cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿ
ನಿಧನ
ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜಿ.ಸಿ.ಎಸ್.ಐ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗೀತೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗು ಸಹ ಅರಮನೆಯ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಕುಲದೇವತೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಅಥವ ಗೌರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗೀತೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗು ಪರಿಪಾಠವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇಂದಿಗು ಆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತ ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಆ ರಾಜ್ಯಗೀತೆಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಜನರು ಇಂದಿಗು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಇರುವ ವರೆಗು ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳನ್ನು ಜನ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿ ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪ್ರಸಿಧ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು
ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಂಡೆ
ಆಳಂದ ತಾಲುಕಿನ ಖಜೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಬಡತನವೆ ಅವರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಹುಟ್ಟಿದ ಆರೇಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂಡೆ ತಾಯಿ ಕಲಾವತಿ ತೀರಿ ಹೋದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಅವರಿಗೆ ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗದೆ ಹೋದರು ತಂದೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆಂದ್ದರು. ಆದರೆ,ಈ ಭಾಗ್ಯ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಿವಾನಿ ಮತ್ತು ಸಾಯಿದರ್ಶನಿಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಬುದ್ದಿ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದು ತಂದೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವಿಧಿಯಾಟವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು? ಎಂದು ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತರು,ಒಡನಾಡಿಗಳು ನೋವಿನಿಂದ ಗೋಳಿಟ್ಟರು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎನಾದರು ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅದಮ್ಯ ಉತ್ಸಾಹ, ಭಂಡ ಧೈರ್ಯ ಅವನಲ್ಲಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿದ್ದ ಬಂಡೆ ಲೈಬ್ರರಿ ಮುಚ್ಛುವವರೆಗೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದ .ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಮೇಳಕುಂದಿ ಗುರುಗಳೇ ನಮಗೆಲ್ಲ ರೋಲ್ ಮಾಡಲ್. ಜೀವಕ್ಕೆ ಜೀವ ಕೊಡುವ ಸ್ನೇಹಿತ. ಧೈರ್ಯಂ ಸರ್ವತ್ರ ಸಾಧನಂ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಉತ್ಸಾಹಿಗೆ ತನ್ನ ಭಂಡ ಧೈರ್ಯವೇ ಮುಳುವಾಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಅನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಂಡೆ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಕಾಭಿನಯ, ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ದೆ,ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ.ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಗ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಎಸ್.ಜಿ.ಮೇಳಕುಂದಿ ಅವರ ನಡೆ ಬಂಡೆ ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಸ್ನೇಹಿತರು. ೧೯೯೨ ಆಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಗಲಾಟೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿವಿಯ ಯುವಜನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ನಾಟಕವನ್ನು ಎಸ್.ಬಿ.ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಂಡೆ ಸರ್ದಾರ್ಜೀ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ್ದರು. ಚರ್ಚಾ ವಿಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲು ಅವರದ್ದೇ ಪಾರಮ್ಯ, ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ ಸ್ನೇಹಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಶರಣಗೌಡ.ವಿವಿದೆಡೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಾ,ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದ ಎಸ್.ಬಿ.ಕಾಲೇಜು, ನಮ್ಮ ತಂಡದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವಂತಾಯಿತು. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಂಡೆ ನೇತೃತ್ವದ ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪು ಕಾರಣ, ಎಂದು ಗೆಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟರು.'''
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಹದಿನಾರನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೮೯ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೯೦ನೇ) ದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
೧ ೧
ಕಮಲ
ಕಮಲ (ನೀಲಂಬೊ ನೂಸಿಫೆರಾ) ನೀಲಂಬೊನೇಸಿಯಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಜಲವಾಸಿ ಸಸ್ಯದ ಎರಡು ಪ್ರಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳಾದ ನೀಲಂಬಿಯಮ್ ಸ್ಪೀಸಿಯೋಸಮ್ (ವಿಲ್ಡೆನೌ) ಮತ್ತು ನಿಂಫೆಯಾ ನೀಲಂಬೊ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಜಾತಿಯ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರು ಲಿನೀಯಸ್‍ನ ದ್ವಿಪದ ನಾಮ ನೀಲಂಬೊ ನೂಸಿಫೆರಾ (ಗ್ಯಾಟ್ನರ್). ಈ ಸಸ್ಯವು ಒಂದು ಜಲವಾಸಿ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಾವರೆ ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಹೂ ಬಿಡುವ ಈ ಸಸ್ಯ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಪವಿತ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕೆರೆ, ಕೊಳ ಮುಂತಾದುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳ ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವರು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕವಿಗಳು ಸರೋವರವನ್ನು ಕಮಲಾಕರ, ಅಬ್ಜಿಷಂಡ ಎಂದೇ ವರ್ಣಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಸಸ್ಯದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದ ಪ್ರಕಂದ (ರೈóಜೋ಼ಮ್) ಉಂಟು.; ಇದರ ಕವಲುಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಬೆಳೆದು 30'-40' ಅಗಲಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಕವಲುಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲ ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ತುಂಬ ಅಗಲ (60-90 ಸೆಂ.ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳದ್ದು) ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರ. ತಟ್ಟೆಯಂತೆ ಹರಡಿದ ಎಲೆಯ ಅಲಗಿನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ತೊಟ್ಟಿದೆ. ಅಲಗಿನ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಲು ಹಸಿರು; ಅಂಚು ನಯ,ಹೂ ದೊಡ್ಡದು, ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯಿದೆ. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಲಿನಾಕಾರದ ಪುಷ್ಪ ಪೀಠವೂ ಅದರ ಸುತ್ತ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂದಳಗಳೂ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಂಡಕೋಶಗಳು ಅಡಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಶಲಾಕಾಗ್ರ ಮಾತ್ರ ಪೀಠದ ಸಮತಳದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ದಳಗಳಿಗೂ ಪೀಠದ ಸಮತಳಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾದ ಕೇಸರಗಳು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಅಂಡಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಅಂಡಕವಿದೆ. ಗರ್ಭಾಂಕುರವಾದನಂತರ ಅಂಡಕೋಶಗಳು ಎಕೀನ್ ಮಾದರಿಯ ಫಲಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕಮಲವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಕಂದದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಬೀಜಗಳಿಂದಲೂ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿದ ಮಕರಿ, ಕುಂಡ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಕಾಂಡವನ್ನು,ಪ್ರಕಂದದ ತುದಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಿರುವಂತೆ, ಸರೋವರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಜಾಸ್ತಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಂಡವನ್ನಿಡುತ್ತಾರೆ. ಸಸಿ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಕುಂಡವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ನೇರವಾಗಿ ಸರೋವರದಲ್ಲೇ ಕಮಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದರೆ, ಸರೋವರದ ತಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಡಿ ಆಳದಷ್ಟು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೊಳೆತ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹರಡಿ ಕಮಲದ ಪ್ರಕಂದದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ ಅವುಗಳ ತುದಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೇಲಕ್ಕಿರುವಂತೆ ನೀರನ್ನು ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಸಿ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ 6-8 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರದ ತುಂಬ ಕಮಲ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ
ಕಮಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಪ. ವೇದಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಗಲವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿರುವ ಮುಖವನ್ನು ಕಮಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಕಮಲವನ್ನು ಮನ್ಮಥನ ಐದು ಬಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಕಮಲ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಂದದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಪಿಷ್ಠ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತರಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗೂ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 2.70 ಪ್ರೋಟೀನು, ಶೇ.9.25 ಪಿಷ್ಠ, ಶೇ.0.11 ಕೊಬ್ಬು, ಶೇ.1.56 ಸಕ್ಕರೆಯ ಭಾಗ ಇದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಿ ಮತ್ತು ಸಿ ಜೀವಾತುಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಕಮಲದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹುರಿದು ಅಥವಾ ಹುರಿಯದೆಯೇ ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಎಳೆಯ ಎಲೆಗಳು, ಕಾಂಡ (ದಂಟು) ಮತ್ತು ಹೂಗಳನ್ನೂ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ರೂಢಿಯಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ಅಗಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಊಟದ ಎಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೂಗಳಿಂದ ಬರುವ ಜೇನು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಲವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿವಾರಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕಂದಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಇದನ್ನು ಅತಿಸಾರ, ಆಮಶಂಕೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕಂದಗಳಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಲೇಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಗಜಕರ್ಣ ಮತ್ತಿತರ ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು
ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌
ಭಾರತ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ 1861 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಭಾರತ 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ಪಂಜಾಬ್ ಪೋಲಿಸ್‍ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1966 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ ರೂಪಿಸಿದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 57,500 ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2007 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ NCT ಯಾದ್ಯಂತ 136 ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕುಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣ. 2007 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಮಾಣ 100,000 ಜನರಿಗೆ 357.2 ಪ್ರಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದುವು, ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 100,000 ಜನರಿಗೆ 167.7 ಪ್ರಕರಣಗಳಾಗಿದ್ದುವು.
ಸಂಸ್ಥೆ
1948 ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಡೆಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪೋಲಿಸ್‍ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1948 ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್, ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್‍ಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್‍ನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀಯುತ ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಮೆಹ್ರಾ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್‍ನ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. 1966 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಜುಲೈ 1, 1978 ರಿಂದ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಶ್ರೀ. ಜೆ.ಎನ್.ಚತುರ್ವೇದಿ ಡೆಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ ಆದರು. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ತನ್ನ 149 ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ಆಗಿದೆ. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕೆಳಕಂಡ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: 3 ವಿಶೇಷ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳು 17 ಜಾಯಿಂಟ್ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳು 7 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳು 74 ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳು 272 ACP ಗಳು ಜನರು ಡೆಲ್ಲಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಉದ್ಯೋಗ ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಿಶ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಡೆಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಜನರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವಿರತ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡಲು ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕೆಳಕಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ: ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಂಚಾರ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು, ’ನಾಗರೀಕ ಮೊದಲು’ ಎಂಬ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಹಾಗೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಜನರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೀವ್ರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ (C.P)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್‍ನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಶಾಖೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಗಳೆಂದರೆ: ವಿಶೇಷ C.P ಆಡಳಿತ ವಿಶೇಷ C.P ತರಬೇತಿ ವಿಶೇಷ C.P ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಶೇಷ C.P ಗುಪ್ತವಾರ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ (C.P) ಜೊತೆಗೆ 8 ಜನ ಜಾಯಿಂಟ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶೇಷ C.P ಆಡಳಿತ, ತಮ್ಮ ಕೆಳಗೆ ಮೂರು ಜನ ಜಾಯಿಂಟ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ‍್ಗಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P. ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜಾಯಿಂಟ್ C.P ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P ಅವರ ಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ DCP ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ C.P ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿ (PRO) ಇರುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶೇಷ C.P ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಮೀಶನರ್ ಆಫ್ ಪೋಲಿಸ್ (D.C.P) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪೋಲಿಸ್ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜಿನ (P.T.C) ಉಪ-ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರು D.C.P ಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶೇಷ C.P ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೋಲಿಸ್ ಕೈಕೆಳಗೆ ಮೂರು ಜನ ಜಾಯಿಂಟ್ C.P ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P ಪ್ರತಿ ಪೋಲಿಸ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ನಿನ C.P ಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶೇಷ C.P ಗುಪ್ತವಾರ್ತೆ ಇವರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಜಾಯಿಂಟ್ C.P ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ C.P ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ C.P ಮತ್ತು F.R.R.O ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀಯರನ್ನು ನೋಂದಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ C.P ಕೈಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ D.C.P ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. D.C.P ಕೆಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ D.C.P ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಪೋಲಿಸ್ ಕಮೀಶನರ್ ನೇರವಾಗಿ ಜಾಯಿಂಟ್ C.P ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವರು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ D.C.P ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. N.D.D ಯ ಜಾಯಿಂಟ್ C.P, D.C.P STF ಮತ್ತು D.C.P ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇವರನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಒಂದು ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಹೋಗದೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಬಹುದು. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸರ ವಿವಿಧ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಪೋಲಿಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರೂಮ್- 100 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ರಕ್ಷಣಾ ಸೆಲ್ - 1291(ಟೋಲ್ ಫ್ರೀ) ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಚಾರಗಳು - 23213355, 23210011 ಅಪರಾಧ ನಿರೋಧ ವಿಭಾಗ- 23890018, 23890019 ಸಂಚಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು- 23378888 ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯವಾಣಿ- 1091
ವಿವಾದಗಳು
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸರು ಹಲವು ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ;ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಮೊದಲ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ ಬರೆಯಲು ನಿರಾಕರಣೆ, ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತಕಿಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿರುವುದು ಅಥವಾ ಏನೂ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಎನ್‍ಕೌಂಟರ್ ಮುಂತಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪೋಲಿಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಗವಾಗಿದೆ.
ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾನೂನಿನ ತಪ್ಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್,ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅವಹೇಳನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
1984 ರ ಸಿಖ್-ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ
ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸರು ಕಟುವಾದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜಂಗುಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಪರಾಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. TIME ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ದೊರಕಿದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸರು ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಂತೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ "ಪಾತಕಿಗಳು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿಖ್ಖರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ X ಗುರುತನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಿಖ್ಖರಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಧ್ವಂಸಕರನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು." ನವೆಂಬರ್ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ PUDR ಮತ್ತು PUCL ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಟೀಕೆಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದ್ದುವು.
ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿ
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ 1984 ರ ದೊಂಬಿಗಳ ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ DCP ಶ್ರೀ ಎ.ಎ. ಫರೂಕೀ, ಶ್ರೀ ಎಚ್.ಕೆ.ಎಲ್.ಭಗತ್ ರನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಇವರನ್ನು CBI ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಮಾನತ್ತಿನಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಡೆಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು, ಹೆಸರಾಂತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ಹಾಗೂ ಪೈಗಮ್ ಅಫಾಕಿ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಅಸಮ ಪ್ರಮಾಣ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಿಗೆ ಯಾವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು ವಿಚಿಯ್ರವಾದರೂ ನಿಜ. ಬಹುಶಃ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಕಾನೂನು ಅಗತ್ಯದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಮುಖ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
(ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಪ್ ಟು ಡೇಟ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಏಕ-ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ)
ಲಾಲ್ ಬಾಗಿನ ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಲಾಲ್ ಬಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನಗಳಂದು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ಸ್ವತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ "ಇಂಡಿಯ ಗೇಟ್"ಹಾಗು ವಿವಿದ ತರಹದ ಹೂಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದ ತರಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಐದು ಸಾವಿರ ವಿವಿದ ತರಹದ ಹೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ "ಇಂಡಿಯ ಗೇಟ್" ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣಿಯವಗಿತ್ತು.
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು
ಚಿಟ್ಟು ಮರಕುಟುಕ
ಚಿಟ್ಟು ಮರಕುಟುಕ (Hemicircus canente ) ವು ಮರಕುಟುಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊರಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೋಟುಮೊಟಾದ ದೇಹಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬೆಣೆಯಾಕಾರದ ತಲೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವಾದ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅಕಶೇರುಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ ಆಗಾಗ ಕೂಗುವುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಹಾರವಾದ ಹುಳ ಹುಪ್ಪಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮಿಶ್ರ ವರ್ಗದ ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಎಷ್ಯಾದ ತುಂಬ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತದ ನೈರುತ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.
ವಿವರಣೆ
ಸಣ್ಣ ವಿಶಿಷ್ಟಾಕಾರದ ಆಕಾರವಿರುವ ಕಪ್ಪು ಮರಕುಟುಕವು ದೊಡ್ಡ ಜುಟ್ಟು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಸಣ್ಣ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಿಳಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಹೃದಯಾಕಾರದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾರುವ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಹೆಗಲ ಬಳಿ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಪಕ್ಷಿಯು ನೊಸಲಿಗೆ ಮಾಸಲು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಟಲು ಭಾಗವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೆಳಭಾಗವು ಬೂದುಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗೊಂಚಲಾಗಿರುವ ಗರಿಗಳು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಗೊಂಚಲಾಗಿರುವಂತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಗರಿಗಳು ಅಥವಾ "ದಪ್ಪ ಗರಿಗಳ" ಮೂಲದ ಭಾಗವು ಮಾಸಲು ಹಳದಿಯಂತೆ ಕಂಡು "ಶೃಂಗಾರಮಯ ವರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸ" ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವ ದ್ರವ್ಯವು ಸುಗಂಧ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ.
ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ
ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ವಲಯ ಅಥವಾ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಭಾರತದ ಹಿಮಾಲಯದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ವರೆಗೂ ಥೈಲೆಂಡ್‌ ಲಾವೋಸ್‌ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಒಳಗೆ ಅವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಥಾಮಸ್ ಸಿ.ಜೆರ್ಡೊನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾರ್ಡಾಟಸ್ ಎಂಬ ಉಪವರ್ಗದ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಗಳ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. (ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿನವುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ.)
ನಡಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ
ಈ ಮರಕುಟುಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಮಿಶ್ರಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳ ಜೊತೆಗೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಮರವನ್ನು ಕುಕ್ಕಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಆಹಾರವಾದ ಹುಳುಗಳನ್ನು ತೊಗಟೆಗಳಿಂದ ಹೆಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾಸಿಯಾ ಫಿಸ್ತುಲ ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕುಟುಕಿ ಅದರಲ್ಲಿನ  ಹುಳಹುಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವು ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲು ಟ್ವೀ-ಟ್ವೀ-ಟ್ವೀ ಎಂಬ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಈ ರೀತಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ, ಅದು ಮೂಗಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ಕಿ-ಇವ್‌ ಮತ್ತು ಸು-ಸುಯಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಕುಟ್ಟುವ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಗೂಡನ್ನು ಮರದ ಒಣಗಿದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸೆಂಟಿಮಿಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸೆಂಟಿಮಿಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಗೂಡುಗಳು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬೇಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಕಂದು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕೂಗಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಮಾಫಿಸಾಲಿಸ್‌ ಸ್ಪಿನಿಗೆರಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಹೆಮಿಸರ್ಕಸ್ ವರ್ಗ:ಮರಕುಟುಕಗಳು ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.
ಅಕಿರಾ ಕುರೋಸಾವಾ
thumb|ಅಕಿರಾ ಕುರೋಸಾವಾ ಅಕಿರಾ ಕುರೋಸಾವಾ (黒澤 明 Kurosawa Akira, ಹಾಗೂ 黒沢 明) (ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೧೯೧೦ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೧೯೯೮)ಜಪಾನಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥಾ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿವೆ. ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೩೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಸಂಶಿರೋ ಸುಗಾತಾ' ಚಿತ್ರದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಇವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ 'ಮದದಾಯೋ' ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ (ಮರಣಾನಂತರ) ಹೊರಬಂದದ್ದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಜಪಾನ್ ಕುರಿತು ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹೃದಯಿಗಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಸೆವೆನ್ ಸಮುರಾಯ್, ಸಂಜುರೋ, ಕಾಗೆಮುಶಾ ಕೆಲವು.
ಜೀವನ
ಮಿಲಿಟರಿ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕುರೋಸಾವಾ, ವಿಶ್ವ ಮಹಾ ಯುದ್ಧ, ಕೆಂಟೋ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದವರು, ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಛಲದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದವರು. ಓದು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆದ ಕುರೋಸಾವಾ, ದೃಶ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದುದು ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೇರಣೆ
ಜಾರ್ಜ್ ಲ್ಯೂಕಾಸ್, ಫ್ರಾಂಸಿಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಕೊಪ್ಪಲಾ, ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಇವರು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವೆಂಬಂತೆ, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಕುರೋಸಾವಾ ಹಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಯಸಿದಾಗ ಜಾರ್ಜ್ ಲ್ಯೂಕಾಸ್, ಫ್ರಾಂಸಿಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಕೊಪ್ಪಲಾರವರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು 'ಕಗೆಮುಶಾ' (ನೇಪಥ್ಯದ ಯೋಧ) ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣದ ನೆರವು ನೀಡಿದರಂತೆ. ಇವರ ಚಿತ್ರ 'ಸೆವೆನ್ ಸಮುರಾಯ್' ಹಿಂದಿಯ 'ಶೋಲೆ', ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ 'ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಸಿಯೆಂಟ್ ಸೆವೆನ್' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಸ್ಫೂರ್ತಿ
ಕುರೊಸಾವಾ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವರು. ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಷೇಕ್‍ಸ್ಪಿಯರ್ ನ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳ ಸೊಬಗು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕುರೊಸಾವಾರವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ದಂತ ಕಥೆ
ಕುರೊಸಾವಾರವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಚಿತ್ರ 'ಡೆರ್ಸು ಉಝಾಲಾ' (Dersu Uzala), ಉತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆಸ್ಕರ್ ನ 'ಅಜೀವ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು ವರ್ಗ:ನಿರ್ಮಾಪಕರು ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು
ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ
ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ
ಕಥೋಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರು,ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ,ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವನ್ನುಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ನಂತರ ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರು ಧರ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತಾರೆ.ಬೈಬಲ್ನಲ್ಲಿ ದೇವಮಾತೆಯನ್ನು ಯೇಸುವಿನ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ,ಕಾನಾಊರಿನ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ,ಯೇಸು ಶಿಲುಬೆಯ ಮೇಲೆ ಮಡಿಯುವಾಗ,ಮತ್ತು ಯೇಸುವಿನ ಪುರುತ್ಥಾನದ ನಂತರ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಜಪಮಾಡುವುದನ್ನು  ನೋಡಬಹುದು. ಸಂತರುಗಳಾದ ಜೋಕಿಮ್ ಮತ್ತು ಅನ್ನಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿ ಮೇರಿ. ಇವರು ಜನ್ಮಪಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟಿ, ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೈವಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೈವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.ಇವರು ದೇವರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತರು ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ  ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ  ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ  ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ  ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ." ಯಾರು ನನ್ನ ತಾಯಿ?, ಯಾರೂ ನನ್ನ ಸಹೋದರರು? ಯಾರು ದೇವರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ,ಅದರಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರೇ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರು".ಇವರ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರಾದಯದಂತೆ, ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು. ಮೇರಿಯವರ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸು ,ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಮತು ಪ್ರೀತಿ ದೇವರನ್ನು ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಿತ್ತು.
ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದೂತನ ಸಂದೇಶ
ದೇವರು ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದೂತನನ್ನು ,ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದ ಮೇರಿಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು.ದೇವ ದೂತನು,ಮರಿಯಳಿಗೆ ,"ದೈವಾನುಗ್ರಹ ಭರಿತಳೆ ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ,ಇದು ಎಂಥಾ ಶುಭಾಶಯ ಎಂದು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯಾದಳು ,ಅದಕ್ಕೆ  ದೂತನು ,'ಹೆದರಬೇಡ,ನೀನು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರಿಂದ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿ ದೇವರ ಮಗನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವೆ ಹಾಗು ಆ ಮಗುವಿಗೆ "ಯೇಸು" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡುವೆ' ಮರುತ್ತರವಾಗಿ ಮರಿಯಳೂ,' ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ನನಗೆ ಯಾವ ಗಂಡನ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಇಲ್ಲ 'ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ದೂತನು,'ದೇವರಿಂದ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ,'ಎಂದನು.'ಆಗ ಮೇರಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ತಲೆಭಾಗಿ "ಇಗೋ ನಿಮ್ಮ ದಾಸಿ,ನಿಮ್ಮ ನುಡಿಯಂತೆ ಆಗಲಿ",ಎಂದು ವಿನಯದಿಂದ ದೇವರ ರಕ್ಷಣಾಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು [ಲೂಕ,೧:೩೮]. ತದನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಮನುಷ್ಯನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರಿಂದ ಗರ್ಭಧರಿಸಿ,ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಜನ್ಮಕೊಡಲು ಮನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಬೆತ್ಲೆಹೇಮ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ದನದಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮಗನಿಗೆ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟು, ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದೂತನ ಸಂದೇಶದಂತೆ,ಯೇಸು ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.(ಮತ್ತಾಯ೧:೨೫).ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇವರನ್ನು 'ಕನ್ಯಾ ಮರಿಯ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮೇರಿ
ಸಂತ ಜೋಸೆಫರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರು ಬಾಲ ಯೇಸುವನ್ನು ದೈವಭಕ್ತಿಮತ್ತು ದೈವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತರು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪವಾಡವನ್ನು ಅಂದರೆ ನೀರನ್ನು ದ್ರಾಕ್ಷರಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ದೇವತಾಯಿ,ಆ ಕಾನಾ ಮದುವೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರಾಕ್ಷರಸದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ,ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ "ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ "ಎಂದುಹೇಳಿದರು. ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತರು ಮೊದಲ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.(ಯೋವನ್ನ೨:೧-೧೨). ಯೇಸು ಶಿಲುಬೆ ಮೇಲೆ ಮಡಿಯುವಾಗ,ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಯೋವಾನ್ನರಿಗೆ ,"ಇಗೋ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ " ಎಂದು, ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ," ಇಗೋ ನಿನ್ನ ಮಗ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ,ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೂ ಹಾಗು ಧರ್ಮಸಭೆಗೂ ತಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿದರು.ಅದೇ ತರಹ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಮಕ್ಕಳನ್ನಾಗಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನೀಡಿದರು.(ಯೋವನ್ನ೧೯:೨೫-೨೭).ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ತಾಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಗನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ದೇವ ಮಾತೆ
ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ಪಾಡು ,ಮರಣ ಹಾಗು ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಆರೋಹಣವಾಗುವುಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಯೇಸು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಜೆರುಸಲೇಮಿನಲ್ಲೆ ಇರಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗರಾಹೋಣವಾದರು.ಶಿಷ್ಯರೆಲ್ಲರು ಭಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ರೋಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಮೇಲ್ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.ಇವರನ್ನು ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರು ಒಂದು ಗೂಡಿಸಿ,ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರವರ ವರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರ ಬಿನ್ನಹಗಳ ಮೂಲಕ   ಪೋಷಿತರು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡ ತೊಡಗಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು. ಅಂದಿನಿಂದ,ಪ್ರೇಷಿತರು ರೋಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಂಜದೆ ,ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಯೇಸುವಿನ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಭೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಕೊಟ್ಟು, ಧರ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.
ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನಿವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬಕಥೋಲಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ,ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗುಕರುಣೆಯಿಂದ ಆದರಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಾತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಮಾತೆಯು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬರೀ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟ ಅನ್ಯಧರ್ಮದವರಿಗೂ ಎಣಿಸಲಾದಷ್ಟು ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಭಿನ್ನ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥನೆ ಮಾಡಿ ಎಂದೂ,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಪಿಗಳ ಮನಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ, ಫಾತಿಮ ನಗರ, ಲೂರ್ದುನಗರ, ವೇಳಾಂಗಣ್ಣಿ, ಹರಿಹರ ಮುಂತಾದವು. ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರನ್ನು ,ದೇವ ಮಾತೆ,ಆರೋಗ್ಯ ಮಾತೆ ,ನಿತ್ಯ ಸಹಾಯಮಾತೆ, ಲೂರ್ದುಮಾತೆ,ಫಾತಿಮ ಮಾತೆ,ವೇಳಾಂಗಣ್ಣಿ ಮಾತೆ, ಹರಿಹರ ಮಾತೆ, ಅಮಲೋದ್ಭವ ಮಾತೆ, ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮೇರಿಯವರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಎಲ್ಲಾ ಸಂತರಿಗಿಂತ ಮಾತೆಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ಮಾತೆಯ ಆರ್ಶೀವಾದಗಳಿಂದ ಅಂದರೆ ಮೇರಿಯು' ದೇವರ ತಾಯಿ ' ಎಂಬ ಹಬ್ಬದಿಂದ ಆರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್
right|thumb|350px|Viv Richards' career performance graph.
ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ (ಐಸಾಕ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್) ಖ್ಯಾತ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಶೈಲಿಗೆ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಜೀವನ
ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಅಟ್ಟಾಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವೀ ನೇತೃತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು. ಇವರ "ಚ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಗಮ್" ಅಗೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ, ಎಂತಹ ಫಾಸ್ಟ್ ಬೌಲರ್ ಬೌಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬರಿಯ ಕ್ಯಾಪ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು (ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ) ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ ಆಡಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೭೪ರ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಎರಡನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೇ ಔಟಾಗದೆ ೧೯೨ ಬಾರಿಸಿ ಹಲವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.
ಉಲ್ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವರ್ಗ:ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಜ್ ಒಂದು ದಿನದ ಪಂದ್ಯದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು ವರ್ಗ:ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಜ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು ವರ್ಗ:ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಜ್ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು
ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಯು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ, ತಳೀಯವಾಗಿ-ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, ಕೀಟಗಳು ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳಂಥ ಜೀವಿಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. DNA ತುಣುಕುಗಳು (ಆಣ್ವಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ), ಜೀವಕೋಶಗಳು (ಜೀವಕೋಶ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ), ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ (ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ) ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶದಂಥ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕಲುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಈ ಪದವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ ಎಂಬುದರ ಆಂಗ್ಲಭಾಷಾ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿರುವ clone‌ ಎಂಬುದು κλών ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು "ಕಾಂಡ, ಕೊಂಬೆ" ಎಂಬುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ-ರೆಂಬೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಸಸ್ಯವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, clon ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಬಳಸಲಾಯಿತು; ಸದರಿ ಪದದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು "ಹ್ರಸ್ವವಾದ o" ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು "ದೀರ್ಘವಾದ o" ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಪದದ ಅಂತಿಮ ಅಕ್ಷರವಾದ e ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಸದರಿ ಪದವು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದಕೋಶವನ್ನು ಒಂದು ಅತಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತಾದ್ದರಿಂದ, clone ಎಂಬ ಕಾಗುಣಿತವು ಏಕೈಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.
ಆಣ್ವಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಂದು DNA ಸರಣಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕಲುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಆಣ್ವಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಗ್ರ ಜೀನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ DNA ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಉತ್ತೇಜಕಗಳು, ಸಂಕೇತಿಸದ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ತುಣುಕಾಗಿರುವ DNAಯಂಥ ಯಾವುದೇ DNA ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಳೀಯ ಬೆರಳಿನ ಗುರುತು ಪಡೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗಿನ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಯೋಗ-ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂಬ ಪದವು ಹಾದಿತಪ್ಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಾನಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಜೀನ್‌ನ ವರ್ಣತಂತುವಿನ ತಾಣದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವರ್ಣತಂತುವಿಗೆ ಅಥವಾ ಜೀನೋಮಿನ ವಲಯಕ್ಕಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಕರಣವು, ಜೀನೋಮಿನ ಸಮಂಜಸವಾದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಥವಾ ವರ್ಧಿಸಲು, ಒಂದನ್ನು ಅನುವು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಗತ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ DNA ಸರಣಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಆ ಸರಣಿಯು ಒಂದು ನಕಲೀಕರಣದ ಹುಟ್ಟಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವತಃ ತನ್ನದರ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಿತ ಅನೇಕ ಸರಣಿಯ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು DNA ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರೊಟೀನು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಜೋಡಿಸುವಿಕೆ, ಏಕ ಎಳೆಯ RNA ಮತ್ತು DNA ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಹಲವಾರು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಾಹಕಗಳ (DNA ಒಂದರ ಚಿಕ್ಕ ತುಣುಕಾಗಿರುವ ಇದರೊಳಗೆ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ DNA ತುಣುಕನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು) ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
ಯಾವುದೇ DNA ತುಣುಕಿನ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಹಂತಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದಂಥವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ 'ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲಿಗೆ, ಸೂಕ್ತ ಗಾತ್ರದ ಒಂದು DNA ಭಾಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಆಸಕ್ತಿಯ DNAಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಾಹಕದ (DNAಯ ತುಣಕು) ಒಳಗೆ ವರ್ಧಿಸಲಾದ ತುಣುಕನ್ನು ತೂರಿಸುವುದು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಪರಿಮಿತಿಯ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಾಹಕವನ್ನು (ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ) ರೇಖೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು DNA ಲೈಗೇಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಿಣ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ತುಣುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಆಸಕ್ತಿಯ ತುಣುಕಿನ ತೂರಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಪೊರೇಷನ್‌, ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ ಮತ್ತು ಬಯೋಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬಯಸಿದ ತೂರಿಕೆಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಹಕದ ಸಂರಚನೆಯೊಂದಿಗಿನ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ಕೆಗೊಳಗಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಒಂದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಾಹಕಗಳು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದಾದ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುರುತುಕಾರಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವು ಬೆಳೆಯಲೆಂದು ವಾಹಕವನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಾಹಕಗಳು ವರ್ಣದ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುರುತುಕಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇವು X-gal ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ/ಬಿಳಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು (α-ಅಂಶದ ಪೂರಕ ಕಾರ್ಯ) ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪಡೆಯಲಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ DNA ತೂರಿಕೆಯ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಂತಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತತ್ಫಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ತಪಾಸಣೆಯು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು PCR, ಪರಿಮಿತಿಯ ತುಣುಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ DNA ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು.
ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಿಕೆ
ಜೀವಕೋಶವೊಂದನ್ನು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಈಡುಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ, ಏಕ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಯೀಸ್ಟ್‌ನಂಥ ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾಧ್ಯಮದ ತುಂಬುವಿಕೆಯದರ ಅಗತ್ಯವಷ್ಟೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೀವಕೋಶದ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಸಕರ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವಕೋಶದ ಸರಣಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂಗಾಂಶ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲವು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಉಂಗುರಗಳ (ಸಿಲಿಂಡರುಗಳ) ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲದ ಅನುಸಾರ, ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಒಂದು ಬಹುಜೀನಿನ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೂಲೌಷಧ ವಸ್ತುವೊಂದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಏಕ-ಜೀವಕೋಶ ನಿಲಂಬನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಸಾರರಿಕ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗೊಡ್ಡು ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್‌ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು (ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು) ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ರಿಪ್ಸಿನ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೀಡಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಂಗುರದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪಾತ್ರೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಂಡಕೋಶ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶದ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಭ್ರೂಣವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅತಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಂಡಕೋಶ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು "ಸಂಶೋಧನೆ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ" ಅಥವಾ "ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಗುರಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಮಾನವನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಕಾಂಡಕೋಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಮಾನವ ಮೊಳಕೆಯ ಕೋಶವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಕಾಂಡಕೋಶದ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಮೂಲವೊಂದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿರುತ್ತದೆ.
ಜೀವಿಯ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ತಳೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುವ ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಜೀವಿಯ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಈ ಸ್ವರೂಪವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಒಂದು ಅಲೈಂಗಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಫಲೀಕರಣ ಅಥವಾ ಅಂತರ-ಗ್ಯಾಮೀಟಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು (ನೋಡಿ ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಕುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ನೈತಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಅಥವಾ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು, ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.
ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆ
ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಲೈಂಗಿಕ ಜನನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಒಂದು ಏಕಸಸ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಥೈಸಲು ತೋಟಕಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಏಕ ಸಸ್ಯವೊಂದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಮಾಡಿಕೊಂಡವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಅನೇಕಬಳ್ಳಿಗಳು, ಜರೀಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಶ್ವತ ಮೂಲಿಕಾಸಸ್ಯಗಳು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂಲಸಸ್ಯದಿಂದ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ವಿಘಟನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಸ್ಯಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕವಾಗಿಯೂ ಬೀಜಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅಲೈಂಗಿಕ ಜನನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡ್ಯಾಂಡೆಲಿಯನ್‌.
ಅಂಡಾಣು ಸಂತಾನ
ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಮೂಲವು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂಡಾಣು ಸಂತಾನ (ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಜೀವಿಯೊಂದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಒಂದು ಅಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟಗಳು, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿಗಳ ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗಂಡು ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಆಗಬೇಕಾದ ಫಲೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆಯೇ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಡಾಣು ಸಂತಾನವೆಂದರೆ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸದ ಒಂದು ಅಂಡ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಒಂದು ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಇದು ಅಲೈಂಗಿಕ ಜನನದ ಒಂದು ಅಂಗಭಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. XY ಲಿಂಗ-ನಿರ್ಧಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಜೀವಜಾತಿಯಲ್ಲಿ, ಬರುವ ಪೀಳಿಗೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಣ್ಣಾಗಿರುತ್ತದೆ. "ಪುಟ್ಟಗಾತ್ರದ ಬೆಂಕಿ ಇರುವೆ"ಯು (ವಾಸ್ಮೇನಿಯಾ ಔರೋಪಂಕ್ಟೇಟಾ ) ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅನೇಕ ಪರಿಸರಗಳಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ತಳೀಯವಾಗಿ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು "ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶದ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆ"ಯನ್ನು (ಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೆಲ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ‍್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌-SCNT) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ದಾನಿಯ ಒಂದು ಬೆಳೆದಿರುವ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ (ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶ) ಒಂದು ಕೋಶಕೇಂದ್ರವನ್ನು, ಕೋಶಕೇಂದ್ರ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಅಂಡಾಣುವೊಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಡಾಣುವು ಎಂದಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದರೆ, ಬದಲಿ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಕೋಶದೊಳಗೆ ಇದು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಮಾಣು ಬೀಜದ DNAಯಲ್ಲಿ ನವವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಕೂಡಾ DNAಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು SCNTಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ DNAಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾನಿಯ ಅಂಡಾಣುವಿನಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಜೀನೋಮ್‌ ಎಂಬುದು ಕೋಶಕೇಂದ್ರವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವ ಜೀವಕೋಶದಂತೆ (ಯಾವುದರಿಂದ ಅದು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತೋ ಆ ಜೀವಕೋಶ) ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಮಿಶ್ರ-ಜಾತಿಯ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸದರಿ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬೀಜದ-ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಅಸಾಮರಸ್ಯಗಳು ಸಾವಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು.
ಡಾಲಿ ಕುರಿ
ಡಾಲಿ (05-07-1996 - 14-02-2003), ಫಿನ್ಲೆಂಡಿನ ಒಂದು ಡಾರ್ಸೆಟ್‌ ಹೆಣ್ಣುಕುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಬೆಳೆದ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಸ್ತನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಶೇರುಕವು 1952ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಒಂದು ಗೊದಮೊಟ್ಟೆ ಮರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ರೋಸ್ಲಿನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾಲಿಯು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳಾಗಿ, ಆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ವಾಸಿಸಿತ್ತು. 2003-04-09ರಂದು ಡಾಲಿಯ ಹುಲ್ಲುತುಂಬಿಸಲಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಭಾಗವಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ರಾಯಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.
ತನ್ನ ಜೀನುಗಳ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪವರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾದ, ಬೆಳೆದಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಬಂದ ತಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯು, ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮರು-ಯೋಜನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ತೋರಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಡಾಲಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಾಲಿ ಕುರಿಯ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತಲಾ ಫಲೀಕೃತ ಅಂಡಾಣುವಿಗೆ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; 29 ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು 237 ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಡಾಲಿಯು ಹುಟ್ಟಿತ್ತು; ಅದು ಕೂಡಾ ಹುಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕುರಿಮರಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಿ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರವೇ ಬದುಕಿತ್ತು. 9,000 ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಎಪ್ಪತ್ತು ಕರುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕರುಗಳು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಸತ್ತವು; ಪ್ರೊಮೀಟಿಯಾವು 328 ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಯಸ್ಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯಾವುದೇ ಕಪ್ಪೆಯು ದೇಹದ ಬೆಳೆದ ಕೋಶಕೇಂದ್ರದ ದಾನಿ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಡಾಲಿ ಕುರಿಯು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರಂಭಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ರೇಖೀಯವಾದ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಟೆಲಿಮಿಯರ್‌ಗಳು, DNA-ಪ್ರೊಟೀನು ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಡಾಲಿಯ ಮರಣವು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಊಹಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಾಲಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ತಂಡದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಇಯಾನ್‌ ವಿಲ್ಮಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಡಾಲಿಯ ಸಾವಿಗೂ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಜಾತಿಗಳು
ಪರಮಾಣು ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಧುನಿಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೌಶಲಗಳು ಹಲವಾರು ಜೀವಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಯುಗವರ್ತಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಚೀನಾದ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತ ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.
ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಹಾಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ತಳೀಯವಾಗಿ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುವ ನಕಲೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ತದ್ರೂಪಿ ಅವಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಗಳು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿವೆ: ಅವು, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ. ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಬೆಳೆದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಕೆಯ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಾಗೂ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಕೆಯ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ, ವಿಫಲಗೊಂಡ, ಅಥವಾ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಹದ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಮಿದುಳು ಕಸಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಮೂನೆಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಗತಿಯೂ ನಿಲ್ಲುವಂತಾಗುವಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ‍್ ದಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ (AAAS) ಮತ್ತು ಇತರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಕುರಿತು ಬಹಿರಂಗ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪರಿಹಾರಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಮಾನವ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಬೀಜ ಸಂತಾನಗಳಿಂದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ನೈತಿಕ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ಮಾನವ ಜೀವಿಯೊಂದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಜನರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಮಾನವರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ನೈತಿಕ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊಸ ಅಂಗವೊಂದರ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಂದಿಗಳು ಅಥವಾ ಹಸುಗಳಂಥ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಮಾನವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯವಾಗುವ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಕಸಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಸಿಮಾಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತೂ ಸಹ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ, ಮಾನವ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನವನ್ನು 1998ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. . ಮನುಷ್ಯನೋರ್ವನ ಕಾಲಿನ ಜೀವಕೋಶದಿಂದ ಮತ್ತು DNAಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾದ ಹಸುವೊಂದರ ಅಂಡಾಣುವೊಂದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು, 12 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭ್ರೂಣವೊಂದು 14 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಸಿಯಾಗುವುದರಿಂದ, ACT ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ ಡಾ. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲಾಂಝಾ ಎಂಬಾತ ಡೇಲಿ ಮೇಲ್‌ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, 14 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾನವನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಭ್ರೂಣವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ACTಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿತ್ತು: "[ACTಯ] ಗುರಿಯು 'ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ'ಯಾಗಿತ್ತೇ ವಿನಃ 'ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ'ಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ."
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೀವವಿಕಾಸಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗ:ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವರ್ಗ:ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಶೈತ್ಯಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗ:ಅನ್ವಯಿಕ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ
ಕ್ಯೂಬಾ
ಕ್ಯೂಬಾ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: República de Cuba) ಉತ್ತರ ಕೆರಿಬಿಯನ್ನಲ್ಲಿ  ಇರುವ ಒಂದು ದ್ವೀಪಗಳ ದೇಶ.
ಅದು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸಿನ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ದ್ವೀಪ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಫ್ಲಾರಿಡಕ್ಕೆ 90 ಮೈ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದ್ವೀಪದ ಉದ್ದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ 746 ಮೈ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಅಗಲ 62 ಮೈ. ಇದರ ಅಗಲ 22 ಮೈ.ಗಳಿಂದ 124 ಮೈ. ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರದ ಬಳಿಯ ಈಸ್ಲಾ ದ ಪಿನೋಸ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1,600 ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳೂ ಸೇರಿ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 44,218 ಚ.ಮೈ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 79,37,200 (1967). ಉ.ಅ.19º 49'-23º  15' ಮತ್ತು ಪ.ರೇ.74º  8' ಮತ್ತು 84º  57' ನಡುವೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿಯ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿದ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಇರುವ ಕ್ಯೂಬದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮಹತ್ವದ್ದು. ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನವರು ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ಬೀಗದಕೈ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗಲೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಇದರ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನಮಹತ್ತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನನಿಬಿಡ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸನಿಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ಯೂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಕ್ಯೂಬದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 325'. ಸಿಯೆರಾ ಮೇಸ್ತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಿಕೋ ಟಕ್ರ್ವಿನೊ (6,578') ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ. ಆಗ್ನೇಯ ತುದಿಯ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 2,000'ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಕಾಮಾಗ್ವೆಯಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಇತ್ತರ ಸುಮಾರು 1,000'. ದಕ್ಷಿಣ ಲಾಸ್ ವಿಲಾಸ್‍ನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪರ್ವತಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ 3,800' ಇದೆ. ಉತ್ತರ ತೀರದ ಬಳಿಯ ಪೀನಾರ್ ದೆಲ್ ರೀಯೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳ 2,389'.
ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನದಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ನದಿಗಳು ಉತ್ತರಕ್ಕೋ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೋ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನದಿಗಳ ಅಳಿವೆಗಳು ಆಳವಾಗಿಯೂ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಉಂಟು. ಇವು ನೌಕಾಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ. ಕ್ಯೂಬ ದ್ವೀಪದ ಅಗಲ ಕಿರಿದಾದ್ದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ನದಿಗಳು ಮೊಟಕಾಗಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ನದಿ ಕಾಟೊ (155 ಮೈ.). ಪಶ್ಚಿಮ ಓರಿಯೆಂಟೆಯ ಅಗಲವಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಯೆರಾ ಮೇಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೂಬದ ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯ (ಕೋಸ್ಟ್ ಲೈನ್) ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 2,200 ಮೈ. ಇದರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಬಂದರುಗಳಿವೆ.
ಕ್ಯೂಬವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: 1. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್; 2. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನಾವರಿಸಿರುವ ಲಾಸ್ ವಿಲಾಸ್; 3. ಕಾಮಾಗ್ವೆಯಿ ಮತ್ತು ಓರಿಯೆಂಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಾಯವ್ಯಭಾಗ; 4 ಓರಿಯೆಂಟೆಯ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗ.
ವಾಯುಗುಣ
ಕ್ಯೂಬದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಗರಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯ ವಾಯುಗುಣ. ಕ್ಯೂಬದ ಯಾವ ಭಾಗವೂ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಬಹು ದೂರ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕ ಉಷ್ಣತೆ 700 ಫ್ಯಾ., ಜುಲೈಯಲ್ಲಿ 810 ಫ್ಯಾ. ಅಲ್ಲಿ 900 ಫ್ಯಾ.ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಉಷ್ಣತೆ ಬರ್ಫ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದುಂಟು. ವರ್ಷವೆಲ್ಲ ಬೀಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಮಾರುತಗಳಿಂದ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದಲೂ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ಆಗ್ನೇಯಗಳಿಂದಲೂ ಬೀಸುತ್ತವೆ. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಖಂಡಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೊತ್ತವಾಗಿ ಬೀಸುವ ಚಳಿಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಒಳಗಾಗುವುದುಂಟು.
ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಧಾರಾಳ; ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 54". ಪೀನ್ ದೆಲ್ ರೀಯೊ ಪರ್ವತಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ (65"). ಓರಿಯೆಂಟೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ 30"ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಮೇ-ನವೆಂಬರ್ ಮಳೆಗಾಲ. ವರ್ಷದ ಮಳೆಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಬೀಳುವುದು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಕ್ಯೂಬ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದಂಟು. ವೇಗದಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ, ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಯ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಮನೆ, ಬೆಳೆಗಳೂ ಜನರೂ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದುಂಟು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚು.
ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಕ್ಯೂಬದ ಸಸ್ಯರಾಶಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರಿತ. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲಾರಿಡ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಇವುಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಬ್ಬು, ಕಾಫಿ, ಕೆಕಾವೊ, ಬಾಳೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಕ್ಯೂಬದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಮೂಲ್ಯ ಮರಗಳ ಕಾಡುಗಳು ಹಬ್ಬಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಹುತೇಕ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಕಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಡುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕ್ಯೂಬದ ಕಾಲುಭಾಗವನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ-ಗುಲ್ಮವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ.
ಕ್ಯೂಬದ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಬಗೆಗಳೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಶೇರುಕಗಳಿಗಿಂತ ಅಕಶೇರುಕಗಳು ಅಧಿಕ. ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾದವುಗಳು. ಬಾವಲಿಗಳ, ದಂಶಕಗಳ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳುಂಟು. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾವಲಿ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಬಾವಲಿಗೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಬಾವಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರು. ದೊಡ್ಡ ಇಲಿಗಳ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ನದೀಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲು ಹಸುಗಳಿವೆ. ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ 297 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 70 ಮಾತ್ರ ದೇಶೀಯವಾದವು. ಉರಗಗಳೂ ಸ್ಥಲ ಜಲೋಭಯ ಜೀವಿಗಳೂ ವಿರಳ. ಇಲ್ಲಿಯ ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲಿ ಇಗ್ವಾನ. ಕೇಮನ್, ಕೊಕೊಡ್ರಿಲೊ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೊಸಳೆಗಳೂ ಸೀನೀರಿನ ಆಮೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮತ್ಸ್ಯಗಳೂ 4,000 ಮೃದ್ವಸ್ತಿ ಜಂತುಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಬಸವನಹುಳುಗಳೂ ಉಂಟು. ಕ್ಯೂಬದ ಕೀಟ ಪ್ರಪಂಚವೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಹಳದಿ ಜ್ವರ ಹರಡುವ ಸೊಳ್ಳೆಯನ್ನು 1902ರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ ಕ್ಯೂಬದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕ್ಯೂಬದ ಆದ್ಯಂತ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ಯೂಬದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೆಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಸುವ 160 ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರ್ಯ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಮೊದಲು ಕ್ಯೂಬದ ಸಕ್ಕರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತಾದರೂ ಅನಂತರ ಇದರಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಏರಿಳಿತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೂಬದ ಇತರ ಬೆಳೆಗಳು ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳು, ಬಾಳೆ, ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ಪರಂಗಿ. ಕ್ಯೂಬದ ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪನ್ನು ಚುಟ್ಟಾ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೂಬದಿಂದ ಹಲವು ಗಟ್ಟಿ ಮರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಇದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ಯೂಬದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಪಿನಾರ್ ದೆಲ್ ರೀಯೊದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ. ಓರಿಯೆಂಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರು ಧಾರಾಳವಾಗುಂಟು. ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಮೋವ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಕಲ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಗಣಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಮನೆಯ ಇಂಧನ ಇದ್ದಿಲು. ಸೌದೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿನ ಹಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಯಾರಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ರಮ್ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮದ್ಯ ಸಾರ. ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಸಾರಿಗೆ, ನಗರಗಳು
ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳೂ ರಸ್ತೆಗಳೂ ಕ್ಯೂಬದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. 3,000 ಮೈ. ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳೂ 5,083 ಮೈ. ಸರ್ವಋತು ರಸ್ತೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಕ್ಯೂಬ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳ ನಾಭಿಯಂತಿದೆ. ಹವಾನ (10,08,500) ರಾಜಧಾನಿ. ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಕ್ಯೂಬದ ನಾಣ್ಯ ಪೇಸೋ, ಭಾಷೆ  ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್.
ಸರ್ಕಾರ
1959ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಕ್ಯೂಬದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮೂಲ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೇಶವನ್ನಾಳುವವನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ. ಅವನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಆರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ಯೂಬದ ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ಯೂಬದ ಸ್ಥಾನಮಹತ್ತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಐರೋಪ್ಯ ನೌಕಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಾಲೆಂಡ್‍ಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪೇನ್ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿತ್ತು. ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರೂ ದರೋಡೆಕೋರರೂ ಕ್ಯೂಬದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ದೋಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಸ್ಪೇನಿನೊಡನೆ ಕ್ಯೂಬದ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಿಗಳಿದ್ದುವು. 1697ರ ರಿಸ್ವಿವಿಕ್ ಕೌಲಿನಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಈ ತೊಂದರೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡುವು. 1700-1763ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪೇನಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ಕ್ಯೂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಸ್ಪೇನಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಇಲ್ಲಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೆ ದೇಶೀಯರನ್ನು ಹಲವು ವಿಧವಾದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1732ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಹವಾನವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ 1763ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು. 1764ರಿಂದ ಕ್ಯೂಬದ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನರಿತ ಸ್ಪೇನ್ ಇಲ್ಲಿಗೆ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಾಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಸಕ್ಕರೆ, ಕಾಫಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರಕಿದಂತಾಯಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲಸಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉದಾರಮನೋಭಾವದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧನಿರತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕ್ಯೂಬ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವೇ ಆಗಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದು. ಸ್ಪೇನಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಕ್ಯೂಬದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 1817ರ ವೇಳೆಗೆ 5,53,033ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಜನತೆಯ ಆಶೋತ್ತರಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಗಮನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ದೇಶೀಯರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಾರರ ನಡುವೆ ಭೇದ ಭಾವನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದುವು. ಆದರೆ ದೇಶೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಮಿತವಾದ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ 1837ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಯೂಬವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1855ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಗಳುಂಟಾದುವು. 1868ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಯೂಬದ ಜನ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಸತ್ತರು. ಕ್ಯೂಬದ ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೋರ್ಜಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ನಾಯಕ. ಗುಲಾಮರ ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಇವು ಇವನ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸ್ಪೇನಿನ ಸೈನ್ಯ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅಮಾನುಷ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. 1878ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ ಜಂóಜೋನ್ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಬದ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದುದರಿಂದ ಜನರ ತೊಂದರೆಗಳು ಅಧಿಕವಾದುವು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಕ್ಯೂಬದ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಐಕಮತ್ಯವುಂಟಾಯಿತು. 1895ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ವಿರಸ ಹುಟ್ಟಿದುದರ ಕಾರಣ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನವೂ ಕ್ಯೂಬದ ಜೊತೆಗೂಡಿತು. ಸ್ಪೇನು ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿತು. 1898ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಂಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಪೇನ್ ಕ್ಯೂಬವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಯೂಬದ ಜನತೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವಂತೆ ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು.