cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អានន្ទ
ព្រះនិព្វានរបស់ព្រះអានន្ទ
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ម្នាលអានន្ទ ជាបុគ្គលដែលធ្លាប់បានស្តាប់ធម៌ច្រើន មានសតិល្អ ជាអ្នកចេះដឹង លំដាប់លំដោយនៃអ្វីដែលខ្លួនចងចាំ ហើយជាអ្នកមានថាមពល ។ ព្រះពុទ្ធមិនអាចសរសេរបានទេ ទោះបីការសរសេរត្រូវបានគេដឹងនៅពេលនោះក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានគេប្រើតិចតួចដែរ ។ ទាំងក្នុងជីវិត និងអស់ជាច្រើនសតវត្សបន្ទាប់ពីបរិនិព្វានចុងក្រោយ សម្ដីរបស់គាត់បានតាំងចិត្តក្នុងការចងចាំ ហើយបញ្ជូនពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត ។ ការចងចាំមានការរីកចម្រើនខ្លាំងរបស់ព្រះអានន្ទ បូកនឹងការដែលព្រះអង្គគង់នៅខាងព្រះពុទ្ធជាប់ជានិច្ច មានន័យថា ព្រះអង្គមានទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់លើការរក្សា និងបញ្ជូនព្រះពុទ្ធដីកា ។ ដោយហេតុនេះ មិនមែនមានន័យថា ព្រះអានន្ទ ចងចាំព្រះពុទ្ធដីកា របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទេ នេះនឹងមិនអាចទៅរួច ឬចាំបាច់ឡើយ ព្រោះថា ការយល់ព្រះធម៌ មិនមែនអាស្រ័យទៅលើការរៀបចំពាក្យ និងប្រយោគទេ គឺអាស្រ័យទៅលើការយល់អត្ថន័យនៃពាក្យ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអានន្ទបានចងចាំនូវខ្លឹមសារនៃអ្វីដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់មានបន្ទូល ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូល ជាពិសេសឃ្លាសំខាន់ ឬលេចធ្លោ ប្រដូច ឬប្រស្នាដែលប្រើ និងជាលំដាប់ដែលគំនិតទាំងអស់ត្រូវបានបង្ហាញ ។ ព្រះអានន្ទ​នឹង​និយាយ​ឡើងវិញ​នូវ​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​បាន​ឮ និង​ចងចាំ​ដល់​អ្នក​ដទៃ ហើយ​បន្តិច​ម្ដងៗ​ការ​បង្រៀន​ផ្ទាល់​មាត់​ដ៏​ធំ​មួយ​បាន​បង្កើត​ឡើង ។ មាន​ន័យ​ថា មនុស្ស​ដែល​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​វត្តមាន​របស់​ព្រះពុទ្ធ​អាច​ស្តាប់​ការ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ព្រះអង្គ​ដោយ​មិន​ចាំបាច់​មាន​សៀវភៅ ឬ​ការ​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ ។
ឯកសារ​យោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > អង្គុត្តរនិកាយ > បញ្ចកនិបាត > តតិយបណ្ណាសក > ផាសុវិហារវគ្គ > អានន្ទសូត្រ ទី​ ៦ (សៀវភៅ​ភាគ ៤៥ ទំព័រ​ទី ១១)
ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
វណ្ណយុត្តិ
មូសិកទន្ត​ ឬ​ធ្មេញ​កណ្តុរ " ៉ "
ធ្មេញ​កណ្តុរជា​សញ្ញា​ប្រើ​សម្រាប់​សម្លាប់, បំបែរ​សំឡេង​ព្យញ្ជនៈ ​៧​ តួ ដែល​មាន​សំឡេង​ឃោសៈ ឲ្យ​ទៅ​ជា​អឃោសៈ គឺ ង, ញ, ប(ឞ), ម, យ, រ, វ, ឲ្យ​ទៅ​ជា​សំឡេង​អឃោសៈ​វិញ ង៉, ញ៉, ប៉, ម៉, យ៉, រ៉, វ៉, ។ ប្លែក​តែ​តួ “ ប ” មួយ ដែល​មាន​សំឡេង​អឃោសៈ​ស្រាប់ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​លម្អៀង​សូរ​ពី ប ទៅ ប៉ (ឞ)ប៉ុណ្ណោះ ។ អក្សរ​ប្តូរ​សំឡេង​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ក្នុង​ពាក្យ ង៉ក់ង, ញ៉ែង​ញ៉ង, ប៉ប៉ាច់​ប៉ប៉ោច, ម៉ែឪ, យ៉ាប់​យ៉ឺន, រឿង​រ៉ាវ, វ៉ូង​វ៉ាង ។
ចំណាំ ៖ កាល​ណា​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ទៅ​ប្រទះ​នឹង​ស្រៈ ិ ី ឹ ឺ ើ ឧទាហរណ៍ ៖ ផ្ទះ​ប៉ិត យាប់​យ៉ឺន, ល្បែង​ចាប៉ឹក... ។ គេ​ត្រូវ​យក​សញ្ញា (ុ) មក​ជំនួស​ធ្មេញ​កណ្តុរ​ ដែល​ដាក់​ពី​លើ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​វណ្ណយុត្តិ​នេះ ទើស​ទែង​គ្នា​ជា​មួយ​ស្រៈ​ខាង​លើ ។ ឧទាហរណ៍ ប៉ើង រឹងប៉ឹង ។
សំយោគ​សញ្ញា រឺផាត់លើ (័)
ខ/ សញ្ញា​នេះ​ក៏​ប្រើ​លើ​ពាក្យ​ខ្មែរ​ខ្លះ​ ដែល​មាន​សំឡេង​ស្ទើរ​ស្រៈ “​ អ ” និង ស្រៈ “ អា ” ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​សូរ​សំឡេង​មួយ​ត្រូវ​ចំនឹង​សំឡេង​ពិត​នៃ​ពាក្យ​នោះ គឺ ញ័រ, ជ័រ, ទំព័រ... ។
យុគលពិន្ទុ ឬចុចពីរ (ៈ)
ចំណាំ ៖ បើ​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​នៅ​ខាង​ដើម​គេ ដូច​ជា ពលកម្ម, វណ្ណកម្ម​ សច្ចភាព, ខេមរភាសា នោះ​គេ​មិន​ចាំ​បាច់​ដាក់​យុគល​ពិន្ទុ​ទេ ព្រោះ​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ជា​សមាសនាម ។
លើក​លែង​តែ​ពាក្យ​ ៖ គណៈ ដែល​ទោះ​បី​វា​នៅ​ដើម​គេ ឬ​កណ្តាល​គេ​ក្តី ក៏​ត្រូវ​តែ​ប្រើ​យុគលពិន្ទុ​ជា​ដរាប ឧទាហរណ៍ គណៈប្រតិភូ, គណៈកម្មការ, គណៈសង្ឃ, គណៈរដ្ឋមន្រ្តី, គណៈប្រធាន​រដ្ឋ... ព្រោះ​ថា​ក្នុងពាក្យ​ទាំង​នេះ​ “គណៈ” មិន​ចូល​ក្នុង​សមាសនាម​តាម​ក្បួន​ខ្នាត​វេយ្យាករណ៍​បាលី ។
ករណនាម
ករណនាម ឬនាមការណ៍ គឺជានាមដែលផ្ដើមដោយពាក្យ ការ សេចក្ដី លំ​ កំ...។ ឧទាហរណ៍៖ ការសិក្សា សេចក្ដីល្អ លំហ លំហាត់ កំណត់ កំណែ...។
សង្កាត់បាក់ខែង
ប្រវត្តិ
ជាអតីត ឃុំបាក់ខែង ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល។ បច្ចុប្បន្នជាដែនរដ្ឋបាលរបស់ ខណ្ឌជ្រោយចង្វារ រាជធានីភ្នំពេញ។
អាយតនៈ
អាយតនៈក្រៅ
ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា បសាទមានទាំងអស់៦ ខុសគ្នាពីក្នុងបច្ចឹមប្រទេស ដែលបសាទមានតែ៥ ។ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មនោ (ទ្វារចិត្ត) រាប់ថាជាអាយតនៈក្នុងមួយដែរ ដែលប្រតិកម្មជាមួយនឹង អាយតនៈក្រៅ ដូចជាផស្សៈ វេទនា សញ្ញា សង្ខារជាដើម ។ ពាក្យសឡាយតនៈ Saḷāyatana ប្រើជាទូរទៅនៅក្នុង បដិច្ចសមុប្បាទ១២ សម្រាប់សំគាល់អាយតនៈ៦គូរ ខាងលើនេះ (នាមរូបប្បច្ចយាសឡាយតនំ) ។
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គន្ថធុរៈ
រឿងអាឡេវ
សូមមើលផងដែរ
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ក្រុងកំពត
រដ្ឋបាលក្រុង
ព្រំប្រទល់នៃ
មកពីគូឡុំប៊ី
ពានិជ្ជកម្ម នៅក្នុងទីក្រុង មេដែលលិន កូលតេជឺ គឺជាកុ្រមហ៊ុន វាយនភណ្ឌ័ ដ៏សំខាន់មួយនៅប្រទេស កូឡុំប៊ី។ វាត្រូវបានរកឃើញនៅទីក្រុង មេដែលលិនដោយ លោក អាលឺចែនដ្រូ អ៊ីឆាវ៉ារៀ នៅថ្ងៃទី ២២ ខែ តុលា ឆ្នាំ១៩០៧។ របកគំហើញធ្យូងថ្មនៅក្នុងតំបន់អាមាហ្កា ពីររឺបីគីឡូម៉ែត្រពីភាគខាង ត្បូងនៃ អាបូរ៉ា វ៉ាល់ឡេ។ ហើយនិងការបង្កើតគំរោងវារីអគ្គិសនី បានផ្តល់អោយឧស្សាហកម្ម ជាមួយថាមពល។ ហើយកិច្ចការទាំងនេះបានអនុញ្ញាតិអោយមានការបង្កើតក្រុមហ៊ុនតូចៗ ជាច្រើនទៀត។ អង្គទេអូឃ្វី រាលវេ (បានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៧៥)បានច្បាំងដណ្តើមភូមិសាស្រ្តដ៏ស្មុគស្មាញនៃកុលសម្ពន័អាមេរិកខាងត្បូង។ ជាពិសេសជាមួយ ឡា ឃ្វៀប្រា ធូននេល ដែលបានទាក់ទងទៅនិងមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្ម សមុទ្រម៉ាល់ដេឡាណា។ សារៈសំខាន់បំផុតដែលអាចអោយនាវាបើកបរបាននៅក្នុងប្រទេស កូឡុំប៊ី។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣២ មេដែលីន អាកាសយានដ្ឋានមុនគេផងដែរ គឺអាកាសយានដ្ឋាន អ៊ិនរិកហ្គ៊ី អូឡាយា ហឺរឺយា។ តាមរយៈការសិក្សារបស់លោក ឆាលឡេស អេឆ សេវវាំង ទៅលើផលិតផលឧស្សាហកម្មនៅ អង្គទីអូឃ្វៀ រវាងឆ្នាំ១៩៦០ និង ១៩៧២ បានបង្ហាញអោយឃើញពីសារៈសំខាន់កាប្រែក្លាយឧស្សាហ កម្មទៅក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី ហើយនិង អាមេរិកខាងត្បូង។គាត់បានសិក្សាពីការប្លាស់ប្តូនៃសង្គម បានបង្កើតដោយការទទួលស្គាល់បច្ចេកវិជ្ជាថ្មី។ សេវវាំងបានក្រលេកមើលក្រុមហ៊ុនចំនួនបីនៅក្នុង អង្គទីអូឃ្វៀ ។ កន្លែងធ្វើចានឆ្នាំងដីពីរកន្លែងនៅក្នុង សានធឿរ៉ួ និង ឡាប្លែនកា ហើយក្រុមហ៊ុនកាត់ដេ មួយនៅក្នុង មេដែលិន ។ សេវវាំងបានសិក្សានការណែនាំនៅក្រុមហ៊ុន អង្គទីអូឃ្វៀន។ ហើយទំនាក់ ទំនងរវាងកម្មករជាមួយនាយោជក។ ការផ្តល់ផលល្អនៃឧស្សាហកម្មដែលគាត់បានហៅថា វប្បធម៏ការ ងារ។ ការបញ្ចប់របស់គាត់បានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈដោយសហសេវិករបស់គាត់ គឺលោក ចឆ អែហ្វ ឡុំបាដៀ ជាកូនម៉ាស៊ីន ។ សេវវាំងបានស្លាប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣។ សិល្បៈនិងអក្សរសាស្រ្តក្នុងកំឡុងផ្នែកទីមួយនៃស.វទី២០ សកលវិទ្យាល័យ អង្គទីអូឃ្វៀ សកលវិទ្យាល័យជាតិនៃប្រទេសកូឡុំប៊ី ជាមួយនិងសាខា មេដេលិន និង Universidad Pontificia Bolivariana
ប្រាសាទក្នុងខេត្តសៀមរាប
{| class="wikitable" style="text-align:right" !ល.រ!!ប្រាសាទ!! ទីតាំង
Xian H-6
300px|រូបភាពតូច Xian ក្រុមហ៊ុន H-6 (ភាសាចិន: 轰 -6 pinyin: Hong-6) គឺជា កំណែអាជ្ញាប័ណ្ណ-សាងសង់ឡើងនៃការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកសូវៀត Tupolev Tu បាន-16 ដ៏ទំនើបភ្លោះម៉ាស៊ីនដែលបានកសាងសម្រាប់កងទ័ពអាកាសកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន។
មហាសមុទ្រ
Harvesting the ocean
មនុស្សជាច្រើនចាត់ទុកសមុទ្រជាប្រភពនៃអាហារ សារធាតុរ៉ែ និងថាមពល។
សីតុណ្ហភាពមហាសមុទ្រ
The surface part of the ocean, also called the mixed layer, is not much colder even when we go deeper down. Below this surface zone is a layer of sudden temperature difference, called a thermocline. This is a middle layer hat is from the surface zone down to about 2,600 feet (800 m). Thermoclines may happen only at seasons or permanently, and may change depending on where and how deep it is. As evaporation happens, it begins cooling, and if the water evaporates very quickly, the water becomes saltier. The salty, cold water is denser, so it sinks. This is why warm and cold waters do not easily mix. Most animals and plants live in the warm upper layer. Below the thermocline, temperature in the deep zone is so cold it is just above freezing - between 32 &ndash 37.4 F (0 &ndash 3 C).
សង្កាត់កោះដាច់
ផ្នែកទេសចរណ៏
​ សំរាប់​ថ្ងៃ​ចុង​សប្តាហ៍​ឬ​ថ្ងៃ​សំរាក​ម្តងៗ​គេ​សង្កេតឃើញ​មាន​ភ្ញៀវទេសចរ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​បាន​នាំ​ក្រុមគ្រួសារ​មិត្តភក្តិ​ស្រី​ប្រុស​ទៅ​ផ្លាស់ប្តូរ​បរិយាកាស និង​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​មួយនា​មាត់​ទ​ន្ល​។​ ​នៅ​ត្រើយ​ខាងកើត​នៃ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បច្ចុប្បន្ន​រមណីយដ្ឋាន​មួយ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍ និង​ជា​តំបន់​មួយ​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​រាជធានី យើង​អា​ធ្វើដំណើរ​តាមផ្លូវ​ជាតិ​លេង​៦ ប្រហែលជា​១២​គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ រួច​ឆ្លងតាម​កំពង់ចម្លង​វត្ត​ក្តី​ចាស់ កោះដាច់​យើង​នឹង​ទៅដល់​តំបន់​រមណីយដ្ឋាន​កោះដាច់ ដែលជា​រមណីយដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​មួយ​នេះ​ស្ថិតនៅ​ក្នុងភូមិ​ក្បាលកោះ សង្កាត់​កោះដាច់ ខណ្ឌឫស្សីកែវ អតីត​ឃុំ​កោះដាច់ ស្រុក​មុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល​។​
​ប្រជាពលរដ្ឋ​រស់នៅ​កោះ​នេះ​ប្រកប​របរ​កសិកម្ម និង​ដាំ​ដំណាំ ត្បាញ ក្រមា ហូល ផាមួង ដូច​តំបន់​កោះឧកញាតី​ដែរ​។ ទន្ទឹមនឹងនេះ​បើ​មើល​ពី​ចំងាយ​កោះដាច់​មាន​សម្រស់​គួរ​ឲ្យ​ចង់​គយគន់ ព្រោះថា​មាន​ឆ្នេរទន្លេ​មេគង្គ មានទឹក​ពណ៌​ផ្ទៃមេឃ និង​អាច​ឲ្យ​ភ្ញៀវទេសចរ​ឆ្លង​ទឹក​ទៅលេង​យ៉ាង​សប្បាយរីករាយ​។​
Kiva (អង្គការ)
ស្ថាប័នដៃគូក្នុងស្រុក របស់ Kiva នៅកម្ពុជា
As of April 2012, there are a total of 188 field partners listed on the Kiva website and their status is as follows: 105 Active, 11 Paused, 30 Pilot and 42 Closed. The following table shows the "Portfolio Yield"of a sampling of field partners. "Portfolio Yield" figures are calculated by dividing all interest and fees paid by borrowers to the field partner by the average loan portfolio of the field partner that given year. The figure provides a more accurate insight into the costs of borrowing because it includes fees associated with borrowing.
កត្តាអាំងតេក្រាល
វិធីសាស្រ្ត
សរសេរ ឡើងវិញដោយប្រើក្បួនផលគុណ។
ឧទាហរណ៍
យើងអាចឃើញថាក្នុងករណីនេះ
ភាសាវិទ្យា
គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសាខ្មែរ (លែងមាន)
ស្ថាប័ន​នេះ​ កើត​ចេញ​ពី​អនុក្រឹត្យ​លេខ ១៨ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី៥ មីនា ឆ្នាំ២០០៧ ហើយ​រលាយ​ទៅវិញ​ស្របពេលដែល​ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរកកើត។
លន់ នល់
រដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០
ការបោះឆ្នោតនៅក្នុងរដ្ឋសភាក៏បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃបន្ទាប់គឺនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនាដែលនៅក្នុងនោះព្រះអង្គសីហនុត្រូវបានគេបោះឆ្នោតចេញពីតំណែង។ ឧត្តមសេនីយ៍លន់ នល់ក៏បានទទួលតំណែងជាប្រមុខរដ្ឋដោយបណ្តោះអាសន្នសិន។ នៅថ្ងៃទី២៨ និងទី២៩ ខែមីនា, មានការធ្វើបាតុកម្មគាំទ្រសីហនុដ៏ធំមួយបានកើតឡើងនៅតាមទីរួមខេត្តជាច្រើនប៉ុន្តែត្រូវបានបង្ក្រាបទៅវិញដោយទាហានលន់ នល់ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់រយនាក់បានស្លាប់។ សាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលទើបតែបង្កើតថ្មីបានប្រកាស់កាត់ទុសប្រហារជីវិតព្រះអង្គសីហនុនៅពេលឭថាទ្រង់បានទៅបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនិរទេស(ក្រៅស្រុក)មួយ, គឺរាជរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិកម្ពុជា(GRUNK), ដែលបានចូលដៃជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តខ្មែរក្រហម។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនោះដែរ, យុទ្ធនាការកម្ពុជាខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧០បានអនុម័តឡើងដែលអនុញ្ញាតឱ្យពលកម្លាំងអាមេរិកនិងវៀតណាមខាងត្បូងចូលទឹកដីកម្ពុជាដើម្បីស្វែងរកកម្ចាត់កងទ័ពវៀតណាមខាងជើងនិងវៀតកុង។
សាធារណរដ្ឋខ្មែរនិងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង
សាធារណរដ្ឋខ្មែរ(១៩៧០-១៩៧៥)ថ្មីនេះបានលះបង់នូវគោលនយោបាយអព្យាក្រឹតភាពរបស់សីហនុចោល, ជាពិសេសជាមួយនឹងពួកយួន។ របបថ្មីនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជារបបពោរពេញទៅដោយភាពអន្តរាយទាំងផ្នែកយោធានិងនយោបាយ។ សុខភាពរបស់លន់ នល់បានចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗបន្ទាប់ពីលោកបានទទួលរងនូវជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាលក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៧១។ របៀបគ្រប់គ្រងជាតិរបស់លោកកាន់តែមានលក្ខណៈខុសប្រក្រតីនិងបែបផ្តាច់ការ: នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧១, លោកបានតែងតាងខ្លួនឯងជាសេនាប្រមុខ(ជាតំណែងមិនដែលធ្លាប់មានពីមុនមកទេក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនយោបាយប្រទេសកម្ពុជា)ហើយនៅខែតុលាលោកបានព្យួររដ្ឋសភាចោល(បញ្ឈប់លែងឱ្យដំណើរការជាបណ្តោះអាសន្ន)ដោយបាននិយាយថា"លោកលែងលេងល្បែងបែបប្រជាធិបតេយ្យនិងសេរីនិយមទៀតហើយ"ដោយសារតែប្រទេសកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាម។ ដោយមានការគាំទ្រពីប្អូនប្រុសរបស់លោក, គឺលោកឧត្តមសេនីយ៍លន់ ណុន, លោកលន់ នល់អាចកាត់បន្ថយនូវឥទ្ធិពលរបស់សិរិមតៈ, លោកអ៊ិន តាំនិងគ្នីគ្នាដៃគូរដ្ឋប្រហារផ្សេងៗទៀតបានពីរបបថ្មីនេះ។ លោកថែមទាំងបានទទូចទាមទារចង់ដឹកនាំកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិខ្មែរ(បារាំង: Forces Armées Nationales Khmères – FANK)ដោយខ្លួនលោកផ្ទាល់ទៀតផង។
ការនិរទេសនិងការទទួលអនិច្ចកម្ម
លោកបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីសិន, មុនពេលធ្វើដំណើរបន្តទៅសហរដ្ឋអាមេរិក, ដោយដំបូងលោកបានស្នាក់នៅរដ្ឋហាវៃមុនពេលផ្លាស់ប្តូរលំនៅដ្ឋានទៅរស់នៅក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ាក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ លោកបានរស់នៅជាមួយប្រពន្ធចុងរបស់លោកឈ្មោះថាសុវណ្ណា លុនជាមួយនឹងកូនរបស់គាត់រហូតដល់ថ្ងៃមរណភាពគាត់គឺនៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៥, ដោយសារបញ្ហាបេះដូង។
នមោពុទ្ធាយ
មោ
ក បង្កើតជាសក់ ខ បង្កើតជារោម គ បង្កើតជាក្រចក ឃ បង្កើតជាធ្មេញ ង បង្កើតជាស្បែក ច បង្កើតជាសាច់ ឆ បង្កើតជាសសៃ ជ បង្កើតជាឆ្អឹង ឈ បង្កើតជាខួរក្នុងឆ្អឹង ញ បង្កើតជាទាច ដ បង្កើតជាបេះដូង ឋ បង្កើតជាថ្លើម ឌ បង្កើតជាវាវ(សន្ទះខ្យល់) ឍ បង្កើតជាក្រពះ ណ បង្កើតជាសួត ត បង្កើតជាពោះវៀនធំ(សសៃធំ) ថ បង្កើតជាពោះវៀនតូច(សសៃតូច) ទ បង្កើតជាអាហារថ្មី ធ បង្កើតជាអាហារចាស់ ឡ បង្កើតជាអំបែងក្បាល អ្ង័ បង្កើតជាខួរក្បាល
អ៊ូ វីរៈ
ជីវិត​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក
អ៊ូ វីរៈ បាន​ជំនះ​រាល់​ឧបសគ្គ​ទាំង​ឡាយ​ក្នុង​ចំណាក​ស្រុក​ទាំង​វ័យ​ក្មេង​ទៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ហើយ​បាន​បន្ត​សិក្សា​មុខ​វិជ្ជា​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា (ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ បរិញ្ញាបត្រ និង អនុបណ្ឌិត) ។ ស្រប​ពេល​ដែល​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ លោក​គឺ​ជា​ប្រធាន​សមាគម​និស្សិត​កម្ពុជា​នៅ​ទីនោះ​ផង​ដែរ។
បញ្ញាសជាតក
គោល​បំណង
រឿង​និទាន​ទាំងឡាយ​នៅ​ក្នុង​បញ្ញាសជាតក ក៏​ដូច​ជា​រឿង​និទាន​នៅ​ក្នុង​​​ទសជាតក និង រឿង​និទាន​នៅ​ក្នុង​ជាតក​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ដែរ ​អ្នក​និពន្ធ​បាន​ប្រើ​សិល្ប៍វិធី​ផ្សេងៗ​ដើម្បី​​បញ្ជ្រាប​ក្រម​សីលធម៌​​​ផ្សេងៗ​​​ទៅ​ដល់​ស្រទាប់​មហាជន ។ ​គោលបំណង​របស់​ពួក​គេ​គឺ​ធ្វើ​​​ឲ្យ​មនុស្ស​​មាន​បញ្ញា ចេះ​ប្រើ​គតិបណ្ឌិត​ដើម្បី​​រស់​នៅ​ចុះ​សម្រុង​គ្នា ចេះ​ស្រឡាញ់​គ្នា លុប​បំបាត់​ការ​រើសអើង​​និង​អយុត្តិធម៌​ក្នុង​សង្គម និង ចេះ​ជួយ​គ្នា​ក្នុង​គ្រា​អាសន្ន ដោយ​​ចែក​រំលែក​​អាហារ​ ឬ ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​​​ជាមួយ​មនុស្ស​​ក្រខ្សត់ ។ អ្នក​​និពន្ធ​​​រឿង​ទាំង​អស់​ក្នុង​ជាតក រួម​ទាំង​បញ្ញាសជាតក​ផង​ដែរ មាន​ភាព​ប៉ិន​ប្រសប់​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​រៀបចំ​គំនិត​ល្អ​​សម្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ស្តាប់ អ្នក​អាន ងាយ​ទទួល​យក និង បន្ត​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​គំនិត​ទាំង​នោះ​ទៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​ ។ សម្បក​វេច​ខ្ចប់​ដែល​អ្នក​និពន្ធសម័យ​បុរាណ​ប្រើ​ដើម្បី​បញ្ជូន​គំនិត​ខាង​ក្រម​សីលធម៌​ទៅ​ដល់​មហាជន គឺ​ពាក្យ​ថា "ពោធិសត្វ" ។
ទី ៦
គម្ពីរ​បញ្ញាសជាតក ច្បាប់​ដើម​ជា​ភាសា​បាលី ពុទ្ធ​សាសនបណ្ឌិត្យ​បាន​ស្រាវ​ជ្រាវ​តាំង​ពី គ.ស. ១៩២៩ បាន​សុំ​សម្ដេច​ព្រះ​ធម្មលិខិត ល្វី-ឯម ព្រះ​ឧត្ដមមុនី អ៊ុម-ស៊ូរ នឹង ព្រះ​ញាណវិរិយៈ ឡុង ឲ្យ​ប្រែ​ជា​សេចក្ដី​សម្រាយ​បាន​ភាគ​ទី ១ មាន​ចំនួន ៥ រឿង ហើយ​បោះពុម្ព​បញ្ចូល​ក្នុង​ទស្សនាវដ្ដី កម្ពុជសុរិយា ជា​ដើម​ដំបូង​មក​ម្ដង​ហើយ លុះ​មក​ដល់ គ.ស. ១៩៤៤ បាន​រើ​បោះពុម្ព​ជា​សៀវភៅ​មួយ​ដោយ​ឡែក​ម្ដង​ទៀត ដែល​ហៅ​ថា បញ្ញាសជាតក ភាគ​ទី ១ (ទាំង​បាលី​ទាំង​សម្រាយ) ។ សៀវភៅ​នេះ​មាន​ជាវ​សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​ពុទ្ថសាសនបណ្ឌិត្យ ។ ចំណែក​ខាង​ជា​ភាសា​បាលី ច្បាប់​ដើម ជា​គម្ពីរ​ស្លឹក​រឹត មាន​អក្សរ​នឹង​ប្រយោគវិបត្តិ​ច្រើន​អន្លើ ។ កាល​ពី គ.ស. ១៩៤៣ បណ្ឌិត​មហា ឈឹម-ស៊ុម កាល​នៅ​ជា​ភេទ​បព្វជិត​បាន​ចម្លង​ចែក​ជា​ភាគ​ៗ បាន ៤ ភាគ​ក្នុង​មួយ​ភាគ ៗ មាន​ប្រាំ ៗ រឿង គឺ​តាំង​ពី​ជាតក​ទី ១ ដល់​ទី ២០ ហើយ​បាន​ផ្ទៀង​កែ​បាលី​នឹង​របៀប​ប្រយោគ​ឲ្យ​ត្រឹម​ត្រូវ ព្រម​ទាំង​បាន​ចាត់​ការ​ឲ្យ​ប្រែ ហើយ​យក​មក​ពិនិត្យ​កែ​សម្រួល​ខាង​សម្រាយ​តាំង​ពី​ភាគ​ទី ២ ដល់​ភាគ​ទី ៤ ផង ។
កាល​នោះ អ្នក​ជម្ពូទ្វីប​ទាំង​អស់ ឈប់​ធ្វើ​វេជ្ជកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម ចាំ​តែ​ទទួល​ព្រះ​រាជ​ទាន​អំពី​ព្រះ​រាជ​ប៉ុណ្ណោះ ជន​ទាំង​នោះ​បាន​ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​បទ្រព្យ​សម្បត្តិ ចាត់​ចែង​បង្កើត​ចម្រៀង​របាំ​រាំ​ច្រៀង​កំសាន្ត​ជា​ទី​សប្បាយ​ក្រៃ​ពេក ។ ព្រះ​មហា​សត្វ​ទ្រង​ប្រព្រឹត្ត​សុចរិត​ធម៌ ទ្រង់​ព្រះ​រាជទាន​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ដោយ​ព្រះ​ទ័យ​សោមនស្ស​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង​ប៉ុណ្ណឹង​ហើយ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ស្កប់​ស្កល់​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ហ្ឬទ័យ​នៅ​ឡើយ ។
ទទាមិ ន  វិកម្បាមិ  យំ  មំ  យាចសិ  ព្រាហ្មណ សន្តំ ន  បតិគុយ្ហាមិ  ទានេ  រមតី  មនោតិ
ចប់ វិបុលរាជ​ជាតក​ទី ៦ តែ​ប៉ុណ្ណេះ
អប្សរា
ការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយនៃអប្សរាខ្មែរ
យើងបានយោងតាមច្រើនណាស់មកហើយ ឥឡូវដល់ពេលដែលយើងត្រូវបើកបញ្ញាដើម្បីត្រិះរិះពិចារណាថា តើអប្សរាដែលស្ថិតនៅលើប្រាសាទអង្គររបស់យើងនោះ ដូចនៅនឹងអ្វីដែលគេយោងនោះដែលឬទេ។ ចូរធ្វើការវិភាគអប្សរាក្នុងចំនុច៖
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍
ស្រីគ្រប់លក្ខណ៍
វិទ្យាស្ថានជាតិពហុបច្ចេកទេសកម្ពុជា
ទស្សនៈ​វិស័យ
=លក្ខណៈ​ពិសេស=
ប៉ែន រ៉ន
ជីវិតចាប់ផ្ដើម
Early Life
អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី ប៉ែន រ៉ន
ក្រោយពេលប្រទេសកម្ពុជា បានរួចផុតចេញពីសម័យកាលសង្គ្រាម ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងនៅច្បាប់កម្មសិទ្ធបញ្ញា នៅមិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ មានការរំលោភលើកម្មសិទ្ធបញ្ញាបទចម្រៀងរបស់ អ្នកនាង ប៉ែន រ៉ន ជាច្រើនករណីផងដែរ ដូចនេះហើយ តម្រូវឱ្យមានការ​ប្រើ​អាជ្ញាប័ណ្ណ​​តន្ត្រី​ដែល​មាន​ការ​រក្សាសិទ្ធិនៃម្ចាស់កម្មសិទ្ធបញ្ញា ។ អាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រីមានគោលបំណងធានាថាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាលើការងារតន្ត្រីត្រូវបានផ្តល់សំណងសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាក់លាក់នៃការងាររបស់ពួកគេ ហើយអ្នកទិញមានសិទ្ធិកំណត់ក្នុងការប្រើប្រាស់ការងារដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងដាច់ដោយឡែក ។ ភាពកម្សោយ នៃប្រព័ន្ធដឹកនាំរដ្ឋបច្ចុប្បន្ន ជាការពិតណាស់ រដ្ឋត្រូវតម្រូវឱ្យតារាចម្រៀងទាំងអស់ត្រូវបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ ហើយបទចម្រៀងដែលពួកគេបានច្រៀង និងរកកម្រៃបាន ត្រូវគាំពារដោយរដ្ឋ លើអាជ្ញាប័ណ្ណតន្ត្រី នៃច្បាប់កម្មសិទ្ធបញ្ញា ករណីដែលអ្នកចម្រៀងបានស្លាប់ទៅហើយក្ដីហើយបទចម្រៀងពួកគេ នៅតែអាចរកកម្រៃបាន ដូចនេះប្រាក់ចំនូលពីការលក់បទចម្រៀងនេះត្រូវបានទៅលើក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ ចំពោះករណីដែលអ្នកចម្រៀងមិនមានក្រុមគ្រួសារ ទទួលយកមរតកចម្រៀងនេះ ប្រាក់ចំនូលត្រូវបញ្ចូលជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ នៅពេលដែលតារាចម្រៀងកម្ពុជាទាំងអស់បានបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ រដ្ឋត្រូវបង្កើតកម្មវិធីឈ្នះពានតន្ត្រីដើម្បីលើកទឹកចិត្តទៅក្រុមអ្នកចម្រៀងវិញផងដែរ ដើម្បីជួយសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេក្នុងវិស័យសិល្បៈតន្ត្រីនៅកម្ពុជា ឧទាហរណ៍៖ គួរបង្កើតឱ្យមានកម្មវីធីឈ្នះពានតន្រ្តីដូចជា Cambodian Music Awards ឬ Cambodia National Music Awards ជាដើម ។
វេជ្ជសាស្ត្រ
មជ្ឈមណ្ឌលពត៌មានអំពីម្ហូបអាហារនិងការបំប៉នចំណី Food & Nutrition Information Center ភ្ជាប់ទៅគេហទំព័រ របស់MayoClinic និយាយពីរោគសញ្ញានិងជម្ងឺជាច្រើនប្រភេទជាភាសាអង់គ្លេស PubMed គេហទំព័រដែលមានប្រមូលផ្តុំនូវអត្ថបទបោះពុម្ពប្រភេទ Journals, ទស្សនាវដ្តី និង សៀវភៅផ្នែកពេទ្យជាច្រើនពាន់ក្បាល Family Doctors វេជ្ជបណ្ឌិតប្រចាំគ្រួសារ គេហទំព័រនៃទីក្រុងញូវយកដែលនិយាយអំពីបញ្ហាសុខភាព ជាភាសាអង់គ្លេស និង អេស្បាញ NOA Health
រីម គីន
អនិច្ចកម្ម
កុមារ​ពន្លក បាន​រៀន​សូត្រ​ដំបូង​នៅវត្តស្វាយដង្គុំ ក្នុង​សំណាក់​លោក​គ្រូ សាំ​ងជាមា។ កុមារ​ពន្លក​បាន​រៀន​អាន​សត្រា​ច្បាប់​និង​សត្រា​រឿង​ជា​ច្រើន។ ក្នុង​ជីវភាព​នៅ​វត្ត កុមារ​ពន្លក​បាន​ក្រេប​រសជាតិ​ពុទ្ធសាសនា និង​ស្គាល់​ជីវភាព​នៅ​វត្ត​បាន​ច្បាស់​លាស់។ ដល់​អាយុ​១០ឆ្នាំ បាន​ទៅ​ចុះ​ឈ្មោះ​រៀន​នៅ​សាលា​ដែល​បារាំង​បាន​បង្កើត។ កុមារ​ពន្លក​បាន​ផ្លាស់​ឈ្មោះ​ថា កាំង បាន​ចូលរៀន​ថ្នាក់​កុមារដ្ឋាន​នៅ​សាលា ឌូដាដឺឡាគ្រេ។ តែ​ដល់​ក្រោយ​មក​ដោយ​មេឃុំ​សរសេរ​ឈ្មោះ​ខុស គិមកាំង ប្រែ​ក្លាយ​ទៅ​ជា រីម គីន វិញ។ រីម គីន បាន​រៀន​ចប់​នៅ​សាលា ឌូដាដឺឡាគ្រេ ហើយ​ប្រលង​ចូល​រៀន​នៅ​អនុវិទ្យល័យស៊ីសុវត្ថិ នៅ​ឆ្នាំ​១៩២៩។
ស្នាដៃ
នៅ​ដំណាច់​ឆ្នាំ​សិក្សា ១៩៣៣-១៩៣៤ សិស្ស​សាលា​ចេះ​រៀប​ចំ​លេង​ល្ខោន​ជា​លើក​ដំបូង​បំផុត ដើម្បី​ទុក​ជា​អនុស្សាវរីយ៍​មុន​ពេល​លាចាក​អនុវិទ្យាល័យ។ លោក​ក៏​បាន​សរសេរ «រឿងកូនអ្នកកាប់ឱស» ជា​ពាក្យ​កាព្យ​ដើម្បី​យក​ទៅ​ស្ដែង។
Chengdu J-20
Chengdu J-20 (សាមញ្ញភាសាចិន: 歼 -20; ប្រពៃណីចិន: 歼 -20) គឺលាក់បាំងមួយភ្លោះម៉ាស៊ីនគំរូយន្តហោះចម្បាំងទីប្រាំជំនាន់ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុង Chengdu អវកាសសាជីវកម្មសម្រាប់ទ័ពអាកាសកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLAAF) ។ The J-20 made its first flight on 11 January 2011, J-20 បានធ្វើការហោះហើរលើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី 11 ខែមករាឆ្នាំ 2011 [1] [2] និងត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រតិបតិ្តការនៅក្នុង 2017-2019 ។ and is expected to be operational in 2017–2019.
ប៉ុលពត
ការទទួលយកគំនិតកុម្មុយនីស្ត
Acceptance of communist ideas
Gloomy Sunday
រឿងរ៉ាវ​ទាក់​ទង​នឹង​បទ​នេះ
រហូតមករាប់ខែកន្លងមក ដោយសារភាពចម្លែកនៃបទនេះ ដែលនាំឲ្យមានមរណៈភាព ជាច្រើន ដែលគេសន្មតថាមកពីបទ Gloomy Sunday នេះបានធ្វើឲ្យនាយកវិទ្យុ BBC សំរេចចិត្តបិទបទនេះ​មិនឲ្យចាក់ផ្សាយតាមរលកធាតុអាកាស។ និយាយពីប្រទេសបារាំងឯហ្នេះវិញ Rizzo Seress ដែលជាអ្នកនិពន្ធបទនេះក៍មានជួបប្រទះនូវសំណាំងអាក្រក់ជាមួយនឹងមរណៈភាពរបស់​មិត្តស្រីរបស់គាត់​ ដោយសារបទរបស់គាត់ដែរ។ គាត់បានសរសេរទៅសុំទោស និងសុំសម្រុះសម្រួលគ្នា​ជាមួយមិត្តស្រីរបស់គាត់ ប៉ុន្តែប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក​មានព័ត៌មានអាក្រក់កើតឡើង។ Seress បានដំណឹងពីប៉ូលីសថា អតីតមិត្តស្រ្តីរបស់គាត់បានលេបថ្នាំសម្លាប់ខ្លួន ហើយនៅក្បែរ​ខ្លួននាងមានថាសបទចម្រៀង Gloomy Sunday នេះដែរ។
ចុងឆ្នាំ១៩៣០ នៅពេលដែពិភពលោកវឹកវដោយសង្រ្គាមលោកជាមួយនឹង ហ៊ីត្លែ បទចម្រៀងអពមង្គលរបស់លោក Seress ត្រូវបានបំភ្លេចចោល ប៉ុន្តែថាសចម្រៀង និងអត្ថបទ​ចម្រៀងនេះនៅមានជីវិតខ្លះៗនៅឡើយ(ហើយក៍មានខ្លះនៅលើអ៊ីនធឺណេត តួយ៉ាងដូចអត្ថបទដែលអ្នកកំពុងតែអាននេះស្រាប់) សំរាប់អ្នកដែលចង់ដឹងថាទំនុកភ្លេងមរណៈនេះនៅមានឥទ្ធិពលដែលជាដើមហេតុនៃសេចក្តីស្លាប់របស់វាកន្លងមករហូតដល់ឥឡូវឬអត់
កេង វ៉ាន់សាក់
ប្រវត្តិការងារ
គួររំឭកថា សកម្មភាពផ្សេងៗក្នុងឆាកនយោបាយនិងអក្សរសាស្រ្ដបានបណ្ដាលទុក្ខ កង្វល់​ដល់​ក្រុម​គ្រួសារ​និង​ខ្លួន​លោក​ផ្ទាល់​ជាច្រើនលើក។ នៅពេលអាយុ៣០ឆ្នាំ លោកបណ្ឌិត កេង វ៉ាន់សាក់ បានត្រូវជាប់គុកជាច្រើនខែ ផ្ដើម​ឡើង​នៅ​ព្រលប់​មួយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៥៥ គឺនៅថ្ងៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលមានលោកជាអគ្គលេខាធិការបានចាញ់ ឆ្នោត​គណបក្ស​សង្គមរាស្រ្ដនិយមដឹកនាំដោយសម្ដេចព្រះឧបយុវរាជ នរោត្ដម សីហនុ ក្រោម​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​បាន​ដាក់​ផែន​ការ​បាញ់សម្លាប់មេដឹកនាំនិង បេក្ខជនក្នុងគណបក្សសង្គមរាស្រ្ដនិយមតាមការឆ្លើយដាក់របស់បុគ្គលិក ក្នុង​ក្រសួង​ចារកម្ម​ម្នាក់ ឈ្មោះ ជ័យ សុផល។
ធម៌នមស្សការ
ធម៌នមស្ការ
រំឭកធម្មគុណ ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ សន្ទិដ្ឋិកោ អកាលិកោឯហិបស្សិកោ ឱបនយិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្វោ វិញ្ញូហីតិ។ តំ ស្វាក្ខាតា ទិគុណសំយុត្តំ ធម្មំ សិរសា នមាមិ តញ្ច ធម្មំ ឥមេហិ សក្ការេហិ អភិបូជយាមិ។
ស៊ីហ្គេមលើកទី២៦
ទីក្រុងម្ចាស់ផ្ទះ
បានឌុងនិងសេម៉ារ៉ាងនឹងធ្វើជាកន្លែងប្រកួតចំបង ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីរដ្ឋធានីចាការតានិងប៉ាឡេមបាង​(ទីរួមខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងត្បូង)។
នូហាក់ ភូមសៈវ៉ាន់
មរណភាព
លោក​នូហាក់ បាន​ទទួល​មរណភាព​កាល​ពី​ថ្ងៃ​​អង្គារ ទី​០៩ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០០៨ ក្នុង​អាយុ​បាន​៩៨​ឆ្នាំ ដោយ​ជរាពាធ៕
ឃុំកំពង់ត្រាចខាងលិច
ការអភិវឌ្ឍន៍
ចំពោះការអភិវឌ្ឈន៍ឃុំកំពង់ត្រាចលិចវិញបើនិយាយពីផ្លូវមានគឺពុំភាពងាយស្រួលធ្វើដំណើរនោះទេជាពិសេសនៅតាមភូមិ ដោយមានផ្លូវលំ​ មន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន អណ្ដូង អណ្ដូងលូ ​​ ។ ចំពោះផ្នែកអសន្ដិសុខវិញគឹពុំមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ​​ខ្លាំនោះទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកបរបរប្រជាជនឡើយ បើនិយាយពពីអគ្គីសនីវិញមានស្ទើគ្រប់ផ្ទះថែមទាំងមានបង្គន់អនាម័យ។
វិស័យសុខាភិបាល
ចំពោះវិស័យសុខាភិបាលគឺមានការរីកចម្រើនជាខ្លាំងព្រោះគ្រូពេទ្យនៅទីនោះមានការបណ្តុំបណ្តាលវិជ្ជាជីវះដូចនេះធ្វើមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីព្យាបាលជំងឺ។ទោះបីនៅទីនោះមានមន្ទីរពេទ្យតែមួយក៏ដោយ។ប៉ុន្តែមានពេទ្យឯកជនចំនួនច្រើន។
ការអប់រំ
ការអប់រំពុំមានការវិវត្តន៏ខ្លាំងនេះទេ​ ដោយសារនៅទីនោះពុំនូវមានរីកចំរើន ផ្លូវពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជីវភាពមានការខ្វះខាត​ ។ដោយសារប្រជាជននៅទីនោះមានជីវភាពខ្វះខាត​ធ្វើអោយពួកគេទៅរកការងារធ្វើនៅតាមរោងចក្រផ្សេងៗដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសាររបស់គេ។នៅក្នុងខេត្តនេះក៏មានសាលាមត្តេយ្យ សាលាបឋមសិក្សា អនុវិឡាលយ័ និងវិទ្យាល័យផងដែរ។ប៉ុន្តែពុំសូវបានទទួលការអប់រំទូលំទូលាយទេ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងពេលវេលាសម្រាប់សិក្សា ព្រោះពួកគាតជួយធ្វើការដើម្បីរកចំណូល។
រម្មណីដ្ឋាន​​​​​
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពត
អម្ពបាលី
ពួក​ស្តេច​លិច្ឆវី ក៏​បន្លឺ​វាចា​ម្តង​ទៀត​ថា ពួក​យើង​ចាញ់​នាង​អម្ពបាលី​ហើយ នាង​ឈ្នះ​យើង​ហើយ ។ ពួក​ស្តេច​លិច្ឆវី​ទាំង​ឡាយ បាន​ស្តាប់​ធម្មីក​ថា​របស់​ព្រះ​សាស្តាហើយ​ក៏​លា​ត្រឡប់​ទៅ​ក្រុង​វេលាលី​វិញ ។
សិទ្ធិ (គេហទំព័រ)
ចំណាំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា
កម្ពុជាក្រោម
thumb|right|300px|ផែនទី​ទឹក​ដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ 下柬埔寨 ជា​ផែនដី​មួយ​ភាគ​ស្ថិត​នៅ​ប៉ែក​ខាងកើត ប្រទេស​កម្ពុជា​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន  ។​​ កាលពី​សម័យ​ដើម​ផែនដី​នេះ ​មានឈ្មោះ​ហៅ​ថា  ​កម្ពុជា​ទឹក​លិច 水真腊  ។  តាម​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​ឲ្យដឹង​ថា  ​កាល​សម័យ​នោះ​  ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​​មាន​វិសាលភាព​ធំធេង​ណាស់​, អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​សន្មត​ហៅថា ចក្រភព​ខ្មែរ（高棉帝国）។
វិបត្តិ​រាជ​បល្ល័ង្គ
៣- ព្រះ​រាជបុត្រ​ទី ​៣ គឺ ​ព្រះអង្គ​ច័ន្ទ ហៅ​ចៅពញា​ចន្ទ ។​
កម្ពុជា​ក្រោម​ប៉ែក​ខាងកើត
thumb|250px|បុណ្យ​នៅ​វត្ត ចន្ទរង្សី, ព្រៃនគរ (​សាយ​ហ្ក​ន​) ជា​ដែនដី​ស្ថិតនៅ​ខាងកើត​កំពង់ផែ​ព្រៃនគរ ឬ​សាយហ្គ​ន  ។ ផែនដី​នេះ​ កាល​សម័យ​នោះ មានឈ្មោះ​​ហៅ​ថា​ ស្រុកដូន​ណៃ  ។​ ភូមិភាគ​ដូ​នណៃ​នេះ ភាគ​ធំ​ សុទ្ធសឹង​ជា​ខ្ពង់រាប  ។ ស្រុក​នេះ​បាន​ត្រូវ​ពួក​ជនជាតិ​​យួន​ប្លន់​យក  ​នៅពេល​ដែល​ប្រទេស​ខ្មែរ​​កើតសង្គ្រាម​ក្នុង​ស្រុក  ​គឺ​ក្នុង​រវាង គ​.​ស. ១៦២៣  ។ ​ ក្នុង​ភូមិភាគ​ដែនដី ដូន​​ណៃ​នេះ​មាន​ជា​អាទិ៍​ ខេត្តកោះ​គង ​(យួន​ហៅ Gò Công 鹅贡 ​ហ្ក​កុង​),​ ទួល​តា​មោក​ (យួន​ហៅ​ Thủ Dầu Một 土龙木 ធូ​យ៉ូវ​ម៉ូត ឬ ធូ​យ៉ូវ​ម៉ូក​),​ ព្រះ​សួគ៌ា ​(យួន​ហៅ​ Bà Rịa 巴地 បារៀ​), ​ចង្វា​ត្រពាំង ​(យួន​ហៅ​ Biên Hòa 边和 បៀ​ន​ហ្វា), ​អូ​កាប់​ (យួន​ហៅ ​Vũng Tàu 头顿 វុង​តៅ ឬ យុង​តៅ)  ។​ ​ វត្ត​ឃ្លាំង ក្នុង​ ខេត្ត​ឃ្លាំង ​ដែលជនជាតិយួន​ហៅ​ថា ​ខេត្ត​សុកត្រាំង​ ​
កម្ពុជា​ក្រោម​ប៉ែក​ខាងលិច​
១- ខេត្ត​លង់​ហោរ ​(​ក្នុង​អំឡុង​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ​១៩៦០​  យួន​ចែកចេញជា​ខែ​ត្រ វិញ​ឡុង​, សា​ដែក​, និង ត្រា​វិញ​)  ។
៣- ​ខេត្ត​ពាម (​ក្នុង​អំឡុង​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​ ១៩៦០  ​យួន​ចែកជា​ខេត្ត ហា​ទៀង​, ​រ៉ា​ច​យ៉ា និង​បាក​លៀវ​)  ។​
អាណាខេត្ត​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម​
ក្រោយ​មក ​អាណាខេត្ត​ទាំង​នោះ​​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ខេត្ត​​តូចៗ​ ចំនួន ២១ ​ខេត្ត  ដែល​នៅ​ប្រើ​រហូត​ដល់​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ​១៩៦០  ។  ឈ្មោះ​ខេត្ត​ទាំង​ ២១ នោះ  គឺ ៖​
ការកែប្រែ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​ខ្មែរ​ទៅ​ជា​ភាសា​យួន​នៅក្នុង​ជំនាន់​ ង៉ោ​ ឌិញ​​យៀម 吴廷琰 (ង៉ូ ឌិញ​យៀម)
៥- ​ពល​លាវ ​(Ba Xuyên 巴川= ​បា​ស្វៀន ឬ បា​ស្វៀង​, An Xuyên 安川 = ​អាន​ស្វៀន ឬ អាង​ស្វៀង) ។​ ​ ​
ភាសាខ្មែរ និង ភាសាសៀម
ក- ពាក្យកំចីថៃ ៖ ពាក្យខ្មែរយើងមួយចំនួនតូចមានប្រភពចេញមកពីភាសា ថៃ ព្រោះនៅប្រមាណសតវត្សទី១៧ គឺក្រោយពេលបែកបន្ទាយលង្វែក ពាក្យថៃបានហូច្រាស់មកកម្ពុជាវិញ។
– កាពិផៅ = កាពិចៀន
– ខុន = ឈ្មោះកូនចត្រង្គដែលសន្មតថា ជាស្តេចខុនចត្រង្គ
* ពាក្យសងបំណុលមួយចំនួនដែលថៃយកពីខ្មែរទៅប្រើ ហើយខ្មែរក៏យកពាក្យនោះមកប្រើវិញដោយត្រាប់តាមសូរថៃ ៖
ស្យាម និង សុវណ្ណភូមិ
ថៃ​ដែល​ចូល​មក​ក្នុង​សុ​វណ្ណ​ភូមិ​ តាំង​ពី​សតវត្ស​ទី​៣​រៀង​មក​នោះ មកតាំងទីលំនៅរាយ​គ្នា​ក្នុង​ភូមិ​ភាគ​ដែល​យើង​ហៅ​ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ថា ស្រុក​តុង​កឹង​ភាគខាង​លើ ស្រុក​ឡាវ​ភាគ​ខាង​ជើង​ ស្រុកសៀម​ភាគ​ខាង​ជើង​ ស្រុកភូមាភាគខាង​ជើង​ឆៀង​ខាង​កើត ។​ដល់មក​សតវត្ស​ទី​៨ ទើបជាតិ​ថៃ​ចូល​មក​ក្នុង​សុវណ្ណភូមិ​បានចំនួន​ច្រើនល្មមនឹងតាំងជា​អាណា​ចក្រ ​តូចៗ​បាន ។អាណាចក្រទាំងនោះចំនុះ​ខ្មែរ​ទាំងអស់ ។​ថៃ​ដែល​ទ្រាំនៅ​ស្រុក​ចិន​មិន​បាន​ ព្រោះចិនរុករាន​ដោយបែបស្ងប់​ក៏​ត្រលប់​​​មករុករាន​យើង​ ដោយ​បែប​ស្ងប់​ដូច្នេះវិញ ។ ថៃ​ចូល​មក​ជ្រៀតជ្រែក​មក​ក្នុង​អាណា​និគម​ខ្មែរ ដណ្តើមយក​ដី​នៅ​បាន​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ៗ តាំងពីសតវត្ស​ទី​៨រៀង​មក​ ដោយ​ខ្មែរ​មិន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ នឹង​ភ័យ​អន្តរាយ​យ៉ាងធំ​នេះ​សោះ ព្រោះ​រមិល​មិន​ឃើញ ។​ស្រាប់​តែ​ដល់៥០០ឆ្នាំ​ត​មក​ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​១៣ថៃឃើញមានគ្នាគេ ក្នុងព្រះ​រាជាណាចក្រខ្មែរ​យើង​ភាគ​ខាង​​​ជើង​ ច្រើនល្មមគ្រប់គ្រាន់​ហើយ ក៏នាំ​គ្នាបះបោរលែង​ចំនុះយើង​ វាយ​យក​ក្រុង​សុខោទ័យ(សុខោទ័យ<សុខ(សេចក្តី​ សុខ)+ឱទ័យ(ព្រះអាទិត្យកាលទើបរះ) ពីយើង​បានទៅ​ដោយ​ងាយ ។​ កន្លែង​តាំង​ក្រុង​សុខោទ័យ​ពីដើម​នោះ នៅ​ខាង​ត្បូង​ក្រុង​សួគ៌ាលោក​ក្នុង​ស្រុក​សៀម​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។​ក្រុង​សុខោ​ទ័យ​សម័យ​នោះ​ ហៅតាម​ពាក្យ​សាមញ្ញថា​ស្រុកសៀម​(មឿង​សៈយ៉ាម) ។ ទើបថៃដែល​មក​តាំង​ខ្លួនជា​ឯក​រាជ្យ​នៅ​ទីនោះ​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ សៀមតមក ។
សៀម​​ដែល​ខ្ចី​ពាក្យ​ខ្មែរ​ទៅ​ប្រើ​ ខ្ចី​យក​ទៅ​ច្រើន​ពេក​ ហើយ​ប្រើ​មក​ច្រើន​ឆ្នាំ​ ជ្រាប​ចូល​ក្នុង​សន្តាន​និស្ស័យ​សៀម​ពេក​ទៅ​ ដល់​ជា​វេលា​នេះ​នឹង​ថា​ពាក្យ​ណា​ក្នុង​ភាសា​សៀម ជា​ពាក្យ​របស់​សៀម​ដោយ​ជាក់​ច្បាស់​ ក៏មិន​មែន​ជា​ការ​ងាយឡើយ ។​ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​វណ៌វៃទ្យាករ នាយក​រាជ​បណ្ឌិត្យ​ស្ថាន​ប្រទេស​សៀម ក្នុង​សៀវ​ភៅ «ជំនុំ​ព្រះ​និពន្ធ​ភាគ​២»​ របស់​ព្រះអង្គ​​ បាន​ទ្រង់​សរសេរ​ត្រង់​ទំព័រ ២១៣-២១៤​ ថា​ដូច្នេះ ៖ «ការ ​ពិចារណា​ទី​មក​របស់​ពាក្យ​ថៃ​ដើម​នោះ ជួយ​ឲ្យ​ចូ​លចិត្ត​សេចក្តី​សំគាល់​ល្អិត​និង​ជ្រៅ​ជ្រះល្អ​ណាស់​ដែរ តែ​ជា​រឿងដែល​គប្បី​ប្រើ​សេច​ក្តី​ប្រយ័ត្ន​ប្រយែង ព្រោះ​ភាសា​ថៃ​មិន​មែន​ជា​ភាសា​ដែល​ថែម​ឧបសគ្គ​ និង​ថែម​កន្ទុយ​ពាក្យ យើង​មាន​ការថែម​ភាគ​របស់​ពាក្យ​ខាង​មុខ​ឆៀង និងឧបសគ្គ​ខ្លះ​ដែរដូច ទាំ កៈទាំ, ទប កៈទប​(អាន​ថា​ ថាំ កៈថាំ,​ ថុប កៈថុប) តែ​មាន​ចំនួន​តិច ហើយ​ដោយ​ច្រើន​ក៏​ជា​ពាក្យ​ដែល​ខ្ចី​ពី​ខ្មែរ ដូច សៈទឿន កៈទឿន​(​អាន​ថា សៈថឿន, កៈថឿន)​» ។
ឯកសារ​យោង
- វចនា​នុក្រម​ខ្មែរ.
