cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಯುಕ್ರೇನ್
ಪ್ರಬಲ ಎಸ್‌-11ಎಂಬ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಯುದ್ಧ ಕ್ಷಿಪಣಿ
ಆಗಿನ ರಷ್ಯಾ ಒಕ್ಕೂಟ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಎಸ್-11 ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ವಿವಿಧ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ರಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನ್‌ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಬಳಿ ಇವೆ. ಇದನ್ನು ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಜಾಡು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ. 18 ಅಡಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಎಸ್‌-11ರ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ನೆಲದಿಂದ 33 ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೂ ನುಗ್ಗಬಲ್ಲ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು. ಇದೇ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಲೇಷ್ಯಾ ವಿಮಾನ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಈ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು 77 ಸಾವಿರ ಅಡಿವರೆಗೂ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ತನಿಖೆಗೆ ಒಬಾಮ ಒಲವು:
ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 298 ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಲು ಕಾರಣವಾದ ಮಲೇಷ್ಯಾ ವಿಮಾನ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 154 ಡಚ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.
ನೋಡಿ
ರಷ್ಯಾ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
{{ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ|ಉಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್}}
ಆಧಾರ
೧.ವಿಕಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ೨.ಸುದ್ದಿ ಮಾದ್ಯಮ ವಾಣಿಜ್ಯ(ನವದೆಹಲಿ-ಪಿಟಿಐ)-ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೨೦-೩-೨೦೧೪ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ವಾಣಿ ೧೯-೭-೨೦೧೪ & NY times & ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ)
ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಯುಕ್ರೇನ್
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ (ಜನನ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೬) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಇವರು ೭೪ ಕೆ ಜಿ ತೂಕದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ೩ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೪ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೦೫ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ (ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ),  ೨೦೧೩ ರ  ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ (ಸೋಫಿಯಾ, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ)  ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ (ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್, ಟರ್ಕಿ) ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ೨೦೦೯ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ (ತೈಪೆ, ಚೈನೀಸ್ ತೈಪೆ) ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
ವೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮೂರು ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವೀರೇಂದ್ರ ೨೦೧೬ ರ ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (ಟೆಹ್ರಾನ್, ಇರಾನ್), ೨೦೦೮ ರ ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (ಯೆರೆವಾನ್, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ) ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರ  ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸೋಫಿಯಾ, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ) ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ವೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಏಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.
ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು - ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅವರು ಭಾರತದ ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಹರಿಯಾಣದ ಝಜ್ಜರ್ ಬಳಿಯ ಸಾಸ್ರೋಲಿ ಗ್ರಾಮದ ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ಸಿ ಐ ಎಸ್ ಎಪ್ ಜವಾನ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ತಾಯಿ ಮನ್ನಾ ದೇವಿ ಗೃಹಿಣಿ.
ವೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಾದ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪರಿಂದ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಕುಟುಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ವೀರೇಂದ್ರ, ಕಿವುಡ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಸುರೀಂದರ್ ಪೆಹೆಲ್ವಾನ್ ಅವರನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್ ಅಖಾರಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಕರೆತಂದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪರ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ವೀರೇಂದ್ರ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾರಾಗಳಾದ ಛತ್ರಸಾಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಗುರು ಹನುಮಾನ್ ಅಖಾರಾದಲ್ಲಿ ಪೆಹಲ್ವಾನಿ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಹಣ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ತರಬೇತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸಹ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರಿಗೆ ಟಿನ್ ಮಾಡಿದ ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಪೂರಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕ್ರೀಡಾ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ
ವೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್ ಅಖಾಡಾದಲ್ಲಿ ಪೆಹಲ್ವಾನಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಖಾಡಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಸುರಿಂದರ್ ಪೆಹೆಲ್ವಾನ್ ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು, ನಂತರ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕೋಚ್‌ಗಳಾದ ಮಹಾ ಸಿಂಗ್ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಾಮ್‌ಫಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.
ವೀರೇಂದ್ರರ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಕೆಡೆಟ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೌಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಗೆಲುವು ವಿಶ್ವ ಈವೆಂಟ್‌ಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್‌ಐ) ಅವರು ವಿಶ್ವ ಈವೆಂಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಿದರು, ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಅವರ ಕಿವುಡುತನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಿವುಡ ಆಟಗಾರರು ಅಥವಾ ಅಂಗವಿಕಲ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಈವೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್‌ಐ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೀರೇಂದ್ರರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತಾರತಮ್ಯದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ದೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಇದರ ನಂತರ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್, ಹಿಂದೆ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಫಾರ್ ದ ಡೆಫ್ ಅಥವಾ ದಿ ಸೈಲೆಂಟ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೫ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. . ಅದರ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕನಸನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕುಸ್ತಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಡೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯು ಕಿವುಡರಿಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕಿವುಡರ ಆಟಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದರ ನಂತರ, ೨೦೦೯ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಚೀನಾದ ತೈಪೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೧೨ ರ ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಸೋಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ೨೦೧೩ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಇರಾನ್‌ನ ಟೆಹ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೧೬ ರ ವಿಶ್ವ ಕಿವುಡ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಟರ್ಕಿಯ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೭ ರ ಬೇಸಿಗೆ ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ವೀರೇಂದ್ರ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ
ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ
ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಗೂಂಗಾ ಪೆಹೆಲ್ವಾನ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವಾಯಿತು . ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು 'ದಿ ಮ್ಯೂಟ್ ವ್ರೆಸ್ಲರ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಜಗತ್ತು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಕುಸ್ತಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮರೆತುಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವನನ್ನು ಗೂಂಗು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದರು. ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೫ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೌರವವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.
ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ
ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರವೂ, ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಫ್ಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಿವುಡರ ಆಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾ ಚಳವಳಿಯು ಪ್ಯಾರಾ-ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಕಿವುಡ ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವರ ರೀತಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು
ಅರುವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕಲೆಗಳು
ಅರುವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕಲೆಗಳು : ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನ ಕಾಮಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇವು ಅರುವತ್ತನಾಲ್ಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪಂಚಾಲ, ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ, ಯಶೋಧರ, ಶ್ರೀಧರಸ್ವಾಮಿ, ರಾಮಚಂದ್ರರೂ ಶುಕನೀತಿಸಾರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವೂ ಒಪ್ಪುತ್ತವೆ. ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನೇ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾದ ಪಟ್ಟಿ ಪಂಚಾಲನದು ಎಂದು ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಯಶೋಧರ ತನ್ನ ಜಯಮಂಗಲ ಎಂಬ ಕಾಮಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ ಒಟ್ಟು 512 ಕಲೆಗಳಿದ್ದುವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ಶ್ರೀಧರಸ್ವಾಮಿ ಶೈವತಂತ್ರದ 64 ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪಟ್ಟಿ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಚಂಪೂ ರಾಮಾಯಣದ ರಾಮಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನೀತಿಸಾರಗಳು ತೀರ ಭಿನ್ನ ವಾದ 64 ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎ.ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ದಿ ಕಲಾಸ್ (ಕಲೆಗಳು) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೀರ್ಘ ವಿವೇಚನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಕಲೆಗಳು 64 ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತು ಮಂಡಲಗಳ 64 ವಿಭಾಗಗಳು ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ.
