cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಂಕಾಪುರ
ಇತಿಹಾಸ
ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾಮಂಡಲೇಶ್ವರ ಅರಿಕೇಸರಿ 1052ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಆರನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆತನ ಜ್ಞಾತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ವಿಜಯಾದಿತ ಇವರು 1075ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರ ಹಾನಗಲ್ಲ ಕದಂಬರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ 1140ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹಮನಿ ದೊರೆ ಮುಜಾಹಿದ್ (1375-78) ಒಂದನೆಯ ಬುಕ್ಕರಾಯನಿಗೆ ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಲು ಕೇಳಿದ. ಬುಕ್ಕರಾಯ ಬಿಟ್ಟಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ. 1403ರಲ್ಲಿ 8ನೆಯ ಬಹಮನೀ ದೊರೆ ಫಿರೋಜ್‍ಷಾ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಒಂದನೆಯ ದೇವರಾಯನ ಮಗಳನ್ನೂ ಬಂಕಾಪುರ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಮುಂದೆ ಈ ಕೋಟೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಹಮನೀ ಅರಸರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅನಂತರ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಮತ್ತು ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನರಲ್ಲಿ ಬಂಕಾಪುರದ ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿವಾಜಿ ಮತ್ತು ಆತನ ದಂಡನಾಯಕ ಆನಂದರಾವ್ (1673-74) ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ದೋಚಿದ ಮರಾಠರು. 1755ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನರಲ್ ಬುಸ್ಸಿ ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ಮುತ್ತಿದಾಗ ಸವಣೂರು ನವಾಬ ಬಂಕಾಪುರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೋಲ್ಕರನಿಗೆ ಒತ್ತೆಹಾಕಿದ. 1766ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್‍ಆಲಿ ಬಂಕಾಪುರವನ್ನು ಮುತ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. 1780ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ ಸವಣೂರನ್ನೂ ಗೆದ್ದ. ಸವಣೂರ ನವಾಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸವಣೂರ-ಬಂಕಾಪುರ ಎಂದೇ ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದುವು. ಬಂಕಾಪುರ ನವಾಬರ ಅತ್ಯಂತ ಭದ್ರವಾದ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. 1802ರಲ್ಲಿ ಪೇಷ್ವೆ ಅವರು ಬೇಸಿನ್ ಸಂಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಸವಣೂರ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಂಕಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನೂ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರೂ ಬಂದೇಲ್‍ಖಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪೇಷ್ವೆಗೆ 1803ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಬಂಕಾಪುರ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಹೋಯಿತು.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
ಯೋಲಿನ್ ಆಮ್
thumb|ಕಣಿವೆ ಯೋಲಿನ್ ಆಮ್ (Ёлын Ам, ರಣಹದ್ದುಗಳ ಕಣಿವೆ) ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಗುರ್ವನ್ ಸೈಖನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿನ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಲ್ ಎಂದರೆ ಮರ್ಜಿಯರ್(ರಣಹದ್ದು), ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ರಣಹದ್ದುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಣಿವೆಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಣಹದ್ದುಗಳ ಕಣಿವೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಕಣಿವೆಯು ಗೋಬಿ ಗುರ್ವನ್ ಸೈಖನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಒಳಗಡೆ ಇದೆ.
ಇದು ಗುರ್ವನ್ ಸೈಖನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಜ಼ೂನ್ ಸೀಖನೀ ನುರೂ(ಪೂರ್ವದ ಚೆಲುವು) ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಯ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ ಯೋಲಿನ್ ಆಮ್ ಆಳವಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಮೈದಾಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಕೊನೆಗೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನ ಹಲವು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಪದರವಾಗಿ ಕೆಲ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ದೂರಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಮೈದಾನಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಎಫ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಇ ಆರನೇ ಟ್ರಿಪಲ್ ಕ್ರೌನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ರಾಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಇ ಯ ಜೀವಂತ ದಂಕತೆ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಇ ಯಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಇಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
೧.https://en.wikipedia.org/wiki/Yolyn_Am
೨.http://danny.oz.au/travel/mongolia/yolyn-am.html
೩.https://www.lonelyplanet.com/mongolia/gurvan-saikhan-national-park/attractions/yolyn-am/a/poi-sig/1406074/357065
ಕಂಪಾಲ
ಕಂಪಾಲ : ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಉಗಾಂಡ  ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ; ಅಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಬುಗಾಂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ಟೆಬ್ಬೆಗೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವೆ 34 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 22 ಚ.ಕಿಮೀ ಜನವಸತಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಉದ್ಧ 8 ಕಿಮೀ ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುರಭವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಾತ (1950) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ. ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನವೂ ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳೂ ಎನ್ಟೆಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇತರ ಖಾತೆಗಳೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಇರುವುದು ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿ. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುವುದೂ ಸಂಸದೀಯ ಭವನ ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲೇ, ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಈಗ ಹೊಸ ಭವನಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಉಗಾಂಡದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಭವನ (ಅಂಬರ್ ಹೌಸ್), ಲಿಂಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಮಂಡಲಿಯ ಭವನಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಉಗಾಂಡದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. 1952ರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಕಂಪಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಜ್ಯೂಬಿಲಿ ಉದ್ಯಾನ, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮುಂತಾದುವೂ ಇವೆ. ಕಂಪಾಲದ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಇರುವುದು ಬುಗೋಲೋಬಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಿದೆ.
ಕಂಪಾಲ ಉಗಾಂಡದ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ, ರೈಲ್ವೆ, ಜಲಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,659,600 (2011).
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡ
ಕುಟುಂಬ
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು ರಕ್ತಸಂಬಂಧ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕುಟುಂಬವು ಸಮಾಜದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥರಾಗಲು ಕುಟುಂಬ ಒಂದು ಅಗತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅವಿಭಕ್ತ ಹಾಗೂ ವಿಭಕ್ತ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಏಕ ಪೋಷಕ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಹೀಗಿರುವ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [ಗಂಡು]-[ಹೆಣ್ಣು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ  ಹಲವು ಗಂಡು-ಹಲವು ಹೆಣ್ಣು,  ಹಲವು ಗಂಡು-ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು, ಒಂದು ಗಂಡು-ಹಲವು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಂಡು-ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು, ಹೀಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಬಗೆಯವು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡವು. ಬಹುಶಃ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಸಿರು-ಬಾಣಂತನದ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಈ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವೂ ನಶಿಸಿ ಈಗಿರುವ ಕುಟುಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಆದರೆ ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು
ಸಂಬಂಧಗಳು
ಮೊದಲಿಗೆ ತಾಯಿ-ಮಗುವಿನ ಸಂಬಂಧವೊಂದೇ ಮೂಡಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಸಹಜವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ತಂದೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತನಾಗಿದ್ದ. ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಸಂಬಂಧ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಕ್ಕಳ ಸಂಬಂಧವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧ ಬಲವಾಯಿತು. ಈ ತಂದೆ-ತಾಯಿ-ಸಹೋದರ(ರಿ) ಸಂಬಂಧವೇ ಮೂಲ ಸಂಬಂಧ. ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಈ ಮೂಲ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಟಿಸಿಲೊಡೆದವು. ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಗಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗತೊಡಗಿದವು..
ಉಲೇಖ< /> https://en.wikipedia.org/wiki/Family
ವರ್ಗ: ಸಮಾಜ
ಫೆವಾ ಸರೋವರ
thumb|ಸರೋವರ ಫೆವಾ ಸರೋವರವು Phewa Lake ನೇಪಾಳದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪೊಖಾರಾ ಕಣಿವೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು ಹರಿಯುವ ನಿರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇದರ ನೀರಿನ ಮೀಸಲನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಸರೋವರವನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಡಕಿ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಗ್ನಾಸ್ ಸರೋವರದ ನಂತರ ಇದು ನೇಪಾಳದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ.ಫೆವಾ ಸರೋವರವು ೭೪೨ಮೀ(೨೪೩೪ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೫.೨೩ ಕಿಮಿ (೨.೦ ಚದರ ಮೈಲಿ) ನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ೮.೬ ಮೀ (೨೮ ಅಡಿ) ಸರಾಸರಿ ಆಳ ಮತ್ತು ೨೪ ಮೀ (೭೯ ಅಡಿ) ಗರಿಷ್ಠ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಸರೋವರದ ಗರಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು ೪೩.000.000 ಘನ ಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ.
ಸರೋವರದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ ದೇವಾಲಯವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಸರೋವರದ ಹಾಳಿತ ಬಳಕೆ
ಫೆವಾ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯನ್ನು ಲೇಕ್ ಸೈಡ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲು ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು,ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬಾರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫೆವಾ ಸರೋವರದಿಂದ ಕೋಡಿ ಹೋಗುವ ನೀರಿನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸರೋವರದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ
೧.ತಾಲ್ ದೇವಾಲಯ - ಇದು ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪೊಖಾರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶನಿವಾರದಂದು ಸನ ಇಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
೨.ಬೈದಾಮ್ - ಇದು ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಲೇಕ್ ಸೈಡ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ವಸತಿಗೃಹಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಪುಸ್ತಕದ ಮಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇವೆ.ಇದು ಪೊಖಾರಾ ಪ್ರವಾಸದ ಆರಂಭದ ಹಂತವಾಗಿದೆ
ಚಿತ್ರಗಳು
thumb|ದೋಣಿಗಳು thumb|ಸರೋವರ thumb|ತಾಲ್ ದೇವಾಲಯ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭
ಖೇರಿಗರ್ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)
ಖೇರಿಗರ್ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರ ಗೋವು. ಆಕಳಿನ ಮೂಲ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಲಕೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೇರಿ. ಖೇರಿ ಮೂಲ ಎಂದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ-ಟಿಬೇಟ್ ಗಡಿಯಗುಂಟ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಖೇರಿಗರ್. ಖೇರಿಗರ್ ಗಳದ್ದು ಶುದ್ಧ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣ, ಮುಖ, ಬಾಲದ ಕುಚ್ಚು ಮಾತ್ರ ಕಡುಗಪ್ಪು;. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಳ್ವಿ ತಳಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವಾದರೂ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ನೋಡಿದರೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಕರಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ; ದಿನಕ್ಕೆ ೩-೪ ಲೀಟರುಗಳು. ಖೇರಿಗರ್ ತಳಿಯ ಹೋರಿಗಳು ೪ ವರ್ಷಕ್ಕೇ ದುಡಿಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜೊತೆ ಎತ್ತುಗಳು ಸಲೀಸಾಗಿ ಒಂದುವರೆ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವನ್ನು ೩೦-೩೫ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಘಂಟೆಗೆ ೪ ಮೈಲಿಯಂತೆ ಎಳೆಯಬಲ್ಲವು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಅಮೋಘವಜ್ರ
Kongokai.jpg mandala ಅಮೋಘವಜ್ರ [[ಭಾರತದಿಂದ ಚೀನಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ.
ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ. ತನ್ನ ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಜ್ರಬೋಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಬೌದ್ಧನಾದ. ಚೀನಾದೇಶಕ್ಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 724ರಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಬೌದ್ಧಗ್ರಂಥಗಳ ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಸಿಂಹಳದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ. ಸಿಂಹಳದ ದಂತವಿಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ಬೌದ್ಧಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಿ.ಶ. 740ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಅನಂತರ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದುವವರೆಗೂ (ಕಿ.ಶ. 774) ತಾನು ತಂದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ. ವಜ್ರಯಾನ ಪಂಥದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಪಂಡಿತನೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈತ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೌಝಾ, ಬಿಜಾಪುರ
ಕ್ರಿ.ಶ.1580 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.1627 ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನದ ಎರಡನೇ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಆದಿಲ್ ಶಾಹ ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಸಮಾಧಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಲಿಕ್ ಸಂದಾಲ ಎಂಬ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಎಂದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆ ಇಬ್ರಾಹಿಂನ ಗೋರಿಯು ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಒಳಗಡೆ ಐದು ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣವು ಸುಂದರ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಸುಂದರ ಹೂತೋಟದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಕೂಡ ಸವಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ವಿದೇಶಿಗರು 100 ರೂ. ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ೫ ರೂಪಾಯಿ ಶುಲ್ಕವಿದೆ. (SAARC (South Asian Association for Regional Cooperation) and BIMSTEC (Bangladesh India Myanmar Sri Lanka Thailand Economic Cooperation)) }}
ಝಾದ್- ಶಹಾಪುರ್
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ವೀಟಾ ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್
ವೀಟಾ ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇರಿ ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್,(೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೯೨ - ೨ ಜೂನ್ ೧೯೬೨) ಒಬ್ಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಯಿತ್ರಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸಕಿ.ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್ ("ವೀಟಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ) ಸೆವೆವಾಕ್ಸ್ ಸಮೀಪದ ನೋಲ್ ಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇರಿ ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತನ್ನ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ "ವೀಟಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು.ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ-ವೆಸ್ಟ್ ಕುಟುಂಬದವರೂ ಸಹ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. thumb|ವೀಟಾ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರು ವರ್ಗ:ಕವಯಿತ್ರಿ ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೭-೧೮
ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)
ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ತಳಿ .ಹಸುಗಳಿಗೆ ಬರುವ ರೋಗಗಳಿಗೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹವು. ಭಾರತೀಯ ಹೈನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಇವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿ  ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ ತಳಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರೈತರಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಂಡ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜವಾರಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಜವಾರಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿ.ಇದು ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೀವನಾಡಿ ಎನ್ನಬಹುದು.ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಉಭಯೋದ್ದೇಶಿತ ತಳಿ. ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಾರ ತಳಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಒಳ್ಳೆಯ ಹಾಲಿನ ತಳಿ ಕೂಡ.
ಜವಾರಿ ತಳಿ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲೆನಾಡು ಗಿಡ್ಡ ತಳಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ತಳಿ. ಸಾಧು ಸ್ವಭಾವದ ಈ ತಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಬೂದು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅಗಲವಾದ ಮುಖ, ಹೊರಚಾಚಿದ ಕೊಂಬು, ಹೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದೆನ್ನಬಹುದಾದ ಡುಬ್ಬ, ಮುಂಚಾಚಿದ ಕಿವಿ ಇವು ಜವಾರಿಯ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದೂವರೆಯಿಂದ ಎರಡು ಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗೋತಳಿಗಳು
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ಈಗ ನಿರ್ವಂಶವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಕ್ರಿಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಕ್ರಿಮಿಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು . ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅರಿಯಲೂರು ಬಳಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸರ್ವತ್ರ ಕಾಣಬರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪವನ್ನು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳ ಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳ ವಿವರವಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇವೇ ಆಧಾರವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ ಜೀವವಿಕಾಸದ ಅನೇಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.
ಮಾದರಿ
ಮಾದರಿ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಮೂಲಕುಳಿಯೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಸುತ್ತ ಕೊಳವೆಗಳು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೊಳವೆ ವಿಭಾಜಕಬತ್ತಿ ಅಥವಾ ನಡುತಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಗೂಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಜಕ ಭಿತ್ತಿಗಳು ಹೊರಗಡೆ ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಲಿದಂತೆ ಇವೆ. ಕೊನೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಾಸದ ಗೂಡು ಎನ್ನುವರು. ಅದನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕೊಳವೆ (ಸೈಫಂಕಲ್) ಭೇದಿಸಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹುಪಾಲು ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಸುರುಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗೋಪುರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಸುರುಳಿಗಳು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಅಂತರ್ವಲಿತ ಚಿಪ್ಪೆಂದೂ ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬಹಿರ್ವಲಿತ ಚಿಪ್ಪೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರಮೈ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು.
ವಿಂಗಡಣೆ
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕಲ್ಪದವು (ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು), ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದವು (ನೈಜ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು) ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳ ವಿಕಾಸದ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿರುವ ರೀತಿ ಹೊಲಿಗೆ ಸೇರುವೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವೈಖರಿಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ
ಆರ್ತೊಸೆರಾಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪು ನೇರವಾಗಿದೆ. ಸಿರ್ಟೊಸೆರಾಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪು ಬಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟಿನಾಟಿಲಸ್, ನಾಟಿಲಸ್, ಗೋನಿಯೊಟೈಟಿಸ್, ಸೆರಟೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಸುರುಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವೆಸ್ಟಿನಾಟಿಲಸ್ ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ನಾಟಿಲಸ್ ಮತ್ತು ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು ಅಂತರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಸೆರಟೈಟಿಸ್ ಅಪೂರ್ಣ ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಮ್ಮೊನೈಟುಗಳು ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದುವು. ಅನಂತರ ಆ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರುಳಿಬಿಚ್ಚುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ವಂಶದ ಅವನತಿಯ ಸೂಚನೆ. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಿಕಾಸ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿತು (ಅವರೋಹಣ ವಿಕಾಸ). ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಹಂತವನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾಪೈಟಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ಕ್ಯಾಪೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನ ಕೊನೆಯ ಸುರುಳಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಗಾಳಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದೆ. ಹ್ಯಾಮೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೂರು ಸುರುಳಿಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಹಂತ. ಬ್ಯಾಕ್ಯುಲೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಮೂಲದ ಒಂದೆರಡು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವುಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿವೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕೊನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರಾಚೀನತೆ
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಭೂ ಇತಿಹಾಸದ ಅಲ್ಫಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ವಿಶಾಲವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದುವು. ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಮೂಲಜಾತಿಯಾದ ಎಗೋನಿಯಾಟೈಟ್‍ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಸೈಲ್ಯೂರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುವು. ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸೆರಟೈಟ್ ಜಾತಿಯವು. ನಿಜವಾದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಟ್ರಯಾಸಿಕ್‍ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಜುರಾಸಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳ ಅವನತಿ ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸುರುಳಿ ಬಿಚ್ಚಿದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದುವು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವ ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಬೋಲ ಚಿತ್ತರಂಜನ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬೋಳದಲ್ಲಿ ಬಂಟ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಪರ್ತಿಮಾರ್ ಗುತ್ತು ಮಂಜಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೋಳ ಮಾತ್ರೇಂಗಿ ಪರಾರಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ. ಅವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು, ಅವರು 9 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ವಡಾಲಾ ಮುಂಬೈನ NKES ಕನ್ನಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ಅವರು ಕುಶಾಲ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತಿಗಳು
ಇದು ದಂತಕಥೆಗಳಾದ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಪರ್ಶದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. (2006)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೪೪ ಜನನ ವರ್ಗ:೨೦೧೬ ನಿಧನ ವರ್ಗ:ತುಳು ಲೇಖಕರು ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ಗಗನ ಮಹಲ್, ಬಿಜಾಪುರ
ಬಿಜಾಪುರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆ ಗಗನ ಮಹಲ್ ನೋಡಲೇಬೇಕು. ಬಿಜಾಪುರ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ ಒಂದನೇ ಆದಿಲ ಶಾಹನು ಕ್ರಿ.ಶ.1561 ರಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆಂದು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಒಂದನೇ ಆದಿಲ ಶಾಹನು ತನ್ನ ಆರಾಮದ ಇರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಇದೇ ಗಗನ ಮಹಲ್ ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ 21 ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯ ಆವರಣವು ಆದಿಲ ಶಾಹನ ಆಸ್ತಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯ ಮೊದಲನೇ ಮಹಡಿಯು ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.ಬಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕಮಾನುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಮಾನು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವಾದ ಅಗಲವಾದ ಕಮಾನು ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಈ ಕಮಾನ್ ಹೆಚ್ಚುಕಮ್ಮಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಂತಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಗಗನ ಮಹಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಆಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರಮನೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಕರು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್ ನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಆ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಲಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸ್ಮಾರಕಗಳು ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆ
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ, ನ್ಯಾಯ, ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವ ವರ್ತನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವಿಧೇಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಅಗೌರವ ತೋರಿಸುವ ಅಪರಾಧ. ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಡೆಗಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಗೌರವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ಅಕ್ರಮ ವರ್ತನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಶಾಲಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆಯ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿವೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಗೌರವ ತೋರಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುವುದು. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಳಂತಹ ನಿಂದನೆ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ್ದಿವೆ: ನಾಗರಿಕ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಂದನೆ.
ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು ವಿಧಾನಗಳು
ಕಾಂತಮಂಗಲ
ಸುಳ್ಯ ಸಮೀಪವರ್ತಿ ಅಜ್ಜಾವರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವೇ ಕಾಂತಮಂಗಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಆಚೆ ದಡದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು 'ಬೀರಮಂಗಲ' ಎಂಬ ‌‍ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಅವಳಿ ಸೋದರರಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಾಂತ ಮತ್ತು ಬೀರ ಎನ್ನುವ ಅವಳಿ ವೀರರು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 'ಮಂಗಲ' ಎನ‍್ನುವ ಪದವು ಈ ವೀರರು ನಡೆದಾಡಿದ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣದ ನೆಲೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಅಲ್ಲದೆ ಕಾಂತಮಂಗಲ ಬೀರಮಂಗಲಗಳಲ್ಲಿನ ಪದಗಳ ಉತ್ತರ ಪದ 'ಮಂಗಳ' ಎನ್ನುವ ಪದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. 'ಮಂಗಲ' ಎಂದರೆ ದುರ್ಗ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇರುವ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಂಡಿನವರು ಇರುವ ಕೋಟೆ-ಸ್ಥಳವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಕಾಂತಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದಿದ್ದು ಬಹುಶಃ ಈ ಕೋಟೆ ಸೋದರ ಕಾಂತ ಮತ್ತು ಬೀರ ಎನ್ನುವ ವೀರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಪುರಾಣ ಮೂಲ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸೇನಾನಿ, ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ. ಕಾಂತಮಂಗಲ ಸ್ಥಳನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕುಮಾರ ಸಾನಿಧ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಣ(ಹನುಮ) ಇದೇ ಕೋಟೆಯಯಲ್ಲಿ ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೋಟೆಗೂ ಹನುಮನಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಒರಟಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದ ಹನುಮ, ಈ ಕಾಂತಮಂಗಲದ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಬಂದು ಈಗ ಸುಳ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಸರವನ್ನು 'ಮಂಗಳ'ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಕಾಂತಮಂಗಲ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಮಗಳು ವರ್ಗ:ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು
ಗೊರಿಲ್ಲ
ಗೊರಿಲ್ಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜೀವಿ. ಗೊರಿಲ್ಲವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳೆಂದು ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಭಸಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಜೀವಂತ ಇರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು. ಅವುಗಳ ಡಿಎನ್‌ಎ ಮಾನವರದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ನೀವು ಹೇಗೆ ಎಣಿಸುತ್ತೀರ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶೇ ೯೫ ರಿಂದ ೯೯ರಷ್ಟು ಇದೆ. ಗೊರಿಲ್ಲ ಇಂದು ಬದುಕಿರುವ ಚಿಂಪಾಜಿ ಮತ್ತು ಬೊನೊಬೊ ನಂತರ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಜೀವಿ.
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ಸಹಜ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಪಉಷ್ಣ ವಲಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇವು ಜೀವಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾದರೂ ಇವು ಹಲವು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ೨೨೦೦ ರಿಂದ ೪೩೦೦ ಮೀಟರ್ (೭೨೦೦ ರಿಂದ ೧೪,೧೦೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿರುಂಗ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ ಮೋಡ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಒತ್ತಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು, ನೀರೂರುವ ತಗ್ಗುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಎತ್ತರದ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ವ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ರುವಾಂಡದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗೂದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. .
ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ
ಗೊರಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಗೊರಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೊಮಿನಿನೆ ಉಪಕುಂಟುಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿಂಪಾಜಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಸುಮಾರು ೭ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕವಲೊಡೆಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೊರಿಲ್ಲ ವಂಶವಾಹಿ ಅನುಕ್ರಮದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಶೇ ೧.೬ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ವಂಶವಾಹಿಯ ಎಷ್ಟು ನಕಲುಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಸಹ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದವಿದ್ದು ಮೂರು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳು- ಪೂರ್ವ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಿಮ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲ ಇವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವದರ ಬಗೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡರ ಬದಲು ಮೂರು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೇ ಗೊರಿಲ್ಲದಿಂದ ಹಿಮಯುಗ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಈ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಪ್ರಭೇದ ಮತ್ತು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಗೊರಿಲ್ಲ ಬೆಂರಿಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ, ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯದ, ಮೂರನೆಯ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ಬ್ವಿಂಡಿ ಗುಂಪು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಬ್ವಿಂಡಿ ಗೊರಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣ, ಉದ್ದ, ಮುಖದ ಅಗಲ ಸೇರಿವೆ. ವನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೦೦,೦೦೦ ಪಶ್ಚಿಮದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೪,೦೦೦. ಪೂರ್ವ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ವನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ೪,೦೦೦ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೪. ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದು ವನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೨೦ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಇಲ್ಲ.
ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಸುಮಾರು ೨೬೧ ಸಾವಿರ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕವಲೊಡೆದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ದೈಹಿಕ ಗುಣಗಳು
ಗೊರಿಲ್ಲ ಮುಂಗಾಲಿನ ಗೆಣ್ಣುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ನಡಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಹಾರ ಕೊಂಡುಯ್ಯುವಾಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂದಂರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೂರವನ್ನು ಎರಡು ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬಲ್ಲದು ಸಹ. ವನ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ೧೩೦ ರಿಂದ ೧೮೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಹೆಣ್ಣು ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ತೂಕ ಅದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಇದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೭೦ ರಿಂದ ೧೧೫ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂ ಇರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡುಗಳ ಎತ್ತರ ೧.೭ ರಿಂದ ೧.೮ ಮೀಟರ್‌ಗಳು (೫.೭ ರಿಂದ ೫.೧೧ ಅಡಿಗಳು) ಇದ್ದು ಕೈಗಳನ್ನು ಅಗಲ ಮಾಡಿದರೆ ೨.೩ ರಿಂದ ೨.೬ ಮೀಟರ್ (೭ ಅಡಿ ೭ ಇಂಚಿನಿಂದ ೮ ಅಡಿ ೬ ಇಂಚು) ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕೈ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಅಗಲವೂ ಕಡಿಮೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡುಗಳ ಬೆನ್ನೆನ ಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೂದಲು ಪಿರುದೆಗಳ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು (ಸಿಲ್ವರ್‌ಬ್ಯಾಕ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನುಗಳ ಎತ್ತರ ೧.೮ ಮೀ (೫ ಅಡಿ ೧೧ ಇಂಚು) ಮತ್ತು ತೂಕ ೨೩೦ ಕೆಜಿ ಮೀರಿದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಬೊಜ್ಜಮೈನ ಕೆಲವು ೨೭೦ ಕೆಜಿ ತೂಗುದಿದೂ ಇದೆ.
ಪೂರ್ವ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಎಲ್ಲ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಪ್ಪು. ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ದಪ್ಪ ಕೂದಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಕೆಂಪು ಮುಂದಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಂದು ಅಥವಾ ಬೂದು ಬಣ್ಣದವೂ ಆಗಿರ ಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ತೆಳು ಮತ್ತು ಚುರುಕು. ಪೂರ್ವದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಮುಖ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾದ ಎದೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊರಿಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೆರಳಗುರುತು (ಫಿಂಗರ್ ಪ್ರಿಂಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.
ಗೂಡು
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ೨ ರಿಂದ ೫ ಅಡಿ ವ್ಯಾಸದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ (ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ) ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಗೂಡು ಎಂದರೆ ಟೊಂಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು, ಚಿಂಪಾಜಿ ಮತ್ತು ಒರಂಗುಟಾನ್‌ಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತವೆ. ಮರಿಗಳು ತಾಯಿಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ವರುಷಗಳಾದಾಗ ತಮ್ಮದೇ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಗೂಡಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಗೊರಿಲ್ಲ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ರಚನೆಯಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಪರಿಕರ (ಉಪಕರಣ) ಬಳಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಟ್ರೂಪ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಟ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮರಿಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಡುಗಳಿರುವ ಟ್ರೂಪ್‌ಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷ ದಾಟಿದ ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇದರ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೂದಲು ಹಾಗೂ ಆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಕೋರೆಹಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ಮೂಲಗುಂಪಿನಿದ ಸಿಡಿದು ಹೋಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಮೂಲಗುಂಪಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆದ ಗಂಡುಗಳು ಮೂಲಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೊರ ಬಂದು ವಲಸೆ ಬರುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡು ಗುಂಪಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕ ಬಹುದು. ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಸತ್ತರೆ ಆ ಗಂಡು ಪ್ರಭಲವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಬಹುದು. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಪೂರ್ವದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಗಂಡಿರುವ ಟ್ರೂಪ್‌ಗಳು ಅದರಲ್ಲಿನ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಸತ್ತರೆ ವಿಘಟನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಣ್ಣು ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳು ಹೊಸ ಗುಂಪು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಿಲ್ಲದೆ ಮರಿಗಳು ಶಿಶುಹತ್ಯೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು. ಹೊಸ ಟ್ರೂಪ್ ಸೇರುವುದು ಇದರ ವಿರುದ್ಧದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿರ ಬಹುದು. ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಟ್ರೂಪ್ ವಿಘಟನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಗೊರಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಹೊಸ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಆ ಗುಂಪಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇದ್ದ ಉದಾಹರಣೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಿರತೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಟ್ರೂಪ್‌ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಹೊಡೆದಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ, ಗುಂಪಿನ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ನಿರ್ದಾರ, ಆಹಾರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಗುಂಪನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಒಟ್ಟಾರೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನಿನ ನಿರ್ದಾರವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸಾಗದ ಗಂಡುಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪುಬೆನ್ನು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ವಯಸ್ಸು ೮ ರಿಂದ ೧೨ರ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೂದಲುಗಳು ಬಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದು ಎರಡನೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಂಧನವು ಗೊರಿಲ್ಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ.
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಿಗೆ ಕಂಟಕವಾದ ಪರಭಕ್ಷಕ ಚಿರತೆ. ಮಾನವರು, ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣವಾದಾಗ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸ ಬಲ್ಲದು. ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಕಲ್ಲರ್ ಒಂದು “ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಗೊರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚಿರತೆ ಒದ್ದಕ್ಕೊಂದು ಮಾಡಿದ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದನ್ನು” ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಲಹುವಿಕೆ
ಹೆಣ್ಣುಗಳು ೧೦-೧೨ ವರುಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ (ಬಂದನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇನ್ನೂ ಬೇಗ) ಮತ್ತು ಗಂಡುಗಳು ೧೧ ರಿಂದ ೧೩ ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ರುತು ಚಕ್ರದ ಅವಧಿ ೩೦ ರಿಂದ ೩೩ ದಿನಗಳು. ಗರ್ಭದಾರಣೆ ಎಂಟೂವರೆ ತಿಂಗಳುಗಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಮೊದಲ ಹೆರಿಗೆ ಅವು ೧೦ ವರುಷದವಿದ್ದಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆರಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ವರುಷಗಳ ಬಿಡುವು ಇರುತ್ತದೆ. ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸೇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲವೆಂದು ಇಲ್ಲ.
ಆಗತಾನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಬಲಹೀನವಾಗಿದ್ದು ತಾಯಿಯ ಆರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಮರಿಯ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವು ಇತರ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಟ್ರೂಪಿನ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುಂಪಿನೊಳಗಿನ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಾಯಿಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಐದು ತಿಂಗಳು ಮರಿಗಳು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಐದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಮರಿಗಳು ತಾಯಿಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗ ತೊಡಗುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯ ಮಾತ್ರ. ೧೨ ತಿಂಗಳ ಮರಿಗಳು ತಾಯಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ಮೀಟರ್ (೧೬.೪ ಅಡಿ) ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ೩೦ ತಿಂಗಳ ಮರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅರ್ಧ ಸಮಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮೂರರಿಂದ ಆರು ವರುಷಗಳ ವರೆಗೆ ಅವು ಎಳೆಯ ಹರೆಯದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊಲೆ ಹಾಲು ಬಿಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿ ಮೊಲೆ ಹಾಲು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅಂಡೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಅವಧಿ ೩೫ ರಿಂದ ೪೦ ವರುಷಗಳು ಆದರೆ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳು ೫೦ ವರುಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕಿರ ಬಲ್ಲವು.
ಸಂವಹನ
ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಭಿನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವನ್ನು ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವಾಗ ಗುಂಪಿನ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಗುರುಗುಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೊಗಳುವಿಕೆ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಗುಂಪು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸದಸ್ಯರ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದಾಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸ ಬಹುದು. ಕಿರುಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಘರ್ಜನೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನು ಇವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಳವಾದ, ಗುಡಿಗಿನಂತ ತೇಗು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಮೇಯುವಾಗ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರಮಣ ವಿರಳವಾದುದು ಆದರೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದರೆ ಎರಡು ಬೆಳ್ಳಿಬೆನ್ನುಗಳು ಸಾಯುವ ವರೆಗೂ ಹೊರಾಡ ಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಲವು ಸಲ ಘರ್ಷಣೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಿಳಿಯದೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಗಿಸ ಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಗೊರಿಲ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿವೆ.
ಪರಿಕರ ಬಳಕೆ
ಥಾಮಸ್ ಬ್ರೆಯುಯರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ ಮಾಡಿದ ಅವಲೋಕನಗಳ ನಂತರ ಗೊರಿಲ್ಲ ವನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಕರ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗೊ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಧ್ಯಾವನದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಗೊರಿಲ್ಲ ಒಂದು ಚೌಗು ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ನೀರಿನ ಆಳವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕೋಲೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿದುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಣ್ಣು ಗೊರಿಲ್ಲ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಸೇತುವೆಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ವಾನರಗಳೂ ಪರಿಕರ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಂತಾಯಿತು.
ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎರಡೂವರೆ ವರುಷದ ಗೊರಿಲ್ಲ ಕರಟಕಾಯಿಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ವತ್ತು ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಿಂಪಾಜಿ ಗೆದ್ದಲುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತಾದರೂ ಗೊರಿಲ್ಲ ಪರಿಕರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾವೆ ಇದು.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ
ಅಮೆಷಾ ಸ್ಪೆಂಟಾ
ಅಮೆಷಾ ಸ್ಪೆಂಟಾ ಜರತುಷ್ಟ್ರನ ಮತಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಆರುಮಂದಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ.
ಹೋಲಿಕೆ
ಅಮೆಷಾ ಎಂದರೆ ನಿತ್ಯರು, ಅಮರರು ಎಂದೂ ಸ್ಪೆಂಟಾ ಎಂದರೆ ಉಪಕಾರ ಮನೋವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಹಿತಕರರು ಎಂದೂ ಅರ್ಥ" ಯಹೂದ್ಯ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ ಮತಗಳಲ್ಲಿನ ದೇವದೂತರು, ಹಿಂದೂಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಆದಿತ್ಯರು, ನಿತ್ಯಸೂರಿಗಳು ಇವರುಗಳಿಗೆ ಅಮೆಷಾ ಸ್ಪೆಂಟಾರನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು.
ದೇವದೂತರ ವಿವರ
ಇವರು ಸದಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಅಹುರಮಸ್ದನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರು. ಇವರ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ : (1) ವೊಹುಮನೊ-ಸಮ್ಯಗ್ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ರೂಪ; (2) ಅಷೆಮ್ ವಹಿಷ್ಟೆಮ್-ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಶುಭಂಗಳ ಮೂರ್ತಸ್ವರೂಪ; (3) ಕ್ಷಹತ್ರೆಮ್ ವೈರೀಮ್-ದುಷ್ಟನಿಗ್ರಹ, ಶಿಷ್ಟಪರಿಪಾಲನಸ್ವರೂಪ; (4) ಸ್ಪೆಂಟಾ ಆರ್ಮೈತಿ-ಸ್ತ್ರೀದೇವತೆ, ಅಹುರಮಸ್ದನ ಪುತ್ರಿ, ಭುವಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದ ದೈವೀಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ ; (5) ಹೌರ್ವತಾತ್-ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಸ್ವರೂಪ ; (6) ಅಮೆರೆತಾತ್-ಅಮೃತತ್ತ್ವ ಸ್ವರೂಪ. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ರೌಷಾ ಎಂಬ ದೇವತೆಯೂ ಸೇರಿ ಅಹುರಮಸ್ದನ ಸಪ್ತಪರಿಚಾರಕಮಂಡಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ತವ್ಯಗಳು
ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಭಗವಂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದು. ಇವರು ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪಾಪದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ವರ್ಗ:ದೇವತೆಗಳು
ನೀರ್ ದೋಸೆ
270px|right|thumb|ಕಾವಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀರುದೋಸೆ 270px|right
ನೀರ್ ದೋಸೆ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ದೋಸೆ. ಭಾರತೀಯ ತಿನಿಸಾದ ಇದು ಒಂದು ಹಗುರ ಪ್ರಕಾರದ ದೋಸೆ. ನೀರ್ ದೋಸೆ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಕ್ಷ್ಯ, ಇದು ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬರಿ ಅಕ್ಕಿ ದೋಸೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ೪ ರಿಂದ ೫ ಗಂಟೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನಂತರ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ರುಬ್ಬಿ ನೀರಿನಂಥ ಹಿಟ್ಟು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕಾರದ ದೋಸೆಗಳಿಗೆ ಹಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ದಿನ ಹುದುಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನೀರ್ ದೋಸೆ ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಹುದುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ಟು ಸುರಿಯುವ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಲು ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದ ಒಂದು ಬಿಸಿ ತವಾದ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ತೆಳು ಪದರವನ್ನು ಸುರಿದು ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸೌಟಿನಿಂದ ಬುಡದಿಂದ ಹರಡಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿ ಎರಡೂ ಬದಿ ಬೇಯಿಸಿ ತವಾದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಡಚಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ ಬಡಿಸಬಹುದು.
ನೀರ್ ದೋಸೆಯನ್ನು ಚಟ್ನಿ, ಸಾಗು, ಸಾಂಬಾರ್, ಕಾಯಿ ತುರಿ ಬೆಲ್ಲದ ಮಿಶ್ರಣ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದು.
ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು
ಅಂಶಗಣ
ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಮಾತ್ರೆಗಳಂತೆ ಒಂದು ಗುರುವಿನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಗಣರಚನೆಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಈ ಗಣದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಅಂಶ ಒಂದು ಗುರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಲಘುಗಳಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರದ ಅಂಶ ಒಂದು ಲಘುವೋ ಒಂದು ಗುರುವೋ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತದ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ವೃತ್ತಗಳೂ ಲೌಕಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳೂ ಪ್ರಾಕೃತ-ಅಪಭ್ರಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳವೃತ್ತ-ಮಾತ್ರಾವೃತ್ತಗಳೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯವಾದ ಹಾಡಿನ ಮಟ್ಟುಗಳು ಜಾತಿ ಎಂದೆನಿಸಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆದಿಕಾಲದಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಹಾಡಿನ ಮಟ್ಟುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಛಂದಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಕರ್ತೃಗಳು ಕರ್ಣಾಟ(ಕ) ವಿಷಯೆ ಜಾತಿ (ವೃತ್ತ) ಎಂದೂ ಕರ್ಣಾಟ ವಿಷಯ ಭಾಷಾಜಾತಿ ಎಂದೂ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಜಾತಿ ಛಂದಸ್ಸು ದೇಶ್ಯ ಛಂದಸ್ಸು, ಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು, ಅಚ್ಚಕನ್ನಡ ಛಂದಸ್ಸು, ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು ರೂಢಿ. ಈಚೆಗೆ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಶ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂಬ ಒಂದು ಮಾತು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿತು; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಂಶಲಯ ಅಂಶಗಣ ಎಂಬಂಥ ಮಾತುಗಳೂ ಸೇರಿದುವು.
ನಾಗವರ್ಮ, ಜಯಕೀರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರು, ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕಂತ ಲಾಕ್ಷಣಿಕರು, ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಜಾತಿಛಂದಸ್ಸಿನ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗವರ್ಮ ಛಂದೋಂಬುಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ.ಸು.990) ಇಂಥ ಮಟ್ಟುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ವಿಶಿಷ್ಟರೀತಿಯ ಗಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ರುದ್ರ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶದಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವೇ ಗಣಗಳಿಗೆ ಜಯಕೀರ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಕಂತ ಛಂದಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ರತಿ ಮಾದನ ಶರ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಭೀಮಕವಿ ಮೊದಲಾದ ತೆಲುಗು ಲಾಕ್ಷಣಿಕರು ಸೂರ್ಯ ಇಂದ್ರ ಚಂದ್ರ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಹೋಲುವ ಹೆಸರುಗಳು ಈರಶೈಶೀರ್, ಮೂವಶೈಶೀರ್ ಮತ್ತು ನಾಲಶೈಶೀರ್.
ಕನ್ನಡದ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ರುದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಕೆಲವರು ಅವನ್ನು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಣವೆಂದೂ ದೇವಗಣವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜಾತಿಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಮೂಲಮಾಪಕವಾದ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅಂಶವೆಂದೂ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಗಣಗಳಿಗೆ ಅಂಶಗಣವೆಂದೂ ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟವರು ಪ್ರಾ. ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರು, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ರುದ್ರಗಣಗಳ ಮೂಲ ಮಾಪಕವನ್ನು ಅಂಶವೆಂದು ಕರೆಯಲು ತಮಿಳು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಆಶೈ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ತಮಿಳಿನ ಆಶೈನಿಂದಾದ ಶೀರ್‍ಗೂ ಕನ್ನಡದ ಅಂಶದಿಂದಾದ ಅಂಶಗಣಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ.
ಅಂಶಗಣದ ವಿಧಗಳು
ಅಂಶ ಎಂದರೆ ಜಾತಿಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯಪಾದಗಳ ಗಣಗಣಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಲಯಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರಪರಿಮಾಣ ಹಿಗ್ಗಿ ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಗೆ ಅನುವಾಗುವ ಅಕ್ಷರ. ಇಂಥ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಗಣ ಅಂಶಗಣ. ಈ ಗಣದ ಮೊದಲನೆಯ ಅಂಶ ಗುರುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲಘುಗಳು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಣದಲ್ಲಿ ಆ ಮುಂದಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ಒಂದು ಲಘುವೋ ಗುರುವೋ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ಗಣದ ಮೂಲಾಂಶ ಒಂದು ಗುರು ಒಂದೊಂದೇ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆಗಿರಬೇಕು. ಗಣದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ( -) ಎಂಬ ರೀತಿಯ ಅಕ್ಷರವಿನ್ಯಾಸ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಗುರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಲಘುಗಳನ್ನು ಮೂಲಮಾಪಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಂಶಗಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.. ಒಂದು ಗುರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಲಘುಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಗುರುವಾಗಲಿ ಲಘುವಾಗಲಿ ಒಂದು ಅಂಶ (ಅಕ್ಷರ) ಬಂದರೆ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ (ರತಿ, ಸೂರ್ಯ) ಗಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗುರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಲಘುಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಗುರುವಾಗಲಿ ಲಘುವಾಗಲಿ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು (ಅಕ್ಷರ) ಬಂದರೆ ಅದು ವಿಷ್ಣು (ಮದನ, ಇಂದ್ರ) ಗಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಗಣ
ಬ್ರಹ್ಮ (ರತಿ, ಸೂರ್ಯಗಣಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಅಂಶಗಳು; ರುದ್ರ (ಶರ ಚಂದ್ರ) ಗಣಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು. ಪ್ರಸ್ತಾರವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ 4 ವಿಧವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮ (ರತಿ) ಗಣಗಳೂ
ವಿಷ್ಣುಗಣ
8 ವಿಧವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು (ಮದನ) ಗಣಗಳೂ
೧. - u u ( 1 ಗುರು 2 ಲಘು)
೩. - - - ( 3 ಗುರು)
೪. - u - ( 1 ಗುರು 1 ಲಘು 1 ಗುರು)
೫. u u - - (2 ಲಘು 2 ಗುರು)
೬. u u - u ( 2 ಲಘು 1 ಗುರು 1ಲಘು)
೭. u u u - ( 3 ಲಘು 1 ಗುರು)
೮. u u u u ( 4 ಲಘು)
ರುದ್ರಗಣ
16 ವಿಧವಾಗಿ ರುದ್ರ (ಶರ) ಗಣಗಳೂ (-.-.-.-;.-.-.-;-..-.-;..-.-;-.-..-;.-..-;-...-;..-;-.-.-.;.-.-.;-..-.;..-.;-.-...;.-..;-....;...) ಏರ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮಗಣದಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಒಂದು ವಿಷ್ಣುಗಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಒಂದು ರುದ್ರಗಣದಲ್ಲಿ ಐದರಿಂದ ಎಂಟು ಮಾತ್ರೆಗಳು ಅಡಕವಾಗುತ್ತವೆಯೆನ್ನಬಹುದು.
ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಣ
ತೆಲುಗು ಅಂಶಗಣದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದ ಬ್ರಹ್ಮಗಣದ -.-. ಮತ್ತು. ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯಗಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡದ ವಿಷ್ಣುಗಣದ -.-.- ಮತ್ತು .. ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಗಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡದ ರುದ್ರಗಣದ -.-.-.- ಮತ್ತು ... ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚಂದ್ರಗಣದಲ್ಲಿಯೂ ತೆಲುಗು ಲಾಕ್ಷಣಿಕರು ಅಂಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ತೆಲುಗು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಗಣಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ತಮಿಳು ಅಂಶಗಣಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಅಂಶಗಣಗಳ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಣವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ವೈವಿಧ್ಯವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನೇರ್ ಮತ್ತು ನಿರೈಗಳು ತಮಿಳು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಆಶೈ (ಅಂಶ)ಗಳು. ಒಂದು ಹ್ರಸ್ವ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ತಾನೇ ಆಗಲಿ, ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನ ಸೇರಿಯಾಗಲಿ ಬರುವುದು ನೇರ್; ಎರಡು ಹ್ರಸ್ವ ಅಥವಾ ಹ್ರಸ್ವ ದೀರ್ಘ ತಾನೇ ಆಗಲಿ, ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನ ಸೇರಿಯಾಗಿಲಿ ಬರುವುದು ನಿರೈ. ಈ ನೇರ್ ಆಶೈ ಮತ್ತು ನಿರೈ ಆಶೈಗಳು ಎರಡು ಸೇರಿದರೆ ಈರಶೈಶೀರ್, ಮೂರು ಸೇರಿದರೆ ಮೂವಶೈಶೀರ್, ನಾಲ್ಕು ಸೇರಿದರೆ ನಾಲಶೈಶೀರ್ ಆಗುವುವು. ಈ ಗಣಗಳು ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಗಳಿಂದಾಗಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಲಘುಗುರುಗಳಿಂದಾಗಿಲ್ಲ. ಲಘು ಗುರುವಾಗುವ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗಣದ ಮೊದಲಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆಮೇಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಅಥವಾ ಹ್ರಸ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಎರಡು ಹ್ರಸ್ವ ಅಥವಾ ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘ ತಾನೇ ಆಗಲಿ. ವ್ಯಂಜನ ಸೇರಿಯಾಗಲಿ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಗವರ್ಮಾದಿಗಳು ವಿವರಿಸಿರುವ ಅಂಶಗಣಗಳ ರಚನೆಗಿಂತ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ದವಾದ ದೇಶ್ಯರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾಪರಿಭಾಷೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾರವಿಧಾನದಿಂದಲೂ ಅಂಶಗಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಅದುದರಿಂದ ತಮಿಳು ದೇಶ್ಯಛಂದಸ್ಸಿನ ಆಶೈ ಮತ್ತು ತಳೈಗಳ (ಗಣಸಂಧಿ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ (ತೆಲುಗುಗಳ) ಅಂಶಗಣದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅಂಶಗಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ತೊಡಕುಗಳು ಬಗೆಹರಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಂಶಗಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣ
ವರ್ಣಗಣ ಮಾತ್ರಾಗಣಗಳಿಂದ ಅಂಶಗಣದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ. ವರ್ಣವೃತ್ತಗಳು ವರ್ಣಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪಾದಗಳನ್ನುಳ್ಳವು. ಇಂಥ ಪ್ರತಿಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಣಸಂಖ್ಯೆ ಇಷ್ಟೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು, ಲಘುಗುರುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೀಗೆಯೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲೌಕಿಕಛಂದಸ್ಸಿನ ಉಕ್ತೆ ಮೊದಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಛಂದೋವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗುರುಲಘು ವಿನ್ಯಾಸವಿರುವ ವೃತ್ತಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ (ತ್ರಿಕ) ಗಣನಾಂಗವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ತ್ರಿಕ ವರ್ಣಸಂಗೀತದ ಎಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಲಯಗಳನ್ನು ಮಯರಸತಜಭನ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಷರಗಳು ಗುರುವಾಗಲಿ ಲಘುವಾಗಲಿ ವೃತ್ತಪಾದವನ್ನು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಣವಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತ ಹೋಗಿ ಈ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ವೃತ್ತರಚನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಗಣವಿಭಜನೆಗೆ ವರ್ಣಗಣವೆನ್ನಲಾಗುವುದು. ಮಾತ್ರಾವೃತ್ತಗಳು ಕೂಡ ವರ್ಣಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದವೇ ಆಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ಗಣಗಳೆಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವಿರುತ್ತದೆ. ಖಚಿತವಾದ ಗಣವಿಭಾಗವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಗುರುಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನೂ, ವಿಧಿನಿಷೇಧಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡರಿಂದ ಎಂಟು ಮಾತ್ರೆಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರಾಗಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಐದು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಗಣಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗತಕ್ಕವಾಗಿವೆ.
ಲಕ್ಷಣ
ಅಂಶಗಣಗಳು ಇಂಥ ಯಾವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೂ ಒಳಗಾದವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಗಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಅಂಶಗಳು ವರ್ಣಮಾತ್ರಾಪ್ರಮಾಣದ ಬರಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದಾದವಲ್ಲ. ಎಂದರೆ ಬರಿಯ ಲಘು ಗುರುಗಳಿಂದಾದುವಲ್ಲ. ಅಕ್ಷರಗಳು ಗಣದಿಂದ ಗಣಕ್ಕೆ ಪಾದದಿಂದ ಪಾದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚೋ ಕಡಿಮೆಯೋ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕರವರೆಗೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರರವರೆಗೆ ರುದ್ರದಲ್ಲಿ ಐದರಿಂದ ಎಂಟರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರೆಗಳು ಸೇರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಷರದ ಮಾತ್ರಾಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಯಲಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಿಗ್ಗುವುದು ತಗ್ಗುವುದು ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ ಒಂದು ಗಣದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಗಣದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರದೊಡನೆ ಸರಿತೂಗಿಸಿ ತಾಳಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹ್ರ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಲಯಾನುಗುಣವಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಾಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಲಯಗತಿಯಂತೆ ಏರ್ಪಡುವ ಗಣವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಗಣಗಣಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಸಮಭಾರ-ಇವು ಅಂಶಗಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ನ್ಯೂನಾಧಿಕ್ಯಗಳು ಒಂದು ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದುಂಟು, ಆಡುಮಾತು ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ರೂಪವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದುಂಟು. ಆಗ ಗಣಗಳು ಗೊತ್ತಾದ ತಾಳ ಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಅಕ್ಷರವಿನ್ಯಾಸ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಂಶಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಳಮಾನತೆಯಲ್ಲ. ಗೇಯಮಾನತೆಯೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶುದ್ಧ ಅಂಶಲಯ ತಾಳದ ಕಟ್ಟು ಮೀರಿದ್ದು (ತಾಲವರ್ಜಿತಾ). ತ್ರಿಪದಿ ಸಾಂಗತ್ಯದಂಥ ಕನ್ನಡದ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧಾಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಕಡೆ ಸ್ವರದ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನೂ ಒತ್ತುಗಳನ್ನೂ ತಂದು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಆಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಸಂಗೀತದ ಕಾಲಮಾತ್ರೆಯೂ ಆಲಾಪನೆಯೂ ಮೌನವೂ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಂಶಗಣವೇ ದ್ರಾವಿಡ ಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಘಟಕ. ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಮೀರಿರುವುದು ಕೂಡ ಅದರ ಸಹಜ ಲಕ್ಷಣ.
ಅಂಶಗಣ ಪ್ರಯೋಗ
ಇಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಣರಚನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸಲು ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ; ಅಂಶ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 11 ಅಂಶಗಣಗಳಿದ್ದು, 6 ಮತ್ತು 10 ನೆಯವು ಬ್ರಹ್ಮಗಣಗಳೂ ಉಳಿದವು ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆಯೆಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ.
ಅಂಶಛಂದಸ್ಸಿನ್ಲಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪದಿಯಂತೆಯೇ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳಿಗೆ ವಾಹಕವೂ ಆಗಿರುವ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14 ಅಂಶಗಣಗಳಿದ್ದು 7 ಮತ್ತು 14 ನೆಯವು ಬ್ರಹ್ಮಗಣಗಳೂ ಉಳಿದವು ವಿಷ್ಣುಗಣಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆಯೆಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ.
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ
ಎನ್ಎವಿಎಸಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಳಿಯಾಲಾ (ಐಎನ್ಎ) (ಏಷ್ಯಾದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸುಸಜ್ಜಿತ ನೌಕಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಣ್ಣೂರು (ಕಣ್ಣಾನೂರು) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಡಿಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವೆ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಕವ್ವಾಯಿ ಹಿನ್ನೀರು ಮತ್ತು ವೈಭವಯುಕ್ತ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎನ್ಎವಿಎಸಿ ( ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಿರುನಾಮ)ವು ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಸಹಜ ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗೆ ಸೇರಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಎನ್ಎ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರ್ವಹಣಾ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಐಎನ್ಎಸ್ ಜಾಮೋರಿನ್ ಎನ್ನುವುದು ಮೂಲ ನೆಲೆಯ ಹಡಗು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಷಿಕ ರಾಜರುಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಈ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2500 acre ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಪಡೆದ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನ ಎಡಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚೋಳ-ಚೇರ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು.
'ಏಳಿಮಲ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳು ಎಂಬುದರಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, (ಮಲೆಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಏಳು ಅಂದರೆ ಏಳು ಮತ್ತು ಮಲ  ಅಂದರೆ ಪರ್ವತ ). ಈ ಸ್ಥಳವು 'ಏಳಿಮಲೈ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರರ್ಥ 'ಇಲಿ ಪರ್ವತ' (ಮಲೆಯಾಳಂನಲ್ಲಿ 'ಎಲಿ' ಎಂದರೆ ಇಲಿ). ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹೆಸರು ಸೌಂದರ್ಯದ ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ 'ಎಳಿಲ್ ಮಲೈ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ (ಏಳಿಲ್ ಅಂದರೆ ಸೌಂದರ್ಯ ). ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೂರ್ಛೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಲಂಕೆಗೆ ಹನುಮಂತನು ಮೃತ ಸಂಜೀವಿನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಾಗ ಬಿದ್ದ 'ರಿಷಭಾದ್ರಿ' ಪರ್ವತದ ಭಾಗಗಳೇ ಈ ಏಳು ಪರ್ವತಗಳಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ.
ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮೂಲ ನೆಲೆಯ ಹಡಗು ಆದ ಐಎನ್ಎಸ್ ಜಾಮೋರಿನ್‌ಗೆ ಹೆಸರಾಂತ ಕುಂಜಾಲಿ ಮಾರಕ್ಕಾರ್ ಅವರುಗಳ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಲಶಾಲಿ ಯುದ್ಧಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಜಾಮೋರಿನ್‌ಗಳ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ವಟಕರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಮಾರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರ ಮನೆಯಿರುವ ಇರಿಂಗಾಲ್ ಬಳಿ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸ್ಮಾರಕವೊಂದನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೫೦ ರ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ(ಎನ್‌ಡಿಎ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 'ಸಾಮಾನ್ಯ' ಪ್ರವೇಶ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ರಾಯಲ್ ಆರ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಬ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ನಿಂದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಹೊರಬರುವ ನೌಕಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ೧೯೬೦ ರ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ೧೯೬೯ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನೌಕಾದಳದ ಅಕಾಡೆಮಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಐಎನ್ಎಸ್ ಮಾಂಡೋವಿ (ಗೋವಾ)ಕ್ಕೆ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತಿಯ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಸ ಖಾಯಂ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಂಜೂರಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯವರಿಗೂ ಸಹ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಹೊಸ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ನೌಕಾಪ್ರಾವೀಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಲಿತ ನೌಕೆಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ತುದಿಯ ಆದರೂ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ದೂರವಿರುವ 100 acre ನ ಸ್ಥಳದ 'ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ'ವಾದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು. ನೌಕಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ದೂರದೊಳಗೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸಕರವಾದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳವು 'ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ"ಅಗತ್ಯತೆಗಳಾಗಿತ್ತು.
ಎಳಿಮಲದ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಸ ನೌಕಾದಳದ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ, ನೀಲಿಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಹತ್ತಿರದ ಅರುವಂಕಾಡು ಮತ್ತು ಪೈಕಾರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸರೋವರ, ಪೂನಾ-ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಭಾಟಘರ್), ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಹಸ್ಸೇರ್‌ಗೇಟ್ ಸರೋವರ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ತೀರದ ಪೋರಬಂದರ್, ಮದ್ರಾಸ್ ಹತ್ತಿರದ ಚೆಂಗಲಪೆಟ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ತೀರದ ಎಳಿಮಲ. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾದಳದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಖಾಯಂ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಒಪ್ಪಿತು. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಕಣ್ಣೂರಿನ (ಕಣ್ಣಾನೂರು), ಎಳಿಮಲದಲ್ಲಿ ನೌಕಾದಳಕ್ಕೆ ೯೬೦ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ,ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು, ಹಡಗುಗಳ ಚಲನೆಗಾಗಿ ಕವ್ವಾಯಿ ಹಿನ್ನೀರು ನೀರನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ (ಮಾನವ ಚಾಲಿತ ಹಡಗುಗಳ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ), ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಮುದ್ರ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹತ್ತಿರದ ಪಯ್ಯನೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧೀಕರಣ ಹೀಗೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೌಕಾದಳಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೇ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಎಳಿಮಲ ಬಳಿ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ಥರ ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಅವಧಿಯ ಸಾಲವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಡಿಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದೊಂದಿಗಿನ ಎಳಿಮಲದ ಸ್ಥಳದ ಲಕ್ಷಣವು, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹುದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ರಾಮ ಮತ್ತು ರಾವಣರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ರಾಮನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ರಾಮನ ಹಲವಾರು ಸೈನಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ತಲ್ಲಣಗೊಂಡ ರಾಮನು ವಾನರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಜಾಂಬವಂತನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು, ಗಾಯಗಳನ್ನು ವಾಸಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹೊಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಲು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಾದ ಶಳ್ಯ ಕರಣಿ, ವಿಶಾಲ್ಯ ಕರಣಿ, ಸಂಧಾನ ಕರಣಿ ಮತ್ತು ಮೃತ ಸಂಜೀವಿನಿಯನ್ನು ತರಲು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ, ಆಯುರ್ವೇದಿಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹನುಮಂತನು ಮನಗಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನು ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಿಷಭಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೇ ಕಿತ್ತುಗೊಂಡು ಮರಳಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ, ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುಂಡು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಎಳಿಮಲವಾಗಿದೆ. ಎಳಿಮಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಅಪರೂಪವಾದ ಆಯುರ್ವೇದಿಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.
ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೮೭ ರ ಜನವರಿ ೧೭ ರಂದು ಮಾಡಿದರು. ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಾದ ಐಎನ್ಎಸ್ ಜಾಮೋರಿನ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೫ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೬ ರಂದು ಆಗಿನ ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಒಮನ್ ಚಾಂಡಿಯವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಎಳಿಮಲ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತ I ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ಈ ನೆಲೆಯು ಅಕಾಡೆಮಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಸುಮಾರು ೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಐಎನ್ಎ), ಎಳಿಮಲ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೯ ರ ಜನವರಿ ೮ ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ೧೯೮೭ ರ ಜನವರಿ ೧೭ರಂದು ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಈಗಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಎ.ಕೆ.ಆಂಟನಿಯವರು ಸಹ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ರೂ ೧೬೬ ಕೋಟಿ ( ರೂ. ೧.೬೬ ಬಿಲಿಯನ್) ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದರ ವೆಚ್ಚವು ರೂ ೭೨೧ ಕೋಟಿ (ರೂ.೭.೨೧ ಬಿಲಿಯನ್) ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು.
ಸ್ಥಳ
12.01111°N, 75.21889°W
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಐಎನ್ಎ), ಎಳಿಮಲವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೂರಿನಿಂದ (ಕಣ್ಣಾನೂರು) ನಿಂದ ೩೫ ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೧೩೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ೧೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಪಯ್ಯನೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಣ್ಣೂರಿನ ನಡುವಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪಯ್ಯನೂರು ನೆಲೆಸಿದೆ.ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದು ಸುಮಾರು ೧೪೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅಕಾಡೆಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಯಿಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಪರ್ಕ
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಐಎನ್ಎ) ಯು ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ನೌಕಾದಳ ನೆಲೆಯಿಂದ ೧೨ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಪಯ್ಯನೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕಣ್ಣೂರಿನ ನಡುವಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪಯ್ಯನೂರು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಬ್ರಾಡ್‌ಗೇಜ್ ರೈಲ್ವೇ ಮಾರ್ಗವು ಪಯ್ಯನೂರು ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಡ್‌ಗೇಜ್ ರೈಲ್ವೇ ಜಾಲವು ಪಯ್ಯನೂರಿನಿಂದ ಚೆನ್ನೈ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ (ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ (ಪಾಯಕ್ಕಾಡ್ ಮೂಲಕ) ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ಐಎನ್ಎಸ್ ಜಾಮೋರಿನ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕಿಮೀ ದೂರದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಐಎನ್ಎಸ್ ಜಾಮೋರಿನ್, ಪಯ್ಯನೂರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಐಎನ್ಎ ಇಂದ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಯ್ಯನೂರು ಆಗಿದೆ. ಪಯ್ಯನೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು:-
(ಬಿ) ರಸ್ತೆ - ಪಯ್ಯನೂರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಯ್ಯನೂರನ್ನು ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸ್‌ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿದಾಗ, ಪಯ್ಯನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ (ಪಯ್ಯನೂರು ಪಟ್ಟಣದೊಳಗೆ, ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ) ದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಬೇಕು.
(ಸಿ) ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ - ಪಯ್ಯನೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಯ್ಯನೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಯ್ಯನೂರಿನಿಂದ ೧೪೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಯಿಕೋಡ್ (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಎರಡೂ ನಿಲ್ಧಾಣಗಳು ಪಯ್ಯನೂರಿನಿಂದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಮತ್ತನೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ (ಕಣ್ಣೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೨೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ).
ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ
ಅಕಾಡೆಮೆ ಎಸ್ಟೇಟ್ (೨೫೦೦ ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಎನ್ನುವುದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವ ಅಲೆಯಾಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ
ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡುಗಳೊಡಗೂಡಿ ಸಾಂಕುಶ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡು ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇದರ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ) ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ.
ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿ
ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ
ಐಎನ್ಎ ಅನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ತರಬೇತಿ ವಲಯ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯ ಮತ್ತು ವಸತಿ ವಲಯ. ಅಕಾಡೆಮಿ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸಂಕೀರ್ಣ, ದೈಹಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (ಇಸಿಎ) ಸಂಕೀರ್ಣ, ಹೊರಾಂಗಣ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವಾಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಶಿಪ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಫೈರಿಂಗ್ ರೇಂಜ್, ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಭೋಜನಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ವಸತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ವಲಯವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಸಾರಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಠಾಣೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.