រូបថតនៅក្នុងសង្គ្រាម
អ្នកថតរូបនៅក្នុងសង្គ្រាម
អ្នកថតរូប​ដែលចូលរួមនៅក្នុង​នេះត្រូវស្វែងរកពួកគេនៅ​កន្លែងដែលមានទុក្ខសោក​ហើយ​ពេលខ្លះបានស្លាប់​ដោយសារតែ​ពួក​គេព្យាយាមថតរូប​នៅក្នុងសង្គ្រាម។​ អ្នកសារព៌រ​មាន​និង​​​អ្នកថតរូប​ត្រូវបាន​ថែរក្សា​រដោយ​​អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ​នៃទាហ៊ាននៅក្នុងសង្គ្រាម ប៉ុន្តែ​ប្រវត្តិសាស្ត្របានអោយដឹងថា​​​​​​​ពួកគេតែងតែចាត់ទុក្ខខ្លួននៅក្នុងសង្គ្រាមហើយពេលខ្លះទៀត​បង្ហាញ​ពីភាព​អាក្រក់​របស់ពួកគេ​​និងពេលផ្សេងទៀត​និង​ការពារព្រឹត្តិការណ៍​ដែលបង្ហាញនៅក្នុងរូបថតនូវអ្វីដែលគេដឹង។ រូបថតសង្គ្រាម​បានក្លាយជា​គ្រោះថ្នាក់ច្រើនឡើង​ជាមួយភារវនិយម​នៃការច្បាំង​របស់​ទាហ៊ាន​ដូចជា​​ភារវនិយមខ្លះដែលជាប់ទាក់ទង​និង​សារព៌រមានហើយអ្នកថតរូប​។ នៅក្នុងសង្គ្រាម​អ៊ីរ៉ាក់​គេបានថតរូប​ភារនិយម​ រឺការថតរបស់ទាហ៊ានដែលបានសំលាប់ដោយភ្លើង​ U S អ្នកការសែត​អ៊ីរ៉ាក់​២​នាក់​ធ្វើការនៅ​Reuters  កត់សំគាល់strafed​ដោយ​ ឧត្ថមភេជ្ជៈនៅថ្ងៃទី12 ខែ កក្កដា​ឆ្នាំ ២០០៧​ ប្រដាប់បាញ់ខ្យល់ ​Baghdad  ការទោទន់ទៅរឿងអាក្រក់​នៅពេលដែល  Wikileaks បានផ្សាយវីដេអូ អំពីកាំម៉ារ៉ា។
ត្រីកោណកែង
ស្តាំ|ស៊ុម|ត្រីកោណកែង​ត្រង់ A ព្រោះមុំ A ជាមុំកែង ត្រីកោណកែង​គឺជា​ត្រីកោណ​ដែល​មាន​មុំ​មួយ​មានរង្វាស់​ស្មើ​នឹង ៩០ដឺក្រេ ( រ៉ាដ្យង់ ដែល​ជា​មុំកែង)​។ ក្នុង​ត្រីកោណកែង​ជ្រុង​​ដែល​ឈម​នឹងមុំកែង​ហៅថា​អ៊ីប៉ូតេនុស​​។ ក្នុង​រូបខាងស្តាំ ជ្រុង [BC] គឺជា​អ៊ីប៉ូតេនុស។ រីឯជ្រុង​ដែល​ជាប់​នឹង​មុំ​កែង​ហៅថា​កាតែត (Cathete)។ ជ្រុង [AB] ហៅថា​ជ្រុងជាប់នឹង​មុំ \ \alpha ជ្រុង [AC] ជា​ជ្រុងជាប់​នឹង​មុំ \ \beta និងឈម​នឹង​មុំ \ \alpha ។ ជ្រុង [AB] អាច​ថា​ជា​កាតែតជ្រុងជាប់ធៀប​នឹង​មុំ \ \alpha ខណៈ​ដែលជ្រុង [AC] ជា​កាតែត​ជ្រុងឈម។ រង្វាស់ជ្រុង​នៃ​ត្រីកោណកែង​នេះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ទ្រឹស្តីបទពីតាករ៖
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ច និង សេដ្ឋសាស្ត្រ
មុខវិជ្ជា​នេះ​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​ពីរ​សាខា​គឺ៖​ មីក្រូសេដ្ឋកិច្ចដែល​សិក្សា​ពី​បុគ្គល​​ម្នាក់ៗ​មានដូចជា​គេហជន​ និង​អាជីវកម្ម និង​ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច​ជាកាសិក្សា​​ពីកិច្ចការ​របស់​ប្រទេស​មួយទាំងមូល​​ដែល​ជាទូទៅ​ពិចារណា​ទៅលើ​ការផ្គត់ផ្គង់សរុប​និងតម្រូវការសរុប​ មូលធន និងទំនិញ។ ចំណុច​ដែល​ទទួល​ការចាប់អារម្មណ៍​នៅ​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​មាន​ ការបែងចែកធនធានកំរ ផលិតកម្ម ការចាត់ចែង ពាណិជ្ជកម្ម និង​​​ការប្រកួតប្រជែង​។ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចត្រូវ​បានយក​ទៅ​ប្រើប្រាស់កាន់តែច្រើនឡើងដើម្បីដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំងឡាយដែល​ទាក់ទង​ទៅនឹង​ជម្រើស​នៅក្រោម​ភាពកំរ ឬការកំណត់​តម្លៃ​សេដ្ឋកិច្ច​។
ចេកឆាប
របៀបធ្វើបង្អែមចេកឆាប
-គ្រឿងផ្សំមាន៖ -របៀបធ្វើ៖
Honda HA-420 HondaJet
300px|រូបភាពតូច Honda HA-420 HondaJet គឺជាយន្តហោះអាកាសចរណ៍ទូទៅលើកដំបូងដែលបានអភិវឌ្ឍដោយក្រុមហ៊ុនហុងដាយន្តេះ។
ឃុំដំណាក់សុក្រំ
ប្រជាជន​ និង ការអភិវឌ្ឈន៍
ចំពោះទេសភាពវិញនៅរដូវវស្សាឃើញតែដំនាំស្រូវនៅគ្រប់វាលស្រែល្វិងល្វើយ​ មានសត្វកុកហើរដើររកចំនីនៅតាមវាលស្រែ នៅពេលជិតយប់វាហើររកកន្លែងដេកនៅតាមដងស្ទឹង គួរអោយចង់គយគន់។ ចំនែកនៅរដូវប្រាំងឃើញថាវាមានអាកាសធាតុក្ដៅក៏ប្រជាជនខិតខំបំពេញការងាររៀងៗខ្លួន ចំពោះអ្នកមានទីលំនៅ នៅជិតតំបន់ស្ទឹងគាត់ឧស្សាហ៏ ដាំដំនាំបន្លែផ្លែឈើច្រើនណាស់។​​​      នៅក្នុងឃុំនេះរាជរដ្ផាភិបាលយកចិត្ដទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះប្រជាជនក្រីក្រនៅតាមភូមិ ពួកគាត់ជួយផ្នែកប្រភពទឹក ធ្វើអណ្ដូង ធ្វើប​ង្គន់អនាម័យជាដើម។ និងការយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អង្គការ ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ធំៗ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាទៅលើវិស័យកសិកម្ម ឃុំដំណាក់សុក្រំមានសមត្ថភាពអាចផលិតស្រូវបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតំរូវការ ក្នុងស្រុក។
មហាអំណាចកណ្ដាល
ព្រះស៊ុលតង់មេម៉េដទី៦ នៃចក្រភពអូតូម៉ង់,
"Vereinte Kräfte führen zum Ziel"
ក្រោយ​ការផ្ទុះសង្គ្រាម​នៅ​អឺរ៉ុប ក្នុងកំលុង​ខែ​សីហា ១៩១៤ ចក្រភពអូតូម៉ង់ បាន​ចូលរួម​ក្នុង​សង្គ្រាម​នៅ​ចុង​ខែ​តុលា ដោយ​ប្រឆាំង​នឹង​ចក្រភពរុស្ស៊ី ដែល​ជា​លទ្ធផល​នៅក្នុង​ការប្រកាសសង្គ្រាម​ដោយ​អនុសញ្ញាត្រីភាគី (Triple Entente) ។
ប្រភេទថនិកសត្វព្រៃនៅកម្ពុជា
ថនិក​សត្វ​ព្រៃ គឺ​​ជា​សមាសភាគ​នៃ​ធនធាន​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន​សារៈ​សំខាន់ និង​ផ្ដល់​ប្រយោជន៍​ជា​ច្រើន​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ធម្មជាតិ​នៅ​លើ​ផែនដី​តាម​រយៈ​សោភ័ណ​ភាព តម្លៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រភេទ​សត្វ​នីមួយៗ ព្រម​ទាំង​ទម្រង់​ផ្សេងៗ​គ្នា​របស់​វា​ដែល​បង្កើត​បាន​ជា​ផ្នែក​មួយ​មិន​អាច​ជំនួស​បាន​ក្នុង​ធម្មជាតិ និង​សម្រាប់​ការ​កំសាន្ត​របស់​មនុស្ស​ជំនាន់​នោះ និង​ជំនាន់​ក្រោយ។ ជា​អកុសល​ពពួក​សត្វ​ព្រៃ​មួយ​ចំនួន​បាន​វិនាស​ផុត​ពូជ និង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​កំពុង​ទទួល​រង​គ្រោះ​ថ្នាក់ និង​ជួប​វិបត្តិ​ដោយ​សារ​មាន​សារធាតុ​គីមី និង​បាត់​បង់​មជ្ឈដ្ឋាន​រស់​នៅ​របស់​វា។ ជីវិត​សត្វ​ព្រៃ​អាច​នឹង​ត្រូវ​វិនាស​សាបសូន្យ​ពី​លើ​ផែនដី​នា​ពេល​អនាគត​ដ៏​ខ្លី​ខាង​មុខ។ [...]
