cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ក្រុមជនជាតិនៅកម្ពុជា
ជនជាតិភាគតិចដែលមិនមែនជាជនជាតិដើមភាគតិច រួមមានជនអន្តោប្រវេសន៍ និងកូនចៅរបស់ពួកគេ បានរស់នៅក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរ ហើយបានទទួលយក យ៉ាងហោចណាស់តាមឈ្មោះ វប្បធម៌ និងភាសាខ្មែរ។ ក្រុម​បី​ដែល​រួម​បញ្ចូល​ជា​ញឹក​ញាប់​គឺ ​ជនជាតិ​ខ្មែរ ចិន យួន និង ​ជនជាតិ​ចាម ។ ជនជាតិចិន បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកប្រទេសកម្ពុជាពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៃប្រទេសចិនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយរួមបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា ហើយសព្វថ្ងៃនេះ ជនជាតិចិន ឬខ្មែរដែលមានពូជពង្សចិន-ខ្មែរចម្រុះបានគ្រប់គ្រងសហគមន៍អាជីវកម្ម នយោបាយ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ជនជាតិចាម​ជា​កូនចៅ​របស់​ជនភៀសខ្លួន​ពី​សង្គ្រាម​ផ្សេងៗ​នៃ​នគរ​ចាម្ប៉ាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចាម្ប៉ា ។ ជនជាតិចាមរស់នៅក្នុងចំណោមខ្មែរនៅតំបន់ទំនាបកណ្តាល ប៉ុន្តែផ្ទុយពីជនជាតិខ្មែរដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ជនជាតិចាមភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិ ភាគតិច ក្នុង ប្រទេស កម្ពុជា
វិកទរ ហ្គោលូបេវ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង
អ៊ីឌ្វីន អេ អែបត់
ចំពោះស្នាដៃ
ដឹខារភេនធ័រ
ក្រុមចម្រៀង ដឹខារភេនធ័រ (The Carpenters) ក្រុមតន្រ្តីមួយនៅ Downey សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩
ឃុំសំបូរ(ស្រុកសំបូរ)
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
​ស្ទៀង
កុលសម្ព័ន្ធ​ស្ទៀង​ជា​ក្រុម​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​អម្បូរ​ខ្មែរ​មន​ដូច​ជនជាតិ​ កួយ រដែ និង សំរែ ។ កុលសម្ព័ន្ធ​នេះ​មាន ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ជំនឿ និង​ភាសា​របស់​ខ្លួន​ខុស​ប្លែក​ពី​ជនជាតិ​ដទៃ ។ ភាគច្រើន​នៃ​កុលសម្ព័ន្ធ​ស្ទៀង​ច្រើន​រស់នៅ​ក្នុង​តំបន់​ខ្ពង់រាប ក្នុងស្រុក​មេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម និង​ស្រុក​ស្នួល ខេត្តក្រចេះ នា​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ព្រំដែន​វៀតណាម ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្មែរក្រហម​ពុំ​មាន​ការ​ទុកចិត្ត​លើ​អ្នក​ទាំងនេះ​ ដោយ​ចោទ​ថា​ជា​ភ្នាក់ងារ​វៀតណាម​ ហើយ​ត្រូវ​ចាប់​សម្លាប់​ និង​ជម្លៀស​ជនជាតិ​នេះ​ឲ្យ​ទៅ​រស់នៅ​តំបន់​ផ្សេងៗ ។
ចាន់ ណាក់
សូមមើលផងដែរ
• នរោត្តម សុរាម្រិត ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
ប្រវត្តិស្រុកអង្គរបុរី
អង្គរបុរី ជាអតីតរាជធានីមួយដ៏ចំណាស់មួយរបស់ខ្មែរ​នៅសម័យមុនអង្គរ គឺសម័យហ្វូណនឬសម័យនគរភ្នំ។ ពោលគឹជាស្ថានីយ៍សំខាន់មួយក្នុងចំណោមស្ថានីយ៍សំខាន់ៗបី នៃអាណាចក្រហ្វូណន (ស្ថានីយ៍អូរកែវ បច្ចុប្បន្នក្នុងទឹកដីវៀតណាមភាគខាងត្បូង ស្ថានីយ៍បាភ្នំក្នុងខេត្តព្រៃវែង និងស្ថានីយ៍អង្គរបុរីក្នុងខេត្តតាកែវ)។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ
រចនាបថសម្បូណ៍
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ
ឃុំស្ទឹងកាច់
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ស្រីរាជា
ខ្មែរវាយប្រហារ ស្រីអាយុធ្យា
Khmer attack Srei Ayudhya
វៀតណាមខាងត្បូង
ក្រោយចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ កម្លាំងទ័ពព្រៃប្រឆាំងជប៉ុនមួយបានលេចខ្លួនឡើងនៅលើទឹកដីប្រទេសវៀតណាម ស្ថិតក្រោមការដឹកនាំដោយយុទ្ធជនកុម្មុយនីស្តម្នាក់ឈ្មោះ ហូ ជីមិញ ហើយលោកបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាមឡើងនៅទីក្រុងហាណូយនាអំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥។ នៅឆ្នាំ១៩៤៩ អ្នកនយោបាយដែលជំទាស់នឹងលទ្ធិកុម្មុយនីស្តបានរួមគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងមួយនៅទីក្រុងសៃហ្គនដោយមានការដឹកនាំពីអតីតអធិរាជវៀតណាមនាម បាវ ដាយ។ ការធ្វើប្រជាមតិក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ អំពីអនាគតរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋវៀតណាមបានទទួលរងការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង ហើយជាលទ្ធផល ព្រះចៅបាវ ដាយត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំណាចដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីង៉ូ ឌិញឌៀម ដែលក្រោយមកបានប្រកាសខ្លួនលោកជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋថ្មីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៥។ បន្ទាប់ពី សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤ រដ្ឋមួយនេះបានបោះបង់ចោលការទាមទាររបស់ខ្លួនចំពោះផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេស ហើយបានបង្កើតអធិបតេយ្យភាពផ្ទាល់ខ្លួននៅលើទឹកដីប៉ែកខាងត្បូងវៀតណាមពោលគឺតំបន់កូសាំងស៊ីន (ណាំគី) និងមួយផ្នែកនៃដែនដីអណ្ណាម (ជុងគី)។ លោកឌៀមត្រូវបានគេធ្វើឃាតនៅអំឡុងរដ្ឋប្រហារយោធាដែលដឹកនាំដោយលោកឧត្តមសេនីយ៍សឿង វ៉ាន់មិញដោយមានជំនួយពី សេអ៊ីអា ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ ហើយរដ្ឋាភិបាលយោធាថ្មីមួយក៏បានឡើងកាន់អំណាចបានមួយរយៈពេលខ្លី។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី លោកឧត្តមសេនីយ៍ង្វៀន វ៉ាន់ធៀវក៏បានជាប់ឆ្នោតឡើងដឹកនាំប្រទេសពីឆ្នាំ១៩៦៧ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។
សង្គ្រាមវៀតណាមបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥ នៅពេលដែលរណសិរ្សរំដោះជាតិវៀតណាមខាងត្បូង (វៀតកុង) បានធ្វើសកម្មភាពបះបោរនៅលើទឹកដីវៀតណាមខាងត្បូងដោយមានការគាំទ្រប្រដាប់អាវុធពីវៀតណាមខាងជើង និងព្រមទាំងការគាំទ្របន្ថែមផ្សេងៗទៀតពីចិន និងសហភាពសូវៀត។ សង្គ្រាមស៊ីវិលមួយនេះបានឆេះកញ្ជ្រោលកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ នៅពេលដែលអាមេរិកបានលូកដៃធ្វើអន្តរាគមន៍បន្ថែមដូចជា ការបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនឱ្យប្រយុទ្ធផ្ទាល់ និងហ្វឹកហ្វាត់ណែនាំយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមផ្សេងៗដល់កងកម្លាំងវៀតណាមខាងត្បូង។ យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកជាប្រចាំនៅវៀតណាមខាងជើងត្រូវបានធ្វើឡើងជារឿយៗនៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៦ និងឆ្នាំ១៩៦៧។ ការប្រយុទ្ធគ្នាបានឈានចូលដល់ចំណុចកំពូលនៅក្នុងយុទ្ធនាការតេតនៃខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦៨ ជាមួយនឹងវត្តមានទាហានវៀតណាមខាងត្បូងជាងមួយលាននាក់ និងទាហានអាមេរិកប្រមាណ ៥០០,០០០ នាក់។
រចនាបថគូលែន
រចនាបថគូលែន (ពាក់កណ្ដាលទី១-សតវត្សទី៩)
ដូចសម័យមុនៗដែរ គេសង់ប្រាសាទអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ ប៉ុន្តែគេនិយមប្រាសាទភ្នំ (ប្រាសាទដែលមានរាងដូចភ្នំ ឬសាងនៅលើកំពូលភ្នំ) ដើម្បីតម្រូវទៅតាមពីធីទេវរាជ។ គេចាប់ទុករចនាបថគូលែនជារចនាបថ ដែលមានការរីកចម្រើនឡើង ដោយសារមានការសាកល្បងរចនាបញ្ជូលគ្នានៃសិល្បៈពីសម័យមុនអង្គរ ពីឥទ្ធិពលចាមជ្វាឱ្យជាសិល្បៈមួយថ្មី ប៉ុន្តែពុំទាន់មានលក្ខណៈច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ រចនាគូលែន ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ (គ.ស ៨០២-៨៥០) គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃសម័យអារ្យធម៌អង្គរ។ បើតាមសិលាចារឹកមួយថា ព្រះអង្គបានធ្វើការបង្រួបបង្រួមប្រទេសជាតិឱ្យមានឯករាជ្យឡើងវិញ។ រជ្ជកាលនេះគឺជាការប្រយុទ្ធយ៉ាងវែង ដើម្បីប្រមូលកម្លាំង និងការកសាងរាជធានីជាច្រើននៅតាមតំបន់ទាំងឡាយ ដែលបានបង្រួបបម្រួមរួចហើយ។ ចាប់ពីរាជធានីឥន្ទ្របុរៈ(បន្ទាយព្រៃនគរ)ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម រហូតដល់មហេន្ទ្របព៌ត(ភ្នំគូលែន)។ ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីចំនួនប្រាំ ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃសិល្បៈសម័យអង្គរ ដោយបង្ហាញទ្រុងទ្រាយប្រាសាទដ៍ច្រើន និងបដិមាសិល្បៈជាដើម។ ប្រាសាទក្នុងរចនាបថគូលែនមានដូចជា ប្រាសាទតោ ប្រាសាទដំរីក្រាប ប្រាសាទអូផ្អុង ប្រាសាទខ្ទីងស្លាប់ ប្រាសាទរូបអារក្ស ប្រាសាទគគីរ ប្រាសាទក្រហម ប្រាសាទអ្នកតា ប្រាសាទទ្រុងខ្លាឃ្មុំ ប្រាសាទអាស្រមរោងចិន។ល។
ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ
ក្រុមប្រទេសទាំងប្រាំពីរ ឬហៅកាត់ថា ក្រុមប្រទេស G7 (Group of Seven - G7) គឺជាវេទិកានយោបាយ អន្តររដ្ឋាភិបាលដែលមានប្រទេស កាណាដា បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុន ចក្រភពអង់គ្លេស និង សហរដ្ឋអាមេរិក។
គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២០ ក្រុមសមូហភាពមានច្រើនជាង ៥០ ភាគរយនៃទ្រព្យសម្បត្តិសុទ្ធសកល  (ដែលមានចំនួន ៤១៨ ពាន់ពាន់លានដុល្លារ) ពី ៣២ ទៅ ៤៦ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ពិភពលោក និងប្រមាណ ៧៧០ លាននាក់ ឬ ១០ ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក។
វិថីក្រមួនស
វិថីក្រមួនសរ គឺជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ទៅដល់ មហាវិថីព្រះនរោត្តម កែងនឹង ពេទ្យព្រះអង្គឌួង ផ្នែកខាងជើង។
រចនាបថព្រះគោ
រចនាបថព្រះគោ(ចុងសតវត្សទី៩)
រចនាបថព្រះគោ គិតចាប់ពី១ភាគ៤ចុងក្រោយនៃសតវត្សទី៩ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ សោយរាជចាប់ឆ្នាំ៨៧៧-ឆ្នាំ៨៨៩ និង ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៨៨៩-៩០០) ដែលព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ជាព្រះមហាក្សត្រដំបូងបានគង់នៅក្នុងរាជធានី ហរិហរាល័យដែរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់រលួសនៃខេត្ដសៀមរាប។ ប្រាសាទនៅក្នុងរចនាបថព្រះគោជាប្រាសាទសងអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ បុន្តែស្ថាបត្យករសាងប្រាង្គច្រើននៅលើខឿនតែមួយ។ សិល្បៈក្នុងរបនាបថនេះមានលក្ខណៈខ្មែរសុទ្ធសាធ ហើយមានការវិវត្តន៍ក្នុងសម័យក្រោយទៀត។ ស្ថាបត្យករនៅប្រើប្រាស់ឥដ្ឋជាសម្ភារៈសំណង់នៅឡើយសម្រាប់ប្រាសាទប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ពន្លងនៃការច្នៃប្រឌិតថ្មីបានផុសចេញយ៉ាងជាក់ស្តែងនៅក្នុងការតុបតែងលម្អខឿនប្រាសាទ ប្រាសាទជញ្ចាំង ហើយនិងការបន្ថែមចំនួនតួប្រាសាទនៅលើខឿនតែមួយ និងពង្រីកបច្ចេកទេសសំណង់តាមរយៈការសាល្បងឆ្លាករូបគ្រុឌមានចលនា និងក្បាច់ក្រឡោតទាប រូបយក្ខ ជាដំបូងបង្អស់នៅលើខឿនខាងលើប្រាសាទបាគង។ រូបភាពសិល្បៈបានក្លាយជាទ្រង់ទ្រាយខ្មែរពិតប្រាកដ ហើយបង្ហាញការវិវត្តន៍យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មបោះបង់សំណង់ទោល បន្ថែមចំនួនប្រាសាទនៅលើខឿនតែមួយ។ រចនាបថព្រះគោស្ថិនៅក្នុងរជ្ជកាលស្តេច៣ព្រះអង្គគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ និងព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ រាជធានីហរិហរាល័យ(តំបន់រលួស) ដែលមានប្រាសាទដូចជា ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ ប្រាសាទត្រពាំងផុង(ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣) ប្រាសាទព្រះគោ(ឆ្នាំ៨៧៩) ប្រាសាទបាគង(ឆ្នា៨៨១) និងប្រាសាទលលៃ(ឆ្នាំ៨៩៣) ។
ស្ដេចប៉ាប យ៉ូហាន ប៉ូលទី១
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម្ដេចប៉ាប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គ្រិស្តសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអ៊ីតាលី {| class="infobox" style="width:20em;" !style="background: #F4AF09;" colspan="2"|សម្ដេចប៉ាបយ៉ូហានប៉ូលទី១ !style="background: #F4AF09;" colspan="3"|លោក អាល់ប៊ីណូ លូស្សាននី នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩
រចនាបថបាខែង
រចនាបថបាខែង(ចុងសតវត្សទី៩-ដើមសតវត្សទី១០)
រចនាបថនេះមានការសងប្រាសាទធំៗអំពីថ្មភក់មានច្រើនជាន់នៅលើខឿនខ្ពស់រាងសាជី និងជាពិសេសគេនិយមសង់ប្រាសាទនៅលើកំពូលភ្នំ។ សិល្បៈខ្មែរបានស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់អារ្យធម៌ទី១ឈ្មោះថាអង្គរ គេសង្កេតថាមានសកម្មភាពឆ្នៃប្រឌិតសិល្បៈ ដែលផុសឡើងនៅក្នុងរចនាបថព្រះគោបានបន្ថែមក្នុងរចនាបថបាខែងនេះទៀត ដោយមានការគោរពទ្រទ្រាយរចនាបថព្រះគោ ប៉ុន្តែគេមិនបានបោះបង់ចោលសំណង់សងអំពីឥដ្ឋទេ គេបានយកថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀមសម្រាប់កសាងប្រាសាទមកជំនួសវិញ។ វិស័យបដិមាសិល្បៈបានបន្តពីរចនាបថព្រះគោ ប៉ុន្តែមានការឆ្នៃប្រឌិតសំលៀកបំពាក់ចាប់ភ្លីជាដំបូងក្នុងសម័យនោះ។ ប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងនៅក្នុងសម័យកាលដំណាលគ្នាមានដូចជា ប្រាសាទភ្នំបាខែង ប្រាសាទភ្នំក្រោម និងប្រាសាទភ្នំបូក។ ប្រាសាទ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរចនាបថបាខែង ជាប្រាសាទ ដែលកសាងឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៨៨៩-៩០០) ដែលមានរាជធានី នៅយសោធរបុរៈ ដែលមានភ្នំបាខែងជាចំណុចកណ្តាលនៃរាជធានី ។
វត្តទក្ខិណាវ័នពោធិព្រឹក្ស(ព្រែកគយចាស់)
ត្រូវនឹងថ្ងៃពុធ ១៤​ រោច ខែ មិគសិរ ឆ្នាំ ច ព.ស.២៥៦២ ដឹកនាំព្រះសង្ឃនឹងពុទ្ធបរិស័ទចាក់ដី បេតង់ខាងមុខរបង ក្លោងទ្វានឹងខាង
បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះភិក្ខុជោតិត្ថេរប្បញ្ញោ ថាច់គុង បានទទួលព្រះតំណែង ជាព្រះចៅអធិការវត្តទក្ខិណាវ័នពៅធិព្រឹក្សខែត្រឃ្លាំងពេញសិទ្ធិ អស់រយៈកាលតែ ១ ព្រះវស្សាប៉ុណ្នោះ។
ស្ថានីយ​ជល​សាស្ត្រ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង
ស្ថានីយ​ជល​សាស្ត្រ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ស្ថាបនា​ឡើង​នៅក្នុង​ សង្កាត់​ព្រះបាទ ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង ស្ថិតនៅតាម​បណ្តោយ​ដង​ទន្លេមេគង្គ​ ខាងក្រោម​ស្ពាន​មិត្តភាព​មេគង្គ​ចិន ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជាង​៣០០​ម៉ែត្រ​ជា​កន្លែង​ប្រភពទឹក​ប្រសព្វ​គ្នា​នៃ ទន្លេ​ទាំង​បួន គឺ ​ទន្លេមេគង្គ ទន្លេសេកុង ទន្លេសេ​សាន និង​ ទន្លេស្រែពក​ នៅ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង។​
អ្នកនិពន្ធ និងស្នាដៃ
FCIT has compiled several collections of short stories, traditional tales, and poetry for the Lit2Go library. Established in 1982, the Florida Center for Instructional… Francis Scott Key Fitzgerald was an Irish American Jazz Age novelist and short story writer. He is regarded as one of the greatest American… Timothy Thomas Fortune was an orator, civil rights leader, journalist, writer, editor and publisher. Fortune started his education at Marianna's first school for African… Benjamin Franklin was one of the Founding Fathers of the United States. A noted polymath, Franklin was a leading author and printer, satirist, political… Nikolaus von Fuss, secretary of the Imperial Academy of St. Petersburg, wrote the eulogy of famed mathemetician Leonhard Euler. Fuss was also Euler's son-in-law. Ellen Robena Field is best know for her Buttercup Gold stories, which brought her critical acclaim in the late 19th century. Henry Ossian Flipper was an American soldier and the first black American cadet to graduate from the United States Military Academy (West Point). Frances Margaret Fox is best known for her "Little Bear" stories for children. She wrote fifty-one books and many magazine articles over the course… Robert Lee Frost was a popular American poet. He received four Pulitzer Prizes for Poetry.
Andrew Lang was a Scottish poet, literary critic, and folklorist. In addition to his Fairy Books, Lang wrote about anthropology, Scottish history, and translated… Lucy Larcom was a Massachusetts native who had a significant impact on societal views of women and childhood. Born in 1824, Larcom left home… Richard Thomas Le Gallienne was an English man of letters, a part of London's literary world in the 1890s. Harry Sinclair Lewis was an American novelist, short-story writer, and playwright. In 1930, he became the first American to be awarded the Nobel Prize… Hugh John Lofting was a British author, trained as a civil engineer, who created the character of Doctor Dolittle—one of the classics of children's… Henry Wadsworth Longfellow was an American poet among whose works were "Paul Revere's Ride", "A Psalm of Life", "The Song of Hiawatha" and "Evangeline".… Sidney Lanier was an American musician, author, and poet. Emma Lazarus was an American poet born in New York City. She is best known for "The New Colossus", a sonnet written in 1883;… Edward Lear was a British artist, illustrator and writer known for his nonsensical poetry and his limericks, a form which he popularized. In 1846… Abraham Lincoln was an American politician who served as the 16th President of the United States (1861 to 1865). He is best known for… Jack London was an American author who wrote The Call of the Wild, White Fang, and The Sea Wolf along with many other popular…
William Taylor Adams was a popular American author better known by his pseudonym Oliver Optic. His works include Hatchie, the Guardian Slave; the popular… Yei Theodora Ozaki was an early 20th century translator of Japanese short stories and fairy tales. Her translations were fairly liberal but popular, and… Publius Ovidius Naso (43 BCE - CE 17), a Roman poet known as Ovid, is ranked alongside Virgil and Horace as one of the…
Ann Taylor (1782 - 1866), later Mrs. Joseph Gilbert, was an English poet and children’s author. She is best known as the sister and… Ernest Lawrence Thayer (August 14, 1863 - August 21, 1940) was an American writer and poet who wrote "Casey at the Bat". Thayer was… Isaac Todhunter was a mathematician trained at London University, University College London, and St. John's College, Cambridge, where he taught for several years. He… Many poems and stories of old come to us through an oral tradition and the original authors have not been recorded. Samuel Langhorne Clemens, better known by his pen name Mark Twain, was an American humorist, satirist, novelist, writer, and lecturer best known for the… William Makepeace Thackeray was an English novelist of the 19th century. He was famous for his satirical works, particularly Vanity Fair, a panoramic portrait… Henry David Thoreau (July 12, 1817 - May 6, 1862; born David Henry Thoreau) was an American author, naturalist, transcendentalist, tax resister, development critic,… Bradford Torrey was an American essayist in the 1800's. He devoted much time to the study of birds, their habits, peculiarities, and domestic traits.… Sojourner Truth (1797 - November 26, 1883) was the self-given name, from 1843, of Isabella Baumfree, an American abolitionist and women's rights activist. Truth…
នាងបក់នាងបោយ
ព្រះម៉ែនាងបក់ ឬ ម៉ែនាងបក់នាងបោយ (ພະແມ່ນາງກວັກ, Goddess Nang Kwak , พระแม่นางกวัก, แม่นางกวักนางโกย ) គឺ ទេពធីតារក្សាទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងសាសនាខ្មោច សាសនាបុរាណក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា(ខ្មែរ), ថៃ, ឡាវ, ភូមា (សព្វ​ថ្ងៃ​ហៅ​ថា មីយ៉ាន់ម៉ា) ព្រះនាងគឺ ទេពធីតានៃក្នុងសាសនាខ្មោច.,ទេពធីតានៃទ្រព្យសម្បត្តិ ទេពធីតានៃទ្រព្យ.,ទេពធីតា ​តំណាង​ទ្រព្យសម្បត្តិ ទេពធីតា​តំណាង​សោភណភាព៕ ៕៚.
ឃុំអូរគ្រៀង
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ស្រុកកណ្តៀង
​
ឃុំព្រះបាទ
ឃុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។
ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍
សព្វថៃ្ងនេះ យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយថៃ្ង មានភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស ពី២០ ទៅ៤០នាក់ ដែលបានទៅទស្សនាតំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តកោះកេរ្តិ៍ នៅ ភូមិស្រយង់ជើង ឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធបានវិនិយោគទុនធ្វើផ្លូវល្អស្អាតរួចមក។ កំណើនភ្ញៀវទេសចរណ៍ ទៅកាន់តំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ខាងលើនេះ មិនបាននិយាយពីភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកផងទេ។ លោកខេង សុមេធ នាយកក្រុមហ៊ុនខាំសូមេធ ដែលទទួលសិទ្ធិពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ ខេត្តព្រះវិហារ នោះបាននិយាយថា ផ្លូវប្រវែង ១០៥គីឡូម៉ែត្រចេញពីរង្វង់មូល ភ្នំគូលែនទៅដល់ ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍ គឺបានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ តាមរយៈផ្លូវដ៏ស្អាតនោះ ធ្វើឲ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍បរទេស និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក មានការកើនឡើងជាលំដាប់ លោកបាននិយាយថា ទោះបីជាផ្លូវនោះល្អហើយក្តី ក៏ក្រុមហ៊ុននៅតែកែសម្រួលជារៀងរាល់ថៃ្ង ដើម្បីឲ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់ការធ្វើដំណើររបស់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់មានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយផងដែរ។
កោះកេរ្តិ៍
ភ្នំពេញក្រោន F.C.
ភ្នំពេញក្រោន F.C. ឬ ក្លឹបបាល់ទាត់ ភ្នំពេញក្រោន (អង់គ្លេស: Phnom Penh Crown Football Club) ហៅកាត់ថា (PPCFC) គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ សង្កាត់ទួលសង្កែ ទី2 ខណ្ឌឫស្សីកែវ ក្រុងភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង ខេមបូឌានព្រីមៀរលីគ (Cambodian Premier League) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌលីគកំពូល នៃបាល់ទាត់កម្ពុជា ។ (PPCFC) ដែលមានរហ័ស្សនាមថា "សិង្ហក្រហម" (Red Singha) ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងជា ក្លឹបបាល់ទាត់ ស្មាតយូណាយធីត (Smart United F.C.) ក្នុងឆ្នាំ 2001 ហើយកីឡាដ្ឋានរបស់ពួកគេគឺ Smart RSN Stadium ដែលបច្ចុប្បន្នជាផ្ទះទឹកដីរបស់ក្លឹបផងដែរ ។
ការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះថ្មី (2009-2010)
Phnom Penh Empire F.C. បានផ្លាសប្ដូរឈ្មោះថ្មីម្ដងទៀតក្រោយពួកគេរកបានអ្នកឧបត្ថម្ភថ្មី គឺក្រុមហ៊ុន (Crown Casino) ដែលបានប្ដូរឈ្មោះក្លឹបជា "ភ្នំពេញក្រោន F.C." (Phnom Penh Crown F.C.) ហៅកាត់ថា (PPCFC) បានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ 4 នៃ (MCL) តែពួកគេនៅតែអាចឈ្នៈ ពានសម្ដេចហ៊ុនសែន (Hun Sen Cup) ដោយ​ស៊ុត​បាល់​បញ្ចូល​ទី​ដោយ​កីឡាករ កែវ សុខង យកឈ្នះ លើក្រុមលើ​ណាហ្គាខប (Naga Corp F.C.) ក្នុងលទ្ធផលវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ១-០ ផងដែរ ។ ក្រោយបញ្ចប់ជំនួបក្នុងស្រុក (PPC) មានការប្រកួតដ៏សំខាន់ ចំនួន2 នោះគឺ AFC President's Cup និង Singapore Cup ការចាញ់ពីរលើក និងឈ្នះលើ Yeedzin របស់ប៊ូតាន់ (Butan) គឺមិនគ្រប់គ្រាន់ទេក្នុងការឆ្លងទៅកាន់ជុំទីពីរនៃពាន AFC President's Cup ។ ការ​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ 2-0 លើ​ក្រុម Young Lions ក្នុង​ការ​ប្រកួត Singapore Cup បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួក​គេ​ឈាន​ទៅ​កាន់​វគ្គ​1/4 ផ្តាច់​ព្រ័ត្រ មុន​ពេល​ក្រុម Bangkok Glass របស់​ប្រទេស​ថៃ​បាន​បំបាក់ (PPC) ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ជើង​ទី​ពីរ ។
ការបង្កើតថ្នាលយុវជន U13 (2011-2012)
ក្លឹបបាល់ទាត់ ភ្នំពេញក្រោន បានឈ្នះពាន (MCL) ជាលើកទី4 ។ ការប្រកួតវគ្គជម្រុះដ៏ជោគជ័យដែលបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញបានធ្វើឱ្យភ្នំពេញក្រោនឈានទៅប្រកួតពានរង្វាន់ AFC President's Cup ដ៏មានកិត្យានុភាពនៅទីក្រុងតៃប៉ិ (Taipei) ក្នុងខែកញ្ញា ។ ជាមួយនឹងជ័យជម្នះលើក្រុម Neftchi និង Yadanarbon ក្នុងវគ្គចែកពូល ក្រុមភ្នំពេញក្រោនបានជួបម្ចាស់ផ្ទះ តៃវ៉ាន់ Taiwan Power Company ក្នុងការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដោយបានធ្លាក់ចេញក្នុងលទ្ធផល 3-2 ក្នុងការជួបគ្នាដ៏ក្ដៅគគុក ។ ក្នុងឆ្នាំ 2011 ដដែលក្លឹបបានបង្កើតសាលាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេជាមួយនឹងថ្នាលយុវជន ក្មេងប្រុសអាយុក្រោម 13 ឆ្នាំចំនួន22 នាក់ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសបន្ទាប់ពីការសាកល្បងទូទាំងប្រទេស ជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពរយៈពេលវែងនៃការអភិវឌ្ឍន៍បាល់ទាត់របស់យុវជននៅកម្ពុជា ។
កីឡាករ ខ្ចីជើង
Players on loan
មើលផងដែរ
See also
បញ្ជីប្រទេសតាមប្រជាជន
Countries
Note: All dependent territories are shown in italics.
សង្កាត់ស្ទឹងត្រែង
សង្កាត់ ស្ថិតនៅ ក្រុងស្ទឹងត្រែង ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ =រដ្ឋបាល=
សម័យ​ 5 រាជវង្ស 10 នគរ
នគរអ៊ូនិងណាន់ថាង (ឆ្នាំគ.ស ៩០២-៩៧៥)
យ៉ាងស៊ិងមី អ្នកស្ថាបនានគរអ៊ូ ដើមឡើងជាមេទ័ពការពារដែនដីហួយណាន (ក្នុងខេត្ដអានហ៊ុយ) នៃរាជវង្សថាង។ ឆ្នាំគ.ស ៩០២ រាជសំណាក់ថាងតែងតាំងឲ្យក្លាយទៅជាអ៊ូវ៉ាំង តំបន់ដែលបានគ្រប់គ្រប់មានដូចជា ចៀងស៊ូ​ អានហ៊ុយ ហឺណាន ផ្នែកខ្លះនៃហ៊ូប៉ើយនិងចៀងស៊ី ដោយមានរាជធានីនៅក្រុងយ៉ាងចូវ។ ក្រោយមកបន្ដតំណែងតាមខ្សែស្រឡាយបន្ដបន្ទាប់ តែកើតការដណ្ដើមអំណាចផ្ទៃក្នុង ជាហេតុធ្វើឲ្យសេនាបតីស៊ីវ៉ើន មានឱកាសជ្រែកខ្លួនចូលមកដណ្ដើមអំណាចយោធាបាន។ ក្រោយមកលើកបុត្រាច្បងរបស់យ៉ាងស៊ិងមីឈ្មោះយ៉ាងវ៉ើយ ឡើងគ្រងរាជ្យ ដោយត្រកូលស៊ីក្ដោបអំណាចទាំងអស់។
នគរឆៀនស៊ូ (ឆ្នាំគ.ស ៩០៧-៩២៥) និងនគរហូវស៊ូ (ឆ្នាំគ.ស ៩៣៤-៩៦៥)
វ៉ាំងចៀន មេស្រុកចូវ មានមូលដ្ឋានអំណាចនៅតំបន់សេឆួននិងហានចុងតាំងពីឆ្នាំគ.ស ៨៩៤ ក្រោយពេលរាជវង្សថាងរលំរលាយ ក៏តាំងខ្លួនជាធំនៅក្រុងឆឺងទូ ស្ថាបនានគរឆៀនស៊ូ ដែនដីក្រោមការគ្រប់គ្រងមានដូចជា សេឆួន កាន់ស៊ូ សានស៊ីនិងហ៊ូប៉ើយ (ផ្នែកខ្លះ)។ វ៉ាំងចៀនធ្វើនយោបាយទទួលសឹក មិនផ្ដោតលើការប្រើកម្លាំងយោធាជាមួយសត្រូវពីខាងក្រៅបើមិនចាំបាច់ ទើបក្លាយជាបច្ច័យមួយដែលធ្វើឲ្យដែនដីតំបន់នេះមានសន្ដិភាពនិងអភិវឌ្ឍន៍។
នគរប៉ឺយហាន (ឆ្នាំគ.ស ៩៥១-៩៧៩)
ក្នុងកំឡុងពេលខាងលើ បរិវេណតំបន់ជុំវិញដែនអាណាចក្ររបស់ចិន នៅមានក្រុមជនជាតិដែលតាំងខ្លួនជាអំណាចនគរឯករាជ្យឡើង ដែលសំខាន់មានដូចជា លិវសូវកួង ស្ថាបនានគរអៀន នៅដែនដីហឺប៉ិយ (ឆ្នាំគ.ស ៨៩៥-៩១៣) បរិវេណឈិងហៃនិងទីបេមានធូហ្វាន ម្ដុំយូណានពីនគរណានចៅពីមុន ក្លាយជាតាឆាងហឺ (ឆ្នាំគ.ស ៩០២-៩២៨) តាធៀងស៊ិង (ឆ្នាំគ.ស ៧១៣-៩២៦) ម្ដុំម៉ុងកូលខាងក្នុងមានជនជាតិឈីតាន់ ដឹកនាំដោយយេលីអាប៉ៅជីដែលមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ឆ្នាំគ.ស ៩១៦ ស្ថាបនានគរឈីតាន់ ក្រោយមកបោសសម្អាតបញ្ចូលប៉ហៃចូលជាមួយគ្នា នាំកងកម្លាំងវាយចូលភូមិភាគកណ្ដាល រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៩៤៧ ប្ដូរឈ្មោះនគរជាលៀវ ក្លាយជាកម្លាំងប្រឈមនឹងរាជវង្សសុងខាងជើង នាពេលក្រោយមកទៀត។
សោម ដូរ៉េ
២០១០–២០១២: ចាប់ផ្តើមអាជីព
ទំនាក់ទំនងរបស់លោក ជាមួយអ្នកនាងពេជ្រ សោភា ដែលអ្នកណាៗក៏ដឹងដែរថា ពួកគេទាំងពីរគឺជា បងប្អូនល្អនិងគ្នា ហើយអ្នកនាងពេជ្រ សោភា ក៏ធ្លាប់បានប្រកាស់ Live Video នៅក្នុង Facebook ដែរ ថានាងធ្លាប់បានជួយជ្រោមជ្រែងលោក មុនលោកចូលជាអ្នកនិពន្ធក្នុងផលិតកម្មរស្មីហង្សមាសឯណោះ ៕
២០១២–២០១៦: ការផ្លាស់ទ្រនំ
ស្របពេលដំណឹងការចាកចេញពីផលិតកម្មហង្សមាស គេបែរជាឃើញស្នាដៃអ្នកនិពន្ធសោម ដូរ៉េ នៅផលិតកម្មប៊ិកមេន ទៅវីញ ក្រោមឈ្មោះថា ផ្លយ គឺមានបទ មេអណ្តើក និងបទ ចង់ធ្វើសង្សារគេឡើងញ័រខ្លួន ច្រៀងដោយ កញ្ញាណយ ។ អ្វីដែលគួរ ឱ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺបទទាំងពីរនេះក៏បានធ្វើឱ្យអ្នកចម្រៀងថ្មីម្នាក់ ត្រូវបានគេស្គាល់ និងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនផងដែរ តាមរយៈទឹកដៃរបស់កវី ប៉ិនប្រសព្វ ។
២០២០–បច្ចុប្បន្ន: ការបង្អាក់ស្នាដៃ
= ការងារសិល្បៈ និងស្នាដៃ =
ចេង ហេង
អាជីពនយោបាយ
នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ដោយមានកងកម្លាំង ខ្មែរក្រហម ឡោមព័ទ្ធរាជធានី ឈ្មោះរបស់រូបលោក ត្រូវបានបោះពុម្ភក្នុងបញ្ជី "ជនក្បត់ជាតិទាំងប្រាំពីរ" (រួមទាំង លន់ នល់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ អ៊ិន តាំ ឡុង បូរ៉េត សូស្តេន ហ្វឺណង់ដេស និង សឺង ង៉ុកថាញ់ ) ដែលត្រូវបានគំរាមកំហែង។ ជាមួយនឹងការប្រហារជីវិតភ្លាមៗនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃជ័យជំនះកុម្មុយនិស្ត។ លោក បាន​ភៀសខ្លួន​ចេញ​ពី​ប្រទេស​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​មេសា ទៅ ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ក្រុម​និរទេស​ដែល​ផ្តោត​លើ ​សឺន សាន ។
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី
សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមរ៉ូម៉ានី (Romanian: Republica Socialistă România, RSR) គឺជារដ្ឋកុម្មុយនីស្ដ ឯកបក្ស តាមលទ្ធិម៉ាក្ស លេនីន ដែលបង្កើតឡើងនៅប្រទេសរ៉ូម៉ានី ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៩។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៦៥ រដ្ឋកុម្មុយនីស្ដមួយនេះមានឈ្មោះហៅថា សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតរ៉ូម៉ានី។ ប្រទេសនេះ ស្ថិតនៅក្នុងប្លុកអឺរ៉ុបខាងកើត និងជាសមាជិកសន្ធិសញ្ញាវ៉ាសូវី ដែលតួនាទីដ៏ចម្បងបំផុតរបស់បក្សកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ត្រូវបានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសនេះ។ តាមទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ប្រទេសរ៉ូម៉ានីមានព្រំដែនជាប់នឹងសមុទ្រ ខ្មៅនៅភាគខាងកើត សហភាពសូវៀត (តាមរយៈរដ្ឋអ៊ុយក្រែន និងម៉ុលដាវី) នៅភាគខាងជើង និងខាងកើត ហុងគ្រី និងយូហ្គោស្លាវី នៅភាគខាងលិច និងប៊ុលហ្គារី នៅភាគខាងត្បូង។
ពីដំបូងទី ធនធានដ៏ខ្សត់ខ្សោយរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីនាសម័យក្រោយសង្រ្គាម ត្រូវបានបង្ហូរចេញបន្ថែមដោយក្រុម ហ៊ុន "SovRoms" ជាបណ្ដុំក្រុមហ៊ុនរដ្ឋរួមគ្នាមួយរវាងសូវៀត និងរ៉ូម៉ានីដែលមិនតម្រូវឱ្យបង់ពន្ធដារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសហភាពសូវៀតមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងប្រភពចំណូលសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានី។ ការបង្ហូរចេញនូវធនធានរបស់ប្រទេសរ៉ូម៉ានីមួយផ្នែកទៀតគឺទៅលើការបង់សំណងសង្រ្គាមទៅឱ្យសហភាពសូវៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី នៅទសវត្សរ៍ ១៩៥០ រដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនីស្ដរ៉ូម៉ានី ចាប់ផ្ដើមទទួលបានឯករាជ្យភាពកាន់តែច្រើនជាងមុន ដែលបាននាំទៅដល់ការដកចេញនូវកងទ័ពសូវៀតចេញពីប្រទេសរ៉ូម៉ានី ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។
ទេពនិករការពារទិសទាំង៨
ប្រវត្តិទេពនិករការពារទិសទាំង៨ (Guardians of the directionsอัฎฐโลกบาล)
សង្កាត់ចំរើនផល
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ មាន ភូមិ
ឧទ្យានព្រះពុទ្ធ
ឧទ្យានព្រះពុទ្ធ ឬ សួនព្រះពុទ្ធ ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា សៀងគួន គឺជាសួនចម្លាក់មួយដែលមានចម្ងាយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រភាគអាគ្នេយ៍ពី ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ប្រទេសឡាវ នៅក្នុងវាលស្មៅក្បែរ ទន្លេមេគង្គ ។  ទោះបីជាវាមិនមែនជា ប្រាសាទ ( វត្ត ) ក៏ដោយ វាអាចត្រូវបានគេហៅថា វត្ត សៀងគួន ឧទ្យាននេះមានរូបចម្លាក់ ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនា ជាង ២០០ ។  ឧទ្យានព្រះពុទ្ធជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ និងឧទ្យានសាធារណៈ។ វត្តសៀងគួន ត្រូវបានកសាងដោយព្រះតេជគុណព្រះនាម លួង ពូប៊ុនឡើសូលីឡាត់ នៅឆ្នាំ១៩៥៨ ។
ខ្ពង់រាបបរឡាវេន
15°N, 106°W<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"> 15°N, 106°W រូបភាពតូច| ទឹកធ្លាក់តាតហ្វាន ស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបបរឡាវេន ។ ទឹក​ស្រក​ប្រហែល ១២០ ម៉ែត្រ។ រូបភាពតូច| តាតឡរ ខ្ពង់រាបបរឡាវេន ប្រទេសឡាវ ខ្ពង់រាបបរឡាវេន គឺជាតំបន់ខ្ពស់មួយនៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសឡាវ ។ ខ្ពង់រាបភាគច្រើនមានទីតាំងនៅក្នុង ខេត្តចំប៉ាសក្តិ នៃប្រទេសឡាវ ទោះបីជាគែមនៃខ្ពង់រាបក៏មានទីតាំងនៅ ខេត្តសាឡៈវ៉ាន់ ខេត្តស្រែគង្គ និង ខេត្តអាចម៍ក្រពើ ។ ស្ថិតនៅចន្លោះជួរភ្នំអាណ្ណាម តាមបណ្តោយព្រំដែនភាគខាងកើតនៃប្រទេសឡាវ ជាមួយប្រទេសវៀតណាម និងទន្លេមេគង្គនៅភាគខាងលិច នៅម៉ោងប្រហែល15°N, 106°W. កម្ពស់ខ្ពង់រាបមានចាប់ពី 1000 to 1350 m ពីលើ នីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ។ ខ្ពង់រាប​នេះ​ឆ្លង​កាត់​ទន្លេ​ជា​ច្រើន ហើយ​មាន​ទឹកធ្លាក់​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត​ជា​ច្រើន។ ឈ្មោះ "បូឡាវិន" សំដៅលើក្រុមជនជាតិភាគតិច ឡាវិន ដែលបានគ្រប់គ្រងតំបន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើចំណាកស្រុកក្នុងស្រុកដោយក្រុមជនជាតិភាគតិចឡាវ (ដែលមានប្រមាណពី 50 ទៅ 60 ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនឡាវ) បានបណ្តាលឱ្យមានការរីករាលដាលនៃអាពាហ៍ពិពាហ៍ជនជាតិភាគតិច ដូច្នេះការកែប្រែសមាសភាពជនជាតិនៃតំបន់។
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់
នយោបាយ និងរដ្ឋបាល
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺជាអង្គការនយោបាយដែលព្យាយាមជួយធ្វើសមាហរណកម្មសមាជិករបស់ខ្លួនខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងដោះស្រាយជម្លោះពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋជាសមាជិកដោយមិនពឹងពាក់ជំនួយពីបរទេសឡើយ។ វាផ្សំឡើងពីសភា​តំណាង​រដ្ឋ ខណៈ​កិច្ចការ​បរទេស​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​ញឹក​ញាប់​ក្រោម​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ។
ធម្មនុញ្ញនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ បានគាំទ្រគោលការណ៍មាតុភូមិអារ៉ាប់ (មនោគមវិជ្ជានៃការបង្រួបបង្រួមរដ្ឋអារ៉ាប់ឱ្យនៅក្រោមអំណាចសហភាពតែមួយ) ខណៈដែលគោរពអធិបតេយ្យភាពនៃរដ្ឋសមាជិកនីមួយៗផងដែរ។ បទប្បញ្ញត្តិផ្ទៃក្នុងរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសម្ព័ន្ធ និងគណៈកម្មាធិការ ត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នានៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥១។ អគ្គលេខាធិការសម្ព័ន្ធបានយល់ព្រមអនុម័តវានៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៥៣។
ធនធានសេដ្ឋកិច្ច
សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺសម្បូរទៅដោយធនធានជាច្រើនប្រភេទមានដូចជា ធនធានរ៉ែប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងរដ្ឋជាសមាជិកមួយចំនួន។ ប្រភេទឧស្សាហកម្មមួយទៀតដែលកំពុងតែរីកចម្រើនជាលំដាប់នៅក្នុងសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់គឺវិស័យទូរគមនាគមន៍។ សមិទ្ធិផលសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តួចផ្តើមដោយរដ្ឋជាសមាជិកគឺមិនសូវទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ធំដុំអ្វីជាងអង្គការអារ៉ាប់តូចៗនោះទេ ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ (GCC) ជាដើម។ ក្នុងចំណោមនោះមាន "បំពង់បង្ហូរឧស្ម័នអារ៉ាប់" ដែលវាដឹកជញ្ជូនឧស្ម័នពីអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីរ៉ាក់ទៅកាន់ហ្ស៊កដានី ស៊ីរី លីបង់ និងតួកគី។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៣ អសទិសភាពដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចប្រជាជាតិអារ៉ាប់បានលេចចេញឡើងដូចជារវាងរដ្ឋអភិវឌ្ឍន៍រ៉ែប្រេងកាតមានអាល់ហ្សេរី កាតា គុយវ៉ែត និង អអរ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជា កូម័រ ជីប៊ូទី ម៉ូរីតានី សូម៉ាលី ស៊ូដង់ និងយេម៉ែន។
ខារ៉ាបាវ
ខារ៉ាបាវ (ថៃ៖ คาราบาว) គឺជាក្រុមតន្រ្តីថៃដ៏ល្បីល្បាញមួយមកពីវរណឺតថៃដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ ។
ប្លុក(វែបសាយ៍)
ពត៍មានឬទិន្ន័យនៃមេតា(Meta information)
មេតា(Meta)គឹជាពត៍មានឬទិន្ន័យបច្ចេកទេសដែលយើងបានដាក់វានៅលើវែបសាយ៍របស់យើងទៅតាមលំដាប់លំដោយដែលត្រូបានបង្ហាញដោយមាស៊ីនស្វែងរកដូចជាហ្គូហ្គល ស៊ើច៍(Google Search)ជាដើម។ ក្នុងមេតានោះមានធាតុសំខាន់បីគឺ៖ ឧទាហរណ៏ដូចជា៖www.blogspot.comគឺជា យូ អ័រ អិល របស់ប្លុកជាដើម។
ការពណ៍នារបស់មេតា(Meta Description)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីនធើណែត
សម្ដេចប៉ាប យូហាន ទី២៣
ការ​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​ជាបូជាចារ្យ
នៅ​ថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ មូលនិធិ ​រ៉ាអ៊ូល វ៉ាលលេនប៊ើកអន្តរជាតិ​បាន​ធ្វើ​ការ​ឃោសនា​ទៅ​អន្តរជាតិ​សម្រាប់​ឲ្យមានការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​សកម្មភាព​មនុស្សធម៌​ក្រោម​ការ​អនុវត្តន៍​របស់​សាវក ​ព្រះយេស៊ូ នៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់គឺរ៉ូខាលីធ្វើសម្រាប់​ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើនជាជនជាតិ​ទ្វីសដែល​ទទួលរង​ការ​ធ្វើ​បាប​ពី​របប​ណាស៊ី។ ការ​ធ្វើបែប​នេះ​បាន​បន្ត​​ទៅ​ដល់​កន្លែង​មួយ​ចំនួន ដែលវា​ជា​បេសកកម្ម​អចិន្ត្រៃ​របស់​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ទៅ​អង្គកា​សហប្រជាជាតិ។ បច្ចុប្បន្ន​រដ្ឋលេខាធិការ​ ទីក្រុងវ៉ាទីកង់ ជាពិសេស​ សម្ដេចប៉ាប អេនជេឡូ សូដាដូ។
ស្រីជេដ្ឋា
សុបិនឃើញព្រះចន្ទ
Dreaming of the moon
សមរភូមិ កំពង់ឆ្នាំង
ក្រោយផ្អាកសង្គ្រាម៣ឆ្នាំ ពីឆ្នាំ (១៥១៧-១៥២០) ព្រះស្រីជេដ្ឋា បានប្រមូលកងទ័ពចំនួន ១២០,០០០ (១២មុឺននាក់) និងបានចែកជាពីរកងពល ដែលកងពលទី១ មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" ឱ្យទៅបោះបន្ទាយនៅ ស្រុកសំរោងទង (បច្ចុប្បន្នជា ខេត្តកំពង់ស្ពឺ) និង កងពលទី២ មានចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព ខ្លាំងពូកែរបស់ព្រះស្រីជេដ្ឋា នាម "ពញ្ញាកៅ" ឱ្យទៅបោះបន្ទាយនៅ ភូមិជ័យសួគ៌ (បច្ចុប្បន្នជា វត្តវិហារសួគ៌ ខេត្តកណ្ដាល) ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ពដ៏សំបើម កងទ័ពព្រះស្ដេចកន ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" បានចេញពីសំរោងទង បើកការវាយប្រហារជាមុនទៅលើ ចន្ទរាជា ត្រង់សមរភូមិ វាលសាបអង្កាម ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ពេលនោះមេទ័ព ២រូប របស់ព្រះចន្ទរាជា នាម "ឧកញាចក្រីកែវ" និង "ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ" បានដឹកនាំទ័ព ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) មកចេញច្បាំងតទល់ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ស្នូរសម្លេងព្រួញដាវលំពែង និងស្នូរកាំភ្លើងធំ លាន់រំពងពេញសមរភូមិកំពង់ឆ្នាំង រំពេចនោះ កងទ័ពជំនួយ របស់ចន្ទរាជា ដែលបង្កប់ខ្លួនក្នុងព្រៃចំនួន ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមនិងដំរីចម្បាំង ចំនួន ១៤០ក្បាល ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាមុឺនពេជ្រ ដែលជាមេទ័ពធំ របស់ចន្ទរាជា ដែលបង្កប់នៅខាងក្រោយកងទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" របស់ស្រីជេដ្ឋា បានសំរុកចេញមកវាយគាបទ័ពស្រីជេដ្ឋាពីផ្នែកខាងក្រោយ ឱ្យបែកបាក់បរាជ័យ រត់ភៀសខ្លួនទៅបោះបន្ទាយនៅ ចតុមុខ (បច្ចុប្បន្នជា ក្រុងភ្នំពេញ) ។
សំចិត្រ បូថង់
អាជីព
សំចិត្រ បូថង់ ត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅលើឆាកនៅក្នុងការកំសាន្ត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ ដោយសមាជិកម្នាក់នៅក្នុងក្រុមតន្រ្តីហ្ម៉ឡាំ "រុងតាវ៉ានស៊ីថង់" (รุ่งตะวันสีทอง) ឆ្នាំ ១៩៨៩ ដាវ បានដន (ดาว บ้านดอน) ត្រូវបានបញ្ចុះបញ្ចូលគាត់សម្រាប់សិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា Sure Entertainment ឆ្នាំ ១៩៩០ គាត់មានភាពល្បីល្បាញនិងល្បីល្បាញដោយសារចំណងជើងបទចម្រៀងរបស់គាត់ Ku lap daeng (កុលាបក្រហម)  គាត់គឺជាសិល្បករក្នុង Sure Entertainment ពេល ៨ ឆ្នាំ ដូច្នេះគាត់បានយកទៅឱ្យសិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា MD Tape បច្ចុប្បន្នគាត់គឺជាសិល្បករនៅក្នុងស្លាកកំណត់ត្រា Topline diamond
គិដាវពេជ្រ នូហួង
គិដាវពេជ្រ នូហួង (ກິດາວເພັດ ໜູຫ່ວງ ១ កក្កដា ១៩៧២ - ២៤ មេសា ២០២០) ជាអ្នកចម្រៀងប្រុសប្រជាជនឡាវ គាត់បានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យចម្រៀងជាអ្នកចំរៀងនៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ថ្ងៃទី ២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២០ គាត់បានស្លាប់ដោយសារខ្សោយតំរងនោម នៅអាយុ ៤៧ ឆ្នាំ
ឃុំកូនសត្វ
( Koun Satv Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកទឹកឈូ ខេត្តកំពត មាន  ០៤ភូមិ៖
ពិធីហែអ្នកតា
ពិធីហែអ្នកតា ( 乩童Tongji (spirit medium)กี่ต๋อง, ร่างทรงพระจีน ) ប្រពៃណីហែអ្នកតា គឺពិធីរបស់សាសនាតាវនិងសាសនាអ្នកស្រុកចិន ។ នៅក្នុងលទ្ធិតាវនិងសាសនាអ្នកស្រុកចិននេះមានអទិទេពច្រើនអង្គណាស់ ដូចជា ព្រះម៉ែគង់ស៊ីអ៊ីម និងព្រះម៉ែនិងឡេងលឺនៀ(ធីតានាគ) ស្តេចនាគ ទេវរៈអឺឡាង ពឹងថាវកុង(អ្នកតាព្រះចៅ) សាមសួកុកអ័ង(ស្តេចនគរបីភ្នំ) កួនកុង(កួនអ៊ី) ប៉ាវសឹងតាទី(នៅតាខ្មៅ) ព្រះម៉ែម៉ាជូ ។ល។ មានច្រើនណាស់ ។ ចំពោះការហែអ្នកតានេះវិញគឺ គេនឹងហែអ្នកតាណាខ្លះ គឺស្រេចតែគេរៀបចំមក ប៉ុន្តែការពិតទៅគប្បីហែតែអ្នកណាដែលមានសាលមានវិហារមានគោរពសទ្ធា ឬក៏អ្នកតាណាដែលចំនុះឲ្យអ្នកតាម្ចាស់សាល(ក្នុងវិហារអ្នកតាមួយអាចមានដាក់ពីរ បីអ្នកតាជាមួយគ្នា)ដែលមានគេគោរពដែរ ។ ហើយចំពោះការយកម្ចុលយកកាំបិតដោតសាច់ យកកញ្ជក់អារសាច់ កាំបិតអារអណ្តាតជាដើមនោះគឺជាការយល់ថា អទិទេពឬអ្នកតាទាំងនោះជាពោធិសត្វ សុខចិត្តទទួលរងកម្មជំនួសសត្វលោក ដង្ហែរចេញមកប្រោសសត្វ ។ ហើយចំពោះកាយវិការមួយចំនួនដែលមើលទៅគួរខ្លាចនោះគឺគេសម្ដែងទៅចារឹកតួអង្គអទិទេព ដូចជាស្ដេចនាគ ស្ដេចខ្លាអីជាដើម ។ ភាពល្បីល្បាញនិងល្បីល្បាញគឺ ពិធីបុណ្យបួសខែទីប្រាំបួន នៅភូកេតស្រុកថៃ ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យ
ហៃ វណ្ណា
ជីវប្រវត្តិ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ខេត្តសុពណ៌បុរី
ខេត្តសុពណ៌បុរី ឬ សុវណ្ណបុរី (ថៃ៖ สุพรรณบุรี អានថា: ស៊ុ-ផាន់-ប៊ុ-រី) គឺជាខេត្ត មួយក្នុងចំណោមខេត្តចំនួន ៧៦ របស់ប្រទេស ដែលជាផ្នែករដ្ឋបាលកម្រិតទីមួយ។  ដែលមានទីតាំងនៅភាគកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តឧត្តរធានី      និង    បើគេគិតត្រឹមឆ្នាំ 2018 ខេត្តបានរាប់ចំនួនប្រជាជនប្រហែល 848,700 ដែលតំណាងឱ្យប្រហែល 1.28% នៃចំនួនប្រជាជនរបស់ប្រទេស។
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា
ការបំបែក
ការប្រគួតប្រជែងរវាងលោក សឺន សាន និងសមាជិកគណបក្ស អៀង មូលី នាំឱ្យមានការបែកបាក់គ្នាក្នុងបក្ស ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរំលាយនៅឆ្នាំ១៩៩៧។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ បក្សពួករបស់ អៀង មូលី បានបង្កើតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី ចំណែកអ្នកគាំទ្រ សឺន សាន បានបង្កើតគណបក្ស សឺន សាន។ គណបក្ស​ស្នង​ទាំង​ពីរ​បាន​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ដណ្តើម​បាន​អាសនៈ​សូម្បី​តែ​មួយ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ ១៩៩៨។ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ សេរីនិយម ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺជាស្ថាប័នស្ថាបនិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអាស៊ីសេរី និងប្រជាធិបតេយ្យ។
ការទទួលសូរស័ព្ទ
ប្រវត្តិសាស្រ្ត
យោងទៅតាម ការប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសទំនើបរបស់ហ្វូឡឺរ (១៩៦៥) ពាក្យដែលត្រឹមត្រូវគឺពាក្យថា«ការទទួលការបញ្ចេញសំឡេង»។ ពាក្យ "បានទទួល received" មានន័យអត្ថន័យដើមរបស់ខ្លួន "បានទទួលយក accpeted" 'ឬ' "អនុម័ត approved" ដូចនៅក្នុង "ទទួល ប្រាជ្ញា "។
ឈ្មោះជំនួស
នៅក្នុងសៀវភៅ ប្រវត្តិសាស្រ្តអង់គ្លេសរបស់ឃីពលីង (១៩៧៤) របស់នាង Marghanita Laski ទៅលើការសង្កត់សំឡេងនេះថាជា«អ្នកមានស័ក្ដ»។ “ អ្វីដែលអ្នកផលិតនិងខ្ញុំព្យាយាមធ្វើគឺត្រូវមានកំណាព្យនិមួយៗនិយាយជាភាសាតាមតំបន់របស់វា អ្វីដែលយើងអាចប្រាប់បានគឺលឺសំលេងបានបន្លឺនៅក្នុងត្រចៀក នៅពេលគាត់សរសេរវា។ ពេលខ្លះសំលេងតាមតំបន់នេះស្ដាប់ទៅមានស័ក្ដ។ ជាញឹកញាប់វាមិនមែនទេ។ "
ស្គាល់ពីកាមេរ៉ា
សំណង់
ជើងកាមេរ៉ាទំនើបជាច្រើនត្រូវបានសាងសង់ពីអាលុយមីញ៉ូមទោះបីជាឈើនៅតែត្រូវបានប្រើសម្រាប់ជើង។ ជើងគឺអាលុយមីញ៉ូជាមួយនឹងចំណុចទាំងដែកថែបមានចុងឬដែកថែប។ វីសម៉ោនជាញឹកញាប់គឺលង្ហិនឬលង្ហិននិងប្លាស្ទិច។ នេះគឺប្រហោងវីសម៉ោនដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យបណ្ដាញទឹកអុបទិកដែលនឹងត្រូវបានគេមើលចំនួនតាមរយៈវីសនេះ។ កំពូលខ្សែស្រឡាយជាធម្មតាត្រូវបានជាមួយនឹង 5/8 "X 11 TPI ខ្សែស្រឡាយវីស។ នេះអនុញ្ញាតឱ្យផ្លាស់ប្តូរវីសទៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងរយៈពេលត្រូវការបើកក្បាលរបស់នេះ។ ជើងគឺមាន ភ្ជាប់ទៅនឹងក្បាលជាមួយវីលៃតម្រូវដែលជាធម្មតាត្រូវបានរក្សាទុកតឹងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យជើងដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងការបន្តិចនៃការតស៊ូមួយ។ ជើងគឺមានពីរផ្នែកមួយ, ជាមួយនឹងផ្នែកខាងក្រោមមានសមត្ថភាពក្នុងការកែវពង្រីកដើម្បីលៃតម្រូវប្រវែងនៃជើងឱ្យសមនឹងដី ។ អាលុយមីញ៉ូឬដែក ភ្លាត់រអិលរួម បានជាមួយវីសការរឹតបន្តឹងដែលមាននៅខាងក្រោមនៃជើងខាងលើនេះទៅកាន់ផ្នែកខាងក្រោមនៅក្នុងកន្លែងនិងជួសជុលប្រវែង។ ខ្សែស្មាត្រូវបាន affixed ជាញឹកញាប់ទៅជើងកាមេរ៉ានេះដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានភាពងាយស្រួលនៃការដឹក ឧបករណ៍នៅលើតំបន់ដែលត្រូវបានស្ទង់មតិ។
ឦសានវរ្ម័នទី១
នយោបាយ
ក្រៅពីសម្ថតភាពផ្នែកសំណង់សាសនានគរភាវូបនីយកម្ម និងសិល្បៈសូនរូប វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ បានរៀបចំប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំមួយដែលពឹងផ្អែកជាសំខាន់ទៅលើទិន្នផលកសិកម្ម។ ព្រះអង្គសម្រួលនូវទស្សនៈ «នយោបាយ−សាសនា» ដែលមានប្រភពនៅប្រទេសឥណ្ឌាមកឣនុវត្តនៅក្នុងឣាណាចក្រខ្មែរក្នុងគោលបំណងពង្រឹងឣំណាចរាជានិយម។ រាជធានីឦឝានបុរពី រាជ្យព្រះបាទភវវម៌្មទី២ រហូតដល់រាជ្យ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ។
ព្រះញាតិវង្សចុះពីព្រះអង្គ
ផ្អែកលើសិលាចារឹកព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ មានបុត្រា ៣ ឣង្គព្រះនាមឝិវទត្តជាបុត្រាទីពីរដែលគ្រប់គ្រងនៅក្នុងតំបន់ឣរញ្ញប្រទេឝ (ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ) និងព្រះបាទភវវម៌្មទី២ ជាបុត្រាទី១ ដែលបន្ដសោយរាជពីព្រះឣង្គនៅសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ ចំណែកឯបុត្រាទី៣ ព្រះនាមមិនបានវែកញែកស្គាល់តែគោរម្យងារ យុវរាជ (ម្កុដរាជកុមារ)។ ព្រះបាទជយវម៌្មទី១ត្រូវជាចៅព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះឣង្គបានផ្លាស់ប្ដូររាជធានីពីសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ទៅតំបន់ឣង្គរវិញបន្ទាប់ពីរាជ្យព្រះបាទភវវម៌្មទី២ដែលជាក្សត្រស្ថាបនិកក្រុមខាងជើងនៃប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍។ នៅក្នុងសម័យចេនឡា មានព្រះមហាក្សត្រ ៣ ព្រះអង្គដែលមានព្រះកិត្តិនាមល្បីល្បាញគឺ ព្រះបាទភវវម៌្មទី១ វ្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម និងព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលបានសោយរាជ្យបន្តបន្ទាប់គ្នានៅរាជធានីមួយនេះ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណនៃរាជវង្សថាង (ជីវថាងឝ៊ូ) រៀបរាប់អំពីចំណងមិត្តភាពរវាងអាណាចក្រខ្មែរ និងចាម ដែលបន្តតាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្ម រហូតដល់រាជ្យព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលត្រូវជាបុត្រ។ សម្ព័ន្ធភាពនេះកាន់តែជិតស្និទថែមទៀតក្រោយពីអភិសេកបុត្រាស្ដេចចាម និងបុត្រីព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះនាមសុវណ៌ បន្ថែមលើទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមកផ្នែកវប្បធម៌។ រីឯសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអធិរាជចិនក៏ប្រព្រឹត្តទៅមិនដាច់ដូចគ្នាដែរ។ ជាក់ស្ដែង បន្ទាប់ពីឡើងសោយរាជ្យភ្លាមព្រះអង្គបានបញ្ជូនរាជទូតទៅគាល់ព្រះចៅអធិរាជចិននៃរាជវង្សសួយ (៥៨១-៦១៨) ហើយដំណើរនេះបន្តរហូតមកដល់សម័យរាជវង្សថាង (៦១៨-៩០៧)។
ពិធីបុណ្យបួសខែទីប្រាំបួន
ប្រទេសថៃ
នៅក្នុងប្រទេសថៃ ពិធីបុណ្យនេះគេហៅថា ទេសកានកិនចេ ( ពិធីបុណ្យនៃអ្នកហូបម្ហូបបួស ) ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៃប្រទេសទាំងមូល ក្នុងរយះពេល ប្រាំបួនថ្ងៃអ្នកដែលចូលរួមក្នុងពិធីបានស្លៀកពាក់ស និងហូបបួស. មានអ្នកលក់ និងភោជនីយដ្ឋានមួយចំនួនបានរៀបចំម្ហូបបួសសំរាប់លក់ដោយមានដាក់សញ្ញាទង់ជាតិពណ៌លឿងជាមួយនិងពាក្យថា (បួស) ដែលសរសេរដោយពណ៌ក្រហម. , ពិធីបុណ្យបួសនៅភូកេតត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនចាត់ទុកថាជាពិធីបុណ្យដ៏ចម្លែក និងចម្លែកបំផុតនៅក្នុងប្រទេសថៃ។ អ្នកថ្វាយបង្គំមិនត្រឹមតែផ្តល់សាច់សម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យប៉ុណ្ណោះទេ អ្នកចូលរួមមួយចំនួនពិតជាធ្វើខ្លួនអែងក្នុងទម្រង់នៃការចោះថ្ពាល់របស់ពួកគេដោយដាវ ដើរលើធ្យូងក្តៅ និងឡើងជណ្ដើរធ្វើពីកាំបិត.
ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសថៃ
រស់សិរីសុទ្ធា
កម្រងបទចម្រៀងអនុស្សាវរីយ​ វីឌីអូ
ពិធីបុណ្យថៃពូសម
ពិធីបុណ្យថៃពូសម ( 大宝森节Thaipusamเทศกาลไทปูซัมதைப்பூசம் ) ពិធីបុណ្យថៃពូសម  គឺ ពិធីបុណ្សទីសក្ការៈបូជាព្រះ​កត្រិកេយ (ស្កន្ទ​កុមារ)​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់​ក្នុងព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនចាត់ទុកថាជាពិធីបុណ្យដ៏ចម្លែក និងចម្លែកបំផុតនៅក្នុងព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ។ អ្នកថ្វាយបង្គំមិនត្រឹមតែផ្តល់សាច់សម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យប៉ុណ្ណោះទេ អ្នកចូលរួមមួយចំនួនពិតជាធ្វើខ្លួនអែងក្នុងទម្រង់នៃការចោះថ្ពាល់របស់ពួកគេដោយដាវ ដើរលើធ្យូងក្តៅ និងឡើងជណ្ដើរធ្វើពីកាំបិត.
ខេត្តពេជ្របុរី
រូបភាពតូច|ផែនទីនៃខេត្តពេជ្របុរីរំលេចដោយពណ៌ក្រហម ខេត្តពេជ្របុរី(ថៃ៖ เพชรบุรี អានថា: ភេតឆៈបុរី) ឬពេជបុរី (បញ្ចេញសំឡេង: ភេតបុរី) គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តភាគខាងលិចឬកណ្តាល(ចង្វាត)នៃប្រទេសថៃ។  ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តរាជបុរី​ ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម និង ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ។ នៅភាគខាងលិចវាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងផ្នែកតំបន់តានីនថារីនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ខេត្តពេជ្របុរី ស្ថិតនៅ​ចុង​ខាងជើង​នៃ​ឧបទ្វីប​ម៉ាឡេ ដោយមាន​ឈូងសមុទ្រ​ថៃ​នៅ​ខាងកើតនិង​ជួរ​ភ្នំតាណៅស៊ី បង្កើត​ជា​ព្រំប្រទល់​ប្រទេស​មីយ៉ាន់ម៉ា។ ទន្លេដ៏សំខាន់តែមួយគត់នៃខេត្តគឺទន្លេពេជ្របុរី។
មារសំយុត្ត
តបោកម្មវគ្គ ទី១
នាគសូត្រ ទី២ (សៀវភៅភាគ ២៩ ទំព័រទី ២៨២)
សុភសូត្រ ទី៣ (សៀវភៅភាគ ២៩ ទំព័រទី ២៨៣)
ទុតិយបាសសូត្រ ទី៥ (សៀវភៅភាគ ២៩ ទំព័រទី ២៨៧)
សម័យ 5 ជនជាតិ 16 នគរ
សម័យ ១៦ នគរ ៥ ជនជាតិ (ឆ្នាំគ.ស ៣០៤-៤៣៩)
១. ឆឺងហាន ទី ឆ្នាំគ.ស ៣០៤-៣៤៧
១០. ស៊ីអៀន សៀនប៉ើយ ឆ្នាំគ.ស ៣៨៤-៣៩៤
ដើមសម័យ -- ស្ថាបនាជនជាតិភាគតិច
ក្រោយពីត្រកូលលីងើបប្រឆាំងបង្កចលាចលបានកន្លះឆ្នាំ លិវយួន ដែលមកពីក្រុមត្រកូលអ្នកធំនៃជនជាតិសុងនូ ដែលធ្លាប់ធ្វើជាមន្ដ្រីក្នុងរាជសំណាក់របស់រាជវង្សជិនខាងលិច ក្រោយពេលស្ដេចជិនអ៊ូទីស្លាប់ កើតចលាចល ៨ អង លិវយួនក៏រួបរួមកម្លាំងខ្លួនបង្កើតជានគរហានឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ៣០៤ ស្ថាបនារាជធានីនៅស្រុកភិងយ៉ាង (បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងខេត្ដសានស៊ី)​ ។ ក្រោយពេលលិវយួនស្លាប់ បុត្រាឈ្មោះលិវឆុង បន្តតំណែង ។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៣១១ និង ៣១៦ លិវឆុងលើកទ័ពវាយក្រុងលួយ៉ាងនិងឆាងអានតាមលំដាប់ ផ្ដួលរំលំរាជវង្សជិនខាងលិចដែលជាមជ្ឍមណ្ឌលកណ្ដាលរបស់ផែនដីនាពេលនោះ ប្ដូររាជធានីទៅក្រុងលួយ៉ាង រួមអំណាចភាគខាងជើងជាងពាក់កណ្ដាលកាន់កាប់ក្នុងដៃ។
ក្រៅពីត្រកូលលីដែលស្ថាបនានគរឆឺនហានហើយ នគរដែលស្ថាបនាដោយជនជាតិទីមួយនគរទៀតគឺនគរឆៀនឈិន (៣៥០-៣៩៤) ដ៏មានអំណាចរហូតអាចគ្រប់គ្រងដែនដីភាគខាងជើងរបស់ចិនស្ទើរទាំងអស់បានមួយរយៈ។ នគរឆៀនឈិនដឹកនាំដោយភូហុង ដែលពីមុនចូលរួមជាមួយលិវយ៉ៅពីនគរហានចៅ។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ៣២៨ នគរហានចៅត្រូវនគរស៊ឺចៅផ្ដួលរំលំ ភូហុងក៏ចូលស្វាមីភក្ដិជាមួយនគរស៊ឺចៅ ដែលបានទទួលបញ្ជាជម្លៀសជនជាតិទីនិងឆៀងជាងមួយសែនគ្រួសារចូលមកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន។ ចាប់ពីពេលនោះមក ជនជាតិទីក៏បានក្លាយជាកម្លាំងសំខាន់របស់នគរស៊ឺចៅ។
សម័យក្រោយ -- ដែនមនុស្សស៊ីមនុស្ស
នគរស៊ីឈិន ស្ថាបនាក្នុងឆ្នាំគ.ស ៣៨៥ ដោយជនជាតិសៀនប៉ើយ បរិវេណស្រុកឡាន់ចូវខេត្ដកាន់ស៊ូបច្ចុប្បន្ន ដល់ឆ្នាំគ.ស ៤៣១ ត្រូវនគរសៀ កម្ទេចចោលវិញ។
មារធីតុសូត្រ
[៥០៩] គ្រា​នោះ​ឯង ធីតា​របស់​មារ ​ឈ្មោះ​ ​នាង​តណ្ហា, អរតី និង រាគា នាំ​គ្នា​ចូល​ទៅ​រក​មារ​មាន​ចិត្តបាប ។ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់ ​ក៏​ពោល​នឹង​មារ​មាន​ចិត្តបាប ​ដោយ​គាថា ​ដូច្នេះ​ថា ៖
[៥២៥] លំដាប់​នោះ​ ធីតា​របស់​មារ ​ឈ្មោះ​នាង​តណ្ហា, អរតី ​និង​ រាគា ​ ​បាន​នាំ​គ្នា​ចូល​ទៅ​រក​មារ​មាន​ចិត្តបាប ។ មារ​មាន​ចិត្តបាប ​ក៏​បាន​ឃើញ​នូវ​មារធីតា​ឈ្មោះ​ ​នាង​តណ្ហា​, អរតី ​និង​ រាគា​ កំពុងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញ​ហើយ​ ​ក៏​ពោល​ដោយ​គាថាទាំងឡាយ ​ដូច្នេះ​ថា ៖ ​
រាជវង្សឈីង
សម័យដើមរាជវង្ស - ការបង្ក្រាបក្រុមសក្ដិភូមិទាំងបី
ក្រោយពេលកម្ចាត់អៅប៉ៃ មន្ដ្រីធំទំាងឡាយពុំមានអ្នកណាម៉ាក់ងាយឬមិនខ្លាចហង់តេវ័យក្មេងនេះទៀតឡើយ។ ពេលខាំងស៊ីបានអំណាចគ្រប់គ្រង ទ្រង់ចាប់ផ្ដើមគាំទ្រការផលិតនិងការដំាដុះ ដាក់ទោសមន្ដ្រីពុករលួយ ធ្វើឲ្យរាជវង្សដែលទើបបង្កើតឡើងរឹងមាំឡើងជាសន្សឹមៗ ។
សម័យរុងរឿងនៃរជ្ជកាលខាំង - ឆៀន
ក្រោយពេលខាំងស៊ីទទួលបានអំណាចពេញលេញក្នុងការគ្រប់គ្រង ក្រៅពីបញ្ចប់អំពើរឹបអូសដីធ្លី បន្ធូរបន្ថយភាស៊ីហើយ ដើម្បីការពារកុំឲ្យមានមន្ដ្រីពុករលួយ អាវស៊ិនចៀឡឺស្វៀនយៀ ឬខាំងស៊ីតែងតែចេញត្រួតការងារដើម្បីស្វែងយល់ពីដំណើរជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន និងតាមដានលទ្ធផលនយោបាយគ្រប់គ្រងក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗ ដែលគេដឹងជាទូទៅគឺទ្រង់ចេញត្រួតការភាគខាងត្បូង ៦ ដង ភាគខាងកើត ៣ ដង ភាគខាងលិច ១ ដង ត្រួតការក្នុងរាជធានីនិងម៉ុងកូលរាប់រយដង។ ក្រៅពីនេះនៅមានការធ្វើដំណើរដើម្បីពិនិត្យផ្លូវទឹកនៃទន្លេហួងហូនិងត្រួតពិនិត្យការងារសាងសង់ផងដែរ។
អ៊ិនចឺនឡើងគ្រងរាជ្យជាហង់តេយ៉ុងចឺនក្នុងព្រះជន្ម ៤៥ ព្រះវស្សា ដំណើរការការឡើងគ្រងរាជរបស់ព្រះអង្គនៅជាប្រស្នារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ដោយមានការនិយាយតគ្នាច្រើនបែបយ៉ាង ដោយកំណត់ត្រាប្រវត្ដិសាស្ដ្ររាជវង្សឈិងបានសរសេរថា ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៧២២ ហង់តេខាំងស៊ីទ្រង់ប្រឈួនរហូតសុគត់នាក្រុងប៉េកាំង ដោយមុនពេលសុគត់បានត្រាស់បញ្ជាឲ្យព្រះរាជ្យបុត្រា ៧ អង្គចូលគាស់ ក្រោយមកក៏ចេញរាជបញ្ជាឲ្យមេទ័ពជើងគោកលូខឺតួជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយរាជសារ ឲ្យបុត្រាអង្គទី ៤ នាមអ៊ិនចឺន ដែលមានគុណសម្បត្ដិល្អ សមស្របក្នុងការបន្ដរាជបល្ល័ង្ក។
ក្នុងកំឡុងរជ្ជកាលស្ដេចយ៉ុងចឺង ថ្វីបើទ្រង់ធ្វើទង្វើសាហាវលើបណ្ដាបងប្អូនរបស់ខ្លួន តែក៏ជាហង់តេដែលយកចិត្ដទុកដាក់ក្នុងកិច្ចការរាជកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។ ទ្រង់តែងភ្នាក់ពីបន្ទំមុនពេលព្រឹក និងត្រួតកិច្ចការរាជកិច្ចរហូតដល់យប់ជ្រៅ ទ្រង់រួមអំណាច រៀបចំប្រព័ន្ធប្រមូលភាស៊ី ហិរញ្ញវត្ថុរាជការ និងកម្ចាត់មន្ដ្រីពុករលួយរហូតឈានទៅរកសម័យរុងរឿងដល់ដំណាក់កាលកំពូលក្នុងរជ្ជកាលហង់តេឆៀនឡុង។
ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ឆៀនឡុងជាយុគមាសរបស់រាជវង្សឈិង តាមរយៈការធ្វើបដិវត្ដន៍នយោបាយប្រមូលពន្ធចំណូល ចំណាយ នយោបាយហិរញ្ញវត្ថុរបស់យ៉ុងចឺង បានធ្វើឲ្យសល់មាសប្រាក់ក្នុងរាជឃ្លាំងមកដល់រជ្ជកាលស្ដេចឆៀនឡុងយ៉ាងច្រើន។ គួបផ្សំនឹងប្រទេសជាតិគ្មានសង្រ្គាមក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរ ការផលិតកើនឡើង ធ្វើឲ្យរាជការមានសម្បត្ដិច្រើន និងមានការរីកចម្រើនលើវិស័យផ្សេងៗ យ៉ាងច្រើន។
ព្រះអាទិត្យនាពេលថ្ងៃកន្លងផុត
ក្រោយមកហឺសឺនចាប់ផ្ដើមពង្រីកអំណាច ប្រើតំណែងតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការរកមាសប្រាក់ ដូចជា ការបើកហាងបញ្ជាំ បើកហាងប្ដូរប្រាក់ អណ្ដូងរ៉ែ និងការងារលក់ដូរជាច្រើនផ្សេងទៀត នៅមិនទាន់រាប់អំពើពុករលួយ បែងចែកបក្សពួក ប្រើអំណាច រហូតមានសសេរក្នុងកំណត់ត្រាសម័យក្រោយមកថា “រជ្ជកាលស្ដេចឆៀនឡុងនៃរាជវង្សតាឈិង ហឺសឺនធំលើសផែនដី មានអំណាចលើសរាជសំណាក់ បណ្ដាមន្ដ្រីអែបអប កៀបសង្កត់ ពុករលួយដោយចំហ បោះបង់មន្ដ្រីបក្សពួកផ្សេង ធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងធូរលុង មន្ដ្រីប្រព្រឹត្ដិអំពើពាល”។
ស៊ូស៊ីថៃហៅ - បរទេសចាំជញ្ជក់ឈាម
ក្រៅពីនោះ ក្នុងពេលដែលអង់គ្លេងវាយយកបន្ទាយតាគូ រុស្សីដែលដឹងនាំដោយមន្ដ្រីធំប្រចាំនៅស៊ីបេរីខាងកើត នាមខៅមូរ៉ាវៀហ្វវាយដណ្ដើមយកដែនដីត្រើយខាងឆ្វេងនិងខាងជើងទន្លេហឺយឡុងចៀង។ ក្រោយមកគម្រាមឲ្យធ្វើសន្ធិសញ្ញាអៃគុន ឲ្យរុស្សីមានសិទ្ធិអំណាចក្នុងតំបន់ទន្លេអាស់ស៊ូរីទៅភាគខាងកើតរហូតដល់សមុទ្រជប៉ុន។
ឆ្នាំ គ.ស ១៨៥៩ កើតមានទំនាស់ការកែប្រែសន្ធិសញ្ញា។ រហូតដល់ឆ្នាំ គ.ស ១៨៦០ រជ្ជកាលហង់តេសៀនហ្វឺងឆ្នាំទី ១០ កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្ដអង់គ្លេសបារាំងជាង ១០ ០០០ នាក់បានឡើងគោកនៅប៉ើយថាង វាយដណ្ដើមយកថាងគូ បន្ទាយកំាភ្លើងធំតាគូ។ ក្នុងពេលដែលកំពុងវាយដណ្ដើមយកធានជិនមកវិញ រាជការឈិងបានបញ្ជូនមហាបណ្ឌិតគុយលៀងនិងជំនួយការទៅចចារ តែទាហានបរទេសទាមទារច្រើនពេក ធ្វើឲ្យការចចារមិនទទួលបានជោគជ័យ។ ពេលទាហានបារាំងអង់គ្លេសវាយមកដល់ធុងចូវ ទាហារឈិងបានមកទទួលសឹកនៅស្ពានប៉ាលី ប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងស៊ីសាច់ហុតឈាមអស់រយៈពេលបីបួនម៉ោង។
ព្រះរាជឧទ្យានយួនមិងយួន ដើមឡើយជាតំបន់ឧទ្យានដែលហង់តេខាំងស៊ីធ្លាប់ព្រះរាជទានឲ្យហង់តេយ៉ុងចឺនក្នុងសម័យដែលនៅជាអង្គម្ចាស់ទីបួន ហើយការដែលទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះនាមយួនមិង ប្រែថា “ចិត្ដវិញ្ញាណនៃវិញ្ញូជន” និង “ការប្រើមនុស្សយ៉ាងមានសតិបញ្ញា” ។ ក្រោយមកពេលហង់តេយ៉ុងចឺនគ្រងរាជ្យ ទ្រង់បានជួសជុលពង្រីកឲ្យធំទូលាយជាងមុន រហូតចប់សព្វគ្រប់ក្នុងរជ្ជកាលហង់តេឆៀនឡុង និងមានអាយុជាង ១៥០ ឆ្នាំ ក្រោយមកត្រូវរងការដុតបំផ្លាញដោយកងទ័ពបារាំងអង់គ្លេស។
ចលនាបែបលោកខាងលិច
ក្រោយមកពេលមើលឃើញពីសារៈសំខាន់នៃនាវាចម្បាំង ទើបចិនខិតខំអភិវឌ្ឍនិងបង្កើតកងទ័ពជើងទឹកឲ្យកាន់តែទាន់សម័យ ដោយចាត់តាំងឲ្យមានកងកម្លាំងប៉ើយយ៉ាង ឬកងកម្លាំងខាងជើង និងកងកម្លាំងណាន់យ៉ាង ឬកងកម្លាំងខាងត្បូង កងទ័ពជើងទឹកក្វាងទុង កងទ័ពជើងទឹកហុកកៀន។ ពេលចាត់តាំងបង្កើតដំបូងមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ តែក្រោយមកត្រូវខ្វះខាតទៅវិញដោយសារព្រះនាងស៊ូស៊ីថៃហៅប្រើប្រាស់ប្រាក់រាជការសម្រាប់តែកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនពេក គឺបើកប្រាក់ដោយប្រើឈ្មោះ “ប្រាក់បង្កើកងទ័ពជើងទឹក” ធ្វើឲ្យប្រាក់ប្រើប្រាស់ទៅមិនដល់ពលទាហាន។ ស៊ូស៊ីថៃហៅបានយកប្រាក់ទាំងនោះទៅសង់ព្រះរាជវាំងរដូវក្ដៅជំនួសព្រះរាជវាំងយួនមិងយួនដែលត្រូវដុតបំផ្លាញដោយកងទ័ពអង់គ្លេសនឹងបារាំង។ នេះមិនទាន់គិតលើប្រាក់ដែលយកទៅចំណាយក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មរបស់ព្រះនាងដែលចាយអស់ដល់ទៅ ២ លានតម្លឹង។ សរុបប្រាក់ដែលព្រះនាងយកទៅប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួននោះមានរហូតដល់ទៅ ២៦ លានតម្លឹង។
រដ្ឋប្រហារអ៊ូស៊ី
ឆ្នាំ គ.ស ១៨៩៨ ឬក្នុងរជ្ជកាលស្ដេចកួងស៊ីឆ្នាំទី ២៤ ក្រោយពេលទទួលដីកាពីយ៉ាងសឺនស៊ិវ ស៊ីជឺជិង និងខាំងយ៉ូវវ៉ើយ ធ្វើឲ្យស្ដេចកួងស៊ីសម្រេចព្រះទ័យថា ត្រូវតែធ្វើបដិវត្ដច្បាប់ឲ្យបាន។ ដូច្នេះនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមេសា ឆ្នាំដដែលទ្រង់ចេញបញ្ជាឲ្យខាំងយ៉ូវវ៉ើយចូលគាល់ដើម្បីសាកសួរពីផែនការសម្អិត និងក្រោយមកទៀតទ្រង់ប្រគល់សិទ្ធិក្នុងការថ្វាយដីកាដោយត្រង់ទៅខាំងយ៉ូវវ៉ើយទៀតផង។
ចលនាអ៊ីហឺថួន-សង្គ្រាមសម្ព័ន្ធមិត្ដប្រាំបីជនជាតិ
ក្រោយមករាជការចិនបានប្រកាសទទួលស្គាល់ក្រុមអ៊ីហឺថួន ជាក្រុមស្របច្បាប់ ដោយក្រុមអ៊ីហឺថួននេះក៏ប្រកាសថានឹងគាំទ្ររាជវង្សឈិង និងរួមគ្នាកម្ចាត់ជនបរទេសចេញពីប្រទេសចិនដែរ។ លុះដល់ឆ្នាំ គ.ស ១៩០០ ស៊ូស៊ីថៃហៅបានសម្រេចចិត្ដប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយជនបរទេស និងចេញបញ្ជាឲ្យទាហានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយក្រុមអ៊ីហឺថួនវាយលុកស្ថានទូតបរទេសក្នុងក្រុងប៉េកាំង ធ្វើឲ្យអង់គ្លេស អាមេរិក អាល្លឺម៉ង បារាំង រុស្សី ជប៉ុន អ៊ីតាលី និងអូស្ដ្រាលីរួមកម្លាំងគ្នាជាសម្ព័ន្ធមិត្ដប្រាំបីជនជាតិ វាយទប់ទល់នឹងរាជការចិន។ ក្រុមចលនាអ៊ីហឺថួនដែលអួតខ្លួនថាកាប់មិនមុតដុតមិនឆេះនោះ ពេលទាហានសម្ព័ន្ធមិត្ដមកដល់ បែរជាមិនដឹងខ្លួន គិតតែពីដុតបំផ្លាញវិហារ កាប់សម្លាប់អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាក៏ត្រូវទាហានសម្ព័ន្ធមិត្ដប្រាំបីជនជាតិបង្ក្រាបខ្ចាត់ខ្ចាយអស់។
ប្រវត្ដិសាធារណរដ្ឋ
ការចាប់កំណើតនៃសហព័ន្ធថុងម៉ឺង ដែលបានចាប់អាវុធក្រោកឡើងប្រឆាំងនឹងរាជសំណាក់ឈិង បណ្ដាលឲ្យរង្គោះរង្គើរបបគ្រប់គ្រងរបស់រាជសំណាក់ឈិងយ៉ាងខ្លាំង។ រហូតក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ គ.ស ១៩១១ មានការងើបបះបោរឡើងនៅទីទួលផ្កាលឿងក្នុងខេត្ដក្វាងចូវ បណ្ដាលឲ្យមេដឹកនាំសំខាន់ៗ និងសមាជិកសហព័ន្ធស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ មានការប្រមូលរួបរួមសាកសព ៧២ នាក់ទៅកប់ក្នុងរណ្ដៅតែមួយ ដោយអ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្របានហៅថាជា ៧២ វីរបុរសទួលផ្កាលឿង (ក្រោយមកមានការសិក្សាបន្ថែមនិងរកឃើញថាចំនួនវីរជននោះមានដល់ទៅ ៨៦ សាកសព)។ ទោះជាការងើបបះបោរនេះទទួលបរាជ័យក៏ពិតមែន តែឈាមស្រស់និងជីវិតរបស់វីរជនទាំងអស់នេះបណ្ដុះចលនាផ្ដួលរំលំរាជវង្សឈិងឲ្យផុសផុលកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ហង់តេអង្គចុងក្រោយ-អវសាននៃរាជវង្សឈិង
ការងើបបះបោរទទួលបានជោគជ័យនៅអ៊ូឆាំង បានបណ្ដុះចលនារំលំរបបរាជវង្សឈិងកាន់តែរីករាលដាលឡើង និងធ្វើឲ្យរង្គោះរង្គើក្នុងរាជសំណាក់តាឈិងយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្រោយមកមានប្រកាសឯករាជ្យ និងចាត់តាំងរដ្ឋាភិបាលយោធានៅហ៊ូប៉ើយឡើង។ ក្រោយមកទៀតនៅហ៊ូណាន ​សានស៊ី សាន់ស៊ី យូណាន ចៀងស៊ី គុយចូវ ចៀងស៊ូ ក្វាងស៊ី អានហ៊ុយ ហ៊្វូចៀន ក្វាងទុង ឈឺឆួនក៏បានបន្ដកន្ទុយគ្នាប្រកាសឯករាជ្យ ផ្ដួលរំលំរាជវង្សឈិង ដែលប្រវត្ដិសាស្ដ្របានហៅចលនាបដិវត្ដន៍នេះថា ចលនាបដិវត្ដន៍ស៊ិនហៃ តាមឆ្នាំដែលហេតុការណ៍នោះកានកើតឡើង។
សារមន្ទីរជាតិឡាវ
រូបភាពតូច| សារមន្ទីរជាតិឡាវ សារមន្ទីរជាតិឡាវ មានទីតាំងស្ថិតនៅ ទីក្រុងវៀងច័ន្ទ ប្រទេសឡាវ ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាសារមន្ទីរជាតិដែលបង្ហាញពីបដិវត្តន៍នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ហើយមានទីតាំងនៅក្នុងអគារអាណានិគមបារាំង។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ សហរដ្ឋ​អាមេរិក ​បាន​បរិច្ចាគ​ជំនួយ​ដើម្បី​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​សារមន្ទីរនេះ។ សារមន្ទីរដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1925 ជាលំនៅដ្ឋានរបស់អភិបាលបារាំង បង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសឡាវ ដោយបង្ហាញពីការតស៊ូរបស់ប្រជាជនឡាវ ដើម្បីរំដោះប្រទេសចេញពីអ្នកកាន់កាប់បរទេស និងកងកម្លាំងចក្រពត្តិនិយម។ ទីតាំង​នៅ​ផ្លូវ​សំ​សេន​ថៃ ទល់មុខ​សាល​វប្បធម៌​។
វត្តស៊ីមឿង
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
វត្តនេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​នៅ​ឆ្នាំ ១៥៦៣ ក្នុង​ ​អាណាចក្រ ឡាន សាង ។ រូបភាពតូច|293x293ភីកសែល| ព្រះពុទ្ធបដិមានៅប្រាសាទ រូបសំណាក ព្រះបាទស្រីស្វាងវង្ស ឈរនៅមុខវត្តស៊ីមឿង។
សត្តវស្សសូត្រ
លុះមារមានចិត្តបាប បាន​ពោល​គាថា ​ដែល​គួរនឿយណាយនេះ ក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគរួច​ហើយ​ ក៏គេចចេញពីទី​នោះ​ ​ទៅ​អង្គុយពែនភ្នែន​លើផែនដីនៅស្ងៀម អៀនអន់ ឱនក ដាក់មុខ​ចុះ​ សញ្ជប់សញ្ជឹង ​មិន​ក្លៀវក្លា គូស​ផែនដីដោយកំណាត់ឈើ ក្នុងទីជិតនៃ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ។
កថិន
៤- ប្លែកដោយបដិគ្គាហកៈ គឺអ្នកទទួលសំពត់កឋិន បានតែភិក្ខុដីចីវរ ឬក៏ងភិក្ខុ ក្រៅពីភិក្ខុពុំបាន ភិក្ខុនោះទៀតលុះតែបាននៅចាំវស្សាគ្រប់៣ខែក្នុងវត្តណាមួយ ទើបទទួលក្រាលគ្រងនិងអនុមោទនាក្នុងវត្តនោះបាន ភិក្ខុដែលមិននៅបានចាំវស្សា ឬបាននៅចាំវស្សាដែរ តែឲ្យដាច់ក៏ទទួលពុំបាន។
ដោយ លោកឧកញ៉ាបណ្ឌិត គាង សេង ភ្នំពេញ, ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦
ប្រាសាទតាវាំង
រូបភាពតូច ប្រាសាទតាវាំងជាប្រាសាទដែលបានលាក់បាំងខ្លួនក្នុងភូមិថ្មី សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ យើងមិនស្មានថាវាជាប្រាសាទដែលមានចំលាក់ស្អាតប្រពៃមួុយ រងការខូចខាតយ៉ាងដំណំដែលមានចំលាក់ថ្មស្ថិតនៅរាយប៉ាយជុំវិញនោះ ហើយមើលទៅចំឡាក់ថ្ម និងថ្មឥលូវនេះក៏កំពុងរងការបំផ្លិចបំផ្លាញផងដែរ។ ដោសារប្រាសាទស្លិតចំដីទំនាប ដែលព័ទ្ធទៅដោយបួរដីខ្ពស់ជុំវិញនោះអ្នកស្រុកបានដាំបន្លែបង្កាទីនោះ កាន់តែជិតប្រាសាទដែលកង្វះដង្ហែរទាំផងនោះ កាន់តែវិនាសហើយ។ បើតាមការរាយការណ៏ត្រួសៗរបស់បងប្អូនពលរដ្ឋដែលរស់នៅទីនោះ គេថាដើមឡើយប្រាសាទគឺបានកប់ជ្រៅក្នុងដីទួលមួយ គ្មាននរណាបានដឹងឡើយ ទើបបារាំងសេសបានធ្វើកំណាយលើទួលនេះទើបបានឃើញប្រាសាទនេះ គេបន្តទៀតថា ដោយសារបារាំងនេះហើយដែលយកដុំថ្ម និងចម្លាក់វាបោះចោលរាយប៉ាយនៅទីនោះ។ បើតាមការសង្កេតវិញប្រាសាទនោះត្រូវគេបានគាស់បំផ្លាញសម័យក្រោយជាង ឬ ឈូសឆាយយកដីកាន់កាប់ផ្ទាល់ខ្លួនប្រហែលជាង។ ដោយឡែក បើយើងពិនិត្យលើចំលាក់ថ្មវិញនោះវាអាចស្លិតក្នុងរចនាបទបន្ទាយស្រី ឬឃ្លាំងនោះហើយ ដែលស្ថាបនានៅក្នុងចុងសតវត្សទី១០ និងទី១១ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់សាសនាហិណ្ឌូ ។ វាជាប្រាសាទទោលដែលស្ថាបនាដោយថ្មភក់ និងហ៊ំដោយកំពែងថ្មបាយក្រៀម ដែលមានគោបុរ:លិចកើតសាងពីថ្មបាយក្រៀមបាក់បែក។ តែនៅខាងមុខវាសំបូរចម្លាក់ថ្ម និងថ្មនៅរាយប៉ាយច្រើនគួរសមដែរ ដែលគេកំពុងធ្វើផ្លូវកាត់លើផងដែរនោះ។
ភ្នំដី
ឯកសារយោង
ដី
ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
បេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
បេសកកម្មគឺដើម្បីចែកចាយដំណឹងល្អនៃសេចក្ដីសង្រ្គោះនៅក្នុងព្រះនាមនៃព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទដូចដែលបានសរសេរនៅក្នុងព្រះគម្ពីរ។ព្រះសហគមន៍កាតូលិកមានឥទ្ធិពលលើទស្សនវិជ្ជាវប្បធម៌សិល្បៈនិងវិទ្យាសាស្ត្រ។ អ្នកកាន់សាសនាកាតូលិករស់នៅទូទាំងពិភពលោកតាមរយៈការធ្វើបេសកកម្ម។ ប្រជាជនដែលកាន់យកព្រះសហគមន៍កាតូលិកធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺនៅប្រេស៊ីល។
វណ្ណដា
សមិទ្ធិផល
Achievement
បដាចារា
ប្រវត្តិស្នេហា និងគ្រួសារ
ឃើញសភាពដូច្នោះ នាងធីតាពិតជាលំបាកចិត្តស្ទើរសន្លប់ក្នុងទឹក តែនាងបានប្រវេប្រវាឡើងទៅលើច្រាំងបានក៏សន្លប់ស្តូកស្តឹងតែម្នាក់ឯង ។ ពេលនាងដឹងខ្លួនឡើង ក៏ដើរតម្រង់ទៅផ្ទះឪពុកម្តាយដើម្បីរៀបរាប់ប្រាប់ពីទុក្ខលំបាករបស់ខ្លួនឲ្យឪពុកម្តាយស្តាប់ ។ ពេលទៅដល់ផ្ទះ នាង​ស្រាប់ឃើញផ្ទះរលំអស់ ព្រោះខ្យល់ព្យុះពីយប់ និងឃើញគេកំពុងរៀបចំបូជាសពទាំង ៣ នាក់ ដែលជាឪពុក ម្តាយ និងបងប្រុសរបស់នាង ។ នាងឃើញដូច្នោះ ក៏សន្លប់បាត់ស្មារតី នាងដឹងខ្លួនហើយក៏សន្លប់ទៀត ដឹងខ្លួនហើយក៏សន្លប់ម្តងទៀត ។ ពេលដឹងខ្លួនចុងក្រោយ នាងក៏វង្វេងស្មារតី អស់ និងលែងដឹងខ្លួនឯងថាជាអ្នកណាទៀតហើយ នាងដើរច្រៀងផង យំផង ស្រែករកប្តី រកកូនផង និងរកឪពុក ម្តាយផង ។ ជាងនេះទៅទៀត នាងដើរស្រាតសម្លៀកបំពាក់​ ខោអាវអស់ ស្ទើរ លែងក្លាយជាមនុស្សម្នា  ។
ជំនាញក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា
ព្រះនាងបដាចារថេរី គឺជាព្រះអរហន្តីមួយរូប ដែលក្រោយពីបានសម្រេចអរហត្តផលមកព្រះនាងបានខិតខំប្រឹងប្រែងសិក្សាព្រះវិន័យបានយ៉ាងល្អបំផុត រហូតដល់ព្រះនាងត្រូវបានទទួលរាប់អាន​ពីភិក្ខុ ភិក្ខុនីទាំងឡាយឲ្យជួយដោះស្រាយវិវាទ ឬដោះស្រាយអធិករណ៍ផ្សេងៗនៅ​ក្នុង​​ព្រះសាសនា ។ មិនយូរប៉ុន្មានដោយភាពល្បីល្បាញ និងសមត្ថភាពនៃចំណេះដឹងនេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធក៏ទ្រង់កោះហៅភិក្ខុ ភិក្ខុនីទាំងឡាយមកប្រជុំគ្នាហើយប្រកាសប្រាប់ថា ៖ " ឯតទគ្គំ ភិក្ខវេ មម សាវិកានំ ភិក្ខុនីនំ វិនយធរានំ យទិទំ បដាចារា ។" ប្រែថា " ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងបដាចារថេរីជាអ្នកប្រសើរជាងភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងទ្រទ្រង់ព្រះន័យ " គឹមានជំនាញច្បាស់លាស់ជាងភិក្ខុនីទាំងឡាយផ្នែកខាងវិន័យ ។
ការងារផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា
– រឿងរបស់នាងបានចូលរួមអប់រំក្នុងសង្គមជាច្រើនដូចជា ពេលខ្លះគេយកមកសម្តែងជាភាពយន្ត ជារឿងសម្រាប់សិក្សាក្នុងអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបែបពុទ្ធនិយម ខ្លះគេយកមកថតជាចម្រៀងកាយវិកាជាដើម ។ រឿងនេះបានជ្រួតជ្រាបដល់សង្គមស្ទើរគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ក្នុងការអប់រំពង្រឹងទឹកចិត្ត គំនិតស្មារតី គឺនៅពេលដែលជួបទុក្ខលំបាកប្រហាក់ប្រហែល ឬដូចទៅនឹងរូបនាងបដាចារ ។