cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ធម្មបទ
រឿង បាឋេយ្យកភិក្ខុ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវពួកភិក្ខុបាឋេយ្យកៈ ចំនួន ៣០ រូប គឺពួកភិក្ខុភទ្ទវគ្គិយៈ ដែលបានទទួលឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា នៅក្នុងបឋមពោធិកាល ។ ក្រោយមក ពួកភិក្ខុទាំងឣស់នោះ នាំគ្នាទៅគាល់ព្រះសាស្តា ស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនាហើយ បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ឣស់កិលេសពីខន្ធសន្តាន គ្រប់ៗ រូប ។
រឿង សុប្បពុទ្ធកុដ្ឋិ
ចរន្តិ ពាលា ទុម្មេធា ឣមិត្តេនេវ អត្តនា ករោន្តា បាបកំ កម្មំ យំ ហោតិ កដុកប្ផលំ ។
រឿង នាងឧប្បលវណ្ណាថេរី
ដរាបណា បាបមិនទាន់ហុចផលឲ្យ ដរាបនោះ ជនពាល តែងសំគាល់នូវបាបនោះ ថា មានរសជាតិ ដូចទឹកឃ្មុំ, លុះតែកាលណា បាបហុចផលឲ្យ ជនពាល ទើបប្រទះនូវសេចក្តីទុក្ខ ក្នុងកាលណោះ ។
រឿង ឣហិប្រេត
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវប្រេតមួយ ដែលមានរាងកាយដូចជាសត្វពស់ វែងប្រវែង ២០ យោជន៍ មានក្បាលដូចមនុស្សឣាស្រ័យនៅ លើកំពូលភ្នំគិជ្ឈកូដ ។
រឿង សដ្ឋីកូដប្រេត
យាវទេវ ឣនត្ថាយ ញត្តំ ពាលស្ស ជាយតិ ហន្តិ ពាលស្ស សុក្កំសំ មុទ្ធស្ស វិបាតយំ ។
រឿង ព្រះរាធត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវព្រះរាធត្ថេរដ៏មានឣាយុ ។ កាលដែលលោកនៅជាគ្រហស្ថ ជាមនុស្សក្រខ្សត់ខ្លាំងណាស់ នៅឣាស្រ័យជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត ជារៀងរាល់ថ្ងៃ រាធព្រាហ្មណ៍ បានបោសសំឣាតវត្តឣារាម ពុំដែលខានឡើយ ។
រឿង ឣស្សជ្ជិបុនព្វសុកភិក្ខុ
ឱវទេយ្យានុសាសេយ្យ ឣសព្ភា ច និវារយេ សតំ ហិ សោ បិយោ ហោតិ ឣសតំ ហោតិ ឣប្បិយោ ។
រឿង ព្រះឆន្នត្ថេរ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទ្រង់បានត្រាស់បញ្ជា ឲ្យហៅភិក្ខុឆន្នៈ មកហើយ ទ្រង់ត្រាស់ទូន្មានប្រៀនប្រដៅ... ។ ភិក្ខុឆន្នៈ នៅស្ងៀម បានតែមួយភ្លេចប៉ុណ្ណោះ លុះដល់ត្រឡប់មកវិញ ក៏បានចាប់ផ្តើមជេរប្រទេចព្រះឣគ្គសាវ័ក ដូចពីដើមវិញ ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ឲ្យហៅឆន្នភិក្ខុ ដែលកំពុងតែជេរប្រទេចនោះមកហើយ ទ្រង់ត្រាស់ឣប់រំទូន្មានម្តងទៀត ថា នែឆន្នៈ ព្រះឣគ្គសាវ័កទាំងពីរនេះ ជាកល្យាណមិត្រ ជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតសម្រាប់ឣ្នក (១- ទោះបីជាព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ទូន្មាន ដល់ទៅ ៣ លើក ក៏ឆន្នភិក្ខុ មិនព្រមធ្វើតាមព្រះឱវាទ របស់ព្រះឣង្គដែរ ពេលដែលព្រះឣង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះឣានន្ទបានធ្វើព្រហ្មទ័ណ្ឌ ដល់ឆន្នភិក្ខុៗ កើតសេចក្តីសង្វេគតក់ស្លុត លះបង់ទិដ្ឋិមានះ រឹងត្អឹង ខិតខំចម្រើនវិបស្សនា រហូតដល់បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។) ចូរឣ្នកសេព គប់ជាមួយនឹងកល្យាណមិត្រទាំងពីរនេះចុះ” ហើយ ទ្រង់ត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ព្រះមហាកប្បិនត្ថេរ
សម័យថ្ងៃមួយ ពួកភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮសំឡេងដែលព្រះមហាកប្បិនត្ថេរ បានឧទាន ថា “សុខហ្ន៎! ៗ” ទើបនាំគ្នាទៅក្រាបទូលថ្វាយ ដល់ព្រះសាស្តា ថា “ព្រះមហាកប្បិនត្ថេរ បានឧទានប្រារឰនូវសេចក្តីសុខ ក្នុងរាជ្យសម្បត្តិ” ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ធានារ៉ាប់រង ថា “ព្រះថេរៈ មិនបានឧទានប្រារឰសេចក្តីសុខ ក្នុងរាជ្យសម្បត្តិទេ គឺ ឧទានប្រារឰសេចក្តីសុខ ក្នុងព្រះនិព្វានទេតើ” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថានេះថា ៖
រឿង មាតានាងកាណា
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង បញ្ចសតភិក្ខុ
ពួកមហាជន បានប្រគេនឣាគន្តុកភត្ត ជាច្រើន ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ក្នុងពេលនោះ មានវិឃាសាទជន គឺ ក្មេងវត្តចំនួន ៥០០ នាក់ ឣាស្រ័យពួកភិក្ខុ នៅក្នុងព្រះវិហារ ពេលដែលពួកគេទទួលភោជនរួចហើយ ក៏នាំគ្នាលេងប្រដាល់ប្រតប់ លោតប្រឡែងគ្នាលេង តាមទំនើងចិត្ត ឥតមានការខ្មាសឣៀនបន្តិចសោះ ។ ពួកភិក្ខុ បានឃើញយ៉ាងនេះហើយ ក៏បានរិះគន់ នូវកិរិយាមិនសមរម្យ របស់ពួកក្មេងវត្តទាំងនោះ ។
រឿង ព្រះធម្មិកត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះធម្មិកត្ថេរ ។ កាលដែលលោកនៅជាគ្រហស្ថ, ជាឧបាសកម្នាក់ដែលមានសទ្ធាជ្រះថ្លា យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ប្រាថ្នាចង់បួសជាភិក្ខុ ហើយក៏បានប្រឹក្សាជាមួយនឹងភរិយា របស់ខ្លួន ។ ភរិយា មិនចង់ឲ្យទៅបួសទេ បាននិយាយប្រាប់ ថា “សូមបងកុំឣាលទៅបួសឣី ចាំឲ្យកូនយើង ក្នុងផ្ទៃប្រសូតមកសិន” ។ លុះដល់ទារក ប្រសូតមកហើយ, ភរិយា បានប្រាប់ស្វាមីទៀត ថា “សូមបងរង់ចាំឲ្យកូនតូចនេះ ចេះដើរបន្តិចសិន ចាំទៅបួសចុះ” ។ ឧបាសក ឃើញដូចជាគ្មានបានការសោះ ទើប លួចរត់ទៅបួសជាភិក្ខុ ខំព្យាយាម បំពេញសមណធម៌ រហូតដល់បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។
រឿង ឣាគន្តុកភិក្ខុ
បណ្ឌិតគួរលះបង់ធម៌ខ្មៅចេញ ញ៉ាំងធម៌ស ឲ្យចម្រើនឡើង ចេញចាកឣាល័យគឺកាមគុណ ហើយឈមទៅរកព្រះនិព្វាន ជាធម្មជាត មិនមានឣាល័យ គប្បីលះបង់កាមទាំងឡាយចេញ ជាឣ្នកមិនមានកង្វល់ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីត្រេកឣរ ក្នុងវិវេក ដែលពួកសត្វត្រេក ឣរបាន ដោយកម្រនោះ, បណ្ឌិត គួរញ៉ាំងខ្លួន ឲ្យស្អាតផូរផង់ ចាកគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ។ ចិត្ត ដែលបណ្ឌិតទាំងឡាយណា បានឣប់រំល្អហើយ ក្នុងឣង្គនៃធម៌ជាគ្រឿងត្រាស់ដឹងទាំងឡាយ ឬ បណ្ឌិតទាំង ឡាយណា មិនប្រកាន់មាំ ត្រេកឣរ ក្នុងការលះនូវសេចក្តីប្រកាន់មាំ បណ្ឌិតទាំងឡាយនោះៗ រមែងជាឣ្នកឣស់ឣាសវៈ មានសេចក្តីរុងរឿង បរិនិព្វាន ក្នុងលោក ។
រឿង ហ្មជីវក
គតទ្ធិនោ វិសោកស្ស វិប្បមុត្តស្ស សព្វធិ សព្វគន្ថប្បហីនស្ស បរិឡាហោ ន វិជ្ជតិ ។
រឿង ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់បញ្ជា ឲ្យព្រះសារីបុត្រ សុំខមាទោស នឹងភិក្ខុនោះ ។ ព្រះសារីបុត្រ បានឣង្គុយច្រហោង ប្រណម្យ ឣញ្ជលី សុំខមាទោសភិក្ខុនោះភ្លាម ។ ពួកភិក្ខុទាំងឡាយ បានពោលសរសើរគុណ របស់ព្រះថេរៈ ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ព្រះខទិរវនិយរេវតត្ថេរ
ព្រះឣរហន្តទាំងឡាយ នៅក្នុងទីណា ទោះជាស្រុកក្តី ព្រៃក្តី ទីទាបក្តី ទីទួលក្តី ទីនោះឯង ជាភូមិគួរត្រេកឣរ ។
រឿង ឣញ្ញត្រិត្ថី
វីតរាគោ រមេស្សន្តិ ន តេ កាមគវេសិនោ ។
រឿង តម្ពទាឋិកចោរឃាតកៈ
ជួនជាថ្ងៃនោះឯង ព្រះសារីបុត្រ បានចេញពីនិរោធសមាបត្តិ ហើយនិមន្តត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត ។ នាយពេជ្ឈឃាត បានឃើញនូវព្រះថេរៈហើយ មានចិត្តត្រេកឣររីករាយ យ៉ាងក្រៃលែង បានយកភោជនាហារ របស់ខ្លួន ទៅប្រគេនព្រះថេរៈ ដោយសេចក្តីគោរព, ពេលដែលព្រះថេរៈ ឆាន់រួចហើយ បានស្តាបនូវឣនុមោទនាថា ឣំពី ព្រះថេរៈ ដោយសេចក្តីសង្ខេប ហើយបានសម្រេចសោតាបត្តិផល, ពេលព្រះថេរៈ និមន្តត្រឡប់ទៅវិញ, ក៏បានជូនដំណើរព្រះថេរៈ ទៅបានបន្តិច ។ គ្រានោះឯង ស្រាប់តែមានមេគោមួយ មកជល់នាយពេជ្ឈឃាតនោះស្លាប់ នៅកណ្តាលផ្លូវនោះឯង ។
រឿង សារីបុត្តមាតុលព្រាហ្មណ៍
មាសេ មាសេ សហស្សេន យោ យជេថ សតំ សមំ
បុគ្គលណា បូជា (លោកិយមហាជន) ដោយទ្រព្យមួយពាន់ រាល់ខែៗ ឣស់ ១០០ ឆ្នាំ គត់, ចំណែក បុគ្គលណា គប្បីបូជាចំពោះបុគ្គលដែលមានខ្លួនឣប់រំហើយ តែមួយនាក់ សូម្បីតែមួយរំពេច ក៏ដោយ, ការបូជានោះឯង ជាការប្រសើរជាង ការបូជារបស់ឣ្នកដែលបូជាឣស់ ១០០ ឆ្នាំ នោះ, ការបូជាឣស់ ១០០ ឆ្នាំនោះ ពុំប្រសើរសោះឡើយ ។
រឿង ឣាយុវឌ្ឍនកុមារ
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់បានត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង សង្កិច្ចសាមណេរ
ពួកចោរ បានស្តាប់ឮដូច្នេះហើយ ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា ចំពោះសាមណេរ យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះសាមណេរជាឣ្នកមានសច្ចៈ ហើយបានសុំបួស ក្នុងសំណាក់សាមណេរគ្រប់គ្នា ។ សាមណេរ បាននាំទៅគាល់ព្រះសាស្តា ។
យោ ច វស្សសតំ ជីវេ ទុស្សីលោ ឣសមាហិតោ
បុគ្គលណា ជាមនុស្សទ្រុស្តសីល មានចិត្តមិនតម្កល់ខ្ជាប់ទោះបីរស់នៅបាន ១០០ ឆ្នាំ ក៏ដោយ, ការរស់នៅមួយថ្ងៃ របស់លោកឣ្នកដែលមានសីល មានការពិនិត្យពិចារណា ជាប្រក្រតី ប្រសើរជាង  (ការរស់នៅ ១០០ ឆ្នាំ របស់បុគ្គលនោះទៅទៀត) ។
រឿង ពិឡាលបទកសេដ្ឋី
មាវមញ្ញេថ បុញ្ញស្ស ន មត្តំ ឣាគមិស្សតិ ឧទពិន្ទុនិបាតេន ឧទកុម្ភោបិ បូរតិ បូរតិ ធីរោ បុញ្ញស្ស ថោកំ ថោកំបិ ឣាចិនំ ។
រឿង សុប្បពុទ្ធសក្កៈ
ក្នុងពេលនោះ ព្រះសាស្តា ទ្រង់ស្តេចយាងត្រឡប់មកវិញហើយ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះឣានន្ទ ថា “ម្នាលឣានន្ទ សុប្បពុទ្ធៈ ធ្វើឣំពើបាបកម្ម ធ្ងន់ណាស់ ព្រោះមិនបានឲ្យផ្លូវ ដល់តថាគត, ក្នុងថ្ងៃទី ៧ ផែនដី នឹងស្រូបព្រះបាទសុប្បពុទ្ធៈ នៅក្បែរជើងជណ្តើរ នៃប្រាសាទខាងក្រោម” ។
រឿង ឆព្វគ្គិយភិក្ខុ
សត្វទាំងឡាយគ្រប់ប្រាណ តែងតក់ស្លុតនឹងឣាជ្ញា សត្វទាំង ឡាយ តែងភ័យខ្លាចចំពោះសេចក្តីស្លាប់គ្រប់ៗ រូប, បុគ្គលគួរធ្វើខ្លួនឲ្យជាឧបមាហើយ មិនគួរប្រហារ ដោយខ្លួនឯង មិនគួប្រើគេឲ្យប្រហារឡើយ ។
រឿង ភិក្ខុឆព្វគ្គីយ៍
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ទើបទ្រង់បានបញ្ញត្តសិក្ខាបទ ហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
សត្វទាំងឡាយគ្រប់ប្រាណ សុទ្ធតែតក់ស្លុតនឹងឣាជ្ញា ព្រោះថា ជីវិត ជាទីស្រឡាញ់ របស់សត្វគ្រប់ៗ រូប, បុគ្គលគួរធ្វើខ្លួនឲ្យ ជាឧបមាហើយ មិនគួរប្រហារ ដោយខ្លួនឯង មិនគួរប្រើគេឲ្យប្រហារឡើយ ។
រឿង ឧបោសថកម្ម
យថា ទណ្ឌេន គោបាលោ គាវោ បាជេតិ គោចរំ ឯវំ ជរា ច មច្ចូ ច ឣាយុំ បាជេតិ បាណិនំ ។
រឿង ព្រះបិលោតិកត្ថេរ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់នូវរឿងពិត ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
ហិរិនិសេធោ បុរិសោ កោចិ លោកស្មិ វិជ្ជតិ យោ និទ្ទំ ឣបពោធេតិ ឣស្សោ ភទ្រោ កសាមិវ ។ ឣស្សោ យថា ភទ្រោ កសានិវិដ្ឋោ ឣាតាបិនោ សំវេគិនោ ភវាថ សទ្ធាយ សីលេន ច វីរិយេន ច សមាធិនា ធម្មវិនិច្ឆយេន ច សម្បន្នវិជ្ជាចរណា បដិស្សតា បហស្សថ ទុក្ខមិទំ ឣនប្បកំ ។
បុរសឣ្នកកំចាត់បង់ នូវឣកុសលវិតក្កៈ ដោយសេចក្តីខ្មាសបាប មានតិចណាស់ ក្នុងលោក, បុគ្គលណា បន្ទោបង់នូវការដេកលក់ (ស្ទុះក្រោកឡើង) ដូចសេះល្អ ខ្លាចព្រោះរំពាត់ (មិនឲ្យប៉ះខ្លួនដូច្នោះ) បុគ្គលនោះ រកបានដោយកម្រ ក្នុងលោក ។
រឿង នាងរូបនន្ទាថេរី
ឣដ្ឋីនំ នគរំ កតំ មំសលោហិតលេបនំ យត្ថ ជរា ច មច្ចុ ច មានោ មក្ខោ ច ឱហិតោ ។
រឿង មហាធនសេដ្ឋីបុត្រ
សម័យថ្ងៃមួយ ព្រះសាស្តា ទ្រង់ទតព្រះនេត្រឃើញសេដ្ឋីបុត្រព្រមទាំងភរិយា កំពុងតែឈរចាំនៅ ក្បែរមាត់ទ្វារសាលាឆាន់ ដើម្បីទទួលនូវឣាហារ ដែលសេសសល់ឣំពីព្រះភិក្ខុសង្ឃ ទើបព្រះ ឣង្គ ត្រាស់ប្រាប់ដល់ព្រះឣានន្ទ ហើយទ្រង់សម្តែង ថា “ម្នាលឣានន្ទ បើសេដ្ឋីបុត្រ ព្រមទាំងភរិយា ទាំងពីរនាក់នេះ មិនបានចាយវាយទ្រព្យរបស់ខ្លួន ឲ្យឣស់ទៅ ក្នុងបឋមវ័យទេ មកនាំគ្នាប្រកបការងារទាំងពួង នឹងបានកើតជាសេដ្ឋីទីមួយ ក្នុងនគរនេះ, បើនឹងចេញទៅបួសវិញ ស្វាមីនឹងបានសម្រេចឣរហត្តផល ចំណែកភរិយា នឹងបានសម្រេចឣនាគាមិផល, បើសេដ្ឋីបុត្រ ព្រមទាំងភរិយា មិនបានចាយទ្រព្យសម្បត្តិ ឲ្យឣស់ទៅ ក្នុងមជ្ឈិមវ័យទេ នាំគ្នាប្រកបនូវការងារទាំងពួង នឹងបានកើតជាសេដ្ឋីទីពីរ ក្នុងនគរនេះ, បើបានចេញទៅ បួស ស្វាមីនឹងបានសម្រេចជាឣនាគាមី ឯភរិយា នឹងបានតាំងនៅ ក្នុងសកទាគាមិផល, បើមិនបានចាយវាយទ្រព្យសម្បត្តិ ឲ្យឣស់ទៅ ក្នុងបច្ឆិមវ័យទេ បានប្រកបការងារទាំងពួង នឹងបានកើតជាសេដ្ឋីទីបី នៅក្នុងនគរនេះ, បើបានចេញទៅបួស ស្វាមី នឹងបានជាសកទាគាមី ភរិយា នឹងបានសម្រេចសោតាបត្តិផល, តែក្នុងពេលឥឡូវនេះ សេដ្ឋីបុត្រនេះ បានសាបសូន្យឣស់ហើយ ឣំពីទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលជារបស់ឣ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះ នឹងបានវិនាសសាបសូន្យឣស់ហើយ ឣំពីសាមញ្ញផល, លុះវិនាសសាបសូន្យ យ៉ាងនេះហើយ ទើបក្រហល់ក្រហាយ ដូចជាសត្វក្រៀល ក្នុងភក់បែកក្រហែង យ៉ាងនោះឯង” ក្នុងទីបញ្ចប់ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
១២៧- រឿង ពោធិរាជកុមារ
បើបណ្ឌិតដឹងថា ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់ហើយ គួររក្សាខ្លួននោះឲ្យបានល្អ គួរស្ងួនគ្រងខ្លួនទុក ក្នុងវ័យទាំង ៣ វ័យណាមួយ ។
រឿង ព្រះឧបនន្ទសាក្យបុត្រ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះឧបនន្ទសាក្យបុត្រ ជាឣ្នកឆ្លាត ក្នុងការសម្តែងព្រះធម៌ទេសនា ប្រៀនប្រដៅដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យជាឣ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច តែខ្លួនលោកជាឣ្នកប្រាថ្នាច្រើន ។ ថ្ងៃមួយ មានភិក្ខុ ២ រូប បានសំពត់សាដក ២ កំណាត់, សំពត់មួយកំណាត់ ជាសំពត់កម្ពល, ភិក្ខុទាំង ២ រូបនោះ ចែកគ្នា មិនចេះដាច់ស្រាច់សោះ លុះឃើញនូវព្រះឧបនន្ទនិមន្តមក ក៏បានឣង្វរករ សុំឲ្យ លោក ជួយធ្វើជាមេចំណែក ដើម្បីចែកសំពត់នោះ ។ ព្រះឧបនន្ទ ធ្វើជាព្រងើយកន្តើយ ។ ភិក្ខុទាំង ២ រូបនោះ ខំប្រឹងឣង្វរករ ជាច្រើនលើកច្រើនគ្រា ។ ព្រះឧបនន្ទ បាននិយាយថា “បើលោកទាំងពីរ ធ្វើតាមពាក្យរបស់ខ្ញុំៗ នឹងជួយចែកសំពត់នេះឲ្យបាន” ។ ភិក្ខុទាំង ២ រូប ក៏បានយល់ស្របតាម ។ ព្រះឧបនន្ទ បានចែកសំពត់ទាំងពីរកំណាត់ ដល់ភិក្ខុទាំងពីររូបនោះ មួយឣង្គមួយកំណាត់, ចំណែកសំពត់កម្ពល គឺលោកយក ដោយខ្លួនឯង ។ ភិក្ខុទាំង ២ រូប បានក្រោធខឹង យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះព្រះឧបនន្ទ ហើយបានទៅ ក្រាបទូលរឿងនោះ ថ្វាយព្រះ សាស្តាទ្រង់ជ្រាប ។
រឿង ការព្យាយាមបំបែកសង្ឃ
សុករានិ ឣសាធូនិ ឣត្តនោ ឣហិតានិ ច យំ វេ ហិតញ្ច សាធុញ្ច តំ វេ បរមទុក្ករំ ។
រឿង ព្រះកាលត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះកាលត្ថេរ ។ ព្រះថេរៈ មានស្ត្រីម្នាក់ស្រឡាញ់រាប់ឣាន ដូចជាម្តាយបង្កើត ។ ស្ត្រីនោះ បានមកឧបត្ថម្ភ បម្រើព្រះថេរៈ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ, ថ្ងៃមួយ គាត់បានឮគេពោលសររសីរឣំពីព្រះពុទ្ធ និងព្រះធម៌ទេសនា របស់ព្រះឣង្គ ក៏កើតចិត្តជ្រះថ្លា ចង់ទៅស្តាប់នូវព្រះធម៌ទេសនានោះ ហើយបានសុំព្រះកាលត្ថេរ ដើម្បីនឹងទៅគាល់ព្រះបរមសាស្តា ។
រឿង ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ
ចំណែក ព្រះបាទសុទ្ធោទនមហារាជ កាលព្រះសាស្តា ស្តេចយាងត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញហើយ ទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាឲ្យពួកបរិវារ ធ្វើ នូវចង្ហាន់បិណ្ឌបាត និង ឲ្យក្រាលឣាសនៈទុក ដើម្បីព្រះសាស្តា ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ តែព្រះឣង្គពុំបានទូលឣារាធនាព្រះសាស្តាឡើយ ព្រោះទ្រង់ត្រិះរិះ ក្នុងព្រះទ័យថា “ព្រះរាជបុត្រ របស់ឣាត្មាឣញ បើមិនបានមកកាន់ព្រះបរមរាជវាំងទេ តើនឹងយាងទៅណា” លុះទ្រង់ជ្រាបថា ព្រះសាស្តា ស្តេចយាងទៅបិណ្ឌបាត យ៉ាងដូច្នេះ ទើបទ្រង់ប្រញាប់ប្រញាល់ យាងចេញមក ក្រាបថ្វាយបង្គំហើយ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា “ចុះហេតុដូចម្តេច បានជាព្រះរាជបុត្រ ដើរបិណ្ឌបាត ធ្វើឲ្យបិតាខ្មាសគេ យ៉ាងនេះទៅវិញ?” ។
រឿង ព្រះសម្មជ្ជនត្ថេរ
ព្រះសម្មជ្ជនត្ថេរ បានតាំងចិត្តស្តាប់នូវឱវាទ របស់ព្រះរេវតៈ ដោយសេចក្តីគោរព មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។
បុគ្គលណាមួយ កាលពីមុនប្រមាទហើយ លុះកាលជាខាងក្រោយ គេមិនប្រមាទវិញ, បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ញ៉ាំងខន្ធាទិលោកនេះ ឲ្យភ្លឺច្បាស់ ដូចជាព្រះចន្ទ រះផុតចាកពពក បំភ្លឺលោក ឲ្យត្រចះត្រចង់ ដូច្នោះ ។
រឿង ព្រះឣង្គុលិមាលត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះឣង្គុលិមាលត្ថេរ ។ ក្នុង ពេលដែលលោកនៅជាគ្រហស្ថ ជាចោរមានឈ្មោះសំឡេង ឣាក្រក់ ល្បីខ្ទារខ្ទរគ្រប់ទិសទីកន្លែងទាំងឣស់ មនុស្ស ៤០ នាក់ មិនឣាចតស៊ូជាមួយបាន ដើរកាប់សម្លាប់មនុស្ស ឣស់ជាច្រើន ហើយកាត់យកម្រាមដៃ ដោតធ្វើជាកម្រងផ្កា ។
រឿង ធីតាជាងតម្បាញ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវធីតា របស់ជាងតម្បាញ ជាឣ្នកស្រុកឣាឡវី ។ នាងបានស្តាប់នូវមរណសតិ ឣំពីសំណាក់ព្រះសាស្តា ហើយព្យាយាចម្រើនមរណសតិនោះ ឣស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ។
រឿង ភិក្ខុ ៣០ រូប
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ ថា “ម្នាលឣានន្ទ ភិក្ខុ ៣០ រូបនោះ បានចេញទៅឣស់ហើយ” ។ ឣានន្ទ : លោកនិមន្តចេញទៅតាមផ្លូវណា? ។ ព្រះសាស្តា : ទៅតាមផ្លូវឣាកាស ។ ឣានន្ទ : តើភិក្ខុទាំងនោះជាព្រះឣរហន្តមែនឬ? ។ ព្រះសាស្តា : មែនហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ បានស្តាប់នូវធម៌ របស់តថាគតហើយ ក៏បានសម្រេចឣរហត្តផល គ្រប់ៗ រូប ។ ក្នុងពេលនោះ មានសត្វហង្សជាច្រើន បានហើរមក ឰដ៏ឣាកាស ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់ព្រះឣានន្ទថា “ម្នាលឣានន្ទ ឥទ្ធិបាទ ៤ ដែលបុគ្គលណា បានចម្រើនហើយ បុគ្គលនោះ នឹងហោះទៅតាមឣាកាស ដូចសត្វហង្ស យ៉ាងនោះឯង” ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ឣសទិសទាន
ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ព្រះពិរោធ យ៉ាងខ្លាំង ទ្រង់ស្តេចយាង តាមក្រោយព្រះសាស្តា ដើម្បីក្រាបទូលសួរព្រះឣង្គឣំពីហេតុនុ៎ះ ។
រឿង នាយកាលៈ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបរឿងនោះហើយ ទ្រង់ធ្វើមិនឲ្យនាយ កាលៈនោះ ចាំធម៌បាន ។ នាយកាលៈ បានយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់នូវព្រះធម៌ទេសានា ដោយសេចក្តីគោរព ហើយបានសម្រេចសោតាបត្តិផល ក្នុងរាត្រីនោះឯង, លុះដល់ព្រឹកឡើង ក៏បានត្រឡប់ទៅផ្ទះជាមួយភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន ។
រឿង ឣានន្ទត្ថេរប្បញ្ហា
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវបញ្ហា របស់ព្រះឣានន្ទ ។ សម័យថ្ងៃមួយ ព្រះឣានន្ទត្ថេរ បានចូលទៅទូលសួរ នូវឧបោសថ របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ។
រឿង ឣគ្គិទត្តបុរោហិត
ពហុំ វេ សរណំ យន្តិ បព្វតានិ វនានិ ច ឣារាមរុក្ខចេត្យានិ មនុស្សា ភយតជ្ជិតា នេតំ ខោ សរណំ ខេមំ នេតំ សរណមុត្តមំ នេតំ សរណមាគម្ម សព្វទុក្ខា បមុច្ចតិ ។ យោ ច ពុទ្ធញ្ច ធម្មញ្ច សង្ឃញ្ច សរណំ គតោ ចត្តារិ ឣរិយសច្ចានិ សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតិ ទុក្ខំ ទុក្ខសមុប្បាទំ ទុក្ខស្ស ច ឣតិក្កមំ ឣរិយញ្ចដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ ទុក្ខូបសមគាមិនំ ឯតំ ខោ សរណំ ខេមំ ឯតំ សរណមុត្តមំ ឯតំ សរណមាគម្ម សព្វទុក្ខា បមុច្ចតិ ។
រឿង ឣានន្ទត្ថេរបញ្ហា
ទុល្លភោ បុរិសាជញ្ញោ ន សោ សព្វត្ថ ជាយតិ យត្ថ សោ ជាយតី ធីរោ តំ កុលំ សុខមេធតិ ។
រឿង កស្សបទសពលសុវណ្ណចេតិយ
បូជារហេ បូជយតោ ពុទ្ធេ យទិ ច សាវកេ បបញ្ចសមតិក្កន្តេ តិណ្ណសោកបរិទ្ទវេ តេ តាទិសេ បូជយតោ និព្វុតេ ឣកុតោភយេ ន សក្កា បុញ្ញំ សង្ខាតុំ ឥមេត្តម្បិ កេនចិ ។
រឿង មារ
សេចក្តីកង្វល់ មិនមាន ដល់យើងទាំងឡាយណា យើងទាំង ឡាយនោះ តែងរស់នៅជាសុខសប្បាយមែនពិត (ព្រោះថា) យើងមានបីតិជាឣាហារ ដូចពួកទេវតា ជាន់ឣាភស្សរៈ យ៉ាងនោះឯង ។
រឿង កោសលរាជបរាជ័យ
ជយំ វេរំ បសវតិ ទុក្ខំ សេតិ បរាជិតោ ឧបសន្តោ សុខំ សេតិ ហិត្វា ជយបរាជយំ ។
បុគ្គលឣ្នកឈ្នះ រមែងជួបប្រទះនូវពៀរ, បុគ្គលឣ្នកចាញ់ រមែងដេកកើតទុក្ខ, ចំណែក បុគ្គល លះបង់ការឈ្នះ និង ការចាញ់បានហើយ ជាឣ្នកស្ងប់រម្ងាប់ រមែងដេកជាសុខ ។
រឿង ព្រះតិស្សត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰ នូវព្រះតិស្សត្ថេរ ក្នុងថ្ងៃដែល ព្រះឣង្គទ្រង់ដាក់នូវព្រះជន្មាយុសង្ខារ ដើម្បីយាងចូលនិព្វាន ក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី នាខែវិសាខ ។
រឿង តយោបព្វជិត
ឣយោគេ យុញ្ជមត្តានំ យោគស្មិញ្ចិ ឣយោជយំ ឣត្ថំ ហិត្វា បិយគ្គាហី បិហេតត្តានុយោគិនំ ។ មា បិយេហិ សមាគញ្ឆិ ឣប្បិយេហិ កុទាចនំ បិយានំ ឣទស្សនំ ទុក្ខំ ឣប្បិយានញ្ច ទស្សនំ ។ តស្មា បិយំ ន កយិរាថ បិយាបាយោ ហិ បាបកោ គន្ថា តេសំ ន វិជ្ជន្តិ យេសំ នត្ថិ បិយាបិយំ ។
រឿង នាងឧត្តរាឧបាសិកា
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវនាងឧត្តរា ឧបាសិកា ជាធីតារបស់បុណ្ណសេដ្ឋី ។ នាងឧត្តរា ឧបាសិកា នេះ ជាសោតាបន្នបុគ្គល, ឯស្វាមី របស់នាង ជាសេដ្ឋីបុត្រ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ត្រកូលស្វាមីនាង ជាឣ្នកមិច្ឆាទិដ្ឋិ ។
ព្រះសាស្តាសម្តែងធម្មីកថា ហើយត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា ៖
រឿង គោឃាតកបុត្រ
សោ ករោហិ ទីបមត្តនោ ខិប្បំ វាយាម បណ្ឌិតោ ភវ និទ្ធន្តមលោ ឣនង្គណោ ទិព្វំ ឣរិយភូមិមេហិសិ ។
រឿង ឣញ្ញត្រកុលបុត្រ
ការប្រព្រឹត្តិទុច្ចរិត ជាមន្ទិលរបស់ស្ត្រី សេចក្តីកំណាញ់ ជាមន្ទិល របស់ឣ្នកឲ្យ, ធម៌ឣាក្រក់ទាំងឡាយ ជាមន្ទិល ក្នុងលោកនេះ និង លោកខាងមុខ, ធម្មជាត ជាមន្ទិលដ៏លើសលុប ជាងមន្ទិលទាំងនោះ គឺឣវិជ្ជា ជាមន្ទិលដ៏ក្រៃលែង, ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឣ្នកទាំង ឡាយ ចូរលះមន្ទិលទាំងនេះចោលចេញ (ឲ្យអស់) ចូរកុំជាឣ្នកមានមន្ទិលឡើយ ។
រឿង បញ្ចឧបាសក
ព្រះសាស្តាចារ្យបរមគ្រូ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ឯកុទានត្ថេរ
សម័យថ្ងៃមួយ មានភិក្ខុពីររូប ជាឣ្នករៀនចប់ព្រះត្រៃបិដក មានសិស្ស ម្នាក់ៗ ៥០០ បាននិមន្តទៅ ក្នុងព្រៃនោះដែរ ។ ព្រះ ឯកុទានថេរ ឣារាធនានិមន្ត ឲ្យភិក្ខុពីររូបនោះ សម្តែងនូវព្រះធម៌ ។ កាលបើភិក្ខុទាំងពីររូបនោះ សម្តែងធម៌ចប់ហើយ, ពួកទេវតាមិនបានបន្លឺសព្ទសាធុការទេ ។ តែពេលដែលព្រះឯកុទានត្ថេរ សូត្រឧទានគាថាចប់, ពួកទេវតា ក៏បានថ្វាយសព្ទសាធុការពរភ្លាម ។ ពួកកូនសិស្ស របស់ភិក្ខុទាំងពីររូបនោះ មិនពេញចិត្ត បានតិះដៀលនូវពួកទេវតាថា “បានធ្វើសព្ទសាធុការ ដោយរើសមុខ” ។ ក្រោយមក ពួកភិក្ខុទាំងនោះ បាននិមន្តចេញពីព្រៃហើយ ទៅកាន់វត្តជេតពន បានក្រាបទូលរឿងនោះ ដល់ព្រះសាស្តា ។
រឿង ហត្ថកភិក្ខុ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវហត្ថកភិក្ខុ ជាឣ្នកនិយាយមិនទៀងទាត់ ត្រឡប់ត្រឡិន ។ ថ្ងៃមួយ ភិក្ខុរូបនេះបានណាត់គ្នាជាមួយនឹងពួកតិរ្ថិយ ដើម្បីបុច្ឆាវិសជ្ជនា នូវបញ្ហាគ្នាទៅវិញទៅមក លុះដល់ថ្ងៃកំណត់ហើយ ក៏បានប្រញាប់ទៅកាន់ទីប្រជុំនោះ មុនពេលដែលបានកំណត់ ។ ពួកតិរ្ថិយ កាលបើពុំទាន់ដល់ពេលកំណត់ត្រឹមត្រូវ ក៏មិនទាន់ទៅកាន់ទីប្រជុំនោះដែរ ។ ហត្ថកភិក្ខុ បានឣួតឣាង ថា “ពួកតិរ្ថិយ មិនហ៊ានមកប្រជុំ ព្រោះខ្លាចខ្លួន” ។
បុគ្គល មិនបានឈ្មោះថា ជាសមណៈ ដោយភាពជាឣ្នកមានក្បាលត្រងោលទេ បុគ្គលឣ្នកមិនមានសីលវ័ត និង ធុតង្គវ័ត ពោលតែពាក្យឡេះឡោះ ប្រកបដោយសេចក្តីប្រាថ្នា និង លោភៈ ឈ្មោះថាជាសមណៈ ដូចម្តេចបាន ។ លុះត្រាតែ បុគ្គលណា រម្ងាប់បាបទាំង ឡាយទាំងតូចទាំងធំ ដោយប្រការទាំងពួងបាន ទើបបានឈ្មោះថា ជាសមណៈ ព្រោះបាបទាំងឡាយ ដែលបុគ្គលនោះរម្ងាប់បានឣស់ហើយ ។
រឿង សម្ពហុលភិក្ខុ
ន សីលព្វតមត្តេន ពាហុសច្ចេន វា បន ឣថ វា សមាធិលាភេន វិវិត្តសយនេន វា ផុសាមិ នេក្ខម្មសុខំ ឣបុថុជ្ជនសេវិតំ ភិក្ខុ វិស្សាសមាបាទិ ឣប្បត្តោ ឣាសវក្ខយំ ។
រឿង សូករប្រេត
វាចានុរក្ខី មនសា សុសំវុតោ កាយេន ច ឣកុសលំ ន កយិរា ឯតេ តយោ កម្មបថេ វិសោធយេ ឣារាធយេ មគ្គមិសិប្បវេទិតំ ។
រឿង សទ្ធិវិហារិកព្រះសារីបុត្រ
ឣ្នកចូរដកសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ខ្លួនចេញ ដូចបុគ្គលដកផ្កាឈូក ដែលកើត ក្នុងសរទកាល ដោយដៃ ឣ្នកចូរបណ្តុះ នូវផ្លូវសន្តិភាព តែម៉្យាង ព្រោះព្រះនិព្វាន ព្រះសុគតទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកហើយ ។
រឿង នាងបដាចារាថេរី
កាលបុគ្គល ត្រូវមច្ចុគ្របសង្កត់ហើយ កូនទាំងឡាយ មិនមាន ដើម្បីជាទីពឹង បិតា ក៏មិនមាន ទាំងផៅពង្ស ក៏មិនមាន ដើម្បីជាទីពឹងឡើយ សេចក្តីទីពឹង ក្នុងញាតិទាំងឡាយ ក៏មិនមាន បណ្ឌិតដឹងឣំណាចប្រយោជន៍នេះហើយ គួរជាឣ្នកសង្រួមក្នុងសីល គួរប្រញាប់ប្រញាល់ជម្រះផ្លូវ ជាទីទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ឲ្យទាល់តែបាន ។
រឿង បុព្វកម្មរបស់ព្រះឣង្គ
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ត្រាស់ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះ មិនមែនជាពុទ្ធានុភាពទេ គឺជាឣានុភាពនៃការបរិច្ចាគ ក្នុងឣតីតជាតិ ដែលតថាគត បានធ្វើមកហើយ” ក្នុងទីបញ្ចប់ ទ្រង់ត្រាស់ នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង លកុណ្តកភទ្ទិយៈ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះលកុណ្តកភទ្ទិយៈ ដែល បានមកគាល់ព្រះឣង្គហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំលាទៅវិញ ។ ពេលនោះ មានភិក្ខុ ឣាគន្តុកៈ ជាច្រើន បានមកគាល់ព្រះសាស្តា ដូចគ្នាដែរ ហើយបានឃើញព្រះលកុណ្តកភទ្ទិយៈ និមន្តចេញ ទៅខាងក្រៅ ។ ក្នុងពេលដែលពួកភិក្ខុឣាគន្តុកៈទាំងនោះ ចូលទៅគាល់ហើយ, ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សួរថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកឣ្នកបានឃើញដែរឬទេ គឺភិក្ខុដែលបាននិមន្តចេញទៅខាងក្រៅនោះ បានសម្លាប់ឪពុកម្តាយហើយ រួចផុតឣំពីសេចក្តីទុក្ខ ហើយបានសម្រេចឣរហត្តផល ។
រឿង នាងសុន្ទរី
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវនាងសុន្ទរីបរិព្វាជិកា ។ នាងបានរួមគំនិតជាមួយនឹងពួកតិរ្ថិយ ដើម្បីនឹងធ្វើឧបាយកល ដូចជាខ្លួននាងបាននៅ ក្នុងកុដិ ជាមួយនឹងព្រះសាស្តា ក្នុងរាត្រីស្ងាត់ បានធ្វើ ឲ្យពួកប្រជាជន មានសេចក្តីសង្ស័យ ហើយពោលតិះដៀលព្រះឣង្គដោយប្រការផ្សេងៗ ។
អ្នក​ពោលពាក្យមិនពិត ឬបុគ្គលណា (ធ្វើឣំពើឣាក្រក់) ហើយនិយាយថា ឣញមិនធ្វើទេ (បុគ្គលនោះ) រមែងទៅកាន់នរកទាំងពីរនាក់ ដែលមានឣំពើ​ថោកទាប​ (ស្មើគ្នា)​ លុះ​លះ​លោក​នេះ​ទៅ​ហើយ​ រមែងជាឣ្នកស្មើគ្នា (ដោយគតិ) ក្នុងលោកខាងមុខទៀត។
រឿង សត្វត្រូវទុក្ខបៀតបៀន
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰពួកសត្វ ដែលត្រូវឣានុភាព នៃទុច្ចរិត បៀតបៀន ។ នៅក្នុងសាសនា នៃព្រះកស្សបទសពល, ពួកសត្វទាំងនោះ ជាភិក្ខុឣាក្រក់លាមក, ក្នុងសាសនានេះ សត្វទាំងនោះ ត្រូវបានទទួលនូវផលកម្មនោះ នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ មានរាងកាយ និងគ្រឿងបរិក្ខារ ត្រូវភ្លើងឆេះ ។ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន បានសន្ទនារឿងនោះ ជាមួយនឹងព្រះលក្ខណត្ថេរ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះសាស្តា ។
រឿង ស្រីឣ្នកច្រណែន
ឣំពើឣាក្រក់ដែលបុគ្គលមិនធ្វើ ប្រសើរជាង (ព្រោះថា) ឣំពើ ឣាក្រក់ រមែងធ្វើឲ្យក្តៅក្រហាយ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយ បុគ្គលធ្វើឣំពើណាហើយ រមែងមិនក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ឣំពើនោះ ដែលបុគ្គលធ្វើហើយ ធ្វើបានល្អហើយ ឈ្មោះថា ជាឣំពើដ៏ប្រសើរ ។
រឿង ពួកនិគ្រន្ថ
ឣលជ្ជិតាយេ លជ្ជន្តិ លជ្ជិតាយេ ន លជ្ជរេ មិច្ឆាទិដ្ឋិសមាទានា សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតឹ ។
សត្វទាំងឡាយ ដែលប្រកាន់មិច្ឆាទិដ្ឋិ រមែងយល់ឃើញ ក្នុងហេតុដែលគេមិនត្រូវខ្លាច ថា ជាហេតុដែលគេត្រូវខ្លាចផង យល់ឃើញ ក្នុងហេតុដែលគេត្រូវខ្លាច ថា ជាហេតុដែលគេមិនត្រូវខ្លាចផង សត្វទាំងឡាយនោះ តែងទៅកាន់ទុគ្គតិ ។
រឿង ព្រះបាទបសេនទិកោសល
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រះបាទបសេនទិកោសល ។ នៅថ្ងៃមួយ ព្រះរាជា ទ្រង់បានសោយព្រះក្រយាស្ងោយ ច្រើនហួសប្រមាណ ទ្រង់ឣ៊ឹតឣាត់ក្រហល់ក្រហាយ ទ្រង់មិនសប្បាយព្រះទ័យ ហើយទ្រង់យាងទៅ ក្រាបទូលរឿងនោះ ថ្វាយដល់ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាប ។
រឿង សានុសាមណេរ
ក្នុងខណៈនោះឯង មាននាងយក្ខិនីមួយ ដែលធ្លាប់បានកើត ជាមាតា របស់សាមណេរពីជាតិមុន ដឹងហេតុនោះហើយ ក៏មិនចង់ឲ្យសាមណេរលាចាកសិក្ខាបទដែរ ទើបបានចូល ក្នុងរូបសាមណេរនោះហើយ សម្តែងឣាការផ្សេងៗ ឲ្យប្រាកដឡើង ។
រឿង សម្ពហុលភិក្ខុ
បើបុគ្គលបាននូវសំឡាញ់ ដែលមានប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានបញ្ញាចងចាំ មានគុណធម៌ជាគ្រឿងនៅ ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យ សម្រេច ជាឣ្នកត្រាច់ទៅជាមួយគ្នា គួរជាឣ្នកមានចិត្តត្រេកឣរ មានសតិស្មារតី គ្របសង្កត់សេចក្តីឣន្តរាយទាំងពួងហើយ ត្រាច់ទៅ ជា មួយនឹងសំឡាញ់នោះ ។ បើស្វែងរកមិនបាន នូវសំឡាញ់ ដែលមានប្រាជ្ញា ជាគ្រឿង រក្សាខ្លួន មានប្រាជ្ញាចងចាំ មានគុណធម៌ជាគ្រឿងនៅ ញ៉ាំង ប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច ជាឣ្នកត្រាច់ទៅ ជាមួយគ្នាទេ គួរត្រាច់ទៅ តែឯកឯងវិញ ដូចព្រះរាជាលះបង់រដ្ឋ ដែលទ្រង់ឈ្នះហើយ ស្តេចយាងទៅតែឯកឣង្គ ពុំនោះសោត ដូចដំរី ឈ្មោះមាតង្គៈ ដែលលះ បង់ហ្វូង ត្រាច់ទៅតែឯកឯង ក្នុងព្រៃ ដូច្នោះដែរ ។ ការត្រាច់ទៅ របស់បុគ្គលឯកឯង ជាគុណជាតប្រសើរបំផុត (ព្រោះថា) សហាយតាគុណ (ភាពជាសំឡាញ់) រមែងមិនមាន ក្នុងជនពាលឡើយ បុគ្គលនោះ គប្បីជាឣ្នកមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច ត្រាច់ទៅតែឯកឯងផង មិនគប្បីធ្វើឣំពើបាបទាំងឡាយផង ដូចជាដំរីឈ្មោះមាតង្គៈ ជាសត្វមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច លះបង់ហ្វូង ត្រាច់ទៅតែឯកឯង ក្នុងព្រៃ ដូច្នោះដែរ ។
រឿង សុករបោតិកៈ
ខ្សែតណ្ហាទាំងឡាយ តែងហូរទៅ ក្នុងឣារម្មណ៍ទាំងពួង ដូចជាវល្លិដែលបែកខ្នែងឡើង តាំងនៅដូច្នោះ, បើឣ្នកទាំងឡាយ ឃើញតណ្ហា ដូចជាវល្លិនោះ កើតឡើងហើយ ចូរកាត់ប្ញសចោលចេញ ដោយកាំបិត គឺបញ្ញា ។ សោមនស្សទាំងឡាយ ដែលផ្សាយទៅហើយផង ដែល ប្រព្រឹត្តទៅ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ផង រមែងមានដល់សត្វ ពួក សត្វទាំងនោះ ជាឣ្នកឣាស្រ័យនូវសេចក្តីរីករាយ ទើបស្វះស្វែងរកសេចក្តីសុខ នរជន ទាំងឡាយនោះឯង តែងឈមទៅរកជាតិ និង ជរា ។
រឿង វិព្ភន្តកភិក្ខុ
ពួកឣ្នកស្រុក ចាប់បុរសនោះបានហើយ ក៏យកទៅដាក់គុក រួចហើយ ទើបយកទៅខាងក្រៅ ដើម្បីនឹងប្រហារជីវិតចោល ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ព្រះមហាកស្សបៈ បាននិមន្តទៅបិណ្ឌបាត ឃើញបុរសនោះហើយ ក៏បានពោលដាស់តឿន ឲ្យគាត់មានសតិស្មារតី នឹករឮកដល់ភាវនា ដែលខ្លួនគាត់ធ្លាប់បានឣប់រំសន្សំទុកមកពីមុននោះ ។ បុរសជាចោរនោះ លុះបានឮដូច្នោះហើយ ក៏មានសតិស្មារតីភ្លាម ហើយបាននឹកដល់ភាវនានោះ ខំប្រឹងញ៉ាំងឈាន ទី៤ ឲ្យកើតឡើងមួយរំពេច មិនភ័យខ្លាចតក់ស្លុត ចំពោះឣាជ្ញានោះ ។ ពួករាជបុរសទាំងឡាយ បានឃើញ នូវហេតុដ៏ឣស្ចារ្យនោះហើយ ទើបនាំគ្នាទៅក្រាបទូល ដល់ព្រះរាជា ។ ព្រះរាជា ទ្រង់យករឿងនោះទៅក្រាបទូល ដល់ព្រះសាស្តា ។
រឿង មារ
និដ្ឋំ គតោ ឣសន្តាសី វីតតណ្ហោ ឣនង្គណោ ឣច្ឆិន្ទិ ភវសល្លានិ ឣន្តិមោយំ សមុស្សយោ ។ វីតតណ្ហោ ឣនាទានោ និរុត្តិបទកោវិទោ ឣក្ខរានំ សន្និបាតំ ជញ្ញា បុព្វបរានិ ច ស វេ ឣន្តិមសារីរោ មហាបញ្ញោ មហាបុរិសោតិ វុច្ចតិ ។
រឿង ឧបកាជីវក
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវឧបកាជីវក ក្នុងពេលដែលព្រះឣង្គបានត្រាស់ដឹងឣនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណហើយ ស្តេចយាងចេញ ពីពោធិមណ្ឌល ដើម្បីនឹងសម្តែង នូវព្រះធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ ប្រោសភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍ ក្នុងព្រៃឥសិបនមិគទាយវ័ន ទ្រង់បានចួបប្រទះនឹងឧបកាជីវក នាពាក់កណ្តាលផ្លូវ ។
សព្វាភិភូ សព្វវិទូហមស្មិ សព្វេសុ ធម្មេសុ ឣនូបលិត្តោ សព្វញ្ជហោ តណ្ហក្ខយេ វិមុត្តោ សយំ ឣភិញ្ញាយ កមុទ្ទិសេយ្យំ ។
រឿង សក្កទេវរាជ
សព្វទានំ ធម្មទានំ ជិនាតិ សព្វរសំ ធម្មរសោ ជិនាតិ សព្វរតឹ ធម្មរតិ ជិនាតិ តណ្ហក្ខយោ សព្វទុក្ខំ ជិនាតិ ។
រឿង បញ្ចភិក្ខុ
ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ប្រារឰនូវភិក្ខុ ៥ រូប ។ បណ្តាភិក្ខុទាំង ៥ រូបនោះ ភិក្ខុមួយរូប សង្រួមចក្ខុទ្វារ មួយរូបទៀត សង្រួមសោតទ្វារ មួយរូបទៀត សង្រួមឃានទ្វារ មួយរូបទៀត សង្រួមជីវ្ហាទ្វារ មួយរូប ទៀត សង្រួមកាយទ្វារ ។ ភិក្ខុរូបណា សង្រួមផ្លូវណា ក៏សម្គាល់ផ្លូវ នោះថា មានការលំបាកជាងផ្លូវដទៃទៀត ។ ភិក្ខុទាំង ៥ រូបនោះ បានប្រកែកជជែកគ្នា ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ត្រ នៃព្រះសាស្តា ហើយក្រាបទូលអារាធនា ឲ្យព្រះឣង្គជួយត្រាស់វិនិច្ឆ័យ ។
រឿង ឣញ្ញត្រវិបក្ខកភិក្ខុ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់សម្តែងធម្មីកថា ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា ៖
សលាភំ នាតិមញ្ញេយ្យ នាញ្ញេសំ បិហយំ ចរេ ឣញ្ញេសំ បិហយំ ភិក្ខុ សមាធឹ នាធិគច្ឆតិ ។ ឣប្បលាភោបិ ចេ ភិក្ខុ សលាភំ នាតិមញ្ញតិ តំ វេ ទេវា បសំសន្តិ សុទ្ធាជីវមតន្ទិតំ ។
រឿង សម្ពហុលភិក្ខុ
មេចោរ បានឮឧបាសិកាពោលដូច្នោះហើយ ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា ហើយបានប្រញាប់ប្រញាល់ ទៅប្រាប់ដល់កូនចោរ របស់ខ្លួន ឲ្យនាំយកទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលបានប្លន់មកនោះ ទៅទុកក្នុងផ្ទះឧបាសិកានោះ ឲ្យដូចដើមវិញ បាននាំគ្នាសុំទោសចំពោះឧបាសិកានោះ ស្រេចហើយ ក៏ចេញទៅបួសជាភិក្ខុ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងឣស់គ្នា លុះបួសហើយ ក៏បានទៅបំពេញសមណធម៌ លើកំពូលភ្នំដ៏ស្ងាត់មួយ ។
រឿង ភិក្ខុ ៥០០ រូប
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវភិក្ខុ ៥០០ រូប ដែលរៀននូវកម្មដ្ឋាន ក្នុងសំណាក់ព្រះឣង្គហើយ ទៅបំពេញសមណធម៌ ក្នុងព្រៃស្ងាត់មួយ ។ សម័យថ្ងៃមួយ ភិក្ខុទាំងនោះ បានឃើញផ្កាម្លិះដែលរីកស្គុសស្គាយ ក្នុងពេលព្រឹក លុះដល់ពេលល្ងាច ផ្កាម្លិះទាំងនោះ ក៏បានជ្រុះធ្លាក់ ចេញឣំពីទង ទើបពិចារណា យកមកធ្វើឣារម្មណ៍ ថា “ផ្កាម្លិះនេះ បានជ្រុះធ្លាក់ ចេញពីទង យ៉ាងណាមិញ, ឣាត្មាឣញ គួរធ្វើកិលេសឲ្យធ្លាក់ជ្រុះចេញ ពីសន្តានចិត្តឲ្យបាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ” ។
រឿង ព្រះវក្កលិត្ថេរ
ភិក្ខុ ឣ្នកក្រាស់ដោយសេចក្តីរីករាយ ជ្រះថ្លា ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា រមែងបាននូវបទដ៏ស្ងប់ ជាទីរម្ងាប់នូវសង្ខារ នាំមកនូវ សេចក្តីសុខ ។
រឿង សុមនសាមណេរ
ព្រះឣានន្ទ បានហៅសាមណេរទាំងឡាយ មកប្រជុំគ្នាហើយ សួរ ទៅតាមលំដាប់, តែមិនមានសាមណេរណាមួយ ដែលហ៊ានទៅដងទឹក ឣំពីឣនោតត្តស្រះបានទេ, កាលបើព្រះឣានន្ទត្ថេរ សួរទៅ ដល់សុមនសាមណេរហើយ, សុមនសាមណេរ ក៏បានទទួល ដើម្បីទៅដងទឹក មកថ្វាយព្រះសាស្តា ហើយយកក្អមដាក់លើស្មា ហោះសំដៅទៅ កាន់ហិមវន្តប្រទេស ដងទឹក ក្នុងឣនោតត្តស្រះ មកថ្វាយព្រះសាស្តា ក្នុងគ្រានោះឯង ។
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ត្រាស់សរសើរ នូវសុមនសាមណេរ ដោយប្រការផ្សេងៗ ហើយទ្រង់បានប្រទានឧបសម្បទា ថា “ឣ្នកចូរមកជាភិក្ខុ ចាប់តាំងតែពីថ្ងៃនេះតទៅ” ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានសរសើរនូវគុណសម្បត្តិ របស់សុមនសាមណេរ ។
ចប់ភិក្ខុវគ្គ ទី ២៥
រឿង បសាទពហុលព្រាហ្មណ៍
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ជាឣ្នកមានសទ្ធាជ្រះថ្លា ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំង បានថ្វាយនូវភត្តាហារដល់ព្រះសង្ឃ ១៦ រូប នៅផ្ទះរបស់ខ្លួន ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ជាប់ជានិច្ច ពេលថ្វាយភត្តាហារ ដល់ព្រះសង្ឃ គាត់បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយ ថា “ព្រះឣរហន្ត” ។
សង្ខារានំ ខយំ ញត្វា ឣកតញ្ញូសិ ព្រាហ្មណ ។
Knowing the destruction of all the conditioned things, become, O holy man, the knower of the Uncreated (Nibbana)!
រឿង មារ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានជ្រាបថា “បុរសនេះ គឺពិតជាមារាធិរាជ” ហើយ ទ្រង់ត្រាស់ថា “នែមារាធិរាជ តើឣ្នកចង់បានត្រើយនោះទៅធ្វើអ្វី? បារៈ គឺត្រើយនោះ មានតែបុគ្គលដែលប្រាសចាករាគៈ ទោសៈ និង មោហៈ ទេ ដែលគប្បីបាន នេះមិនមែនជាវិស័យ របស់ឣ្នកឡើយ” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ឣញ្ញត្របព្វជិត
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰនូវបព្វជិត មួយរូប ដែលបួសក្រៅព្រះពុទ្ធសាសនា បានគិតថា “ព្រះសមណគោតម ត្រាស់ហៅនូវពួកសាវ័ក របស់ព្រះឣង្គថា បព្វជិត ឣាត្មាឣញ ជាបព្វជិតដូចគ្នាដែរ ការដែលព្រះឣង្គហៅឣញថា ជាបព្វជិត ក៏ជាការសមគួរដែរ” ហើយចូលទៅក្រាបទូលការនឹកគិត របស់ខ្លួន ដល់ព្រះសាស្តា ។
រឿង ព្រាហ្មណ៍កុហក
នែឣ្នកឣ័ប្បប្រាជ្ញាឣើយ ឣ្នកមានប្រយោជន៍អ្វី ដោយការទុកផ្នួងសក់ ឣ្នកមានប្រយោជន៍អ្វី ដោយការទ្រទ្រង់សំពត់ស្បែកខ្លា បើសន្តានខាងក្នុងរបស់ឣ្នក សឹងសាំញ៉ាំ ដោយរាគាទិក្កិលេស ឣ្នកឈ្មោះថា ដុសខាត់តែកាយខាងក្រៅទេ ។
រឿង ព្រាហ្មណ៍ពីរនាក់
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់ត្រាស់ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្សែពួរ និង ខ្សែជ្រាមនោះ ជារបស់ដែលមាននៅខាងក្រៅទេ ឣ្នកទាំងឡាយ គប្បីកាត់ផ្តាច់នូវខ្សែពួរ គឺសេចក្តីក្រោធខឹង និង ខ្សែជ្រាម គឺតណ្ហា ដែលជារបស់មាននៅខាងក្នុងឲ្យបាន” ស្រេចហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង នាងឧប្បលវណ្ណាថេរី
ព្រះសាស្តា ទ្រង់យាងមក ក្នុងទីប្រជុំនោះ ហើយត្រាស់ ថា “ព្រះខីណាស្រព មិនត្រេកឣរ ក្នុងកាមគុណ ដូចទឹកមិនជាប់លើស្លឹកឈូក និង ដូចគ្រាប់ស្ពៃមិនជាប់ លើចុងដែកដែលស្រួច យ៉ាងដូច្នោះឯង” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ឣញ្ញត្រភិក្ខុ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ត្រាស់ទេសនាពន្យល់ភិក្ខុទាំងនោះ ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះឣរហន្តខីណាស្រព ទាំងឡាយ លោកមិនដែលក្រោធខឹងនឹងឣ្នកណាឡើយ” ហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
បុគ្គលណា ដាក់ចុះនូវឣាជ្ញា ក្នុងសត្វទាំងឡាយ ដែលនៅតក់ស្លុត ក្តី ដែលមាំមួន គឺមិនមានតក់ស្លុត ក្តី មិនបៀតបៀនដោយខ្លួនឯង មិនប្រើគេឲ្យបៀតបៀន តថាគត ហៅបុគ្គលនោះ ថា ជាព្រាហ្មណ៍ ។
រឿង សាមណេរ ៤ រូប
តថាគត ហៅបុគ្គលដែលមិនខឹង ចំពោះពួកជនដែលខឹងហើយ ឣ្នករំលត់ ចំពោះពួកជនដែលមានឣាជ្ញា ក្នុងខ្លួន ឣ្នកដែល មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ ចំពោះពួកជនដែលមានសេចក្តីប្រកាន់នោះ ថា ជាព្រាហ្មណ៍ ។
រឿង ព្រះសារីបុត្រ
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ស្តេចយាងមក ក្នុងទីប្រជុំនោះ ហើយទ្រង់ត្រាស់ពន្យល់ថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសារីបុត្រ មិនមានតណ្ហា លោក ប្រាប់យ៉ាងនេះ ព្រោះប្រាថ្នាជាបុណ្យកុសលដល់ពួកប្រជាជននិង ប្រាថ្នានូវលាភដែលកើតឡើង ដោយធម៌ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផងដែរ” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ព្រះចន្ទាភត្ថេរ
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ ថា “បើឣ្នកចូលមកបួស នៅក្នុង សំណាក់នៃតថាគត, តថាគត នឹងឲ្យឣ្នករៀនមន្តឣាគមនោះបាន” ។
រឿង ព្រះសីវលី
ព្រះរាជបុត្រ ដែលបានប្រសូតមក ក្នុងថ្ងៃនោះ បានជួយត្រងទឹក ប្រគេនព្រះសង្ឃ ក្នុងពិធីបុណ្យនោះដែរ, ក្រោយមក ក៏បានចេញទៅបួសជាភិក្ខុ ហើយបានសម្រេចឣរហត្តផល ក្នុងទីបំផុត ។
បុគ្គលណា កន្លងផ្លូវវាង គឺរាគៈ និង ភក់ ដែលគេឆ្លងបានដោយកម្រ គឺកិលេស និងសង្សារវដ្ត និងមោហៈទាំងនេះបាន ជាឣ្នកឆ្លងឣន្លង់ទាំងបួន បានដល់ត្រើយគឺព្រះនិព្វាន ជាឣ្នកមានឈាន មិនញាប់ញ័រ ដោយតណ្ហា មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ មិនប្រកាន់មាំ ជាឣ្នករលត់កិលេសហើយ តថាគត ហៅបុគ្គលនោះថា ជាព្រាហ្មណ៍ ។
រឿង ព្រះសុន្ទរសមុទ្ទ
គ្រានោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ជ្រាបវារចិត្ត របស់ព្រះសុន្ទរសមុទ្ទ ហើយ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះឣានន្ទ ថា “ម្នាលឣានន្ទ សង្គ្រាម របស់ព្រះសុន្ទរសមុទ្ទ និង ស្រីផ្កាមាស កំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅ” ។
បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ បានលះបង់កាមទាំងឡាយ ជាឣ្នកមិនមានផ្ទះ គេចចេញចាកកាមបាន តថាគត ហៅបុគ្គលនោះ ដែល ឣស់កាមភពហើយ ថា ជាព្រាហ្មណ៍ ។
រឿង ព្រះជោដិកត្ថេរ
យោធ តណ្ហំ បហន្ត្វាន ឣនាគារោ បរិព្វជេ តណ្ហាភវបរិក្ខីណំ តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ ។
រឿង ព្រះបឋមនដបុព្វកត្ថេរ
ថ្ងៃមួយ ព្រះថេរៈ បាននិមន្តទៅបិណ្ឌបាត ជាមួយួព្រះសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន បានឃើញកូន របស់ឣ្នកលេងរបាំម្នាក់ ។
គ្រានោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ បានសួរព្រះថេរៈ ថា “តើលោកម្ចាស់ នៅមានចិត្តរីករាយសប្បាយ ក្នុងការលេងរបាំ ដូចជាបុរសនោះដែរឬទេ?” កាលព្រះថេរៈ ឆ្លើ ថា “មិនមានទេ” ទើបចោទព្រះ ថេរៈ ថា “ពោលឣួតព្រះឣរហត្តផល” ហើយ ក៏នាំយករឿងនោះ ទៅក្រាបទូល ដល់ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាប ។
ព្រះសាស្តា ទ្រង់ជ្រាបហើយ ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖
រឿង ព្រះវង្គីសត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰនូវព្រះវង្គីសត្ថេរ ដែលជាព្រាហ្មណ៍ នៅឣាស្រ័យក្នុងទីក្រុងរាជគ្រឹះ ។ ព្រះថេរៈ ជាឣ្នកចេះដឹងមន្តឣាគម គោះលលាដ៍ក្បាល ហើយទាយដឹងច្បាស់ ថា “នេះ គឺជាលលាដ៍ក្បាល របស់បុគ្គលដែលបានទៅកើត ក្នុងនរក, នេះ គឺជា លលាដ៍ក្បាល របស់បុគ្គលដែលបានទៅកើត នៅឯក្នុងទេវលោក” ប៉ុណ្ណេះជាដើម ។
វង្គីសព្រាហ្មណ៍ បានគោះនូវលលាដ៍ក្បាលទាំងនោះ មើលហើយ ដឹងច្បាស់ ថា “បុគ្គលនេះ បានទៅកើត ក្នុងទីនេះ ទីនោះ” ហើយបានចេញដំណើរទៅ តាមលំដាប់លំដោយ រហូតទៅដល់ក្រុងសាវត្ថី ក៏នៅឈប់សម្រាក ក្បែរវត្តជេតពន បានចួបប្រទះនឹងពួក ឣរិយសាវ័កទាំងឡាយ នៅក្នុងទីនោះ ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ បានឣួតសរសើរពីគុណសម្បត្តិ របស់វង្គីសព្រាហ្មណ៍ ថា “ជាឣ្នកពូកែខ្លាំងណាស់” ។
វង្គីសព្រាហ្មណ៍ បានបួស តាមព្រះពុទ្ធដីកា ដើម្បីរៀនយកមន្តឣាគម ឣំពីព្រះឣង្គ ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានប្រទាននូវកម្មដ្ឋាន ៣២ ប្រការ ឲ្យ វង្គីសព្រាហ្មណ៍រៀនហើយត្រាស់ថា “នេះគឺជាបរិកម្មរបស់មន្តនុ៎ះ” ។
រឿង នាងធម្មទិន្នាថេរី
នាងធម្មទិន្នាថេរី បានដោះស្រាយបញ្ហាធម៌នោះ រួចទាំងឣស់ រហូតដល់ព្រះឣរហត្តផល ។ វិសាខឧបាសក បានទៅក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ហើយ ទូលធម្មីកថានោះ ដល់ព្រះឣង្គ ។
បុគ្គលណា មិនមានកង្វល់ ក្នុងកាលមុនផង ក្នុងកាលជាខាងក្រោយផង ក្នុងកាលជាកណ្តាលផង តថាគត ហៅបុគ្គលដែលជាឣ្នកមិនមានសេចក្តីកង្វល់ មិនប្រកាន់មាំនោះ ថា ជាព្រាហ្មណ៍ ។
រឿង ព្រះឣង្គុលិមាលត្ថេរ
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰព្រះឣង្គុលិមាលត្ថេរ ។ ក្នុងថ្ងៃដែលព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ថ្វាយ នូវឣសទិសទាននោះ, ព្រះឣង្គ ទ្រង់បានឲ្យដំរីដែលស្លូតៗ ឈរបាំងស្វេតច្ឆត្រ ប្រគេនព្រះភិក្ខុសង្ឃ ។ ដំរីដែលស្លូតៗ នោះ នៅខ្វះតែមួយក្បាលទៀតប៉ុណ្ណោះ, ដំរីដែលនៅសល់ សុទ្ធតែជាដំរីចុះប្រេង កាចសាហាវទាំងឣស់ ។
តថាគត ហៅវីរបុរស ឣ្នកឣង់ឣាច ឣ្នកប្រសើរ ឣ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ ជាឣ្នកឈ្នះមារ មិនមានកិលេសគ្រឿងញាប់ញ័រ លាងកិលេសជ្រះឣស់ហើយ ជាឣ្នកត្រាស់ដឹងសច្ចៈនោះថាជាព្រាហ្មណ៍ ។
កំណត់​ចំណាំ
បកិណ្ណកវគ្គ ១ និរយវគ្គ ១ នាគវគ្គ ១ តណ្ហាវគ្គ ១ ភិក្ខុវគ្គ ១ ព្រាហ្មណវគ្គ ១ បូករួមត្រូវជា ២៦ វគ្គ ដែលព្រះឣាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់សម្តែងទុកហើយ ។
ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម
ឯកសារយោង
Khemarak ដោយបណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ
ប៉ៈថេតឡាវ
១៩៥៩ ដល់ ១៩៧៥
នៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1971 ក.ប.វ.ណ./ប៉ាថេតឡាវ បានបើក យុទ្ធនាការលេខ 74B ចាប់យកទីវាលពាងជាបណ្ដោះអាសន្ន និងបាញ់ផ្លោង ឡុង ទៀង ដែលជាមូលដ្ឋាននៃ កងទ័ពតម្រឹម RLA របស់ វ៉ាង ពៅ មុនពេលដកចេញ។  នៅថ្ងៃទី 28 ខែតុលា ឆ្នាំ 1972 PAVN/Pathet Lao បានបើក យុទ្ធនាការលេខ 972 ដោយទទួលបានជ័យជំនះជាបន្តបន្ទាប់លើកងកម្លាំង RLA ដែលធុញទ្រាន់នឹងសង្រ្គាម។
ជាមួយ​នឹង​ការ​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ ១៩៧៣ អ្នក​ទោស​អាមេរិក​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​ដោះលែង​ក្រោម ​ប្រតិបត្តិការ​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ ។ នេះ នាយកដ្ឋានការពារជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (DOD) បានចុះបញ្ជីជនជាតិអាមេរិកបាត់ខ្លួនក្នុង 311 ប្រទេសឡាវ, ទោះជាយ៉ាងណានៅថ្ងៃទី 1 ខែកុម្ភៈឆ្នាំ 1973 វៀតណាមខាងជើងបានប្រគល់ជនជាតិអាមេរិកបញ្ជីអ្នកទោសនៃសង្រ្គាមនៅក្នុងប្រទេសឡាវដែលមានរួមបញ្ចូលទាំងជនជាតិអាមេរិកតែប្រាំបួនមួយ: យោធាប្រាំពីរនាក់និងជនស៊ីវិលពីរនាក់។  ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកជឿថាមានជនជាតិអាមេរិកចំនួន 41 នាក់ប្រហែលជាត្រូវបានឃុំឃាំងដោយពួកប៉ាថេតឡាវ។  Charles Shelton ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 1965 ត្រូវបានចុះបញ្ជីជាអ្នកទោសដោយ DOD រហូតដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1994។  គិតត្រឹមថ្ងៃទី 26 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2019 DOD'sទីភ្នាក់ងារគណនេយ្យការពារជាតិ POW/MIA បានរាយបញ្ជីជនជាតិអាមេរិកចំនួន 286 នាក់ថាបានបាត់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសឡាវ ដែលក្នុងនោះ 263 នាក់ត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ថាជាការបន្តបន្ទាប់ 12 នាក់ត្រូវបានពន្យារពេល និង 11 នាក់មិនអាចទទួលបានមកវិញ។
នៅថ្ងៃទី 4 ខែមេសា ឆ្នាំ 1974 រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសហភាពជាតិ (PGNU) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅប្រទេសឡាវ។
ខេត្តកោះឬស្សីកែវ
ខេត្តកោះឬស្សីកែវ បច្ចុប្បន្នបានប្ដូរឈ្មោះទៅជា ខណ្ឌឫស្សីកែវ រាជធានីភ្នំពេញ
បឹងចារ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
វត្ត​បេញ្ចមបពិត្រ​ឌុសិតវនារាម
វត្ត​បេញ្ចមបពិត្រ​តុសិតវនារាម គឺជា​វត្តអារាម​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ សង្កាត់ឌុសិត ទីក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) ប្រទេស​ថៃ។  ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាប្រាសាទថ្មម៉ាប វាគឺជាវត្តអារាមដ៏ល្បីល្បាញមួយរបស់ទីក្រុងទេពមហានរគ និងជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយ។  ការ​សាសាងសង់វត្តអារាមនេះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៩៩ តាមព្រះរាជបញ្ជារបស់​ព្រះបាទ​ ចុល្លាង្ករណ៍ បន្ទាប់​ពី​បាន​សង់​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​នៅ​ក្បែរ​នោះ។ ឈ្មោះវត្តនេះ​មាន​ន័យ​ត្រង់​ថា 'វត្ត​របស់​ស្តេច​ទី​ប្រាំ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ជិត​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​ឌុសិត' ។ រូបភាពតូច
នាគ
នាគក្បាលមួយ
នៅក្នុងសិល្បៈខ្មែរច្រើននិយមប្រើនាគក្បាលមួយដាក់ល់ចែងដំបូលព្រះវិហារក្នុងវត្តអារាម ព្រះបរមរាជវាំង និងទេវឋាន។ នាគក្បាលមួយជានិមិត្តរូបសេសៈមានន័យថាអ្វីៗក្នុងលោកដែលរលាយសាបសូត្រនៅសល់តែមួយគត់មានជីវិតអមតៈ ជ័យជម្នះ និងសុភមង្គល។
ព្រះអាទិត្យ
ព្រះអាទិត្យ ឬ ថ្ងៃ គឺជា ផ្កាយ នៅចំកណ្តាលនៃ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ វាគឺជាដុំមូលស្ទើរពេញវង់នៃប្លាស្មាក្តៅ ជាមួយនឹងចលនា បញ្ច្រាស ផ្ទៃក្នុងដែលបង្កើត ដែនម៉ាញេទិច តាមរយៈ ដំណើរការឌីណាម៉ូ វាគឺជាប្រភព ថាមពល ដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ ជីវិត នៅលើ ផែនដី ។ អង្កត់ផ្ចិតរបស់វាគឺប្រហែល 1,39 លានគីឡូម៉ែត្រពោលគឺ 109 ដងនៃផែនដីហើយ ម៉ាស់របស់វា គឺប្រហែលជា 330.000 ដងនៃផែនដីដែលមានប្រហែល 99,86% នៃម៉ាស់សរុបនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។
ម៉ាញេទិចនិងសកម្មភាព
ព្រះអាទិត្យមាន ដែនម៉ាញ៉េទិច ដែលប្រែប្រួលតាមផ្ទៃព្រះអាទិត្យ។ វាលប៉ូលរបស់វាគឺ 1-2 ហ្គាស (0.0001-0.0002 T ) ខណៈដែលវាលនេះជាធម្មតាមាន 3,000 ហ្កាស (0,3 T) នៅក្នុងលក្ខណៈពិសេសនៅលើព្រះអាទិត្យដែលហៅថា ព្រះអាទិត្យមាន ដែនម៉ាញ៉េទិច ដែលប្រែប្រួលតាមផ្ទៃព្រះអាទិត្យ។ វាលប៉ូលរបស់វាគឺ 1-2 ហ្គាស (0.0001-0.0002 T ) ខណៈដែលវាលនេះជាធម្មតាមាន 3,000ហ្កាស (0,3 T) នៅក្នុងលក្ខណៈពិសេសនៅលើព្រះអាទិត្យដែលហៅថា ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និង 10-100 ហ្កាស (0.001-0.01 T) នៅក្នុង ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និង 10-100 ហ្កាស (0.001-0.01 T) នៅក្នុង ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដែនម៉ាញ៉េទិចក៏ប្រែប្រួលតាមពេលវេលានិងទីតាំងផងដែរ។ វដ្ដពន្លឺព្រះអាទិត្យ រយៈពេល 11 ឆ្នាំតាមលំដាប់លំដោយគឺជាបំរែបំរួលដ៏លេចធ្លោបំផុតដែលចំនួននិងទំហំនៃជញ្ជាំងព្រះអាទិត្យរលាយនិងចាញ់។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ អាចមើលឃើញជាបំណែកងងឹតនៅលើ កាំរស្មីព្រះអាទិត្យ ហើយត្រូវគ្នាទៅនឹងកំហាប់នៃដែនម៉ាញ៉េទិកដែល ការដឹកជញ្ជូន កំដៅត្រូវបានរារាំងពីផ្ទៃព្រះអាទិត្យទៅផ្ទៃ។ ជាលទ្ធផលពន្លឺថ្ងៃមានពន្លឺត្រជាក់ជាងពន្លឺពុះជុំវិញហើយដូច្នេះវាលេចឡើងងងឹត។ នៅ អប្បបរមាពន្លឺព្រះអាទិត្យ ធម្មតាមាន ពន្លឺព្រះអាទិត្យ តិចតួចអាចមើលឃើញហើយជួនកាលគ្មាននរណាអាចមើលឃើញអ្វីទាំងអស់។ អ្វីដែលលេចឡើងគឺស្ថិតនៅក្នុងរយៈកម្ពស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្ពស់។ ខណៈពេលដែលវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យរីកចម្រើនឆ្ពោះទៅរក អតិបរមា របស់វាពន្លឺព្រះអាទិត្យមាននិន្នាការបង្កើតបានកាន់តែជិតទៅនឹងអេក្វាទ័រពន្លឺព្រះអាទិត្យបាតុភូតមួយដែលគេស្គាល់ថាជា ច្បាប់Spörer ។ កន្លែងដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យធំបំផុតអាចមានចម្ងាយរាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រ វដ្ដទឹកកកអស់រយៈពេល 11 ឆ្នាំគឺពាក់កណ្តាលនៃវដ្ត ថាមពល Babcock -Leighton ដែលមានរយៈពេល 22 ឆ្នាំដែលត្រូវគ្នាទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរថាមពលរវាងលំយោលរវាង ចរន្ត ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងប៉ូឡូប៉ូដ ។ នៅ វដ្តអតិបរមាព្រះអាទិត្យ វាលម៉ាញ៉េទិកដុល្លីប៉ូឡូកខាងក្រៅគឺនៅជិតអាំងតង់ស៊ីតេអាំងតេក្រាលអាំងតេក្រាលរបស់វាប៉ុន្ដែវាលដែលមានចរន្តបួនផ្នែកដែលបង្កើតបានតាមរយៈការបង្វិលឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៅក្នុង tachocline គឺនៅជិតកម្លាំងខ្លាំងបំផុតរបស់វា។ នៅចំណុចនេះនៅក្នុងវដ្តអ័រម៉ូនអ័រវូតនៅកន្លែងដែលវិលជុំនៃកម្លាំងម៉ាញ៉េទិចកាត់តាមកាំរស្មីដែលបង្កើតឱ្យមានការកើនឡើងនូវផ្កាយរណបដែលតម្រឹមទៅទិសខាងកើតនិងខាងលិចនិងមានស្នាមបាតដៃដែលមានទិសដៅម៉ាញ៉េទិច។ ចំណុចកំលាំងម៉ាញ៉េទិចនៃគូព្រះអាទិត្យគូរជំនួសវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យជាបាតុភូតដែលគេស្គាល់ថាជាវដ្ត ហេល។ ក្នុងអំឡុងពេលវដ្តនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យថយចុះថាមពលផ្លាស់ប្តូរពីវាលម៉ាញ៉េទិចខាងក្នុងទៅវាល poloidal ខាងក្រៅនិង sunspots បន្ថយនៅក្នុងចំនួននិងទំហំ។ នៅ អប្បបរមាវដ្តពន្លឺព្រះអាទិត្យ វាល toroidal គឺឆ្លើយតបទៅនឹងកម្លាំងអប្បបរមា sunspots គឺកម្រមានណាស់ហើយវាល poloidal គឺមានកម្រិតអតិបរមា។ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃវដ្ដបាញ់ព្រះអាទិត្យរយៈពេល 11 ឆ្នាំការបង្វិលឌីផេរ៉ង់ស្យែលផ្លាស់ប្តូរថាមពលម៉ាញ៉េត្រឡប់មកវិញពីប៉ូឡូប៉ូដទៅវាលអ័រឡូស៊ីដប៉ុន្តែជាមួយនឹងបន្ទាត់រាងប៉ូលផ្ទុយពីវដ្ដមុន។ ដំណើរការនេះដំណើរការបន្តហើយនៅក្នុងឆាកឌីជីថលដែលមានភាពសាមញ្ញនិងល្អិតល្អន់រង្វិលជុំព្រះអាទិត្យរយៈពេល 11 ឆ្នាំត្រូវគ្នាទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរមួយបន្ទាប់មកនៅលើប៉ូលភាពទាំងមូលនៃដែនម៉ាញ៉េទិចខ្នាតធំ។វាលម៉ាញេទិចស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យលាតសន្ធឹងលើសពីព្រះអាទិត្យ។ ប្លាស្ទិកខ្យល់ព្រះអាទិត្យដែលដើរដោយអេឡិចត្រិចនាំយកដែនម៉ាញ៉េទិចទៅជាអវកាសបង្កើតជាអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថា វាលម៉ាញ៉េទិច
ចលនានិងទីតាំង
ព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅជិតរង្វង់ផ្នែកខាងក្នុងនៃរណបរបស់ មីលគីវ៉េ ក្នុងពពកផ្កាយរណបក្នុងស្រុក ឬ ខ្សែកោង Gould នៅចម្ងាយពី 7.5-8.5 kpc (25.000-28.000 ឆ្នាំពន្លឺ។ចម្ងាយរវាងដៃក្នុងដៃនិងដៃខាងឆ្វេងដៃរបស់អេ សពែរ អេសគឺប្រហែល 6,500 ឆ្នាំពន្លឺ។ព្រះអាទិត្យហើយដូច្នេះប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងអ្វីដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ដ្រហៅថា តំបន់ដែលអាចរស់នៅបានកាឡាក់ស៊ីក្នុងចំណោម ប្រព័ន្ធផ្កាយជិតបំផុត ចំនួន 50 ក្នុងរយៈពេល 17 ឆ្នាំពន្លឺពីផែនដី (ផ្កាយក្រហមជិតបំផុតគឺ Proxima Centauri មានអាយុកាល 4.2 ឆ្នាំពន្លឺ) ព្រះអាទិត្យជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 4។
រាជវង្សង្វៀន
រាជវង្សង្វៀន ( Chữ Nôm : 茹阮Nhà Nguyễn  ; Chữ Hán : 阮朝Nguyễn triều   ) គឺជារាជវង្សវៀតណាមចុងក្រោយដែលគ្រប់គ្រងរដ្ឋវៀតណាមបង្រួបបង្រួមដោយឯករាជ្យពីឆ្នាំ១៨០២ ដល់ឆ្នាំ១៨៨៤ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃអត្ថិភាពរបស់ខ្លួនចក្រភពនេះបានពង្រីកវាតទីទៅភាគខាងត្បូងសម័យទំនើបនៃប្រទេសវៀតណាម កម្ពុជានិងឡាវ តាមរយៈការបន្តនៃសង្គ្រាមណាំទៀងនិងសៀម-វៀតណាម អស់ជាច្រើនសតវត្ស។ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៨៨៤ អធិរាជង្វៀនបានគ្រប់គ្រងដោយតែងតាំងជាប្រមុខរដ្ឋនៃ អាណាព្យាបាលបារាំង អាណ្ណាម និង តុងកឹង រហូតដល់ខែចុងក្រោយនៃសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ក្រោយមកពួកគេបានគ្រប់គ្រងអាណាចក្រវៀតណាមរហូតដល់បដិវត្តន៍ខែសីហា ។ រាជវង្សង្វៀនភុកបានបង្កើតការគ្រប់គ្រងដោយសក្តិភូមិលើទឹកដីដ៏ច្រើនជា ម្ចាស់ង្វៀននៅសតវត្សទី១៦ មុនពេលកម្ចាត់រាជវង្សតៃសឺន និងបង្កើតការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រពត្តិនិយមរបស់ពួកគេនៅសតវត្សទី១៩ ។ ការគ្រប់គ្រងរាជវង្សបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងស្តេចយ៉ាឡុងឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ១៨០២ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់រាជវង្សតៃសឺន មុននេះ។  រាជវង្សង្វៀន ត្រូវ​បាន​បារាំង​ស្រូប​យក​ជា​បណ្តើរៗ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ទសវត្សរ៍​ក្នុង​ពាក់​កណ្តាល​ចុង​នៃ​សតវត្ស​ទី១៩ ដោយ​ចាប់​ផ្តើម​ដោយ​យុទ្ធនាការ​កូសាំងស៊ីន(កម្ពុជាក្រោម)ក្នុង​ឆ្នាំ១៨៥៨ ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការ​កាន់កាប់​តំបន់​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម។  ស៊េរីនៃសន្ធិសញ្ញាមិនស្មើគ្នាបានធ្វើតាម ទឹកដីដែលកាន់កាប់បានក្លាយទៅជាអាណានិគមរបស់បារាំង កូសាំងស៊ីននៅក្នុងសន្ធិសញ្ញាសៃហ្គនឆ្នាំ១៨៦២ ហើយសន្ធិសញ្ញាហឺ ឆ្នាំ ១៨៦៣ បានផ្តល់ឱ្យបារាំងនូវលទ្ធភាពចូលទៅកាន់កំពង់ផែវៀតណាម និងបង្កើនការគ្រប់គ្រងលើកិច្ចការបរទេសរបស់ខ្លួន។  ទីបំផុតសន្ធិសញ្ញា១៨៨៣ និង១៨៨៤ របស់ហឺ បានបែងចែកទឹកដីវៀតណាមដែលនៅសេសសល់ទៅជាអាណាព្យាបាលរបស់អណ្ណាម និងតុងកឹង ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ រាជវង្សង្វៀនភុក។  នៅឆ្នាំ១៨៨៧ កូសាំងស៊ីន(កម្ពុជាក្រោម) អាណ្ណាម តុងកឹង និងអាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជាត្រូវបានប្រមូលផ្តុំគ្នាបង្កើតជាឥណ្ឌូចិនបារាំង។
ខេត្តអៀនបាយ
ខេត្តអៀនបាយ ( ភាសាវៀតណាម: Tỉnh Yên Bái ) គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងតៃបាកភាគខាងជើងនៃភាគខាងជើងវៀតណាម ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តចំនួនប្រាំមួយគឺ ខេត្តហាយ៉ាង ខេត្តឡាវកាយ ខេត្តឡាវចឺវ ខេត្តសឹនឡា ខេត្តហ៊្វូថោះ និង ខេត្តទ្វៀងក្វាង ។ ខេត្តនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 6887.46 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 វាមានប្រជាជនចំនួន 821,030 នាក់។
ឃុំធ្លក(ស្រុកទ្រាំង)
ឃុំធ្លក ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ ។
រលួសមានជ័យ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
បេណេឌីកទី១៦
សម្ដេចប៉ាបឧបយុវរាជបេណេឌីកទី១៦ គឺជាសម្ដេចប៉ាបទី២៦៥ នៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក ពីថ្ងៃទី១៩ខែមេសាឆ្នាំ២០០៥ ដល់ថ្ងៃទី២៨ខែ​កុម្ភះឆ្នាំ២០១៣។
ក្នុងថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ជកា ឆ្នាំ១៩៨១ សម្ដេចប៉ាបយ៉ូហានប៉ូលទី២ បានតែងតាំងព្រះអង្គ ជាប្រធានក្រសួងនៃ លទ្ធិជំនឿនៅទីក្រុងរ៉ូម។
នៅថ្ងៃទី២៨ខែ​កុម្ភះឆ្នាំ២០១៣ ព្រះអង្គដាក់រាជ្យ និងយាងទៅវត្ត។
ប្រវត្តិសង្ខេប
គាត់កើតនៅឆ្នាំ១៩២៧ ក្នុងភូមិ ម៉ាក«Marktl»រដ្ឋបាវ៉ារៀ ប្រទេសអាលឺម៉ង់​។ គ្រួសាររ៉ែងស៊ីងហ្គើ«Ratzinger»មានវីជា្ជជីវៈនិយមប្លែកៗជាសកលវិទ្យាល័យទេវវីទ្យាមួយមុនពេលតែងតាំងជាបូជាចារ្យជាអភិបាលដ៍ឧត្តុង្គឧត្តម ប្រចាំនៅភូមិភាគ «មុយនិច» និងភូមិភាគ «ហ្រេ្វស៊ិង»ដោយសម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦(១៩៦៣ដល់១៩៧៨)។ រយៈដ៏ខ្លីក្រោយមក គាត់​ត្រូវបានធ្វើជាជនសំខាន់ក្នុងលទ្ធិជំនឿនៅថ្ងៃទី២៧ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៧។ព្រះអង្គត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធាននៃលទ្ធិជំនឿសហធម្មចារីដោយសម្ដេចប៉ាបយូហានប៉ូលទី២ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ ហើយចាត់តាំងព្រះកិត្តិយសជាសង្ឃកាតូលិកនៃវីលីទ្រីស៊ិញនី«Velletri-Segni»ថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៣។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ព្រះអង្គត្រូវបានជ្រើសតាំងជាអនុព្រឹទ្ធបុរសនៅវិទ្យាល័យកាតូលិក។
វីជ្ជាជីវៈនៃវិទ្យាល័យ (1957 ដល់១៩៧៧)
១៩៥៩ រេតស៊ីងហ្គឺ បានក្លាយជាសាស្រ្តចារ្យនៃមហាវិទ្យាល័យបន ។ ការបង្រៀលើកដំបូងរបស់ព្រះអង្គគឺ ជំនឿព្រះជាម្ចាស់ និង ទស្សនៈព្រះជាម្ចាស់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣ គាត់បានប្ដូរទៅមហាវិទ្យាល័យម៉ាន់ស្ថឺ<<Münster>>.
ម៉ានិត
ម៉ានិត (English: Manith Jupiter) (ឈ្មោះកំណើត ៖ ម៉ុង ម៉ានិត) កើតនៅ ថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩៦ ។ លោកគឺជាតារា Original Artist មួយរូបដ៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលគេស្គាល់លោកតាមរយៈការ Upload បទចម្រៀងរបស់លោកនៅលើបណ្ដាញសង្គម Youtube នាឆ្នាំ២០១០ ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១២ លោកបានចេញនូវបទចម្រៀង Original Song ដែលមានចំណងជើងថា (មាននាងក៏ធុញ គ្នាននាងក៏ធុញ) ដែលបទមួយនេះបានធ្វើឲ្យលោកកសាងភាពល្បីឈ្មោះមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​លាវ
ក.យុគកតាំង និង រីកចំរើនគង់វង់
សម័យនោះអាណាចក្រខ្មែរកំពុងតែទាន់ខ្សោយចុះ ហើយក្នុង ព.ស.១៨៩៣ ព្រះ បាទរាមាធិបតីទីមួយ នៃរាជវង្សអ៊ូទង បានតាំងអាណាចក្រថៃឡើងនៅក្រុងស្រីអយុធ្យា ហើយចាប់ផ្តើមពង្រីកអំណាចចេញទៅថែមទៀត ក្ស័ត្រខ្លាចក្រែងការរុករានរបស់ថៃអយុធ្យា ទើបទ្រង់ឲ្យព្រះបាទហ្វាង៉ុមគ្រប់គ្រងនគរលានឆាង ដើម្បីជាកំលាំងការពារថៃស្រីអយុធ្យាតទៅ ព្រះបាទហ្វាង៉ុមឡើងគ្រងរាជ្យក្នុងព.ស.១៨៩៦ (ក្រោយពីអាណាចក្រថៃស្រីអយុធ្យាតាំងឡើងបាន ៣ ឆ្នាំ) ទ្រង់ជាវីរៈក្ស័ត្រអាចរួបរួមខេត្តផ្សេងៗ ក្នុងទីទំនាបទន្លេមេគង្គភាគខាងលើរួមចូលតែមួយ មានអាណាខេត្តភាគខាងជើងទល់នឹងរហូត ១២អណាចក្រ។ ភាគខាងត្បួងទល់ និង អាណាចក្រខ្មែរ ភាគខាងលេចទល់ និង អាណាចក្រឆៀងម៉ាយ សុខោទ័យ និង ស្រីអយុធ្យា ភាគខាងកើតទល់ និង អាណាមនឹងចម្ប៉ា អាចហៅថាជាក្សត្រដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអាណាចក្រលានឆាង (មុននេះមានតែនិទាន) និង តមកក្រុងលានឆាង ឬក្រុងធំរបស់អាណាចក្រលានឆាង ក៏មានឈ្មោះជាផ្លូវរាជការថា “ក្រុងស្រីសត្នាគុនហុតលានឆាងចូលគ្នា”។
ព្រះបាទជ័យជេដ្ឋាធិរាជ ទ្រង់ជាមហារាជអង្គទី ២ របស់លាវ (អង្គដំបូងគឺព្រះបាទហ្វាង៉ុម) ទ្រង់ជាវីរៈក្ស័ត្រដ៏ស្ទាត់ជំនាញក្នុងសឹក្សាសង្គ្រាម និង ជាពុទ្ធសាសនូបត្ថម្ភ ដែលមានសទ្ធាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ទ្រង់បានសាងវត្តសំខាន់ៗជាច្រើនវត្ត និង ព្រះពុទ្ធរូបសំខាន់ជាច្រើនព្រះអង្គ, ទ្រង់លើកស្ទួយការសិក្សាព្រះបរិយត្តិធម៌ ធ្វើឲ្យអក្នប្រាជ្ញតែងគម្ពីរផ្សេងៗ និង មានវណ្ណកម្មលាវកើតឡើងជាច្រើនរឿង។
ខ. យុគបែកបាក់ទ្រុឌទ្រោម និង កកើតខ្លួនឡើងជាថ្មី
ច្បាប់វិន័យគណះសង្ឃ ហៅថា “ព្រះរាជឱង្ការតែងតាំងរបៀបព្រះសង្ឃនៃព្រះរាជាណាចក្រលាវ ច្បាប់លេខទី ១៦០ ចុះថ្ងៃទី ២៥ ឧសភា ព.ស.២៥០២ (គ.ស.១៩៥៩)” បានកំណត់ក្នុងមាត្រាទី ៣ ថា “បព្វជិតកនុងព្រះពុទ្ធសាសនា គឺ ព្រះភិក្ខុ និង សាមណេរ ទាំងអស់ ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រលាវ ត្រូវនៅក្រោមការបង្គាប់បញ្ជា (មនោធម្មប្រមុខ) របស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ សឹងគង់នៅក្នុងរាជធានីនៃប្រទេស”។
៣.ថ្នាក់ឧត្តមបាលីបរិបូណ៌ (មានថ្នាក់ត្រៀមមហាវិទ្យាល័យ រួចហើយចូលរៀនថ្នាក់បាលីជាន់ខ្ពស់ បែងជាឧត្តមសិក្សា ត្រី-ទោ-ឯក ស្មើនឹងប្រយោគ ៧-៨-៩ តាមលំដាប់)។ លុះដល់ ព.ស.២៥០៨ បានមានការកែប្រែរបបការសិក្សាថ្មីទៀត តាមនយោបាយរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសិក្សាធិការ សិល្បករ និង កីឡាយុវជន ដែលបានចាត់ការសិក្សាជា ៣ ថ្នាក់ ឲ្យស្របជាមួយការសិក្សារបស់គ្រហស្ថ គឺ
២.មធ្យមសិក្សា ៤ ឆ្នាំ
របៀបប្រើប្រាស់ជើងកាមេរ៉ា
'ជើងកាមេរ៉ា'  គឺជាស៊ុមជើងបីដែលចល័តបានប្រើជាវេទិកាសម្រាប់ការគាំទ្រដល់ ទម្ងន់ និងការរក្សាស្ថិរភាពនៃវត្ថុមួយចំនួនផ្សេងទៀត។ ជើងកាមេរ៉ាផ្ដល់នូវស្ថេរភាពប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងធ្លាក់ចុះនិងកងកម្លាំងផ្ដេកនិងអ័ក្សផ្ដេកអំពីចលនា។ ទីតាំងនៃជើងបីឆ្ងាយពីមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ឈរនេះអនុញ្ញាតឱ្យអានុភាពល្អប្រសើរជាងមុនសម្រាប់ជើងកាមេរ៉ាទប់ទល់នឹងការកងកម្លាំងនៅពេលក្រោយ។បស់កាមេរ៉ាសម្រាប់ដាក់អោយកាមេរ៉ាមានលំនឹងមិនរគើនៅពេលដែលយើងថត ហើយគេត្រូវការវានៅពេលដែលយើងថតវីដេអូ។ជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់នៅក្នុងទីតាំងដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានត្រូវការ។ អង្កេតនេះនឹងចុចចុះនៅលើវេទិកាជើងដើម្បីសុវត្ថិភាពការពារជើងនៅក្នុងដីឬដើម្បីបង្ខំជើងទៅទីតាំងទាបមួយនៅលើមិនស្មើគ្នាចិញ្ចើមផ្លូវសម្គាល់ ភក់ ។ ប្រវែងជើងត្រូវបានកែតម្រូវទៅយកក្បាលជើងកាមេរ៉ានេះទៅកម្ពស់ងាយស្រួលនិងធ្វើឱ្យវាមានកម្រិតប្រហែល។ពេលដែលជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានដាក់និងមានសុវត្ថិភាព, ឧបករណ៍នេះត្រូវបានដាក់នៅលើក្បាល។ នេះវីសម៉ោនត្រូវបានរុញឡើងនៅក្រោមឧបករណ៍នេះដើម្បីចូលរួមនៅមូលដ្ឋានរបស់និងឧបករណ៍តឹងនៅពេលដែលឧបករណ៍ screwed នេះគឺនៅក្នុងទីតាំងត្រឹមត្រូវ។ ផ្ទៃផ្ទះល្វែងក្បាលជើងកាមេរ៉ានេះត្រូវបានគេហៅថាចានជើងនិងត្រូវបានប្រើដើម្បីគាំទ្រដល់ការលៃតម្រូវនៃឧបករណ៍ជើងនេះ។ដាក់ជើងកាមេរ៉ានិងឧបករណ៍បានយ៉ាងច្បាស់ណាស់ជាងមួយសញ្ញាបានបង្ហាញនៅលើដីឬគោលតម្រូវឱ្យមានការបច្ចេកទេសដែលមានហួសពីវិសាលភាពនៃអត្ថបទនេះ។
ការ​វាយប្រហារ​នៅក្នុងទីក្រុងនីស ឆ្នាំ ២០១៦
នៅពេលយប់នៅថ្ងៃទី ១៤ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៦ ម៉ូ​ហា​ម៉េ​ត ឡាហវ៉ាឣៀហ្ស-បូ៉ហ្លិល អ្នកស្រុកទុយនេស៊ីនៃប្រទេសបារាំង។ បើកបររថយន្តមួយដោយមាន ១៩ តោន ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងមនុស្សដែលត្រូវបានប្រារព្វពិធីនៅថ្ងៃបាស់ស្ទីល (ថ្ងៃជាតិនៃបារាំង) នៅផ្រុំណែត ដឹស៍ អង់ក្លែស៍ (Promenade des Anglais) ផ្លូវនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រល្បីល្បាញនៃទីក្រុងនីស ខេត្តអាល្បស៍-មែ៉រិទិម ភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសបារាំងដោយចេតនា ។ ធ្វើឱ្យមានមនុស្យស្លាប់ ៨៤ នាក់ និងប្រមាន ៣០០ នាក់ទៀតរងរបួស ។ បូ៉ហ្លិលជាអ្នកនៅក្នុងការដំណើរការរបស់ប៉ូលីសនៅក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានរៀបរាប់ជាការវាយប្រហារភេរវកម្មធំជាដងទី ៣ គិតចាប់តាំងពីខែមករា ឆ្នាំ ២០១៥ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារនៅក្នុងអ៊ីល-ដ័រ-ហ្វ្រង់រវាងថ្ងៃទី ៧-៩ មករា ឆ្នាំ ២០១៥ និងការវាយប្រហារនៅទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី ១៣ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៥ ។ នៅក្នុងថ្ងៃទី ១៦ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៦ រដ្ឋអ៊ីស្លាមនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់និងឡេវ៉ាន់ត្រូវបានគេលើកឡើងថាជាហេតុផលនៅពីក្រោយការវាយប្រហារដងនេះ ។
ម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រ
ការវាស់នៃការសម្តែ
រហូតដល់ប្រហែល 2003, កុំព្យូទ័រច្រើនបំផុតមានអ្នកឃ្លាំមើលមួយ 4: 3 សមាមាត្រ និងមួយចំនួនមាន 5: 4 ។ រវាងឆ្នាំ 2003 និងឆ្នាំ 2006, ម៉ូនីទ័រជាមួយ 16: 9 ហើយភាគច្រើន 16:10 (8: 5) សមាមាត្រក្លាយជាអាចប្រើជាទូទៅលើកដំបូងនៅក្នុង កុំព្យូទ័រយួរដៃ និងក្រោយមកផងដែរនៅក្នុងការឃ្លាំមើលឯង។ ហេតុផលសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរនេះគឺប្រើផលិតផលសម្រាប់ម៉ូនីទ័រដូចពោលគឺក្រៅពី  លេងហ្គេមកុំព្យូទ័រ widescreen លេង និងមើលខ្សែភាពយន្ដនេះគឺជាការបង្ហាញដំណើរការពាក្យម្ខាងទំព័រលិខិតស្តង់ដារពីរដោយភាគីព្រមទាំងក្រុមហ៊ុន CAD គំនូរបង្ហាញទំហំធំនិងម៉ឺនុយកម្មវិធី CAD ក្នុងពេលតែមួយ  (ក្រៅបណ្តាញនាពេលបច្ចុប្បន្ន) </ ref> នៅក្នុងឆ្នាំ 2008 16:10 ក្លាយជាសមាមាត្រដែលបានលក់ទូទៅបំផុតសម្រាប់ [ [អេក្រង់ LCD តាមដាន]] និងឆ្នាំដដែល 16:10 បញ្ជ្រាបស្តង់ដារគឺសម្រាប់ កុំព្យូទ័រយួរដៃ] បាន] និង [[កុំព្យូទ័រយួរដៃ
ដំណោះស្រាយ
ដំណោះស្រាយមួយសម្រាប់ម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រនេះបានកើនឡើងជាងពេលវេលា។ ពី 320x200 ក្នុងអំឡុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ដើម្បី 800x600 ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2009 ដែលជាការដោះស្រាយបានលក់ទូទៅបំផុតសម្រាប់ម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រគឺ 1920x1080 ។ បញ្ជី & XF = + + អ្នកឃ្លាំមើល / TFT 16: 9/16: 10 | Skinflint តម្លៃការប្រៀបធៀបសហភាពអឺរ៉ុប ។ Skinflint.co.uk ។ បានទៅយកនៅលើ 2011-12-24 </ ref> ផលិតផលប្រើប្រាស់មុនឆ្នាំ 2013 នៅចុងកំពូលត្រូវបានកំណត់ 2560x1600 នៅ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលផលិតផល Apple [https ។ ។ តើអ្វីជាដំណោះស្រាយនោះ //www.monitornerds.com/best-gaming-monitor-for-you-144hz-1440p-gsync-freesync-4k/#info ការដោះស្រាយម៉ូនីទ័រលេងហ្គេមដែលល្អបំផុតគឺ? monitornerds.com ធ្នូ 14, 2016] </ ref> ក្រុមហ៊ុន Apple បានដាក់បង្ហាញ 2880x1800 ជាមួយប្រភេទ Retina ម៉ាស៊ីន MacBook Pro នៅ នៅលើទី 12 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2012 ហើយបានបង្កើត 5120x2880 ប្រភេទ Retina iMac ដែលនៅ  នៅលើខែតុលា 16, 2014. នៅឆ្នាំ 2015 ក្រុមហ៊ុនផលិតអេក្រង់ធំទាំងអស់បានចេញផ្សាយបង្ហាញដែលមានគុណភាព 3840x2160 ។
ភាពងាយរងគ្រោះសន្តិសុខ
បើយោងតាមឯកសាររបស់ NSA បានលេចធ្លាយទៅ Der Spiegel, អង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលពេលខ្លះជំនួសខ្សែម៉ូនីទ័រនៅលើកុំព្យូទ័រកំណត់គោលដៅជាមួយនឹងខ្សែម៉ូនីទ័រ bugged នៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលដើម្បីមើលពីចម្ងាយពីអ្វីដែលបានបង្ហាញនៅលើម៉ូនីទ័រកុំព្យូទ័រដែលបានកំណត់គោលដៅ។ [ http://www.spiegel.de/international/world/catalog-reveals-nsa-has-back-doors-for-numerous-devices-a-940994.html ដើរផ្សារសម្រាប់ចារកម្មត្រៀមលក្ខណៈ: ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបស់ NSA ប្រអប់ឧបករណ៍កាតាឡុក, Dec 2013] </ ref>
យ៉ាបយុម
យ៉ាបយុម ( Yab-Yumยับ-ยุม歡喜佛 ) នៃភាសាទីបេអត្ថន័យ គឺ ឪពុកនិងម្តាយ។. , វាជានិមិត្តរូបនៃបុរសនិងស្ត្រីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយវិជ្រយាននិកាយត័នត្រៈ ៕៚ .។
វត្តចំណោម
វត្តចំណោមមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិចំណោម ឃុំកំពែង​ ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវ។
សង្ឈរាជ(សាសនាកាតូលិក)
សង្ឈរាជ(សាសនាកាតូលិក)
សង្ឈរាជ(សាសនាកាតូលិក)ពាក្យនេះ(មកពី​ ឡាទីន​:: :::មានន័យថា:ប៉ាប៉ា The Pope (from Latin: papa; from Greek: πάππας pappas,[1] a child's word for father)[2] is the Bishop of Rome and the leader of the worldwide Catholic Church.[3] In the Catholic Church, the Pope is regarded as the successor of Saint Peter, the Apostle. The current pope is Francis, who was elected on 13 March 2013, succeeding Benedict XVI.[4]
សាសនារដ្ឋ
កខគឃងចឆជឈញដឋឌណតថទធនបផពភមយរលវសហឡអ
ភពចំនុះ
ភពចំនុះវាគឺជាការហោរាសាស្ដ្រយេម៉ែនការប្រើប្រាស់ភព។
សំយុត្តនិកាយ
ឯកសារយោង
Saṁyuttanikāya
ណារ៉េនដ្រា ម៉ូឌី
ពាក្យដំបូង
លោកម៉ូឌីបានដឹកនាំគណបក្ស BJP នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០១៤ ដែលបានផ្តល់ឱ្យគណបក្សនេះភាគច្រើននៅក្នុងសភាជាន់ទាបឥណ្ឌាគឺលោកឡាក់សាបាជាលើកដំបូងសម្រាប់គណបក្សណាមួយចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៤ ។ រដ្ឋបាលរបស់លោកម៉ូឌីបានព្យាយាមបង្កើនការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌា។ និងកាត់បន្ថយការចំណាយលើកម្មវិធីថែទាំសុខភាពនិងសុខមាលភាពសង្គម។ ម៉ូឌីបានព្យាយាមធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងការិយាធិបតេយ្យ។ គាត់មានអំណាចកណ្តាលដោយលុបបំបាត់គណៈកម្មការផែនការ។ គាត់បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការអនាម័យដែលមានភាពល្បីល្បាញចាប់ផ្តើមផ្តួចផ្តើមគំនិតប្រឆាំងនឹងក្រដាសប្រាក់ដែលមាននិកាយខ្ពង់ខ្ពស់និងបានចុះខ្សោយឬលុបចោលច្បាប់បរិស្ថាននិងពលកម្ម។
អាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិត
សូមមើលផងដែរ
• អាណាចក្រស្រីវិជ័យ
ហ្សក ម៉ាស្ប៉ឺរ៉ូ
លោកត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលក្រុង ហាយហ្វង បន្ទាប់មកជា ចៅហ្វាយនាយ ស្តីទី (១៥ មេសា ១៩២០ ដល់ ថ្ងៃទី ៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩២០) នៃ ប្រទេសកម្ពុជា ។
ប្រាសាទត្រីស្អុយ
ប្រាសាទត្រីស្អុយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្រយ៉ង់ត្យូង ឃុំស្រយ៉ង់ ស្រុកគូលែន ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះមានទំហំ៥០ម៉ែត្រគុណ៥០ម៉ែត្រ និងប្រាសាទនេះសាងសង់អំពីថ្មភក់ ។