បញ្ជី
ខាង​ក្រោម​នេះ​គឺ​ជា​បញ្ជី​ថនិកសត្វ​ព្រៃ​ដែល​មាន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ៖
មជ្ឈមណ្ឌលធនធានសោតទស្សន៍បុប្ផាណា
ជីវប្រវត្តិ​មជ្ឈមណ្ឌល
រូបភាពតូច|ទីធ្លាពីគ្រោះបណ្ណសារ រូបភាពតូច|បន្ទប់បញ្ចាំងកុនមជ្ឈមណ្ឌលបុប្ផាណា ដោយ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​ការ​បាត់បង់​បេតិភណ្ឌ​សោត​ទស្សន៍ លោក ប៉ាន់ រិទ្ធី និង​លោក អៀវ បណ្ណាការ (កាល​នោះ​លោក​ជា​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ភាពយន្ត នៃ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ) បាន​ស្រមៃ​ទៅ​ដល់​ទីកន្លែង​មួយ​ដែល​អាច​ផ្ដល់​ឯកសារ និង​ការ​ចងចាំ​អំពី​បេតិកភណ្ឌ​សោតទស្សន៍​របស់​កម្ពុជា​ពី​អតីតកាល ដល់​សាធារណជន​អាច​ទស្សនា​បាន។ នៅ​ពេល​នោះ​ហើយ​គម្រោង មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោត​ទស្សន៍​បុប្ផាណា ត្រូវ​បាន​លេច​ចេញ​ជា​រូបរាង​ឡើង ហើយ​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​អាជ្ញាធរ​ពាក់់​ព័ន្ធ​យ៉ាង​លឿន។ កិច្ច​សហ​ប្រតិបត្តិការ​ជាមួយ​នឹង​ភាគី​បារាំង ដែល​មាន​ដូច​ជា​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកទេស និង​សិទ្ធិ​ប្រមូល​ឯកសារ គឺ​ជា​ជំនួយ​ដ៏​ធំធេង​មួយ។
ច្រកតារតារី
ឈ្មោះថាតារតារីនេះ ត្រូវបានគេដាក់តាមឈ្មោះរបស់អំបូរមនុស្សដែលរស់នៅតំបន់ម៉ាន់ជូរី។
ប្រវត្តិប្រទេសថៃ
ការកើតឡើងនៃចក្រភពបាងកក
រាមាទី ១ (គ្រងរាជ្យពី ១៧៨២-១៨០៩) មានម្តាយជាជនជាតិចិន និងឪពុកជាជនជាតិថៃ ដែលធ្លាប់ ជាមន្ត្រីតូចតាចរបស់ក្រុងអយុធ្យាក្នុងត្រកូលអភិជន។ ព្រះអង្គមានទាំងជំនាញយុទ្ឋសាស្ត្រកងទ័ព ទាំងលទ្ឋភាព ខ្ពស់ខាងប្រាជ្ញាស្មារតី និងអភិបាលកិច្ច។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ខាងវិស័យកងទ័ពមានភាពជោគជ័យដ៏ត្រចះត្រចង់ ហើយចុងក្រោយ គឺជោគជ័យលើការបណ្តេញកងទ័ពភូមាឱ្យចេញពីប្រទេសសៀម។ ក្នុងឆ្នាំ១៧៨៥ដល់១៧៨៦ ចក្រភពថៃត្រូវបានគេពង្រឹងពង្រីកដែលមានវិសលភាពធំជាងចក្រភពអាយុធ្យាទៅទៀត គឺវាគ្របដណ្តប់ដែនដីគោក នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងអស់ លើកលែងតែដែនដីភូមានិងវៀតណាមចេញហើយវាក៏រួមបញ្ចូលទាំងបណ្តារដ្ឋភាគខាង ជើងរបស់ម៉ាឡេផងដែរ។ ពួកអ្នកមានសក្តិខ្ពស់ៗត្រួតត្រាដែនដីជុំវិញចក្រភពដូចជានៅកម្ពុជា ឡាវនិងបណ្តារដ្ឋ ម៉ាឡេតាមការបញ្ជារបស់ស្តេចថៃ។ នៅរាជវាំង រាមាទី១ត្រួតពិនិត្យការសាងសង់ទីក្រុងថ្មី គឺក្រុងបាងកក ដែលចាប់ ផ្តើមឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៧៨២ ដែលក្រោយមកក្លាយជាកំពង់ផែយ៉ាងសំខាន់។ ពីទីក្រុងបាងកក ស្តេចរូបនេះបាន រៀបចំរចនាសម្ពន្ធ័រដ្ឋបាលឡើងវិញតាមបែបផែនរដ្ឋបាលអាយុធ្យា  តែអាចនិយាយបានថាវាមានអនុភាពខ្លាំងជាងមុន ទៅទៀត។  ដើម្បីងាយស្រលួគ្រប់គ្រងកំលាំងពលកម្មនៅពេលនោះ គេបានធ្វើការចុះបញ្ជីរាប់ចំនួនមនុស្សជាច្រើននិង ការបង្ហាញរបស់របរដើម្បីបញ្ជាក់ពីកន្លែងរស់នៅ និងអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល។
បាងកក និងពួកបស្ចឹមប្រទេស
ក្នុងទសវត្ស១៩៣០ និង១៩៤០ ក្រុងបាងកកបានប្រមើលឃើញពីការគំរាមកំហែងចំពោះខ្លួន មិនត្រឹមតែពីសំណាក់ពួក មហាអំណាចបស្ចឹមប្រទេសនោះទេ តែក៏មានពីសំនាក់វៀតណាមផងដែរ។ រវាងឆ្នាំ១៨៤១-១៨៤៥ ប្រទេសសៀម នឹងវៀតណាមបានព្យាយាមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការដណ្តើមគ្នាត្រួតត្រាប្រទេសកម្ពុជា។  វាជាការប្រណាំងប្រជែងមួយគ្មាន ឈ្នះចាញ់ឡើយ នៅទីបញ្ចប់។ ជាក់ស្តែងនៅកណ្តាលនៃសង្គមបាងកក យ៉ាងណាមិញ ពួកយុវជនត្រកូលអភិជននិង មហាក្សត្រមួយក្រុមកំពុងតែសិក្សាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីពួកបស្ចឹមប្រទេស។ ដំបូងមានព្រះអង្គម្ចាស់មង្គត9នៀំង កុតបដែលជាបងប្អូនប្រុសរបស់រាមាទី៣។  បន្ទាប់មកក្នុងនាមជាសង្ឃ មង្គតបានបូជាកំលាំងកាយ ចិត្តបន្តកំណែទំរង់ ព្រះពុទ្ធសាសនាថៃ។  ទ្រង់បានសិក្សាស្វែងយល់ពីនិកាយធម្មយុត្តិដែលមានគោលដៅណែនាំសាសនិកជនរបស់ខ្លួនឱ្យ ក្លាយត្រឹមជាអ្នកប្រាជ្ញសាសនាដ៏ថ្លៃថ្លានិងឧត្តមប្រសើរ (ព្រះពោធិសត្វ?) ដោយលុបបំបាត់ចោលនូវសេចក្តីបន្ថែមលើ ប្រភពដើមនៃការបង្រៀនបែប ពុទ្ធសាសនា។  មង្គត និងក្រុមមនុស្សនៅជុំវិញទ្រង់ ក៏កំពុងតែរៀនសូត្រភាសាបស្ចឹម ប្រទេស គណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រលោកខាងលិច រួមមានបច្ចេកទេស និងការរៀបចំក្បូនយោធា។ នៅពេលស្តេច មង្គតបានគ្រងរាជ្យបល្ល័ង ទ្រង់បានណែនាំក្រុងបាងកកឱ្យយល់ដឹងពីលោកខាងលិច។  ស្តេចមង្គត រឺ រាមាទី៥ (១៨៥១ -១៨៦៨) បានចុះសន្ធិសញ្ញា ពៀរឹនិងទរតោយ ជាមួយអង់គ្លេសក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៨៥៥ (១)។ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញា នេះ ពន្ឋអាករនៃការនាំចេញនិងនាំចូល ត្រូវបានកាត់បន្ថយនិងកំនត់កំរិតច្បាស់លាស់ ។ ម៉្យាងទៀត ការធ្វើជំនួញ ផ្តាច់មុខលើទំនិញ ត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយប្រជាជនអង់គ្លេសត្រូវបានគេប្រគល់ឱ្យនូវអភ័យឯកសិទ្ធលើដែនដីជាពិ សេសៗ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមកទៀត ស្តេចមង្គតបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាបែបនេះជាមួយនឹងមហាអំណាចបស្ចឹម ប្រទេសដទៃៗទៀតដែរ។
ការលេចឡើងនូវរដ្ឋាភិបាលយោធានិយម (១៩៣២-១៩៤៨)
ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក ភិបុល បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ។ ពេលនោះគាត់ កាន់កាប់តំណែងផ្សេងៗរហូតក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី នាឆ្នាំ១៩៣៨ ដោយដឹកនាំគណរដ្ឋមន្ត្រីនៃពួកកងទ័ពប្រកប ដោយឥទ្ធិពលខ្ពស់។  ភិបុល និង អ្នកគាំទ្រ   ដោយគ្មានការទុកចិត្តពីពួកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បច្ចឹមប្រទេសនៃរយៈ ពេលនោះបានចាប់អារម្មណ៍លើគំរូនយោបាយផ្សេងៗទៀតគឺ  ផាស៊ីសអ៊ីតាលី   អាល្លឺម៉ង់ និង ជប៉ុន ដែលជាប្រទេស អាស៊ីតែមួយ ដែលហាក់ដូចជានូវទំរង់គំរូមួយសំរាប់ទំនើបភាវូបនីយកម្មដល់ថៃ។  ភិបុលបានចាប់ផ្តើមប្រើទំរង់មួយ ចំនួននៃលទ្ធិផ្តាច់ការយ៉ាងឆាប់រហ័ស  ចាប់ពួកប្រឆាំង លើកខ្លួនឯងជាមេដឹកនាំដ៏ប្រសើររបស់ថៃ  ធ្វើអោយរំភើបដល់ អារម្មណ៍នៃអ្នកជាតិនិយមសេរីមួយនៃអាណិត្តវប្បធម៌បានប៉ុនប៉ងធ្វើបំលាស់ប្តូរសង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចដ៏រហ័ស ។  នៅក្នុង ស្រុកចលនាដ៏សំខាន់បំផុតរបស់គឺ ការតាក់តែងច្បាប់សំដៅរកជនជាតិចិននៅក្នុងប្រទេសថៃ។  ការសហប្រតិបិត្តថ្នាក់ រដ្ឋមន្ត្រី ដណ្តើមមកកាន់កាប់លើទំនិញដូចជា ស្រូវ  ថ្នាំជក់ និង ប្រេង ហើយមុខរបរជនជាតិចិនប្រឈម មុខនិងការ ទារពន្ធថ្មី  និងការត្រួតត្រា ។  ដឹងពីរបៀបនៃសេដ្ឋកិច្ចចិនតាមពិតទៅគឺមានតំលៃជ្រុលរង្វាស់រង្វាលប្រឆាំងនឹងចិន ដើម្បីគេរុញច្រាន តែគោលនយោបាយភិបុលអាចមានឥទ្ធិពលរហូត។  ពួកគេធ្វើឱ្យជនជាតិចិនមករស់នៅលាយឡំនឹង សង្គមថៃ តាមរយៈដៃគូពាណិជ្ជកម្មចិនថៃ   ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការទទួលយកពួកជនជាតិចិននូវភាសាថៃ ការអប់រំ និងវប្បធម៌។  ពួកគេក៏បានចាប់ផ្តើមបណ្តុះបណ្តាលឱ្យបណ្តាលរដ្ឋខ្លាំងៗនូវការចូលរួមសេដ្ឋកិច្ច ដែលធ្វើឱ្យ ពិបាកឃើញនូវខ្សែបន្ទាត់រវាងអ្នកប្រកបមុខរបរ និងអ្នកទាំងឡាយដែលកាន់អំណាចនយោបាយ និង ការិយាធិប តេយ្យ។ ដោយបន្តអនុវត្តន៍ គោលដៅជាតិនិយមរបស់ខ្លួន។
ប្រទេសថៃនាទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០
នៅក្នុងរយៈពេលខ្លី យុទ្ធសាស្ត្រនេះបានបង្កើនលំដាប់ថ្នាក់សង្គម។ នៅក្នុងរយៈពេលវែង វាបានធ្វើឱ្យមាន អាកប្បកិរិយាសង្ស័យក្នុងចំណោមជនជាតិថៃជាច្រើនចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា និងការបង្រៀនបែបអភិរក្សនិយម របស់គេ។  នេះបានបង្ហាញពីករណីជាច្រើនដែលមានភាពខុសប្លែកគ្នា។  ការអប់រំសម័យទំនើប និងការកើនឡើង ទ្រព្យសម្បត្តិ ពិតជាបានរួមចំណែកនៅក្នុងការធ្វើឱ្យប្រភេទផ្សេងគ្នា ផ្នែកអាកប្បកិរិយាចំពោះសាសនា។
ការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នៃកឧសាសហ៍កម្មភាគច្រើនស្ថិតនៅក្រុងបាងកក បើគិតពីឥឡុវគឺមានជាង ៥០% នៃ អឌភ ជាតិ ទោះបីជាវាមានចំនួនប្រជាជនប្រហែល ១៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបក៏ដោយ។ ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ័ក្រុងបាងកក កំពុងលាតសន្ធឹងដល់ដំណោះស្រាយនៃការចំណាយរបស់ជាតិ តែទោះបីជាគំរោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ័ជនបទ ចំបងៗមានភាពខ្វះខាតក្នុងការទាក់ទាញ ពាណិជ្ជកម្ម និង ឧស្សាហ៍កម្មជាច្រើនពីរាជធានី។  ការបំពុលបរិស្ថាន បានក្លាយជាបញ្ហាបន្ទាន់ ទាំងក្នុងស្រុក និងជនបទ។  អេដស៍ក៏បានក្លាយជាបញ្ហាមួយដ៏ធំសំរាំប់ជាតិ យ៉ាងហោចណាស់ ប្រជាជនថៃជាង ២ លាននាក់ ត្រូវគេប៉ាន់ស្មានថាកំពុងតែផ្ទុកវិរុស ហ៉ីវ។ សូម្បីតេដូច្នេះក៏ដោយ ក៏ទំនោរពីមុន របស់ប្រ់ទេសថៃ គឹបណ្តុះបណ្តាលឱ្យមានសុទិដ្ឋិនិយមលើអនាគតរបស់វា។ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃអាចត្រូវបានគេសំគាល់ ឃើញថាជារឿងរ៉ាវនៃក្រុមមនុស្សមួយដែលមានសមត្ថភាពប្លែកចំពោះសម្ពន្ធ័ភាពសង្គម ភាពទាល់ច្រកនៃជំលោះ និងជំលោះប្រកួតប្រជែងដែលជៀសមិនផុតទេ។
ឯកសារពិគ្រោះ
ដកស្រង់ពីឯកសារបង្រៀនស្តីពី ប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសជិតខាង ដោយ ថា លាងអាង ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភំពេញ។
ច្បាប់ក្រម
អាចមកបំបួស ហេតុចង់សម្ភារ ប្រើបង់អន្ធពាល
សង្វាតសូត្ររៀន ដោយគ្រូប្រញ័ប្ដិ
ដោយចិត្ដមាក់ងាយ។
អាសូរមេបា ចិញ្ចឹមរក្សា កុំឲ្យអន្តរាយ
១០  -
សង្វាតសូត្ររៀន កុំធ្វើអៀនប្រៀន ក្នុងចិត្ដសព្វថ្ងៃ
ច្បាប់នេះសោតណា ទូន្មានអាត្មា ដោយនូវក្រិត្យសង្ឃ
បំរើបាធ្យាយ ឲ្យមានបារម្ភ ទើបខ្លួនជាធំ
សាមណេរណាសោត ចិត្ដនោះក្រេវក្រោធ ឲ្យចៀសចេញឆ្ងាយ
សាមណេរទាំងឡាយ តាមចិត្ដសប្បាយ
ឲ្យបានខ្លួនថ្លៃ
កុំធ្វើបំពាន
នាបីហៅគ្រូ ដូចអ្នកនាំផ្លូវ ដើរដោយគន្លង
រីនឹងចេះឯង ដូចអ្នកវង្វេង កណ្ដាលអធ្វា
២៥  -      សូម្បីរកផ្លូវ ពុំដែលនឹងត្រូវ សឹងពានឯព្រៃ
ហេតុត្បិតចេះឯង ឥតអ្នកដឹកដៃ ចិត្ដនោះសង្ស័យ
នេះដូចអ្នកផង ពុំដោយគន្លង នៃលោកណាយល់
នរកទាំងបួន។
អាចឲ្យក្ដីច្បាប់
ស្វែងធម៌ជាផ្លូវ ទៅកាន់បរលោក
រឿងមហាភារតយុទ្ធ ភាគទី១៖សេចក្ដីឫស្យានៃញាតិ
វេលា​គ្រោះ​អាក្រក់​មក​ដល់ ក្នុង​រាត្រី​កាល ១ នោះ​យប់​ងងឹត​ពពក​ខ្មៅ​មីរដេរដាស បិទ​បាំង​អាកាស​មើល​មិន​យល់​អ្វី អ្នក​ស្រុក​កំពុង​ដេក​លក់​សព្វ​រាល់​ផ្ទះ​សម្បែង​ស្ងាត់​ច្រៀប គ្មាន​មនុស្ស​ដើរ​ទៅ​មក តាម​ថ្នល់​ហ្វូង​ដល់​ម្នាក់​ឡើយ ខណៈ​នោះ​វាំង​ធំ​ដែល​សាង​ឡើង​ថ្មី ក៏​ស្រាប់​តែ​លេច​អណ្ដាត​ភ្លើង​ភ្លឺ​សន្ធោ​ឡើង ឮ សន្ធឹក​ផូងផាំង ៗ មួយ​ស្របក់ វាំង​ថ្មី​នោះ ក៏​ទ្រោម​ទៅ​ជា​ផះ​អស់ បោណ្ឌ​កុមារ ក៏​មិន​ឥត​គំនិត ឬ ធ្វេស​ប្រហែស​ក្នុង​រឿង​នេះ បាន​ទ្រង់​ជ្រាប​រហស្ស​កម្ម​មក​យូរ​ថ្ងៃ​ជា​មុន​ហើយ ទើប​បលាយនាការ​គេច​វះ អំពី​អគ្គីភ័យ​ទៅ​តាម​ផ្លូវ​ក្នុង​ដី ផុត​ភ្នែក ទុរយោជន៍ និង​អ្នក​ដទៃ គ្មាន​អ្នក​ណា​ដឹង​យល់​គ្រា​នោះ ទុរយោជន៍ ក៏​រីករាយ​សប្បាយ​ក្នុង​ចិត្ត​ណាស់ ដែល​បាន​ទម្លាយ​គូ​សត្រូវ​បាន​សម្រេច​ដូច​ប្រាថ្នា ទំនង​ដូច​គ្នា​នឹង​ពាល​រាជា ១ អង្គ​ទៀត ក្នុង​បុរាណ​សម័យ​បាន​ទ្រុង​ខ្លុយ​ឆ្វេក ៗ ក្រសាល​លេង​ជា​ទី​រីករាយ​កោមល​ហឫទ័យ​ក្នុង​ខណៈ​ដែល​ភ្លើង​កំពុង​ឆេះ​ផូងផាំង​នោះ​ឯង ។
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ភាគទី១
បារ៉ាក់ អូបាម៉ា
តំណាងជាប្រធានាធិបតី
លោកបារ៉ាក់ អូបាម៉ាបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៅសហរដ្ឋអាមេរិចនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩។ នៅពេលដែលអូបាម៉ាបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិតបតី ការវាយប្រហារផ្សងៗមានការថយចុះ គាត់ឲ្យសមាជិកទាំងអស់ចំណាយទឹកប្រាក់ចំនួន (៧៨៧,000,000,000ដុល្លា) ដើម្បីបញ្ចប់ការវាយប្រហារ។ ដែលគាត់បានឲ្យឈ្មោះគម្រោងនេះថា គម្រោងវិនិយោគ។ គម្រោងមូលនិធិវិនិយោគនេះមានគម្រោងជាច្រើន ដូចជា ជួយទៅដល់សាលារៀន​ ការធ្វើប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនដល់សញ្ជាតិអាមេរិច ហើយនឹងមូលនិធិការរកឃើញផ្សេងៗរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត។ អូបាម៉ាបានបន្តជួយលើការបង់ពន្ងរហូត​ដល់លោកចយ ដាប់បីយូប៉ូស ចាប់ផ្តើមឲ្យថវិកាជាច្រើនពាន់លានដុល្លាដល់ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគខាងរថយន្តនិងខាងធានាគារដូចនេះពួកគេមិនអាចក្ស័យធនបានទេ។ គាត់បានចុះហត្ថលេខាទៅលើការនិព្ធនរបស់លោក ប្រេននី ហ្រាង និងលោកក្រីស​ ដូត ដែលបានរៀបរៀង​ wall street (ឧស្សាហកម្មនៃហិរញ្ញវត្ថុ) ដើម្បីការពារការប្រឆាំងផ្សេងៗកើតមានម្តងទៀត។ អូបាម៉ាបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងការពារអ្នកជំងឺនិងបទឧកិ្រដ្ឋផ្សេងៗដែលហូរចូលទៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិចអូបាមាបាននិយាយថានេះជាការផ្លាស់ប្តូរទៅលើការគ្រប់គ្រងមនុស្សដើម្បីថែរក្សាសុខភាព។ នៅក្នុងនយោបាយការបរទេសអូបាមាបានធ្វើគម្រោងនៃការយកមនុស្សដែលមកពីIRAQចេញយ៉ាងយឺតៗ ក្នុងការបញ្ចប់សង្រ្គាមក្នុងIRAQចុងឆ្នាំ២០១១ ខណះនោះអូបាមាក៏បានបន្ថែមក្រុមមនុស្សដែលមកពីអាហ្គោនីស្ថានដើម្បីជួយសហរដ្ឋអាមេរិចឲ្យឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមអាហ្គោនីស្ថានហើយអូបាមាក៏បានសម្រេចចិត្តជួយក្នុងសង្គ្រាមប្រឆាំងនៅលីប៊ីផងដែរ។ អូបាមាបាននិយាយ៣ទៅ៤ដងហើយថាគេនិងធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិចនិងប្រជាជាតិកាន់សាសនាម៉ូស្លិមមានទំនាក់ទំនងប្រសើរឡើង។អូបាមាបានទទួលមេដាយសនិ្តភាពក្នុងឆ្នាំ២០០៩ គឺក្នុងថ្ងៃទី៩ខែតុលា អូបាមាមានកិតិ្តយសដោយការប្រឹងប្រែងធ្វើជាមនុស្សសុភាពរាបសារ ប៉ុនែ្តគេក៏ឃើញអូបាមាធ្វើទាន៣ទៅ៤ដងដែរ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយអូបាមាមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងណាស់គឺរហូតដល់៧០ភាគរយនៅពេលអូបាមាបានចូលកាន់ដំណែងហើយប្រជាប្រិយភាពរបស់គេបានធ្លាក់ចុះមកត្រឹម៤៥ភាគរយវិញក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០១០ អូបាមាបានទទួលរងការស្តីបន្ទោសជាច្រើនពីសំណាក់អ្នកសារធារណរដ្ឋ អ្នកអភិរក្ស អ្នកសេរីនិយម និងសមាជិកបក្សរបស់គេ ព្រោះពួកគេបានជឿទៅលើកាគ្រប់គ្រងរបស់អូបាមា។ សហពន្ធ័រដ្ឋាភិបាលក៏បានលូតលាស់ធំឡើងហើយការចំនាយក៏ច្រើនទៅលើគម្រោងរបស់គេ ដែលមិនធ្វើឲ្យប្រសើរណាស់ណាទៅលើប្រទេសរបស់គេឡើយ។ អូបាមាបានត្រូវគេរំលោភបំពានទៅលើសាសនានិងពណ៌សម្បូរកាលពីគេនៅក្មេង ប៉ុន្តែគេនៅតែរឹងប៉ឹងក្នុងការសម្រេចបំណងរបស់គេ ដើម្បីក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ដែលជួយដល់អ្នកដទៃដែលគ្មានសំណាងជាងអូបាមា។ ក្នុងការលេចឡើងនៃអតិផរណា ចំនួនទឹកប្រាក់របស់រដ្ឋាភិបាលបានខ្ចីជារៀងរាល់ខែក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អូបាមា។ អូបាមាបានតម្លើងថ្លៃពន្ធអាករទៅលើអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បិត្តច្រើននៃប្រជាជនអាមេរិច ដែលអាចល្មមទៅនឹងការចំនាយរបស់គេ។ អូបាមាបានជំទាស់ទៅលើអ្នកសារធារណរដ្ឋរបស់គេ ដែលគេចង់កាត់ចេញការជួសង្រ្គោះជនក្រីក្រនិងតម្រូវការជួយទៅលើថ្លៃពន្ធអាករនិងប្រាក់បំណុល ហើយអូបាមាក៏បានលុបចោលការចុះហត្ថលេខាលើបទឧក្រិដ្ឋមិនសួរមិនប្រាប់ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដែលវាកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ក្នុងការការពារមនុស្សស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាដែលបានចេញពីបម្រើកងទ័ព។ អូបាមាបានបញ្ចូលសមាជិកថ្មីបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមIRAQ ហើយបានបន្តទៅលើកិច្ចការពារភេរវកម្មហើយលទ្ធិផលក៏បានទទួលគឺ អូសាម៉ា ប៊ីនឡាឌែនបានសម្លាប់ក្នុងថ្ងៃទី២ ខែឧសភាឆ្នាំ២០១១ អូបាមាបានបញ្ចូលសមាជិកថ្មីគឺកងទ័ពអាកាសនៅលីប៊ីដែលបានបញ្ចប់សង្រ្គាមស៊ីវិលក្នុងឆ្នាំ២០១១ដោយការសម្លាប់ ម៉ូម៉ារូលហ្គាដាហ្វី នៅថ្ងៃទី៩ខែឧសភាឆ្នាំ២០១២។ ហើយអូបាមាបានឈរតំណែងលេខ១ ក្នុងការគាំទ្រការរៀបការភេទដូចគ្នា។
ស្ពានខាន់ម៉ុងក្យូ
ស្ពានខាន់ម៉ុងក្យូ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Kanmonkyo Bridge, ជាភាសាជប៉ុន៖ 関門橋) ជាស្ពានយោលមួយដែលឆ្លងកាត់ច្រកខាន់ម៉ុង។ ស្ពាននេះតភ្ជាប់ ស៊ីម៉ុណុសិគី (សុងស្សឺ) និង ឃីតាឃ្យឺស្សឺ (ឃ្យឺស្សឺ)។ ស្ពាននេះត្រូវបានបើកអោយដំនើរការសំរាប់យានយន្តនានានៅ​ថ្ងៃទី១៤ វិច្ឆិកា ១៩៧៣ និងតភ្ជាប់ទៅ ឃ្យឺស្សឺអិចស្ព្រេសវេយ នៅថ្ងៃទី ២៧ មិនា ១៩៨៤។ វាជាស្ពានយួរវែងជាងគេនៅលើពិភពលោកចំនាត់ថ្នាក់ទី៣៧ ដោយមានប្រវែងផ្នែកមេ(ប្រវែងពីប៉មមួយទៅប៉មមួយទៀត)ប្រវែង ៧១២ម និងប្រវែងសរុប ១០៦៨ម។
Portal:Featured portals
People (2)
Biography • Barack Obama
កតិកាសញ្ញាអន្ដរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធសេដ្ឋកិច្ច សេដ្ឋកិច្ច និង វប្បធម៌
អនុម័តនិងបើកឲ្យចុះហត្ថលេខា ឲ្យសច្ចាបន័និង ឲ្យចូលជាសមាជិក ដោយសេចក្ដី សម្រេច ចិត្តរបស់ មហាសន្និបាត អង្គការសហប្រជាជាតិ លេខ ២២០០A(XXI) ចុះថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ១៩៦៦​ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី៣ ខែមករាឆ្នាំ១៩៧៦ ស្របតាមបទបញ្ញតិ្ដ នៃមាត្រ២៧
១. រដ្ឋភាគីនៃកតកាសញ្ញានេះ ទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់បុគ្គលគ្រប់រូបមាន កម្រិតសុខភាព ទាំងខាងរាងកាយ និង ខាងស្មារតី ខ្ពស់បំផុត តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ២. វិធានការនានា ដែលរដ្ឋភាគី នៃកតិកាសញ្ញានេះចាត់ ដើម្បីធានាការប្រើសិទ្ធិនេះ ឲ្យបានពេញលេញ ត្រូវបញ្ជូលវិធានការដែលចាំបាច់ដើម្បី ធានា។ (ក) វិធានការសម្រាប់ការការកាត់បន្ថយអត្រាមរណះនៃទារកក្នុងពោះម្ដាយ និង មរណៈ នៃកុមារ និង សម្រាប់ការរីកលូតលាស់ប្រកបដោយសុខភាព របស់កុមារ។ (ខ) ការធ្វើឲ្យប្រសើរគ្រប់ទិដ្ឋិភាព នៃអនាមយ័ ខាងផ្នែកបរិស្ដាន និង ឧស្សាហកម្ម។ (គ) វិធីបង្ការកាព្យាបាល និង ការត្រួតពិនិត្យ ជំងឺឆ្លង ជំងឺ រាតត្បាត ជំងឺ បណ្ដាលមកពីវិជ្ជាជីវះ និង ដទៃទៀត ព្រមទាំង ប្រយុទ្ធប្រឆាំង នឹង ជំងឺទាំងនេះផង។ (ឃ) ការបង្កើតលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ធានាដល់ជនគ្រប់រូប នូវសេវាសុខាភិបាលគ្រប់ផ្នែក និង ជំនួយផ្នែកសុខាភិបាលក្នុងពេលមានជំងឺ។
រដ្ឋភាគីនៃកតកាសញ្ញានេះ ព្រមព្រៀងគ្នាថា វិធានការលំដាប់អន្ដរជាតិ ដើម្បីសម្រេច បាននូវ សិទ្ធិដែលមានចែកងក្នុងកតិកាសញ្ញានេះ មានជាអាទិ៍ ការធ្វើអនុសញ្ញា ការអនុមត័អនុសាសន៏ ការឧត្តម្ភជំនួយបច្ចេកទេស និង កររៀបចំការប្រជុំ ថ្នាក់តំបន់និង ការប្រជុំផ្នែកបច្ចេកទេស សម្រាប់ពិគ្រោះ យោបល់និង សិក្សាជាមួយរដ្ឋាភិបាលពាក់ពន្ធ័។
១. កតិកាសញ្ញានេះ ចូលជាធរមានក្នុងរយះពេល៣ខែ ក្រោយពីបរិច្ឆេទ នៃការតំកល់លិខិតុបករណ៏ ឲ្យសច្ចាបន័ ឬ លិខិតុបករណ៏ សុំចូលជាសមាជិកទី៣៥ នៅនឹងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ២. ចំពោះរដ្ឋណាមួយដែលឲ្យសច្ចាប័ន ឬ សុំចូលជាសមាជិកនៃកតិការញ្ញានេះ បន្ទាប់ពីសមាជិកទី៣៥ កតិកាសញ្ញានេះ នឹងចូលជាធរមានក្នុងរយះពេល៣ខែ ក្រោយពីបរិច្ចេទ នៃការតំកល់លិខិតុបរកណ៏ ឲ្យសច្ចាបន័ ឬ លិខិតុបករណ៏សុំចូលជាសមាជិករបស់រដ្ឋនោះ។
មាត្រា២៩
រាជវង្សថាង
ការចាប់បដិសន្ធិ
នៅសម័យ​រាជវង្សសួយ គ្រួសារលី​ជាគ្រូសារមេទ័ព​អភិជន​ទិសពាយ្យ។ គ្រួសារលី​បាន​ប្រកាស​ស្នង​ត្រកូលពី​ឡាវស៊ី (ឈ្មោះ​ផ្ទាល់ខ្លួន លី តាន ឬ លី អ៊ឺ) ។ មេទ័ពនៃ​រាជវង្សហាន លី កាង និង មេដឹកនាំ លៀងខាងលិច លី កាវ ក៏បាន​ប្រកាសថា​ខ្លួន​មានវង្សត្រូល​ពី​បុព្វបុរស​នៃ​ព្រះរាជា​មហាថាងផងដែរ។  មាតារបស់​ព្រះរាជា​យ៉ាង (គ្រងរាជពីឆ្នាំ៦០៤ ដល់ ៦១៧) នៃ​មហាសួយ និង ព្រះ​រាជា​ដែល​បាន​បង្កើត​នរគ​ថាង គឺ​ជា​បងប្អូន​នឹងគ្នា ធ្វើឲព្រះ​រាជា​ទាំងពីរ​អង្គ​ជា​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​ដែល​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​រាជវង្ស​ពីរ​ផ្សេងគ្នា។
រាជវង្សថាង (ឆ្នាំគ.ស ៦១៨-៩០៧)
“ក្សត្រប្រៀបដូចទូក ចំណែកប្រជាជនគឺទឹក ទឹកអាចធ្វើឲ្យទូកអណ្ដែត និងលិចបានដូចគ្នា” ។
សករាជចឺនកួន
ក្នុងកំឡុងពេលខាងលើនេះ មានការតែងច្បាប់បន្ថែមច្រើនទៀត បើកការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ដ្រីចូលបម្រើរាជការពីបុគ្គលទូទៅ មិនប្រកាន់មានក្រ មិនប្រកាន់តំណែងថ្នាក់ខ្ពស់ទាបដូចពីមុន ថែមទាំងមានការពិនិត្យតាមដានការធ្វើការងាររបស់បណ្ដាមន្ដ្រីតាមតំបន់នីមួយៗ យ៉ាងតឹងរឹង ជ្រើរើសមនុស្សឆ្លាតមានបញ្ញាមកបម្រើរាជការ ដកតំណែងមនុស្សអាក្រក់។ ក្រៅពីនេះ នៅមានការបើកទទួលស្ដាប់យោបល់ និងជំទាស់របស់មន្ដ្រីជុំវិញ ដើម្បីកែសម្រួលគុណវិបត្ដិក្នុងការគ្រប់គ្រងផែនដីបានយ៉ាងទាន់សភាពការណ៍ ទើបនៅជុំវិញពោរពេញទៅដោយមនុស្សមានបញ្ញាតាំងចិត្ដធ្វើការងារ ដូចជា ហ្វាងស្វៀនលិង វ៉ើយជិង វ៉ើនយៀនប៉ ជាដើម ដែលជាមូលហេតុសំខាន់ដែលធ្វើឲ្យសករាជចឺនកួនមានការគ្រប់គ្របប្រកបដោយតម្លាភាពនិងមានស្ថេរភាព។
អ៊ូ ម៉ីនាង (អ៊ូ ជឺធៀន) Umei Neang (UJ Tian) --- ចក្រព័ត្ដិនីមួយអង្គគត់នៃផែនដី (ឆ្នាំគ.ស ៦២៤-៧០៥)
ពេល អ៊ូ ម៉ីនាង (អ៊ូ ជឺធៀន) Umei Neang (UJ Tian)អាយុបាន ១៤ ឆ្នាំ ត្រូវហៅចូលវាំងក្លាយជាស្អំវ័យជំទង់ក្នុងរជ្ជកាលស្ដេចថាងថៃចុងលីស៊ឺមិន។ ពេលថាងថៃចុងសុគត់ ទើបត្រូវចេញសាងផ្នួសជាដូនជីតាមបូរាណរាជប្រពៃណី។
ក្នុងកំឡុងពេលនោះ ក្រុមញាតិវង្សត្រកូលលីនិងមន្ដ្រីចាស់ៗ ដែលចេញមកប្រឆាំងនឹងអំណាចរបស់ត្រកូលប៊ូសុទ្ធតែត្រូវកម្ចាត់យ៉ាងសាហាវ។ មូលដ្ឋានអំណាចរបស់ក្រុមត្រកូលលីត្រូវធ្លាក់ដុនដាបជាខ្លាំង។ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ៦៩០ ប៊ូឆេកធៀនប្រកាសប្ដូររាជវង្សថាងជារាជវង្សចូវ ឬក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិនហៅថា រាជវង្សអ៊ូចូវ មានរាជធានីនៅលួយ៉ាង តាំងខ្លួនជាចក្រព័ត្ដិនី កាន់អំណាចកំពូល ដោយវ័យ ៦៧ ឆ្នាំ ជាចក្រព័ត្ដិនីអង្គដំបូងនិងមានតែមួយអង្គគត់ក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រចិន។
សម័យខាន់ធីគ្រប់គ្រងប្រទេស
ក្រោយរជ្ជកាលស្ដេចថាងតៃចុង (ឆ្នាំគ.ស ៧៦២-៧៧៩) ខាន់ធីមានតួនាទីជាតំណាងព្រះរាជាចេញត្រួតកម្លាំងយោធា ប្រកាសរាជឱង្ការ ត្រួតពិនិត្យរបាយការណ៍ថ្វាយព្រះរាជា គ្រប់គ្រងបណ្ដាញព័ត៌មាននិងស៊ើបរាជការសម្ងាត់ និងអង្គរក្សប្រចាំវាំងទាំងអស់ ថែមទាំងអាចតែងតាំងផ្លាស់មន្ដ្រីទាហានប្រចាំតំបន់ មានឥទ្ធិពលស្មើមេឃ ទើបអំណាចក្នុងរាជសំណាក់ត្រូវធ្លាក់ក្នុងដៃរបស់ពួកខាន់ធី ក្សត្ររាជវង្សថាងក្នុងរជ្ជកាលបន្ដបន្ទាប់ អង្គខ្លះត្រូវស្លាប់ដោយស្នាដៃខាន់ធី និងអង្គខ្លះឡើងគ្រងរាជ្យដោយស្នាដៃរបស់ខាន់ធី។
ខ្យល់ដង្ហើមនៃការបះបោរចុងក្រោយ
អ្នកដែលមានគុណសម្បតិ្ដក្នុងការបង្ក្រាបចលនាក្បត់ហួងឆៅគឺ ជូឆ្វៀនចុង ឈ្មោះដើមជូវ៉ើន ធ្លាប់ជាមេទ័ពក្រោមបញ្ជារបស់ហួងឆៅ តែក្រោយមកបានងាកមកស្វាមីភក្ដិជាមួយរាជវង្សថាង បានទទួលតែងតាំងឲ្យធ្វើជារងមេបញ្ជាការបង្រ្កាបចលនាក្បត់នៅតំបន់ហឺតុង និងបានទទួលព្រះរាជទាននាមថាឆ្វៀនចុង (ប្រែថាស្មោះត្រង់ភក្ដី) ឆ្នាំបន្ទាប់មកបានឡើងតំណែងជាមេទ័ពការពារដែនដីក្រុមស្វៀនអ៊ូ។ លុះដល់ឆ្នាំគ.ស ៨៨៤ ជូឆ្វៀនចុងរួមដៃជាមួយលីខឺយ៉ុង ជនជាតិសាថួ វាយបង្ក្រាបកងកម្លាំងរបស់ហួងឆៅ។ ក្រោយហេតុការណ៍ កងកម្លាំងដែលដឹកនាំដោយ ជូឆ្វៀនចុង លីខឺយ៉ុងនិងលីម៉ៅចឺន ចាត់ទុកជាកងកម្លាំងដែលមានអំណាចខ្លាំងបំផុតក្នុងពេលនោះ។
គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ
ស្ដង់ដារមាស
ប្រវត្តិសាស្រ្តអ្នកកាសែត
ប្រវត្តិសាស្រ្តអ្នកការសែត
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា
អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់ រឺ អ.អ.ស.ប.ក.) គឺជាប្រតិបត្តិការថែរក្សាសន្តិភាពរបស់សហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៩២-៩៣។ វាក៏ជាឱកាសដំបូងហើយដែលក្នុងនោះដែលស.ប.បានក្ដោបក្ដាប់លើរដ្ឋបាលនៃរដ្ឋឯករាជ្យមួយ ដោយបានរៀបចំ និងដំណើរការការបោះឆ្នោតមួយ (ដូចជាបានប្រឆាំងនឹងការធ្វើជាអ្នកអង្កេត រឺ ការត្រួតពិនិត្យ) មានស្ថានីយវិទ្យុ និងគុកផ្ទាល់ខ្លួន ហើយមានការទទួលខុសត្រូវដល់ការលើកទឹកចិត្ត និងការពារសុវត្ថិភាពសិទ្ធិមនុស្សថ្នាក់ជាតិ។
គោលដៅ
បំណង​របស់​អ៊ុនតាក់​ត្រូវ​ស្ដារ​សន្តិភាព និង​រដ្ឋាភិបាល​អសេនិក​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​បាន​ខ្ទេចខ្ទី​អស់​ច្រើន​ទសវត្ស​ដោយសង្គ្រាមស៊ីវិល និង​ឧបាយកល​ទុច្ចរិត​នានា​នៃសង្គ្រាមត្រជាក់ ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ការបោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី និង​ដើម្បីចាប់ផ្ដើមបញ្ឆេះនូវ​បុននីតិសម្បទា​ប្រទេស​នេះ​វិញ។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ការ​ត្រួតត្រាលើ ឬ ការ​ត្រួតត្រា​លើ ឬ ការគ្រប់គ្រង លើ​គ្រប់​ទិដ្ឋភាព​ទាំងអស់​នៃ​រដ្ឋាភិបាល រួមមាន​កិច្ចការបរទេស, ការពារជាតិ, សន្តិសុខសាធារណៈ និង ព័ត៌មាន ហើយ​ដើម្ប​ត្រួតត្រា​, ពិនិត្យ និង ផ្ទៀងផ្ទាត់​ការដកទ័ព​ថយ និង ការ​មិន​ត្រឡប់មកវិញ​ នៃ​កងទ័ព​បរទេស ដើម្បី​បោះ​ទ័ព​បណ្ដោះអាសន្ន ដកហូតអាវុធ និង រំសាយកងទ័ព​ពី​ពួក​ក្រុម​ដែល​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​របស់​កម្ពុជា រឹបអូស​កន្លែង​លាក់​សព្វាវុធ និង គ្រឿងផ្គត់ផ្គង់យោធា, ជម្រក និង ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស មើល​លើ​សន្តិសុខយោធា និង ប្រកាន់​ច្បាប់ និង បទបញ្ជា ធ្វើ​មាតុភូមិនិវត្តន៍ និង ឱ្យ​ពួក​ជនភៀសខ្លួន​តាំង​ទីលំ​នៅ​ឡើង​វិញ​ និង បំលាស់​ទីម​នុស្សម្នាក់ៗ ជួយ​ដោះ​មីន និង ការបង្កើត​ឡើង​នូវ​​កម្មវិធី​ហ្វឹកហ្វឺន​ក្នុង​ការបោសសំអាត​មីន​ និង ការយល់ដឹង​អំពី​មីន ធ្វើ​ឱ្យ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ចាំបាច់​បាន​ល្អ​វិញ និង ជួយ​ក្នុងការកសាងវិញសេដ្ឋកិច្ចនិង ការអភិវឌ្ឍន៍។
ការបោះឆ្នោត១៩៩៣
ខ្មែរជាង៤លាននាក់ (ប្រហែល៩០%នៃពួកអ្នកបោះឆ្នោតដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត) បានចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតខែ ឧសភា ១៩៩៣ ទោះបីជាខ្មែរក្រហមនេះ រឺ គណបក្សកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (គ.ក.ប.) ដែលកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនមិនដែលបានដកហូតអាវុធ រឺ រំសាយទ័ពជាក់ស្ដែងឡើយ ហើយបានរារាំងប្រជាជនខ្លះពីការចូលរួមទៀត។ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិគឺជាអ្នកទទួលសំឡេងឆ្នោតខ្ពស់ជាមួយសំឡេង៤៥,៥% ដែលបានតាមពីក្រោយដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់ហ៊ុន-សែន និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនារៀងគ្នា។ ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចក្រោយមកទៀតបានចូលទៅក្នុងក្រុមចម្រុះជាមួយគណបក្សផ្សេងៗទៀតដែលបានចូលរួមក្នុង​ការបោះឆ្នោតនេះ។ គណបក្សទាំងនេះបានតំណាងឱ្យសមាជិកសភា១២០រូបដែលបានចាត់ចែងព្រាង និងអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើនៅថ្ងៃ ២៤កញ្ញា ១៩៩៣។ វាបានបង្កើតឡើងនូវប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សក្នុងក្របខណ្ឌនៃរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ រួមជាមួយអតីតសម្ដេចសីហនុបានលើកឡើងជាព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងលោកហ៊ុន-សែនបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងទីពីរ រៀងៗគ្នា នៅក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (រ.រ.ក.)។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះផ្ដល់ឱ្យប្រសិទ្ធិភាបដ៏ទូលំទូលាយនៃសិទ្ធិមនុស្សដែលបានទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិ។