cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Touchdown
touchdown គឺជាមធ្យោបាយនៃការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិចនិងកាណាដាមួយ។ មិនថាការរត់ឆ្លងកាត់, វិលត្រឡប់មកប្រកួតបើកឆាកឬ Punt ឬការងើបឡើងវិញចំណូលមួយពិន្ទុក្រុមមួយ touchdown ដោយការទៅមុខបាល់ចូលទៅក្នុងតំបន់ចុងគូប្រជែងនេះ។
ស៊ីហ្គេមលើកទី១៤
កីឡាឧបទ្វីបអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៨ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងចាការតា​ប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ី ពីថ្ងៃទី៩ដល់ថ្ងៃទី២០ ធ្នូ១៩៨៧។
ទ្រឹស្តីបទមេអំបៅ
thumb|right|250ភស|រូបភាព​បង្ហាញ​ពី​ទ្រឹស្តីបទមេអំបៅ ទ្រឹស្តីបទមេអំបៅគឺជាទ្រឹស្តីបទនៃធរណីមាត្រអឺគ្លីដ។ ឈ្មោះរបស់វាក្លាយមកពីភាពដូចគ្នារវាងបណ្តុំនៃត្រីកោណពីរ(សូមមើលរូប) និង ស្លាបពីរនៃមេអំបៅ។
ស្រុកកំពង់ត្រាច
វប្បធម៏
ប្រជាជននៅទីនេះមានចំរុះជាតិសាសន៏ ហើយកាន់សាសនាផ្សេងៗគ្នា តែភាគច្រើនគឺកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ​ តែពួកគាត់ចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមកពេលមានអាសន្នម្ដងៗ​​​ រឺបុណ្យទាន ពិធីរៀបអាពាពិពាហ៏ ដោយមិនរើសអើងទៅលើសាសនាមួយឡើយនិងរាប់អានគ្នាទៀតផង។
កាអប់រំ
ការអប់រំពុំមានការវិវត្តន៏ខ្លាំងនេះទេ​ ដោយសារនៅទីនោះពុំនូវមានរីកចំរើន ផ្លូវពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជីវភាពមានការខ្វះខាត​ ។ដោយសារប្រជាជននៅទីនោះមានជីវភាពខ្វះខាត​ធ្វើអោយពួកគេទៅរកការងារធ្វើនៅតាមរោងចក្រផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់គេ។នៅក្នុងខេត្តនេះក៏មានសាលាមត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ។ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាតជួយធ្វើការដើម្បីរកចំណូល។
ឃុំគយម៉ែង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកមង្គលបូរី ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយរុស្ស៊ី
តើ​រុស្ស៊ី​ក្លាយ​ជា​មហា​អំណាច​ពិភពលោក​ហើយ​ឬ​នៅ?​
ដោយឡែក សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​មិន​មាន​ថាមពល​ខ្លាំង​ដូច​បណ្តា​ប្រទេស​មាឌ​ ធំ​ដទៃ​នៅ​ក្នុង​លោក​ទេ។ ជាក់ស្តែង រុស្ស៊ី​វិញ​មិនមែន​ជា​ប្រទេស​ដែល​ចេញ​ពី​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​សកល ខ្លាំង​លើស​ដើម ដូច​ប្រទេស​ចិន ឥណ្ឌា​និង​ប្រេស៊ីល​ឯណា។ មូលហេតុ គឺ​មកពី​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​នេះ នៅ​តែ​បន្ត​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ការ​លក់​ថាមពល​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ជា​អាទិ៍​ប្រេងកាត​និង​ឧស្ម័ន។ ហើយ​ដោយហេតុតែ​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច សព្វថ្ងៃ​នេះ តម្លៃ​ប្រេងកាត​ធ្លាក់​ចុះ​ខ្លាំង នៅ​លើ​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ។ ម្ល៉ោះហើយ​ប្រាក់​ចំណូល​របស់​រុស្ស៊ី​ក៏​ត្រូវ​ថយ​ចុះ​ដែរ។ ក្រោម​អាណត្តិ​ប្រធានាធិបតី​របស់​ពូទីន(Poutine) កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​រុស្ស៊ី បាន​កើន​ដល់​ទៅ ៦​ឬ ៧​ភាគ​រយ ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ។ ក៏ប៉ុន្តែ ថ្នាក់​ដឹកនាំ​រុស្ស៊ី​មិន​បាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នេះ ដើម្បី​ជួសជុល​ឬ​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដើម្បី​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​កសិកម្ម និង​ដើម្បី​ធ្វើ​នវូបនីយកម្ម​ទៅ​លើ​វិស័យ​ឧស្សហកម្ម​ឡើយ។ និយាយ​បែប​ផ្សេង ថ្នាក់​ដឹកនាំ​រុស្ស៊ី​មិន​ចេះ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស បន្ត​ទ្រមក់​មិន​ចេះ​រួសរាន់​និង​នៅ​តែ​អាង​លើ​រ៉ែ​ប្រេងកាត​និង​រ៉ែ​ឧស្ម័ន ​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់​របស់​ខ្លួន៕
របៀបដាំត្រកួួន
របៀបមើលថែក្នុងពេលយើងដាំ
ទី១ត្រូវថែរក្សាដំណាំឲ្យល្អជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទទួលផល ទី២ត្រូវបោចស្មៅវា ដើម្បីកុំឲ្យដំណាំយើងមិនល្អ និង​ ដើម្បីកុំឲ្យដីរឹង គ្មានជីជាតិ ទី៣នៅពេលដាំត្រូវដាក់ជីឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់​ និង ធ្វើដីម៉ដ្ឋល្អ ទី៤ត្រូវមើលដំណាំទាំងអស់មានសត្វឬពេលដែលយើងកំពុងដាំវា
រូបមន្តប្រេឆ្នៃដឺ
រូបមន្តប្រេឆ្នៃដឺចំពោះរង្វាស់ជ្រុងនិងរង្វាស់អង្កត់ទ្រូង
ដោយពន្លាតកន្សោម និង ផ្តុំតួឡើងវិញគេបានរូបមន្តប្រេឆ្នៃដឺ
ឈាន
១- បឋមជ្ឈាន ឬ ឈាន ទី ១:
ង- ឯកគ្គតា គឺភាពរបស់ចិត្តដែលមានអារម្មណ៍មូលតែមួយ ។
៣- តតិយជ្ឈាន ឬឈាន ទី ៣:
ខ- ឯកគ្គតា = នៅមាន ។
ការប្រើឈាន
ព្រះយោគាវចរប្រើឈាន ដើម្បីពង្រឹងនិងធ្វើចិត្តរបស់គេឲ្យមុតថ្លា ក្នុងការតាមរកមើលធម្មជាតិពិតរបស់បាតុភូត (ធម៌) ព្រមទាំងឲ្យបានការចេះដឹងជ្រៅជ្រះ ។  កាលណាអ្នកចម្រើនឈានស្ថិតនៅ ក្នុងភាវៈនៃឈាន កាន់តែយូរទៅ ចិត្តរបស់គាត់កាន់តែខ្លាំងក្លា និងមុតថ្លាឡើង  ។  ជួនកាលឈានអាចកំចាត់បង់ នីវរណធម៌ ឲ្យសានសូន្យបានជា ច្រើនថ្ងៃ  ។  តាមសេចក្តីអធិប្បាយពន្យល់ ក្នុងប្រពៃណីថេរវាទជំនាន់ក្រោយ ដែល ព្រះពុទ្ធឃោសៈ បានគូសបង្ហាញ ក្នុងគម្ពីរព្រះវិសុទ្ធិមគ្គរបស់ព្រះអង្គ បន្ទាប់ពីចេញចាកឈាន ព្រះយោគាវចរស្ថិតនៅក្នុង ឧបចារសមាធិ ដែលចិត្តមានការប្រាកដនិង ខ្ជាប់ខ្ជួនបានយូរ  ។  នៅពេលនេះហើយដែល ការពិចារណានិងការធ្វើវិភាគ ចំពោះបាតុ ភូតនៃធម្មជាតិ ត្រូវចាប់ផ្តើមឡើង ហើយដែលជាមួយគ្នានេះ បញ្ញានៃការយល់ដឹងអំពីលក្ខណ៍ អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា ក៏កើតឡើង  ។  អ្នកចម្រើនឈានអាចពិសោធន៍ឃើញ នូវសច្ចៈធម៌ទាំង៣នេះបាន ដែលជាបេះដូងនៃ ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ដោយការពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន  ។  ផ្ទុយគ្នាពីនេះ សូត្រមួយដែលបរិយាយអំពី ការបដិបត្តិឈាន និយាយថា អ្នកចម្រើនឈានមិនចេញចាកឈាន ដើម្បីចម្រើនវិបស្សនាទេ ប៉ុន្តែការចម្រើនបញ្ញាធ្វើឡើង នៅក្នុងឈានទៅវិញ  ។  អ្នកចម្រើនឈានត្រូវគេប្រាប់ ឲ្យចូលក្នុងឈានទី៤ ហើយស្ថិតនៅក្នុងឈានទី៤នេះ មុននឹងចាប់ផ្តើមចម្រើនបញ្ញា ដើម្បីឲ្យបានកំចាត់បង់ឫសគល់ នៃកិលេសរបស់ចិត្ត  ។  ដោយការលះបង់បីតិនិងសុខៈ ដូចសេចក្តីរីករាយ និងទុក្ខព្រួយពីមុនបានរលត់ទៅ អ្នកចម្រើនចូលទៅកាន់ឈានទី៤ ហើយតាំងនៅ ក្នុងឧបេក្ខានិងសតិដ៏បរិសុទ្ធ ឥតសុខឥតទុក្ខ  ។  ដោយចិត្តតាំងមាំ ក្នុងអារម្មណ៍មូលតែមួយហើយ បរិសុទ្ធនិងភ្លឺស្វាង មិនប្រឡាក់ គ្មានគ្រឿងសៅហ្មង ទន់ ងាយបត់បែន រាបស្មើរល្អ ឡើងដល់សភាពស្ងប់ឥតរំភើប ភិក្ខុតំរង់ផ្តេកចិត្តទៅរកការត្រាស់ដឹង នៃការបញ្ចប់នូវ អាសវៈ  ។  អ្នកចម្រើនយល់ដឹង តាមការដែលវាកើតឡើង ថានេះជាទុក្ខ នេះជាហេតុឲ្យកើតទុក្ខ នេះជាការរលត់ទៅនៃទុក្ខ នេះជាផ្លូវឲ្យបានដល់ការរលត់ទុក្ខ នេះជាអាសវៈ នេះជាហេតុ កើតឡើងនៃអាសវៈ នេះជាការរលត់ទៅនៃអាសវៈ នេះជាផ្លូវឲ្យបានដល់ការរលត់ អាសវៈ  ។  (សាមញ្ញផលសូត្រ)  ។
ព្រះពុទ្ធទ្រង់រាប់រៀបអំពីឈានថា ជាជំហ៊ានរបស់ព្រះតថាគត ។  ក្នុងភាវៈនៃឈានទី៤នេះ ដង្ហើមត្រូវឈប់ស្ងៀមជាបណ្តោះអាសន្ន  ។  តាមប្រពៃណី គេសំគាល់ចតុត្ថជ្ឈាននេះ ថាជាការចាប់ផ្តើមនៃអភិញ្ញា (Abhiññā) ។
ភាវៈដំបូងនៃឈាន
ព្រះពុទ្ធទ្រង់បានពន្យល់ អំពីសម្មាសមាធិ ក្នុងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ថាជាឈាន៤ខាងដើម ។  តាមសេចក្តីបរិយាយក្នុងគម្ពីរបិដកបាលី មានភាវៈនៃសមាធិខ្លះ ដែលព្រះយោគាវចរ ត្រូវតែធ្វើឲ្យសម្រេចជាមុន មុននឹងចូលទៅកាន់ឈាន  ។  ភាវៈនេះគឺឧបចារសមាធិ Upacāra Samādhi  ។  ការគ្របសង្កត់បានលើនីវរណធម៌៥ កាមច្ឆន្ទៈ ព្យាបាទៈ ថីនមិទ្ធៈ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ វិចិកិច្ឆា ជាការសំគាល់ថាបាន ឧបចារសមាធិហើយ  ។  ឧបចារសមាធិនេះ ជាភាវៈដែលមិនទាន់រឹងជំហរនៅឡើយ ពិតមែនតែចិត្តបានមូលលើអារម្មណ៍ ប៉ុន្តែនៅពុំទាន់បានភាវៈជាអប្បនាចិត្ត (ស៊ប់ក្នុងឈាន) នៅឡើយ  ។  ភាពខុសគ្នានោះគឺ ក្នុងអប្បនាសមាធិ (ឈាន) អង្គរបស់ឈានខ្លះ មានកំរិតកម្លាំងអាចញ៉ាំងឲ្យចិត្ត កាន់តែបរិសុទ្ធ ហើយចិត្តលែងធ្វើការតាមផស្សៈ ( ការប៉ះនៃអារម្មណ៍ ) ថ្នាក់ធម្មតាទៀត ហើយ  ។  ឧបចារសមាធិ មិនឃើញមាននៅក្នុង ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទេ  ។  តែយ៉ាងណាក៏ដោយ មានសូត្រជាច្រើននិយាយថា បុគ្គលម្នាក់បាននូវធម្មបញ្ញា ទៅក្នុងព្រះធម៌ ដោយគ្រាន់តែបានស្តាប់ ការបង្រៀនមួយរបស់ព្រះពុទ្ធ  ។  ចិត្តរបស់បុគ្គលទាំងនោះ ត្រូវបានគេបរិយាយថា បានរួចផុតអំពីនីវរណធម៌ នៅពេលដែលព្រឹត្តិ ការណ៍បែបនេះកើតឡើង ហើយខ្លះទៀតសំគាល់ថា ជាបែបនៃឧបចារសមាធិផង  ។  នៅភាវៈនៃឧបចារសមាធិ អ្នកចម្រើនសមាធិខ្លះ ពិសោធន៍ឃើញរូបភាព ហៅថានិមិត្ត ដែលភ្លឺច្បាស់ដូចគ្នានឹង ការឃើញដោយភ្នែកដែរ ប៉ុន្តែក្នុងការឃើញនេះ អ្នកចម្រើនដឹងខ្លួននិងភ្ញាក់រលឹកពិតៗ ថាគេកំពុងតែឃើញរូបភាព តាមតែមនោទ្វារ ( ទ្វារចិត្ត ) ប៉ុណ្ណោះ  ។  រឿងនេះបានលើកយកមក ពិភាក្សាក្នុងអត្ថបទជំនាន់ដើម ហើយមានកាន់តែច្រើនឡើង ក្នុងធម្មបរិយាយនៃថេរវាទ  ។
សារៈប្រយោជន៍នៃទឹក
និយមន័យទឹក
ឪពុក​និង​កូន ទឹក​គឺ​មាន​សារៈ​សំខាន់​ក្នុង​ការ​មេកានិច​នៃ​រាងកាយ​របស់​មនុស្ស​។ រាងកាយ​មិន​អាច​ធ្វើ​ការ​ដោយ​គ្មាន​វា​គ្រាន់​តែ​ជា​រថយន្ត​មួយ​ដែល​មិន​អាច​រត់​ដោយ​មិន​មាន​ឧស្ម័ន​និង​ប្រេង​។ ជា​ការពិត​, កោសិកា​និង​សរីរាង្គ​មុខងារ​ទាំង​អស់​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ឡើង​កាយវិភាគសាស្ត្រ​និង​សរីរវិទ្យា​ទាំង​មូល​របស់​យើង​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ទឹក​សម្រាប់​ការ​ប្រព្រឹត្តទៅ​របស់​ពួកគេ​។
រូបមន្តប្រាម៉ាហ្គឹបតា
ទំរង់គ្រឹះ
រូបមន្តប្រាម៉ាហ្គឹបតាជារូបមន្តទូទៅនៃរូបមន្តហេរុងចំពោះក្រលាផ្ទៃត្រីកោណ ។ នៅពេលដែល d = 0 គេបានរូបមន្តប្រាម៉ាហ្គឹបតាក្លាយជារូបមន្តហេរុង។
បំណកស្រាយរូបមន្តប្រាម៉ាហ្គឹបតា
ដោយអនុវត្តទ្រឹស្តីបទកូស៊ីនុសចំពោះ និង  រួចសរសេរសមីការជាកន្សោមចំពោះជ្រុង DB \, យើងបាន
ទ្រឹស្តីបទពាក់ព័ន្ធ
ក្នុងករណីដែល d = 0 រូបមន្តប្រាម៉ាហ្គឹបតាក្លាយជារូបមន្តហេរុង ដែលជារូបមន្តសំរាប់គណនាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណ។
គោល នយាបាយ និង យុទ្ធសាស្ត្រ ICT ក្នុង វិស័យ អប់រំ នៅ កម្ពុជា
៣.២.៥. ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ពុទ្ធិ​
ក​). បង្កើត​គ្រឹះស្ថាន​ប្រមូល​ ​និង​ ​ផ្សព្វផ្សាយ​ធនធាន​បង្រៀន​ ​និង​ ​រៀន​តាម​បណ្តាញ​ជា​ខេមរភាសា​ ​និង​ ​ជា​ភាសាបរទេស​ ​។ ខ​). ធានា​អោយ​មានការ​ភ្ជាប់​ឃ្លាំង​ព័ត៌មាន​ ​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​ការ​អប់រំ​ ​និង​ ​វែ​ប​សាយ​ ​ធានា​អោយ​មានការ​ប្រមូល​ធនធាន​បង្រៀន​ ​និង​រៀន​ ​ដែល​កសាង​ដោយ​គ្រូ​ ​និង​ ​បុគ្គល​អាជីព​ដទៃៗ​ទៀត​ ​និង​ ​ធានា​​អោយ​​មានការ​ប្រមូល​គ្រឿង​ទន់​ដែល​អាច​ប្រើប្រាស់​បាន​ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់បង់ថ្លៃ (Freeware) និង​គ្រឿងទន់​ “Software” ដែល​អាច​ប្រើប្រាស់​រួម​គ្នា​បាន (Shareware Software) ដែល​អ្នក​ប្រើប្រាស់​អាច​ទាញយក (Download) បាន​តាម​បណ្ដា​ញ​ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា​ ​និង​ ​ពី​វែ​ប​សាយ​ ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ ​។
នូ កន
ស្នាដៃអក្សរសាស្រ្ត
.....ស្រី​​ប្រុស​​ខ្លះ​​ក្រាស់​​កាម​​ប្រលោក      គិត​​តែ​​ស្ម័គ្រ​​ជាក់​​ដល់​​វល់​​ចិន្តា​
ឃុំណាំតៅ
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកភ្នំស្រុក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ក្រមង៉ុយ
ប្រវត្តិរូប​សង្ខេប
អ្នកភិរម្យ​ភាសា​អ៊ូ បាន​ទទួល​អនិច្ចកម្ម នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ៦​កើត ខែ​មិគសិរ ព​.​ស ២៤៧៩ គ​.​ស ១៩៣៦ ក្នុង​ជន្មាយុ​៧១​ឆ្នាំ ដោយ​ជំងឺ​ទល់​លាមក ។​
រូមេអូរ អែនជូរលាត
Romeo និង Juliet
មួយគូរគំនូរប្រេងដោយក្រុមហ៊ុន Ford ឆ្នាំ 1870 Madox Brown បានពណ៌នាកន្លែងកើតហេតុយ៉ដ៏ល្បី Romeo និង Juliet របស់
ក្រមង៉ុយ
ការសិក្សា និង​ស្នាដៃ
​ ការ រៀនសូត្រ​របស់​ក​វី​យើង​មិន​ចប់​ទេ ពោល​គឺ រៀង​រាល់​ពេញ​ធ្វើដំណើរ​កាត់​ភ្នំពេញ លោក​តែង​ឈប់​សុំ​ចត​នៅ​វត្តឧណ្ណា​លោម ជជែក​ពិគ្រោះ​រៀនសូត្រ​ជាមួយ​ភិក្ខុសង្ឃ​នៅ​ទីនោះ អំពី​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​នឹង​ពុទ្ធ​សាសនា។​ ដំណើរ​ច​ច្រប់ ច្រៀង​ទេសនា​របស់​លោក​អ៊ុក អ៊ូ បាន​ល្បី​ដល់​ស្ដេច ហើយ​ព្រះបាទ​ស៊ីសុវត្ថិ ដែល​គ្រង​រាជ​ជំនាន់​នោះ ក៏​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យចូល​គាល់ និង​ច្រៀង​ថ្វាយ​រហូត​លោក​បាន​ទទួល​គោរម​ងារ​"ភិរម្យ​ភាសា​"​ជាប់​រៀងមក។​
​ ដូច ដែល​បាន​រៀបរាប់​ខាងលើ អ្នក​ភិរម្យ​ភាសា​អ៊ូ ហៅ​ង៉ុយ មិន​បាន​សរសេរ​កំណាព្យ​ដែល​លោក​ស្មូត​ច្រៀង​នោះ​ដោយ​ខ្លួនឯង​ទេ ហេតុនេះហើយ​ទើប​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​អញ្ជើញ​លោក​មក​ច្រៀង​យឺតៗ ហើយ​កត់ត្រា​ទុក។​ ​ស្នាដៃ​របស់​ក្រម​ង៉ុយ ដែល​គេ​រកឃើញ​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃនេះ រួមមាន:
រូមេអូរ អែនជូរលាត
Romeo និង Juliet
ត្រូវបានប្រែប្រួលដងជាច្រើនសម្រាប់ឆាកខ្សែភាពយន្តតន្ត្រីនិងការល្ខោនអូប៉េរ៉ា។ ក្នុងអំឡុងការស្ដារឡើងវិញជាភាសាអង់គ្លេស, វាត្រូវបានរស់ឡើងវិញនិងបានកែលម្អយ៉ាងខ្លាំងដោយលោក William Davenant ។ កំណែសតវត្សទី 18 ព្រះបាទដាវីឌ Garrick ក៏បានកែប្រែឈុតឆាកជាច្រើនយកសម្ភារៈនោះមកចាត់ទុកថាមិនសមរម្យនិងការបន្សាំប្រតិបត្តិ Georg Benda បានលុបជាច្រើននៃសកម្មភាពនិងបានបន្ថែមទៀតថាការបញ្ចប់ការសប្បាយរីករាយ។ ការសម្តែងនៅសតវត្សទី 19 ដោយរួមបញ្ចូលទាំង Cushman របស់ទីក្រុង Charlotte, ស្តារឡើងវិញអត្ថបទដើមនិងការផ្តោតលើរបាកដនិយមកាន់តែច្រើន។ ឆ្នាំ 1935 កំណែរបស់លោក John Gielgud បានរក្សាយ៉ាងជិតទៅនឹងអត្ថបទ Shakespeare របស់និងប្រើសំលៀកបំពាក់ Elizabethan និងកន្លែងប្រកួតទៅ កម្មវិធី​បកប្រែ​ Google សម្រាប់​ធុរកិច្ច៖Translator Toolkitកម្មវិធី​បកប្រែ​តំបន់​បណ្ដាញទំព័រ​ស្វែង​រក​ទី​ផ្សារ​សកល​ បង្កើនការរឿងនេះ។ នៅទី 20 និងចូលទៅក្នុងសតវត្សទី 21, ការលេងនេះត្រូវបានប្រែប្រួលនៅក្នុងកំណែជាច្រើនដូចជាស្មោះត្រង់ប្រៀបធៀបឆ្នាំ 1936 ផលិតកម្មរបស់លោក George Cukor, បារាំង Zeffirelli របស់ 1968 កំណែឆ្នាំ 1996 របស់ MTV-បំផុសគំនិតរបស់ Romeo + + Juliet Baz Luhrmann និងឆ្នាំ 2013 ការសម្របដែលមិន Shakespearian ដោយលោក Carlo Carlei មាតិកា [លាក់] 1 តួអក្សរ 2 សង្ខេប ប្រភពទី 3 4 កាលបរិច្ឆេទនិងអត្ថបទ 5 ស្បែកនិងគំនូរ 5.1 ស្នេហា 5.2 វាសនានិងឱកាស 5.3 duality (ពន្លឺនិងងងឹត) 5.4 ពេលវេលា 6 ការរិះគន់និងការបកស្រាយ 6.1 ប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់ 6.2 រចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងច្រើន 6.3 ភាសា 6.4 ការរិះគន់ psychoanalytic 6.5 ការរិះគន់ Feminist 6.6 ទ្រឹស្តី Queer 7 កេរ្តិ៍ដំណែល 7.1 ថ្ងៃ Shakespeare របស់ 7.2 ការស្ដារឡើងវិញនិងល្ខោននៅសតវត្សរ៍ទី 18 ល្ខោន 7.3 សតវត្សរ៍ទី 19 ល្ខោន 7,4 សតវត្សរ៍ទី 20 7.4.1 របាំបាឡេ 7.5 តន្ត្រី អក្សរសាស្រ្តនិងសិល្បៈ 7.6 7.7 អេក្រង់ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមសម័យទំនើប 7.8 និងផលិតកម្មក្នុងពិភពលោកនិម្មិត 8 កន្លែងកើតហេតុដោយកន្លែងកើតហេតុ 9 សូមមើលផងដែរ 10 ឯកសារយោង 10.1 កំណត់ត្រា 10.2 ប្រភពអនុវិទ្យាល័យ 11 តំណភ្ជាប់ក្រៅ តួអក្សរ អត្ថបទដើមចម្បង: តួអក្សរនៅ Romeo និង Ju កម្មវិធី​បកប្រែ​ Google សម្រាប់​ធុរកិច្ច៖Translator Toolkitកម្មវិធី​បកប្រែ​តំបន់​បណ្ដាញទំព័រ​ស្វែង​រក​ទី​ផ្សារ​សកល​ បិទ​ការ​បកប្រែ​ភ្លាម​ៗអំពី​កម្មវិធី​បកប្រែ Googleឧបករណ៍​ចល័តសហគមន៍ភាព​ឯកជនជំនួយផ្ដល់​មតិ​ស្ថាបនា អត្ថបទដើមចម្បង: តួអក្សរនៅ Romeo និង Juliet កាន់អំណាចផ្ទះរបស់ Verona ព្រះអង្គម្ចាស់ Escalus គឺជាការកាន់អំណាចព្រះអង្គម្ចាស់នៃ Verona រាប់ទីក្រុងប៉ារីសគឺ kinsman នៃ Escalus ដែលចង់រៀបការជាមួយ Juliet ។ Mercutio គឺ kinsman មួយផ្សេងទៀតនៃ Escalus និងជាមិត្តភក្តិរបស់ Romeo មួយ។ ផ្ទះនៃ Capulet Capulet គឺអយ្យកោនៃផ្ទះរបស់ Capulet នេះ។ គឺស្រ្តីអ្នកគ្រប់គ្រងរបស់ Lady Capulet ផ្ទះរបស់ Capulet នេះ។ Juliet គឺកូនស្រី 13 ឆ្នាំអាយុរបស់ Capulet និងជាតួឯកស្រីដែលលេងនោះទេ។ Tybalt គឺបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ Juliet និងជាក្មួយរបស់ Lady Capulet នេះ។ គិនុប្ឋនេះគឺជាអ្នកផ្ទាល់ខ្លួន Juliet និងជំនិត។ Rosaline គឺក្មួយស្រីដែលព្រះអម្ចាស់ Capulet និងសេចក្ដីស្រឡាញ់របស់ Romeo នៅក្នុងការចាប់ផ្តើមនៃរឿងនេះ។ លោកពេត្រុសនិងលោក Gregory Sampson បានជាអ្នកបំរើរបស់គ្រួសារ Capulet ។ ផ្ទះនៃ Montagu Montagu គឺអយ្យកោនៃផ្ទះរបស់ Montagu នេះ។ គឺស្រ្តីអ្នកគ្រប់គ្រងរបស់ Lady Montagu ផ្ទះរបស់ Montagu នេះ។ Romeo គឺជាកូនរបស់ Montagu និងជាតួឯកប្រុសលេងនេះ។ Benvolio គឺបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ Romeo និងជាមិត្តភក្តិដ៏ល្អបំផុត។ លោកអាប់រ៉ាមនិង Balthasar ជាអ្នកបំរើរបស់គ្រួសារ Montagu ។
ក្រមង៉ុយ
ការសិក្សា និង​ស្នាដៃ
៤- ពាក្យកាព្យ​ប្រដៅ​ជន​ប្រុស​ស្រី (​ជា​បទ​ពាក្យ​៧- មិនដឹង​កាលបរិច្ឆេទ​, អាច​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៥ ព្រោះថា​ស្នាដៃ​ទី​៥)
កិត្តិស័ព្ទលោកតាក្រមង៉ុយ
​ ការ គ្មានទេមិនមែន​គ្រាន់តែ​ស្ថិតនៅត្រង់​ជើង​កាព្យ​ពិរោះ ពោរពេញ​ទៅដោយ​ខ្លឹមសារ​ជ្រាលជ្រៅ​នោះទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ថែមទាំង​មាន​ទេព្យកោសល្យ​ក្នុងការ​ដេញចាប៉ី​ខ្សែ​មួយឬ​សាយដៀវ​ ថែម​ទៀត​ផង ។ ពេល​លោក​សូត្រ​កំណាព្យ លោក​តែង​ដេញចាប៉ី​ខ្សែ​មួយ​កំដរ ដែល​បន្ថែម​នូវ​ការ​ទាក់ចិត្ត​យ៉ាង​អស្ចារ្យ ។​ ​ក្នុងពេល​ដែល​លោក​ច្របល់​គ្រប់​ទិស​ច្រៀង​ទូន្មាន​មនុស្ស​ផងទាំងពួង លោក​តែង​មាន​បង្វិច និង​ឈើច្រត់​កាន់​តាម​ខ្លួន​ជាប់​ជានិច្ច ។ យើង​អាច​ស្រមៃ​អំពី​រូបរាង​របស់​ក្រុម​ង៉ុយ​គឺ បុរស​ម្នាក់​មាឌធំ ដុះ​ក្បាលពោះ កាត់សក់​ជ្រង​ខ្លី ទុក​ពុកមាត់​ខាងលើ និយម​ស្លៀកសំពត់​ចងក្បិន ពាក់​អាវកត្រង់​ឡេវ​ធំ ពាក់​ស្បែកជើងផ្ទាត់ និង​មួក​សំបុក​។ គឺ​រូបរាង​នេះហើយ ដែល​សិល្បៈករ​ចំលាក់​បាន​ឆ្លាក់​ឡើង​ដាក់​តម្កល់​នៅ​បូជនីយដ្ឋា​ន​អ្នកភិ​ រម្យភា​សាអ៊ូ ហៅ​ង៉ុយ នា​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​សព្វថ្ងៃនេះ ។​
ល្ខោនខោល
លក្ខណៈ​នៃល្ខោនខោល
ល្ខោនខោល មានលក្ខណៈ​ជាល្ខោនពាក់របាំងមុខ ក្នុងការរាំសម្ដែងប្រកបដោយភាពបុិនប្រសព្វ ក្នុងខ្សែរឿង​ទេវៈថា របស់សាសនាហិណ្ឌូ ឬ ព្រាហ្មណ៍​សាសនា ដែលតម្រូវឱ្យតួអង្គទាំងអស់ត្រូវពាក់របាំងមុខ ទៅតាមចរិតលក្ខណៈរបស់តួអង្គនីមួយៗ លើកលែងតែតួអង្គនាងមួយចំនួនប៉ុនណោះ មិនតម្រូវឱ្យពាក់របាំងមុខខ្មុកឡើយ តែតម្រូវឱ្យតួអង្គនាងលាបម្សៅមុខសក្បុស តំណាងឱ្យភាពជាតួអង្គក្នុងប្រភេទរឿងទេវៈ ដូចជា មហាភារតៈ កូរមហាសមុទ្រទឹកដោះ រាមកេរ្តិ៍​ (អង់គ្លេស: Mahabharata, Churning of the Ocean of Milk, Reamker) ជាដើម ដែលជាប្រភេទរឿងថ្នាក់ខ្ពស់មិនដូចទៅនិង ខ្សែររឿងនៃមុនស្សទូទៅសម្ដែងឡើយ ដោយគេចាត់ទុកល្ខោនខោលនេះជាល្ខោនហ្លួង ឬ ល្ខោនស្ដេច ដែលមានភាពស្រដៀងទៅនិង របាំព្រះរាជទ្រព្យ តែផ្ទុយត្រង់មួយជាប្រភេទជារបាំ មួយទៀតជាប្រភេទល្ខោនពាក់មុខ ដែលសម្ដែងតែក្នុងពិធីបុណ្យធំៗប៉ុនណោះ និងខុសគ្នាច្រើនចំនុចទៀតទៅលើផ្នែកសំភារៈ ពីព្រោះល្ខោនខោលត្រូវប្រើសំភារៈច្រើន និងគ្រងពណ៌សម្លៀកបំពាក់ទៅតាមប្រភេទនៃចរិតលក្ខណៈរបស់តួអង្គ ។
ការដុនដាបនៃល្ខោនខោល
Deterioration of theatrical performances
ភាពខ្វះខាត​នៃល្ខោនខោល
ល្ខោនខោល បានឆ្លងកាត់​សម័យកាល នៃសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង ទស្សវតន៍ ឆ្នាំ១៩៧០ ជាសម័យកាលដ៏ខ្មៅងងឹតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា គឺសម័យកាលខ្មែរក្រហម ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ សិល្បៈ​ករ សិល្បៈ​ការនី នៃល្ខោនខោល ត្រូវបានយកទៅសម្លាប់ប្រមាណជា 97% ទំនៀមទម្លាប់ សិល្បៈ​របាំទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានហាមឃាត់និង មិនមានការសម្ដែង សមាជិកគ្រួសារ របស់អ្នករបាំទាំងអស់នៅកម្ពុជា ត្រូវបានបំបែក ដោយការគំរាមកំហែងផ្នែកធ្វើទារុណកម្មលើរាង្គកាយ និង សតិអារម្មណ៍ អ្នករបាំរស់នៅដោយភាពឈឺចាប់ ជាមួយនិងការកុហក់ដើម្បីរស់ជីវិត ៖ ខ្ញុំជាអ្នកធ្វើស្រែ ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នករបាំនោះទេ ។ 3% នៃអ្នករបាំខ្មែរ ក្នុងទម្រង់ល្ខោនខោល បានក្រោកឈរដោយខ្លួនឯង ក្នុងឆ្នាំ 1992 ទោះបីជាពួកគេត្រូវប្រឈមមុខនិង បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចក្នុងជីវភាពរស់នៅយ៉ាងណា គឺពួកគេយល់ជាក់ច្បាស់ត្រូវរក្សាតម្លៃនៃមរតកដូនតា ឱ្យបានគង់វង្សយូរអង្វែង នេះហើយជាភាពខ្វះខាត ក្នុងសិល្បៈ​ ល្ខោនខោល ។
មុខខ្មុក
Lacquer face (Mask)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ល្ខោនខ្មែរ
ទ្រឹស្តីបទប្រាម៉ាហ្គឹបតា
ទ្រឹស្តីបទ
ការពិពណ៌នាបន្ថែម៖ តាង A B C និង D ជាបួនចំនុចនៅលើរង្វង់ ដែលបន្ទាត់ (AC) និង (BD) កែងគ្នា។ តាង M ជាចំនុចប្រសព្វរវាង AC និង BD ។ គូសទំលាក់ចំនោលកែងពី M មកលើបន្ទាត់ (BC) តាងដោយ E ។ តាង F ជាចំនុចប្រសព្វជាចំនុចប្រសព្វនៃបន្ទាត់ (EM) និង (AD) ។ នោះគេបានទ្រឹស្តីបទពោលថា F ជាចំនុចកណ្តាលនៃ AD ។
របាំព្រះរាជទ្រព្យ
ការថ្វាយគ្រឿងតង្វាយ
(ហាមដាច់ខាតការដាក់កញ្ចក់)
ប្រាសាទត្រពាំងផុង
ប្រវត្តិប្រាសាទ
ប្រាសាទត្រពាំងផុងត្រូវបានសាងសង់ឡើង នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី៩ ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ (៨៥៤-៨៧៧) ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ (៨០២-៨៥០) ដ៏ខ្លាំងពូកែដែលបានបង្រួមជាតិនៅលើទឹកដីចេនឡាឲ្យមានឯកភាពឡើងវិញ។ ក្រោយពីឡើងគ្រប់គ្រងព្រះរាជាណាចក្រចេនឡា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ បានសាងសង់ ឬជួសជុសប្រាសាទសម័យមុនៗ ជាពិសេសប្រាសាទត្រពាំងផុង ប្រាសាទគោកស្វាយព្រៃជាដើម នៅឃុំរលួស ខេត្តសៀមរាប។ សូមជម្រាបថា ដោយសារប្រទេសខ្មែរ មានសន្តិភាព ដ៏បរិបូរណ៍ចាប់តាំងពីរាជ្យរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ដែលបានប្រារព្ធពិធីរាជាអភិសេកលើភ្នំគូលែននៅឆ្នាំ៨០២ មក វិស័យសិល្បៈស្ថាបត្យកម្ម មានការរីកចំរើនយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត នៅក្នុងតំបន់រលួសដែលជាវាលទំនាបស្ថិតនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃខេត្តសៀមរាប។ គ្រងរាជ្យនៅរាជធានីហរិហរាល័យ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ បានបន្សល់នូវស្នាព្រះហស្ថជាច្រើន ជាពិសេសក្រុមប្រាសាទត្រពាំងផុង ដែលជាបូជនីយដ្ឋាន ធ្វើអំពីឥដ្ឋ ប្រកបដោយក្បាច់ក្បូរយ៉ាងល្អប្រណិត ដែលបន្សល់តួប៉មតែមួយ ប្រាសាទនេះនៅឈរយ៉ាងសង្ហារនៅឡើយ។ ទិដ្ឋភាពរួមនៃតួប៉មប្រាសាទត្រពាំងផុង បើមើលពីចម្ងាយ មានលក្ខណៈមិនខុសប៉ុន្មាននឹងប្រាសាទនៃរចនាបទ កំពង់ព្រះទេ ព្រោះបានទទួលកេរ្តិ៍ដំណែលពីសម័យចេនឡា ។ ក៏ប៉ុន្តែផ្នែកសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មនាសម័យ នោះមានទេពកោសល្យខ្ពស់ បើយើងពិនិត្យក្បាច់រចនាផ្តែរ, សរសរពេជ្រ ទ្វារបញ្ឆោតជ្រុងខាងត្បូង ធ្វើអំពីថ្មព្រមទាំងស្រីទេពអប្សរ អមទ្វារនៅជ្រុងខាងត្បូងនៃប្រាសាទនេះ ។ ម្ប៉ាងវិញទៀតរូបចម្លាក់ភាគច្រើន ជាពិសេសចម្លាក់ព្រះនារាយណ៍ នៅរក្សាលក្ខណៈពីរចនាបទ កំពង់ព្រះបង្ហាញពី ឧបនិស្ស័យព្យាយាម និងបញ្ញាញាណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់មនុស្សខ្មែរនាជំនាន់នោះដែរ ។ ភាពប៉ិនប្រសព្វកែច្នៃប្រឌិត កាន់តែមានសោភ័ណភាពក្រៃលែង ក៏ត្រូវបានគូសបញ្ជាក់តាមរយៈការតុបតែងចម្លាក់តំណាងទេវតាភេទស្រី្ត តូចធំៗដែលធ្វើអំពីបាយអ។
ការរកឃើញ
នៅថ្ងៃចន្ទ ទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍ធ្វើអំពីថ្មភក់មួយបំណែករកឃើញនៅប្រាសាទត្រពាំងផុង។ ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍មួយបំណែកខាងស្តាំត្រូវបានក្រុមការងារជុសជុលប្រាសាទត្រពាំងផុងប្រទះឃើញនៅខាងក្នុងតួប៉មកណ្តាលនាំប្រាសាទនេះ។ បំណែកព្រះសិរធ្វើអំពីថ្មភក់មានកម្ពស់៣៨សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង២០សង់ទីម៉ែត្រ និងកម្រាស់១៨សង់ទីម៉ែត្រមានព្រះភក្រ្តមួយចំហៀងខាងស្តាំ ដែលនៅលើព្រះភក្ត្រនេះមានសល់ទ្រនុងចិញ្ចើម ព្រះនេត្រ ចុងច្រមុះ បបូមមាត់បន្តិច និងស្លឹកត្រចៀកមួយចំហៀង។ រីឯផ្នែកខាងលើមានម្កុដរាងស៊ីឡាំង ដែលគ្របត្រឹមថ្ងាសទៅតាមជើងសក់នៅជុំវិញពីផ្នែកខាងមុខដល់ក្រោយ។ ក្រោយពីធ្វើកំណត់ហេតុប្រគល់បំណែកចម្លាក់ខាងលើដោយមានស្ថាប័ននគរបាលការពារបេតិកភណ្ឌព្រមទាំងភ្នាក់ងារទេសចរណ៍រួចមក បំណែកចម្លាក់ត្រូវបានដឹកយករក្សាទុកជាបណ្តោះអាសន្ននៅមជ្ឈមណ្ឌលអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ដើម្បីធ្វើការចុះបញ្ជីទុកជាឯកសារផង និងបន្តស្វែងរកទិន្នន័យបំណែកផ្សេងៗទៀត ។
របាំទន្សោងគោព្រៃ
ដូច​ពោល​ខាងលើ លក្ខណៈ​បរម​បុរាណ​នៃ​របាំ​ទន្សោង​គោព្រៃ​នេះ​អាចគូសបញ្ជាក់​តាមរយៈ​កាយវិការ ​របស់អ្នករាំ​ដែលមាន​វ័យ​ចំណាស់ ហើយ​ប្រកបដោយ​បទពិសោធ ។ ក្បាច់​ដែល​ពួកគេ​រាំ​នោះ​មាន​លក្ខណៈយឺតៗមិន​ញាប់នោះទេ ដៃ​ទាំងពីរ​របស់​អ្នករាំ​មិន​រាបស្មើ ពោលគឺ​រេ​ចុះ​រេ​ឡើង បត់​ចុះ​បត់​ឡើង មកលើ​ត្រឹម​ចង្កេះ ត្រាប់​តាម​កាយវិការរបស់​ទន្សោង​គោព្រៃ​មើលទៅ​គួរឱ្យ​កោតសរសើរ ក្រៃលែង ។
ត្រីកោណមាត្រកុំផ្លិច
អនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រ
ក្នុងចំនួនកុំផ្លិច រូបមន្តអឺលែរចំពោះអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រអាចកំនត់
សូមមើលផងដែរ
Trigonometric functions
សង្ខេបប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា
សង្គមរាស្ត្រនិយម​
ក្រោយ​ពី​បារាំង​បាន​ប្រគល់​ឯករាជ្យ​ពេញ​បរិបូរ​ណ៍​មក​ ​នៅ​ខែ​មិ​នា​ ​ឆ្នាំ​១៩៥៥​ ​ព្រះបាទ​នរោត្តម​សីហ​នុ​បាន​ ​ចាក​ចេញពី​រាជ្យ​បល្ល័ង្ក​ ​ហើយ​យាង​ព្រះបាទ​នរោត្តម​សុរា​ម្រិ​ត​ ​ជា​ព្រះ​បិតា​ឡើង​សោយរាជ្យ​។​ ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ ​ស្គាល់​ពន្លឺ​អស់​រយៈពេល​១៧​ឆ្នាំ​គឺ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៥៣​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៧០​ ​ក្នុង​រាជ​សង្គមរាស្ត្រនិយម​ ​ដែល​មាន​សម្តេច​ ​ព្រះ​នរោត្តម​ ​សីហ​នុ​ ​ជា​ព្រះ​ប្រមុខរដ្ឋ​។​ ​ក្រោយ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​វិ​បត្ត​សេដ្ឋកិច្ច​ ​និង​នយោបាយ​ដ៏​ធ្ងន់​ធរ​ ​យោង​តាម​សមាជជាតិ​នា​ខែសីហា​ ​ឆ្នាំ​១៩៦៩​ ​ព្រះបាទ​សម្តេច​នរោត្តម​ ​សីហ​នុ​ ​បាន​ប្រគល់​ភារកិច្ច​អោយ​ ​លោក​ ​ឧត្តមសេនីយ​ ​លន់​ ​ណុ​ល​ ​និង​ទ្រង់​សិរិ​មតៈ​ ​ជា​អ្នក​រៀបចំ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ស្រោចស្រង់​ជាតិ​។​ ​លុះដល់​ ​ថ្ងៃ​១៨​ ​មិ​នា​ ​ឆ្នាំ​១៩៧០​ ​ក្រុមប្រឹក្សា​ព្រះរាជាណាចក្រ​ ​និង​រដ្ឋសភា​បាន​ប្រកាស​ទម្លាក់​នរោត្តម​សីហ​នុ​ចេញពី​ឋានៈ​ព្រះ​ ​ប្រមុខរដ្ឋ​។​ ​
ឃុំស្រះជីក
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកភ្នំស្រុក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះមាន ៩ភូមិ ។
វិសមភាពប៊ូល
វិសមភាពបុនហ្វែររ៉ូនី(Bonferroni inequalities)
នោះ
ច្បាប់ស្តីពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់
ជំពូកទី ១ បទប្បញ្ញត្តិទូទៅ
ច្បាប់នេះមានគោលបំណងកំណត់ ការរៀបចំ ការគ្រប់គ្រង និង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។ ច្បាប់នេះត្រូវអនុវត្តចំពោះឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
ជំពូកទី ២ ការគ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោត
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវដាក់ចេកឭញនូវបទបញ្ជា និង នីតិវិធីផ្សេងៗ សំរាប់ចាត់ចែងរៀបចំបញ្ជីឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោត និង ការបោះឆ្នោតផ្អែកតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងច្បាប់នេះ ។
សមាសភាពការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ត្រូវស្ថិតក្នុងមុខតំនែងទៅតាមការកំនត់របស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំ ការបោះឆ្នោត ។ សមាសភាពការិយាល័យបោះឆ្នោត ត្រូវស្ថិតនៅក្នុងមុខតំនែងរហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ន នៃការបោះ ឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ក្នុងការិយាល័យរបស់ខ្លួន និង ក្រោយពីបានប្រគល់ ទទួលកំនត់ហេតុនៃការបោះឆ្នោត ព្រមទាំង សម្ភារឧករណ៍បោះឆ្នោតចប់សព្វគ្រប់អោយគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោត ត្រូវស្ថិតនៅក្នុងមុខតំនែងរហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាក្នុងឃុំ សង្កាតរ់បស់ខ្លួន។ គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវស្ថិតនៅក្នុងមុខតំនែងរហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសលទ្ធផលជាផ្លូវ ការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើ សក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ទាំងអស់ក្នុងខេត្ត ក្រុងរបស់ខ្លួន ។
ជំពូកទី ៥ ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និង​ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត
ការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតទាំងអស់នឹងក្លាយទៅជាការិយាល័យបោះឆ្នោតនៅពេលបោះឆ្នោត និង ជាការិយាល័យ រាប់សន្លឹកឆ្នោត នៅពេលរាប់សន្លឹកឆ្នោត ។ គណកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណនូវឈ្មោះទីតាំងនៃការិយាល័ យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនីមួយៗ នៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង នៅទីស្នាក់ការគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោ តក្នុងរយពេលដប់ (១០)ថ្ងៃ យ៉ាងតិចមុនកាលបរិច្ឆេទនៃការចាប់ផ្តើមពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតមានសិទ្ធិជ្រើសរើសយកបរិវេណ រឺ អាគារតែមួយធ្វើជាការិយាល័យបោះឆ្នោតសំ រាប់ការិយាល័យពីរ រឺ ច្រើន ប្រសិនបើមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់ប្រក្រតីភាពនៃការគ្រប់គ្រង និង ការប្រព្រឺត្តទៅនៃការបោះឆ្នោត ។ កា រិយាល័យបោះឆ្នោតជាច្រើនដែលតាំងនៅបរិវេណ រឺ អាគារតែមួយនោះត្រូវរៀបចំអោយស្ថិតនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ។ ការិយាល័យ បោះឆ្នោតនីមួយៗដែលតាំងនៅបរិវេណ រឺ អាគារតែមួយនោះត្រូវគ្រប់គ្រងអោយដាច់ចេញពីគ្នា និង ខុសពីការិយាល័យបោះឆ្នោតផ្សេង ទៀត ទៅតាមបទបញ្ជា និង នីតិវិធីរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ប្រធានការិយាល័យចុះឈ្មោះ អ្នកបោះឆ្នោត ប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោត និង ប្រធានការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ត្រូវចាត់វិធានការចាំបាច់ដើម្បីការពារអ្នកនៅខាង ក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការិយាល័យបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត និងអ្នកនៅក្នុងបរិវេណខាងក្នុងនៃការិ យាល័យទាំងនោះ អោយជៀសផុតពីការបង្កអោយមានរបួសស្នាម ការរំខានអុកលុក ការបំភិតបំភ័យ រឺ ការគំរាមកំហែង និង រក្សាការពារ ឧករណ៍សម្ភារទាំងអស់ក្នុងការិយាល័យទាំងនោះ ។ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត គណកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតគ្រប់ លំដាប់ថ្នាក់ ប្រធានការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោត និង ប្រធានការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត អាចអនុ វត្តនូវល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃមាត្រា ៤០ ៤១ និងមាត្រា ៤២ នៃច្បាប់នេះ ចំពោះបរិវេណខាងក្រៅទាំងមូល រឺ មួយផ្នែកក្នុងករណីចាំបាច់ ដើម្បីធានា អោយការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោត និង ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ប្រព្រឹត្តទៅប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ។
ជំពូកទី ៦ បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
ក្នុងករណីអ្នកសុំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបំពេញបានតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៦០ នៃច្បាប់នេះ មន្ត្រីចុះឈ្មោះត្រូវ :
ប្រជាពលរដ្ឋដែលធ្លាប់បានចុះឈ្មោះចុងក្រោយ នៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៃឃុំ សង្កាត់ណាមួយ ហើយសាម៉ី ជននៅមានប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោត ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នសាម៉ីខ្លួនឈប់រស់នៅក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះតទៅទៀត ឈ្មោះ ប្រជាពលរដ្ឋនោះនឹងត្រូវបានលុបចេញពីបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត នៃការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចុងក្រោយនោះ ។ ប្រជាពលរដ្ឋ ខាងលើនេះត្រូវទៅបង្ហាញខ្លួន និង ចុះឈ្មោះនៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតណាមួយនៃឃុំ សង្កាត់ដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅ ។ មន្ដ្រី ចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតត្រូវ : ចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតពិតជាប្រជាពលរដ្ឋ ដែលមានទីលំនៅនៅក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះប្រាកដមែន ។
គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបើកសវនាការជាសាធារណក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំ (៥)ថ្ងៃបន្ទាប់ពីបាន ទទួលទំរង់បែបបទប្តឹងតវ៉ា ។ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួននូវកាល បរិច្ឆេទ ពេលវេលា និង ទីកន្លែង ដែលនឹងត្រូវបើកសវនាការនេះ ។
ពាក្យបន្ដឹងជំទាស់ចំពោះជនណាម្នាក់ដែលគ្មានសិទ្ធិចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត អាចធ្វើបានលុះត្រាតែជននោះ បានចុះឈ្មោះ និង មាន ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៃការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតណាមួយរួចហើយ រឺ គ្មានសិទ្ធិចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ២០ នៃច្បាប់នេះ ប៉ុន្តែជននោះ មានឈ្មោះក្នុង បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៃការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតណា មួយ រឺ បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត និង មានឈ្មោះក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ចំនួនពីរ រឺ ច្រើន ។ អ្នកប្តឹងជំទាស់ ត្រូវផ្តល់ពត៌មាន បន្ថែមដល់គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត តាមសេចក្តីស្នើសុំ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត មានសិទ្ធិលុបឈ្មោះរបស់ជនណាម្នាក់នៅលើបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៅពេល ដែលមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ជននោះមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតច្រើនកន្លែង ។
ជំពូកទី៧ ការចុះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ​សំរាប់ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវកំនត់កាលបរិច្ឆេទនៃការទទួលពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជនសំរាប់ ឃុំ សង្កាត នី់មួ យៗ ។ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណនូវកាលបរិច្ឆេទ និង រយពេលនៃការ ទទួលពាក្យសុំចុះបញ្ជី បេក្ខជន នៅគ្រប់ទីស្នាក់ការគណកម្មការឃុំ សង្កាតរៀ់បចំការបោះឆ្នោត ។ ការទទួលពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជនមានរយពេលបី (៣)ថ្ងៃ ។ គ ណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវចេញបង្កាន់ដៃទទួលពាក្យអោយគណបក្សនយោបាយដែលបាន ដាក់ពាក្យសុំចុះបញ្ជីបេក្ខជ ន និង រក្សាគល់បញ្ជីមួយច្បាប់ទុកជាអែកសារ ។ បង្កាន់ដៃទទួលពាក្យត្រូវបញ្ជាក់អំពីចំនួនអែកសារដែលបានទទួល ចុះកាលបរិច្ឆេទ ប្រគ ល់ទទួល និង ហត្ថលេខា រឺ ស្នាមមេដៃនៃអ្នកប្រគល់ទទួល ។
បន្ទាប់ពីបញ្ចប់រយពេលចុះបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ ហើយការប្តឹងតវ៉ាទាំងអស់ត្រូវបានដោះ ស្រាយរួចរាល់ គ ណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវចាត់អោយ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោត បិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការ របស់ខ្លួននូវបញ្ជីបេក្ខជនដំបូងក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី (៣)ថ្ងៃ ។
ក្នុងករណីគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតយល់ព្រម រឺ បដិសេធបន្ដឹងជំទាស់ណាមួយ គណ កម្មាធិការជាតិរៀបចំ ការបោះឆ្នោតត្រូវ : - បំពេញទំរង់បែបបទតាមកាលកំនត់ ដោយបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការយល់ព្រម រឺ បដិសេធ លើបន្ដឹងជំទាស់នោះ រួ ចហើយចុះហត្ថលេខា និង កាលបរិច្ឆេទលើទំរង់បែបបទនោះ - ផ្តល់ទំរង់បែបបទដែលបានបំពេញរួច ដល់អ្នកប្តឹងជំទាស់មួយច្បាប់ ដល់ គណបក្សនយោបាយ ដែលបានដាក់ស្នើបញ្ជីបេក្ខជនហើយមានការប្តឹងជំទាស់មួយច្បាប់ ដល់គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ពាក់ព័ន្ធមួយច្បាប់ ដល់គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតពាក់ព័ន្ធមួយច្បាប់ និងរក្សាទុកជាអែកសារ មួយច្បាប់ ផ្តល់ដំនឹងដល់ អ្នកប្តឹងជំទាស់ និង សាមីគណបក្សនយោបាយនៃបញ្ជីបេក្ខជននោះថា សេចក្តី សំរេចរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចកាំរបោះឆ្នោត ជា សេចក្តីសំរេចចុងក្រោយ ។
គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបិទផ្សាយជាសាធារណនៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួន នូវបញ្ជី បេក្ខជនផ្លូវការ និង ឈ្មោះបេក្ខជនក្នុងបញ្ជីនីមួយៗ ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរប្រាំពីរ (៧)ថ្ងៃ ។ បញ្ជីបេក្ខជនផ្លូវការ ឈ្មោះ និង លំដាប់ឈ្មោះបេក្ខជនក្នុងបញ្ជីមិន អាចកែប្រែបានឡើយ ។
ជំពូកទី៩ ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ និង អ្នកសង្កេតការណ៍
ក្នុងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ គណបក្ស នយោបាយទាំងអស់ដែលបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ក្នុងរយពេលយ៉ាងតិច កៅសិប (៩០)ថ្ងៃមុនថ្ងៃចាប់ផ្តើ មធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង ចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត មានសិទ្ធិ ចាត់តាំងភ្នាក់ងារម្នាក់ និង ភ្នាក់ងារបំរុងម្នាក់ហៅថា ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ នៅការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នក បោះឆ្នោតនីមួយៗ ។ ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយត្រូវអនុញ្ញាតអោយ ចូលក្នុងការិយាល័យចុះឈ្មោះតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ។ ភ្នាក់ងារបំរុងនៃគណបក្សនយោបាយ ត្រូវអនុញ្ញាតអោយជំនួសភ្នាក់ងារពេញសិទ្ធិ ក្នុង ករណីភ្នាក់ងារពេញសិទ្ធិ អវត្តមាន ។
គណបក្សនយោបាយដែលមានបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់មានសិទ្ធិ ចាត់តាំងភ្នាក់ ងារម្នាក់ និង ភ្នាក់ងារបំរុងម្នាក់ ហៅថាភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ នៅតាមការិយាល័យបោះ ឆ្នោត និងការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោ តនីមួយៗក្នុងឃុំ សង្កាត់ដែលខ្លួនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ។ ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យ រាប់សន្លឹកឆ្នោតមួយ ត្រូវ មានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតនៃការិយាល័យបោះឆ្នោតណាមួយក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះ ។ ភ្នាក់ងារនៃ គណបក្សនយោបាយត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចូលទៅក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោត និង ការិយាល័យរាប់ សន្លឹកឆ្នោតតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ។ ភ្នា ក់ងារបំរុងនៃគណបក្សនយោបាយ ត្រូវអនុញ្ញាតអោយជំនួសភ្នាក់ងារពញសិទ្ធិក្នុងករណីភ្នាក់ងារពេញសិទ្ធិ អវត្តមាន ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវចុះឈ្មោះ ហើយផ្តល់ប័ណ្ណសំគាល់ដល់ភ្នាក់ងារអ្នកសង្កេតការណ៍ នៃគណប ក្សនយោបាយ ដែលគ្មានបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះរបោះឆ្នោតណាដែលមានលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ដូចមាន ចែងក្នុងមាត្រា ១៤៣ និង មា ត្រា ១៤៤ នៃច្បាប់នេះ ។ ក្នុងករណីអ្នកសង្កេតការណ៍ណាម្នាក់ដែលបំពេញមិនបានត្រឹមត្រូវតាមល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ១៤៣ និង មាត្រា ១៤៤ នៃច្បាប់នេះ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបដិសេធឈ្មោះរបស់ជននោះជា លាយលក្ខណ៍អក្សរទៅគណ បក្សនយោបាយសាមី ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី (៣) ថ្ងៃបន្ទាប់ពីបានទទួលពាក្យស្នើសុំ។ គណបក្សនយោបាយអាចដាក់ពាក្យស្នើសុំចុះឈ្មោះ អ្នកសង្កេតការណ៍របស់ខ្លួនជាថ្មីមួយលើកទៀត ជំនួស ឈ្មោះអ្នកសង្កេតការណ៍ដែលបានបដិសេធទៅគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះ ឆ្នោត ក្នុងរយពេលយ៉ាងយូរបី ( ៣) ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានទទួលលិខិតជូនដំនឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរអំពីការបដិសេធ ។
ក្នុងការចូលទៅសង្កេតការណ៍ដំនើរការបោះឆ្នោត និង ដំនើរការរាប់សន្លឹកឆ្នោត អ្នកសង្កេតការណ៍នៃ គណបក្សនយោបាយ ដែលគ្មានបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត មិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពណាមួយដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ១៥៨ នៃច្បាប់នេះ ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត សំរេចផ្លាស់ប្តូរសមាជិកណាម្នាក់ពីគណកម្មាធិការសម្របសំរួល នៃសមាគម និង អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលសំរាប់សង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត ក្នុងករណីដែលសមាជិកទាំងនោះរំលោភ បំពានទៅលើច្បាប់នេះ រឺ បទបញ្ជា និង នីតិវិធីរបស់គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
ភ្នាកងារនៃគណបក្សនយោបាយនីមួយៗមានសិទ្ធិមានវត្តមាននៅតាមការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត រឺ ការិយាល័យ បោះឆ្នោត រឺ ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ដែលខ្លួនបានទទួលការអនុញ្ញាតពីគណកម្មការឃុំ សង្កាត់ រៀបចំការបោះឆ្នោតរៀបចំការបោះ ឆ្នោត ។ ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយមានសិទ្ធិប្តឹងជំទាស់រាល់ការរំលោភទៅលើច្បាប់នេះ រឺ លើបទបញ្ជា និង នីតិវិធែដីលភ្នាក់ងារនោះ បានឃើញផ្ទាល់ ។ ការជំទាស់ត្រូវធ្វើឡើងទៅប្រធានការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត ប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោត រឺ ប្រធានការិយា ល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត នៅពេលមានការរំលោភ រឺ បន្ទាប់ពីមានការរំលោភ ។ ការជំទាស់ត្រូវធ្វើទៅតាមទំរង់បែបនេះដែលកំនត់ដោ់យគណ កម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ។
គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតអាចតាក់តែងបទបញ្ជាសំរាប់ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ និង អ្នកសង្កេតការ ណ៍អនុលោមទៅតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃច្បាប់នេះ ។
ជំពូកទី១០ ការរៀបចំ ការគ្រប់គ្រង និង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃការបោះឆ្នោត
នៅថ្ងៃបោះឆ្នោត មន្ត្រីការិយាល័យបោះឆ្នោតគ្រប់រូបដែលបានទទួលការតែងតាំងអោយបំពេញការងារតាម ការិយាល័យ បោះឆ្នោត ត្រូវមានវត្តមានក្នុងការិយាល័យនៅម៉ោង ៦.០០ នាទី ដោយនាំមកជាមួយនូវសម្ភារបរិក្ខារ បោះឆ្នោតទាំងអស់ ។ ចំពោះភ្នាក់ ងារនៃគណបក្សនយោបាយ និង អ្នកសង្កេតការណ៍ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចូលក្នុងការិយាល័យបោះ ឆ្នោតនៅម៉ោង ៦.០០ នាទី ។
ប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោតត្រូវបើកការិយាល័យបោះឆ្នោតនៅម៉ោង ៧.០០ នាទី ។
អ្នកបោះឆ្នោតដែលពិការមិនអាចបោះឆ្នោតដោយខ្លួនអែងបាន មានសិទ្ធិជ្រើសរើសអ្នកជំនួយម្នាក់ជានីតិជនទៅ ជាមួយ រឺ មានសិទ្ធិស្នើសុំជំនួយពីប្រធានការិយាល័យបោះឆ្នោត ។
ជំពូកទី១១ ការបិទការបោះឆ្នោត ការរាប់សនឹក្លឆ្នោត និង ការប្រមូល ប្រគល់ ទទួលសម្ភារបោះឆ្នោត
បន្ទាប់ពីបានបំពេញកំនត់ហេតុរាប់សន្លឹកឆ្នោត និង ប្រមូលសម្ភារបោះឆ្នោតរួចរាល់ហើយ មន្ត្រី ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ត្រូវនាំយកកំនត់ហេតុ និង សម្ភារបោះឆ្នោតទៅគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការ បោះឆ្នោត ។ ភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ និង អ្នក សង្កេតការណ៍ ត្រវបានអនុញ្ញាតចូលរួមក្នុងការដឹកជញ្ជូន និង ការ ប្រគល់ ការទទួលកំនត់ហេតុរាប់សន្លឹកឆ្នោត ព្រមទាំងសម្ភារបោះឆ្នោត ខាងលើនេះ ។
គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវមានវត្តមាននៅទីស្នាក់ការរបស់ខ្លួនដើម្បីរង់ចាំទទួលកំនត់ ហេតុរាប់សន្លឹក ឆ្នោត និង សម្ភារបោះឆ្នោតពីគ្រប់ការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោត ចាប់ពីម៉ោង ១៥.០០ នាទី រហូត ដល់បានទទួលកំនត់ហេតុរាប់សន្លឹកឆ្នោត និង សម្ភារបោះឆ្នោតពីគ្រប់ការយិលា័យរាប់សន្លឹកឆ្នោតចំណុះឃុំ សង្កាត់ របស់ខ្លួន ។ នៅពេលគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោតទទួលកំនត់ហេតុរាប់សន្លឹកឆ្នោត និង សម្ភារបោះ ឆ្នោតទាំងអស់ គណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវចុះហត្ថលេខាលើ ទំរង់បែបបទ ប្រគល់ ទទួល រួច ហើយប្រគល់ជូនប្រធានការិយាល័យរាប់សន្លឹកឆ្នោតមួយច្បាប់ និង ទុកជាអែកសារមួយច្បាប់ ។ ទំរង់ បែបបទប្រគល់ទទួលខាងលើនេះត្រូវអោយភ្នាក់ងារនៃគណបក្សនយោបាយ ចូលរួមចុះហត្ថលេខា រឺ ផ្តិត មេដៃជាសាក្សី ។
ជំពូកទី១២​ លទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ន លទ្ធផលជាផ្លូវការ និង ការជំទាស់ ចំពោះលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត
គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវបញ្ជូនលិខិតជូនដំនឹងស្តីពីសេចក្តីសំរេច នៃការបដិសេធ លទ្ធផលបណ្តោះ អាសន្ននៃការបោះឆ្នោតក្នុងឃុំ សង្កាត់ណាមួយ រឺ ការិយាល័យបោះឆ្នោតណាមួយមិនអោយលើសពីម្ភៃ បួន (២៤)ម៉ោងទៅគណកម្មាធិកា រជាតេរិបៀចំការបោះឆ្នោត ដើម្បីត្រួតពិនិត្យឡើងវិញ ។ គណកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវត្រួតពិនិត្យឡើងវិញ និង សំរេចលើ សេចក្តីសំរេចនៃការ បដិសេធលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតរបស់គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត មិនអោយលើ សពី បួន (៤)ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានទទួលទំរង់បែបបទជូនដំនឹងស្តីពីសេចក្តីសំរេចលើពាក្យបន្ដឹង ។
ក្នុងករណីរគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតរកឃើញថា ការប្តឹងជំទាស់ពុំមានមូលដ្ឋានសមហេតុ សមផល រឺ ពុំ មានឥទ្ធិពលធ្វើអោយផ្លាស់ប្តូរដល់លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត គណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវបដិសេធប្តឹងជំទាស់នោះ ដោយ :
បន្ទាប់ពីលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតតាមឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ពិនិត្យឡើងវិញឃើញថាត្រឹមត្រូវ គណកម្មាធិការ ជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ត្រូវប្រកាសជាសាធារណនូវលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នោះភ្លាម ។ ចំពោះឃុំ សង្កាត់ណាដែលមានបន្ដឹងតវ៉ា រឺ បន្ដឹងជំទាស់អំពីលទ្ធផលបណ្តោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតការ ប្រកាសលទ្ធផលជាផ្លូវការនៃការ បោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាក្នុងឃុំ សង្កាត់នោះ ត្រូវធ្វើបន្ទាប់ពីការប្តឹងតវ៉ា រឺ ការប្តឹងជំទាស់ ត្រូវបានដោះស្រាយរួចរាល់ជាស្ថាពរ ទៅ តាមនីតិវិធីដូចមានចែងក្នុងច្បាប់នេះ ។ គណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតត្រូវផ្តល់នូវលទ្ធផលជាផ្លួវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស ក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់នីមួយៗ ជូននាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយច្បាប់ ជូនរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃមួយច្បាប់ និង ត្រូវបិទផ្សាយ ជាសាធារណនូវលទ្ធ ផលនេះ នៅទីស្នាក់ការគណកម្មការខេត្ត ក្រុងរៀបចំការបោះឆ្នោតសាមីមួយច្បាប់ នៅទីស្នាក់ ការគណកម្មការឃុំ សង្កាត់រៀបចំការបោះ ឆ្នោតសាមីមួយច្បាប់ និង ទុកជាអែកសារមួយច្បាប់ ។
ជំពូកទី ១៤ ការបោះឆ្នោតឡើងវិញ
ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតសំរាប់ការបោះឆ្នោតឡើងវិញ លុះត្រាតែមានក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះ ឆ្នោត មានប័ណ្ណ បោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោតដែលមានសុពលភាព ។ បញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតត្រូវយកបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតចុង ក្រោយ ។ អ្នកបោះឆ្នោតដែលបានចុះឈ្មោះម្នាក់ៗ មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតតែមួយសន្លឹកប៉ុណ្ណោះ តាមរយសន្លឹកឆ្នោត សំងាត់។
ជំពូកទី១៦ ទោសប្បញ្ញត្តិ
ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលាន (៥.០០០.០០០) រៀល ទៅម្ភៃប្រាំលាន (២៥.០០០.០០០) រៀល ដោយពុំទាន់គិតដ ល់ទោសព្រហ្មទណ្ឌផ្សេងទៀត ចំពោះជនណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើលួងលោម ទិញទឹកចិត្ត រឺ គំរាមកំហែង រឺ បំភិតបំភ័យ រឺ ប្រើអំពើហិង្សារា រាំងមិនអោយប្រជាពលរដ្ឋដែលមានលក្ខណសម្បត្តិ ស្របតាម ល័ក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងច្បាប់នេះឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនសំរាប់ការបោះ ឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ។ ករណីជនល្មើសជាបេក្ខជនសំរាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ត្រូវដកហូត ប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោត និង លុបបេក្ខភាពសាមីខ្លួនចេញពីបញ្ជីបេក្ខជននៃគណបក្សនយោបាយ បន្ថែមពីលើ ទ័ណ្ណកម្មខាងលើ។ ករណីជនល្មើសជាសមាជិក រឺ មន្ត្រី បុគ្គលិកនៃគណកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត រឺ គណកម្មការរៀបចំការបោះ ឆ្នោតគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ មន្ត្រីការិយាល័យចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និង មន្ត្រី ការិយាល័យបោះឆ្នោត ត្រូវបញ្ឈប់ពីការងារបោះឆ្នោតជារៀង រហូត បន្ថែមពីលើទ័ណ្ណកម្មខាងលើ ។
ត្រូវព្រមានចំពោះជនណាដែលប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងវាក្យខ័ណ្ឌទី១ និង វាក្យខ័ណ្ឌទី៣ មាត្រា ១៣៣ នៃច្បាប់ នេះ ។ ក្នុងករណី នៅតែពុំព្រមអនុវត្តតាម ត្រូវដកហូតប័ណ្ណបោះឆ្នោត រឺ វិញ្ញាបនប័ត្រជំនួសប័ណ្ណបោះឆ្នោត ហើយ ត្រូវលុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីឈ្មោះអ្នក បោះឆ្នោត សំរាប់រយពេលប្រាំ (៥) ឆ្នាំ និង ត្រូវស្នើទៅប្រធានស្ថាប័នរបស់ សាមីខ្លួនអោយដាក់វិន័យរដ្ឋបាល ចាប់ពីការដាក់អោយទំនេរ គ្មានបៀវត្សរហូតដល់ការបន្ដេញចេញពីមុខតំនែង និង ត្រូវ ផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីពីរលាន (២.០០០.០០០) រៀល ទៅ បួនលាន (៤.០០០.០០០) រៀល ។
ត្រូវព្រមានចំពោះជនណាដែលប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងមាត្រា ១៥៨ និងមាត្រា ១៥៩ នៃច្បាប់នេះ។ ក្នុងករណីនៅតែពុំព្រមអនុវត្ត តាមត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលាន (៥.០០០.០០០) រៀល ទៅ ដប់ លាន (១០.០០០.០០០) រៀល ។
សារីបុត្រ
ជីវប្រវត្តិព្រះសារីបុត្ត
ជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះសារីបុត្ត មានកត់ត្រាជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅក្នុងអដ្ឋកថាបរមត្ថទីបនី ដែលពន្យល់ក្នុងគម្ពីរខុទ្ទកនិកាយថេរគាថា ក្នុងអដ្ឋកថាមនោរថបូរណី ដែលពន្យល់គម្ពីរអង្ពុត្តរនិកាយឯកនិបាតក្នុងអដ្ឋកថាបរមត្ថជោតិកា អធិប្បាយនាវាសូត្រ គម្ពីរខុទ្ទកនិកាយសុត្តនិបាត និងក្នុងអដ្ឋកថាគម្ពីរធម្មបទ ក្នុងយមកវគ្គ រឿងសញ្ជ័យ មានសេចក្តីថា
មិត្តសម្លាញ់
នៅមានត្រកូលព្រាហ្មណ៍មួយត្រកូលទៀតនៅក្នុងស្រុក កោលិតគ្រាម ដែលតាំងនៅមិនឆ្ងាយពីក្រុងរាជគ្រឹះ និងមិនឆ្ងាយពីស្រុកឧបតិស្សគ្រាមនោះ ជាត្រកូលដែលមានថានៈស្មើនឹងត្រកូលរបស់ឧបតិស្សៈ ប្រធានត្រកូលជាព្រាហ្មណ៍មេស្រុក ឈ្មោះថា កោលិតព្រាហ្មណ៍មោគ្គល្លានគោត្រ ភរិយាឈ្មោះនាងមោគ្គល្លី មានបុត្តឈ្មោះកោលិតៈ តាំងឈ្មោះតាមឈ្មោះស្រុក ឬ ហៅតាមឈ្មោះគោត្រថា មោគ្គល្លាន ជួនកាលហៅលោកតាមឈ្មោះរបស់មាតា ឈ្មោះថាមោគ្គល្លាន ៗនេះបានប្រើហៅរហូតមកដល់បួសជាព្រះភិក្ខុហើយ ។ ត្រកូលទាំងពីរនេះជាសម្លាញ់ស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្នាជាប់ត មក ៧ ជំនាន់ បុព្វបុរសជាហេតុ​ឱ្យ​ឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈ ដែលមានអាយុស្រករគ្នាបានជាសម្លាញ់នឹងគ្នាតាំងពីតូច រហូតចម្រើនវ័យធំឡើងអ្នកទាំងពីរមានបរិវារម្នាក់ ៥០០ឧបតិស្សៈ ពេលទៅកាន់ឧទ្យាន ឬ កំពង់ទឹក រមែងទៅព្រមនឹងបរិវារទាំងនោះហែហមទៅ គឺ ទៅដោយ បរិវារសែងជាយានសម្រាប់អង្គុយ ចំណែកកោលិតៈ មានរថទឹមដោយសេះអាជានេយ្យជាពាហនៈ ។
ដំណើរស្វែងរកមោក្ខធម៌
ការមើលមហោស្រពដូច្នេះគ្មានប្រយោជន៍អ្វីឡើយគួរយើងស្វែងរកមោក្ខធម៌ គឺធម៌រួចផុតចាកកើតចាស់ឈឺស្លាប់ល្អជាង យើងអង្គុយគិតដូច្នេះ ហើយលោកក៏សួរទៅកោលិតៈវិញថា ចំណែកសម្លាញ់ឯងមានគំនិតយ៉ាងណាដែរ? កោលិតៈឆ្លើយថា ឧបតិស្សៈ យើងក៏គិតដូចឯងដែរ ។ ខណៈនោះឧបតិស្សៈ ដឹងថាកោលិតៈមានអធ្យាស្រ័យដូចខ្លួន ទើបពោលឡើងថា គំនិតរបស់យើងទាំងពីរ ជាគំនិតត្រឹមត្រូវហើយ យើងទាំងពីរនឹងស្វះស្វែងរកមោក្ខធម៌ ។ កាលណោះឧបតិស្សៈ និងកោលិតៈ ព្រមដោយបរិវារក្នុងម្នាក់២៥០ សម្រេចចិត្តថានឹងចេញបួស ។ កោលិតៈសួរថា ពួកយើងបួសក្នុងសម្នាក់អ្នកណាទៅហ្ន៎ទើបល្អ ឧបតិស្សៈតបថា ពួកយើងគួរបួសក្នុងសម្នាក់សញ្ជ័យ ។
ក្នុងសម្នាក់សញ្ជ័យ
ត​មក​អ្នក​ទាំង​ពីរ​បាន​សួរ​អាចារ្យ​សញ្ជ័យ​ថា ៖
ក្នុងសម្នាក់ព្រះបរមសាស្តា
អាចារ្យៈ ៖ ព្រោះយើងជាអាចារ្យរបស់មហាជនទៅហើយ ភាពជាសិស្សរបស់ព្រះសាស្តានោះ រមែងដូចជាក្រពើធំក្នុងអាងទឹកតូច យើងមិនអាចជាសិស្សរបស់អ្នកដទៃបានទេ ។
សិស្ស ៖ អ្នកទាំងពីរអង្វរករថា សូមលោកអាចារ្យកុំគិតដូច្នោះឡើយ ពួកយើងនាំគ្នាទៅគាល់ព្រះសាស្តាល្អជាង ។
សម្រេចព្រះអរហត្តផល
ក្នុងកាលណាបុគ្គលបានទទួលទុក្ខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍ជាទុក្ខ ឬអទុក្ខមសុខវេទនា គឺមានការសោយអារម្មណ៍មិនសុខមិនទុក្ខ ក្នុងកាលនោះ ក៏មិនបានទទួលវេទនា ២ដទៃទៀត ។ វេទនាទាំង៣ប្រការនេះ សុទ្ធតែមិនទៀង កើតពីបច្ច័យ ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង មានការអស់ទៅសូន្យទៅ វិនាសទៅ រលត់ទៅជាធម្មតា ។ ម្នាលអគ្គិវេស្សនៈ កាលព្រះអរិយសាវគ្គបានស្តាប់ដូច្នេះហើយ រមែងនឿយណាយក្នុងវេទនាទាំង ៣ នេះ ។ កាលបើនឿយណាយហើយ ក៏ប្រាសចាកតម្រេក កាលបើប្រាសចាកតម្រេក ក៏រួចផុត កាលបើរួចផុត ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តផុតចាកកិលេសហើយ ដឹងថាជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈចប់ហើយ កិច្ចណាគួរធ្វើ​ក៏បានធ្វើចប់ហើយ មិនមានកិច្ចដទៃដែលគួរធ្វើទៀតឡើយ ។ អ្នកដែលមានចិត្តផុតចាកកិលេសហើយយ៉ាងនេះ រមែងមិននិយាយផ្សំអែបនឹងអ្នកណា មិននិយាយទទឹងទាស់នឹងអ្នកណា វាចាណាដែលគេនិយាយ គេប្រើដើម្បី​ឱ្យ​ស្តាប់គ្នាបានក្នុងលោក ក៏ពោលតាមពាក្យនោះ ។
ធ្វើសក្ការបូជាព្រះអនោមទស្សី
កាលព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់ទទួលប្រគេន ទេវតាទាំងឡាយបានដាក់ទិព្វឱជាទៅក្នុងបាត្រនោះ សរទតាបស ថ្វាយផ្លែឈើហើយ ក៏និមន្តមកត្រង់ទឹកថ្វាយផ្ទាល់ដៃ កាលព្រះអនោមទស្សីសោយស្រេច សរទតាបស ក៏ហៅពួកអន្តេវាសិកទាំងអស់មកជុំគ្នា បាននាំគ្នាអង្គុយនៅជិតទីប្រថាប់គង់របស់ព្រះអង្គ ក្នុងពេលនោះព្រះអនោមទស្សី ទ្រង់រំពឹងថា អគ្គសាវកទាំងពីរ ចូរមករួមជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃ ព្រះអគ្គសាវកទាំងពីរដឹងនូវពុទ្ធបំណង ទើបមកព្រមនឹងព្រះខីណាស្រពមួយសែនរូប ចូលថ្វាយបង្គំគាល់ព្រះសាស្តា ហើយឈរគាល់ក្នុងទីដ៏សមគួរដល់ឋានៈរបស់ខ្លួន ។ សរទតាបស ឃើញភិក្ខុសង្ឃមកច្រើន ទើបញ្ជាពួកកូនសិស្សថា អាសនៈប្រថាប់គង់របស់ព្រះពុទ្ធនៅទាប ឯអាសនៈសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃមួយសែនរូប ក៏មិនមាន គួរតែពួកអ្នកធ្វើសក្ការបូជាព្រះពុទ្ធអង្គ​ឱ្យ​ក្រៃលែងជាងនេះ សូម​ឱ្យ​ពួកអ្នក ទៅនាំផ្កាឈើដែលមានពណ៌ និងក្លិនក្រអូបមកអំពីជើងភ្នំចុះ ។ រយៈពេលដែលនិយាយនោះ ហាក់ដូចជាយឺតជាង ឯវិស័យរបស់អ្នកមានឫទ្ធិទាំងឡាយ រមែងជាអចិន្តេយ្យ គឺមិនគួរគិតដល់ ព្រោះផុតវិស័យរបស់បុថុជ្ជន គឺមនុស្សដែលនៅមានកិលេសក្រាស់ ប្រើពេលត្រឹមតែមួយស្របក់ប៉ុណ្ណោះឯង តាបសទាំងនោះ បាននាំផ្កាឈើ ដែលបរិបូណ៌ដោយពណ៌ និងក្លិន មកប្រដាប់ តាក់តែងជាអាសនៈផ្កាឈើកំពស់១យោជន៏ សម្រាប់ជាទីគង់ប្រថាប់របស់ព្រះពុទ្ធ ចំណែកអាសនៈផ្កា សម្រាប់ព្រះអគ្គសាវកទាំងពីររូបនោះកំពស់បាន៣គាវុត សម្រាប់ព្រះភិក្ខុសង្ឃទាំងឡាយក្រៅពីនោះ២គាវុត សម្រាប់ភិក្ខុថ្មីកំពស់បាន១ឧសកៈ ស្មើ មួយគោរោទ៏ (នេះជារង្វាស់សម័យនោះ) ។
កិត្តិគុណរបស់​ព្រះ​សារីបុត្ត
ការ​បដិបត្តិ​ល្អ​របស់​ព្រះ​សារីបុត្ត ដែល​បាន​ទទួល​ព្រះ​ពុទ្ធ​តម្រាស់​សរសើរ​ថា ដូច​ជា​ម្តាយ​អ្នក​​ឱ្យ​​កំណើត​បុត្ត ដូច​មាន​សម្តែង​ទុក​ក្នុង​​សច្ចវិភង្គ​សូត្រ នៃ​គម្ពីរ​មជ្ឈិម​និកាយ ឧរិ​បណ្ណា​សកៈ សម្តែង​អំពី​ព្រះ​មាន​ព្រះភាគ ត្រាស់​សរសើរ​ព្រះ​សារីបុត្ត​ និង​ព្រះ​មហា​មោគ្គល្លាន​​ថា សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់​គង់​នៅ​ឥសិបតន​មិគទាយវ័ន ក្បែរ​ក្រុង​ពារាណសី ត្រាស់​រៀប​រាប់​អំពី​ព្រះ​អង្គ សម្តែង​ធម្ម​ចក្រ គឺ​ព្រះ​ធម្ម​ទេសនា​ក្នុង​ព្រៃ​ឥសិបតន​មិគទាយវ័ន ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ទេព្តា មារ ព្រហ្ម ឬ​អ្នក​ណា​មួយ​ក្នុង​លោក មិន​អាច​រា​រាំង​បាន ហើយ​ត្រាស់​ណែនាំ​​ឱ្យ​​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​គប់​រក​ព្រះ​សារីបុត្ត និង​ព្រះ​មោគ្គល្លាន​ដែល​ជា​បណ្ឌិត ជា​អ្នក​អនុគ្រោះ​ដល់​មិត្ត​ស​ព្រហ្ម​ចារី​ភិក្ខុ​ផ្សេង​គ្នា ត្រាស់​ប្រៀប​ប្រ​ដូច​ព្រះ​សារីបុត្ត​​ទៅ​នឹង​មាតា​អ្នក​​ឱ្យ​​កំណើត ព្រះ​មោគ្គល្លាន​ដូច​ជា​មេ​ដោះ ព្រះ​សារីបុត្ត ជា​អ្នក​ណែនាំ​​ឱ្យ​​តាំង​នៅ​ក្នុង​សោតា​បត្តិ​ផល ព្រះ​មោគ្គល្លាន ក៏​ណែ​នាំ​​ឱ្យ​​តាំង​នៅ​ក្នុង​មគ្គ​ផល​ខ្ពស់​ឡើង ។ ព្រះ​សារីបុត្ត​ជា​អ្នក​អាច​អធិប្បាយ​អរិយ​សច្ច​៤​ដោយ​ពិស្តារ​បាន ។ លុះ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ត្រាស់​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​ទ្រង់​ក្រោក​ឡើង​យាង​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រះ​វិហារ ឯ​ព្រះ​សារីបុត្ត​ក៏​សម្តែង​ធម៌​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​បាន​ អធិប្បាយ​អរិយ​សច្ច​៤ ​ឱ្យ​​ស្តាប់​យ៉ាង​ពិស្តារ ។ មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​វចនៈ​ត្រាស់​សរសើរ​ព្រះ​សារីបុត្ត​ ថា​ជា​បុគ្គល​ឯក ផ្នែក​សម្តែង​ធម្ម​ចក្រ​បាន​ត្រូវ​តាម​ព្រះពុទ្ធ​បំណង ក្នុង​​គម្ពីរ​អង្គុត្តរ​និកាយ​ឯក​និបាត នៃ​បុគ្គល​វគ្គ ដោយ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ត្រាស់​លើក​តម្កើង​សមត្ថភាព​របស់​លោក​ថា ជា​បុគ្គល​ឯក មាន​សេចក្តី​ថា ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថាគត​ពិចារណា​មើល​មិន​ឃើញ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ដែល​ជា​អ្នក​ប្រកាស​ធម្ម​ចក្រ​ដ៏​ប្រសើរ​ដែល​តថាគត​ប្រកាស​ទុក​ហើយ ​ឱ្យ​​បាន​ស្មើ​តថាគត ដូច​សារីបុត្ត ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ សារីបុត្ត​រមែង​ប្រកាស​ព្រះ​ធម្ម​ចក្រ​ដ៏​ប្រសើរ ​ដែល​តថាគត​ប្រ​កាស​ទុក​ហើយ​បាន​ល្អ ដូច​ជា​តថាគត​ដែរ កិត្តិ​គុណ​ជា​អច្ឆរិយៈ ផ្នែក​មាន​សមត្ថភាព​ពិសេស​មួយ​ ដែល​ធ្វើ​​ឱ្យ​​លោក​បាន​ទទួល​ការ​តែង​តាំង មាន​ចារឹក​ប្រាកដ​ក្នុង​​គម្ពីរ​អង្គុត្តរ​និកាយ ឯក​និបាត តាម​ដែល​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​តែង​តាំង​ឯតទគ្គៈ ដល់​សារីបុត្ត​ថា ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ សារីបុត្ត​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ជា​សាវក​របស់​តថាគត ខាង​មាន​បញ្ញា​ច្រើន ។ ភាវៈ​ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា​លើស​លប់​របស់​ព្រះ​សារីបុត្ត​ ក្រៅ​ពី​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​បាន​ទ្រង់​ប្រកាស​លោក​​ឱ្យ​​ជា ឯតទគ្គ​ហើយ ថែម​ទាំង​បាន​ត្រាស់​សរសើរ​លោក​ក្នុង​ផ្នែក​ជា​អ្នក​មាន​បញ្ញា​ច្រើន​ន័យ​ទៀត ដូច​មាន​ចារឹក​ទុក​ក្នុង​​គម្ពីរមជ្ឈិមនិកាយ​ឧបរិបណ្ណាសកៈ នៃអនុបទ​វគ្គ ក្នុង​អនុបទ​សូត្រ​ដែល​សម្តែង​ដោយ​លំដាប់​បទ ( ប៉ុន្តែ​នឹង​លើក​មក​ត្រឹម​តែ​ចំណែក​ខ្លះ) បញ្ជាក់​ថា សម័យ​មួយ ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ​ទ្រង់​គង់​នៅ​វត្ត​ជេត​ពន​មហា​វិហារ​ជា​អារាម​របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី​កសាង​ក្បែរក្រុងសាវត្ថី​ក្នុង​គ្រា​នោះ​ព្រះ​​មាន​ព្រះ​ភាគ​ត្រាស់​​ឱ្យ​​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ស្តាប់ថា ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ សារីបុត្ត​ជា​បណ្ឌិត ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ក្រាស់​ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​វាង​វៃ ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​រហ័ស​ ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​មុត​ស្រួច​ ជា​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ទម្លាយ​កិលេស​បាន ។
អង់រីកូ ហ្វែរមី
អង់រីកូ ហ្វែរមី (Enrico Fermi) (២៩ កញ្ញា ១៩០១ – ២៨ វិច្ឆិកា ១៩៥៤) ជាអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យាជនជាតិអ៊ីតាលី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈស្នាដៃ​របស់លោកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍​រេអាក់ទ័រនុយក្លេអ៊ែរដំបូងគេ។ លោកក៏បានរួមចំនែក​ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ ទ្រឹស្ដីកង់ទិច រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ រូបវិទ្យាអំពីភាគល្អិត មេកានិចស្ថិតិ ផងដែរ។ ហ្វែរមី​ត្រូវបានគេផ្ដល់រង្វាន់ណូបែលផ្នែករូបវិទ្យា នាឆ្នាំ១៩៣៨។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពូលម្នាក់​នៅស.វទី២០។ គាត់ក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ផថដែរ​ថាជាអ្នករូបវិទ្យាតែម្នាក់គត់​ដែលទទួលបានជោគជ័យត្រចះត្រចង់ទាំងផ្នែកទ្រឹស្ដីនិងផ្នែកពិសោធន៍។ ហ្វែរមីញ៉ូមជាធាតុគីមីបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៥២ ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមលោក។
Scuola Normale Superiore នៅទីក្រុង ពីសា
នៅឆ្នាំ១៩១៨ ហ្វែរមីបានចុះឈ្មោះចូលរៀននៅសាលាដែលមាន​ឈ្មោះល្បីមួយឈ្មោះ Scuola Normale Superiore នៅទីក្រុង ពីសា ដែលនៅទីនោះលោកបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាប័ត្រ និងថ្នាក់បណ្ឌិតរបស់លោក។ ដើម្បីចូលរៀននៅសាលានោះ បេក្ខជនត្រូវតែឆ្លងកាត់ការប្រលងចូលរៀនដែលតំរូវអោយសរសេរអត្ថបទសាកល្បងមួយ។ អត្ថបទសាកល្បងរបស់ហ្វែរមី សរសេរលើប្រធានបទ លក្ខណៈសំគាល់របស់សំលេង។ ហ្វែរមី​ដែលនៅពេលនោះទើបមានអាយុ១៧ឆ្នាំនៅឡើយ បានជ្រើសរើសទាញរកនិងដោះស្រាយ​សមីការឌីផេរ៉ង់ស្យែលដោយផ្នែក នៃរលកលើខ្សែ ដោយប្រើគណិតវិទ្យាវិភាគហ្វួរីយ៉េ។ មេប្រយោគដែលសំភាសលោក បានសរសើរពីអត្ថបទសាកល្បងរបស់លោក ហើយបានលើកតំកើងថា​វាសឹងតែសក្តិសមសំរាប់ជា​សារណាបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតផង។ អង់រីកូ ហ្វែរមី​បានឆ្លងកាត់ការប្រលងចូល ក្នុងលំដាប់ទី១។ នៅពេលសិក្សានៅ Scuola Normale Superiore ហ្វែរមីបានធ្វើជាមិត្តជាមួយសិស្សម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ហ្វ្រង់កូ រ៉ាសិតទី (Franco Rasetti) ដែលជាមិត្តលេងសើចរបស់លោក។ ក្រោយមកពួកគេទាំង២បានក្លាយជាមិត្តស្និទ្ឋស្នាល​និងជាសហការីគ្នា។
នៅឆ្នាំ១៩២២ ហ្វែរមីបានបោះពុម្ភអត្ថបទមួយមានចំនងជើងថា ស្ដីពីបាតុភូតកើតឡើងនៅក្បែរបន្ទាត់ពេលវេលា ដែលនៅក្នុងនោះលោកបានណែនាំពីអ្វីដែលគេហៅថា កូអរដោនេហ្វែរមី និងបានស្រាយបញ្ជាក់ថានៅក្បែរបន្ទាត់ពេលវេលា លំហមានលក្ខណៈជាលំហអឺគ្លីត។ នៅឆ្នាំ១៩២២ ហ្វែរមីបានបញ្ចប់ការសិក្សនៅ Scuola Normale Superiore។
ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២
ហ្វែរមីត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាជាអ្នករូបវិទ្យាតែម្នាក់គត់នៅស.វទី២០​ ដែលពូកែទាំងខាងទ្រឹស្ដីនិងការពិសោធន៍។ សមត្ថភាពនិងជោគជ័យរបស់ហ្វែរមីមានឬសគល់មកពី ការអោយតំលៃរបស់លោកលើសិល្បៈនៃភាពអាចមាន ក៏ដូចជាប្រាជ្ញានិងទេព្យកោសល្យពីកំនើតរបស់លោក។ លោកមិនចូលចិត្តទ្រឹស្ដីបទសាំញ៉ាំទេ។ ទោះជាលោកពូកែខាងគណិតវិទ្យាក៏ដោយ លោកតែងតែចៀសវាងប្រើវា ប្រសិនបើការងារទាំងឡាយអាចធ្វើបាន​តាមរបៀបងាយជាង។ លោកល្បីខាងរកឃើញចំលើយត្រឹមត្រូវបានយ៉ាងរហ័ស​ចំពោះចំនោទទាំងឡាយណាដែលធ្វើអោយអ្នកដទៃជាប់គាំង។ ឧទាហរណ៍មួយ​ ពេលដែលគេធ្វើតេស្តគ្រាប់បែកបរមាណូទី១នៅញូម៉ិចស៊ិកូ នៅថ្ងៃទី១៦ កក្កដា ១៩៤៥។ ពេលដែលខ្យល់ផ្ទុះមកប៉ះលោក ហ្វែរមីបានទំលាក់កំទេចក្រដាស់ និងវាស់ចំងាយដែលវាប៉ើងទៅ។ តាមរបៀបនេះគាត់បានប៉ាន់ប្រមាណថាកំលាំងផ្ទុះ​គឺខ្លាំងជាង TNT ចំនួន១០គីឡូតោន។ តាមរបាយការណ៍ដែលគេវាស់បាន កំលាំងផ្ទុះនោះស្មើនឹងTNT ចំនួន១៨,៦គីឡូតោន។
ទ្រឹស្តីបទស្ស៊ីបភើ
ទ្រឹស្តីបទស្ស៊ីបភើ(Zipper theorem) គឺជាទ្រឹស្តីបទមួយនិយាយអំពីស្វ៊ីតទ័ល។
សំរាយបញ្ជាក់
ដោយ a_n\to L ចំពោះគ្រប់ មាន N_1\, នោះ  ពេល n > N_1\,
ដោយ b_n\to L ចំពោះគ្រប់ មាន N_2\, នោះ  ពេល n > N_2\,
បើ នោះ  ពេល  n > 2N\, ហើយដូចនេះ c_n\,ទ័លត្រង់ L\, ។