cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ភូមិអ្នកតាជ័យ
បើតាមចាស់ៗដំណាលតៗគ្នាថា កាលដើមឡើយភូមិ'''អ្នកតាជ័យនេះ មិនទាន់មានឈ្មោះនៅឡើយទេគឺមានតែព្រៃនៅពាសពេញទាំងអស់ហើយគ្មានមនុស្សរស់នៅឡើយ។ ថ្ងៃមួយមានបុរសម្នាក់ដែលរស់នៅនៅភូមិនៅក្បែរនោះដែរ បាននាំគ្រួសារមករានព្រៃនៅទីតាំមួយនេះដើម្បីតាំងទីលំនៅមុនគេបង្អស់។ បុរសម្នាក់នោះមានឈ្មោះថា «ជ័យ»។ដោយ «ជ័យ» ជាអ្នកដែលមករស់នៅដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងទីតាំនេះ ពេលបងប្អូនរបស់គាត់ដែលនៅក្បែរភូមិនោះមកលេងម្តងៗ ពួកគេបានធ្វើដំណើរកាត់ភូមិផ្សេងទៀតដែលនៅក្បែរៗនោះ។ ជួនជាជួបអ្នកស្គាល់គ្នា ពួកគេក៏សួរគ្នាថា «លោកបងអញ្ជើញទៅណា»? ឬ «អ្នកអើយធ្វើដំណើទៅណាហ្នុង»? ពេលនោះសេចញាតិរបស់ «ជ័យ» ក៏តបទៅវិញថា «អរ! ខ្ញុំទៅភូមិអ្នកជ័យ!»។លុះដល់យូរៗទៅ ការសួរសុខទុក្ខគ្នាក៏មានជាញឹកញាប់ មនុស្សម្នារក៏បានស្គាល់ទីតាំមួយនោះថា «ភូមិអ្នកជ័យ»។ ចំណេក្រោយមក ក៏មានមនុស្សមករស់នៅទីនោះកាន់តែច្រើនឡើនៗ។ ក្រោយពី «ជ័យ» បានទទួលមរណភាពទៅ អ្នកភូមិនៅទីនោះបានកសាងរោងអ្នកតាមួយ ដើម្បីរំលឹកនឹកគុណរបស់ លោកតា«ជ័យ»ដែលបានបង្កើតភូមិមួយនេះឡើង និងជាទីកន្លែងសការៈបូជាសុំសេចក្តីសុខដល់ប្រជាជនក្នុងភូមិផងដែរ។រោងអ្នកតាដែលអ្នកស្រុកបានកសាងនោះពួកគេបានឱ្យឈ្មោះថា«អ្នកតាជ័យ»។ក្រោយពីសង់រោងអ្នកតានោះរួចមក នៅពេលអ្នកស្រុកមានជំងឺឈឺថ្កាត់ម្តងៗ ពួកគេតែងតែមកបន់ស្រន់«អ្នកតាជ័យ» ហើយការបន់ស្រន់នោះក៏ទទួលផលសក្តិសិទ្ធិភ្លាមៗគ្រប់ៗគ្នា។ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃអ្នកស្រុកក៏មានជំនឿទៅលើ«អ្នកតាជ័យ» កាន់តែខ្លាំងឡើៗ។ដោយគោរពទៅលើ«អ្នកតាជ័យ» ផង និងគិតថា«អ្នកតាជ័យ» ជាម្ចាស់ភូមិដំបូងគេផង អ្នកស្រុកក៏បានដូរឈ្មោះពី «ភូមិអ្នកជ័យ» ទៅជា «ភូមអ្នកតាជ័យ» វិញ ហើយភូមិនេះក៏មានឈ្មោះថា«ភូមិអ្នកជ័យ»មកដល់បច្ចុប្បន្ន។ក្រោយៗមកទៀត ក៏មានការកសាង វត្តអារាម សារៀន មន្ទីរពេទ្យ ផ្លូវផ្នល់ និងសមិទ្ធផលផ្សេងៗជាច្រើនទៀតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។'''
វិទ្យាស្ថានជាតិខេមរយានកម្ម
មានព័ត៌មានខ្លះៗដែលទាក់ទង ទៅនឹងលោកអ្នកប្រាជ្ញ អក្សរសាស្រ្ត ជំនាន់មុន ដែលបងប្អូនយើងជំនាន់ក្រោយ ចេះតែនាំគ្នា គិតច្រឡំរៀងៗ អំពីអ្នកប្រាជ្ញភាសាខ្មែរជំនាន់មុន ហើយចេះតែកើតចិត្ត ស្រឡាញ់អ្នកប្រាជ្ញមួយ ស្អប់អ្នកប្រាជ្ញមួយ ឬទិទៀនអ្នកប្រាជ្ញមួយទៀត ក្នុងសង្គមខ្មែរយើង ព្រោះតែយើងពុំបានដឹង ឬពុំយល់ ច្បាស់ អំពីប្រវត្តិអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរ និងប្រវត្តិអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ នោះឯង។ ខ្ញុំសូមចែករំលែកព័ត៌មានខ្លះៗ តាមដែលខ្ញុំបានដឹង ពីលោកសាស្រ្តាចារ្យ អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ ជំនាន់មុន ដើម្បីអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍ អក្សរសាស្រ្ត យោងទៅតាម សេចក្តីត្រូវការរបស់សង្គមយើង នាបច្ចុប្បន្ននេះ ៖
សារពាង្គកាយ
សារពាង្គកាយត្រូវបានចាត់ថ្នាក់តាម វត្តីករណ៍ ទៅក្រុមដែលបានបញ្ជាក់មាន សត្វ ពពួករុក្ខជាតិ និងពពួកផ្សិត ឬ មីក្រូសរីរាង្គ ឯកកោសិកា ដូចជា ប្រូត គ្រី បាក់តេរី និង វត្ថុធាតុដើម។ គ្រប់សារពាង្គកាយទាំងអស់ សុទ្ធតែមានសមត្ថភាពបន្តពូជការ រីកចម្រើននិងអភិវឌ្ឍន៍ ការថែទាំ និងការឆ្លើយតបខ្លះៗទៅនឹងសកម្មភាពរំញោច។  មនុស្ស ជាសត្វពហុកោសិកា ដែលមានសមាសភាពជាច្រើនលានកោសិកាខុសគ្នា ក្នុងកំឡុងពេលអភិវឌ្ឍ ទៅជាជាលិកាឯកទេស និង សរីរាង្គ ។
និយមន័យ
សារពាង្គកាយមួយអាចត្រូវបានកំណត់ថាជាការប្រមូលផ្ដុំនៃ ម៉ូលេគុលដែល មានមុខងារជាទូទៅមិនសូវមានស្ថេរភាពដែលបង្ហាញពី លក្ខណៈសម្បត្តិនៃជីវិត ។ និយមន័យវចនានុក្រមអាចមានលក្ខណៈទូលំទូលាយដោយប្រើឃ្លាដូចជា "រចនាសម្ព័ន្ធការរស់នៅណាមួយដូចជារុក្ខជាតិសត្វផ្សិតឬបាក់តេរីមានសមត្ថភាពលូតលាស់និងបន្តពូជ" ។  និយមន័យជាច្រើនមិនរាប់បញ្ចូល វីរុស និងទំរង់ ជីវិតដែលមិន ធ្វើឱ្យ សរីរាង្គដែល បង្កើតបានដោយមនុស្សព្រោះវីរុសពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនជីវគីមីនៃកោសិកាម៉ាស៊ីនសម្រាប់ការបន្តពូជ។  superorganism គឺជាសរីរាង្គមួយដែលមានមនុស្សជាច្រើនធ្វើការជាមួយគ្នាជា អង្គភាព មុខងារឬ សង្គមតែមួយ ។
អាគុយម៉ង់ទូទៅបំផុតក្នុងការគាំទ្រវីរុសដែលជាសារពាង្គកាយមានជីវិតគឺជាសមត្ថភាពរបស់ពួកគេក្នុងការឆ្លងកាត់ការវិវត្តន៍និងចម្លងតាមខ្លួនឯង។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះអះអាងថាវីរុសមិនវិវត្តន៍និងមិនបង្កើតខ្លួន។  ការពិតវីរុសត្រូវបានវិវត្តដោយកោសិការបស់ពួកគេដែលមានន័យថាមានការវិវត្តន៍នៃវីរុសនិងកោសិកា។  ប្រសិនបើកោសិកាម៉ាស៊ីនមិនមានទេការវិវត្តនៃវីរុសមិនអាចកើតឡើងបានទេ។  នេះមិនពិតសម្រាប់កោសិកា។  ប្រសិនបើវីរុសមិនមានទេទិសដៅនៃការវិវត្តន៍កោសិកាអាចខុសគ្នាប៉ុន្តែកោសិកានឹងអាចវិវឌ្ឍបាន។  ចំពោះការបន្តពូជវីរុសទាំងស្រុងពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនរបស់ម៉ាស៊ីនដើម្បីចម្លង។  ការរកឃើញនៃ metagenomes មេរោគដោយហ្សែនដែលសរសេរកូដសម្រាប់ការរំលាយអាហារថាមពលនិងការសំយោគប្រូតេអ៊ីនជំរុញការជជែកពិភាក្សាគ្នាអំពីថាតើមេរោគស្ថិតនៅក្នុង ដើមឈើនៃជីវិត ។  វត្តមាននៃហ្សែនទាំងនេះបានលើកឡើងថាវីរុសធ្លាប់អាចធ្វើឱ្យរំលាយអាហារបាន។  ទោះជាយ៉ាងណាវាត្រូវបានរកឃើញនៅពេលក្រោយថាហ្សែនដែលសរសេរកូដសម្រាប់ថាមពលនិងប្រូតេអ៊ីនប្រូតេអ៊ីនមានប្រភពកោសិកា។  ភាគច្រើនហ្សែនទាំងនេះត្រូវបានគេទទួលបានតាមរយៈ ការផ្ទេរហ្សែនផ្ដេក ពីម៉ាស៊ីនមេរោគ។
បន្តពូជ
ការបន្តពូជផ្លូវភេទ គឺជាការរីករាលដាលក្នុងចំណោមអេកូអេដស៍នាពេលបច្ចុប្បន្នហើយទំនងជាមាននៅក្នុងបុព្វបុរសរួមចុងក្រោយ។ នេះត្រូវបានស្នើឡើងដោយការរកឃើញនៃហ្សែនស្នូលសម្រាប់ហ្សែនីសក្នុងកូនចៅនៃពូជពង្សដែលបានបំបែកពីដើមឈើអេកូអេសូតូត។ និង Malik et al ។  វាត្រូវបានគាំទ្របន្ថែមទៀតដោយភស្តុតាងដែលថា eukaryotic ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា "asexuals បុរាណ" ដូចជា Amoeba ទំនងជារួមភេទកាលពីអតីតកាលហើយថាបច្ចុប្បន្នពូជពង្ស amoeboid ដែលមិនចេះគ្នាច្រើនបំផុតទំនងជាបានកើតឡើងនាពេលថ្មីៗនេះនិងដោយឯករាជ្យ។
ឃុំច្រេស(ស្រុកមេសាង)
(Chres Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេសាង ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៩ភូមិ÷
=អប់រំ=
ឃុំឆែបពីរ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
ព្រំប្រទល់នៃ
រដូវសែសិបថ្ងៃ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដូវព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា
ឃុំជីផុច
(Chi Phoch) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេសាង ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ១៨ភូមិ÷
កែវ មាស
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations
ឃុំព្រះពន្លា(ស្រុកសិរីសោភ័ណ)
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកសិរីសោភ័ណ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ឃុំសង្កែពីរ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
កំពង់លួង
កំពង់លួង ឬ ភូមិកំពង់លួង គឺជាភូមិបណ្តែតទឹកដ៏ធំមួយនៅខាងជើង ក្រគរ លើបឹងទន្លេសាប ។ ចម្ងាយរបស់វាពីក្រគរ និង ផ្លូវជាតិលេខ៥ អាចប្រែប្រួលពី ២ ទៅ ៧ គីឡូម៉ែត្រ បន្ទាប់ពីការពង្រីកតាមរដូវ និងការរួមតូចនៃបឹង។ អ្នកស្រុកភាគច្រើនរស់នៅទីនោះជាជនជាតិយួន ។ វាជាសហគមន៍ភូមិអណែ្តតទឹកកំំំំំំំពង់លួង។
លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន
៣. បទពិសោធន៍ការងារសង្គម [2003 – 2014]
ដោយដឹងច្បាស់ក្នុងខ្លួនថា លោកស្រឡាញ់ស្រុកកំណើតខ្លាំង និងមិនអាចរស់នៅស្រុក​គេដោយរីករាយ និងមាន​មោទនភាព​បាន លោកបានសម្រេចចិត្តវិលមករស់នៅ និងធ្វើការនៅ​ស្រុកខ្មែរវិញនៅដើមឆ្នាំ ២០០៣។ ដោយមានការ​គាំទ្រពី​អង្គការ​សាសនាអាល្លឺម៉ង់​ (Evangelischer Entwicklungsdient, EED) ​លោកបានចូលបម្រើការងារ នៅអង្គការលូថេរ៉ាន​បម្រើ​ពិភពលោក​ (Lutheran World Federation, LWF) ប្រចាំនៅកម្ពុជា។ អង្គការ LWF បានបំពេញបេសកកម្មជួយប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០ ជាពិសេសធ្វើការ លើជំនួយមនុស្សធម៌ និងលើកកំពស់ជីវភាព​រស់នៅប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅជនបទ ព្រមទាំងលើកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកពេញចិត្តនឹងការងារនៅទីនេះ ដោយមើលឃើញពីផលប៉ះពាល់ជាវិជ្ជមានដល់ជីវភាព​របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅជនបទ និងបរិយាកាសការងារល្អប្រសើរដោយសារតែមានអ្នកដឹកនាំល្អ។ លោកទទួលបានការចូលចិត្តពីសហការីដទៃទៀត និងការពេញចិត្តពីអ្នកដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាពិសេស លោក David Mueller ជាប្រធានអង្គការ។ ការងាររបស់លោកចេះតែបន្តទៅមុខដោយរីករាយ និងជោគជ័យ ព្រមទាំងទទួលបានតួនាទីទទួលខុសត្រូវកាន់តែខ្ពស់ជាបន្តបន្ទាប់ ជាអនុប្រធាន​កម្មវិធី ប្រធានកម្មវិធី និងអនុប្រធានប្រចាំប្រទេសរហូតដល់ឆ្នាំ ២០១០។ ពេលដែលអង្គការ LWF ធ្វើជាតូបនីយកម្មជាផ្លូវការចាប់ពីដើមឆ្នាំ ២០១១ ដោយក្លាយជា​អង្គការ​ក្នុងស្រុកមានឈ្មោះថា ជីវិតថ្លៃថ្នូរ (Life With Dignity, LWD) ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលបាន​ជ្រើសរើសលោកជានាយកប្រតិបត្តិ ដែលដឹកនាំក្រុមការងារមួយមានគ្នាសរុបប្រមាណជាង ២០០ នាក់ ក្នុងការបន្តបេសកកម្មជួយប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះនៅក្នុងខេត្តចំនួនបួន គឺ កំពង់ស្ពឺ កំពង់ឆ្នាំង បាត់ដំលោក និងពោធិ៍សាត់។ ថវិកាប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការ LWD មានប្រមាណ ៤ ទៅ ៥ លានដុល្លារ​អាមេរិកក្នុង ១ ឆ្នាំ។ លោកបំពេញការងារជានាយកប្រតិបត្តិដែលមានអណត្តិ ៤ ឆ្នាំរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ២០១៤។ ក្នុងពេលនោះ លោកក៏បានបម្រើជាប្រធាន អនុប្រធាន និងសមាជិករបស់ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល​អង្គការមួយចំនួនផងដែរ ដូចជា MLUP BAITONG, CCC, DPA និង CCBEN។ លោកបានទទួល​ពានរង្វាន់​ភាពជាអ្នកដឹកនាំអាស៊ានលើវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ផ្តល់ជូនដោយអគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣។
សាលាបឋមសិក្សាស្វាយជ្រុំ
ក.ការស្គាល់តួអក្សរ ជាប់បាន៩៤% ខ.ការញែកសូរ ជាប់បាន៥៤% គ.ចេះវាក្យស័ព្ទ ជាប់បាន៧៦% ឃ.អានស្ទាត់ជាប់បាន៨០% និងអានយល់ន័យជាប់បាន៥៦%។ ជារួមសិស្សជាប់លើមុខវិជ្ជាភាសាខ្មែរចំនួន៨០%
Andet Finance Plc
ប្រាក់កំចី
=ស្នាក់ការកណ្ដាល និង សាខា= ភូមិត្រពាំងថ្លឹង សង្កាត់ចោមចៅ ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ ភូមិផ្អាវ ឃុំផ្អាវ ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម ស្រុកកំពង់ថ្ម ខេត្តកំពង់ធំ ឃុំអ្នកលឿង ស្រុកពាមរ​ក៏ ខេត្តព្រៃវែង
មុទ្រា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| មុទ្រា. ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| មុទ្រា.
រាជវង្សខាងជើងខាងត្បូង
រាជវង្សខាងជើងខាងត្បូង (ឆ្នាំគ.ស ៤២០-៥៨៩)
ក្រោយពីរាជវង្សជិនខាងកើត (ភាគខាងត្បូង) និងយុគសម័យ ១៦ នគរ (ភាគខាងជើង) ត្រូវបានបញ្ចប់ សភាពប្រទេសជាតិបែងចែកចេញជាខាងជើងខាងត្បូងប្រឈមមុខដាក់គ្នា ដោយរាជវង្សខាងជើង (គ.ស ៣៨៦-៥៨១) បន្ដពីយុគសម័យ ១៦ នគរ គ្រប់គ្រងដោយរាជវង្សប៉ើយវុយឬវុយខាងជើង ដែលក្រោយមកបែងចែកចេញជានគរវុយខាងកើត និងនគរវុយខាងលិច។ នគរវុយខាងកើតត្រូវលេបត្របាក់ដោយនគរប៉ើយឈី។ ចំណែកប៉ើយចូវ ចូលមកជំនួសនគរវុយខាងលិច។ ក្រោយមកប៉ើយចូវបង្រួមប៉ើយឈីចូលជាមួយគ្នាម្ដងទៀត។ ចំណែករាជវង្សខាងត្បូង (គ.ស ៤២០-៥៨៩) បន្ដពីរាជវង្សជិនខាងកើត មានការផ្លាស់ផែនដីដោយរាជវង្សសុង ឈី សៀង ឆឺន តាមលំដាប់។
រាជវង្សខាងជើង (គ.ស ៣៨៦-៥៨១)
ពេលដល់ឆ្នាំគ.ស ៥៣៤ សៀវអ៊ូទី ដោយសារទ្រង់មានទំនាស់ជាមួយកៅហួន ដែលក្ដោបអំណា​ចក្នុងរាជសំណាក់ បានភាសខ្លួនចេញពីរាជធានី ដើម្បីពឹងអ៊ីវ៉ើនថៃ នៅក្រុងឆាងអាន។ ចំណែកកៅហួនក៏តែងតាំងសៀវជិនទីក្សត្រអង្គថ្មីឡើងគ្រងរាជ្យបន្ដ ដោយប្ដូររាជធានីទៅស្រុកយេ ឬស្រុកអាន់យ៉ាងខេត្ដហឺណានបច្ចុប្បន្ន បុរាណវិទូចិនហៅថា នគរវុយខាងកើត (ឆ្នាំគ.ស ៥៣៤-៥៥០)។ ចំណែកសៀវអ៊ូទីក្រោយពីទៅសុំជំនួយពីអ៊ីវ៉ើនថៃបានមិនយូរប៉ុន្មានក៏ត្រូវប្រហារជីវិត។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥៣៥ អ៊ីវ៉ើនថៃក៏តែងតាំងវ៉ើនហួងទីឡើងជាក្សត្រជំនួស ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលការគ្រប់គ្រងនៅក្រុងឆាងអាន ប្រវត្ដិវិទូចិនហៅ នគរវុយខាងលិច (ឆ្នាំគ.ស ៥៣៥-៥៥៧)។
រាជវង្សខាងត្បូង (ឆ្នាំគ.ស ៤២០-៥៨៩)
រាជវង្សឈី ជារាជវង្សដែលមានអាយុខ្លីបំផុតក្នុងចំណោមបួនរាជវង្ស មានរយៈពេលនៃការគ្រប់គ្រងត្រឹមតែ ២៣ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ឈីកៅទីឬសៀវតៅឆឺង បានទទួលមេរៀនពីការដួលរលំរបស់រាជវង្សសុង ទើបដំណើរនយោបាយដឹងនាំធូស្រាលជាង កែសម្រួលឲ្យមានការសន្សំសំចៃ។ សៀវតៅឆឺងគ្រងរាជបល្ល័ង្កបាន ៤ ឆ្នាំ មុនពេលស្លាប់ បានបង្ហាញផ្លូវគ្រប់គ្រងដល់បុត្រាឈ្មោះ អ៊ូទី កុំឲ្យកាប់សម្លាប់បងប្អូនឯង។ អ៊ូទីគោរពនិងស្ដាប់តាមបង្គាប់នេះបានយ៉ាងល្អ ធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិមានសន្ដិភាពមួយរយៈ។ ក្រោយពេលអ៊ូទីស្លាប់ រាជវង្សឈីក៏ត្រឡប់មកដើរតាមគន្លងរបស់រាជវង្សសុងដែលរលំរលាយ។ បណ្ដាញាតិវង្សចាប់អាវុធឡើងកាប់សម្លាប់គ្នាឯង។ អ្នកដែលឡើងធំរុំព័ទ្ធទៅដោយភាពភ័យខ្លាច។ បណ្ដាមន្ដ្រីថ្នាក់ធំក្នុងរាជសំណាក់ត្រូវបានប្រហារជីវិតស្ទើរទាំងអស់។ នយោបាយផ្ទៃក្នុងជ្រួលច្របល់យ៉ាងខ្លាំង។ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៥០១ សៀវអៀន មេទ័ពស្រុកយ៉ុងចូវលើកទ័ពវាយយករាជធានីចៀនខាំង ចូលបញ្ឈប់ការកាប់សម្លាប់គ្នាឯងក្នុងរាជវង្សឈី។
បុណ្យថ្វាយព្រះឱរសយេស៊ូ នៅក្នុងព្រះវិហារ
ព្រះគម្ពីរ
ដូច្នេះ សូម​អោយ​ទូលបង្គំ
និង​ជា​សិរីរុងរឿង​របស់​អ៊ីស្រាអែល
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
បុណ្យនេះជាថ្ងៃបុណ្យដែលព្រះសហគមន៍ខាងកើត ហៅថា “ការជួបប្រទះ”។ នៅ សតវស្សទី ៦ បានជាមានការប្រារព្វពិធីបុណ្យនេះនៅក្នុងព្រះសហគមន៍ខាងកើត។ នៅរ៉ូមមាន ទង្វើសងអំពើបាប នៅស្រុកកល (ប្រទេសបារាំងសព្វថ្ងៃ) មានការប្រសិទ្ធពរនិងដង្ហែទៀន ជូនកាលហៅ ថា “ខែទៀន” (Candlemas)។
ឃុំត្រពាំងស្រែ
(Trapeang Srae) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកមេសាង ខេត្តព្រៃវែង
ព្រះពុទ្ធសាសនា
ឃុំត្រពាំងស្រែមានវត្តចំនួន៨៖ ១វត្តស្រម៉រ, ២វត្តប្រហ៊ូត,៣វត្តត្រពាំងស្រែ,៤វត្តអំពៅស្អាត, ៥វត្តអង្គរឃ្លោកចាស់,៦អង្គរឃ្លោកថ្មី ៧វត្តត្រពាំងជ្រែ,៨វត្តត្រគៀត (សរសេរដោយChea Nan)
=រមណីដ្ឋាន=
ឃុំអង្គរអង្គ
(Angkor Angk Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពាមជរ ខេត្តព្រៃវែង មាន ៤ភូមិ ៖
ឃុំកំពង់ស្រឡៅពីរ
ព្រំប្រទល់នៃ
ថ្ងៃពុធរោយផេះ
ការតមអាហារ
ការតមសាច់ គឺ អាយុ ១៤ ឆ្នាំឡើងទៅ ដោយអនុវត្តដូចតទៅ៖
ការតមអាហារ គឺ អាយុ ១៨ ឆ្នាំដល់អាយុ ៥៩ ឆ្នាំ។ គឺ ឲ្យពិសាឆ្អែតតែមួយពេលបាយ។
គណបក្សជនជាតិដើមប្រជាធិបតេយ្យ
៦. បញ្ឈប់​ការ​រើស​អើង​អ្នក​នយោបាយ​គ្រប់​រូបភាព
សន្ត វ៉ាឡេនទិន
ឧបការីភាព
រូបភាពតូច| [[ព្រះធាតុហ្លួង|ព្រះធាត​របស់ សន្តៈវ៉ាឡេនទិននៅក្នុងព្រះវិហារ Santa Maria in Cosmedin នៃទីក្រុងរ៉ូម]] សន្តវាឡេនទិន ជាឧបការីសម្រាប់៖ គូស្រករ, អ្នកចិញ្ចឹមឃ្មុំ, អំណរសប្បាយនៅពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍, សេចក្តីស្រឡាញ់, អ្នកធ្វើ​ដំណើរ, យុវជន។  រូបរបស់លោកតែងតែមានសត្វស្លាបនិងផ្កាកុលាប។
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (កម្ពុជា)
នៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលសម័យអាណានិគម
នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្រោមអាណានិគមរបស់បារាំងដែលបានធ្វើឡើងនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៦ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានទទួល ៥០ អាសនៈ ក្នុងចំណោម ៦៧ អាសនៈ ហើយអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំទៅមុខពួកគេនៅតែជាគណបក្សដែលមានប្រជាប្រិយភាពច្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីលោក យុធវង្ស បានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ក៏ដោយ។ ពួកប្រជាធិបតេយ្យ - ផ្ទុយពីគូប្រជែងរបស់ពួកគេ គណបក្សសេរីនិយម របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម នរិន្ទដេត និងពួក ប្រជាធិបតេយ្យរីកចម្រើន ដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ម៉ុងតាណា- បានគាំទ្រឯករាជ្យនៃប្រទេសជាតិភ្លាមៗ ដោយផ្អែកលើគំរូនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបារាំង​; ពួកគេ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បារាំង​ខឹង ដោយអះអាង​ថាការ​តស៊ូ​របស់​ខ្មែរ​ឥស្សរៈ​ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​ថៃ​គឺជាពួកស្នេហាជាតិ​។
ហ្គេនស៊ីន អ៊ីមភែកត៍
ការលេងហ្គេម
អ្នកលេងអាចគ្រប់គ្រងឥរិយាបថផ្សេងៗដូចជា រត់ ឡើងភ្នំ ហែលទឹក ហោះ ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយថាមពលឬ Stamina តួអង្គខ្លះមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថានបាន ដូចជាទឹកកកដើម្បីបង្កើតផ្លូវដែលអាចជំនួយអ្នកលេងក្នុងដើម្បីរុករកដី មានតេឡេផតនៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោកដែលអ្នកលេងអាច Warp បាន និងរូបសំណាកមួយហៅថារូបសំណាករបស់ព្រះទាំងប្រាំពីរ​ (Statues of The Seven) អាចជាសះស្បើយនិងរស់ឡើងវិញរបស់តួអង្គហើយប្រយោជន៍ដូចជាបង្កើនថាមពលរបស់អ្នកលេង ​ វត្ថុធាតុដូចជាអាហារនិងរ៉ែអាចទទួលបានពីពិភពបើកចំហ​ ក្នុងខណៈពេលដែលសត្រូវនិងទ្រូងកំណប់ទម្លាក់ប្រភេទធនធានផ្សេងទៀត​ ដែលអាចប្រើផ្តល់អំណាចរបស់តួអង្គ អ្នកលេងអាចទទួលអាហារពីការបរបាញ់បាន​ រើសផ្លែឈើ និងបន្លែ ឬទិញវាពីហាង គ្រឿងផ្សំដែលអាចចម្អិនជាអាហារដែលស្តារឈាមឡើងវិញរបស់តួអង្គឬបង្កើនតម្លៃថាមពល អ្នកលេងក៏អាចស្វែងរករ៉ែ ហើយអនុវត្តដើម្បីបង្កើនកម្លាំងរបស់អាវុធឬធ្វើអាវុធបាន
ឃុំត្រពាំងធំ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)
ឃុំត្រពាំងធំ ស្ថិតនៅ ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប។
ប្រាសាទតាមុំ
ប្រាសាទតាមុំមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិសំបូរ ឃុំសំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ ខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងសម័យចេនឡា ដោយព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រាហ្មណ៍សាសនា។ តាមុំ
ឃុំកោះរកា(ស្រុកពាមជរ)
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ព្រះវិហារវត្តព្រះឥន្ទឧទ្យាន
thumb|ព្រះវិហារវត្តព្រះឥន្ទឧទ្យាន ព្រះវិហារវត្តព្រះឥន្ទឧទ្យានជាព្រះវិហារបុរាណមួយ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តដូនល្អ ក្នុងឃុំសព្រោច ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រះវិហារនេះសសាងឡើងក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤០៤ ត្រូវនឹងនិងគ្រឹស្តសករាជ ១៨៦០ ។
គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ
គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ (អង់គ្លេស៖ Khmer National United Party ហៅកាត់: ខ.រ.ជ ហៅកាត់អង់គ្លេស: K.N.U Party) គឺជាគណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ ដោយលោកញឹក ប៊ុនឆៃ និងអតីតសមាជិកនៃគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។
ដែចន់
ដែចន់ (대전) គឺជាទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងទីប្រាំ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជន 1.5 លាននាក់គិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 ​ មានទីតាំងនៅជ្រលងភ្នំទំនាបមួយនៅតំបន់កណ្តាលនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ទីក្រុងដែចន់បម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ផ្លូវដែក និងផ្លូវថ្នល់សំខាន់ៗ​ ក៏ដូចជាសម្រាប់វិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងរដ្ឋបាល ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាសម្រាប់ការប្រារព្ធពិធីបរិស្ថានធម្មជាតិ ជាមួយនឹងភ្នំ ព្រៃឈើ ទឹកក្ដៅ និងទន្លេភាគច្រើន បើកឱ្យប្រើប្រាស់ជាសាធារណៈដោយសេរី ដែចន់មានចម្ងាយប្រហែល 50 នាទីពីរដ្ឋធានីសេអ៊ូល ដោយរថភ្លើងល្បឿនលឿន KTX ឬ SRT
គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
បរិមាត្រនៃរង្វង់
បរិមាត្ររង្វង់ គឺជាប្រវែងជុំវិញរង្វង់
ឧកញ៉ាលំពាំងទេព
ឧកញ៉ាលំពាំងទេព (១៤??-១៥១៩) (ឧកញ៉ា ជាឋានៈស្មើ រដ្ឋមន្ត្រី, លំពាំង ជាងារ រឺ នាទីស្មើនឹងចក្រី, ទេព ជាឈ្មោះផ្ទាល់) ចៅពញានៅ មានឋានៈជាឧកញ៉ាលំពាំង ត្រូវនឹងឧកញ៉ាចក្រី លោកត្រូវជាបងប្អូនជីដូនមួយខាងមាតារបស់ព្រះស្ដេចកនម្នាក់ ហើយក៏ជាមេទ័ពរបស់ទ្រង់ផងដែរ។
ព្រះវិហារវត្តករណីដើម
thumb|ព្រះវិហារវត្តករណីដើម ព្រះវិហារវត្តករណីដើមជាព្រះវិហារបុរាណ ដែលាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តក្តីដើម នៃឃុំកំពង់ចិនត្បូង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រះវិហារនេះ ត្រូវបានកសាងក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣នៃគ.ស ត្រូវនឹងពុទ្ធសករាជ ២៤៧៧ ។
ឃុំព្រែកសំបូរ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
អាសនៈ របស់សន្ត សិលា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៏កាតូលិក
RHM Album (CD Vol.50)
RHM Album (CD Vol.50) គឺជា Single Album របស់តារាចម្រៀង ព្រាប សុវត្ថិ ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម រស្មីហង្សមាស CD Vol.50 ឆ្នាំ 1999 ។
សម្តេចព្រះបិយោ ព្រះបរមជាតិក្សត្រីយ៍ បែ៉ន
គ្រឿងឥស្សរិយយស
កព
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ
មនោគមវិជ្ជា
គណបក្ស​នយោបាយ​នេះ​គាំទ្រ​ការ​ជឿ​ថា ខណៈ​ជន​អន្តោប្រវេសន៍​ខុស​ច្បាប់ និង​សូម្បី​តែ​អ្នក​ដែល​"មក​ពី​ប្រទេស​វៀតណាម" ដែល​"យក​ការងារ​ពី​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ"​គឺ​បំផ្លាញ​ដល់​កម្ពុជា។ មេដឹកនាំគណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យ លោក អ៊ុក ភូរិ មានប្រសាសន៍ថា លោក និងគណបក្សរបស់លោកមិនគាំទ្រមនោគមវិជ្ជា "ប្រឆាំងនឹងអន្តោប្រវេសន៍" នោះទេ ប៉ុន្តែលោក និងគណបក្សខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យគាំទ្រ និងលើកកម្ពស់ជំនឿថា "ជនអន្តោប្រវេសន៍ទាំងអស់តាមករណីនីមួយៗ" ក្លាយជាពលរដ្ឋ តាមព្រះរាជក្រឹត្យ ដើម្បីរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលពួកគេអាចរួមចំណែកក្នុងន័យស្ថាបនាដល់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា
រាជវង្សស៊ុយ
រាជវង្សស៊ុយបង្រួបបង្រួមផែនដីជើងត្បូង
ក្រោយការបង្រួបបង្រួមផែនដីរបស់រាជវង្សស៊ុយ សភាពសង្គមដោយរួមបានទទួលការស្ដារឡើងវិញ មានការចម្រើនខាងផ្នែកផលិត កើតសន្ដិភាពមួយរយៈពេល។ ស៊ុយវ៉ើនទី បានធ្វើបដិវត្ដន៍ការគ្រប់គ្រងដំណាក់កាលធំមួយ ដោយបញ្ចូលតំបន់គ្រប់គ្រងរួមគ្នា កាត់បន្ថយអង្គការគ្រប់គ្រង រួមមជ្ឈមណ្ឌលអំណាចកណ្ដាល ហង់តេក្ដោបអំណាចដាច់ខាតផ្នែកយោធា ការគ្រប់គ្រងនិងសេដ្ឋកិច្ច ដោយមានមន្ដ្រីគ្រាន់តែជាជំនួយការគ្រប់គ្រង​។ ទាំងអស់នេះដើម្បីការពារការដណ្ដើមអំណាចនិងការកាត់បន្ថយអំណាចថ្នាក់ក្រោម ដែលជាហេតុនៃការបែកបាក់នាពេលកន្លងមក។ ព្រមជាមួយគ្នានោះទ្រង់បានបង្កើតប្រព័ន្ធការប្រឡងចូលបម្រើរាជការ (ការប្រឡងចងួន) ដើម្បីជ្រើសរើសបុគ្គលពីខាងក្រៅដែលមានចំណេះដឹងចូលធ្វើការ និងបានជួយឲ្យកើតស្ថេរភាពក្នុងប្រព័ន្ធសង្គម បង្រួមអំណាចបានយ៉ាងល្អ។
អវសាននៃរាជវង្សស៊ុយ
ក្នុងពេលនោះ វីវ៉ើនហួជី រួមដៃជាមួយស៊ឺម៉ាតឺខាន់ មេអង្គរក្សស្ដេចនិងកងអង្គរក្សងើបបះបោរបង្កចលាចលនៅក្រុងចៀងទូ (ក្រុងយ៉ាំងចូវខេត្តចៀងស៊ូ) ប្រហារស៊ុយយ៉ាងទី ក្នុងឆ្នាំគ.ស ៦១៨ ។ លីយួន ពេលបានដំណឹងក៏តែងតាំងខ្លួនឡើងធ្វើជាស្ដេច ស្ថាបនារាជវង្សថាង បណ្ដាមេទ័ពដែលមានទ័ពក្នុងដៃនាំគ្នាប្រកាសឯករាជ្យ។ សូម្បីវ៉ាំងស៊ឺឆុងដែលសុខចិត្ដលើកឲ្យយ៉ាងតុងនៅលួយ៉ាងឡើងធ្វើជាហង់តេ តែក្រោយមកមិនយូរក៏លើកទ័ពវាយចូលលួយ៉ាងដណ្ដើមមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួន។ ផែនដីក្លាយជាទីលានប្រយុទ្ធដណ្ដើមអំណាចគ្នាម្ដងទៀត។ ក្រោយមក ក្រុមចលនាក្បត់និងកងកម្លាំងដែលតាំងខ្លួនជាធំត្រូវកងទ័ពរាជវង្សថាងកម្ចាត់ជាបន្ដបន្ទាប់ ទើបរាជវង្សថាងអាចបង្រួបបង្រួមផែនដីឲ្យមានឯកភាពបន្ដពីរាជវង្សស៊ុយបាន។
ជនជាតិខ្មែរវៀតណាម
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
អ្នកតាំងលំនៅវៀតណាមបានចាប់ផ្តើមតាំងទីលំនៅក្នុងសម័យកូសាំងស៊ីន(ដែនដីកម្ពុជាក្រោម) និង ទីក្រុងព្រៃនរគ ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៦២០ តទៅ។ ចំពោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទឹកដី​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជាកម្ពុជាក្រោម និង​ជា​ប្រពៃណី​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់អាណាចក្រខ្មែរ ។ ចាប់ពី​សម័យព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាទី២មក ពួក​គេ​បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់ ​រាជវង្សង្វៀន ។ នៅឆ្នាំ១៨១៣ ព្រះចៅអធិរាជ យ៉ាឡុង បានបញ្ជូនកងទ័ពវៀតណាមចំនួន ១០ ០០០ នាក់មកទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយសមាជិកនៃរាជវង្សខ្មែរមួយចំនួនបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវាំងប្រជាជនវៀតណាម។ រាជវង្សង្វៀនបានដាក់ទំនៀមទម្លាប់វៀតណាមមកលើ​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​ឈ្មោះ​ក្រុង និង​ខេត្ត​ត្រូវ​បាន​ប្តូរ​ទៅ​ជា​ជនជាតិ​វៀតណាម។ អ្នកតាំងលំនៅវៀតណាមត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យតាំងទីលំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយឯកសារផ្លូវការពីរាជវាំងវៀតណាមបានកត់ត្រាជាមធ្យមអ្នកតាំងលំនៅវៀតណាមចំនួន ៥ ០០០ នាក់ចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៣០។ គោលនយោបាយដែលដាក់ដោយរាជវង្សង្វៀនបានធ្វើឱ្យមានការអាក់អន់ចិត្តក្នុងចំណោមប្រជាជនកម្ពុជា និងបង្កឱ្យមានការបះបោរម្ដងម្កាល។
នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៤ រដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានដាក់ចេញនូវច្បាប់ស្តីពីអន្តោប្រវេសន៍ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានការនិរទេសជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់។ ឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន យល់ឃើញថា ច្បាប់នេះកំណត់គោលដៅជនចំណាកស្រុកវៀតណាមនៅកម្ពុជា ហើយក្រោយមករដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានឈានជើងចូលដើម្បីធានាថាគ្មានការនិរទេសជនភៀសខ្លួនវៀតណាមយ៉ាងច្រើននឹងត្រូវអនុវត្ត។ ខ្មែរក្រហម​បាន​បន្ត​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ជា​បន្តបន្ទាប់​លើ​ជន​ស៊ីវិល​វៀតណាម​រហូត​ដល់​ពួកគេ​ចុះចាញ់​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩៩។ ជនជាតិវៀតណាមបន្តប្រឈមមុខនឹងការរើសអើងពីសង្គមកម្ពុជា ហើយជួបប្រទះនឹងការបំភិតបំភ័យផ្នែករាងកាយពីសង្គម និងអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសក្នុងអំឡុងការបោះឆ្នោតសកល ឬនៅពេលជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាមកើតឡើង។
សាសនា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|299x299ភីកសែល| ព្រះវិហារកាតូលិកវៀតណាមនៅ [[កំពង់ហ្លួង]] ជនជាតិវៀតណាមកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងថាជាអ្នកកាន់ សាសនាព្រះពុទ្ធមហាយាន តាវដាយ ឬ ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ។ ពុទ្ធសាសនិកជនវៀតណាមភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញក្នុងចំណោមសហគមន៍ក្រីក្រដែលរស់នៅក្នុងបឹងទន្លេសាប ឬតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយសារពុទ្ធសាសនិកជនវៀតណាមទទួលបានគោលលទ្ធិ និងជំនឿសាសនាពី សាសនាប្រជាប្រិយចិន ពួកគេចូលរួមក្នុងពិធីសាសនាដែលរៀបចំដោយជនជាតិខ្មែរក្នុងរដូវបុណ្យ។ សហគមន៍​វៀតណាម​ដែល​មក​តាំង​ទី​លំនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ទទួល​យក​ការ​ប្រតិបត្តិ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ​របស់​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន។ ជនជាតិវៀតណាមដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនារ៉ូម៉ាំងកាតូលិកមានកូនចៅរបស់ជនភៀសខ្លួនដែលបានភៀសខ្លួនពីការបៀតបៀនសាសនាក្នុងរជ្ជកាល ទូ ដុក ។ ពួកគេត្រូវបានបំបែករវាងអ្នករស់នៅទីក្រុងដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងសហគមន៍នេសាទដែលមានមូលដ្ឋាននៅបឹងទន្លេសាប។ អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកវៀតណាមមានប្រហែល ៩០% នៃ សហគមន៍រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក របស់កម្ពុជា ហើយនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ពួកគេមានអ្នកកាន់សាសនាប្រហែល ៦៥ ០០០នាក់ នៅក្នុងប្រទេស។ ភាគច្រើននៃពួកកាតូលិកវៀតណាមត្រូវបាននិរទេសទៅប្រទេសវៀតណាម ឬត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 1970 ហើយមានតែនៅក្នុងឆ្នាំ 1990 ប៉ុណ្ណោះដែលព្រះវិហារកាតូលិកត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៥ មាន​អ្នក​កាន់​សាសនា​កាតូលិក​ប្រមាណ ២៥.០០០ នាក់​ក្នុង​ប្រទេស។
បេនហ្គាលី
វាគ្មិនភូមិសាស្ត្រកែសម្រួល
បង់ក្លាដែស (៥៩,៩៩%) বিস্তারিত দেখুন বাংলা উপভাষাসমূহে {{Legend|#0000FF|বাংলা ভাষার মর্যাদা যেখানে একমাত্র জাতীয় ও সরকারি ভাষা}} {{Legend|#0080FF|বাংলা ভাষার মর্যাদা যেখানে অনেকগুলি সরকারি ভাষার মধ্যে একটি}} {{Legend|#78C0FF|বাংলাভাষী মানুষ বাস করেন (১,০০,০০০+)}} {{Legend|#B3D9FF|বাংলাভাষী মানুষ বাস করেন (১০,০০০+)}} }} বাংলা ভাষা (বাঙলা, বাঙ্গলা, তথা বাঙ্গালা নামগুলোতেও পরিচিত) একটি ইন্দো-আর্য ভাষা, যা দক্ষিণ এশিয়ার বাঙালি জাতির প্রধান কথ্য ও লেখ্য ভাষা। মাতৃভাষীর সংখ্যায় বাংলা ইন্দো-ইউরোপীয় ভাষা পরিবারের চতুর্থ ও বিশ্বের ষষ্ঠ বৃহত্তম ভাষা। মোট ব্যবহারকারীর সংখ্যা অনুসারে বাংলা বিশ্বের সপ্তম বৃহত্তম ভাষা। বাংলা সার্বভৌম ভাষাভিত্তিক জাতিরাষ্ট্র বাংলাদেশের একমাত্র রাষ্ট্রভাষা তথা সরকারি ভাষা এবং ভারতের পশ্চিমবঙ্গ, ত্রিপুরা, আসামের বরাক উপত্যকার সরকারি ভাষা। বঙ্গোপসাগরে অবস্থিত আন্দামান দ্বীপপুঞ্জের প্রধান কথ্য ভাষা বাংলা। এছাড়া ভারতের ঝাড়খণ্ড, বিহার, মেঘালয়, মিজোরাম, উড়িষ্যা রাজ্যগুলোতে উল্লেখযোগ্য পরিমাণে বাংলাভাষী জনগণ রয়েছে। ভারতে হিন্দির পরেই সর্বাধিক প্রচলিত ভাষা বাংলা। এছাড়াও মধ্য প্রাচ্য, আমেরিকা ও ইউরোপে উল্লেখযোগ্য পরিমাণে বাংলাভাষী অভিবাসী রয়েছে। সারা বিশ্বে সব মিলিয়ে ২৬ কোটির অধিক লোক দৈনন্দিন জীবনে বাংলা ব্যবহার করে। বাংলাদেশের জাতীয় সঙ্গীত এবং ভারতের জাতীয় সঙ্গীত ও স্তোত্র বাংলাতে রচিত।
ឥណ្ឌា (៣៦,២២%)
ផ្លូវជាតិលេខ២១A
ផ្លូវជាតិលេខ២១ សាងសង់ក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម និងបានកែប្រែបន្តបន្ទាប់
ភូមិព្រែកឈូក(ឃុំកំពង់ប៉េង)
ភូ​មិព្រែកឈូក ស្ថិតនៅ ឃុំកំពង់ប៉េង ស្រុកផ្សារថ្មី ខេត្តលង់ហោរ ។
Valve Corporation
រូបភាពតូច Valve Corporation, ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Valve Software ឬសាមញ្ញ Valve, គឺជាក្រុមហ៊ុនផលិតវីដេអូហ្គេមអាមេរិចអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយនិងក្រុមហ៊ុនចែកចាយឌីជីថលដែលមានការិយាល័យកណ្តាលនៅទីក្រុងប៊ែលវ៉ូរដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន។ វាគឺជាអ្នកបង្កើតកម្មវិធីចែកចាយសូហ្វវែរ Steam និង Half-Life, Counter-Strike, Portal, Day of Defeat, Team Fortress, Left 4 Dead, និង Dota ស៊េរី.
រង្វង់ញាតិ
- រវាងឪពុក - ម្តាយក្មេកនិងកូនប្រសារ
រាជវង្សលៀវ
ការបង្កើតប្រទេស
ចុងសម័យរាជវង្សថាង យេលីអាប៉ៅជី រួបរួមជនជាតិឈីតាន់ឲ្យមានឯកភាព ស្ថាបនានគរឈីតាន់* ឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ៩១៦ ក្រោយមកកែសម្រួលប្រទេសជាទ្រង់ទ្រាយធំ គិតបង្កើតតួអក្សរឈីតាន់ បង្កើតរាជធានីថ្មីនៅក្រុងហួងទូ (ក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះទៅជាសាងជិង បច្ចុប្បន្ននៅខេត្ដប៉ាលិនឆួឈីរបស់ម៉ុងកូលខាងក្នុង។ ឆ្នាំគ.ស ៩២៦ បង្រួមនគរប៉ហៃចូលជាមួយ (បច្ចុប្បន្នគឺផ្នែកមួយនៃខេត្ដលៀវនិង ហឺយឡុងចៀននិងកូរ៉េខាងជើង)) បង្រួបបង្រួមផែនដីភាគខាងជើងចូលជាមួយគ្នា។
ក្រៅពីនេះ យេលីតឺកួងបានសិក្សាវប្បធម៌របស់ជនជាតិហាន ចាប់អារម្មណ៍លើការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកកសិកម្ម ធ្វើឲ្យសភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងកម្លាំងទ័ពរបស់ឈីតាន់រីកចម្រើនយ៉ាងលឿនរហ័ស។
ដំណើរឆ្ពោះទៅរកការរលំរលាយ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|แผ่นดินเหลียวเมื่อราวปี 1000
ជើងកាមេរ៉ា
ខែមីនាឆ្នាំ 2016 បញ្ជាក់ដំបូងជាភាសាអង់គ្លេសនៅដើមសតវត្សទី 17, ពាក្យ  ជើងកាមេរ៉ា  មកតាមរយៈការ Latin tripodis ( GEN of tripus), ដែលជា romanization នៃ [ភាសាក្រិ [| ភាសាក្រិច]] τρίπους (  tripous ), "បីជើង" (<តូច> GEN </ small> τρίποδος  tripodos ) ទីបំផុតពី τρι- (  tri- ), "បីដង" (ពី τρία  Tria , "បី") πούς (  pous ), "ជើង" ។ សំណុំបែបបទបញ្ជាក់ដំបូងបំផុតនៃពាក្យនេះគឺ Mycenaean​ ភាសាគ្រិច  អង្គការតម្លាភាពរី-po , សរសេរជាតួអក្សរ Syllabics [ខលីនែអ៊ែរ] [] ។
​​អាវុធ
នៅថ្ងៃទីអាវុធ, ជើងកាមេរ៉ាត្រូវបានប្រើជាទូទៅនៅលើម៉ាស៊ីនកាំភ្លើងដើម្បីផ្តល់នូវការសំរាកទៅមុខនិងដើម្បីកាត់បន្ថយចលនាពី recoil ។ កាំភ្លើងម៉ាស៊ីនមានសមត្ថភាពក្នុងការបាញ់ផ្ទុះជាបន្តជាយូរមកហើយនៃការឆេះនោះទេប៉ុន្តែនៅក្នុងការចំណាយនៃការកើនឡើងនេះ recoil (ដែលមានការថយចុះភាពត្រឹមត្រូវ) និងមានការកើនឡើងទំងន់ (កាំភ្លើងម៉ាស៊ីនគឺមានទម្ងន់ធ្ងន់នៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីស្រូបយកភាពអស់សង្ឃឹមអូសបន្លាយភ្លើងដោយស្វ័យប្រវត្តិយ៉ាងពេញលេញនេះ) ។ ជើងកាមេរ៉ានេះបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រតិបត្តិករដើម្បីសម្រាកអាវុធនៅលើដីហើយដូច្នេះមានអារម្មណ៍ស្រាលជាងមុនកាំភ្លើងទៅកាមេរ៉ានិងភាពត្រឹមត្រូវត្រូវបានបង្កើន។ ជើងកាមេរ៉ាជាទូទៅត្រូវបានកំណត់ឱ្យអាវុធធ្ងន់កន្លែងដែលមានទម្ងន់នេះនឹងត្រូវ encumbrance មួយ។ សម្រាប់អាវុធស្រាលជាងមុនដូចជាកាំភ្លើងដែលជា bipod គឺជារឿងធម្មតាជាច្រើនទៀត។
​​សំណង់
សម្រាប់កម្លាំងអតិបរមានិងស្ថិរភាពព្រមទាំងសម្រាប់កម្រិតការងាយស្រួល, ជើងកាមេរ៉ាថតរូបភាគច្រើនត្រូវបានរៀបចំនៅជុំវិញជើងកែវពង្រីកដួលរលំ, ជាមួយនឹងការប្រកាសការកណ្តាលមួយដែលផ្លាស់ទីឡើងលើនិងចុះក្រោម។ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យបន្ថែមផ្នែកបន្ថែម, ក្រោយការកណ្តាលជាធម្មតាអាចពង្រីកកិច្ចប្រជុំនៃជើងខាងលើទាំងបីនេះ។ នៅផ្នែកខាងលើនៃជើងកាមេរ៉ានេះគឺក្បាលដែលរួមបញ្ចូលទាំងម៉ាស៊ីនថតដែលបានម៉ោន (ជាធម្មតាចានផ្ដាច់ជាមួយ thumbscrew មួយដើម្បីកាន់កាមេរ៉ា) ។ ក្បាលតភ្ជាប់ទៅស៊ុមដោយសន្លាក់ជាច្រើនដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាមេរ៉ាទៅ រុញ  ផ្អៀង និង  រមៀល ។ ក្បាលជាធម្មតាភ្ជាប់ទៅនឹងដងថ្លឹងដូច្នេះលៃតម្រូវទៅនឹងការតំរង់ទិសអាចត្រូវបានអនុវត្តកាន់តែច្រើនឆ្ងាញ់មួយ។ ជើងកាមេរ៉ាមួយចំនួនផងដែរនូវឧបករណ៍បញ្ជាពីចម្ងាយរួមបញ្ចូលគ្នាសម្រាប់ម៉ាស៊ីនថតមួយទោះបីជាទាំងនេះគឺជាធម្មតាកម្មសិទ្ធទៅក្រុមហ៊ុនដែលផលិតកាមេរ៉ានេះ។
ភាសាស៊ែប៊ី
ស្តង់ដារស៊ែប៊ីគឺផ្អែកលើគ្រាមភាសាដែលរីករាលដាលបំផុតនៃភាសាស៊ែបូ-ក្រូអាត, ស្តូកាវៀន (ជាពិសេសនៅលើគ្រាមភាសារបស់ សួម៉ាឌីចា-វ៉ូវ៉ឌីណា និង ហឺហ្សេហ្គោវីណាខាងកើត ) ដែលជាមូលដ្ឋាននៃពូជស្តង់ដារក្រូអាត បូស្នៀ និង ម៉ុងតេណេហ្គ្រិន ដូច្នេះហើយសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីភាសាសាមញ្ញ របស់ ក្រូអាត, បូស្នៀ, ស៊ែប និង ម៉ុងតេណេហ្គ្រិន ត្រូវបានចេញក្នុងឆ្នាំ២០១៧។ គ្រាមភាសាផ្សេងទៀតដែលនិយាយដោយស៊ែប៊ីគឺ ថ័រឡាគៀន នៅភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសស៊ែប៊ី ដែលជាអន្តរកាលទៅជា ភាសាម៉ាសេដូនៀ និង ប៊ុលហ្គារី ។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត
វីហ្សួលបេហ៊្សិក២០០៥ (VB ៨.០)
លក្ខណៈពិសេសមួយផ្សេងទៀតនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក ២០០៥ គឺ  ការីដែលបង្កើត   ស្មើទៅនឹង , ទទួលបានការទទួលស្គាល់ នៅពេលវាត្រូវបានគេបង្កើតឡើងជាកម្មវត្ថុនៃអនុវត្តកម្មប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្មរបស់ម៉ៃក្រូសូផ្វ។
ទំនាក់ទំនងទៅនឹងបណ្ដាកំណែចាស់ៗជាងគេនៃវីហ្សួលបេហ៊្សិក (VB៦ និង ពីមុនៗ)
បំលាស់ប្ដូរបានបំផ្លែងរូបមន្តគោលជាច្រើនឱ្យទៅជារូបមន្ត ត្រឹមត្រូវ ធ្វើការទាក់ទងនឹងប្រតិបត្តន៍និងតំហែភាព។ **អនុគមន៍និងបណ្ណាល័យខ្លះលែងមាន អនុគមន៍និងបណ្ណាល័យដទៃទៀតអាចប្រើបាន ប៉ុន្តែមិនមានប្រសិទ្ធិភាពដូចជម្រើស.ណេត ដើម ឡើយ។ ទោះបីជាវាចងក្រងឡើង ក៏អនុវត្តកម្ម VB៦ ដែលបំលែងហើយភាគច្រើនត្រូវការបុនកត្តាការដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ទាំងស្រុងពីភាសាថ្មីនេះ។ ឯកសារកម្មប្រើដើម្បីបិទបាំងបម្រែបម្រួលខ្លះក្នុងវាក្យសម្ព័ន្ធ អនូកាកិណ្ណការអនុវត្តកម្ម ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ និង បច្ចេកសព្ទវិទ្យា។
ប៊ុលហ្ការី
ប៊ុលហ្ការីជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដែលមានចំណូលសេដ្ឋកិច្ចមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ដោយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៦៨ ក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារប៊ុលហ្ការីជាផ្នែកមួយនៃទីផ្សារទោលអឺរ៉ុប ហើយភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើសេវាកម្ម និងឧស្សាហកម្មជាបន្ទាប់ (ជាពិសេសការសាងសង់ម៉ាស៊ីន និងការជីកយករ៉ែ) និងវិស័យកសិកម្ម។ អំពើពុករលួយជាបញ្ហាដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចសង្គម ដោយប្រទេសប៊ុលហ្ការីបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសពុករលួយបំផុតនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៨។ សព្វថ្ងៃ ប្រទេសនេះកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិប្រជាសាស្រ្ត ដោយចំនួនប្រជាជនរបស់ខ្លួនបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ដោយថយចុះពីប្រាំបួនលាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៨ មកនៅត្រឹមប្រហែល ៦.៥ លាននាក់នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ប៊ុលហ្ការីគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប អង្គការណាតូ និងក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ហើយ​ជា​សមាជិក​ស្ថាបនិក​នៃអង្គការសន្តិសុខ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអឺរ៉ុប (OSCE) ហើយ​បាន​កាន់កៅអី​នៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចំនួនបី​ដង។
វីហ្សួលបេហ៊្សិក.ណេត
ឧទាហរណ៍
និយមន័យមត្តៈ មត្តៈគឺជាបំណែងចែកនៃក្រមដែលស្រដៀងនឹងថ្នាក់មួយ ទោះបីយ៉ាងណាបណ្ដាមត្តៈអាចមានបណ្ដាថ្នាក់ជាច្រើនក្នុងនោះផងដែរ។ មត្តៈប្រើជាកញ្ចប់ខ្ចប់ក្រមដែលយោងតាមប៉ែកដោយឡែកៗនៃកម្មវិធី។
សមាគមន៍វើលវ៉ាយវ៉េប
សមាគមន៍វើលវ៉ាយវ៉េប (World Wide Web Consortium)​ (W3C) គឺជាអង្គការស្តង់ដារអន្តរជាតិសំខាន់ៗសម្រាប់វើលវ៉ាយវ៉េប បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ និងដឹកនាំដោយ ធីម ប៊ឺណឺស លី សមាគមន៍សម្ព័ន្ធ (Consortium) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអង្គការសមាជិកដែលរក្សាបុគ្គលិកពេញម៉ោងធ្វើការរួមគ្នាក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ស្តង់ដារដើម្បីវើលវ៉ាតវ៉េប គិតត្រឹមថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២ W3C មានសមាជិកចំនួន ៤៥៩ នាក់ W3C ក៏ចូលរួមក្នុងការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយផងដែរ បង្កើតកម្មវិធី និងបម្រើជាវេទិកាបើកចំហសម្រាប់ការពិភាក្សាអំពីគេហទំព័រ
ថ្មគ្រែ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ចាន់ ស៊ី
លោកចាន់-ស៊ី បានចាប់កំណើតនៅឆ្នាំ ១៩៣២ នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ប្រទេសកម្ពុជា ហើយទទួលមរណៈភាព នៅឆ្នាំ១៩៨៤ នាទីក្រុង មូស្គូ។ គាត់គឺជាអ្នកនយោបាយម្នាក់ ហើយធ្លាប់ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២ នៅក្នុងរបប សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៩៨១ ដល់ ឆ្នាំ១៩៨៤។
លែតវៃ
លែតវៃ ឬ លែតវី ( လက်ဝှေ့  ;  IPA  ៖ [lɛʔ.ʍḛ] ) ឬ ប្រដាល់ភូមា ឬ គុនភូមា គឺជាកីឡាប្រយុទ្ធពេញទំហឹងពីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលប្រើក្បាច់ឈរ រួមទាំងការវាយក្បាល ។ លែតវៃ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ក្បាច់​គុន​ដ៏​ឃោរឃៅ​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ពិភពលោក ដោយសារ​កីឡា​នេះ​ត្រូវ​បាន​ហាត់​ដោយ​ប្រើ​តែ​ខ្សែ​អាត់ និង​មារៈបង់រុំ ខណៈ​អ្នក​ប្រយុទ្ធ​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​វាយ​ដោយ​កណ្តាប់ដៃ កែង ជង្គង់ និង​ជើង និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់។ ក្បាលគ្រាប់ក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតផងដែរ។ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងកីឡាប្រយុទ្ធភាគច្រើន ក្បាលគ្រាប់គឺជាអាវុធសំខាន់នៅក្នុងឃ្លាំងអាវុធរបស់អ្នកប្រយុទ្ធលែតវៃ ដោយផ្តល់ឱ្យលែតវៃ ឈ្មោះថា សិល្បៈនៃអវយវៈទាំង៩, និងចាត់ទុកថាជាក្បាច់គុនដ៏បង្ហូរឈាមបំផុត។ ភាគច្រើននៃអ្នកប្រយុទ្ធលែតវៃ មានប្រភពមកពីជនជាតិការ៉ែន ។ រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អ្នកប្រយុទ្ធលែតវៃកំពុងប្រើដោយកណ្តាប់ដៃ
ចាន់ ស៊ី
ឯកសារ​យោង​
៥ ធ្នូ ១៩៨១ -២៦ ធ្នូ ១៩៨៤​បន្ទាប់ពី​លោក​ទទួលមរណភាព លោក ហ៊ុន សែន​ក៏បាន​ចូលកាន់​តំណែង​ជំនួស ។ លោក ចាន់ ស៊ី បានកើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣២ នៅ​ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ។ លោក ចាន់ ស៊ី បាន​ស្លាប់​ដោយ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​ដើមខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៤ ក្នុង​វ័យ ៥២​ឆ្នាំ ដោយសារ​ជម្ងឺ​បេះដូង​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​មួយ​ក្នុង​ទីក្រុង​មូ​ស្កូ ប្រទេស​រុស្ស៊ី​។
-​    ​ចាន់ សីហា​(​ស្រី​) រស់នៅ​អាមេរិក​(​ឆ្នាំ​២០១៤)
២៧ មិថុនា ១៩៨១៖ ខណៈដែល ប៉ែន សុវណ្ណ ជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ដ្រី ចាន់ ស៊ី ជា​អនុប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ដ្រី និង​ជា​រដ្ឋមន្ដ្រី​ការពារជាតិ​។
ពត៌មាន​ថា ការស្លាប់​របស់ ចាន់ ស៊ី ស្ថិតនៅក្នុង​សភាព​អាថ៌កំបាំង​គឺអាច​ត្រូវបាន​វៀតណាម​ចាក់​ថ្នាំ​សម្លាប់ចោល​។ ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក្ដី ក៏​ពួកគេ​មិនមាន​ភស្ដុតាង​ណាមួយ​បញ្ជាក់​ឡើយ ហើយ​វិទ្យុជាតិ​កម្ពុជា​របស់​រដ្ឋា​ភិ​បាល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​ក៏បាន​ប្រកាសថា ចាន់ ស៊ី បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ជម្ងឺ​ពិតប្រាកដ​មែន មិនមែន​ដូច​ការឃោសនា​បោកប្រាស់​របស់​ខ្មាំង​នោះឡើយ​។
បរមសោករាជ
ព្រឹត្តិការណ៍ឈ្លានពានរបស់សៀម
ពេល​នោះ​ ​ពញា​កែវ​ ​ពញា​ទ័យ​ ​និង​ពួក​សៀម​ទាំង​បួន​នាក់​ ​ដែល​លាក់​បង្កប់ខ្លួន​ ​ក្នុង​ជួរ​កងទ័ព​ ​និង​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ ​នាំ​គ្នា​ចេញ​ទៅ​លួច​បើកទ្វារ​មហានគរ​ទិស​ខាងលិច​ ​ឲ្យ​កងទ័ព​សៀម។​ ​សេនា​ទាហាន​ឃើញ​ដូច្នោះ​ ​ក៏​បាន​បាញ់​ចាក់​សម្លាប់​សៀម​ទាំង​៤​នាក់​នេះ​ទៅ។​ ​មួយ​រំពេច​នោះ​ដែរ​កងទ័ព​សៀម​ក៏​បាន​រុល​បុក​សម្រុក​រត់​ហក់លោត​ចូល​តាម​ទ្វារ​ដែល​បើក​ស្រាប់​នោះ​ដូច​ទឹកបាក់​ទំនប់។​ ​កងពល​ខ្មែរ​ខំប្រឹង​ទប់ទល់​ ​ប្រយុទ្ធ​យ៉ាង​ប្ដូរផ្ដាច់​ ​អង់អាច​ម៉ឺងម៉ាត់​ក្លាហាន​អស្ចារ្យ។​ ​គេ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​គ្រប់​ទិស​ទី​ ​ពាសពេញ​ក្នុង​មហានគរ ។​ ​មនុស្សម្នា​ស្រី​ប្រុស​ ​ចាស់​ក្មេង​ ​ដេក​ដួល​របួស​ ​ស្លាប់​គរ​ជើង​លើ​គ្នា។ ​គេ​ឮ​សូរ​តែ​សំឡេងស្រែក​ទ្រហឹង​អឺងកង​ ​លាយឡំ​ទៅ​ដោយ​សម្រែក​យំ​ថ្ងួចថ្ងូរ​ ​ព្រាត់ប្រាស​ ​ឈឺ​ចុកចាប់​ដង្ហោយហៅ​ឲ្យ​គេ​ជួយ។​ ​ម្នាក់ៗ​វង្វេងវង្វាន់​ ​ភាំងភាន់ស្មារតី​ ​ច្របូកច្របល់​ ​លែង​ស្គាល់​ដឹង​ទិស​តំបន់​អ្វី​ទាំងអស់។​
នៅ​ទីបំផុត​កងទ័ព​សៀម​ ព្រះ​បរមរាជា​ទី​២​ ​បាន​យកជ័យ​ជំនះ​លើ​ទ័ព​ខ្មែរ​ ​ហើយ​បាន​ចូល​កាន់កាប់​ត្រួតត្រា​មហានគរ។​ នេះ​ជា​លើក​ទី​២​​ហើយ ​ដែល​សៀម​វាយប្រហារ​ឈ្លានពាន​លុកលុយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះ​មហានគរ​(ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​សរសេរ​ថា​ ​មហានគរ​ត្រូវ​សៀម​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បានជា​លើក​ទី​២​នៅ​ក្នុង​ គ.ស ​១៤១៦។ ចំពោះ​ឯកសារ​ខ្មែរ​ខ្លះទៀត មាន​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ប៉ាន់ ​និង​វត្ដ​ទឹកវិល​ជាដើម​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​១៣៧៣។​ ​ចំណែកឯ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អាមេរិកាំង​ ​ឈ្មោះ​ ​L. P. ​Briggs​ មហានគរ​បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​កណ្ដាប់ដៃ​សៀម​ក្នុង​គ.ស ​១៤៣១។ តែ​អ្នកប្រវត្ដិវិទូ​ម្នាក់​ទៀត​ឈ្មោះ​ ​O. W​ ​Wolter​ ​អះអាង​ថា​ ​នៅ​ក្នុង​គ.ស​១៣៨៩)។ ស្ដេច​សៀម​បង្គាប់​ឲ្យ​ប្រមែប្រមូល​លួច​ប្លន់​ ​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ខ្មែរ​ ​មាន​មាស ប្រាក់​ ​ពេជ្រ​ កែវកង ​ពិទូរ្យ​សូរ្យកាន្ដ​ ​ដែល​មាន​ច្រើន​ឥតឧបមា​ក្នុង​នគរ។​ ​រូបចម្លាក់​ជា​ច្រើន​ ​មាន​ព្រះ​គោ​ ​ដែល​ក្នុង​ពោះ​ ​អ្នកប្រាជ្ញ​ ​គ្រូអាចារ្យ​បាធ្យាយ​បូរម្យបូរាណ​ខ្មែរ​ ​ធ្លាប់​បាន​តម្កល់​ទុក​នូវ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​ត្រៃវេទ​ ​និង​ក្បួន​គម្ពីរ​សីល​សាស្ដ្រ​វិជ្ជា​វេទមន្ដ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ​និង​ព្រះ​បដិមាករ​ជា​ច្រើន​នៅ​នគរវត្ដ​ ​ក៏​ត្រូវ​ស្ដេច​សៀម​លួច​ប្លន់​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ​ក្រុង​ស្រីអយុធ្យា​ដែរ។​ ​គ្រួសារ​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន​ម៉ឺន​សែន​នាក់​ ​ត្រូវ​សៀម​សង្កត់សង្កិន​ជិះជាន់​ ​ធ្វើបាប​វាយដំ​ច្រំធាក់​ ​កាប់​ចាក់​សម្លាប់​ ចាប់ចង​ដាក់​ច្រវាក់​ខ្នោះឃ្នាង​ ចោះត្រចៀក​បង្ហូត​ខ្សែ​ដោត​ជា​ជួរ​ ​កេណ្ឌ​កៀរ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ​ ​ជា​ទាសាទាសី។​ ​ពញា​កែវ​ ​និង​ពញា​ទ័យ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​ដែល​រៀបចំ​ដោយ​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ប៉ាន់​ ​និង​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​ត្រូវ​ស្ដេច​សៀម​ចាប់ខ្លួន។​
បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២
នៅដើមខែមករាឆ្នាំ១៩៤១ ប្រទេសថៃបានលុកលុយសហភាពឥណ្ឌូចិនដោយផ្ដើមនូវសង្គ្រាមបារាំង-ថៃ ។ ពួកថៃ បានប្រដាប់ដោយអាវុធល្អៗ និងមានចំនួនច្រើនជាងកងកម្លាំងបារាំងបានតវ៉ាទាមទារឲឡាវយ៉ាងងាយស្រួល ។ ពួកបារាំងបានជ័យជំនះនូវឯសមរភូមិជើងទឹកកោះឆាងដាច់ខាតតែម្ដង ។
នៅថ្ងៃ៨ធ្នូ ១៩៤១ ពីរបីម៉ោងបន្ទាប់ពីការវាយប្រហារលើកំពង់ផែគុជ ជប៉ុនបានទាមទារសិទ្ធិដើម្បីចល័តទ័ពឆ្លងកាត់ប្រទេសថៃ ទៅដល់ព្រំដែនម៉ាឡេ ។ ជប៉ុនបានឈ្លានពានប្រទសថៃ ហើយបានប្រយុទ្ធនឹងកងទ័ពថៃអស់រយៈពេលប្រាំមួយទៅប្រាំបីម៉ោង មុនពេលវិបុលសង្គ្រាមបានបញ្ជាឲមានបទឈប់បាញ់មួយ ។ ដោយខ្លីទៅបន្ទាប់មកទៀតជប៉ុនបានទទួលការឆ្លងកាត់ដោយសេរី ហើយនៅថ្ងៃ២១ធ្នូ ១៩៤១ ប្រទេសថៃនិងជប៉ុនបានចុះហត្ថលេខាសម្ព័ន្ធមិត្តយោធា ជាមួយនឹងពិធីការសម្ងាត់ ក្នុងទីមួយនៅឯតូក្យូព្រមព្រៀងជួយប្រទេសថៃយកមកវិញនូវដែនដី ដែលបាត់បង់ទៅចក្រភពអង់គ្លេសនិងបារាំង (ឧ.រដ្ឋសានភូមា ម៉ាឡេយ៉ា សិង្ហបុរី និងផ្នែកនៃយូនណាន បូករួមទាំងឡាវនិងកម្ពុជា) ជាលទ្ធផល ប្រទេសថៃព្យាយាមដើម្បី'ជួយ'ជប៉ុននៅ ក្នុងសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត ។ ការកត់សំគាល់៖ការមិនទុកចិត្តរបស់ជប៉ុនលើប្រទេសថៃបានបន្ត ដល់ចំណុចមួយនៃការបំពាក់អាវុធលើ'សម្ព័ន្ធមិត្ត' របស់ពួកគេវិញជាមួយការកាន់កាប់អាវុធយុទ្ធភណ្ឌរួមមានម៉ូសឺសៀម (Mauser) ដែលត្រូវបានផលិតនៅព្យាសមិនធម្មតា ។ ពួកថៃសេរី (ចលនាថៃសេរី) គឺជាចលនាតស៊ូលួចលាក់ ប្រឆាំងនឹងជប៉ុន ដែលបានគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនិងដំណើរការដោយសេរី ជារឿយៗជាមួយការគាំទ្រពីសមាជិកគ្រួសាររាជវង្ស (ព្រះអង្គម្ចាស់ ចុលឡា ចក្រាបុងសេ) និងក្រុមសមាជិកនៃរដ្ឋាភិបាលខ្លះ ។
ហាឡាល
10.សត្វណាមួយផ្សេងទៀតដែលមិនត្រូវបានគេសម្លាប់នៅក្រោមច្បាប់អ៊ីស្លាម។
11.សត្វដែលស្លាប់ដោយការថប់ដង្ហើមត្រូវគេបុកក្បាលហើយដួលរលំហើយត្រូវបានវាយប្រហារដោយសត្វដទៃទៀត។
ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍
ជីវប្រវត្តិ
លោក ល្វីស៍ ហ្វ៊ីណូត៍ បានទទួលបរិញ្ញាបត្រច្បាប់និងអក្សរ ក្រោយមក គាត់បានចូលរៀននៅ École Nationale des Chartes ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៦ ។ គាត់​បាន​រៀននៅទីនោះអ់សរយៈពេលពីរ​ឆ្នាំ​ ​។ លោក​បាន​ធ្វើ​ការ​ដំបូង​ជា​សិក្ខាកាម បន្ទាប់​មក​ជា​ជំនួយការ​បណ្ណារក្ស​នៅ ​បណ្ណាល័យ​ជាតិ​បារាំង ហើយ​បាន​សិក្សា ​ភាសា​សំស្ក្រឹត ដែរ។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៨ គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជានាយកបេសកកម្មបុរាណវត្ថុនៅ ឥណ្ឌូចិន ដែលនឹងក្លាយទៅជា សាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស នៅឆ្នាំ ១៩០០។
នីនថេនដូ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុន
ព្រះវិហារវត្តពោធិរោង
thumb|ព្រះវិហារវត្តពោធិរោង ព្រះវិហារវត្តពោធិរោងជាព្រះវិហារបុរាណ សាងសង់ឡើងក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤៩៤ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៩៥០ នៃគ.ស ដែលមានទីតាំងស្ថិតក្នុងវត្តពោធិរោង ឃុំបន្ទាយស្ទោង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ ។
ព្រះនាងពៅ
​
ព្រះនាងពៅ ក្នុង​ឆ្នាំថោះ​ ​ព្រះ​មហេសី​ព្រះ​នាង​ពៅ​ និងព្រះបាទសិង្ខក័ង្ខា ​ប្រសូត​បាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​អង្គ​ព្រះ​នាម​សែណ្ណ័ករាជ។​ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
តួសម្ដែងកម្ពុជា
តួសម្ដែងប្រុស
Actor
កុងហ្វូផេនដា (ខ្សែភាពយន្ត)
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តគំនូរជីវជល
សង្កាត់ស្វាយរលំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃកម្ពុជា
សាធារណរដ្ឋ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របប
ប្រាសាទក្បាលគោ
ក្បាលគោ
ហ្សក សឺដែស្ត
ជីវប្រវត្តិ
សមិទ្ធិផល​ផ្នែក​វិជ្ជា​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​របស់​គាត់​គឺ​ស្នាដៃ​របស់គាត់​លើ​សិលាចារឹក ​សំស្ក្រឹត និង ​អក្សរបូរាណខ្មែរ ​ពី ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ ស្នាដៃ ៨ ភាគរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើង សិលាចារឹកកម្ពុជា (១៩៣៧-១៩៦៦) មានការបោះពុម្ព និងការបកប្រែជាងមួយពាន់សិលាចារឹកពីសម័យមុនអង្គរ និងអង្គរ។ បើតាមលោកហ្សក សឺដេសបានឱ្យដឹងថាប្រាសាទអង្គរវត្តគឺតំណាងឱ្យពិភពលោក។ ប្រាង្គកណ្តាលតំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុដែលស្ថិតនៅកណ្តាលពិភពលោក។ ប្រាង្គទាំង៥ តំណាងឱ្យកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុដែលជាជាយផែនដី និងគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញប្រាសាទគឺ ជាសមុទ្រដែលព័ទ្ធជុំវិញ។ លោក ហ្សក សឺដែស្ត បានរកឃើញឡើងវិញនូវអតីតរាជាណាចក្រ អាណាចក្រស្រីវិជ័យ ដែលមានឥទ្ធិពលលាតសន្ធឹងពី កោះស៊ូម៉ាត្រា រហូតដល់ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ និង ជ្វា ។ សៀវភៅ​របស់គាត ពុំ​មែន​ជា​មគ្គុទ្ទេសក៍​ទេសចរណ៍​ទេ តែ​ជា​គំនិត​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ឱ្យ​អ្នក​សិក្សា អ្នក​អាន​មាន​ចំណេះ​ដឹង​លើ​កេរដំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​រាជធានី​ខ្មែរ ពី​អតីតកាល។
ទ្រីកវ៉េ លី
ជីវិតដំបូង
លោក បានចូលរួមជាមួយគណបក្សការងារក្នុងឆ្នាំ១៩១១ ហើយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថាជាលេខាជាតិរបស់គណបក្សភ្លាមៗបន្ទាប់ពីទទួលបានសញ្ញាប័ត្រច្បាប់ របស់លោកពីសាកលវិទ្យាល័យអូស្លូ ក្នុងឆ្នាំ១៩១៩។ លោក គឺជានិពន្ធនាយករបស់ Det 20de Aarhundre ('សតវត្សន៍ទី២០') ពីឆ្នាំ១៩១៩ ដល់ឆ្នាំ១៩២១។ ពីឆ្នាំ១៩២២ ដល់ឆ្នាំ១៩៣៥ គាត់គឺជាអ្នកប្រឹក្សាច្បាប់សម្រាប់សហជីពជាតិរបស់កម្មករ (ដាក់ឈ្មោះថាសហព័ន្ធសហជីពន័រវេស ពីឆ្នាំ១៩៥៧)។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ គាត់ទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះក្នុងការដោះស្រាយវិវាទទាន់ពេល និងនាំយកសំណុំរឿងសាកល្បងនៅចំពោះមុខតុលាការ។ គាត់បានធ្វើជាប្រធានសហព័ន្ធកីឡាន័រវេស ពីឆ្នាំ១៩៣១ ដល់ឆ្នាំ១៩៣៥។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ី
ទសវត្សរ៍ ១៩៣០
នៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៣២–៣៣ គ្រោះទុរ្ភិក្សមួយទៀតបានកើតឡើងនៅសហភាពសូវៀតហើយវាបានប៉ះពាល់ដល់តំបន់ជាច្រើនដូចជា៖ តំបន់វ៉ុលហ្កា ករកាសខាងជើង អ៊ូរ៉ាល គ្រីមៀ ផ្នែកមួយនៃតំបន់ស៊ីបេរីខាងលិច និងរដ្ឋសសសស កាហ្សាក់។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញសូវៀតឆ្នាំ១៩៣៦ ដែលបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ បានកាត់ទឹកដី សសសស រុស្ស៊ីចេញកាន់តែច្រើនឡើង។ រដ្ឋសសសស កាហ្សាក់ត្រូវបានប្រែក្លាយទៅជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកាហ្សាក់ ចំណែកឯសសសស កៀហ្ស៊ិកត្រូវបានប្រែមកជាសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកៀហ្ស៊ីគីស្ថាន។ ទឹកដីនៃសាធារណរដ្ឋសូវៀតសង្គមនិយមស្វយ័តការ៉ាកាប៉ាក់ដែលធ្លាប់កាន់កាប់ដោយរុស្ស៊ីត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យសសស អ៊ូសបេគីស្ថាន។
ទសវត្សរ៍ ១៩៥០
នៅថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥៥ ម៉ាលិងកូវត្រូវបានគេបញ្ចុះតំណែងមកជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសហភាពសូវៀត។ ការកាត់បន្ថយអំណាចរបស់លោកម៉ាលិងកូវគឺជាការបង្កើននូវប្រជាប្រិយភាពឱ្យអាជ្ញាធរលោកនីគីតា គ្រូឆេវ។
ដើមទសវត្សរ៍ ១៩៩០
ក្រោយពីបានឮថា GKChP បានទទួលបរាជ័យក្នុងការទម្លាក់ហ្គ័វបាឆូវចេញពីតំណែង លោកយែលស៊ីនក៏បានចុះហត្ថលេខាលើក្រឹត្យមួយដែលបានបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពទាំងអស់របស់បក្សកុម្មុយនីស្ត សសសស រុស្ស៊ីនៅក្នុងទឹកដីប្រទេសរុស្ស៊ី។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា គាត់បានដាក់សម្ពាធបន្ថែមទៀតមកលើបក្សកុម្មុយនីស្តនោះដោយលើកនេះគឺហាមប្រាមអត្ថិភាពនៃបក្សពីទឹកដី សសសស រុស្ស៊ីទាំងស្រុង។
នៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩២ សភាតំណាងប្រជាជនរុស្ស៊ីបានអនុម័តការប្តូរឈ្មោះ សសសស រុស្ស៊ី មកជាសហព័ន្ធរុស្ស៊ីតាមរយៈការធ្វើវិសោធនកម្មឱ្យសមស្របទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩២។
ថ្ងៃបុណ្យជាតិនិងនិមិត្តសញ្ញា
ទិវាជ័យជម្នះគឺជាថ្ងៃបុណ្យជាតិដ៏ពេញនិយមបំផុតទីពីរនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ព្រោះវាគឺជាថ្ងៃរំលឹកទៅដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ីលើពួកនិយមណាស៊ី។ ក្បួនព្យុហយាត្រាយោធាដ៏ធំត្រូវបានរៀបចំប្រារព្ធឡើងដោយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅឯវិសាលដ្ឋានក្រហមក្នុងទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុងធំៗដទៃទៀត។
ប្រវត្តិនៃទង់ជាតិ
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសហព័ន្ធសូវៀតរុស្ស៊ីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ទង់ដំបូងត្រូវបានប្រើនៅអំឡុងបដិវត្តន៍ខែតុលាហើយវាមានផ្ទៃពណ៌ក្រហមជាមួយនឹងឈ្មោះសាធារណរដ្ឋដែលសរសេរជាពណ៌ស។ ទង់ដំបូងនេះគឺជាទង់បណ្តោះអាសន្នហើយមួយឆ្នាំក្រោយមក ពួកសូវៀតក៏បានជ្រើសរើសប្តូរយកទង់ថ្មី។ ទង់ទីពីរគឺមានអក្សរ"РСФСР" (សសសសរ) សរសេរជាពណ៌លឿងនៅផ្នែកខាងលើឈៀងខាងឆ្វេងលើផ្ទៃពណ៌ក្រហម។ ទង់បន្ទាប់គឺចាប់ផ្តើមប្រើនាដើមសង្គ្រាមលោកលើកទី២ រហូតដល់មរណភាពរបស់ហ្សូសែហ្វ ស្តាលីននៅឆ្នាំ១៩៥៤។ ទង់ទីបួនគឺមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងទង់សហភាពសូវៀតដែរគឺមានផ្ទៃពណ៌ក្រហម មានសញ្ញាញ្ញញ្ញួរនិងកណ្តៀវនិងផ្កាយមួយនៅផ្នែកខាងលើឈៀងខាងឆ្វេង អ្វីដែលខុសគ្នានោះគឺឆ្នូតឈរមួយនៅប៉ែកខាងឆ្វេងនៃទង់។ ទង់ទីបួននេះត្រូវបានប្រើពីឆ្នាំ១៩៥៤ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ក្រោយពីសហភាពសូវៀតត្រូវបានដួលរលំ។ ទង់បន្ទាប់គឺមានលក្ខណៈដូចនឹងទង់ស៊ីវិលនាសម័យរាជាធិរាជរុស្ស៊ីអញ្ជឹង។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីបានបោះបង់ចោលទម្រង់រដ្ឋាភិបាលសូវៀត សហព័ន្ធរុស្ស៊ីក៏បានកែពណ៌ទង់ជាតិរបស់ខ្លួនឱ្យមានពណ៌រាងដុតជាមុនបន្តិចហើយវាក៏ក្លាយជាទង់ជាតិប្រទេសរុស្ស៊ីរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
ព្រឹត្តិការណ៍ ៦ តុលា
បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ ១៤​ តុលា​ (ឆ្នាំ ១៩៧៣) ធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលយោធាអស់អំណាច​ ប្រទេសមានបរិយាកាសនៃសេរីភាព ហើយកើតការរីកចម្រើនរបស់គំនិតរបស់ក្រុមឆ្វេងនិយម ក៏ដូចជាការតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់របស់កម្មករនិងកសិករ រួមជាមួយអស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ ក្រុមអ្នកស្ដាំនិយមផ្សេងៗ ដែលមានការព្រួយបារម្ភជាមួយជ័យជំនះរបស់កុម្មុយនិស្តនៅប្រទេសជិតខាង ប្រើវិធីសាស្រ្តយាយីចលនាក្បួនការអ្នកឆ្វេងនិយមរហូតដល់មានការស្លាប់ជាច្រើន ទន្ទឹមនឹងនេះ មានក្រុមកងទ័ពយ៉ាងហោចណាស់សពីរក្រុមព្យាយាមរៀបចំផែនការរដ្ឋប្រហារមួយទៀត ម្ខាងប្រើវិធីមួយប្រើវិធីនាំមក​ "បីចណ្ឌរាជ" (สามทรราช) បានត្រលប់ទៅប្រទេសវិញសង្ឃឹមថាស្ថានការណ៍កើនឡើង ថ្ងៃទី ១៩ ខែកញ្ញាឆ្នាំ ១៩៧៦ សេនាប្រមុខ ថ្នម​ កិត្តិខ្ចរ ត្រលប់ទៅប្រទេសវិញ និងបួសជាភិក្សុនៅវត្តបួរនិវេសវិហារដោយមានព្រះបាទសម្តេចព្រះចៅយូហួនិងសម្តេចព្រះរាជិនីស្តេចមកទស្សនានិស្សិតតាំងទីលំនៅការតវ៉ានៅស្មាមហ្លួង និងផ្លាស់ទី​ទៅសាកលវិទ្យាល័យធម្មសាត្រ វិទ្យាខេត្តថាព្រះច័ន្ទ្រ ចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា នៅថ្ងៃទី ៤ ខែតុលា និស្សិតរៀបចំការសម្តែងចំអកការសម្លាប់កម្មករអ្នកឆ្វេងនិយមនៅខេត្តនគរបឋម ថ្ងៃទី ៥​ ខែតុលា មានការផ្សាយព័ត៌មានការសម្ដែងសកម្មភាពបែបនេះ ដោយមានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្រុមស្តាំនិយម​ចុះថាបុគ្គលដែលត្រូវព្យួរកនោះមានមុខស្រដៀងនឹងសម្តេចព្រះឱរសាធិរាជ។ ស្យាមមកុដរាជកុមារ​ ជាលទ្ធផលអោយយោធាពាក់កណ្តាលដែលខឹងមកការជួបជុំគ្នាក្រៅសាកលវិទ្យាល័យនៅល្ងាចនោះ ក្នុងចំណោមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្រុមស្ដាំនិយមដែលបង្កឱ្យមានការស្អប់ខ្ពើមជាបន្ត មានអ្នកតវ៉ានៅសាកលវិទ្យាល័យប្រហែល ៤,០០០​​ នាក់ ហើយមានប៉ូលីសនិងមនុស្សព័ទ្ធជុំវិញប្រហែល ៨,០០០​​ នាក់
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះពុទ្ធសាសនានៅក្នុងយុគដំបូងនោះ នៅពុំទាន់បានផ្សាយផ្សាយទំលំទូលាយឡើយ ព្រោះមានប្រឆាំងពីជំនឿ និង លទ្ធិប្រពៃណីដើមរបស់មូលដ្ឋាន ។ ក្នុងកាលតមក រជ្ជកាលព្រះមហាក្ស័ត្រព្រះអង្គទី ៥ រាប់ចាប់ពីព្រះបាទស្រងស័នគ័មប៉ោ នោះ (ព.ស.១២៩៨-១៣៤០) ព្រះអង្គទ្រង់បានអារាធនា ព្រះភិក្ខុសានត្រ័កក្សិត នៃមហាវិទ្យានាលន្ទា មកផ្សព្វផ្សាយគោលពុទ្ធធម៌ក្នុងប្រទេសទីបេ តែស្របគ្រានោះកើត គ្រោះធម្មជាតិ និង រោគរបាត ប្រជាជនទាំងឡាយទើបសំឡឹងទៅឃើញថា ជាហេតុចម្លែក ព្រោះនាំមកនូវលទ្ធិខុសឆ្គងចូលប្រៀនប្រដៅ រហូតដល់ព្រះអង្គសានត្រ័ក្សិត ត្រូវ និមន្តត្រឡប់ទៅឥណ្ឌាវិញមួយគ្រាសិន ប៉ុន្តែព្រះអង្គបានកែប្រែហេតុការណ៍នេះ ដោយ ណែនាំឲ្យអារាធនា ព្រះភិក្ខុ បទុមសម្ភវៈ ជាអង្គប្រៀនប្រដៅព្រះពុទ្ធសាសនាបែបតន្ត្រៈ ចូលទៅបំពេញភារកិច្ច ដែលត្រូវអធ្យាស្រ័យរបស់ប្រជាជន រហូតដល់ស្ថានការណ៍ស្ងប់ រៀបរយ ។ ព្រះអង្គសានត្រ័ក្សិត ទើបនិមន្តត្រឡប់ឥណ្ឌាម្តងទៀត តែនោះក៏បានប្រតិបត្តិ សាសនកិច្ចផ្សព្វផ្សាយពុទ្ធធម៌ ដែលពិត និង ប្រែគម្ពីររហូតដល់សុគតិនៅក្នុងប្រទេសទីបេ នោះឯង ។ ចំណែកឯការ ដែលព្រះអង្គបទុមសម្ភវៈនិមន្តចូលទៅគ្រានោះ ក៏បានជាគំរូឲ្យព្រះពុទ្ធសាសនាបែបតន្ត្រៈចូលទៅចាក់ឫសមាំ និង រីកចំរើនក្នុងប្រទេសទីបេជារៀងតមក ។
កាលកន្លងមកដល់ពុទ្ធសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអតីសៈ ឬទីបង្ករ ស្រីជញាណ នៃមហា វិទ្យាល័យវិក្រមសីលានៃដែនវិហារ តៃទទួលអារាធនាចូលទៅផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាក្នុងប្រទេសទីបេ ។ ហេតុការណ៍គ្រានេះ ចាត់ថាជាការនាំព្រះពុទ្ធសាសនាពីប្រទេស ប្រទេសឥណ្ឌាមកកាន់ទីបែគ្រាធំបំផុតក្នុងកាលអាវសាន ជាហេតុញ៉ាំងឲ្យព្រះពុទ្ធសាស នាប្រតិស្ឋានគង់វង់ ជាសាសនាប្រចាំជាតិរបស់ទីបេ ហើយនិកាយផ្សេងៗ បានបែកខ្ញែក ក្រចាយចេញទៅទៀត ។ និកាយចាស់ ដែលគោរពព្រះអង្គបទុមសម្ភវៈនោះ បន្ទាប់មក មានឈ្មោះថា និកាយមួកក្រហម ចំណែកពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះអតីសៈជាបែប យោគាចារ ដែលផ្សំផ្គុំពាក្យប្រៀនប្រដៅទាំងនិកាយថេរវាទ និង មហាយានបញ្ចូលគ្នា ។ បង្គាប់ព្រះសង្ឃឲ្យប្រព្រឹត្តិព្រហ្មចារីយធម៌ និង មិនលះបង់អបិយជំនឿផ្សេង ៗ ។ បន្ទាប់ មកមានអ្នកបដិវត្តន៍ដ៏ធំដុំរបស់ទីបេ នាម តះសងខះប៉ះ (កើត ព.ស.១៩០១) អាស្រ័យ ពាក្យប្រៀនប្រដៅនេះ បង្កើតនិកាយកេលុកប៉ះ ឬនិកាយមួកលឿង ឡើង និង បានចម្រាញ់ព្រះពុទ្ធសាសនាឲ្យបានហ្មតចតពីពិធីផ្សេង ៗ ។ ចំណែកឯអក្សរសិល្បិ៍ ក៏មាន ការរួបរួមសមទិ្ធផលខាងផ្នែកប្រែគម្ពីរជាភាសាទីបែ។ នៅពុទ្ធសតវត្សរ៍ ១៩ ដោយចាត់បែងទាំងនោះចេញជាពីរពួកគឺ ពួកពុទ្ធវចនៈ មានសមិទ្ធិផលប្រែ ១០០ ក្បាល និង ពួក អត្ថវណ្ណនាមានសមទ្ធិផលប្រែ ២២៥ ក្បាល ។ គម្ពីរទាំងអស់នេះបានទុកនៅបន្សល់ដល់ បច្ចុប្បន្ននេះ ហៅថា ព្រះត្រៃបិដក ឬគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាច្បាប់ទីបេ ។
ក្រុមតូច
ក្រុមតូច​ (អង់គ្លេស: Smallworld Smallband) គឺ​ជា​ក្រុម​ចម្រៀង​កម្ពុជា​ Original Artist ដែលបង្កើតឡើងដោយ (រិទ្ធី លម្អរកេសរ, រៀម សុខភិរម្យ, រ៉ុង សុភីដាវីដ, ម៉ម ពេជ្ជរិទ្ធ) ​ជា​ក្រុម​ចម្រៀង​ពេញនិយមក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អំឡុងឆ្នាំ 2016 ដែលគេស្គាល់ថា ជាក្រុមចម្រៀង Cambodia Pop ហៅកាត់ថា (C-Pop) ។​ Smallworld Smallband​​ ដែលហៅកាត់ថា ​(SWSB) បានចេញនៅ Original អាលប៊ុមទី១​ របស់ពួកគេ មានចំណងជើងថា 2x5 (អាល់ប៊ុម) ដែលអត្ថន័យក្នុងអាល់ប៊ុមរបស់ពួកគេ បានរៀបរាប់ប្រាប់ពីរឿងបុគ្គលនិងជីវិតរបស់សមាជិកពួកគេម្នាក់នៅក្នុងក្រុមតន្រ្តីនេះ ដែលចេញផ្សាយដោយ (ផលិតកម្ម ភ្លើងគប់/Plerng Kob Production) ដែលសហការណ៍ ផ្សព្វផ្សាយដោយ Pleng By Smart Music ។​
ស្រីជ័យជេដ្ឋទី២
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ
ជំនួយសតិ ភាគទី ២២
ដោយខ្ញុំព្រះករុណា ខ្ញុំបាទ ប៊ុត សាវង្ស
ឃុំថ្មី(ស្រុកចិត្របុរី)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំកំពង់ពពិល(ស្រុកពារាំង)
(Kampong Popil Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ១០ភូមិ÷
វត្តមហាលាភ
វត្តមហាលាភមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិមហាលាភ ឃុំមហាលាភ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម។ វត្តមហាលាភមានចំងាយ ១២គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងកំពង់ចាម។ វត្តនេះជាវត្តបុរាណមួយមានវ័យចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងវត្តផ្សេងៗទៀត។ វត្តនេះមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ។ រូបភាពតូច
សរសើរព្រះបារមី
សរសើរព្រះបារមី( ថៃ : สรรเสริญพระบารมี ) គឺជាចម្រៀងរបស់ ព្រះមហាក្សត្រថៃ ។ គឺជា ​ភ្លេងជាតិ​របស់​សៀម​ដោយការពិតមុន​ឆ្នាំ ១៩៣២។
ទំនុកច្រៀង
អធិបតេយ្យភាពដ៏រុងរឿងរបស់យើង
ភូមិចារ
ភូមិចារ ស្ថិតនៅក្នុង ឃុំ ស្រុក ខេត្តព្រៃវែង ។
ឃុំកំពង់ឫស្សី(ស្រុកពារាំង)
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
នយោបាយនៅកម្ពុជា
អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ
ស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវបានគួបផ្សំឡើងដោយសភាចំនួនពីរថ្នាក់គឺ៖
អំណាចតុលាការ
តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថា ស្ថាប័នតុលាការគឺជាអំណាចដែលឯករាជ្យពីរដ្ឋាភិបាល។ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមគឺជាតំណែងខ្ពស់ជាងគេនៅក្នុងស្ថាប័នតុលាការ។ មុនឆ្នាំ១៩៩៧ ប្រទេសកម្ពុជាមិនមានស្ថាប័នតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាលនោះទេ បើទោះបីជារដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថាមានក៏ដោយ។
ការប្រើប្រាស់ថ្មអគ្គិសនី
រូបភាពតូច
2x5 (អាល់ប៊ុម)
2x5 គឺជាអាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោដំបូងរបស់ក្រុមចម្រៀងកម្ពុជា ក្រុមតូច អាល់ប៊ុមនេះត្រូវបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី 6 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2017 តាមរយៈ Pleng by Smart Music ។ នៅថ្ងៃទី 9 ខែមិថុនា Smallworld Smallband នឹងធ្វើការប្រគុំតន្ត្រីនៅ Blackbox Theatre ដើម្បីចេញអាល់ប៊ុម 2x5 របស់ខ្លួន ។ វាជាអាល់ប៊ុមដំបូងរបស់ក្រុមនេះ ហើយវានាំមកនូវរសជាតិថ្មីដល់ឧស្សាហកម្មតន្ត្រីរបស់ប្រទេស និងប្រាប់រឿងរ៉ាវអំពីបទពិសោធន៍របស់សមាជិកនៅក្នុងឧស្សាហកម្មតន្ត្រី ទោះ​ជា​អាល់ប៊ុម​នេះ​មិន​រួម​បញ្ចូល​ចម្រៀង​ស្នេហា​ក៏​ដោយ ក៏​វា​នៅ​តែ​មនោសញ្ចេតនា និង​ពោរពេញ​ដោយ​អត្ថន័យ បទចម្រៀងទាំងអស់នៅក្នុងអាល់ប៊ុមអាចរកបាននៅលើកម្មវិធី Smart Music ដែលគាំទ្រតន្ត្រីខ្មែរដើម។ ក្រុម​តន្ត្រី​នេះ​នឹង​សហការ​ក្នុង​ការ​ប្រគុំ​តន្ត្រី​ជាមួយ Plerng Kob នៅ​រោង​មហោស្រព ដែល​ស្ថិត​នៅ​ខាង​ក្នុង​សាលា​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ ។
ឃុំកញ្ជរ(ស្រុកឆ្លូង)
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
សង្កាត់រកាខ្ពស់
រកាខ្ពស់
សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ
សាខាថាព្រះចន្ត្រ សាខាទីតាំងដើមរបស់សាកលវិទ្យាល័យ​ គឺនៅស្រុកព្រះនគរ​ បាងកក បរិវេណសាលាស្ថិតនៅជិតតំបន់ទេសចរណ៍ជាច្រើន និងជាកន្លែងរបស់ហេតុការណ៍ការបះបោរ ១៤ តុលា ១៩៧៣ និងហេតុការណ៍សម្លាប់រង្គាល ៦ តុលា នៅក្នុងសាខារង្សិត ដែលជាកន្លែងដែលកម្មវិធីថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រភាគច្រើនត្រូវបានប្រមូលផ្តុំ គឺនៅស្រុកខ្លងហ្លួង ខេត្តបទុមធានី សាកលវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រមានសាខាតូចៗក្នុងតំបន់នៅខេត្តលំប៉ាង និងផាត់ថាយ៉ា
សង្កាត់សិត្បូ
ជាសង្កាត់នៅ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល។ ដែលពីអតីតកាលជា ឃុំសិត្បូ នៃ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល។ មាន ៤ភូមិ÷
ភូមិព្រែកតាព្រីង(Preaek Ta Pring)
ភូមិព្រែកតាព្រីង មានផ្ទៃដីប្រហែល ២,៤៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ៦,៥៨គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ភូមិព្រែកត្រែង
មានផ្ទៃដីប្រហែល ៦,៧០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ១០,៦៦គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនប្រកបរបរ មានប្រជាជន៖
ប៊ីមរ៉ាវ រ៉ាមជី អាំបិដការ
នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ គាត់បានផ្តួចផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរទ្រង់ទ្រាយធំរបស់ដាលីសដោយប្តូរទៅជាព្រះពុទ្ធសាសនាជាមួយអ្នកគាំទ្រ ៦០ ម៉ឺននាក់។ គាត់បានធ្វើឱ្យព្រះពុទ្ធសាសនារស់ឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ អាម៉ាបេកាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រះពោធិសត្វនិងមេត្រេយក្នុងចំណោមពុទ្ធសាសនាណាវ៉ាយ៉ាណា។
Ambedkar Jayanti (ថ្ងៃកំណើតរបស់ Ambedkar) គឺជាពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំដែលត្រូវបានប្រារព្ធនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមេសាដែលត្រូវបានប្រារព្ធមិនត្រឹមតែនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាប៉ុណ្ណោះទេប៉ុន្តែនៅទូទាំងពិភពលោក។ Ambedkar Jayanti ត្រូវបានប្រារព្ធជាថ្ងៃឈប់សម្រាកផ្លូវការផ្លូវការនៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រារព្វពិធីបុណ្យ Ambedkar Jayanti នៅឆ្នាំ ២០១៦ ២០១៧ និង ២០១៨ ។
ឃុំព្រែកតាសរ
(Preaek Ta Sar Commune) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពោធិ៍រៀង ខេត្តព្រៃវែង មានរដ្ឋបាលចំណុះ ៤ភូមិ÷
ឃុំមេសរប្រចាន់
(Mesar Prachan Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង មាន ៧ភូមិ÷
វត្ត
៙វត្តមេសប្រច័ណ្ឌ
៙វត្តវាលស្បូវ  ហៅ  អណ្តូង
ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ
ការចូលនិវត្តន៍ និងសេចក្ដីស្លាប់
នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៥​​ លោកហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងដាក់គុកដោយ កងទ័ពជប៉ុន ប៉ូលីសសម្ងាត់ជប៉ុន ឬប៉ូលីសគ្រប់គ្រងការគិត។ កងទ័ពជប៉ុន បានសាបព្រួសនូវភាពភ័យខ្លាច និងភាពភ័យរន្ធត់ពាសពេញឥណ្ឌូចិន បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារពីថ្ងៃទី ៩ ខែមីនា ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៥ លោក ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ បានចុះចាញ់នឹងការធ្វើទារុណកម្មទាំងមានអាយុ ៥៨ ឆ្នាំ។
Treadmill
ថ្មីៗនេះម៉ាស៊ីនហាត់ប្រាណមិនត្រូវបានប្រើដើម្បីទាញយកថាមពលទេប៉ុន្តែជាម៉ាស៊ីនហាត់ប្រាណសម្រាប់រត់ឬដើរនៅកន្លែងតែមួយ។ ជាជាងអ្នកប្រើប្រាស់ថាមពលម៉ាស៊ីនកំដៅម៉ាស៊ីនផ្តល់វេទិការផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងខ្សែក្រវ៉ាត់ដឹកទំនិញធំទូលាយដែលបើកបរដោយម៉ូទ័រអេឡិចត្រិចឬព្រីនធ័រ។ ខ្សែក្រវ៉ាត់ផ្លាស់ទីទៅខាងក្រោយដោយតម្រូវឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដើរឬរត់ក្នុងល្បឿនដែលត្រូវនឹងខ្សែក្រវ៉ាត់។ អត្រាដែលខ្សែក្រវ៉ាត់ផ្លាស់ទីគឺអត្រានៃការដើរឬរត់។ ដូច្នេះល្បឿននៃការរត់អាចត្រូវបានគ្រប់គ្រងនិងវាស់វែង។ ម៉ូដែលដែលមានបន្ទុកធ្ងន់ជាងថ្លៃជាងមុនគឺបើកបរដោយម៉ូតូ (ជាធម្មតាដោយម៉ូទ័រអេឡិចត្រិច) ។ កំណែដែលសាមញ្ញស្រាលជាងមុននិងមិនសូវថ្លៃជាងទប់ទល់នឹងចលនាដោយផ្លាស់ទីតែនៅពេលអ្នកដើររុញខ្សែក្រវ៉ាត់ដោយជើងរបស់ពួកគេ។ ក្រោយមកទៀតត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាម៉ាស៊ីនហាត់ប្រាណដោយដៃ។