ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆ
ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು
thumb|left|225px|ಇಟಾಲಿಯನ್ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ಸ್ಯಾಂಕಾಯ್ ರೀತಿಯ ಬೋಗುಣಿಯಂತಿದೆ. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 1371ರ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 1377 ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 1380 ನೆ ಇಸವಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 1369 ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ [ಆಟದ ಬಗ್ಗೆಯೇ?] ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 1377ನೇ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಅದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಬ್ರಾಬಾಂಟ್ ಡಚಸ್ ಮತ್ತು ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಡ್ಯೂಕ್ ವೆನ್ಕೆಸ್ಲಾಸ್ 1 ಲೆಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ 1379 ಮೇ 14ರ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ: ಮೆಸ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಮೇಡಂಗೆ ಎಂಟೂವರೆ ಮಟನ್ಸ್ ಮೌಲ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಪೀಟರ್ಸ್, ಎರಡು ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಪ್ಯಾಕು ಖರೀದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ VI ನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಜಾಂಚಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಚಾರ್ಬೊಟ್ ಪೌಪಾರ್ಟ್, 1392 ಅಥವಾ 1393 ರ ಅವನ ಲೆಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸೆಟ್ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಬಿಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳನ್ನು ಚಾಲ್ಸ್ VI ನಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕೈಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪಡಿಯಚ್ಚು ಮುದ್ರಿತ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಡೆಕ್ ಗಳು 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ 1400 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಮುದ್ರಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸಲು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ತಯಾರಿಕೆ ದಾಖಲಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ಅತೀ ಹಳೆಯದಾಗಿತ್ತು. 1418 ನೇ ಇಸವಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಡಿಯಚ್ಚಾಗಿದೆ. 1423 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮುದ್ರಿತ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉಲ್ಮ್, ನ್ಯುರೆಂಬರ್ಗ್, ಮತ್ತು ಆಗಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ತಯಾರಕರು ಸುಮಾರು 1418 ರಿಂದ 1450 ವರೆಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಡೆಕ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಳಾಗಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ಭಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಜತೆ ಕೂಡ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿತು. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ ನಂತರ ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ 1450 ರ ನಂತರ ಬಂದ ಸ್ಟೆನ್ಸಿಲ್ ಗಳಿಂದ ಬಣ್ಣಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಣ್ಣಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಂತಹ ಪಡಿಯಚ್ಚನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಮುದ್ರಿಸುವ ತಂತ್ರದೊಡನೆ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಮಾಸ್ಟರ್ 1430ರ ದಶಕದಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಮಾಸ್ಟರ್ ES ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟೀನ್ ಸ್ಕೊನ್ ಗೌರ್ ರವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೆತ್ತನೆಗಾರರು ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆತ್ತನೆಯು ಪಡಿಯಚ್ಚಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆತ್ತಲಾದ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳ ಸೂಟ್‌ಗಳು ವೈವಿದ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು;ಐದು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಇತರೆ ರಚನೆಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೂಟ್‌ಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ (Herz/Dolle/Rot), ಬೆಲ್ಸ್(Schall), ಲೀವ್ಸ್(Grün), ಮತ್ತು ಅಕಾರ್ನ್ಸ್ (Eichel) ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಸೂಟ್ ಗಳಾದವಲ್ಲದೇ, ಈ ಡೆಕ್ ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಜರ್ಮನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಸ್ಕೇಟ್, ಸ್ಕಾಫ್ ಕೊಪ್ಫ್, ಡೊಪೆಲ್ ಕೊಪ್ಫ್, ಮತ್ತು ಇತರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ, ದಂಡ(ಅಥವಾ ತೆಳುಕೋಲು), ಕಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಉಂಗುರ) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾರೊ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತುರುಫೆಲೆಯನ್ನು(ಏಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ಟ್ರಂಪ್ ಕಾರ್ಡ್) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಸೂಟ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 1480ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಸ್ಪೇಡ್ಸ್, ಹಾರ್ಟ್ಸ್, ಡೈಮಂಡ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಎಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಟ್ರೆಫಲ್ (ಕ್ಲಬ್) ಬಹುಶಃ ಓಕ್ ಮರದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿರಬಹುದು ಹಾಗು ಪಿಕ್ (ಸ್ಪೇಡ್) ಜರ್ಮನ್ ಸೂಟ್‌ಗಳ ಎಲೆಚಿತ್ರದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೂ "ಪೀಕ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಪೇಡ್" ನ ಹೆಸರುಗಳು, ಇಟಲಿ ಸೂಟ್‌ಗಳ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೂಟ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಡೆಕ್(ಪ್ಯಾಕ್)ಗಳು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೂಟ್ [ಚಾಟೋ, ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದರ್ಬಾರು ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳನ್ನು(ಕೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್) ಮೂಲತಃ "ರಾಜ""ಷೆವಲಿಯರ್" (ನೈಟ್) ಮತ್ತು "ನೇವ್ "(ಅಥವಾ ಸೇವಕ)ಆಗಿ ಬದಲಿಸಿದರು. 1440 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ನ ಎರಡು ಸೂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಬದಲಿಗೆ ರಾಣಿಯರು ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಐವತ್ತಾರು ಎಲೆಗಳ ಡೆಕ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ, ರಾಣಿ, ನೈಟ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೆಟ್‌ಗಳು(ಫ್ರೆಂಚ್ ಟ್ಯಾರೊ ದರ್ಬಾರು)ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಯೆನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿನ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿನ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ರೊಯನೈಸ್ ದರ್ಬಾರ್ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕಿಯರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗು ರೊಯನೈಸ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಎಲೆಗಳು ಕೂಡ ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು.