cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វត្តមរិអម្មន, ទីក្រុងបាងកក
200x250px|thumb|[[ទេវរូបទ្វារបាលព្រះព្រហ្មវត្តព្រះស្រីមហាអុម៉ាទេវី ឬ វត្តតខែកសីលម ]] វត្តព្រះស្រីមហាឧមាទេវី ឬ វត្តខែកស៊ីលម ឬ វត្តមហាមរិអម្មន ( அருள்மிகு ஶ்ரீ மஹாமாரி அம்மன் கோவில், Sri Maha Mariamman Temple, Bangkok , วัดพระศรีมหาอุมาเทวี ) គឺ វត្តក្នុងព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទក្នុងសក្តិនិកាយ ។. នៃក្រុង បាងកក នៃ ស្រុក បាងរ៉ាក់ ។. ជាប្រាសាទកសាងឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ ព្រះម៉ែមារីអ័ម័ន ។. , វត្តបែរមុខទៅទិសខាងកើត ។. , វត្តនេះត្រូវបានគេកោតសរសើរដោយសារភាពសម្បើម និងរុងរឿងនៃស្ថាបត្យកម្មនេះ ចម្លាក់ដែលលាតសន្ធឹង និងដោយសារស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌាមានរូបឥណ្ឌា ទេពធីតានិងទេវតា ដែលឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងវត្ត។
ប្រាសាទផ្លែបេង
បើតាមប្លង់បង្ហាញថាប្រាសាទផ្លែបេងមានតួប៉មពីរបែរមុខទៅទិសខាងលិច សព្វថ្ងៃនេះសល់តែខឿនធ្វើអំពីថ្មភក់រលុះអស់ដួលលើដី។ ចំណែកតួប៉មទាំងពីមិនដឹងធ្វើអំពីសម្ភារៈអ្វីទេ ប្រហែលស្ថាបនាអំពីឈើ ហើយកំពូលខាងជើងមានជណ្តើរឡើងពីទិសខាងកើត ខាងជើង និងខាងលិច។ តួប៉មទាំងពីរសង់លើខឿនថ្មបាយក្រៀមមួយរាងចតុកោណ​ដែលមានជណ្តើរចូលពីទិសខាងលិចមួួយ សម្រាប់កំពូលមួយអមដោយទម្រថ្មភក់ចម្លាក់សត្វតោ។ ក្នុងទីធ្លានេះមិនមានហោត្រៃដូចប្រាសាទជាច្រើនឡើយ ហើយការពារដោយកំពែងថ្មបាយក្រៀមមួយជាន់រាងចតុកោណផ្តាច់ដោយគោបុរៈពីរពីទិសខាងលិច ធ្វើអំពីថ្មភក់ជិតគ្នា។
ប្រទេសចម្ប៉ា
នគរចម្ប៉ា មានរាជធានី ៣គឺ នៅឆ្នាំ១១៤៩ ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ទ្រង់បានដាក់នគរចម្ប៉ាជាអាណាខេត្តចំណុះអោយខ្មែរ
រាជវង្សមិង
ខានធីគ្រប់គ្រងប្រទេសជាមូលហេតុនៃវិបត្ដិ
នៅដើមសម័យរាជវង្សម៉េង មិងថៃជូឬជូយួនចាងបានទទួលមេរៀនប្រវត្ដិសាស្ដ្រពីអតីតកាល ជាពិសេសកំឡុងពេលចុងសម័យរាជវង្សថាងដែលខាន់ធីចូលមកទាក់ទាមនឹងអំណាចនយោបាយ រហូតបង្កជាចលាចលក្នុងប្រទេស ទើបទ្រង់បង្កើតច្បាប់ជាច្រើនដើម្បីបង្ការ មានជាអាទិ ហាមមិនឲ្យខានធីរៀនអក្សរ ហាមមិនឲ្យទាក់ទងជាមួយមន្ដ្រីក្នុងរាជវាំង មិនអនុញ្ញាតឲ្យខាន់ធីទទួលតំណែងមន្ដ្រីទាំងផ្នែកស៊ីវិលនិងយោធាជាដើម ដោយមានគោលបំណងចង់គ្រប់គ្រងខាន់ធីឲ្យនៅតាមគន្លងរបស់ខ្លួន ដល់ថ្នាក់ដាក់ស្លាកដែកនៅមុខព្រះរាជតំណាក់ ដែលឆ្លាក់ពាក្យថា “ហាមខាន់ធីពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងប្រទេស អ្នកល្មើសមានទោសប្រហារជីវិត” ។
ជាពិសេសក្រោយពេលប្ដូររាជធានីទៅប៉េកាំង ដោយសារមិងឆឺងជូមិនសូវទុកចិត្ដមន្ដ្រី ទ្រង់បានបង្កើតក្រុមការងារ “តុងឆាំង” (ក្រុមការងារបូព៌ា) ដើម្បីឲ្យខាន់ធីមានអំណាចត្រួតត្រាមន្ដ្រីនិងប្រជារាស្ដ្រដែលសង្ស័យថាក្បត់ បញ្ជូនព័ត៌មានរហ័ស និងដោយផ្ទាល់ ។
ស្ថានការណ៍ប្រែប្រួលនៅធូមូ
មិងអ៊ិងចុងបានផ្ដាំផ្ញើឲ្យព្រះអនុជនាមឆឺនវ៉ាំងការពាររាជធានី។ ក្រោយមកក៏នាំវ៉ាំងចឺននិងមន្ដ្រីជាងមួយរយនាក់នាំទ័ពធំ ៥០០ ០០០ នាក់ចេញពីប៉េកាំងទៅព្រំដែនតាថុងយ៉ាងសម្បើម តែការចេញប្រយុទ្ធលើកនេះដោយសារពុំបានត្រៀមសព្វគ្រប់ ប្រកបដោយវិន័យទាហានគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ តាមផ្លូវជួននឹងព្យុះភ្លៀង កន្លងមិនបានប៉ុន្មានថ្ងៃ ការចាត់បញ្ជូនស្បៀងក៏ដាច់រយៈ ធ្វើឲ្យទាហានត្រូវប្រឈមនឹងក្ដៅរងារ ហេវហត់ទាំងក្នុងពេលពុំទាន់បានប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពវ៉ាឡា។
រហូតដល់ពេលព្រឹកវ៉ាឡាដេញតាមទាន់និងឡោមព័ទ្ធបន្ទាយទាហានតាមិងយ៉ាងរឹងមាំ។ មិងអ៊ិងចុងដឹងច្បាស់ថាពុំអាចវាយសម្រុកចេញបានទើបបញ្ជូនមនុស្សទៅចរចា។ យៀសៀនក្លែងធ្វើជាយល់ព្រម រងចាំទាហានមិងទុកចិត្ដបណ្ដោយឲ្យទាហានតាមិងដែលស្រេកទឹកខ្លាំងចុះទៅក្នុងទន្លេ ទើបនាំទាហានចូលតាមសម្លាប់ និងប្រកាសថានឹងទុកជីវិតអ្នកដែលព្រមដាក់អាវុធចុះ។
ហូវជិន-- ចលនាក្បត់អ្នកស្រែ សង្គ្រាមក្នុងក្រៅឆ្ពោះទៅរកកាលអវសាន
រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១៦១៦ ពេលនូរហាឈីឃើញស្ថានការណ៍សមស្របហើយ ក្រោមការគាំទ្ររបស់មេដឹកនាំកងទ័ពទាំង ៨ កងពល បានស្ថាបនាខ្លួនឯងឡើងជាខាន់ឬបឋមក្សត្រនៃរាជវង្សហូវជិន (ជិនសម័យក្រោយ)។ ការហៅថាហូវជិននេះគឺដើម្បីងាយស្រួលបែងចែកអាណាចក្រជិនដែលស្ថាបនាឡើងក្នុងកំឡុងចុងសម័យរាជវង្សសុង។
ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា
ប្រភព
អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាបានអភិវឌ្ឍពីអក្សរចិន ដំបូងហៅថា អុនណាដេ (女手, Onnade) ឬ ដៃរបស់ស្ត្រី ព្រោះធ្លាប់សរសេរដោយស្រីជាភាគច្រើន ប្រុសនឹងសរសេរដោយប្រើកាន់ជិនិងកាតាកាណា ប្រហែលឆ្នាំ 957 អក្សរហ៊ីរ៉ាហ្កាណាត្រូវបានប្រើជាទូទៅ ពាក្យថា ហ៊ីរ៉ាហ្កាណា មានន័យថា អក្សរព្យាង្គសាមញ្ញ ទ្រង់ទ្រាយដំបូងរបស់ហ៊ីរ៉ាហ្កាណាមាននិមិត្តសញ្ញាជាច្រើនដែលបញ្ចេញសំឡេងដូច​គ្នា ប្រព័ន្ធសរសេរមានលក្ខណៈខុសៗគ្នាសម្រាប់អ្នកនិពន្ធម្នាក់ៗ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានចូលមករៀបចំទ្រង់ទ្រាយនៅឆ្នាំ 1946 ដូច្នេះបានក្លាយជាអក្សរដែលប្រើសព្វថ្ងៃ
ឃុំឫស្សីសាញ់(ស្រុកស៊ីធរកណ្ដាល)
ព្រំប្រទល់
Boundary East	ទល់នឹងឃុំអំពិលក្រៅ ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល West	ទល់នឹងឃុំពោធិទី ឃុំព្រៃទឹង ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល South	ទល់នឹងឃុំចុងអំពិល ស្រុកកញ្ច្រៀច និងឃុំព្រៃព្នៅ ស្រុកពារាំង North	ទល់នឹងឃុំព្រៃដើមថ្នឹង ស្រុកស៊ីធរកណ្តាល និងឃុំមៀន ស្រុកអូររាំងឪ ខេត្តកំពង់ចាម
=អប់រំ= ==បឋមសិក្សាមានចំនួន៤គឺ ១.បឋមសិក្សាស្វាយជីក្រាយ ២.បឋមសិក្សាហ៊ុនសែនឫស្សីសាញ់ ៣.បឋមសិក្សាយស់ ៤.បឋមសិក្សាព្រៃឈៀង
វត្ត
ឃុំឫស្សីសាញ់មានវត្តចំនួន៤គឺវត្ត បុទុមរតនារាមស្វាយជីក្រាយ វត្តផល្លារាមព្រៃឈៀង វត្តរតនារាមឫស្សីសាញ់ និងវត្តយស់
ខេត្តនគរចម្បាស័ក្ដិ
ចង្វាតនរគចម្ប៉ាស័ក្ដិ ( អានថា : ចាំងវ៉ាតណាខនចំប៉ាសាក់ ភាសាថៃ: นครจัมปาศักดิ์; RTGS : Nakhon Champasak) គឺជាអតីតខេត្តមួយនៅក្នុង ប្រទេសថៃ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ 1941 បន្ទាប់ពីការ បញ្ចូលទឹកដីនៃ ឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ។ ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយ ហើយ​ប្រគល់​ទៅ​ឱ្យ ​បារាំង​វិញនៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៦។
និស្ឋា ជិរៈយ៉ាំងយឺន
និស្ឋា គូហាប្រេមកិច្ច ( นิษฐา คูหาเปรมกิจ  ; កើតថ្ងៃទី ២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩០) ឈ្មោះជាអតីត និស្ឋា ជិរៈយ៉ាំងយឺន ( นิษฐา จิรยั่งยืน   ) ឬ​ហៅ​ក្រៅ​ថា មីវ ( มิว ) គឺជា​តារា​សម្ដែងនិង​ជា​តារា​បបង្ហាញម៉ូដរបស់ថៃ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងប៉ុស្តិ៍​លេខ ៣ ថៃ ។ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ នាង​បាន​សម្ដែង​រឿង​ភាគ​ជា​ច្រើន​រឿង​ឲ្យទូរទស្សន៍ ​ប៉ុស្ដិ៍​លេខ​៣​ថៃ ។
ឃុំរមណីយ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
អស្សាជយ
ការវាតទឹកដី
ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ ដដែល សរសេរ​កត់​ទុក​មក​ទៀត​ថា ព្រះរាជវង្ស​កុរុង​ហ៊ុនធៀន ព្រះនាង​លាវយ៉េក (យាយលីវ) គ្រប់គ្រង​សោយរាជយសម្បត្តិ​នៅ​នគរភ្វូណាន​បាន​ចំនួន​ ២ ​សតវត្ស។ ដូច្នេះ ក្សត្រ​ដែល​សោយរាជ្យ​ទាំង​ប៉ុន្មាន សឹងសុទ្ធ​តែ​ជា​បងប្អូន​ក្នុង​ចង្កោម​ព្រះរាជវង្ស​​តែ​មួយ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអស្សាជយ
សាសនាប្រជាប្រិយថៃ
ប្រពៃណីតៃជំនឿវិញ្ញាណនិយមប្រជាប្រិយត្រូវបានអនុវត្តដោយ ឡាវ តៃអាហម  ប្រជាជនសាន  ប្រជាជនដាយ តៃ Khamti  ឡាវឥសាន និង ជនជាតិថៃ នៃ ប្រទេសថៃ ។ សាសនាទាំងនេះមាននិន្នាការ សាសនានិយម និង ពហុនិយម ហើយការអនុវត្តរបស់ពួកគេទាក់ទងនឹងថ្នាក់នៃ សាសនា ឥស្លាម និង ការគោរពបូជាដូនតា ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយពួកគេមានលក្ខណៈដូចគ្នានិងមានលក្ខណៈព្រះពុទ្ធសាសនាខ្លះ។ ជារឿយៗគ្រួសារមួយអនុវត្តទាំងព្រះពុទ្ធសាសនានិងសាសនា។
ចក្រីវង្ស
ប្រវត្តិក្នុងសង្គ្រាមការពារជាតិ
បើ​តាម​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំង​ជួន​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​ស្ដេច​អង្គ​នេះ​ហើយ​ដែល​សៀម​លើកទ័ព​គគ្រឹកគគ្រេង​មក​ វាយប្រហារ​លុកលុយ​យក​មហានគរ។ កាលនោះ​នៅ​ឆ្នាំថោះ​ ​ព.ស​ ១៨៩៥, ម.ស​ ១២៧៣, ច.ស ​៧១៣, គ.ស​ ១៣៥១​ ​ស្ដេច​សៀមឧទង ​(ឧទង ​ជា​រាជធានី​យ៉ាង​ចំណាស់​មួយ​របស់​ប្រទេស​សៀម​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​សុពណ៌បុរី។​ ​នៅ​គ.ស​ ១៣៤៧ ដោយ​មាន​ជំងឺ​អាសន្នរោគ​រាលដាល​ក្នុងនគរ ស្ដេច​សៀម​អង្គ​នេះ​ក៏​រើ​ព្រះរាជធានី​ ​ហើយ​មក​បង្កើត​ទីក្រុង​ថ្មី​មួយទៀត​ដែល​មានឈ្មោះ​ថា​ ​ស្រីអយុធ្យា។​ ​ស្ដេច​ឧទង​ ​ឬ​ព្រះ​រាមាធិបតី​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ក្នុង​គ.ស ​១៣៦៩) ដែល​មាន​គោរម​នាម​ ​ព្រះរាមាធិបតី​ ​បាន​លើកទ័ព​យ៉ាង​ធំ​សម្បើម​អស្ចារ្យ​ ​ចេញ​មក​ចូល​វាយប្រហារ​ប្រទេស​ខ្មែរ។​ ​ស្ដេច​សៀម​បាន​តែងតាំង​ព្រះ​រាមេសូរ​ដែល​ជា​កូន​ ​ឲ្យធ្វើ​ជា​មេទ័ព​ធំ។​ ​ចៅ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ​ឈ្មោះ​ព្រះស្រីសុវត្ថិ​ ​ដែល​ជា​កូន​ព្រះ​រាមេសូរ (រាមេឝ្វរ) បាន​ទទួល​តំណែង​ជា​មេទ័ព​ស្រួច។​ ​ព្រះ​រាមេសូរ​បាន​នាំ​កងពល​សេនា​ធ្វើ​ដំណើរ​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ​កាត់​ចុះ​ មក​តាម​នគររាជសីមា។​ ​ចៅហ្វាយខេត្ដខ្មែរ​នៅ​ទីនោះ​ដែល​មិន​បាន​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ដឹងខ្លួន​ជា​មុន​ ​ហើយ​ដែល​មិន​បាន​ប្រុងប្រៀប​ប្រមូល​កងទ័ព​ទប់ទល់​សត្រូវ​ឲ្យទាន់​ពេលវេលា​ឡើយ​ ​ក៏​ត្រូវ​បង្ខំចិត្ដ​នាំ​ក្រុម​គ្រួសារ​ខ្មែរ​ និង​នាម៉ឺន​មន្ដ្រីរាជការ​ ​រត់​ចាកចោល​ទីកន្លែង​ដែន​សីមា។​ ​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ​ ​គេ​ក៏​បាន​ធ្វើ​ចុតហ្មាយ​មួយ​ថ្វាយ​ទៅ​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​រៀបរាប់​គ្រប់​ព្រឹត្ដិការណ៍​ ​និង​កិច្ចការ​ទាំងឡាយ​ដែល​កំពុង​តែ​កើត​មាន​ឡើង។​ ក្រោយដែល​បាន​ទទួល​សារ​ ​ដឹង​ស្គាល់​អស់​គ្រប់​ហេតុការណ៍​ ​ព្រះ​ស្រីសុរិយោទ័យ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ ​ក៏​ចាត់ចែង​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​ប្រមែប្រមូល​កេណ្ឌ​កងទ័ព​ ​ពល​សេនា​តាម​ខេត្ដ​ខណ្ឌ​នានា​ក្នុង​ព្រះ​នគរ។​ ​ឧកញ៉ា​ចក្រីវង្ស​ ​ត្រូវ​បាន​ព្រះរាជា​តែងតាំង​ជា​មេទ័ព​ ​ទទួល​បេសកកម្ម​ ​ត្រូវ​លើក​កងពល​យោធា​ចេញ​ទៅ​ទប់ទល់​នឹង​ទ័ព​សៀម​នៅ​ក្នុង​ខេត្ដ​បស្ចិមបុរី។​
ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩ នៅប្រទេសកម្ពុជា
<p color:blue> ផែនទីខេត្តនៃប្រទេសកម្ពុជាដែលមានករណីឆ្លងវីរុស៖ ''' ករណីដែលបានកើតមាន
រ៉ានី ខែមពេន
រ៉ានី ខែមពេន ( ราณี แคมเปน  កើតថ្ងៃទី 24 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1989) ឬមានឈ្មោះហៅក្រៅថា បេល្លា ឬ បេឡា (เบลล่า) គឺជាតារាសម្តែងនិងជាតារាម៉ូដែលថៃ។ នាងត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់តាមរយៈតួនាទីរបស់នាងនៅក្នុងរឿងភាគទូរទស្សន៍ជាច្រើននៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ៣ របស់ប្រទេសថៃ។
ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម
ពិបូល គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃដែលកាន់ដំណែងយូរជាងគេបំផុតរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នគឺ ១៥ឆ្នាំ និងមួយខែ។
ភាសាផ្លូវការ
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសា
ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន
កុរុងឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម ឬស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន(ចិន:持梨陀跋摩, ភិងអ៊ិង:Chílítuóbámó រឺ យ៉ាត់ផេង:ci4lei4-2to4bat6mo4 អានថា ឈីឡេថប៉ាត់ម៉) រជ្ជកាល (គ.ស ៤៣០-៤៤០) គឺ ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​កុរុងកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម។ ព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​បិតា​ព្រះអង្គ។ ក្សត្រិយ៍អង្គនេះ ប្រហែលជាទាក់ទងដោយព្រះរាជវង្សមុនស្ដេចមកពីនគរប៉ាមោ (នៅក្នុងដែនរាមញ្ញភាគលើ) កាលកុរុងចន្ទនៈសោយទិវង្គតហើយ ក៏បានឡើងសោយរាជ្យជាតំណតមកមានព្រះបរមនាមថា ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម រាប់ជាទី ១ ឬហៅថា ឥន្រ្ទវម៌្ម ទ្រង់មានព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាមដូចម្ដេច នឹងមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដី - ក្នុងផ្លូវរដ្ឋប្បសាសនោបាយ កាលក្នុងរវាងឆ្នាំ ព.ស. ៩៧៤- ៩៧៥ ព្រះរាជនគរចាម្ប៉ា បានតែងរាជទូតឲ្យមកសូមខ្ចីកងទ័ពរបស់ក្រុងឝ្រីន្រ្ទវម៌្ម ដើម្បីនឹងយកទៅវាយនគរគាវចូវ (នគរគងកិង រឺ តុងកឹង) របស់ចិន តែទ្រង់ពុំបានថ្វាយទៅតាមសុំ។ មកក្នុងរវាងឆ្នាំ ព.ស. ៩៧៧- ៩៨១ កុរុងឝ្រីន្រ្ទវម៌្មបានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសូមចងសម្ព័ន្ធនឹងប្រទេសចិន។ ព្រះមានក្សត្រិយ៍ប្រទេសខ្មែរបានចងសម្ពន្ធមេត្រីនឹងប្រទេសចិន ជាគ្រាទី ២ ក្នុង រជ្ជកាលនេះ។ ព្រះអង្គ​នៅ​តែ​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ជាប់​ជានិច្ច។ ក្នុង​គ.ស​៤៣៤ ៤៣៥ និង ៤៣៨ ព្រះអង្គ​ធ្លាប់​បាន​បញ្ជូន​អគ្គរាជទូត​ទៅ​ចង​ស្ពាន​មេត្រី​ជាមួយនឹង​ ព្រះចៅអធិរាជ​ចិន​ឈ្មោះ វេន ក្នុង​ព្រះរាជវង្ស​សុង។
​រមណីយ​ដ្ឋា​ន​ស្រះ​គូ
ប៉ុន្មានឆ្នាំមកអាយនេះ បានព្រះចៅអធិការនិងគណៈកម្មការ វត្តបទុមវង្សកំពង់ថ្ម ចេញមុខកាន់កាប់តាមទម្លាប់សង្គម ស្ថានភាពបំផ្លិចបំផ្លាញដោយឥតត្រាប្រណីបានបង្អន់ដំណើរមួយជំហាន ប៉ុន្តែដោយគ្មានច្បាប់បានរដ្ឋប្រគល់សិទ្ធិ ជនទុច្ចរិតមួយចំនួនឥតកោតញញើត ចេះតែបង្ខិតរំកិលពានពារយ៉ាងងងើល។
បាយសាច់ជ្រូក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មុខម្ហូបខ្មែរ
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ថៃ
យុគទី ៣ ថេរវាទបែបពុកាម
ព.ស. ១៦០០
សម័យសុខោទ័យ
ព.ស. ១៨៩៧
សម័យអយុធ្យា
ព.ស. ១៩៩១-២០៣១
ព.ស. ២១៩៩-២២៣១
ហេតុការណ៍សំខាន់នៅក្នុងរជ្ជកាលនេះ មានការទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយជាតិអ៊ឺរ៉ុបជាច្រើន ។ ជាតិអ៊ឺរ៉ុបចូលមក ក្រៅពីប្រកបអាជីពពាណិជ្ជករហើយ ក៏បាននាំមកជាមួយនូវគ្រឹស្តសាសនា ចូលកមផ្សព្វផ្សាយទៀតផង ។ សម្តេចព្រះនារាយ៍មហារាជ ទ្រង់មានព្រះរាជសទ្ធាមាំទាំក្នុងពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែក៏ទ្រង់ផ្តល់សេរីភាពក្នុងការគោរពសាសនា ក្រៅពីនេះ ទ្រង់ចេញព្រះរាជក្រឹត្យដីកា អនុញ្ញាត់ឲ្យប្រជារាស្រ្តគោរពសាសនាដទៃ ៗ ទៀត ជាពិសេសសាសនាគ្រឹស្ត ដែលមកជាមួយជាជាតិបស្ចឹមផង ដូចជា ឲ្យសាងវត្តសែនយ៉ូសែព ទីស្ថិតរបស់សង្ឃនាយកនៅអយុធ្យា និង សាងវត្តសែនត៍បោលោ នៅលុពបុរី និង តៈនាវស្រីជាដើម ។ ដោយឆ្ពោះគ្រានោះ ទ្រង់មានសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជិតស្និទ្ធជាពិសេស ជាមួយព្រះបាទល្វីសនៃបារាំងសេស ។ ព្រះបាទល្វីស និង គ្រឹស្តសង្ឃ ដល់ថ្នាក់គិតថា ព្រះអង្គទ្រង់ មានសទ្ធាជ្រថ្លាក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត ព្រះបាទល្វីសបានបញ្ជូនឯកអគ្គរាជទូតមកចងចំណង ព្រះរាជមេត្រី និង ទូលសូមអញ្ជើញសម្តេចព្រះនារាយណ៍ចូលពីធី (បដិញ្ញាណខ្លួនជាគ្រឹស្តសាសនិក) ទៀតផង ក្នុង ព.ស. ២២២៨ ។ សម្តេចព្រះនារាយណ៍ ទ្រង់ដំណោះស្រាយប្រាជ្ញញ្ញាណថា “ប្រសិនបើព្រះជាម្ចាស់ ពេញប្រទ័យឲ្យចូលពីធីនៅពេលណា” ក៏ នឹងបណ្តាលសទ្ធាឲ្យកើតឡើងក្នុងប្រទ័យរបស់ព្រះអង្គនៅពេលនោះ ។ នេះចាត់ថាជាហេតុការណ៍សំខាន់ ដែលជាប់ទាក់ទងជាមួយកិច្ចការព្រះពុទ្ធសាសនាម្យ៉ាង ព្រោះបើមិន ជាដូច្នោះទេ កិច្ចការប្រទេសជាតិគង់វិបល្លាស់ជាអនេកប្បការ ។
សម័យធនបុរី ដល់សម័យរតនកោសិន្ទ្ររ៍ខាងដើម (ដល់ រជ្ជកាល ទី ៤)
ព.ស. ២៣២៥
សម័យបច្ចុប្បន្ន
(រជ្ជកាលទី ៥ ដល់បច្ចុប្បន្ន)
ព.ស. ១៤៣០
ព.ស. ២៤៣២
ទ្រង់បញ្ជាឲ្យបំលាស់រាជបណ្ឌិតស្ថាន បង្រៀនព្រះបរិយត្តិធម៌ដល់ភិក្ខុសាមណេរ ពីវត្តព្រះសិរីរតនស្តារាម ចេញមកជាសាលាបាលីវិទ្យាល័យឡើងនៅវត្តមហាធាតុ តាំង នាមថា “មហាធាតុវិទ្យាល័យ” ជាគ្រាដំបូងបំផុត ដែលប្រើនាមជាវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសថៃ និង បន្ទាប់មកក្នុងថ្ងៃទី១៣ កញ្ញា ២៤៣៩ ស្តេចទ្រង់យាងទៅសម្ពោធិ៍សង្ឃសេនាសន៍រាជវិទ្យាល័យ ប្រកាស់ព្រះរាជប្រារព្ភប្រែនាមមហាធាតុវិទ្យាល័យជា “មហាចុឡាលុងកន រាជវិទ្យាល័យ” ឲ្យជាទីសិក្សាព្រះបរិយត្តិធម៌ និង វិជ្ជាជាន់ខ្ពស់តទៅទៀត ។
ព.ស. ២៤៥៤
នៅមានគម្ពីរផ្សេង ៗ ដែលចាត់បោះពុម្ពត ៗ មកក្នុងរជ្ជកាលនេះ គឺ អភិធម្មត្ថវិភា វិនី និង ដីកាវិសុទ្ធិមគ្គ
ព.ស. ២៤៧១
ព.ស.២៤៧២
ព.ស. ២៥០១
ព.ស. ២៥០៨
នាថ្ងៃទី ១ សីហា ព្រះបាទសម្តេចព្រះចៅយ៉ូហ៊ួរភូមិពលអតុល្យតេជស្តេចទ្រង់ជា ប្រធានបើកវត្តពុទ្ធប្បទីប ក្នងទីក្រុងឡុងដ៍ (London) ប្រទេសអង់គ្លេស ដែលជាវត្តថៃដំបូងបំផុត នៅក្នុងបស្ចឹមប្រទេស ។
រវាង ព.ស. ២៥០៥-២៥០៨ សាសនច័ក្រកាតូលិកបានចាត់មហាសន្និបាត ហៅថា សង្គាយនាវ៉ាតិកាំង គ្រាទី ២ (VativanCouncil II) និង មានសេចក្តីប្រកាស់មួយ ដែលកំណត់ឥរិយាបថ និង បដិបក្ខវិធីរបស់សាសនគ្រឹស្តចំពោះសាសនាផ្សេងៗ ដោយផ្លាស់ពីភាពបដិបក្ខមកជាបញ្ចុះបញ្ចូល (បន្ស៊ីគ្នា) វិញ តមកភ្នាក់ងារផ្សព្វផ្សាយរបស់ សាសនច័ក្រកាតូលិក ក៏បានដាក់នយោបាយសាសនសម្ព័ន្ធ បែបបញ្ចុះ និង បញ្ចូលចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ។ រយៈពេលជិត ២០ ឆ្នាំកន្លងផុត ពុទ្ធសាសនិកមួយចំនួនក្នុងប្រទេសថៃបានយល់ឃើញថា អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រឹស្ត បាយប្រើឧបាយបដិបត្តិការផ្សេង ៗ ក្នុងការបញ្ចុះ និង បញ្ចូលព្រះពុទ្ធសាសនារួចទៅជាច្រើន ដូចជាកែទម្រង់ទ្រឹស្តី ថា ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ជាអាវតា (បកាសក) របស់ព្រះ (គ្រឹស្ត) ជាម្ចាស់ ជាដើម ។ ពុទ្ធសាសនិកអស់ទាំងនេះ បានផ្ញាក់រលឹកឡើង និង ចលនាការពារព្រះពុទ្ធសាសនា ផលម្យ៉ាង ដែលកើតចេញពីការចលនានេះ គឺ ជាកម្លាំងចលករឲ្យមានការចាត់ពិធីសប្តាហ៍ទ្រងទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងពេលនៃបុណ្យវិសាខបូជា តាំងតែពី ព.ស.២៥២៧ ជាដើមមក ។
គណៈរដ្ឋមន្រ្តី មានមតិក្នុងការប្រជុំប្រឹក្សា នៅថ្ងៃទី ២៧ វិច្ឆិកា ២៥២៧ យល់ព្រម ក្នុងគោលការណ៍សង្គាយនាព្រះពុទ្ធសាសនាធម្មវិន័យ ត្រួតពិនិត្យជំរះព្រះត្រៃបិដកច្បាប់ហ្លួង ទាំងភាសាមគធៈ និង ភាសាថៃ ដើម្បីបោះពុម្ពចំរើនព្រះជន្ម ស្ថិតក្នុងវរោកាស ដែលព្រះបាទសម្តេចព្រះចៅយ៉ូហ៊ួរ ចំរើនព្រះជន្មាយុ ៥០ វស្សា ក្នុង ព.ស. ២៥៣០ តាមព្រះរាជតម្រិះ របស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ។ ពិធីត្រួតជំរះបានចាប់ផ្តើមដំណើរការក្នុងពាក់កណ្តាល ព.ស. ២៥២៨ នៅពេល ដែលដល់ព្រះរាជពិធីមហាមង្គលចំរើនព្រះជន្ម ៥០ វស្សា ក្នុងថ្ងៃ ទី៥ ធ្នូរ ២៥៣០ បានបោះពុម្ពព្រះត្រៃបិដក ច្បាប់ភាសាមគធៈ សម្រេច ១ ក្បាល ភាសាថៃសម្រេច ៣ ក្បាល ។
ទេវី
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះម៉ែអុម៉ាទេវី សិល្បៈឥណ្ឌា, ទេពធីតានៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។]]
ដាញ់ ម៉ូនីកា
ជីវិតដំបូង
ម៉ូនីកា កើត​ក្នុង​ត្រកូល ដាញ់ វ៉ាន់សា និង ម៉ែន ចាន់ណារី ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ផ្នែក​សិល្បៈ។ ក្នុង​នាម​ជា​កូន​តែ​ម្នាក់​មក​ពី​គ្រួសារ​អ្នក​មាន ដាញ ម៉ូនីកា មាន​សំណាង​ណាស់​ដែល​មាន​ធនធាន​គ្រប់​យ៉ាង​ដែល​នាង​ចង់​បាន​ដូច​ជា​តារា​សម្ដែង។ ដោយ​សារ​តែ​ម្ដាយ​របស់​នាង​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​សិល្បៈ ដាញ ម៉ូនីកា ត្រូវ​បាន​លាតត្រដាង​ពី​សិល្បៈ​បុរាណ។ នាងបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យភាពយន្ត ហើយបានសម្តែងក្នុងខ្សែភាពយន្តដំបូងរបស់នាងគឺរឿង កូនស្តេចពស់កេងកង នៅអាយុ ១៤ ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ ២០០១ ។
ឃុំតាម៉ៅ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
សាឡុំវត្តពាមមេត្រីសិរីរតនារាម
សាឡុំវត្តពាមមេត្រីសិរីរតនារាម សាងសង់ឡើងក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៥១៣ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៩៦៩ នៃគ.ស ដែលមានទីតាំងស្ថិតក្នុងវត្តពាមមេត្រី ឃុំត្បែង ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ ។ រូបភាពតូច|សាឡុំវត្តពាមមេត្រីសិរីរតនារាម
ស្រីសុវត្ថិ
​
ព្រះម៉ែបេរិយចិ
ព្រះម៉ែបេរិយចិ (Goddess Periyachi, พระแม่เปะริยาจจิபெரியாச்சி ) គឺ ទេពធីតាបិសាច នៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។.ព្រះនាង គឺ ទេវតាទេពភេទស្ត្រីបិសាចរក្សាពិភពលោកក្នុង​នៅសកលលោក.៕
ឃុំរណសិរ្ស
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកសង្គមថ្មី ខេត្តព្រះវិហារ មាន ភូមិ÷
រាជាណាចក្រព្រុស
រាជាណាចក្រព្រុស (ភាសាអង់គ្លេស: Kingdom of Prussia | ភាសាអាល្លឺម៉ង់: Königreich Preußen) គឺជារាជាណាចក្រអាល្លឺម៉ង់ដែលតាងឡើងដោយរដ្ឋព្រុសនៅចន្លោះឆ្នាំ១៧០១ ដល់ឆ្នាំ១៩១៨។ រាជាណាចក្រមួយនេះគឺជាកម្លាំងជំរុញពីក្រោយការបង្រួបបង្រួមជាតិអាល្លឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ១៨៧១ ហើយជារដ្ឋផ្តាច់មុខគេក្នុងចក្រភពអាល្លឺម៉ង់រហូតដល់ការរំលាយបំបាត់រដ្ឋមួយនេះក្នុងឆ្នាំ១៩១៨។ ទោះឈ្មោះរបស់វាមានប្រភពមកពីតំបន់មួយឈ្មោះ"ព្រុស្ស៊ី" រឺ"ព្រុស"មែន, តែតាមការពិតវាគឺមានប្រភពមកពីនគរប្រេនឌេនបឺក, ដែលមានរដ្ឋធានីឈ្មោះប៊ែរឡាំង(Berlin ដែលសព្វថ្ងៃជារាជធានីនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់)។
កំណើត
នៅឆ្នាំ១៦១៨ រាជវង្សហូហិនសូលឺនបានទទួលតំណែងជា ឌុក(Duchy)នៃព្រុស, ចាប់ពីឆ្នាំ១៥១១មក ព្រុសបានដឹកនាំដោយមេដឹកនាំម្នាក់ពីរាជវង្សហូហិនសូលឺនគឺអាល់បឺតនៃព្រុស, ដែលជាអ្នកកែប្រែរដ្ឋទូតូនិចទៅជាឌុក(រដ្ឋ)ប្រូតេស្តង់ដោយទទួលយកសក្តិភូមិនៃមកុដប៉ូឡូញ។ ការដឹកនាំនេះគឺដឹកនាំដោយសហជីពផ្ទាល់ខ្លួនគឺក្រោមប្រេនឌេនបឺក, ដែលពេលនោះគេស្គាល់ថា"សហភាពប្រេនឌេនបឺក-ព្រុស"។ នៅក្នុងដំណើរនៃសង្គ្រាមភាគខាងជើងលើកទីពីរ, សន្ធិសញ្ញា Labiau និង Wehlau-Bromberg បានផ្តល់ឱ្យរាជវង្សហូហិនសូលឺននូវអធិបតេយ្យភាពយ៉ាងពេញលេញមកលើឌុកនៃព្រុស នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៦៥៧។
ឆ្នាំ១៧៤០- ១៧៦២: សង្គ្រាមស៊ីលេស៊ាន
រូបភាពតូច|ទឹកដីដែលរាជាណាចក្រព្រុសបានកាន់កាប់នៅសតវត្សទី១៨ នៅឆ្នាំ១៧៤០ ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រេឌឺរិចទី២ (Frederick the Great) បានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៃរាជាណាចក្រព្រុស។ បន្ទាប់ពីបានឡើងសោយរាជ្យ ហ្រ្វេឌឺរិចទី២មានបំណងចង់ពង្រីកអំណាចព្រុសតទៅទៀតដោយប្រើលេសថាក្នុងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំពី១៥១៣ដែលបានចែងថាផ្នែកខ្លះនៃដែនដីតំបន់ស៊ីលេស៊ាត្រូវប្រគល់ទៅឱ្យប្រេនឌេនបឺកបន្ទាប់ពីរាជវង្សភាសត្រូវបានគេធ្វើគុជ, អញ្ចឹងហើយ ហ្រ្វេឌឺរិចក៏បានសម្រេចចិត្តឈ្លានពានតំបន់ស៊ីលេស៊ា(ផ្នែកមួយនៃប្រទេសអូទ្រីស), ដែលជាហេតុមួយនាំឱ្យមានសង្គ្រាមអ្នកស្នងព្រះមហាក្សត្រអូទ្រីស។ បន្ទាប់ពីបានកាន់កាប់ស៊ីលេស៊ាយ៉ាងរហ័ស, ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្រ្វេឌឺរិចបានផ្តល់ជូននូវការការពារដល់រដ្ឋទាយាតអូទ្រីសម្នាក់ព្រះនាមម៉ារី តឺរេសា ប៉ុន្តែលុះត្រាតែអូទ្រីសព្រមប្រគល់តំបន់ស៊ីលេស៊ាឱ្យទៅព្រះអង្គ។ ការផ្តល់នូវការការពារនេះត្រូវបានបដិសេដមិនយល់ព្រម, ប៉ុន្តែដោយអូទ្រីសត្រូវជាប់ក្នុងសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសមួយចំនួនខ្លះទៀត បានព្រះអង្គម្ចាស់ហ្រ្វេឌឺរិចបានកាត់សេចក្តីខាងលើជាផ្លូវការដោយសន្ធិសញ្ញាប៊ែរឡាំងក្នុងឆ្នាំ១៧៤២។
ការទទួលជ័យជម្នះលើកងទ័ពអូទ្រីសនៅក្នុងសមរភូមិ Burkersdolf និងការពឹងផ្អែកទៅលើពួកអង់គ្លេសដែលកំពុងទទួលជោកជ័យក្នុងសង្គ្រាមដណ្តើមទឹកដីអាណានិគមពីបារាំង, ទីបំផុតព្រុសអាចបង្ខំឱ្យមាន status quo ante bellum(ជាពាក្យឡាទីនដែលគេបានប្រើក្នុងសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាច្រើនដែលសំដៅទៅលើការទទួលចុះចាញ់របស់ទ័ពសត្រូវមុនចុះសន្ធិសញ្ញា)នៅអឺរ៉ុបបានហើយ។ លទ្ធិផលខាងលើនេះបានបញ្ជាក់ថាព្រុសបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងនាមជារដ្ឋអាល្លឺម៉ង់និងបានប្រែព្រះរាជាណាចក្រខ្លួនទៅជាមហាអំណាចអឺរ៉ុបម្តងទៀត។ ហ្រ្វេឌឺរិចបានមានព្រះទ័យភិតភ័យយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលរុស្ស៊ីបានទទួលជោកជ័យក្នុងការកាន់កាប់ទឹកដីព្រះអង្គ, ចាប់តាំងពីចប់សង្គ្រាមទាំងអស់នោះមក ព្រះអង្គបានក្លាយខ្លួនជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រកបទៅដោយសន្តិភាព។
ឆ្នាំ១៨០១ -១៨១៥: សម័យសង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនីក
បន្ទាប់ពីការញ្ញុះញ្ញុងរបស់ណាប៉ូឡេអុង, ព្រុសក៏ទទួលបានជោកជ័យក្នុងការកាន់កាប់រដ្ឋហានណូវ័រ(ក្រោមអង់គ្លេស) និង ប្រេមេន-វឺដង់ នៅដើមឆ្នាំ១៨០៦។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំដដែលនេះ, ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋត្រូវបានរំលាយចោលដែលជាលទ្ធផលបន្ទាប់ពីណាប៉ូឡេអុងបានយកឈ្នះសង្គ្រាមទៅលើអូទ្រីស។ ងារជា Kurfürst (ជាភាសាអង់គ្លេសៈ Prince-elector) ក្នុងប្រេនឌេនបឺកត្រូវក្លាយជាអាសារបង់ឬលែងគ្មានអំណាចអ្វីទៀតហើយ និងត្រូវបានលែងទទួលស្គាល់ថែមទៀត។ ទៅះជាយ៉ាងណា, ព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រេឌឺរិច វីលៀម ទី៣ (ស្តេចព្រុស)ដែលពេលនោះព្រះអង្គមានអធិបតេយ្យភាពមកលើដែនដីរបស់រាជវង្សហូហិនសូលឺនទាំងស្រុង។ មុនពេលដែលរឿងទាំងអស់នេះកើតឡើង, អធិបតេយ្យភាពរបស់គ្រួសាររាជវង្សហូហិនសូលឺនមានតំណែងនិងងារជាច្រើនចាប់ពីអភិបាលកំពូលនៃវិហារប្រូតេស្តង់ដល់ស្តេច, អេលិចទ័រ, មេឌុក, និងឌុកតូចៗសម្រាប់គ្រប់គ្រងតំបន់ផ្សេងៗ ដែលងារទាំងអស់នេះគឺចាត់ចែងដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៨០៦មក, ព្រះអង្គវីលៀមទី៣គ្រាន់តែមានងារសាមញ្ញជាស្តេចតែប៉ុណ្ណោះ។ thumb|left|[[ហ្រ្វេឌឺរិច វីលៀម ទីបី នៃព្រុស|ហ្រ្វេឌឺរិច វីលៀម ទីបី នៃព្រុស, អាឡិចសាន់ដឺទីមួយ នៃរុស្ស៊ីនិងហ្រ្វេនឈីសទី២នៃអូទ្រីស បន្ទាប់ពីសមរភូមិលែបស៊ីក ១៨១៣]]
រដ្ឋធម្មនុញ្ញ
ចាប់តាំងពីរាជាណាចក្រព្រុសបានបង្កើតឡើងមក, រដ្ឋធម្មនុញ្ញពីរត្រូវបានតែងតាំងឡើងនៅឆ្នាំ១៩៤៨និងឆ្នាំ១៩៥០។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៨៤៨ត្រូវបានអនុម័តឡើងនិងដាក់ឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៤៨ដោយហ្រ្វេឌឺរិច វីលៀមទី៤។ ការតែងតាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងនេះគឺត្រូវបានកំណត់ថាជាការឆ្លើយតបទៅនឹងបដិវត្តឆ្នាំ១៨៤៨។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញទីពីរត្រូវបានអនុម័តឡើងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៥០ ហើយត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជារឿយៗនៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ទៀត។
សាសនា
ទោះជាមានចំនួនអ្នកកាន់សាសនាប្រតេស្តង់ច្រើនមែន, រាជាណាចក្រព្រុសមានប្រជាជនប្រហែលពីរទៅបីលាននាក់ជាអ្នកកាន់រ៉ូម៉ាំងកាតូលិកនៅភាគខាងលិចនិងនៅក្នុងតំបន់ប៉ូឡូញ។ នៅតំបន់រ៉ាំង(Rhineland)និងមួយផ្នែកនៃវេសផាលាក៏មានចំនួនអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកច្រើនដែរ។ លើសពីនេះទៅទៀត ព្រុសភាគខាងកើត, រដ្ឋវ៉ាមៀ, ស៊ីលេស៊ា និងខេត្តផូសិនក៏មានអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកគួរសមផងដែរហើយពួកគេចេះនិយាយភាសាប៉ូឡូញទៀតផង។ នៅព្រុសខាងកើត, ក្នុងតំបន់ម៉ាសួរាគឺសម្បូរទៅដោយអ្នកកាន់សាសនាប្រតេស្តង់ច្រើន ម្យ៉ាងទៀតពួកគេទាំងនោះជាជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ហើយមិនចេះនិយាយភាសាប៉ូឡូញទេ។
ក្រុងប៉ៃលិន​
=មើលផងដែរ=
ឧទ័យធិរាជប្រាង្គ
សមរភូមិក្រគរ គ.ស.១៥១៦
ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវ កូនច្បងជាមេទ័ពមុខនោះដេញទ័ពឲ្យចូលវាយលុកកងទ័ពចៅពញាតេជោ។ រេហ៍ពលក្នុងកងទ័ពទាំង ២០០០ នាក់នោះកាលស្រែកហ៊ោយកជ័យយ៉ាងកងរំពងហើយក៏រត់សំដៅចូលទៅលុកកងទ័ពនៃចៅពញាតេជោវាយកាប់សំលាប់គ្នាពពាក់ពពួនស្លាប់ហូរឈាមដូចទឹកទរ ឬ ហូរដូចជាស្ទឹង តែទ័ពពញាតេជោពុំព្រមបែកសោះ។ ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជកែវ ឃើញដូច្នោះហើយក៏ស្ទុះចូលទៅដេញកាប់ចៅពញាតេជោដែលនៅលើខ្នងសេះ។ សេះចៅពញាតេជោ ដោយឃើញគេស្ទុះចូលមកប្រញាប់ពេក ក៏ភ្ញាក់គេចខ្លួនទៅប៉ះនឹងដើមឈើ បណ្ដាលឲ្យធ្លាក់ពញាតេជោពីលើខ្នងសេះខ្ពោក។ ចៅពញាវង្សាអគ្គរាជឃើញបាចណាបហើយ ក៏កាប់ពញាតេជោស្លាប់មួយរំពេច រេហ៍ពលទាំងសងខាង ក៏ប្រកាប់ប្រចាក់គ្នាច្របូកច្របល់ទៅវិញទៅមកយ៉ាងសាហាវដូចម្រឹគពាឡមានរបឹងរឹងរូសមិនព្រមចាញ់គ្នាទៅវិញទៅមកសោះ។ ចៅពញវង្សាអគ្គរាជយល់ថា "ពលខ្លួនតិចណាស់ ហើយកងទ័ពខាងសត្រូវ ដែលមានចំនួនច្រើនស្រាប់ទៅហើយនោះ ក៏រឹងរឹតតែមកដល់ថែមហើយថែមទៀតផងនឹងយកជ័យតទៅទៀតពុំបានឡើយ" ទើបនាំរេហ៍ពលថយមកជំរាបបិតាតាមដំណើរ។ ឯចៅពញារាជាមេត្រី ចៅហ្វាយស្រុកខែត្រភ្នំពេញ និង ចៅពញាវង្សាអនុជិតចៅហ្វាយស្រុកខែត្របាទីជាមេទ័ពឆ្វេងស្ដាំ ដែលលើកតាមទ័ពពញាតេជោនោះ ក៏បានប្រទះនឹងកងទ័ព ចៅពញាបរទេសរាជនិង ចៅពញាវិបុលរាជដែលបង្កប់តាមសងខាងផ្លូវនោះ។
ខណៈនោះ ពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ យល់ថា កងទ័ពចៅពញាចក្រី មានពលច្រើនណាស់ សេនាទាហានទាំងនោះ ក៏មានថ្វីដៃខ្លាំងៗទៀត ឯពលខាងខ្លួន ក៏ស្លាប់ប្រមាណជា ៦០ នាក់ទៅហើយឃើញថានឹងតយកជ័យជំនះពុំបានទេ។ លុះវេលាព្រលប់ មកដល់ហើយ ចៅពញាសួគ៌ាលោកពេជ្រ ក៏វាយស្គរ ជាសញ្ញាឲ្យដំណឹងដល់កងទ័ព ឲ្យឈប់ច្បាំង ទាំងសងខាង។
បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ
បេ​អាត រិច​ឈ្នឺ​រ
ជីវប្រវត្តិ
លោកវិជ្ជបណ្ឌិត បេអាត រីចឈ្នឺរ កើត​នៅ​ថ្ងៃទី​១៣ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៤៧ នៅ​ក្រុង​ហ្សួរិច ប្រទេស​ស្វីស។ ​
ខេត្តសុខោទ័យ
ព្រំប្រទល់ខេត្ត
ខេត្តសុខោទ័យមានព្រំប្រទល់បុរាណនៅជាប់នឹង ហរិបុញ្ជ័យ ជាប់ខេត្ត៖
សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ឃ្លាំង
សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ឃ្លាំងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ក្រោមការជ្រោមជ្រែងពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងមន្ទីរ អង្គភាពជំនាញក្នុងគោលដៅធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជននៅក្នុងសហគមន៍ តាមរយៈការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។ សហកមន៍មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំកំពង់ឃ្លាំង ស្រុកសូត្រនិគម ខេត្តសៀមរាប មានចម្ងាយប្រមាណ ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តសៀមរាប ។
អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ
ព្រះស្នំឯក អ្នកព្រះនាង ផលទិព្វសុវណ្ណ គឺព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទអង្គដួង ។ ព្រះនាង គឺជេដ្ឋភគិនី(បងស្រី)របស់ ចៅចមសុជាតិបុប្ផានួន ( ឃុន ថាន់ ) ក្រោយពីព្រះបាទអង្គដួង ទ្រង់សុគតទៅ ឃុន ថាន់ បានក្លាយជាមហេសីរបស់ព្រះបាទនរោត្តមវិញម្តង ។
អេពីគួរ
ប្រវត្តិអេពីគួរ
សាលាអេពីគួរមានប្រជាប្រិយភាពកាន់តែខ្លាំងឡើង ហើយទន្ទឹមនឹងនោះក៏មានលទ្ធិមួយចំនួនលេចឡើងដែរ ដូចជា លទ្ធិស្តូក (Stoicism), លទ្ធិផ្លាតូ (Platonism), លទ្ធិភើរីផាតេទិក (Peripateticism), និងលទ្ធិភីរើនី (Pyrrhonism)។ អេពីគួរជាសាលារៀនដ៏មានឥទ្ធីពលមួយក្នុងចំណោមសាលារៀនជាច្រើននៃទស្សនវិជ្ជាហេលិនិក ហើយវាមានរហូតដល់សម័យចក្រភពរ៉ូមក្រោយមកទៀត។
នៅសតវត្សទី១៧ បូជាចារ្យបារាំង Franciscan អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្ស​វិទូ Pierre Gassendi បានសរសេរសៀវភៅពីរក្បាល ក្នុងគោលបំណងធ្វើឲ្យលទ្ធិអេពីគួនិយមរស់ឡើងវិញ។ មិនយូរប៉ុន្មានមានស្នាដៃជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ភជាភាសាអង់គ្លេស ស្ដីអំពីលទ្ធិអេពីគួរនិយម។
ប្រព័ន្ធច្បាប់ផ្នែកសីលធម៌
ធម្មជាតិបានកំណត់គោលដៅសម្រាប់អ្វីៗទាំងអស់ដែលមានជីវិត (រួមទាំងមនុស្សផងដែរ) ក្នុងការស្វែងរកសុភមង្គល ជាក់ស្ដែងយើងឃើញថា ទាំងក្មេង ទាំងសត្វ តែងមានសភាវគតិចង់បានអំណរ ហើយឲ្យបានរួចផុតពីការឈឺចាប់។ អំណរ និងការឈឺចាប់គឺជាហេតុផលដ៏ចម្បង សម្រាប់គ្រប់សកម្មភាពរបស់សត្វលោកដែលមានជីវិត។ អំណរដ៏បរិសុទ្ធគឺជាសេចក្ដីដ៏ប្រសើរបំផុត ហើយការឈឺចាប់គឺជាសេចក្ដីដ៏អាក្រក់បំផុត។
ប្រពៃណីក្សត្រ
Monarchy is when ខ្ញុំ​មាន​ច្រើន​ណាស់​អ្នក​អាក្រក់ hahaha លិង្គ
សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី
សម្ដេច​ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​ណាស់ គេ​ទៅ​ណា​ដូច​ខ្ញុំ​កាល​ណា។ គឺត្រជាក់ខ្លាំងណាស់។ ផ្តល់ទឹកដោះដល់អ្នកដទៃ!!
ប្រាសាទកំពែងធំ
​ ប្រាសាទកំពែងធំ ជាប្រាសាទរបស់ខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅ ខេត្តសិរីសាកេត ត្រូវបាន សៀម ផ្ដូរឈ្មោះទៅជាប្រាសាទកំផែងយៃ។ ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទ ពាក្យថៃ វត្ត ពាក្យខ្មែរ កំពែង ពាក្យថៃ កំផែង ពាក្យខ្មែរ ធំ ពាក្យថៃ យៃ សរុបមក ពាក្យខ្មែរ ប្រាសាទកំពែងធំ តែពាក្យថៃ វត្តកំផែងយៃ។ ឧទាហរណ៍ វត្តអារុណ នៅទីក្រុងបាងកក។
ឃីង​ ផៅវឺរ មហានគរ
ឃីង​ ផៅវឺរ មហានគរ (ភាសាថៃ÷คิง เพาเวอร์ มหานคร) គឺជាអគារមួយខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលស្ថិតនៅសង្កាត់ពាណិជ្ជកម្មសុីឡម និង សាធន នៃទីក្រុងបាងកក អគារនេះចាប់ផ្តើមកសាងនៅថ្ងៃទី ២០ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១១ និងបញ្ចប់កសាងនៅខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១៦ ហើយបានសម្ពោធដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០១៦ មានកម្ពស់ ៣១៤.២ ម៉ែត្រ (១០៣១ ហ្វីត) ដែលមាន ៧៧ ជាន់ លើផ្ទៃដី 150,000 ម៉ែត្រការ៉េ (1,600,000 ហ្វីតការ៉េ) វាមានរូបរាងមិនធម្មតានៃ វាំងននកញ្ចក់ជញ្ជាំង ប៉មការ៉េដែលមានវង់រាងជ្រុងកាត់ចូលទៅក្នុងផ្នែកម្ខាងនៃអាគារ។ រូបភាពតូច|អគារមហាណាខននៅឆ្នាំ២០១៩
ត្រៃផត
តារាវិទ្យា
នេះគឺតារាសាស្រ្តឈរជើងកាមេរ៉ាជើងជាបីរឹងមាំប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់កែវយឺតឬកែវយឹត, ទោះបីជាពួកគេអាចត្រូវបានប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់ម៉ាស៊ីនថតដែលបានភ្ជាប់ឬឧបករណ៍ចំបង។
មេកានិច
ការចាប់យកម៉ាស៊ីនថតតាមបែបប្រពៃណីពន្លឺរូបថតលើចានឬភាពយន្តរូបថត។ វីដេអូនិងម៉ាស៊ីនថតឌីជីថលប្រើឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាអេឡិចត្រូនិរូបភាព, ជាធម្មតាជាឧបករណ៍គួបផ្សំការចោទប្រកាន់ (CCD) ឬអង្គប្រមូលពន្លឺ CMOS ដើម្បីចាប់យករូបភាពដែលអាចត្រូវបានផ្ទេររក្សាទុកក្នុងកាតអង្គចងចាំមួយឬឧបករណ៍ផ្ទុកផ្សេងទៀតនៅក្នុងកាមេរ៉ាសម្រាប់ការចាក់សារថ្មីឬដំណើរការនៅពេលក្រោយ។
ហ្វកខស
ដោយសារតែលក្ខណៈសម្បត្តិអុបទិកនៃកញ្ចក់នៃរូបថត, តែវត្ថុក្នុងជួរដែលបានកំណត់មួយនៃចម្ងាយពីម៉ាស៊ីនថតនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងច្បាស់។ ដំណើរការនៃការលៃតម្រូវជួរនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍គេស្គាល់ថាជាកាមេរ៉ាមួយនេះ។ មានវិធីផ្សេងគ្នានៃការផ្តោតសំខាន់កាមេរ៉ាមួយត្រឹមត្រូវមាន។ កាមេរ៉ាសាមញ្ញបំផុតបានជួសជុលការផ្តោតអារម្មណ៍និងការប្រើប្រាស់ជំរៅនិងង្ងាយឆ្ងាយកញ្ចក់តូចមួយដើម្បីធានាថាអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលនៅក្នុងជួរជាក់លាក់នៃចម្ងាយពីកញ្ចក់, ជាធម្មតាប្រមាណ 3 ម៉ែត្រ (10 ហ្វីត) ទៅក្រុមហ៊ុន Infinity, គឺនៅក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍សមហេតុផល។ កាមេរ៉ាផ្តោតអារម្មណ៍ថេរគឺជាធម្មតាប្រភេទតំលៃថោកដូចជាប្រើតែមួយកាមេរ៉ា។ កាមេរ៉ានេះអាចមានជួរមួយដែលមានកម្រិតឬការផ្តោតសំខាន់ខ្នាតផ្តោតជាសំខាន់ដែលត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញនៅលើរាងកាយកាមេរ៉ា។ អ្នកប្រើនឹងទាយឬគណនាចម្ងាយទៅកាន់ប្រធានបទនេះនិងលៃតម្រូវការផ្តោតអារម្មណ៍ទៅតាម។ នៅលើម៉ាស៊ីនថតមួយចំនួននេះគឺត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញដោយនិមិត្តសញ្ញា (ក្បាលនិងស្មា; មនុស្សពីរនាក់ដែលក្រោកឈរ; ដើមឈើមួយលើភ្នំ) ។
ហ័យអាន
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
បន្ទាយស្ទឹងសែន
កនុងកាំង្ពងជានទ់ីមយួដក្់ុទង្ធត្ទហានកានាំភែើង្ាំ នហើយនៅមុមកាំង្ពងននុះមាននរាងែាំរី កនុងកាំង្ពងជានទ់ី១ ដក្់ុទង្ធត្ទហាកានាំភែើង្ាំ នហើយ នៅមុមកាំង្ពងននុះ មាននរាងែាំរី និងនរាងន្ុះ។ កាំង្ពងទី២ ដក្់ុទង្ធត្ទហានកានាំភែើងង្វង សាលាជាំនុាំ សាលាែាំរូង និង សាលាឧទរធណ្៍។
ការថតរូប
ការថតរូបគឺជាសិល្បះ នៃវិទ្យាសាស្រ្ត ក្នុងការវិកហាត់ នៅសមាត្តិភាពនៃការថតរូប អោយមានពន្លឺ និង ពណ៍ល្អធ្វើអោយរូបភាពមានភាពទាក់ទាញ។ ការប្រើពន្លឺ និងការប្រើប្រាស់់កាមេរ៉ាហើយប្លង់កាមេរ៉ា ដែលជំនួយអោយ ការថតរូប និង រូបថត មានលក្ខណ:ច្បាស់ស្អាត ជាកស្តែង ការប្រើនៅឡែន ទាញចំងាយ ធ្វើអោយយើង ចាប់បាននៅចំនុចដែលយើងចង់បាននិងមានពន្លឺច្បាស់ នៅពេលដែលមានកម្មរស្មីពន្លឺឆ្លងកាត់ទទឹង ប្លង់ដែលយើងថត យើងត្រូវដឹងអំពីពន្លីខាងក្រៅ របស់ម៉ាស៊ីនថត នៅពេលថតរូបជាធម្មតាការថត រូបទាមទានៅពន្លីដែលម៉ាស៊ីនថត មានភ្លើង គ្រប់គ្រាន់ គ្នុងការចំនាំងផ្លាតនៃពន្លឺនៅពេលថតរូប។ យើងត្រួវមើលភ្លឺដែលនៅជុំវិញ បរិវេននៃការថតរូប អោយបានត្រឹមត្រូវ មុននិងចាប់ផ្តើមយកដៃចុចម៉ាស៊ីនថតជាធម្មតា យើងត្រូវតែគិតអំពីពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលនៅជុំវិញទីនោះហើយនៅពេលយើងធ្វើការថតរូបពេលយប់គឺត្រូវការពន្លឺជាចំាបាច់ បើមិនមានពន្លឺគឺយើងមិនអាចថតរូបបានទេ។ ការថតរូប ដែលយើង មិនទេឃើញ នៅព្លឺគ្រុនគាន់ នៅពេលថតរូប។ មានអ្នកថតរូបជាច្រើន បានយកជំនាញនេះធ្វើអីជិពសំរាប់ជញ្ចឹមជីវិត រឺក៍ថត កំសាន្ត ស្រាវជ្រាវ និងសំរាប់ទុកជាឯកសារ ក៍មាន។ thumb|ម៉ាស៊ីនថតដែលមានឈ្មោះនីក្គន F ដែលផ្លសិទ្ធក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩ ដែលមានហ្វិលទំហំ៣៥សង្សីម៉ែត្រ
ការប្រើប្រាស់
ការប្រើប្រាស់ ម៉ាស៊ីន ថតរូប គឺមានលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នាទៅតាម ពន្លឺដែល មានសំរាបថតរូប រឺចំឡងរូប ដែលមានក្នុង ហ្វិល ម៉ាស៊ីនថតដែលមាន ហេតុនេះហើយ យើងត្រូវ ប្រើអគ្គនី ជុំនួយនៅពេលថតរូប ហើយ ត្រូវ ចេះមើលផ្លង ក្នុងការថត ដើម្បី ទទួលបានរូបថត ល្អ នៅពេលដែល ចំឡងរូប ទៅក្រដាសរូបថត នៅពេលដែល បញ្ចេញរូបថត មកក្រៅម៉ាស៊ីនថត ។ កាណុង ម៉ាស៊ីនថត ពិតជាមានសរៈសំខាន់ ខ្លាំងណាស់ សំរាប់ អោយដៃយើង ទ្រលំនឹង ជំនួយក្នុងការថតរូប។
​ភេសជ្ជៈ​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភេសជ្ជៈ
ទេវនិក
ព្រះបាទទេវនិក (អានថា: ទេវៈនិកៈ រឺ ទេវៈណឹក) (គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (គ.ស ?-?) នៅពាក់កណ្តាលដល់ចុងសវត្សរ៍ទី៥ យើងក៏ដឹងហើយថាព្រះទេវានិកម្មហារាជាធិរាជបានចារសិលាចារឹកខ្មែរចាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅទីក្រុងឝ្រេឝ្ឋបុរដែលស្ថិតនៅប្រាសាទវត្តភូ ក្នុងខ្វែងចម្ប៉ាសក្ដិប្រទេសលាវសព្វថ្ងៃ។ ទីនេះ​ឯង ក៏​ជា​ប្រភព​នៃ​សន្តតិវង្ស​ដំបូងបង្អស់ នៃ​រាជវង្សានុវង្ស​ខ្មែរ​សម័យ​ចេនឡា និង​អង្គរ ដែល​បាន​ត​ពូជពង្ស​ពី​សម័យ​នគរ​ភ្វូណានមក។ នេះ​បើ​យោងតាម​ខ្លឹមសារ​សិលាចារឹក​បក្សី​ចាំ​ក្រុង។ សារៈសំខាន់​នៃ​តំបន់​វត្ត​ភូ ក៏​អាច​គូសបញ្ជាក់​បាន​ថា គឺជា​វត្តមាន​របស់​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​បុរាណ​ដែរ។​ ដោយហេតុថា កំណត់ហេតុ​ចិន​ក៏ដូចជា​ប្រភព​ឯកសារ​ផ្សេងទៀត បាន​ឲ្យ​ដឹងថា វត្ត​ភូ​គឺជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ខ្មែរ ដោយមាន​ការកត់សម្គាល់​ឃើញ​តាំងតែ​ពី​ដើម​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូច​មាន​ក្នុង​កំណត់ហេតុ​រជ្ជកាល​សួយ​ជាដើម។ ដែល​ចាត់ទុកថា តំបន់​នេះ​ចំណុះ​របស់​នគរ​ភ្វូណាន។​ ​តាម​ឯកសារ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​បន្តថា នៅ​តំបន់​វត្ត​ភូ ឬ ឝ្រេឝ្ឋ​បុ​រ មាន​ស្តេច​ខ្មែរ​ជាច្រើន​អង្គ ដែលមាន​អំណាច​យ៉ាង​ខ្លាំងពូកែ បាន​សោយរាជ​សម្បត្តិ​នៅ​ទីនោះ ពី​សម័យ​នគរភ្វូណាន រហូតដល់​ស​.​តទី​៥ នៃ​គ​.​ស ដែលជា​រជ្ជកាល​របស់​ស្តេច ទេវនិក។​ ពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹង​បញ្ហា​នេះ សូម​រំលឹកថា គេ​បានឃើញ​នូវ​សិលាចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​ផងដែរ នៅក្បែរ​វត្ត​ហ្លួង​ក្រៅ ដែល​ស្ថិតក្នុង​បរិវេណ​នៃ​ទីក្រុង​ចាស់ ឝ្រេឝ្ឋបុ​រ ដែល​ពិពណ៌នា​អំពី​ការកសាង​ស្រះ​ទឹក​មួយ​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មួយ​ ព្រះអង្គ​ព្រះនាម “​ព្រះបាទ​ទេវនិក ” ។ លក្ខណៈ​តួអក្សរ​សំស្ក្រឹត​នៃ​ផ្ទាំង​សិលាចារឹក ក៏បាន​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ដឹងថា ចារឹក​នេះ​ត្រូវបាន​ចារ​ឡើង​នៅ​ពាក់កណ្តាល ឬ​ចុង​ស​.​តទី​៥ នៃ​គ​.​ស។​ តាមខ្លឹមសារនៃសិលាចារឹក ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ បានស្តេចយាងពីឆ្ងាយមកសោយរាជនៅភូមិភាគនេះ។ លោកសាស្ត្រាចារ្យឃ្លោត-ហ្ស័ក បានសិក្សាសិលាចារឹកនេះ ហើយសន្និដ្ឋានថា ព្រះបាទទេវានិកាជាព្រះរាជាខ្មែរ ពុំមែនជា ជនជាតិចាម ដូចដែលអ្នកខ្លះបានពោលនោះឡើយ ថ្វីត្បិតតែគេពុំបានស្គាល់ច្បាស់ នូវស្រុកកំណើត របស់ព្រះអង្គក៏ដោយ។
មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ
ការ​ឃ្លាំមើល​សេដ្ឋកិច្ច
អាយ.អឹម.អែហ្វ មាន​នាទី​ទទួលខុសត្រូវ​លើ​ប្រព័ន្ធ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ និង​ត្រួតពិនិត្យ​លើ​នយោបាយ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​របស់​ខ្លួន​។ លើសពីនេះ គឺ​រក្សា​ការ​ឃ្លាំមើល​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រជាជាតិ​មួយ ក៏ដូចជា​ក្នុង​តំបន់ និង​សកលលោក ដោយ​ពិគ្រោះ​យោបល់​យ៉ាង​ទៀងទាត់​ជាមួយ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក និង​ផ្ដល់​ប្រឹក្សា​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដល់​សមាជិក​របស់​ខ្លួន​។
ជំនួយការ​បច្ចេកទេស
ផ្ដល់​ដល់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ចំណូល​ទាប និង​មធ្យម ដើម្បី​បង្កើន​ប្រសិទ្ធភាព​គ្រប់គ្រង​សេដ្ឋកិច្ច​។ អាយ.អឹម.អែហ្វ ផ្ដល់​ការ​ណែនាំ​ផ្នែក​ប្រតិបត្តិ និង​ហ្វឹកហ្វឺន​លើ​ការ​លើកកម្ពស់​ស្ថាប័ន និង​រៀបចំ​នយោបាយ​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ និង​រចនាសម្ព័ន្ធ​ឱ្យ​បាន​សមស្រប​។
ឆ្នេរសមុទ្រហាឡុង
ឆ្នេរសមុទ្រហាឡុង ( Vịnh Hạ Long ) គឺជាតំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក របស់អង្គការយូណេស្កូ និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងខេត្តក្វាងនិញ ប្រទេសវៀតណាម ។ ឈ្មោះហាឡុង មានន័យថា "នាគចុះមក"។ រដ្ឋបាល ឈូងសមុទ្រជាកម្មសិទ្ធិរបស់ទីក្រុងហាឡុង ទីក្រុងខាំផានិងជាផ្នែកមួយនៃស្រុកវ៉ាន់ដុន ។ ឆ្នេរសមុទ្រមានកំបោរថ្មកំបោរនិងកោះរាប់ពាន់ក្នុងរាង និងទំហំផ្សេងៗ។ឆ្នេរសមុទ្រហាឡុង គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃតំបន់ធំមួយដែលរួមមាន ឆ្នេរសមុទ្រប៉ៃតូឡុង នៅភាគឦសាននិងកោះខាត់ប៉ានៅភាគនិរតី។ តំបន់ធំៗទាំងនេះចែករំលែកលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ ភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុនិងវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នា។
កាលពី៥០០ឆ្នាំមុន លោកង្វៀន ត្រៃ បានសរសើរភាពស្រស់ស្អាតនៃឆ្នេរសមុទ្រហាឡុងនៅក្នុងខគម្ពីរលោញាបវ៉ាន់ដុន ដែលគាត់បានហៅវាថា "អច្ឆរិយៈថ្មនៅលើមេឃ"។ នៅឆ្នាំ១៩៦២ ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍វៀតណាមខាងជើងបានចុះបញ្ជីឆ្នេរសមុទ្រ ហាឡុង នៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយសារីរិកធាតុ និងទេសភាពជាតិ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ តំបន់ស្នូលនៃឆ្នេរសមុទ្រ ហាឡុងត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទី៧ ហើយត្រូវបានចុះបញ្ជីជាលើកទីពីរក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទី៨ ។ តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Halong_Bay_in_Vietnam.jpg/220px-Halong_Bay_in_Vietnam.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| កូនកោះថ្មកំបោរ
អ្នកម្នាងទេវី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងសម័យចតុមុខចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ទ្វារបាល
ទ្វារបាល (Sanskrit, "door guard"; IAST:  )គឺអ្នករក្សាទ្វារ ឫហៅសាមញ្ញថាអ្នកយាមទ្វារ។ ទ្វារបាលត្រូវបានឆ្លាក់ឡើងក្នុងលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នាទៅតាមរចនាបថសិល្បៈនាសម័យកាលនីមួយៗ និងតាមតំបន់ ។ ចម្លាក់នោះយើងសង្កេតឃើញជាចម្លាក់លោត និងចម្លាក់លៀននៅតាមច្រកទ្វារចូលនៃទីតាំងសំខាន់ៗរបស់ប្រាសាទ ។ អ្វីដែលយើងធ្វើការកត់សម្គាល់នោះគឺទ្វារបាលត្រូវបានគេឆ្លាក់ក្នុងរូបភាពពីរផ្សេងគ្នាគឺ ម្ខាងរូបទេវតា និងម្ខាងទៀតគឺរូបយក្ស ។ សភាវៈពីរនេះតំណាងអោយសភាវៈល្អ និងសភាវៈអាក្រក់ (យក្ស=ជារូបភាពកម្លា, ទេវតា=រូបភាពស្វាគមន៍ ) ។ ជាទូទៅមនុស្សយើងតែងមានអ្នកល្អ អ្នកអាក្រក់ មានធាតុជាកុសល និងអកុសល បុណ្យ និងបាប ជាធាតុទ្រទ្រង់ ។ ដូច្នោះដូនតាលោកឆ្លាក់ក្នុងហេតុផលយ៉ាងនេះ ឫយ៉ាងណាមួយនៃគំនិតទស្សនៈខាងលើ តែសុទ្ធសឹងតែមានអត្ថន័យច្បាស់លាស់ និងបង្ហាញពីលក្ខណៈច្បាស់លាស់នៃភាពគូរគ្នាក្នុងធម្មជាតិលោកធាតុវិទ្យា ។ អ្វីដែលយើងធ្វើការកត់ចំណាំនោះគឺនៅច្រកចូលនៃរាជធានីអង្គរធំដែលសង់ក្នុងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នោះគ្រប់ទ្វារចូលក្រុងទាំង៥ នៃរាជធានី សុទ្ធសឹងតែមានចម្លាក់ទេវតា និងយក្សា អមសងខាងផ្លូវចូលក្នុងរូបភាពនៃការកូរសមុទ្រទឹកដោះ និងក្លោងទ្វារមានឆ្លាក់រូបព្រះភ័ក្រអវលោកេស្វរៈ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ដែលជារូបព្រះព្រហ្មណ៏ក្នុងលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ទេពអ្នកបង្កើតលោក ។ នៅប្រាសាទព្រះខ័ន្ធ ក៏មានឆ្លាក់បែបនេះដែរ ។ គ្រប់ទា្វរបាលទាំងអស់នៅសម័យអង្គរ សុទ្ធសឹងតែមានទម្រង់បែបនេះទាំងអស់ ។ ចំណែកឯបច្ចុប្បន្ននេះ យើងឃើញនៅតាមវត្តអារាមមួយចំនួននៅតែបន្តវប្បធម៌នៃសិល្បៈបែបនេះតរៀងមក គ្រាន់តែវត្តខ្លះធ្វើត្រូវ ឯវត្តខ្លះធ្វើទាំងងងឹតងងុល តាមការយល់របស់ខ្លួនដោយច្រើនលើសលប់ ។ វត្តដែលធ្វើត្រូវតិចតួចបំផុត សឹងតែ១០០ មានតែ១ ដែលធ្វើត្រូវតាមលំនាំបុរាណ ។ សូម្បីតែក្នុងព្រះរាជវាំងថៃក៏យើងឃើញឆ្លាក់រូបយក្សទាំងសងខាងដែរ ។ បើយើងបានទៅមើលប្រាសាទដូនតាយើង កុំអោយដូចពាក្យបុគ្គល់ខ្លះថាទៅមើលតែថ្ម ដូច្នោះយើងត្រូវចេះរៀនសង្កេតមើលនូវអ្វីដែលបុព្វបុរសយើងបានបន្សល់ទុកមក កុំអោយបរទេសមាក់ងាយ។ ទ្វារបាល ឬ ឆ្មាំទ្វារខាងស្តាំ ស្ថិតក្នុងឥរិយាបទឈរនៅលើសត្វរមាសភ្លើង តូចមួយ ដោយនៅដៃមានកាន់ដំបងគួរឲ្យព្រឺព្រួច។ អ្វីដែលអស្ចារ្យនោះគឺដូចករណីទ្វារបាល នាសម័យបាយ័ន នៅទីក្រុងស្រីទេព នៅខេត្តពេជ្រប៊ូនដែរ ជើង និងដៃរបស់ទេវតា បន្ទាប់បន្សំទាំងពីរនេះ បំពាក់ដោយកងដៃ និង កងជើងជាសត្វពស់។ ចំណែកទ្វារបាលខាងឆ្វេងមានយានជំនិះ គឺជាសត្វជ្រូក។ ។ ចំណោមទ្វារបាល(អ្នកយាមទ្វារ)ធ្លាប់តែកាន់លំពែងត្រៃសូលិ ពុំបានឆ្លាក់បែបនេះ នៅប្រាសាទអង្គរវត្តឡើយ។ ចម្លាក់នេះ វាតំណាងភាពសម្បូណ៌តាមផ្នែកខាងក្រៅប្រាសាទ មានចម្លាក់តាមកំពូលដោយឈរអមទ្វារ ឬតាមគល់សសរពេជ្រ។ លក្ខណៈរបស់ម៉ូតសក់គឺចម្លាក់ទ្វារបាលមានពុកចង្ការវែងស្រួចដូចខាងចុង អវយវតូចស្តើង មានសំលៀកបំពាក់ជាស្បែកខ្លាបែបឥសី ជាបច្ច័យមួយនាំឱ្យយើងងាយចំនាំ ។
ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ
មិនតែប៉ុណ្ណោះប្រាសាទនេះមានដានកសិនបុរាណ (គូទឹក) ព័ទ្ធជុំវិញ ។ មានត្រពាំងបុរាណមួយនៅចំពីមុខអ័ក្សរបស់ប្រាសាទពីកើតទៅលិចមានចម្ងាយ ២០០ម៉ែត្រ ហើយត្រពាំងនេះរីងស្ងួតនៅរដូវប្រាំង។
ខេត្ត
កែប្រែ
Cambodia location map.svg
Arms of Cambodia.svg ស្វាយរៀងArms of Cambodia.svg កែបArms of Cambodia.svg ព្រៃវែងArms of Cambodia.svg
ស្រីស្វាងវង្ស
ប្រវត្តិ
ទ្រង់គឺជាអ្នកគាំទ្រមួយជីវិតនៃការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅឡាវហើយនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ គាត់បានបដិសេធមិនសហការជាមួយអ្នកជាតិនិយមឡាវហើយទ្រង់ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងនៅពេលដែល ឡាវអ៊ីសារ៉ា ប្រកាសប្រទេសនេះឯករាជ្យ។ នៅខែមេសាឆ្នាំ ១៩៤៦ ជនជាតិបារាំងបានចូលមកគ្រប់គ្រងសាជាថ្មីម្តងទៀតហើយទ្រង់ត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះរាជាឡើងវិញ ។
ពញាកែវ
ពញាកែវ ត្រូវជាបុត្រព្រះបាទធម្មាសោករាជបើតាមពង្សាវតារខ្លះ ឯពង្សាវតារវត្តទឹកវិលថាជាបុត្រព្រះបាទស្រីសុរិយោវង្សទៅវិញ។
ប្រវត្តិ
"ទ័ពសៀម ដែលនិងគិតការវាយយកមហានគរនោះ តាមដោយកំលាំងយុទ្ធសាស្ត្រ ឃើញថាពុំងាយនឹងយកបានឡើយ។ ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ទាំង ៦នាក់ សុំយកអាសានឹងទៅស្លង់កាំភ្លើងធំ របស់ មហានគរ ដែលដាក់មុខចាំផ្លូវថ្នល់ទាំងប៉ុន្មាននោះឲ្យបានសិន។ ថាបើស្លង់កាំភ្លើងនោះបានហើយទំនើង (ទំនើង, ធ្វើបានតាមចិត្ត , ស្រេចនូវចិត្តចង់ធ្វើអ្វីក៏ ធ្វើបានឥតទើសទាស់ឡើយ) តែកាំភ្លើងរបស់យើង បាញ់ចូលទៅ សេនាទាហានអាវុធខ្លីរបស់យើង ក៏នឹងចូលពានបន្ទាយខ្មែរលុះបានដោយងាយ។ ព្រះចៅរាមា ស្ដេចសៀមបានទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ហើយ ទ្រង់មានព្រះអំណរណាស់។ ទ្រង់ត្រាស់ថា បើចៅទាំង ៦នាក់ ទទួលអាសាទៅស្លង់កាំភ្លើងបាននោះ សំរេចការសង្គ្រាមកាលណាយើងនឹងឲ្យរង្វាន់ ដល់ចៅឲ្យពេញចិត្ត, ត្រាស់តែម៉្លោះហើយ ក៏ក្លែងធ្វើជាទ្រង់ព្រះពិរោធណាស់ ហើយមានបន្ទូលថា: ម្សិលមិញអញឲ្យឯង ឡើងវាយបន្ទាយមហានគរ ម្ដេចក៏ឯងនាំពលរេហ៍រត់ថយក្រោយមកវិញ។ កំហុសរបស់ឯងនេះ ត្រូវអញយកទោស ឲ្យពេញច្បាប់។ តមកទើបទ្រង់ត្រាស់ឲ្យចងរ៉ាវ (ចងរ៉ាវ = ឲ្យមនុស្សដែលមានទោសដេកផ្កាប់មុខ រួចចងដៃទាំងពីរ ជើងទាំងពីរ ហើយទាញសន្ធឹងឲ្យតឹងភ្ជាប់នឹងស្នឹងទាំងបួនទិស) វាយខ្នងទាហានទាំង ៦នាក់នោះ ៥០ខ្វាប់ម្នាក់ ហើយឲ្យលាក់ថ្ងាស ជាជើងក្អែក គ្រប់ទាំង ៦នាក់។ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឲ្យលែងវាចោលទៅ ដើម្បីជាបំរាម ដល់ទាហានទាំងឡាយតទៅ។ លុះដល់ជិតនឹងអាធ្រាត្រ ទាហានទាំង ៦នាក់នោះ ក៏លបលួចរត់ទៅជួបនឹងកងល្បាតខ្មែរ ដែលកំពុងតែល្បាត។ កងល្បាតខ្មែរចាប់ដាក់ក្ដី ហើយយកទៅជូនសម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈដែលនៅត្រួតទ្វារកំពែងខាងកើត។ សម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ បានសួរទៅទាហានទាំង ៦នាក់នោះ តាមដំណើរ។ ទាហានទាំង ៦នាក់ ឆ្លើយថា : ខ្លួនជាទាហានសៀម រត់មកសុំចុះចូលនឹងទ័ពខ្មែរ សម្ដេចចៅហ្វាទឡ្ហៈ ឮហើយ ក៏នាំខ្លួនទាំង ៦នាក់ ទៅក្រាបទូលថ្វាយព្រះបរមបពិត្រ សូមស្ដេចទ្រង់ជ្រាបគ្រប់ប្រការ។ ព្រះបរមបពិត្រត្រាស់សួរ ថាហេតុអ្វី បានជាឯងបែកខ្នង បែកថ្ងាស ហើយចូលមកក្រាបយំ យ៉ាងដូច្នេះ។
បាងផ្លាត
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> បាងផ្លាត (บางพลัด, ) គឺជាស្រុកមួយក្នុងចំណោមស្រុក ៥០ (ខេត) នៃ រាជធានីបាងកក ប្រទេសថៃ ។ មានព្រំប្រទល់ជាប់ស្រុកមួយចំនួនដូចជា÷  បាងក្រូអាយ, បាងស៊ូ, ឌុសិត, ព្រះនរគ, បាងកកណយ, និង តាលីន ចន្ទ.
ពញាកែវ
ប្រវត្តិ
ព្រះចៅបរមរាជា ទ្រង់ជ្រាបតាមសំបុត្រនោះហើយ ក៏លើកទ័ពធំប្រជុំចូលមករោមព្រះមហានគរទាំង ៤ ទិស។ ទាហាន កាលឃើញទ័ពសៀម ចោមព្រះមហានគរគ្រប់ទិសហើយ ក៏អុជកាំភ្លើងធំបាញ់សំដៅទៅទ័ពសៀម តែបាញ់ពុំចេញ ទើបទទួលច្បាំងតែនឹងកាំភ្លើងតូច និង ធ្នូ ស្នា សស្ត្រាវុធផ្សេងៗ។ ទ័ពសៀមស្លុតស្លាប់វិនាសពាសពេញសងខាងថ្នល់ទាំង ៤ ទិស។ សៀមចូលវាយតាំងអំពីព្រឹក លុះដល់រសៀល ក៏នៅតែវាយទំលាយព្រះមហានគរពុំបាន ទើបសៀមទាំង ៤ នាក់ លាក់ខ្លួនពួនអាត្មា លួចបើកទ្វារបន្ទាយទិសខាងលិច។ មួយរំពេចនោះ ទាហានខ្មែរឃើញហើយ ក៏ស្ទុះទៅកាប់សៀមទាំង ៤ នាក់នោះស្លាប់ភ្លាមមួយរំពេច។ ទ័ពសៀមឃើញទ្វារបន្ទាយរបើក ក៏ស្ទុះចូលទៅក្នុងមហានគរ។ លុះបានចំណាប់ហើយ ក៏បោះបាញ់ កាប់ចាក់គ្នា ច្រឡំបល់ក្នុងព្រះនគរ គ្រប់ទិសទាំង៤។ សម្ដេចព្រះធម្មាសោករាជ ជាអម្ចាស់ផែនដី ព្រះអង្គដល់នូវកាលទិវង្គតទៅ ទ័ពខ្មែរក៏បាក់បែកខ្ចាត់ខ្ចាយខ្លះក៏ទទួលសាពិភ័ក្ដិនឹងទ័ពសៀម។ សៀមមានជ័យជំនះ វាយបែកព្រះមហានគរ ក្នុងឆ្នាំ វក ទោស័ក ព.ស. ១៩២៤ - គ.ស. ១៣៨០-ម.ស. ១៣០២- ច.ស. ៧២៤។ លុះបានជ័យជំនះហើយ ព្រះបរមរាជា ស្ដេចសៀម ក៏លើកអស់សេនា យោធា ទាហាន ចូលក្នុងនគរចាប់ ពញាកែវ ពញាទ័យ ដែលជាព្រះរាជបុត្រ នៃ ព្រះបាទធម្មាសោករាជ និង មន្ត្រីសេនាទាហានច្រើន។ អស់ប្រជានុរាស្ត្រ រត់រួចបានមួយសួន គេចាប់បាន ៣ សួន។ បន្ទាប់មក ព្រះបរមរាជា ស្ដេចសៀម ទ្រង់ក៏អភិសេក ព្រះឥន្ទរាជា "ពញាក្រែក" ជាព្រះរាជបុត្រ ឲ្យសោយរាជ្យសម្បត្តិ ក្នុងប្រទេស ក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ បើតាមពង្សាវតារផ្សេងការឈ្លានពាននេះស្ថិតក្នុងរាជ្យព្រះបាទបរមសោករាជទៅវិញទេ។
នេះ​ជា​លើក​ទី​២​​ហើយ ​ដែល​សៀម​វាយប្រហារ​ឈ្លានពាន​លុកលុយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះ​មហានគរ​ (ពង្សាវតារ​សម្ដេច​វាំង​ជួន​បាន​សរសេរ​ថា​ ​មហានគរ​ត្រូវ​សៀម​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បានជា​លើក​ទី​២​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​១៤១៦។ ចំពោះ​ឯកសារ​ខ្មែរ​ខ្លះទៀត មាន​ពង្សាវតារ​សម្ដេច​សង្ឃនាយក​ប៉ាន់​ ​និង​វត្ដ​ទឹកវិល​ជាដើម​ ​គឺ​នៅ​ក្នុង​គ.ស​ ១៣៧៣។​ ​ចំណែកឯ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អាមេរិកាំង​ ​ឈ្មោះ​ ​L. P. ​Briggs​ មហានគរ​បាន​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​កណ្ដាប់ដៃ​សៀម​ក្នុង​គ.ស ​១៤៣១។ តែ​អ្នកប្រវត្ដិវិទូ​ម្នាក់​ទៀត​ឈ្មោះ​ ​O. W​ ​Wolter​ ​អះអាង​ថា​ ​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​១៣៨៩)។ ស្ដេច​សៀម​បង្គាប់​ឲ្យ​ប្រមែប្រមូល​លួច​ប្លន់​ ​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ខ្មែរ​ ​មាន​មាសប្រាក់​ ​ពេជ្រ​កែវកង​ពិទូរ្យ​សូរ្យកាន្ដ​ ​ដែល​មាន​ច្រើន​ឥតឧបមា​ក្នុង​នគរ។​ ​រូបចំលាក់ជា​ច្រើន​ ​មាន​ព្រះ​គោ​ ​ដែល​ក្នុង​ពោះ​ ​អ្នកប្រាជ្ញ​ ​គ្រូអាចារ្យ​បាធ្យាយ​បូរម្យបូរាណ​ខ្មែរ​ ​ធ្លាប់​បានតំកល់ទុក​នូវ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​ត្រៃវេទ​ ​និង​ក្បួន​គម្ពីរ​សិល្ប៍​សាស្ដ្រ​វិជ្ជា​វេទមន្ដ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ​និង​ព្រះ​បដិមាករ​ជា​ច្រើន​នៅ​នគរវត្ដ​ ​ក៏​ត្រូវ​ស្ដេច​សៀម​លួច​ប្លន់​ដឹក​ជញ្ជូន​យក​ទៅ​ក្រុង​ស្រីអយុធ្យា​ដែរ។​ ​គ្រួសារ​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន​ម៉ឺន​សែន​នាក់​ ​ត្រូវ​សៀម​សង្កត់សង្កិន​ជិះជាន់​ ​ធ្វើបាប​វាយដំ​ច្រំធាក់​ ​កាប់​ចាក់​សំលាប់​ ចាប់ចង​ដាក់​ច្រវាក់​ខ្នោះឃ្នាង​ ចោះត្រចៀក​បង្ហូត​ខ្សែ​ដោត​ជា​ជួរ​ ​កេណ្ឌ​កៀរ​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ​ ​ជា​ទាសាទាសី។​ ​
សហគមន៍ទេសចរណ៍ខ្នារពោធិ៍
សហគមន៍ទេសចរណ៍ខ្នារពោធិ៍មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំខ្មារពោធិ៍ ស្រុកសូត្រនិគម ខេត្តសៀមរាប។ ឃុំខ្នារពោធិ៍សម្បូរទៅដោយប្រភពធនធានធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ដូចជា ព្រៃឈើ រទេះគោ ការធ្វើអំបោសតាមលក្ខណៈប្រពៃណី និងការធ្វើស្រែជាដើម ។
មហោរី
ឧបករណ៍តន្ត្រីដែលប្រើនៅក្នុង ក្រុមភ្លេងមហោរី
លក្ខណៈរបស់ មហោរី គឺថាវាជាក្រុមតន្ត្រីដែលមានភាពច្បាស់លាស់ ថេរ និងរៀបចំយ៉ាងត្រឹមត្រូវសម្រាប់ទាំងទំនុកច្រៀង ចង្វាក់ភ្លេង និងពាក្យពេចន៍នៃការច្រៀង ដែលធ្វើអោយអ្នកស្តាប់មានអារម្មណ៍ស្រួល កំសាន្ត និងស្រស់ស្រាយ។ រូបភាពតូច| ឧបករណ៍ដ៏ល្អរបស់ វង់ភ្លេងមហោរី រួមមាន:
នៅក្នុងការអនុវត្ត ឧបករណ៍ប្រែប្រួលពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយទៀត អាស្រ័យលើការឧបត្ថម្ភ និងកម្មសិទ្ធិ។ រូបភាពតូច| ចាប៉ីដងវែង ជាឧបករណ៍ភ្លេងមួយ អមដោយ មហោរី។ ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ។ គ្រឿងភ្លេង Mohaori នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មានឧបករណ៍ចំនួនដប់ប្រាំមួយ រួមមាន៖
ស្តូអ៊ីក
ស្តូអ៊ីក (អង់គ្លេស: Stoic) ជាក្រុមទស្សនវិទូក្រិកសម័យបុរាណ ដែលជឿថាមនុស្សមានប្រាជ្ញាមិនគួរបណ្ដោយឲ្យបទពិសោធឈឺចាប់ ឬបទពិសោធសប្បាយ មានឥទ្ធីពលលើខ្លួនឡើយ។ រូបភាពតូច|រូបទស្សនវិទូ [[Zeno of Citium ដែលគេប្រមូលបាននៅ ភូមិ Farnese ក្នុងរដ្ឋធានី Naples។ ថតដោយ Paolo Monti ឆ្នាំ ១៩៦៩។]] លទ្ធិស្តូអ៊ីកនិយម គឺជាក្រុមទស្សវិជ្ជារបស់ពួកហេលិនីស ដែលរីកដុះដាលទូទាំងរ៉ូម និងក្រិក រហូតដល់សតវត្សទី៣។ លទ្ធិស្តូអ៊ីកនិយមជាទស្សនវិជ្ជាមួយដែលមានឥទ្ធីពលយ៉ាងលើសលប់លើក្រមសីលធម៌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ តាមរយៈប្រព័ន្ធឡូស៊ីក និងតាមរយៈការយល់ឃើញរបស់ទស្សននេះចំពោះពិភពធម្មជាតិ។ យោងតាមសេចក្ដីបង្រៀនរបស់ទស្សនវិជ្ជានេះ បានបង្រៀនថាផ្លូវទៅកាន់សុភមង្គលគឺត្រូវតែទទួលយកតែអ្វីដែលមានក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះប៉ុណ្ណោះ គឺមិនបាច់ខ្វល់ពីអ្វីដែលនឹងមាននៅពេលខាងមុខនោះទេ ហើយមនុស្សមិនគួរបណ្ដោយឲ្យខ្លួនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយចំណង់របស់ខ្លួន ឬសេចក្ដីភ័យខ្លាចចំពោះការឈឺចាប់នោះទេ។ មនុស្សគួរតែប្រើគំនិតរបស់ខ្លួនដើម្បីយល់ដឹងពិភពដែលនៅជុំវិញខ្លួន ហើយធ្វើផ្នែករបស់ខ្លួននៅក្នុងធម្មជាតិ ព្រមទាំងធ្វើការជាមួយអ្នកដទៃ ហើយចាត់ទុកអ្នកដទៃក្នុងរបៀបមួយត្រឹមត្រូវ។
សង្កាត់ប៉ៃលិន
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ធម្មបទ
ភាគទី ១
១ រឿង ព្រះចក្ខុបាលត្ថេរ
គ្រូពេទ្យនោះ បានព្យាបាលភ្នែកនាង ឲ្យជាដូចដើមវិញហើយ, ព្រោះតែនាងមិនចង់ទៅ នៅបម្រើគ្រូពេទ្យនោះឯង ទើបនាងបែរជានិយាយកុហកគ្រូពេទ្យនោះថា “លោកគ្រូ ឥឡូវនេះ ភ្នែករបស់នាងខ្ញុំ វាមិនបានជាទេ វា រឹតតែឈឺលើសដើមទៅទៀត” ។
តតោ នំ ទុក្ខមន្វេតិ     ចក្កំវ វហតោ បទំ ។
ធម៌ទាំងឡាយ មានចិត្តជាប្រធាន មានចិត្តប្រសើរបំផុត សម្រេចមកឣំពីចិត្ត, បើបុគ្គលមានចិត្ត ត្រូវទោសៈប្រទូសរ៉ាយហើយ ទោះបីនិយាយក្តី ធ្វើក្តី ក៏ឣាក្រក់ដែរ, ព្រោះឣំពើឣាក្រក់នោះឯង សេចក្តីទុក្ខ រមែងដេញជាប់ តាមក្រោយបុគ្គលនោះ ដូចជាកង់រទេះ វិលតាមដានជើងគោដែលឣូសនឹមរទេះ យ៉ាងដូច្នោះឯង ។
២រឿង មដ្ឋកុណ្ឌលី
មនសា ចេ បសន្នេន ភាសតិ វា ករោតិ វា
ធម៌ទាំងឡាយ មានចិត្តជាប្រធាន មានចិត្តប្រសើរបំផុត សម្រេចមកឣំពីចិត្ត, បើបុគ្គលមានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ទោះបីនិយាយក្តី ធ្វើក្តី ក៏ល្អទាំងឣស់ ព្រោះសេចក្តីល្អនោះឯង សេចក្តីសុខ រមែងតាមជាប់បុគ្គលនោះ ដូចជាស្រមោលដែលឣន្ទោលទៅតាមប្រាណ យ៉ាងនោះឯង ។
៤ រឿង នាងកាលីយក្ខិនី
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰស្ត្រីម្នាក់ ជាស្ត្រីឣា គ្មានកូន ។ នាង ដឹងថាៈ ខ្លួន ប្រាកដជាមិនមានកូន ហើយនាងខ្លាចស្វាមីមានប្រពន្ធថ្មីទៀតដែលឣាចមានកូន ប្រពន្ធថ្មីនោះ នឹងមានឣំណាចធំជាងខ្លួន ទើបខ្លួនឯង សម្រេចចិត្ត ដើរទៅរកស្រីម្នាក់ យកមកឲ្យស្វាមី ធ្វើជាប្រពន្ធចុង ។
ប្រពន្ធដើម ស្លាប់ពីមេមាន់ បានទៅកើតជាមេខ្លា, ឯប្រពន្ធចុង (មេឆ្មា) ស្លាប់ទៅ បានទៅកើតជាមេប្រើស ។ មេខ្លា បានខាំស៊ីមេប្រើស ។
៥ រឿង ពួកភិក្ខុកោសម្ពី
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់បានប្រារឰពួកភិក្ខុកោសម្ពី ។ ពួកភិក្ខុកោសម្ពីទាំងនោះ ជាដំបូង គ្រាន់តែចោទគ្នាពីឣាបត្តិតូចតាចប៉ុណ្ណោះឯង តែដល់ក្រោយៗ មក ក៏កើតមានវិវាទឈ្លោះប្រកែកគ្នា ទៅជារឿងធំដុំខ្លាំងឡើងៗ ទោះបីជាព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រាស់ហាមប្រាម យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ភិក្ខុទាំងនោះ មិនព្រមធ្វើតាមព្រះឱវាទ របស់ព្រះឣង្គឡើយ ។ កាលបើយ៉ាងនេះហើយ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ ក្នុងព្រះទ័យថាៈ ប្រាកដជាមិនបានប្រយោជន៍អ្វីឡើយ ទើបព្រះឣង្គ ទ្រង់ស្តេចយាង ចេញឆ្ងាយពីពួកភិក្ខុកោសម្ពីទាំងនោះ ទៅគង់ចាំព្រះវស្សា នៅក្នុងព្រៃរក្ខិតវ័ន តែមួយព្រះឣង្គឯងគត់ ។
ស្តូអ៊ីក
ក្រមសីលធម៌ និងគុណធម៌
ពួកស្តូអ៊ីបានទទួលស្គាល់ថា មនុស្សមានប្រាជ្ញាអាចធ្វើអត្តឃាសខ្លួនឯងបាន ក្នុងកាលៈទេសៈទាំងឡាយណាដែលធ្វើឲ្យគេមិនអាចរស់នៅក្នុងជីវិតមួយដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ការធ្វើអត្តឃាតខ្លួនឯងអាចជារឿងត្រឹមត្រូវ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនជាជនរងគ្រោះចំពោះការឈឺចាប់ ឬជំងឺដ៏ធ្ងន់ធ្ងរណាមួយ ប៉ុន្តែការធ្វើអត្តឃាតខ្លួនឯង ជាធម្មតាត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាការបដិសេធមួយនៃករណិកិច្ចសង្គម របស់បុគ្គលនោះ។
ធម្មបទ
៨ រឿង សញ្ជ័យបរិព្វាជក
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទើបត្រាស់ព្រះគាថានេះ ថា ៖
ជនទាំងឡាយ ដែលយល់ឃើញ ក្នុងធម៌មានខ្លឹម ថាជាធម៌មិនមានខ្លឹមផង ជាឣ្នកមានតម្រិះខុសជាអារម្មណ៍ រមែងមិនបាននូវធម៌ដែលមានខ្លឹមឡើយ ។ ជនទាំងឡាយ ដែលយល់ឃើញនូវធម៌មានខ្លឹម ថាជាធម៌មានខ្លឹមផង យល់ឃើញនូវធម៌ដែលគ្មានខ្លឹម ថាជាធម៌គ្មានខ្លឹមផង ជាឣ្នកមានតម្រិះត្រូវជាឣារម្មណ៍ រមែងបាននូវធម៌ដែលមានខ្លឹម ។ (សៀវភៅ​លេខ ៥២ ទំព័រ​ទី ២៣ ធម្មបទគាថា យមកវគ្គ)
៩ រឿង ព្រះនន្ទត្ថេរ
ព្រះនន្ទៈ បានបីបាត្រ របស់ព្រះសាស្តា តាមក្រោយព្រះឣង្គ រហូតដល់វត្តតែម្តង ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះនន្ទៈ ថាៈ នែនន្ទ ឣ្នកបួសឬ? ។ ព្រះនន្ទៈ មិនហ៊ានប្រកែក ទើបក្រាបទូលថាៈ បពិត្រព្រះឣង្គដ៏ចម្រើន ទូលព្រះបង្គំនឹងបួស ។ លុះព្រះនន្ទៈ បួសហើយ មិនបានរៀនសូត្រធម៌ឣាថ៌អ្វីសោះឡើយ ព្រោះមួយថ្ងៃៗ លោកកង្វល់តែនឹកទៅដល់នាងជនបទកល្យាណី ស្រីខត្តិយកញ្ញា ដែលទើបតែនឹងរៀបមង្គលការជាមួយគ្នា ហើយថ្មីៗ នោះ ។
ពួកភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងរឿងនោះហើយ ទើបនាំគ្នានិយាយរិះគន់ព្រះនន្ទៈ ដោយប្រការផ្សេងៗ ថាៈ ព្រះនន្ទៈ ខំព្យាយាមបំពេញសមណធ៌ម ព្រោះចង់បាននាងទេពឣប្សរមកធ្វើជាភរិយា ។ ព្រះនន្ទៈ ឮពួកភិក្ខុតិះដៀល ដូច្នេះហើយ មានសេចក្តីឣៀនខ្មាស ខ្លាំងណាស់ ហើយបានប្រែចិត្តគំនិតជាថ្មី ខិតខំប្រឹងបំពេញសមណធម៌ តែម្នាក់ឯង នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ រហូតទាល់តែបានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។
១១ រឿង ធម្មិកឧបាសក
ឥធ មោទតិ បេច្ច មោទតិ កតបុញ្ញោ ឧភយត្ថ មោទតិ សោ មោទតិ សោ បមោទតិ ទិស្វា កម្មវិសុទ្ធិមត្តនោ ។
១២ រឿង ភិក្ខុទេវទត្ត
(៥) បានប្រមូលពួកភិក្ខុ ៥០០ រូប ធ្វើសង្ឃភេទ គឺបំបែកសង្ឃ ។
ភិក្ខុទាំងឡាយ បានក្រាបទូលសួរព្រះសាស្តា ថា “បពិត្រព្រះឣង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុទេវទត្ត បានធ្វើបាបកម្ម ដ៏ធន់យ៉ាងនះ តើនឹងទៅកើតនៅក្នុងទីណាដែរ?” ។
រឿង ព្រះនាងសាមាវតី
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា ៖
រឿង កុម្ភឃោសកសេដ្ឋី
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰកុម្ភឃោសកសេដ្ឋី ជាកូនរបស់សេដ្ឋី ក្រុងរាជគ្រឹះ ។ កាលឣហិវាតករោគកើតឡើងហើយ ដល់សេដ្ឋីជាបិតា, សេដ្ឋីបុត្រនោះ ក៏បានរត់ភៀសខ្លួនគេចចេញពីឣហិវាតករោគនោះ ទៅរស់នៅ ក្នុងស្រុកមួយ លុះរស់នៅ ក្នុងស្រុកនោះបាន ១២ ឆ្នាំហើយ ក៏បានត្រឡប់មករកស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួនវិញ ។
គ្រានោះ ព្រះរាជា ទ្រង់ព្រះនាមពិម្ពិសារ ទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ សម្លេងរបស់កុម្ភឃោសកៈនោះហើយ ទ្រង់ជ្រាបថា “បុរសនេះ ពិតជាឣ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន” ហើយទ្រង់ស្រាវជ្រាវរកការពិត លុះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ហើយ ទ្រង់បានព្រះរាជទាន នូវតំណែងជាសេដ្ឋី និង ព្រះរាជធីតា របស់ព្រះឣង្គ ឲ្យដល់កុម្ភឃោសកៈជាមហេសី ។
រឿង ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰព្រះមហាកស្សបត្ថេរ ។ ថ្ងៃមួយ ព្រះថេរៈ បានគង់ប្រមើលមើល នូវពួកសត្វទាំងឡាយដែលកំពុងតែច្យុត និង បដិសន្ធិ ដោយទិព្វចក្ខុ ។
រឿង សក្កទេវរាជ
៥- មិនកំណាញ់,
៧- ជាឣ្នកមិនចេះក្រោធខឹង ។
រឿង ព្រះនិគមតិស្សត្ថេរ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាឲ្យភិក្ខុទៅនិមន្តលោកមក ដើម្បីត្រាស់សួររឿងពិត ។ ព្រះថេរៈ បានក្រាបទូល នូវភាពនៃខ្លួនជាឣ្នកប្រាថ្នាតិច និង សន្តោស ថ្វាយព្រះឣង្គទ្រង់បានជ្រាប ។
រឿង ព្រះមេឃិយត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះមេឃិយត្ថេរ នៅពេលដែលព្រះថេរៈកំពុងធ្វើជាព្រះឧបដ្ឋាកនៅឡើយ ។ សម័យថ្ងៃមួយ ព្រះថេរៈ បាននិមន្តទៅឃើញនូវឣម្ពវន្តស្ថាន ជាកន្លែងដែលគួរជាទីរីករាយពេញចិត្ត ហើយបានក្រាបថ្វាយបង្គំសុំលាព្រះឣង្គ ដើម្បីទៅបំពេញសមណធម៌នៅ ក្នុងទីនោះ ។
រឿង ព្រះភាគិនេយ្យសង្ឃរត្ខិតត្ថេរ
ព្រះសង្ឃរក្ខិតៈ បានឮដូច្នេះហើយ ក៏មានចិត្តតក់ស្លុត ភ័យខ្លាច យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះដឹងថា ព្រះឧបជ្ឈាយ៍បានដឹងចិត្តរបស់ខ្លួនដែលបានគិតមកហើយ ក៏បានបោះផ្លិតនោះចោល ប្រាថ្នាដើម្បីនឹងរត់គេចចេញឣំពីវត្ត ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បាននាំគ្នាដេញចាប់ព្រះសង្ឃរក្ខិតៈនោះ យកទៅ ថ្វាយដល់ព្រះសាស្តា ។
រឿង នាយនន្ទគោបាល
ព្រះសាស្តាទ្រង់រង់ចាំឲ្យញាណ របស់នាយនន្ទគោបាលនោះចាស់ក្លាបន្តិចសិន លុះដល់ញាណចាស់ក្លាហើយ ទើបព្រះឣង្គស្តេចយាងទៅផ្ទះរបស់គាត់ ព្រមជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនឣង្គ ។
រឿង ព្រះសោរេយ្យត្ថេរ
ពួកពុទ្ធបរិស័ទ បានចោទព្រះថេរៈថា “ពោលឣួតព្រះឣរហត្តផល” ដូច្នេះហើយ នាំគ្នាយករឿងនេះ ទៅក្រាបទូលថ្វាយ ដល់ព្រះ សាស្តាទ្រង់ជ្រាប ។
រឿង មរីចិកម្មដ្ឋានិកត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰ នូវភិក្ខុឣ្នកចម្រើនមរីចិកម្មដ្ឋាន ។ ភិក្ខុ ឣង្គនេះ បានរៀនកម្មដ្ឋាន ក្នុងសំណាក់ព្រះសាស្តា ហើយក្រាបបង្គំលាព្រះឣង្គ ទៅបំពេញសមណធម៌ ក្នុងព្រៃដែលស្ងាត់មួយ ។ ការបំពេញសមណធម៌ មិនបានលទ្ធផល ដល់ភិក្ខុឣង្គនោះឡើយ ។ ដូច្នេះហើយ ភិក្ខុរូបនោះ ក៏បានវិលត្រឡប់មកគាល់ព្រះសាស្តាវិញ ដើម្បីសុំផ្លាស់ព្រះកម្មដ្ឋានថ្មីមួយទៀត លុះមកដល់ពាក់កណ្តាលផ្លូវ ក៏បានឃើញនូវថ្ងៃបណ្តើរកូនប្រិចៗ ក្នុងគិម្ហរដូវ និង ពពុះទឹកដែលប៉ោងឡើងហើយ បែកទៅវិញ ដោយឣំណាចនៃខ្សែទឹកហូរ ទើបកំណត់យកធ្វើជាឣារម្មណ៍ថា “ថ្ងៃបណ្តើរកូននេះ កើតមាន ក្នុងគិម្ហរដូវ រមែងឃើញច្បាស់ ដល់បុគ្គលដែលឈរ នៅក្នុងទីឆ្ងាយ ដូចជាមានរូបរាង តែមិនឃើញច្បាស់ ដល់បុគ្គលដែលបានចូលមកជិត យ៉ាងណាមិញ, ឣត្តភាពនេះ ក៏មានរូបរាង យ៉ាងនោះដែរ ព្រោះកើតឡើងហើយ ក៏វិនាសទៅវិញ ក្នុងទីបំផុត” ។
រឿង ព្រះបាទវិឌូឌភៈ
មច្ចុ គឺសេចក្តីស្លាប់ តែងកៀរយកទៅនូវនរជន ឣ្នកមានចិត្តជាប់ជំពាក់ ក្នុងឣារម្មណ៍ផ្សេងៗ កំពុងជ្រើសរើសនូវផ្កា គឺកាមគុណ ៥ នុ៎ះឯង ដូចទឹកជំនន់ធំ ដែលកួចយកឣ្នកស្រុកកំពុងដេកលក់ ទៅដូច្នោះឯង ។
រឿង បាដិកាជីវក
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰបាដិកាជីវក ។ បាដិកាជីវកនេះ បានហាមមិនឲ្យនាងគហបតានី ដែលជាឧបដ្ឋាយិកា របស់ខ្លួន ចូលទៅរកព្រះសាស្តា ព្រោះគាត់ខ្លាចនាងរត់ចោលខ្លួន ។
រឿង ឣានន្ទត្ថេរប្បញ្ហា
ន បុប្ផគន្ធោ បដិវាតមេតិ ន ចន្ទនំ តគរមល្លិកា វា សតញ្ច គន្ធោ បដិវាតមេតិ សព្វា ទិសា សប្បុរិសោ បវាយតិ ។ ចន្ទនំ តគរំ វាបិ ឧប្បលំ ឣថ វស្សិកី ឯតេសំ គន្ធជាតានំ សីលគន្ធោ ឣនុត្តរោ ។
រឿង មហាកស្សបបិណ្ឌបាតទាន
ព្រះថេរៈ បាននិមន្តចូលទៅបិណ្ឌបាត្រនៅទីនោះ ។ ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ និង នាងសុជាតា ក្រឡេកឃើញព្រះថេរៈហើយ ធ្វើបីដូចជាមិនដឹងខ្លួនសោះ បានយកបិណ្ឌបាត មកប្រគេនដល់ព្រះថេរៈ ធ្វើជារំភើយ ។
រឿង គោធិកត្ថេរបរិនិព្វាន
មារាធិរាជ ទុកជាខំស្វែងរក ក៏មិនចួបនូវផ្លូវរបស់លោកឣ្នកមានសីលបរិបូណ៌ ឣ្នកនៅដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ ឣ្នករួចស្រឡះ ចាកធម៌ ជាគ្រឿងសៅហ្មង ព្រោះដឹងច្បាស់តាមហេតុ ទាំងនោះបានឡើយ ។
រឿង ឣញ្ញត្របុរស
រាត្រីវែងចំពោះតែឣ្នកភ្ញាក់រព្ញក(ឣ្នកដេកមិនលក់), យោជន៍វែងចំពោះតែឣ្នកនឿយហត់, សង្សារវដ្តវែងចំពោះតែបុគ្គលពាលទាំងឡាយ ដែលមិនដឹងច្បាស់នូវព្រះសទ្ធម្ម ។
រឿង មហាកស្សបសទ្ធិវិហារិក
បុគ្គលកាលស្វះស្វែងរកកល្យាណមិត្រ បើមិនបានមិត្រ ដ៏ប្រសើរជាងខ្លួន ឬ មិត្រដែលស្មើនឹងខ្លួនទេ គប្បីប្រព្រឹត្តនៅតែម្នាក់ឯង ឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួនវិញ ព្រោះថា សហាយតាគុណ (ភាពជាមិត្រ សំឡាញ់) មិនមាន ក្នុងបុគ្គលពាលឡើយ ។
រឿង ឣានន្ទសេដ្ឋី
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰឣានន្ទសេដ្ឋី ដែលជាមនុស្សកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ។ ឣានន្ទសេដ្ឋីនេះ មានកូនប្រុសមួយ ឈ្មោះមូលសិរិ, គាត់បានកប់កំណប់ទ្រព្យទុក មានប្រាំកន្លែង មិនឲ្យឣ្នកណាម្នាក់បានដឹងឡើយ ។ ថ្ងៃក្រោយមក ឣានន្ទសេដ្ឋីនេះ បានធ្វើមរណកាលហើយ ទៅកើត ក្នុងត្រកូលចណ្ឌាល មានរូបរាងវិកលវិការ មិនសមប្រកបជាមនុស្សនឹងគេ មិនជាទីពេញចិត្ត ដល់ឣ្នកផងទាំងឡាយឡើយ ។
រឿង ព្រះឧទាយិត្ថេរ
ព្រះឧទាយិត្ថេរ រកឆ្លើយនូវបញ្ហាធម៌មិនបានទាល់តែសោះ ។
យាវជីវម្បិ ចេ ពោលា បណ្ឌិតំ បយិរុបាសតិ ន សោ ធម្មំ វិជានាតិ ទព្វី សូបរសំ យថា ។