮಾತೃಹತ್ಯಾಪಾಪವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ; ಗೌತಮ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮ ಇಲ್ಲಿತ್ತು-ಎಂದು ಐತಿಹ್ಯವುಂಟು.
ಆಯುರ್ವೇದ
ಬಿ. ವಿ. ಪಂಡಿತ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ನಂಜನಗೂಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶಾಲೆ ಸದ್ವೈದ್ಯಶಾಲ.
ರಾಜನೀತಿ
ರಾಜನೀತಿ (ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ: राजनीति, राज [ರಾಜ]+नीति [ನೀತಿ] ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಬರುವುದು, ರಾಜನೀತಿ, 'ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಸಮಾಹ') ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ, ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಬಂಧಗಳ ರೂಪಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನೀತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸುವ ಶಾಖೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ವ್ಯವಹಾರ
ಬಿಸು
thumb
ಬಿಸು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಮಂಗಳೂರು ಹಾಗು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಪ್ರಿಲ್ ಎರಡನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸವರ್ಷವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬ. ಬಿಸುವನ್ನು ವೈಭವ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೇರಳದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಮತ್ತು ಸುಡುಮದ್ದುಗಳ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವುದು ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ ಆಚರಿಸುವಂತೆ ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದುವೇ ಬಿಸು. ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷದ ಆರಂಭ. ಈ ದಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ 'ಬಿಸು'ವಾಗಿಯೂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 'ವಿಸು'ವಾಗಿಯೂ ಅಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಿಸುಹಬ್ಬವೂ ಸುಗ್ಗಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ದೇಶದ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 'ಬಿಶು' ಎಂಬುದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರೆ ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ 'ಬೈಸಾಕಿ' ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ 'ಪುತ್ತಾಂಡ್' ಎಂದಾಗಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ನಲ್ಲಿ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ವಾರ ಅಂದರೆ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪ರಂದು ಬಿಸುವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬಿಸು ಹೊಸ ವರುಷದ ಶುರು ಸಮೃದ್ಧಿ ಸಂಕಲ್ಪದ ದಿನ. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ದಿನ ಶುಭ ದಿನ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತುಳುನಾಡ ಜನರು ಮತ್ತು ಕೇರಳಿಯರು ಬಿಸುಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಹಬ್ಬ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ "ಬಿಸು ಪರ್ಬ' ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಶುಕ್ರವಾರ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.ಇದು ರೈತರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ಇಡುವುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷ. 'ಬಿಸು ಕಣಿ'ಎಂದರೆ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲವಾದುದರಿಂದ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೂ-ಹಿಂಗಾರಗಳನ್ನು ದೇವರ ಕೋಣೆ ಅಥವಾ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು. ಬಿಷು ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ದೇವರ ಕೋಣೆ ಅಥವಾ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮಡಿ ಹಾಕಿ ಗಣಪತಿಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಕಾಲು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು ಎರಡು ತುದಿ ಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ೧ ಒಂದು ಸೇರು ಅಕ್ಕಿ, ೫ ಎಲೆ, ೧ ಅಡಿಕೆ, ಗಂಧದ ಕಡ್ಡಿ ಉರಿಸಿ, ತೇದ ಗಂಧವನ್ನು ಅರೆದು ಇಡಬೇಕು. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿ, ಹೂ, ಹಿಂಗಾರ, ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣ, ಕನ್ನಡಿಯನ್ನಿಡುವುದು. ನಂತರ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಅಂತೆಯೇ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕಿರಿಯರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ ಹಬ್ಬದಂದು ಅವರು ಖುಷಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಇದು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ. ಬಿಸು ಹಬ್ಬದ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ದೇವರ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಿನಿಸನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಸವಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿ ಮನೆ-ಮನೆಗೂ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ತಿನಿಸನ್ನು ಸವಿಯುವುದು ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸು ಕಣಿ ಇಟ್ಟಾದ ನಂತರ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಕ್ಯೆ ಬಿತ್ತು ಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗದ್ದೆಯ ಹುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹುಣೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿ ಭತ್ತದ ಬೀಜವನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ನೆರಳಾಗಿ ಸರೋಳಿ ಎನ್ನುವ ಗಿಡದ ಕಣೆಗಳನ್ನು ಕುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ದಿನ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇದಿನೊಕ್ಕಲುಗಳು ಬಿಸು ಕಣಿ ಇಟ್ಟಾದ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಧನಿಗಳ ಗುತ್ತು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆ ಕಾಣಿಕೆ ಅಂದರೆ ತರಕಾರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ.ಅಲ್ಲದೆ ಆ ದಿನ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೂ ತಾನು ಒಕ್ಕಲು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಬೆಳೆಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಯಿತ್ತು.
ಅಶಯ
ಬಿಸು ಹಬ್ಬ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಉನ್ನತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಹೆಜ್ಜೆ.ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮವು ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ -ರೈತರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.ತುಳುವರು ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಒಂದು ಆರಾಧನಾ ಭಾವದಿಂದ ಕಾಣತ್ತಾರೆ.ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಏಕತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಆಚರಣೆ ಹೇಗೆ
ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ದೇವರ ಕೋಣೆ ಅಥವಾ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮಡಿ ಹಾಕಿ ಗಣಪತಿಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಕಾಲು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು ಎರಡು ತುದಿ ಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ೧ ಒಂದು ಸೇರು ಅಕ್ಕಿ, ೫ ಎಲೆ, ೧ ಅಡಿಕೆ, ಗಂಧದ ಕಡ್ಡಿ ಉರಿಸಿ, ತೇದ ಗಂಧವನ್ನು ಅರೆದು ಇಡಬೇಕು. ಇದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿ, ಹೂ, ಹಿಂಗಾರ, ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣ, ಕನ್ನಡಿಯನ್ನಿಡುವುದು. ನಂತರ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಅಂತೆಯೇ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕಿರಿಯರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ ಹಬ್ಬದಂದು ಅವರು ಖುಷಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಇದು ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ. ಬಿಸು ಹಬ್ಬದ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ದೇವರ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಿನಿಸನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಸವಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿ ಮನೆ-ಮನೆಗೂ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ತಿನಿಸನ್ನು ಸವಿಯುವುದು ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸು ಕಣಿ ಇಟ್ಟಾದ ನಂತರ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಹಬ್ಬ
ಫಾರೂಕ್ ಶೇಖ್
ಫಾರೂಕ್ ಶೇಖ್ (25 ಮಾರ್ಚ್ 1948 - 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕರಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು 1977 ರಿಂದ 1989 ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1988 ಮತ್ತು 2002 ರ ನಡುವೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.ಅವರು 2008 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರ ವರೆಗೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನೆಮಾ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.ಅವರು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಮುಜಫರ್ ಅಲಿ, ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಕೇತನ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರಂತಹ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ತುಮಹರಿ ಅಮೃತಾ (1992) ನಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಬಾನಾ ಅಜ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಫಿರೋಜ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಖಾನ್ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಜೀನಾ ಇಸಿ ಕಾ ನಾಮ್ ಹೈ (ಸೀಸನ್ ೧) ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯ 2010 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಶೇಖ್ 1948 ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ವಡೋದರ ಸಮೀಪವಿರುವ ಅಮ್ರೊಲಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ,ತಂದೆ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಶೇಖ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ  ಫರೀದಾ ಅವರ ತಂದೆ ಮುಸ್ತಫಾ ಶೇಖ್ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು, ಶೇಖ್ ಕುಟುಂಬವು ಜಮೀನ್ದಾರರು (ಭೂಮಾಲೀಕರು), ಮತ್ತು ಅವರು ಐಷಾರಾಮಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.ಶೇಖ್ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿನ ನಾಗ್ಪಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯು ಕಾನೂನು ವೃತಿ ಮಾಡುತಿದ್ದರು
ಶೇಖ್ ಮುಂಬೈನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮುಂಬೈನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ನಂತರ ಅವರು ಸಿದ್ದಾರ್ಥ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಲಾ, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.ಅವರ ತಂದೆಯು ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನಿನ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶೇಖ್ಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು  ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಶೇಖ್ ನಟನೆಯನ್ನು  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೆಂಡತಿ ರೂಪಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.ಇಬ್ಬರೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು. ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಅವರ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯು ಅವನ ಜೀವನದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಸುನೀಲ್ ಗಾವಸ್ಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು .ಶೇಖ್ ತನ್ನ ರಂಗಭೂಮಿ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಜಾಲವನ್ನು ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರೂಪಾವನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು, ಶಾಯಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ಸನಾ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ತನಾಕ್
200px|thumb|right|[[೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ತನಾಕ್ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟ]] ತನಾಕ್ (ಹೀಬ್ರೂ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ: תנ״ך) ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ. ತನಾಕ್ ಪದವು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾದ ತೋರಾಹ್  ("ಉಪದೇಶ" - ಮೋಸಸ್ನ ಐದು ಪುಸ್ತಕಗಳು), ನೆವಿಯಿಮ್ ("ಸಂತರು") ಮತ್ತು ಕೆಟುವಿಮ್ಗಳ ("ಬರಹಗಳು") ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದ ಬಹುತೇಕ ಸಾರವು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವಾದ ಬೈಬಲ್ನ ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.
೧ ದಾವೀದನ ಮಗನೂ ಯೆರೂಸಲೇಮಿನಲ್ಲಿ ಆಳುವ ಅರಸನೂ ಆಗಿದ್ದ ಪ್ರಸ೦ಗಿಯ ಮಾತುಗಳು.ಪ್ರಸ೦ಗಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ- ವ್ಯಾರ್ಥವೇ ವ್ಯಾರ್ಥ ವ್ಯಾರ್ಥವೇ ವ್ಯಾರ್ಥ ಸಮಸ್ತವು ವ್ಯಾರ್ಥ! ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪದುವ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ? ಒಂದು ತಲಾಂತರವು ಗತಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ತಲಾಂತರವು ಬರುವುದು.ಭೂಮಿಯಾದರೋ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. ಸೂರ್ಯನು ಏರುವನು.ಸೂರ್ಯನು ಇಲಿಯುವನು ಹೊರಟ ಸ್ಥಾನಕ್ಕ ಅಸುರುಸುರಾಗಿ ತಿರಿಗಿ ಓಡುವನು. ಗಾಳಿಯು ತೆಂಕಣಕ್ಕೆ ಬೀಸಿ ಬಡಗಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು; ಅದು ತಿರುತಿರುಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ತಿರುತಿರುಗುತ್ತಾ ಬರುವುದು.ನದಿಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವವು ಆದರೂ ಸಮುದ್ರವು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲಾವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವವು ಇದನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ವಿವರಿಸಲಾರನು ಕಣ್ಣು ನೋಡಿ ನೋಡಿ ತ್ರುಪ್ತಿಗೊಳ್ಳದು ಕಿವಿಯು ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ದಣಿಯದು ಇದ್ದದ್ದೇ ಇರುವದು ನಡದದ್ದೇ ನಡೆಯುವದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನು ಇಲ್ಲ ಇಗೋ ಹೊಸದು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುವಿದ್ದರೂ ಅದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಮಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದದ್ದೇ ಹಿಂದಿನ ತಲಾಂತರಗಳ ಜ್ನಾಪಕವೂ ಅವುಗಳ ಮುಂದಿನ ತಲಾಂತರಗಳಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ೦ಗಿಯಾದ ನಾನು ಯೆರೂಸಲೇಮಿನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ಯರಿಗೆ ಅರಸನಾಗಿದ್ದೆನು.ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಜ್ನಾನದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟೆನು ನರಜನ್ಮದವರ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ದೇವರು ನೇಮಿಸಿರುವ ಆ ಕೆಲಸವೆಲ್ಲಾ ಬಹು ಪ್ರಾಯಸವೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕೆಲಸಗಳನೆಲ್ಲಾ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಆಹಾ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಂದಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ ಸಮಸ್ತವೂ ವ್ಯಾರ್ಥ ವಕ್ರವಾದದ್ದನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವದು ಅಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದು ಅಶಕ್ಯ ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಆಹಾ ನನಗಿಂತ ಮೊದಲು ಯೆರೂಸಲೇಮನ್ನು ಆಳಿದವರೆಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ನಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ನನ್ನ ಹ್ರುದಯವು ಜ್ನಾನವನ್ನೂ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನೂ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡೆನು ಜ್ನಾನವನ್ನಲ್ಲದೆ ಮರಳುತನವನ್ನೂ ಬುದ್ಢಿಹೀನತೆಯನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟೆನು. ಇದು ಸಹ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಂದಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆನು ಬಹು ಜ್ನಾನವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಕಟ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಥೆ
ವರ್ಗ:ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು, ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ರಾಜಸ್ತಾನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶಿಖರ ಸಿರೋಹಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಶಿಖರ ಪಾಲಂಪುರ್‌ (ಗುಜರಾತ್‌)ನಿಂದ 58 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಹಮದಾಬಾದಿಗೆ 110 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಏಳು ಮೈಲಿ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಒಂದು ನದೀಕಣಿವೆ ಉಳಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾನಸ್ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುವುದು. ಈ ಪರ್ವತ ಮೈದಾನದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಡಿದಾದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲಾದ್ವೀಪದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಎತ್ತರ 4000' ಗಳಿಂದ 5650' ಗಳ ವರೆಗೆ. ಈ ಪರ್ವತ, 22 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 9 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಗುರು ಶಿಖರ ಅತ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1722 ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು 'ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಓಯಸಿಸ್‌' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪರ್ವತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು "ಅರ್ಬುದಾಂಚಲ್‌ "
ಇತಿಹಾಸ
ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅರ್ಬುದಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ, ("ಅರ್ಬು ವಿನ ಅರಣ್ಯ") ಮತ್ತು ಅಬು ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು. ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಋಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ವೈಮನಸ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ವಸಿಷ್ಠರು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಪರ್ವತದಂಚಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡುವಂತೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ದೊರೆತಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನವು ಎನಿಸಿದ ಎರಡು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತೇಜಪಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಹೋದರರು (ತೇಜಪಾಲ್ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಪಾಲ್) 1197 ಮತ್ತು 1247ರ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆಂದೂ ಮತ್ತೊಂದು ಸೋಳಾಂಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಮಾಂಡಲಿಕ ವಿಮಲಷಾಹ ಎಂಬುವನಿಂದ 1032ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅವುಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆದಿರುವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಅವಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮವಾದುವು ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿವೆ. ಇವು ಜೈನರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸೌಂದರ್ಯಾಭಿರುಚಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ವಿಮಲಷಾಹ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೆಂದರೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿರುವ ಜೈನರ 23ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಗವಾಕ್ಷದಿಂದ ಬೀಳುವ ಬೆಳಕು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲಿರುವ ಮುಖಮಂಟಪ 48 ಸಾಲಂಕೃತ ಸಾಲುಗಂಬಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನ ದೀರ್ಘಚತುರಸ್ರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು (140' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 90' ಅಗಲ) ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿ 52 ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಗುಡಿಯಲ್ಲೂ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು, ದುಂಡು ಗುಮ್ಮಟ, ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಮೋಹಕ ಕೃತಿಗಳು - ಇವುಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕೂಡ ತಾನು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಲೆ ಅಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯೂ ಚೆಲುವಾಗಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದೂ ಡಾ. ಫಗ್ರ್ಯೂಸನ್ ಬೆರಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಿಖರದ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಿಂದ ಅಗನಿಕುಲ ಸಂಭೂತರಾದ ರಜಪೂತರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ರಜಪೂತವಂಶದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ಶುದ್ಧಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಸಂಕರ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇಳಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಬಹುದು. ಮಹಾಭಾರತ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಿದೆ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಹೂಡಿದ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ವಸಿಷ್ಠ ತನ್ನ ಯಜ್ಞಕುಂಡದಿಂದ ಪರಮಾರನೆಂಬ ವೀರನನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದನೆಂದೂ ಈತನೇ ರಜಪೂತವಂಶದ ಪೂರ್ವಜನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿರುವ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪಟ್ಟಣ, 1220 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಧಗೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿ ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ 1960ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪರ್ವತದ 290 ಚದರ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪರ್ವತದ ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೀಠಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದಿರುವ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳೂ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಗೋಪುರಗಳೂ ಇವೆ. ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ 2000 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಬುದ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಖರದ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪೀಠಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯ ಗುಹೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವೆನಿಸಿದ ದಾತ - ಭೃಗುವಿನ ಪಾದಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಮೂಡಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಖರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿಲ್‍ವಾರಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಇವು ಗುಜರಾತಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಜೈನರ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲದೆ ಜೈನ ಶಾಸನಗಳೂ ಇವೆ.
ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂದಾಪುರದವರು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕುಂದಾಪುರದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬೇಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವಳು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಮೌಂಟ್ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. AD 11 ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ದಿಲ್‌ವಾರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ವಿಮಲ್‌ ವಾಸಾಹಿ ದೇವಾಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು, AD 1031ರಲ್ಲಿ ವಿಮಲ್‌ ಷಾ ಎಂಬುವವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭನಾಥನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಲುನ ವಾಸಾಹಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೋರ್ವಾಲ್‌ ಜೈನ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಾಸ್ತುಪಾಲ್‌ ಮತ್ತು ತೇಜ್‌ಪಾಲ್‌ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು AD 1231ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ದೊರೆ ರಾಜ ವೀರ ಧವಳ್‌ನ ಆಳ್ಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ
ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ
ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಕಿನ್ನರಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವಳು ಮಣಿ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು. ಅವಳು ತೆಲುಗು ಧಾರಾವಾಹಿ ನಿನ್ನೇ ಪಲ್ಲದತದಲ್ಲಿ ಮೃದುಲಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಳು. 2019 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟಿವಿ ಶೋ, ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡದ ಏಳನೇ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 2021 #ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಅಕ್ಕ ಚೆಲ್ಲೆಲುನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇಕ್ಕತ್ ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಮೇವಾಡ್‌‌ನ ರಾಣ ಕುಂಭ 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಅಚಲ್‌ಗರ್‌ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅಚಲೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ (1412) ಮತ್ತು ಕಾಂತೀನಾಥ ದೇದಾಲಯ (1513) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸುಂದರವಾದ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು
ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು
ನಕ್ಕಿ ಸರೊವರ, ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳ. ಸರೋವರದ ಸಮೀಪ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪೆಗಲ್ಲು (ಕಪ್ಪೆಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲು) ಇದೆ. ರಘನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜ ಜೈಪುರ್ ಅರಮನೆಗಳೂ ಕೂಡ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಕ್ಕಿ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪ ಇವೆ.
ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಅಧರ್‌ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ರಘುನಾಥಜಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗುರು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಈ ಪರ್ವತ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರಿ ಪಂಥದ ಮಹಿಳಾ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯರ ವಿಶ್ವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಅದೇ ಪಂಥದ ವಿಶ್ವದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೂಡ ಹೌದು. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳಿವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನ ಹೊರಗಡೆ ಜಗತ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯ ಸೀಳಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯಮತ್ತು ಅಂಬಿಕಾ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಅಬು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 27 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ದೆಹಲಿ, ಪಾಲಂಪುರ್‌ ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಭಾರತ ಜನಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು 22,045 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 58% ಪುರುಷರೂ ಮತ್ತು 42% ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು 67% ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 59.5%ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 77% ಇದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರ 55% ಇದೆ.
ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 14%ನಷ್ಟು ಜನರು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಮಾನದವರು.
ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು
ವರ್ಗ:ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವರ್ಗ:ಜೈನಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು ವರ್ಗ:ಸಿರೋಹಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ
ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ 29 ಜನವರಿ 2006 ರಂದು ವಿಭಜಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಜೈನರು, ಸಿಖ್ಖರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಭಾರತದ ರಾಜಪತ್ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ, 1992 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 2 (ಸಿ) ಕಾಯ್ದೆಯು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ತಾರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ನಖ್ವಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2017 ರಂದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಜ್ಮಾ ಹೆಪ್ತುಲ್ಲಾ ಅವರು ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಖ್ವಿ ಅವರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 12 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು ನಜ್ಮಾ ಹೆಪ್ತುಲ್ಲಾ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ನಖ್ವಿ ಅವರನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ, ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ದೇವಾಲಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಂತ್-ಮಿರ್ಜಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ 1955 ರ ಒಪ್ಪಂದ. ರಾಜ್ಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೋಮಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೋಮಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢರಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನರು, ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಸಿಖ್ಖರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ / ಯುಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಲೇಖನ: 350 ಬಿ.
ಭಾಷಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಮುಲ್ಕ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)
ಮುಲ್ಕ್ (ಅನುವಾದ: ದೇಶ) ಅನುಭವ್ ಸಿನ್ಹಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ೨೦೧೮ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ. ವಾರಾಣಸಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರವು ತಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ನಂತರ ತನ್ನ ಕಳೆದುಹೋದ ಗೌರವವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಪ್ಸಿ ಪನ್ನು, ರಿಷಿ ಕಪೂರ್, ಮತ್ತು ರಜತ್ ಕಪೂರ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರೆ, ನೀನಾ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ಮನೋಜ್ ಪಾಹ್ವಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲು ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪನ್ನು ಹಾಗೂ ದಿಲ್ಜಿತ್ ದೋಸಾಂಝ್ ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರ ಸೂರ್ಮಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮುಂದೂಡಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಸಿನ್ಹಾರ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ನಟರು ಹಾಗೂ ಪಾಹ್ವಾರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ₹420 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೬೪ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ಪನ್ನು) ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ (ಪಾಹ್ವಾ) ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ (ಸಿನ್ಹಾ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.
ಕಥಾವಸ್ತು
ನಿಜಜೀವನದ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಮುಲ್ಕ್, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಡುವ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣದ ಒಂದು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕೂಡು ಕುಟುಂಬದ ಹೋರಾಟಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲನಾದ ಮುರಾದ್ ಅಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ (ರಿಷಿ ಕಪೂರ್) ವಾರಣಸಿಯ ಒಂದು ಜನನಿಬಿಡ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಮಾಜ಼್, ನಂತರ ತನಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಒಬ್ಬ ಹಿಂದೂ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಂದು ಚಹಾದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಪ್ ಚಹಾ ಕುಡಿಯುತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಅವನ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ತಬಸ್ಸುಮ್ (ನೀನ ಗುಪ್ತಾ), ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸೋದರ ಬಿಲಾಲ್ (ಮನೋಜ್ ಪಾಹ್ವಾ), ಸೋದರನ ಹೆಂಡತಿ ಛೋಟಿ ತಬಸ್ಸುಮ್ (ಪ್ರಾಚಿ ಶಾ ಪಾಂಡ್ಯಾ), ಸೋದರನ ಮಗ ಶಾಹಿದ್ (ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್) ಮತ್ತು ಸೋದರನ ಮಗಳು ಆಯತ್ (ವರ್ತಿಕಾ ಸಿಂಗ್) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮುರಾದ್‍ನ ಮಗ ಆಫ಼್ತಾಬ್ (ಇಂದ್ರನೀಲ್ ಸೇನ್‍ಗುಪ್ತಾ) ತನ್ನ ಹಿಂದೂ ವಕೀಲೆ ಹೆಂಡತಿ ಆರತಿಯೊಂದಿಗೆ (ತಾಪ್ಸಿ ಪನ್ನು) ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವೈಮನಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.
ಕಥೆಯು ಮುರಾದ್ ಹಾಗೂ ತಬಸ್ಸುಮ್‍ರ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ದಿನದಂದು ಆರತಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಂದಾಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬವು ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಮೆಹಫ಼ೂಜ಼್ ಆಲಮ್ (ಸುಮಿತ್ ಕೌಲ್) ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನು ಶಾಹಿದ್‍ಗೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಿಸುವ ಕೆಲಸ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಳ ರಾತ್ರಿಯ ನಂತರ, ಶಾಹಿದ್ ಮುಂಜಾನ್ ಅಲಹಾಬಾದ್‌‍ಗೆ ಹೊರಟು, ಇಬ್ಬರು ಇತರ ಜೊತೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ, ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಮುಗ್ಧರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಸ್ಎಸ್‍ಪಿ ದಾನಿಶ್ ಜಾವೇದ್‍ಗೆ (ರಜತ್ ಕಪೂರ್) ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಶಾಹಿದ್‍ನನ್ನು ಮೂಲೆಗೆ ತಳ್ಳಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಗುಂಡುಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶರಣಾಗುವ ಬದಲು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.