ಇದನ್ನು ನೋಡಿ
ಹಿಂದೂ ಕಲೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ವರ್ಗ:ಕಲೆ
ಎಮ್. ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ
ಮುದ್ಡು ಬಾಬು ಶೆಟ್ಟಿ ' ಎಮ್. ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ (1938-23 ಜನವರಿ 1982)  1970 ರ ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ  ಸಾಹಸಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಎಮ್. ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು 1938 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಕಾಟನ್ ಗ್ರೀನ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಗಾರನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ ಅವರು ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಗೆ ಸೆರಿದರು. ಉತ್ತಮ ಮೈಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿರುವದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ವ್ಯಾಯಾಮಪಟು. ಕೆ ಎನ್ ಎನ್ ಮೆಂಡನ್ನ ಅವರನ್ನು ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್  ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪುಗಿಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ, ಶೆಟ್ಟಿ 8 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯರಾದರು. ನಂತರ ಅವರು ಹಿರಿಯ ಸ್ಟಂಟ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಝೈಂಬೈರಿಂದ ಡಬಲ್, ಕಲಿತ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಮುದ್ಯುಬಾಬು ಅವರು ಹೋರಾಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಶೆಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.ಪ್ರೇಮ್ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದೀಪ್ ಕುಮಾರ್ರಂತಹ 50 ರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸ್ಟಂಟ್ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದ್ವಿಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರನ್ ಗುರುತಿಸಿದರು. ನಿರ್ದೇಶಕ ಸುಬೋಧ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿರಾಮವನ್ನು 'ಮುನಿಮ್ಜಿಯಲ್ಲಿ' 1957 ರಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಾಹಸ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಹಾಕಿ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಾದ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್ಗಳು, ಸೋಡಾ ವಾಟರ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. .ಎಸ್.ಎಂ ಸಾಗರ್ ಅವರ 'ತುಮ್ ಸಲಾಮಾತ್ ರಹೊ'  ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು.ಅವರು 1956 ರ ಚಿತ್ರ "ಹೀರ್" ನಲ್ಲಿ ಫೈಟಿಂಗ್ ಬೋಧಕನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಶಿಫ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಖಳನಾಯಕರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, ಡಾನ್, ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲರ್, ತ್ರಿಶೂಲ್ ಮತ್ತು ದಿವಾರ್ ಮುಂತಾದ ಪಂಥದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1956 ರ ಹೀರ್ ಚಿತ್ರದ ಹೋರಾಟದ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು.ನಂತರ, ಅವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ, ಹೋರಾಟ ಸಂಯೋಜಕ, ಸಾಹಸ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ, ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.1959 ರ ಉಜಾಲಾ, 1961 ರ ಟೆಲ್ ಮಲಿಷ್ ಬೂಟ್ ಪೋಲಿಷ್, 1961 ರ ಜಾಬ್ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಿಸೇಸ್ ಹೊಟಾ ಹೈ, 1964 ರ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಿ ಕಾಳಿ, 1966 ರ ತೀಸ್ರಿ ಮಂಜಿಲ್, 1967 ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನ ಈವ್ನಿಂಗ್, 1972 ರ ಸೀತಾ ಔರ್ ಗೀತಾ, ಡಾನ್, ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲರ್, ಬಾಂಬೆ 405 ಮೈಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ದಿವಾರ್.ಅವರು ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.C.I.D 909, ಸಪೇರಾ, ಚೈನಾ ಟೌನ್, ಗುನಾಹೊನ್ ಕೆ ರಾಸ್ಟೆ, ಆಗ್ ಔರ್ ದಾಗ್, ಯಾದೊನ್ ಕಿ ಬಾರಾಟ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ನಂ.203, ಅನೋನೆ, ​​ಡಾನ್, ಶಾಲಿಮಾರ್, ಜೈಲ್ ಯಾತ್ರಾ, ಮತ್ತು ಆಜ್ ಕೆ ಶೊಲೆ.
ಲೆಗಸಿ
ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ವಿನೋದಿನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿ ರತ್ನರಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಗ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಇದ್ದಾರೆ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ತಾರತಮ್ಯ
ಮಾನವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ತಾರತಮ್ಯ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವ ಗುಂಪು, ವರ್ಗ, ಅಥವಾ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೊ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿಲಾಗುತ್ತದೆಯೊ ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ಅದರ ಆಲೋಚನೆ ಅಥವಾ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸು, ಬಣ್ಣ, ಕ್ಷಮೆ ನೀಡಲಾದ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾದ ದೋಷ ನಿರ್ಣಯಗಳು, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ, ಜನಾಂಗೀಯತೆ, ಕುಟುಂಬದ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಲಿಂಗ ಗುರುತು, ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಜನಾಂಗ, ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸೇರಿವೆ. ತಾರತಮ್ಯವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರುಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಜನರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಟ್ಟದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನತ್ತ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಂಪಿನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ವರ್ತನೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವತ್ತ ಹೋಗುವ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಅಥವಾ ಸವಲತ್ತುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಹೀನ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾರಾದರೂ ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ, ಆದರೆ ಜನಾಂಗೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿ ಕರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ, ಯಾವ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ತಾರತಮ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೊ ಅವರು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಂಥವರು ತಾರತಮ್ಯಯುಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುತ್ತಿರುವರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತಾರತಮ್ಯವು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅಮಾನವೀಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಮತ್ತು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವಷ್ಟು ಭಿನ್ನ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ
thumb|300px|right|Terra Satellite (MODIS) ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ವು (Xəzər dənizi, Каспийское море, Каспий теңізі, Hazar deňzi, ) ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಲರಾಶಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಮಟ್ಟದ ಸಮುದ್ರವೆಂದು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ 371000 km2ರಷ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಗರಬೋಗಜ್ಕೊಲ್ ಅಯ್ಲಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ) ಹಾಗು 78200 km3ರಷ್ಟು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಎಂಡೋರ್ಹೆಯಿಕ್ ಬೇಸಿನ್(ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರಹರಿವಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ) ಆಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ನಿಂದ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ನಿಂದ, ಹಾಗು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
ಬಹುಶಃ ಇದರ ಲವಣತ್ವ ಹಾಗು ಸೀಮಾರಾಹಿತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಗರವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 1.2%ರಷ್ಟು ಲವಣತ್ವದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಲವಣತ್ವ ಇದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಗಿಲಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (جیلان ಅಥವಾ بحر جیلان ) ಇರಾನ್ ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ದರ್ಯಾ-ಎ ಗಿಲಾನ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (دریای گیلان ), ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಗಿಲಾನ್‌ನ ಸಮುದ್ರ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸ
ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದಂತೆ(ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೀ), ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರತೆತಿಸ್ ಸಮುದ್ರದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಭೂತಟ್ಟೆಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಬ್ಬುವಿಕೆ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 5.5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ನೆಲಾವೃತವಾಯಿತು. ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಹಾಗು ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನೆಲಾವೃತವಾದ ಸಮುದ್ರವು ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸೈಂಧವ ಲವಣದಂತಹ ಆವಿಯಾಗುವ ಘನಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಗಾಳಿಯ ಬೀಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಚಯವಾದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನೀರು ಆವಿಯಾದ ನಂತರ ಘನಕಣಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದಾಗ, ಆರ್ದ್ರ ವಾತಾವರಣವು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾಜಾ ನೀರಿನ ವೇಗದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ-ನೀರಿನ ಸರೋವರವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಇರಾನಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲವಣತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಲವಣತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಸಾಗರಗಳ ಲವಣತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿಗೆ ತಡೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಗರಬೋಗಜ್ಕೊಲ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ನೀರಿನ ಹರಿವಿಲ್ಲದ ಬತ್ತಿ ಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಆಗಿನಿಂದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಗರದ ಲವಣತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಬೌಗೋಳಿಕತೆ
ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಾಗಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮಾತ್ರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಳದಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಇದು ಕೇವಲ ಸರಾಸರಿ 5 - 6 mರಷ್ಟು ಆಳದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂದ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮುದ್ರವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಎಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಆಳ 190 mರಷ್ಟಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿದ್ದು ಇದು 1000 mಕ್ಕಿಂತ ಆಳವನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇಕಡ 33 ಹಾಗು 66ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ನದಿಗಳು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಒಳಹರಿವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ವೋಲ್ಗ ನದಿ. ಎರಡನೇ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯೆಂದರೆ ಉರಾಲ್ ನದಿ, ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕುರ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ, ಪೂರ್ವದ ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯಾದ ಅಮು ದರ್ಯಾ (ಆಕ್ಸಸ್) ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,ಈಗ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವ ನದಿತಳವಾದ ಉಜ್ಬೋಯ್ ನದಿ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೆ ರೀತಿ ದೂರದ ಉತ್ತರದ ಸಿರ್ ದರ್ಯಾ ಕೂಡ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ; ಇವುಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು2000 km2ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವುದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ27 m. ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವು ಈಶಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಕೇಸಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಎರಡರ ಬಯೋಮ್(ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಗಳು ತಂಪಾದ, ಭೂಖಂಡದ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನೈಋತ್ಯ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದ ಹವಾಮಾನವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುಖೋಷ್ಣವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಎರಡೂ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಸಮವಾಗಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ
thumb|200px|right|ಇರಾನ್ ನ ಮಜನ್ಡಾರನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಬೋರ್ಜ್ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯ ಒಂದು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟರ್ಜನ್(ಮೀನು)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾವಿಯರ್ ತಿನಿಸಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಟೂನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವೂ ಸೇರಿದೆ. ಕಾವಿಯರ್‌ನ ಶೇಖರಣೆಯು ಮೀನುಸಂತತಿಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಳಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹೆಣ್ಣುಮೀನುಗಳ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸೀಲ್ (ಫೋಕಾ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಕ, ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಸಾ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಕ ) ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಒಳನಾಡಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನೀರುನಾಯಿ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸಹ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ (ಬೈಕಲ್ ಸೀಲ್, ಸೈಮಾ ರಿಂಗ್ಡ್ ಸೀಲ್ ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ). ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗುಲ್ ಹಾಗು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಟರ್ನ್ ಸಹ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮೀನಿನ ಹಲವಾರು ಜಾತಿ ಹಾಗು ಉಪಜಾತಿಗಳು ಸ್ಥಳಿಕವೆನಿಸಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕುಟುಂ (ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಬಿಳಿ ಮೀನು ಎಂದೂ ಸಹ ಪರಿಚಿತ), ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ರೊಚ್, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಬ್ರೀಮ್ (ಅರಾಲ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರೀಮ್ ಗಳೂ ಸಹ ಇದರದೇ ಉಪಜಾತಿಗಳೆಂದು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ), ಹಾಗು ಒಂದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ "ಸಾಲ್ಮನ್" (ಸಾಲ್ಮೋ ಟ್ರುಟ್ಟ ಕ್ಯಾಪಿಯೇನ್ಸಿಸ್ ಎಂಬ ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನುಗಳ ಉಪಜಾತಿ). "ಕ್ಯಾಪಿಯನ್ ಸಾಲ್ಮನ್" ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ವೋಲ್ಗ ನದಿ, ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯೆನಿಸಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭೂಮಿಯ 20% ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 80%ನಷ್ಟು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ತಾಜಾನೀರಿನ ಒಳಹರಿವಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ತಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗು ಜೈವಿಕ ಮಲಿನಕಾರಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದತ್ತಾಂಶವು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಮಲಿನಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯು ಒಂದೆಂದು ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತೈಲ ಹಾಗು ಅನಿಲ ಸಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗು ಸಾಗಣೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಹಾಗು ಅನಿಲದ ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪರಿಸರಕ್ಕಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಜಲಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
200px|thumb|right|ಇರಾನ್ ನ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹೈರ್ಕಾನಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಾಡುಗಳು, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ನ, ಗಿಲಾನ್ ಅಲ್ಬೋರ್ಜ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಶತಮಾನಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವೋಲ್ಗ ದ ಹರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಮಳೆಯ ಪಾತಗಳು ಒಳನಾಡನ್ನು ತಲುಪುವ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳು ನಾರ್ತ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಸಿಲೇಶನ್ ಆವರ್ತಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಗಳು, ಉತ್ತರ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿ ದೂರದ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದೆ.
ಕಳೆದ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಆವರ್ತವು, 1929ರಿಂದ 1977ರವರೆಗೂ ಸಂಭವಿಸಿದ 3 mನಷ್ಟು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದರ ನಂತರ ಅಂದರೆ 1977ರಿಂದ 1995ರವರೆಗೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 3 mರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಳಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.
ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸ
thumb|200px|17ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಸ್ಸಕ್ ದಂಗೆಕೋರ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರ ಚೋರ ಸ್ಟೆಂಕ ರಜಿನ್, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗ (ವಾಸಿಲಿ ಸುರಿಕೊವ್, 1906).
ಇರಾನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಮಜನ್ಡಾರನ್ ನ ಬೆಶಾಹರ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹುಟೋ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಶೋಧನೆಗಳು, ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 75,000 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಮಾನವ ನೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕುರುಹು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಗ್ರೀಕರು ಹಾಗು ಪರ್ಶಿಯನ್ನರ ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೈರ್ಕಾನಿಯನ್ ಸಾಗರ ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ಇರಾನ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇದು ಗಿಲಾನ್ ಸಮುದ್ರ ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ (ಪರ್ಷಿಯನ್ گیلان). ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಇದು ಕಶ್ಯಪ ಸಾಗರ ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಖಜರ್ ಸಮುದ್ರ ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪುರಾತನ ರಷ್ಯನ್ ಮೂಲಗಳು, ಖ್ವರೆಜ್ಮಿಯದ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಖ್ವಲಿಸ್‌ರ ನೆಲೆಯಾದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಖ್ವಾಲಿನ್ (ಖ್ವಾಲಿನಿಯನ್) ಸಮುದ್ರ ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತವೆ (Хвалынское море /Хвалисское море). ಪುರಾತನ ಅರೇಬಿಕ್ ಮೂಲಗಳು جیلانಬಹ್ರ್ ಗಿಲಾನ್/0} -ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್/ಗಿಲಾನ್ ಸಮುದ್ರ  ವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದವು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ಪರ್ಷಿಯನ್ کاسپی), ಸಮುದ್ರದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಕೌಕಾಸಿಯ ದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಪುರಾತನ ಜನರು. ಸ್ಟ್ರಾಬೋ "ಅಲ್ಬನಿಯನ್ ಜನರು ವಾಸವಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯಾನೆ ಎಂಬ ಭೂಪ್ರದೇಶವೂ ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನೂ ಸಹ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಇದೀಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಇರಾನ್ ರ ಟೆಹ್ರಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಹೆಸರು, ಇದೂ ಸಹ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಸ್ಟ್ರಾಬೋ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ 'ಕಶ್ಯಪ' ದಿಂದ(ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ಋಷಿಯ ಹೆಸರು) ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತದ ಹಿಂದೂಗಳು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.
ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದ ನಾಮಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟರ್ಕ್ಮೆನ್ ನಲ್ಲಿ, ಇದರ ಹೆಸರು ಹಜರ್ ಡೆನ್ಜಿ ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಅಜೆರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Xəzər dənizi  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ಟರ್ಕಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಹಜರ್ ಡೆನಿಜಿ  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಪದವು "ಸಮುದ್ರ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಮೊದಲ ಪದವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖಜರ್ ಟರ್ಕ್ಸ್ ಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈತ 7ರಿಂದ 10ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ.
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ನಗರಗಳು
ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ
ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳು
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು: thumb|200px|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ತೀರ, ಬಂದಾರ್ ಅನ್ಜಲಿ ಸಮೀಪ, ಇರಾನ್ thumb|200px|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಬಬೋಲ್ಸರ್, ಇರಾನ್
ದ್ವೀಪಗಳು
thumb|200px|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹೈರ್ಕಾನಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಾಡುಗಳು, ಉತ್ತರ ಇರಾನ್ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಗುರ್ಜ ಅದಾ ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ. ದ್ವೀಪವು 47 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಗಸೆಲ್(ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆ)ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸರಹಿತವಾಗಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತ್ಯುಲೆನಿಯ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ, ಇದು ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್ ಬರ್ಡ್ ಏರಿಯ(IBA)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ನೆಲೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬುಲ್ಲ ದ್ವೀಪ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಮಹತ್ತರವಾದ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿರಲ್ಲಾಹಿ ದ್ವೀಪವು ಸಹ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದೂ ಸಹ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತೈಲವು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನಲ್ ಡ್ರಿಲ್ಲಿಂಗ್(ರಂಧ್ರ ಕೊರೆಯುವುದು)ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾರ್ಗಿನ್ ಸೋವಿಯತ್ ನ ಹಿಂದಿನ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಬಾಕು ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಅಶುರದೆಹ್, ಇರಾನಿಯನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಗೊರ್ಗನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಂಕಲೆಖ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ವೀಪದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿದೆ.
ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು, ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಸರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವುಲ್ಫ್, ತನ್ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರತರವಾದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಸಮುದ್ರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಕಡಲಾಚೆಗಿನ ಬಾವಿಗಳು ಹಾಗು ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೊರೆಯಲಾದ ಬಾವಿಗಳು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ಬಾಕು ಸಮೀಪದ ಬಿಬಿ-ಹೆಯ್ಬತ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1873ರಲ್ಲಿ ತೈಲದ ಪರಿಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಅಬ್ಷೆರೋನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಾದ ಬಲಖನ್ಲಿ, ಸಬುಂಚಿ, ರಾಮಾನ ಹಾಗು ಬಿಬಿ ಹೆಯ್ಬತ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದೆನಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಬಹುದಾದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು 500 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1900ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಾಕು 3,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ತೈಲ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 2,000 ತೈಲ ಬಾವಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಬಾಕುವನ್ನು "ಕಪ್ಪು ಚಿನ್ನದ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ನುರಿತ ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಾಗು ವಿಶೇಷಜ್ಞರು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂಡುಹಿಂಡಾಗಿ ಬಂದರು.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಕು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1920ರಲ್ಲಿ, ಬೋಲ್ಶೇವಿಕ್ಸ್ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ತೈಲ ಬಾವಿಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಜಫ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೈಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. 1941ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ 23.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ತೈಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಬಾಕು ಪ್ರದೇಶವು, ಸಂಪೂರ್ಣ USSRನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ ತೈಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 72%ನಷ್ಟು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿತು.
1994ರಲ್ಲಿ, "ಶತಮಾನದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ" ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದರಂತೆ ಬಾಕು ತೈಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ತೈಲವು ನೇರವಾಗಿ ಟರ್ಕಿಷ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನ ಸೆಯ್ಹನ್ ಬಂದರಿಗೆ ಹರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗವಾದ ಬಾಕು-ಟಬಿಲಿಸಿ-ಸೆಯ್ಹನ್ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.
ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಳಜಿಗಳು
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತೈಲವು US $12 ಟ್ರಿಲ್ಯನ್(ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ)ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. USSRನ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪತನ ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ತೀವ್ರತರವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ  ಕೈಗೊಂಡವು. 1998ರಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ ಚೆನೆಯ್ "ನನಗೆ, ನಮ್ಮ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರದೇಶವಾಗುತ್ತದೆಂದು ತಾವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ."ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗು ಐದು ಕಡಲತಡಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಲಸೀಮೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ (ಕೆಳಗಿನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ). ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ಜಲಪ್ರದೇಶ ಗಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿವಾದಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್-ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ತೈಲ ಹಾಗು ಅನಿಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಜಕ್ ತೈಲದ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಹಾಗು ಟರ್ಕ್ಮೆನ್ ಅನಿಲದ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣಗಳ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗಗಳು ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾರ್ಗಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಸಕ್ತ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕಜಕ್‌ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಎರಡೂ, ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್-ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ.
ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗು ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲುವೆಗಳು
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಎಂಡೋರ್ಹೆಯಿಕ್(ಹೊರಹರಿವಿನ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲದ) ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ ವೋಲ್ಗ, ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗು ರವಾನೆ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡಾನ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ (ಜೊತೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಜೊತೆಗೂ) ಹಾಗು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಕವಲು ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ಡ್ವಿನಕ್ಕೆ ಹಾಗು ವೈಟ್ ಸೀಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಉಪನದಿ, ಕುಮ ನದಿಯೂ ಸಹ ಡಾನ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ನಿರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಕಾಲುವೆಗಳು
1950ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಟರ್ಕ್ಮೆನ್ ಕಾಲುವೆಯು, ಅಮು-ದರ್ಯಾದ ನುಕುಸ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಕ್ರಸ್ನೋವೊಡ್ಸ್ಕ್ ವರೆಗೂ ಹಾದುಹೋಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಡಗು ರವಾನೆಗೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಅಮು-ದರ್ಯಾ ಹಾಗು ಅರಾಲ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್ ರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕ್ವಾರಕಂ ಕಾಲುವೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ನನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
1930ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೂ ಪೆಚೋರ-ಕಾಮ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ, ಹಡಗು ಸಂಚಾರವನ್ನು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಪೆಚೋರ ನದಿಯ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ನೀರನ್ನು (ಇದು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ) ಕಾಮ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ವೋಲ್ಗಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೆಶಿಸುವುದು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ನೀರಾವರಿ ಹಾಗು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನಮಟ್ಟ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಯುರೇಶಿಯಾ ಕಾಲುವೆ
ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ತೈಲ-ಸಮೃದ್ಧತೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕಜಕಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನೂರ್ಸುಲ್ತಾನ್ ನಜರ್ಬಯೇವ್, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹಾಗು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಗಳ ನಡುವೆ 700 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಜೋಡಣೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. "ಯುರೇಶಿಯಾ ಕಾಲುವೆ"ಯು(ಮನಿಚ್ ಹಡಗು ಕಾಲುವೆ)ನೆಲಾವೃತವಾದ ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇತರ ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರತೀರದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೆಂಬ ಆಶಯ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆಯು ರಷ್ಯಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಜಕಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿದೆ. ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ನೀರಾವರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಲುವೆಗೆ ಇರುವ ಸಂಭವನೀಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಕುಮ-ಮನಿಚ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್, ಇಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ನದಿಗಳು ಹಾಗು ಸರೋವರಗಳ ಸರಪಳಿಯು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ(ಕುಮ-ಮನಿಚ್ ಕಾಲುವೆ). ವೋಲ್ಗ-ಡಾನ್ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು ಸಹ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾದಗಳು
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ - ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ರಷ್ಯಾ , ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ನ ಗಡಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿವೆ: ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ (ತೈಲ ಹಾಗು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ), ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಲಭ್ಯತೆ(ರಷ್ಯಾದ ವೋಲ್ಗ ನದಿ ಹಾಗು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ ಹಾಗು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ). ವೋಲ್ಗ ನದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ನ ನೆಲಾವೃತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಗತಿಯು ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸಂವೇದನಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಚಾರ ಇದರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ). ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜಲರಾಶಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಬದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಜಲರಾಶಿಯು ಕೇವಲ ಸರೋವರವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗು ಗಡಿ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ರಷ್ಯಾ ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು (ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್  ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದವು ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಇರಾನ್ (ಪರ್ಶಿಯ) ಹಾಗು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸರೋವರವೆನಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡಬಹುದು (ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಾಗು ರಷ್ಯನ್), ಆದರೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು (ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮೀನು). ಎರಡು ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ರೇಖೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರೋವರವಾದ ಲೇಕ್ ಅಲ್ಬರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ರಷ್ಯನ್ ವಲಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯಗಳೆಂದು ಉಪ-ವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ಹಳೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತೇವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು.
ಹಳೆಯ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಕಜಕಸ್ತಾನ,ತುರ್ಕ್‌ಮೆನಿಸ್ತಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನೈದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದ ನಂತರ, {1}ಇರಾನ್{/1} ({2}ಪರ್ಶಿಯ{/2}) ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿತು: ಇರಾನ್, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಕಜಕಸ್ತಾನ್, ಹಾಗು ರಷ್ಯಾ. ಈ ವಿಭಜನೆಯು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿತ್ತು(ಇರಾನ್ ಹಾಗು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದ) ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ 50% ಪಾಲನ್ನು ಮೂರು ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಕಜಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಜತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು .ಅಲ್ಲದೇ ಟೆಹ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ U.S.ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗು U.S. ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ನೇಹಪರ ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳಿತು.
ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಹಾಗು  ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಾವು ಸಹಭಾಗಿಗಳೆಂದು ಸ್ವತಃ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.
ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು:
ಪ್ರಸಕ್ತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ರಷ್ಯಾ, ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗದ ಕಾರಣ, ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ಇರಾನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಕೆಲವು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ತಮ್ಮದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಬಂದಂತಹ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ನ ನೌಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಗಸ್ತು ದಳದ ದೋಣಿಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡನ್ನು ಹಾರಿಸಿವೆ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇದೆ ರೀತಿಯಾದ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ (ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ತೈಲವನ್ನು ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪಂಪ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ). ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ನ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆನ್ನಬಹುದಾದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ವಿವಾದಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ರಷ್ಯಾ ಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ವಿಭಾಗದ ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಹಾಗು ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದಾಗ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ರಷ್ಯಾದ ವಿಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ನ ವಿಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ವಿವಾದಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ನ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಹಾಗು ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್ ನಿಂದ ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ವೋಲ್ಗ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಲು ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಹಾಗು ಇರಾನ್ ನ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ವೋಲ್ಗ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಲು ಷರತ್ತುಗಳೇನು ಎಂಬುದೂ ಸಹ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.
2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರತೀರದ ದೇಶಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುವ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಹಡಗುಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಸಾರಿಗೆ
ನಿಗದಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಹಡಗು ಸೇವೆಗಳು (ಇದರಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹಡಗುಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ) ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ:
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ವರ್ಗ:ಲೋಯಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್-ಇರಾನ್ ಗಡಿ ವರ್ಗ:ಇರಾನ್-ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿ ವರ್ಗ:ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್-ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿ ವರ್ಗ:ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್-ರಷ್ಯಾ ಗಡಿ ವರ್ಗ:ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್-ರಷ್ಯಾ ಗಡಿ ವರ್ಗ:ಇರಾನ್-ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಬಂಧಗಳು ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರೋವರಗಳು ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರೋವರಗಳು ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರ್ಗ:ಬಾರ್ಡರ್ ಟ್ರೈಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಗಳು
ಒಲವು
ಒಲವು ಶಬ್ದ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು:
ಕೈವಾರ ರಾಜಾರಾವ್
ಕೈವಾರ ರಾಜಾರಾಯರು ೧೯೧೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೯ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ನಾಟಕರಂಗದಲ್ಲಿ ಇವರು ಖ್ಯಾತನಾಮರು.
ಪುರಸ್ಕಾರ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೈವಾರ ರಾಜಾರಾವ್
ಕುಂದಾಪುರ
ಕುಂದಾಪುರ, ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೩೬ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದ್ರ ತೀರವು ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗಂಗೊಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇತುವೆಯು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇಅತೀ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಕುಂದಾಪುರದ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ. ಕುಂದಾಪುರದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇದೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ- ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿದೆ- (ಸಮುದ್ರ, ಗಂಗೊಳ್ಳಿ ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಾಡಿ ಹೊಳೆ ಹಾಗೂ ಕೋಣಿ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೆಲವಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ವೈಚಿತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ನೀರಿನ ಇರವನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಬಳಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಕುಂದಾಪುರ ಸಂತೆಯು ಸುತ್ತಲಿನ ನೂರಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 'ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರಲು' ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರು 'ಪಂಚ ಗಂಗಾವಳಿ ತೀರ'ದಲ್ಲಿ 'ಕುಂದವರ್ಮ'ನೆಂಬ ರಾಜನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ 'ಕುಂದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ' ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಕುಂದವರ್ಮ ಆಳಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಜಾಗವು ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ 'ಕೆಳದಿ ರಾಜ'ರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶ ಹತ್ತಿರದ ಬಸ್ರೂರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಆಗ ಸಮೀಪದ ಬಸ್ರೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಬಸರೂರಿನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಬಸರೂರು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಕುಂದಾಪುರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಬಂತು. ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾಲ ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಊರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಸ್ವಚ್ಚ ನೀರಿನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆಂದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ತಳಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಊರಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಯಥೇಛ್ಛವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಕುಂದ) ಹೂವಿನಿಂದಾಗಿಯೂ ಈ ಊರಿಗೆ ಕುಂದಾಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಂಬ (ಕುಂದ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದಲೂ ಕುಂದಾಪುರವೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಬೈಂದೂರು
thumb|'ಸೋಮೇಶ್ವರ ಕಡಲ ತೀರ' thumb|left|'ಕೋಸಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ' ಬೈಂದೂರು ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೨ ಕಿ. ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಂದೂರು ಒಂದು. ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ’ಬಿಂದುಋಷಿ’ ಎನ್ನುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಂದುನಾಡು, ಬಿಂದುಪುರ, ಬಿಂದೂರು ಕ್ರಮೇಣ ಬೈಂದೂರು ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಯಿತು ಎಂಬುವುದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ "ಶ್ರೀ ಸೇನೆಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ"ವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬೈಂದೂರು ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಕಡಲ ತೀರ,ಕೋಸಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ ಕೋಸಳ್ಳಿ|ಜಲಪಾತ, ಸಾಯಿ ವಿಶ್ರಾಮ್ ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಕ್ಷಿತಿಜ ನೇಸರ ದಾಮ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿಗಳಾಗಿದೆ.
ಮರವಂತೆ
thumb|left|250px|'ಮರವಂತೆ ಕಡಲ ತೀರ' thumb|right|250px|'ತ್ರಾಸಿ ಕಡಲ ತೀರದ ರೆಸಾರ್ಟ್'
ಒತ್ತಿನಾಣೆ
ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ನದಿಯನ್ನು ಎತ್ತರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಆಸೆಯಿದ್ದರೆ, ಒತ್ತಿನಾಣೆಗೆ ಬರಬೇಕು. ಬೈಂದೂರಿನಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ತಾಣ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅತಿಥಿಗೃಹವಿದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ಥಮಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (೧೭)ರಿಂದ ಕೇವಲ ೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಮುದ್ರತೀರ, ಇದುವರೆವಿಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ನೋಟಗರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ.
ವಾರಾಹಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ
ಕತ್ತಲೆ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಜೀವಿನಿ: ವಾರಾಹಿ ಭೂಗರ್ಭ ವಿದ್ಯುದಾಗಾರ ವಾರಾಹಿ ನದಿ : ವಾರಾಹಿ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಆಗುಂಬೆಯ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೩೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ, ಕುಂದಾಪುರದ ಬಳಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ವಾರಾಹಿಯು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ವಾರಾಹಿ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವು ೩ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು ಆಣೆಕಟ್ಟು ವಿದ್ಯುದಾಗಾರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಭೂಗರ್ಭ ವಿದ್ಯುದಾಗಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಭೂ-ಗರ್ಭ ವಿದ್ಯುದಾಗಾರ : ಸುಮಾರು ೫.೦೮ ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀ. ಗಾತ್ರದ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಕೊರೆದು ,೬ .೯ ಕೀ. ಮೀ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ, ೧,೬೦,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸಿಮೆಂಟ್, ೨೬,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ೩೩೫ ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದ ೧೧೫ ಮೆಗಾ ವ್ಯಾಟ್ ೨ ಘಟಕ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು, ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ೧೯೮೯-೯೦ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ೧೧-೦೫-೧೯೯೦ ರಂದು ಅಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ, ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್ ರವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ಉದ್ಗಾಟನೆ ಗೊಂಡಿತು.
ಆನೆಗುಡ್ಡೆ (ಕುಂಭಾಶಿ)
thumb|left|ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ
ಕೊಲ್ಲೂರು
thumb|ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ
ಶಂಕರನಾರಾಯಣ
ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೩೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಹಿಂದೆ 'ಕ್ರೋಢ ಕ್ಷೇತ್ರ'ವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ೭ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ .ಕರ್ನಾಟಕದ ೭ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಉಡುಪಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಕುಂಭಾಶಿ, ಕೋಟೇಶ್ವರ,  ಶಂಕರನಾರಾಯಣ, ಗೋಕರ್ಣ, ಕೊಲ್ಲೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. (ರಜತಪೀಠ, ಕುಮಾರಾದ್ರಿ, ಕುಂಭಕಾಶಿ, ಧ್ವಜೇಶ್ವರ, ಕ್ರೋಢ, ಗೋಕರ್ಣ, ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ). ಶಂಕರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯು ಒಂದೇ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಈ ಊರಿಗೆ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು.
ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ
ಕೊಲ್ಲೂರು ಹತ್ತಿರದ ಮಾರಣಕಟ್ಟೆಯು ಒಂದು ಹೆಸರಾಂತ ದೈವಸ್ಥಾನ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಶ್ರೀ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರೂ, ಇತರ ದೈವಗಳೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲ ಊರುಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ದೇವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಗಳು ಉಂಟು. ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಮಾರಣಕಟ್ಟೆಯು ಒಂದು ಸುಂದರ ಸ್ಥಳ.ಇಲ್ಲಿನ ಈಗಿನ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳು ಶ್ರೀಯುತ ಮಂಜಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟರು.
ಪವಿತ್ರ ರೋಸರಿ ಇಗರ್ಜಿ
೧೬೮೧ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಾಸ್ರವರಿಂದ ಈ ಇಗರ್ಜಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಇಗರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.
ಉಪ್ಪಿನಕುದ್ರು
ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ದ್ವೀಪವು ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೬ ಕಿ.ಮೀ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪನ್ನು(SALT) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಲವಣಪುರ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬಂದು ಕ್ರಮೇಣ ಅದು ಉಪ್ಪಿನಕುದ್ರು ಎಂದಾಗಿದೆ
ಸಿದ್ದಾಪುರ
ಸಿದ್ದಾಪುರವು ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೨೫ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕುಂದಾಪುರ ಹಾಗು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಗಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೈನರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ
thumb|left|ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ಗಣಪತಿ ೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗಣಪತಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಿವೆ. ೭ನೇ ಹಾಗೂ ೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಷ್ಠಿಪುರವೆಂದು (ಅನೇಕ ವಿಚಾರ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುದರಿಂದ) ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಈ ಊರು, ತುಳುನಾಡನ್ನು ಆಳಿದ ಅಳುಪ ರಾಜರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಕಿರಿಮಂಜೇಶ್ವರ
ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೨೨ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಕಿರಿಮಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳ ಹೆಸರಿನ, ಪುರಾತನ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ತಲ್ಲೂರು
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು
ಉದ್ಯಮ ಘಟಕ
ಉದ್ಯಮ ಘಟಕ: ಒಂದೇ ಪದಾರ್ಥದ (ಕಮಾಡಿಟಿ) ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರಘಟಕ (ಫರ್ಮ್). ಇದು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿರಬಹುದು, ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಾಗಿರ ಬಹುದು, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಷೇರುದಾರರನ್ನೂ ನೌಕರರನ್ನೂ ಉಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿರುವುದೂ ಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಅಂಗ. ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನುತ್ಪಾದಿಸುವ ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೆಂದು ಹೆಸರು. ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದರೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಮಘಟಕ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಡೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಂದೇ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕವಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥ (ನೋಡಿ-ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ). ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕ ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಸರಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಘಟಕವೇ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. (ಆರ್.ಕೆ.ಇ.) ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ರೀಬಾಕ್
ರೀಬಾಕ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ರೀಡಾವಸ್ತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾದ ಅಡಿಡಾಸ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಹುಲ್ಲೆ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಜೆಲ್ (ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆ)ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ರೆಬಕ್‌‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. 1890ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲ್ಟನ್ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 6 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಲ್ಕೊಂಬ್ ಬ್ರೂಕ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಓಡಲು ಬಳಸುವ ಶೂಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮಾರುತ್ತ ಜೀವನನಡೆಸಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರಿಗೆ ಓಡಲು ಬಳಸುವ ಸ್ಪೈಕ್‌ ಇರುವ ಅಂದರೆ ಕೆಳಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮೊಳೆಗಳಿರುವ ಹೊಸಬಗೆಯ ಶೂ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆ ಬಂದಿತು. ಅವರ ಈ ಯೋಚನೆ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು 1895ರಲ್ಲಿ '''ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಫೋಸ್ಟರ್ ಆಂಡ್ ಸನ್ಸ್''' ಎಂಬ ಶೂ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
1960ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಾಪಕರ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಜೋ ಮತ್ತು ಜೆಫ್‌ ಫೋಸ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೀಬಾಕ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಜೋ ಫೋಸ್ಟರ್ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ ರೇಸ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಾಗ ದೊರೆತ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದನು, ಆ ಶಬ್ದಕೋಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಪದವಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯು ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಫೋಸ್ಟರ್‌ನ ಪರಂಪರೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೇ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಪೌಲ್ ಫೈರ್‌ಮನ್‌ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿತರಕ ಒಂದು ಜೊತೆ ರೀಬಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು. ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದನು.
ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌-ಒ-ಫಿಟ್ ಯಶಸ್ಸು
ರೀಬಾಕ್ 1982ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಶೂಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಅವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಏರೋಬಿಕ್ಸ್ ಗೀಳು ಶುರುವಾದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ರೀಬಾಕ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌‌ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದರಕ್ಷೆಯಾಗಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌‌ 1980ರ ಕಾಲದ ಫ್ಯಾಷನ್ ನೋಟದ ಐಕಾನ್ ಆಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಕೆಲವು ಹೈ ಟಾಪ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು(ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೆಲ್ಕ್ರೋ ಸ್ಟ್ರಾಪ್‌ ಇರುವ ಮಾದರಿಯೂ ಸೇರಿ) ಮತ್ತು ಬಿಳಿ, ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚತೊಡಗಿದವು ರೀಬಾಕ್ ಚೀರ್‌ಲೀಡಿಂಗ್, ಏರೋಬಿಕ್ ನೃತ್ಯ, ಜಿಮ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌‌ ಮಾದರಿಯ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿವರಗಳು
ಹಿಂದೆಲ್ಲ, ರೀಬಾಕ್ ಸ್ವೀಟ್‌ಶಾಪ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ತಾನು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕುರಿತು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ರೀಬಾಕ್‌ನ ಪಾದರಕ್ಷೆ ವಿಭಾಗವು ಫೇರ್‌ ಲೇಬರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ರೀಬಾಕ್ ಫೇರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆಗಳ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ರೀಬಾಕ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಹೀಗಿತ್ತು:
ಪಾದರಕ್ಷೆ ರೀಬಾಕ್ 14 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ರೀಬಾಕ್ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅನೇಕ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿವೆ - ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿವೆ (ಒಟ್ಟು ಪಾದರಕ್ಷೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇ.51ರಷ್ಟು), ನಂತರ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ(21%), ವಿಯೆಟ್ನಾಂ(17%) ಮತ್ತು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌‌(7%)ನಲ್ಲಿವೆ. 11 ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಶೇ. 88ರಷ್ಟು ರೀಬಾಕ್ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಿದೆ.
ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ ರೀಬಾಕ್ 45 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ರೀಬಾಕ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಗೆಗಳು (52%) ಎಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ, ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗವು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದೇಶಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಿಂದ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಉಡುಗೆಗಳು ಏಷ್ಯಾ-ಮೂಲದ ತಯಾರಿಕರಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ರೀಬಾಕ್ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಗಳ ಪಟ್ಟಿ
ರೀಬಾಕ್ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳು
ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ
ಕಂಪನಿಯು 2002ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌‌(ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌) ತಂಡಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಯಥಾಪ್ರತಿ (ರಿಪ್ಲಿಕಾ)ಸಮವಸ್ತ್ರ ಜೆರ್ಸಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಂಪನಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ಇವುಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಎಫ್‌‌ಎಲ್‌ ಈಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ). ಜೊತೆಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌(ಸಿಎಫ್‌ಎಲ್‌)ಗೆ 2004ರಿಂದ ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೇಜರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್(ಎಂಎಲ್‌ಬಿ)ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಶೂ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಂಪನಿಯು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕ್ಲಬ್‌ ಶಿವಾಸ್ ಗ್ವಾಡಲಜರ ಜೊತೆ; ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ ಕ್ರುಜೈರೊ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಸಿನಲ್, ಮತ್ತು ಸಾಒ ಪೌಲೊ ಎಫ್‌ಸಿ; ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ ಎಫ್‌ಸಿ ಕೋಲ್ನ್‌  ಗಳಿಗೆ 2008–09  ಋತುವಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಸಿಸಿಎಂ (CCM)
ಇದರೊಂದಿಗೆ, ರೀಬಾಕ್ ಅಧಿಕೃತ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌) ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಸಿಸಿಎಂ ಅನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಈಗ ಐಸ್‌ ಹಾಕಿಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಿಸಿಎಂ ಮತ್ತು ರೀಬಾಕ್ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಯುವ ತಾರೆಯರಾದ ಸಿಡ್ನಿ ಕ್ರಾಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಓವ್‌ಚ್ಕಿನ್ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ (ರೀಬಾಕ್‌ಗೆ ಕ್ರಾಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಎಂಗೆ ಓವ್‌ಚ್ಕಿನ್). ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೀಬಾಕ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ರಿಪ್ಲಿಕಾ ಜೆರ್ಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಸಿಎಂ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದೆ ಮತ್ತು 2005ರಿಂದ ರೀಬಾಕ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ರೀಬಾಕ್ ಲೆವಿಸ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, ಅಲೆನ್‌ ಐವರ್‌ಸನ್ , ಯೋ ಮಿಂಗ್ , ಕರೊಲಿನ ಕ್ಲುಫ್ಟ್‌ , ಅಮೆಲೀ ಮೌರೆಸ್ಮೊ  , ನಿಕೋಲ್ ವೈಡಿಸೋವಾ, ಶಹರ್‌ ಪೀರ್, ಇವಿ, ಥೀರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿ, ವಿನ್ಸ್‌ ಯಂಗ್, ಇಕರ್ ಕೆಸಿಲ್ಲಸ್, ರ್ಯಾನ್ ಗಿಗ್ಸ್, ಆಂಡ್ರಿ ಶೆವ್‌‌ಚೆಂಕೊ, ಮತ್ತು ಅಮೀರ್‌ ಖಾನ್  ಅವರಿಂದಲೂ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಯುರೋಪ್‌
ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿರುವ ಬೋಲ್ಟನ್ ವಾಂಡರರ್ಸ್ ಜೊತೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲದೊಡನೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 1990ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ, ಅದನ್ನು ರೀಬಾಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನಿತರ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳು ಕೂಡ ರೀಬಾಕ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಅಡಿಡಾಸ್‌ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ನಂತರ ಬಹುತೇಕ ತಂಡಗಳು ಒಂದೋ ಮೂಲ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗೆ (ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ) ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯದೇ ಕಂಪನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿತಗೊಂಡವು.
ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ರೀಬಾಕ್ ಕಂಪನಿಯು ವೇಲ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಶನಲ್ ತಂಡಕ್ಕೆ 2008ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ನೀಡಿತು. ಆ ತಂಡವು ಆ ವರ್ಷ ಆರು ದೇಶಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಸ್ಲಾಮ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ದೇಶೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಏರ್‌‌ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಕಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಟಾಸಮನ್‌ ಮಾಕೋಸ್‌ ತಂಡಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ನೀಡಿತ್ತು.
2006ರಲ್ಲಿ, ಎಫ್‌ಸಿ ಬಾರ್ಸಿಲೋನ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್  ಥೈರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿ (ಆಗ ಅರ್ಸೆನೆಲ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು) 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ "ಐಯಾಮ್ ವಾಟ್‌ ಐಯಾಮ್"  ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ರ್ಯಾನ್ ಗಿಗ್ಸ್ ಕೂಡ "ಐಯಾಮ್ ವಾಟ್‌ ಐಯಾಮ್"  ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು, ಆಂಡ್ರಿ ಶೆವ್‌ಚೆಂಕೊ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.