cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជនជាតិមន
ប្រវត្តិដំបូង
រូបភាពតូច|254x254ភីកសែល| ផែនទីអាស៊ីអាគ្នេយ៍គ។ ៩០០ គ។ ស។ ដែលបង្ហាញពីហា ភុនឆៃ ពណ៌បៃតងខ្ចី។ ធ្វេង|រូបភាពតូច| ព្រះមហាក្សត្រិយានីដែលនៅ សេសសល់ វិមាន ខេម៉ាដាវី នៅ ឡាំភុន ប្រទេសថៃ ប្រជាជនមនអាចចាប់ផ្តើមធ្វើចំណាកស្រុកពីចិនចូលទៅតំបន់ឥណ្ឌូចិននៅប្រហែល ៣០០០ មុនគ។ ស .។ មនត្រូវបានគេជឿថាជាប្រជាជនដំបូងបង្អស់នៅ ឥណ្ឌូចិន ។ ពួកគេបានបង្កើតអរិយធម៌ដំបូង ៗ មួយចំនួននៅទីនោះរួមមាន ទ្វារវត្តី នៅកណ្តាលប្រទេសថៃ (ដែលវប្បធម៌រីកសាយទៅជា ឥសាន ) ស្រីពេស្យា នៅភាគកណ្តាលប្រទេសឡាវ ( ខេត្តស៊ីខុតបុ បុងទំនើប វៀងចន្ទន៍ ) និងភាគ Nសាន ថៃ ហរភុនឆៃ នៅភាគខាងជើងថៃនិង ព្រះរាជាណាចក្រ ថៃ ថុន។ ប្រទេសភូមាទាប។  ពួកគេជាអ្នកទទួលដំបូងនៃអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ថេរវាទ ពី ស្រីលង្កា ផ្ទុយពីសម័យ ហិណ្ឌូ របស់ពួកគេដូចជាប្រជាជន ខ្មែរ និង ចាម ។ មនបានយក តាមព្យញ្ជនៈផាឡាវ៉ា ហើយទម្រង់ អក្សរមន ចាស់ជាងគេត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងរូងភ្នំនៅ សារ៉ាបូរី សម័យថ្មីដែលមានអាយុកាលប្រហែល ៥៥០ នៃគ។ ស .។ ទោះបីមិនទាន់រកឃើញអដ្ឋិធាតុណាមួយដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់នគរថុនក៏ដោយក៏វាត្រូវបានគេនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រវតិ្តសាម ម៉ា និង ឡាណា ដែរ។ រឿងព្រេងនិទានមហាក្សត្រី ខេម៉ាដាវី ពី ជ្រលងទន្លេចៅពញា, ដូចបានប្រាប់នៅភាគខាងជើងប្រទេសថៃកាលប្បវត្តិ កូម៉ាដាវីវីសា និងប្រភពផ្សេងទៀតបានមកដល់ច្បាប់ជាដំបូងនៃហរិបុញ្ជ័យមហាក្សត្រី (សម័យទំនើប ឡាំភុន ) នគរនៅជុំវិញ 800 គ។
សតវត្សទី ១៦ ដល់ ១៧
ទោះយ៉ាងណាជនជាតិបាម៉ាបានធ្វើឱ្យមានសន្ទុះឡើងវិញនៅ តៅហ្គូ នៅដើមសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ។ ហាន់វត្តីបានធ្លាក់ដល់ការលុកលុយរបស់ស្តេច ថេបហ៊ីនហីធី នៃតៅហ្គូនៅឆ្នាំ ១៥៣៩ ។ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតរបស់ស្តេចមនត្រូវបានដោះលែងជាបណ្តោះអាសន្នពីការគ្រប់គ្រងរបស់បាម៉ាដោយ ស្មីត ថាវប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានកម្ចាត់ដោយព្រះបាទ បាយ័ន នា ន នៅឆ្នាំ ១៥៥១ ។ បាម៉ា បានផ្លាស់ប្តូររាជធានីរបស់ពួកគេទៅម៉ុនដោយរក្សាមននៅក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយអាជ្ញាធររាជវង្ស។ ក្នុងរយៈពេលពីររយឆ្នាំខាងមុខទៀតមននៃភូមាក្រោមបានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បាម៉ា។
សតវត្សទី ១៨ ដល់ ១៩
បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃ នគរថុនបុរី របស់តាកស៊ីន ប្រាយ៉ាចក្រី បានបង្កើត រាជវង្សចក្រី និងឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១៧៨២ ខណៈដែលរ៉ាម៉ា I. រ៉ាម៉ាខ្ញុំកើតមកថោងឌីដែលជាអភិជនឈានមុខគេដែលបម្រើរាជវាំងនៅអយុធ្យាក្នុងឆ្នាំ ១៧៣៧ ម្ចាស់ក្សត្រីរបស់រាមាទី ១ គឺ អាម៉ារិនដា បានកើតក្នុងត្រកូល មន ដែលមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភម្នាក់ដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសសៀមកាលពីជំនាន់មុន។ រ៉ាម៉ា ១ បានបង្កើត ទីក្រុងបាងកក ហើយបានផ្លាស់ប្តូររាជធានីពីថុនបុរីទៅបាងកក។ នៅពេលដែលរលកដ៏ធំនៃការធ្វើចំណាកស្រុកមនពីមីយ៉ាន់ម៉ា (បច្ចុប្បន្នភូមា) ទៅសៀម (ឥឡូវថៃ) បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨១៤ ចៅប្រុសរបស់គាត់គឺព្រះអង្គម្ចាស់ ម៉ុ ន មង្គល (ក្រោយមករាមាទី ៤) បានបន្តស្វាគមន៍ពួកមនខ្លួនឯងនៅឯព្រំដែន សៀម - ភូមា ។ ម៉ុងគូតខ្លួនឯងនិងរាជវង្សចក្រគ្រីនៃប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃនេះមានដើមកំណើតមន។
សតវត្សទី ១៩ ដល់ ២០
នៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ទិវាជាតិមន ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីអបអរការបង្កើតស្ថាបត្យកម្មបុរាណហន វឌ្ឍនា ដែលជាព្រះរាជាណាចក្រមនចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានអាសនៈនៅប៉ារ៉ាហ្គាយ។ (វាធ្វើតាមព្រះច័ន្ទពេញវង់នៅថ្ងៃទី ១១ នៃប្រតិទិនច័ន្ទគតិលើកលែងតែនៅ ប្រាផាដែង ប្រទេសថៃដែលត្រូវបានគេប្រារព្ធនៅឯ សុងក្លរ ) ។
សូមមើលផងដែរ
• អក្សរមន
ជ័យជេស្ឋាទី២
ការផ្លាសរាជធានី
Moving the capital
សង្គ្រាមខ្មែរសៀម គ.សករាជ ១៦២២
Khmer-Siamese War, 1622 AD
ខេត្តព្រះ​សួគ៌ា​
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
១៩១៧ (ខ្សែភាពយន្តឆ្នាំ ២០១៩)
សាច់រឿង
Schofield និង Blake មិនឆ្លងដីរបស់មនុស្សដើម្បីទៅដល់លេណដ្ឋានអាឡឺម៉ង់ដែលបោះបង់ចោលនោះទេ ប៉ុន្តែ Schofield បានរងរបួសដៃឆ្វេងរបស់គាត់នៅតាមផ្លូវ។ នៅ​ក្នុង​បន្ទាយ​ក្រោម​ដី ពួកគេ​បាន​រក​ឃើញ​ខ្សែ​បី​ដែល​កំណត់​ដោយ​ជនជាតិ​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​ត្រូវ​បាន​កណ្ដុរ​ភ្លាមៗ។ ការផ្ទុះស្ទើរតែសម្លាប់ Schofield ប៉ុន្តែ Blake បានជួយសង្គ្រោះគាត់ ហើយអ្នកទាំងពីរបានរត់គេចខ្លួន។ ពួកគេទៅដល់ផ្ទះចំការដែលគេបោះបង់ចោល ជាកន្លែងដែលយន្តហោះរបស់អាឡឺម៉ង់ត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនឹងយន្តហោះសម្ព័ន្ធមិត្ត។ Schofield និង Blake ជួយអ្នកបើកយន្តហោះដែលឆេះចេញពីយន្តហោះ។ Blake បញ្ចុះបញ្ចូល Schofield ឱ្យយកទឹកសម្រាប់អ្នកបើកយន្តហោះ។ នៅពេលដែល Schofield បែរខ្នង អ្នកបើកយន្តហោះបានចាក់ Blake ។ Schofield បាញ់អ្នកបើកយន្តហោះឱ្យស្លាប់ និងបានសម្រាលទុក្ខ Blake នៅពេលគាត់ស្លាប់ ដោយសន្យាថានឹងបញ្ចប់បេសកកម្ម និងសរសេរទៅកាន់ម្តាយរបស់ Blake ។ ដោយយកចិញ្ចៀន និងស្លាកឆ្កែរបស់ Blake ក៏ដូចជាសំបុត្ររបស់ Erinmore គាត់ត្រូវបានទទួលដោយអង្គភាពអង់គ្លេសដែលឆ្លងកាត់។
វីនហ្សេន ហ្វាន់ ហ្គូក
វីនហ្សេន វីលែម ហ្វាន់ ហ្គូក (៣០ មីនា ឆ្នាំ ១៨៥៣ — ២៩ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៩០) គឺជាវិចិត្រករជនជាតិហូឡង់នៅលទ្ធិអារម្មណ៍និយមសម័យក្រោយ (post-impressionism) ដែលមានអានុភាពជាច្រើនលើសិល្បៈសម័យថ្មីជាមួយការងារដែលមានពណ៌ស្រស់ឆើតឆាយនិងមានឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្ដ ។ គាត់មានរោគសញ្ញានៃជំងឺថប់បារម្ភហើយគាត់កំពុងតស៊ូនឹងជំងឺផ្លូវចិត្តកាន់តែច្រើនឡើង ៗ នៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់គាត់ រហូតដល់ពេលដែលគាត់ស្លាប់ជាមួយរបួសពីការបាញ់ខ្លួនឯងនៅអាយុ ៣៧ ឆ្នាំ។
ឃុំជាំ
=ចាស់= ឃុំជាំ មាន ១០ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
កុមារមេគង្គ
ថវិកា
ថវិកាឆ្នាំ ២០១៨ មានចំនួន ១២.៥ លាន អឺរ៉ូ (៥.៥ % ទៅការចំណាយប្រតិបត្តិការ ហើយមាន៩៤.៥%ដើម្បីជួយក្មេងៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍) ។
ខេត្តព្រះសួគ៌ា
=ប្រវត្តិខេត្ត= =រដ្ឋបាល= ខេត្តព្រះសួគ៌ា ត្រូវបានបែងចែកជា ស្រុក គឺ÷
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃកម្ពុជាក្រោម
សាបាឌ័រ ដាលី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករាអេស្ប៉ាញ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិចិត្រករលទ្ធិមនោគតិនិយម
មហិតល អតុល្យតេជ
ព្រះអង្គម្ចាស់មហិតល គឺជា​ព្រះរាជបុត្រ​ទី៦៩ របស់​ស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ និង​ទី៧ របស់ម្ចាស់ក្សត្រីស្វាងវឌ្ឍនា ។ មាតារបស់ទ្រង់ក៏បានចិញ្ចឹមព្រះអង្គម្ចាស់បួនអង្គផ្សេងទៀត ដែលមាតាធម្មតា ( ចៅចមម៉ាន់ដា ) បានទទួលមរណភាព។ ក្នុងចំណោមនោះមានព្រះអង្គម្ចាស់ រាងសិត ប្រយូរស័ក ក្រោយមក ព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យនាថ ដែលបានក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់មហិតល ក្នុងវ័យកុមារភាព។ ក្រោយមកក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ ព្រះអង្គម្ចាស់រាងសិត នឹងដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងអាជីពរបស់មហិតល ហើយក្រោយមកត្រូវបានតែងតាំងជារាជានុសិទ្ធិសម្រាប់កូនប្រុសម្នាក់របស់មហិតល គឺ ភូមិពលអតុល្យតេជ ។
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២
រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះរាជបុត្រទ្រង់ព្រះជន្ម ១០ វស្សា ដែលបានឡើងសោយរាជ្យក្លាយជា ជយវម៌្មទី៥។ ព្រះអង្គមានព្រះបរមមរណនាមថា វ្រះបាទឝិវលោក។
វិបត្តិរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០២១–២០២២
វិបត្តិនេះបានកើតចេញពីសង្រ្គាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនដែលអូសបន្លាយនិងកំពុងបន្ត បូករួមទាំងសង្រ្គាមនៅដុនបាស ដែលបានផ្ទុះឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៤។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ប្រទេសរុស្ស៊ីបានចេញសេចក្តីព្រាងសន្ធិសញ្ញាចំនួនពីរដែលមានសំណើហៅថា "ការធានាសុវត្ថិភាព" រួមទាំងកិច្ចសន្យាស្របច្បាប់មួយថា អ៊ុយក្រែននឹងមិនចូលរួមជាមួយអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង (ណាតូ) ក៏ដូចជាការកាត់បន្ថយកងទ័ពណាតូ និងជំរុំអយោម័យយោធារបស់ពួកគេដែលឈរជើងនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើត ហើយថែមទាំងបានគំរាមកំហែងអ៊ុយក្រែនទៀតថា រុស្ស៊ីនឹងឆ្លើយតបដោយប្រើកម្លាំងយោធា ប្រសិនបើការទាមទារទាំងនោះមិនត្រូវបានបំពេញជាក់លាក់។ អង្គការណាតូបានច្រានចោលសំណើទាំងនេះ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកបានព្រមានរុស្ស៊ីអំពីទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចដ៏"រហ័ស និងធ្ងន់ធ្ងរ" ប្រសិនបើខ្លួនហ៊ានឈ្លានពានប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ វិបត្តិនេះត្រូវបានអ្នកអត្ថាធិប្បាយជាច្រើននាំគ្នាចាត់ទុកថាជាវិបត្តិដ៏ព្រឺព្រួចបំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបចាប់តាំងពីសង្គ្រាមត្រជាក់បានបញ្ចប់មក។
ការប្រមូលផ្ដុំកងយោធារុស្ស៊ីលើកដំបូង
នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធអ៊ុយក្រែនគឺលោករូស្លង់ ឃុំឆាក់បានបង្ហាញពីវត្តមានក្រុមយុទ្ធវិធីកងវរសេនាតូចរុស្ស៊ីចំនួន ២៨ ក្រុមស្ថិតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន ជាចម្បងគឺនៅគ្រីមៀ រ៉ូស្តូវ ប៊្រីយ៉ានស្ក៍ និងវ៉ូរ៉ូនេហ្ស៍។ គេប៉ាន់ប្រមាណថា ទាហានរុស្ស៊ីប្រមាណ ៦០,៧០០ នាក់បានឈរជើងនៅតំបន់គ្រីមៀ និងដុនបាស ជាមួយនឹងទីប្រឹក្សាយោធា ២,០០០ នាក់នៅភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន។ យោងតាមលោកឃុំឆាក់បានឱ្យដឹងថា ការប្រមូលផ្តុំយោធាសំទុះនេះនឹងអាចធ្វើឱ្យក្រុមយុទ្ធវិធីកងវរសេនាតូចកើនឡើងដល់ ៥៣ ក្រុម ហើយអាចបង្ក "ការគំរាមកំហែង" ដល់សន្តិសុខយោធារបស់អ៊ុយក្រែន។ លោកឌីមីឌ្រី ប៉េស្កូវ ដែលជាអ្នកនាំពាក្យរបស់វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន បានសម្តែងការមិនយល់ស្របនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អ៊ុយក្រែនដោយអះអាងថា ចលនាយោធារបស់រុស្ស៊ី "មិនគួរជាការព្រួយបារម្ភអ្វីឡើយ" ដល់ប្រទេសជិតខាង។ ផ្ទុយទៅវិញ សេចក្តីសម្រេចត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា "សន្តិសុខជាតិ"។
ការប្រមូលផ្ដុំកងយោធារុស្ស៊ីលើកទីពីរ
នៅចន្លោះចុងខែវិច្ឆិកា និងដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ មន្ត្រីរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនបានធ្វើការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកអំពីការដាក់ពង្រាយកងទ័ពរៀងៗខ្លួននៅក្នុងតំបន់ដុនបាស។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោកឌីមីត្រូ គូបេឡាកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា បានក្រើនរំលឹករុស្ស៊ីអំពី"ការវាយប្រហារថ្មីលើអ៊ុយក្រែន"ដោយគាត់បាននិយាយថា "វានឹងធ្វើឱ្យ [រុស្ស៊ី] បាត់បង់ច្រើនធ្ងន់ធ្ងរ"។ អ្នកនាំពាក្យនៃវិមានក្រឹមឡាំងលោកឌីមីទ្រី ប៉េស្កូវ នៅថ្ងៃទី២១ ខែវិច្ឆិកា បានហៅការចោទប្រកាន់នេះថាជា"ការក្រេវក្រោធឥតហេតុ" ហើយលោកគិតថា ភាគីអ៊ុយក្រែនទេ​ដែល​កំពុង​រៀបចំ​ផែនការ​សកម្មភាព​ឈ្លានពាន​ប្រឆាំង​នៅតំបន់ដុនបាស។
នៅថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ុយក្រែន លោកអូលេកស៊ី រ៉េស្មីកូវ បានប៉ាន់ប្រមាណថា វត្តមានយោធារុស្ស៊ីបានកើនឡើងដល់ ៩៤,៣០០ នាក់។ កងកម្លាំងរុស្ស៊ីបន្ថែមត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់តំបន់គ្រីមៀ និងព្រមទាំងកងនាវា និងជើងគោករុស្ស៊ីបន្ថែមទៀតផងដែលត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅទីនោះរួចជាស្រេច។ មន្ត្រីស៊ើបការណ៍សម្ងាត់អាមេរិកបានព្រមានថា រុស្ស៊ីកំពុងរៀបចំផែនការវាយលុកយោធាដ៏ធំនាពេលខាងមុខចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដែលអាចនឹងធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ២០២២។
ការត្រៀមការពារជាតិរបស់អ៊ុយក្រែន
នៅក្នុងខែធ្នូដដែរ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប៉ាន់ប្រមាណថា រុស្ស៊ីអាចប្រមូលផ្តុំកងទ័ពជាង ១៧៥,០០០ នាក់ដើម្បីត្រៀមឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ុយក្រែន លោកអូលេកស៊ី រ៉េស្មីកូវបាននិយាយថា "យើងមានមន្ត្រីចំនួន ២៥០,០០០ នាក់...ដោយពួកគេសុទ្ធតែជាសមាជិកនៃកងទ័ពរបស់យើង។ បូកទាំងអ្វីដែលខ្ញុំបាននិយាយ ពោលគឺយើងមានអតីតយុទ្ធជនចូលរួមចំនួន ៤០០,០០០ នាក់និង ២០០,០០០ នាក់ទៀតជាកម្លាំងបម្រុង។ ចំនួនត្រឹម ១៧៥,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណឹង (គឺ) មិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីតបទល់ជាមួយអ៊ុយក្រែនឡើយ"។ រ៉េស្មីកូវបានបន្តអះអាងទៀតថា រុស្ស៊ីអាចបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំមកលើអ៊ុយក្រែននៅចុងខែមករានៃឆ្នាំ២០២២ នេះ។
ការពង្រឹងកម្លាំងអង្គការណាតូ
កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ទាហានអាមេរិកថ្មីៗចំនួន ២,០០០ នាក់បានមកដល់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងប៉ូឡូញ ដែលជាផ្នែកមួយដើម្បីពង្រឹងការពារតំបន់ប៉ែកខាងកើតរបស់អង្គការណាតូ ខណៈដែលរុស្ស៊ីបានដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងបន្ថែមទៀតនៅតាមព្រំដែនអ៊ុយក្រែន។
នៅថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសដាក់ពង្រាយកម្លាំងទាហានចំនួន ៣,០០០ នាក់បន្ថែមទៀតនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ហើយបានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង F-15 ទៅកាន់ប្រទេសរ៉ូម៉ានី។
ការទទួលស្គាល់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍ដោយរុស្ស៊ី
នៅថ្ងៃទី២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ មេដឹកនាំនៃរដ្ឋផ្តាច់ខ្លួនទាំងពីរ ពោលគឺលោកដេនីស ពូហ្ស៊ីលីន និងលេអូនីដ ប៉ាសេឆ្មីគបានរួមគ្នាស្នើសុំឱ្យប្រធានាធិបតីពូទីនទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវឯករាជ្យភាពរបស់សាធារណរដ្ឋរៀងៗខ្លួន។ មេដឹកនាំទាំងពីរក៏បានស្នើចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាស្តីពីមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយរុស្ស៊ី រួមទាំងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាផងដែរ។ នៅពេលបញ្ចប់សម័យប្រជុំវិសាមញ្ញនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរុស្ស៊ីដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃនោះ លោកពូទីនបាននិយាយថាការសម្រេចចិត្តលើការទទួលស្គាល់នូវរដ្ឋទាំងពីរនឹងត្រូវធ្វើឡើងភ្លាមៗ។
ការឈ្លានពាន
ប្រហែលម៉ោង ៤ ទៀបភ្លឺ ម៉ោងនៅទីក្រុងម៉ូស្គូ ថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីពូទីនបានប្រកាសចាប់ផ្តើម"ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស"នៅក្នុងតំបន់ដុនបាស។  មិនយូរប៉ុន្មាន រលកដំណឹងអំពីការផ្ទុះធំៗបានហូរចេញមកពីទីក្រុងជាច្រើននៅភាគកណ្តាល និងភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន រួមទាំងរដ្ឋធានីកៀវ និងទីក្រុងការគីវ ខណៈដែលកងទ័ពជើងទឹករុស្ស៊ីជាច្រើនបានចូលចតនៅទីក្រុងអូដេហ្សា។  ក្រោយដំណឹងឈ្លានពានបានផ្ទុះឡើង សហរដ្ឋអាមេរិក​ក៏បានចេញ​ប្រកាស​ភ្លាមៗ​ថា​ខ្លួន​នឹង​មិន​បញ្ជូន​ទាហាន​ប្រយុទ្ធ​​ចូលទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ុយក្រែននោះទេ។ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្តេជ្ញាថានឹងមិនបញ្ជូនកងទ័ពចូលទៅក្នុងអ៊ុយក្រែន បូករួមទាំងការភ័យខ្លាចកើតសង្គ្រាមលោកលើកទី៣ រុស្ស៊ីក៏បន្តមហិច្ឆតាយោធារបស់ខ្លួនដោយនិទណ្ឌភាព ទោះបីជាជួបនឹងចលនាប្រឆាំងក្នុងតំបន់កម្រិតណាក៏ដោយ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើនជឿថា ប្រតិបត្តិការយោធារបស់រុស្ស៊ីនៅអ៊ុយក្រែននឹងនាំទៅដល់ការកាន់កាប់នូវរដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែន ហើយអធិបតេយ្យភាពជាតិអ៊ុយក្រែនអាចនឹងឈានដល់ទីបញ្ចប់។
អ៊ុយក្រែន
នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ លោកហ្សេឡេនស្គី បាននិយាយអំពីសកម្មភាពព្រមានរបស់សេតវិមានចំពោះការលុកលុយ"អច្ចាសន្នភាព"ដោយរុស្ស៊ីថា "មិត្តល្អបំផុតរបស់សត្រូវយើងគឺការភ័យស្លន់ស្លោនៅក្នុងប្រទេស។ ហើយព័ត៌មានទាំងអស់នេះគ្រាន់តែបង្កឱ្យមានការភ័យស្លន់ស្លោ ហើយមិនបានជួយអ្វីដល់យើងសោះ"។
រុស្ស៊ី
នៅចុងខែមករា ឆ្នាំ២០២២ លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរុស្ស៊ី លោកនីកូឡៃ ប៉ាត្រូឆេវ បាននិយាយថា គំនិតដែលថារុស្ស៊ីបាន"គំរាមកំហែងអ៊ុយក្រែន" គឺ "គួរឱ្យអស់សំណើច" ហើយបានបន្ថែមថា "យើងមិនចង់បានសង្រ្គាមទេ។ យើងគឺមិនត្រូវការវាទាល់តែសោះ"។ រុស្ស៊ីក៏​បាន​ចោទ​អ៊ុយក្រែនដែរ​ថា​មិន​បាន​អនុវត្ត​តាមកិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុងមីនស្កឹ ដែល​ត្រូវ​បាន​ចុះកាលពី​ឆ្នាំ២០១៥ ក្នុង​គោលបំណង​ស្ដារ​សន្តិភាព​នៅដុនបាស។
ឥទ្ធិពលលើទេសន្ដរប្រវេសន៍
គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ជនភៀសខ្លួនជាងកន្លះលាននាក់បានចាកចេញពីអ៊ុយក្រែន។ តួលេខត្រូវបានចែកចាយមានដូចជា៖ ២៨១,០០០ នៅក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ, ៨៤,៥០០ នាក់នៅហុងគ្រី, ៣៦,៤០០ នាក់នៅម៉ុលដាវី, ៣២,៥០០ នាក់នៅរ៉ូម៉ានី និង ៣០,០០០ នាក់នៅប្រទេសស្លូវ៉ាគី។ ក្នុងរយៈពេល ១០ ថ្ងៃ (៦ មីនា) ជនភៀសខ្លួនអ៊ុយក្រែនសរុបមាន ១.៥ លាននាក់។ នៅថ្ងៃទី១២ (៨ មីនា) មនុស្សជាង ២ លាននាក់បានចាកចេញពីអ៊ុយក្រែន។
ឃុំជាំក្រវៀន
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ឃុំជាំតាម៉ៅ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ឃុំថ្នាធ្នង់
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ប្រាណ (ទីប្រឹក្សា)
ទីប្រឹក្សាប្រាណ រជ្ជកាល (ជយវម៌្មទី៦) លោកស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារសប្តទេវកុលគឺជាទីប្រឹក្សាជាទីទុកចិត្តរបស់ព្រះអង្គ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីប្រឹក្សានៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គោត្រសប្តទេវកុល
សាយ ភូថង
រូបភាពតូច
កូនរបស់ប្រទេសថៃក្នុងសមរភូមិអាណានិគមចុងក្រោយនៃអាណាចក្របារាំង
លោកមានបីតាឈ្មោះ សេន, មាតាឈ្មោះ វែន, លោកតាជាកូនទោលនៅក្នុងគ្រួសារ ។ បានរៀបការជាមួយលោកយាយ ខ ភូថង មានបុត្រាបុត្រីបួនរូប
ក្រោយចប់សង្គ្រាមនៅឆ្នាំ១៩៥៣ លោកត្រូវបានបក្សបញ្ជូនឲ្យទៅសិក្សា នៅភាគខាងជើង ប្រទេសវៀតណាម រហូតបានបញ្ចប់សាលា នាយទាហានជាន់ខ្ពស់។
លោកបានដឹកនាំកម្លាំងតស៊ូ នៅតំបន់ខេត្តកោះកុង ការពារទីតាំងផ្តាច់ខ្លួន និងខិតខំឃោសនាអប់រំ ប្រជាជន ឲ្យបានយល់ពីនិន្នាការក្បត់របស់ ប៉ុល ពត ឲ្យភៀសខ្លួនចូលទៅជ្រកកោន នៅក្នុងប្រទេសថៃ បានរាប់ម៉ឺននាក់។
មេដឹកនាំ​មក​ពី​ប្រទេស​ពីរ​ដែល​បាន​ជ្រើសរើស​លោក ហ៊ុន សែន ឲ្យ​ដឹកនាំ​មាតុភូមិ
រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយសារវ័យកាន់តែចាស់ និងមានជម្ងឺផង លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ បានមកព្យាបាលជំងឺ និងរស់នៅខេត្តកោះកុង ជាមួយកូនចៅ។ ទោះជាមានវ័យជរា និងជំងឺប្រចាំកាយក៏ដោយ ក៏លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ តែងតែរក្សាឧត្តគតិស្នេហាជាតិ ស្រឡាញ់ប្រជាជន និងស្រឡាញ់បក្សរបស់លោកស្ថិតនូវក្នុងក្រអៅបេះដូងជានិច្ច។
នៅក្នុងតួនាទីផ្សេងទៀត លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ បានកាន់តំណែង ជាអនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ សមាជិកសភាខេត្តកណ្តាល និងចុងក្រោយ ជាឧត្តមទីប្រឹក្សា ព្រះមហាក្សត្រ។ លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ សាយ ភូថង បានទទួលមរណភាព វេលាម៉ោង៥ និង៦នាទី ថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ នាមន្ទីរពេទ្យព្រះរាមទី៩ ក្នុងទីក្រុងបាងកកនៃប្រទេសថៃ៕
ត្រាភ្នំពេញ
ការពិពណ៌នា
ត្រាមានរាងមូលជាមួយនឹងរង្វង់ខាងក្រៅពណ៌ខ្មៅ ដែលស្រាលបន្តិច អ្នកខ្លះប្រហែលជាមើលមិនឃើញ។ នៅ​ក្នុង​ចិញ្ចៀន​មាន​ចិញ្ចៀន​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ពណ៌​ស្វាយ​ដែល​មាន​ដើម​ត្នោត និង​ដើមឈើ​ផ្សេង​ទៀត​មាន​ពណ៌​ដូច​គ្នា។ ខ្លះទៀតរួមមាន វត្តភ្នំ និងស្ពាននាគក៏មានពណ៌ដូចគ្នាដែរ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ខេត្តពាមបារាជ
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
ខ្នាតរង្វាស់
ត្រូវបានបែងចែកដូចជា៖
=ខ្នាតរង្វាស់ប្រវែង
រឿងស័ង្ខសិល្បជ័យ
សង្ខេបរឿង
ក្រោយមកព្រះនាងកេសរសុមន្ទាចូលក្រាបបង្គំលាព្រះរៀមចេញទៅក្រសាលឧទ្យាន។ ព្រះរាមទ្រង់ឃាត់ពុំស្តាប់ ក៏ទ្រង់ជូនព្រះកនិដ្ឋាទៅដោយពួកពលជាច្រើន។ ក្នុងពេលកំពុងក្រសាល មានយក្សកម្លោះមួយឈ្មោះកុម្ភណ្ឌ ឋិតនៅប្រាសាទក្នុងព្រៃហេមពាន្តចេញមកលេងព្រៃដែរ។ លុះមកដល់បញ្ចាលនគរ កុម្ភណ្ឌបានឃើញព្រះនាងកេសរសុមន្ទាកំពុងក្រសាលឧទ្យានក៏ស្នេហា ហើយកាឡាខ្លួនជាមនុស្សចូលទៅលាយឡំជាមួយបរិពារនោះ ហើយចាប់ពហោះយកព្រះនាងទៅធ្វើជាភរិយា នៅក្នុងប្រាសាទនាព្រៃហេមពាន្ត។
សម័យមួយ កុម្ភណ្ឌទៅលេងបាស្កាភ្នាល់នឹងស្តេចនាគឯនាគពិភព ស្តេចនាគដាក់នគរជាតំណាង កុម្ភណ្ឌដាក់រាជបុត្រីជាតំណាង កុម្ភណ្ឌចាញ់នាគៗក៏យកព្រះនាងសុពណ៌ទេវីជាភរិយា។
មិនយូរប៉ុន្មាន នាងបងៗទាំង៦ប្រសូតព្រះរាជបុត្រា១ម្នាក់ៗព្រមគ្នាក្នុងមួយថ្ងៃ។
ទីបំផុតព្រះស័ង្ខសិល្បជ័យសូមសម្តែងឫទ្ធិចំពោះព្រះភ័ក្ត្រព្រះរាជា។ ស្តេចពាលទាំអ៦ក៏បាក់បបខ្លបខ្លាចុះចាញ់។ ព្រះរាជាខ្ញាល់ឲ្យពេជ្ឃឃាដនាំទាំងម្តាយទាំងកូនទៅសម្លាប់ តែដោយសារតាយាយចាស់មកសុំទោស ទ្រង់ក៏អត់ទោសឲ្យគ្រាន់តែឲ្យចុះចេញប្រាសាទផ្លាស់ជាតិទៅជារាស្ត្រសាមញ្ញកំព្រាអនាថា។
ក្រោយពីទ្រង់កំសត់កម្រច្រើនដងច្រើនគ្រាមក ព្រះស័ង្ខសិល្បជ័យទ្រង់សោយរាជ្យប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្ត។ ព្រះនាងសុពណ៌ទេវីមានព្រះរាជបុត្រា១អង្គសន្មតព្រះនាមថា​ "វិជ័យកុមារ" ព្រះនាងសុរអមច្ចណា មានព្រះរាជបុត្រី១សន្មតនាមថា "សីលរ័តន៍ទេវី"។
សង្កាត់ច្បាអំពៅ២
៥.ភូមិដើមស្លែង
ឧទយាទិត្យវម៌្មទី១
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ
គណៈសង្ឃព្រះពុទ្ធសាសនាកម្ពុជា
គ) រាជាគណៈថ្នាក់ត្រី
រាជាគណថ្នាក់ត្រីមាន ៦ រូបគឺ៖
ឃ) រាជាគណៈថ្នាក់ចត្វា
ព្រះរាជាគណៈថ្នាក់ចត្វាមាន ២០ រូបគឺ៖​
ម៉ែន ណាត
ការងារតស៊ូមតិ​ដើម្បី​កម្ពុជា
ចំពោះ​បញ្ហា​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ លោ​ក ម៉ែន ណាត ​គឺ​ជា​អ្នក​តាក់​តែង​ឯកសារ​នានា ជា​មួយ​ក្រុម​ការងារ​នៃ​វេទិកាពលរដ្ឋ និង ​​ចលនា​និស្សិត​ដើម្បី​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ កំណើត​ទី២ (រៀបចំ​ឡើង​វិញ និង​ប្រកាស​​ដំណើរ​ការ​ថ្ងៃទី​ ០៧ មិថុនា ២០២០) បង្កើន​សកម្មភាព​តស៊ូ​មតិ លើ​វិស័យ​សិទ្ធិ​មនុស្ស លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ បូរណភាព​ទឹកដី​ខ្មែរ និង​យុត្តិធម៌សង្គម នៅប្រទេសកំណើត គឺនៅកម្ពុជា។
ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០០២ លោក ម៉ែន ណាត ជាអនុប្រធាន​រណសិរ្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​និស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ ដែលអង្គការយុវជន ដែល​ធ្វើការ​ផ្តោត​លើ​​វិស័យ​សិទ្ធិមនុស្ស យុត្តិធម៌​សង្គម និង ការអភិវឌ្ឍ​ព្រំដែន​ខ្មែរ ជាមួយ​ប្រទេស​ជីតខាង។
បញ្ជាក់ - សមាជិកស្ថាបនិកនៃ ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា រួមមាន ៖
''២. លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសមាគមសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជា និង ជា​សមាជិក​នៃ​ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​​បោះឆ្នោត ​(គ.ជ.ប.) មាន​ឋានៈ​ស្មើ​រដ្ឋមន្ត្រី ឆ្នាំ២០១៥ -២០១៧។ រួចមក លោកបានលាលែងពីសមាជិក គ.ជ.ប. ក្រោមហេតុផលថា គ.ជ.ប បានចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន រំលាយ​គណបក្សសង្គ្រោះជាតិយ៉ាងអយុត្តិធម៌ កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ ។ '' លោក ក៏ជាមេដឹកនាំនៃ សហភាពសហជីពម្ពុជា ផងដែរ ។ ចាប់ពីខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ លោក​បានចូលរួមក្នុងជីវភាពនយោបាយ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ជា​អនុប្រធាន​គណបក្សភ្លើងទៀន ដែល​មាន​ឈ្មោះដើម​ថា គណបក្សសមរង្ស៊ី។
ប្រវត្តិនៃការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនៃកោះតៃវ៉ាន់
កាលពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលចិន ដឹកនាំដោយលោកចាង ខាវចៀក ដែលមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាញ់សង្គ្រាមស៊ីវិល ទល់នឹងបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ដែលដឹកនាំដោយម៉ៅ សេទុង រដ្ឋាភិបាលលោកចាង ខាវចៀក ឬរដ្ឋាភិបាលបក្សប្រជាជនជាតិនិយមដែលគេហៅថា គួមីងតាង បានរត់ភាសខ្លួនមកបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនៅលើកោះតៃវ៉ាន់។
ក្នុងកាសែត New York Times សរសេរដោយលោក ប្រុក អាគិនស៊ុន ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីឆ្នាំ ១៩៤៤ និងដកស្រងផ្សាយឡើងវិញដោយ កាសែត China journal ថារបបលោកចាង ខាវជៀក គ្មានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីអោយខុសប្លែកពីរបបរាជានិយមទេ ហើយការិយាល័យ ថ្នាក់ជាតិ និងក្រោមជាតិ គ្មានគុណភាព និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព។
ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្រោយពីចិនកុម្មនីស បានទទួលស្គាល់ពេញសិទ្ធក្នុងនាមជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ជំនួសអោយតៃវ៉ាន់ ប្រទេសចិនបានខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីអាចបង្រួបបង្រួមប្រទេសឡើងវិញ ដោយពេលនោះចិនបានបង្កើតច្បាប់មួយ ហៅថាប្រទេសមួយប្រព័ន្ធពីរ ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា “One Country, two system” ។ ដោយក្នុងលក្ខ័ណនេះប្រជាជននៃភាគីទាំងពីរ ទាំងចិនដីគោក និងកោះតៃវ៉ាន់អាចផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ព្រមទាំងអាចធ្វើទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកបាន ហើយច្បាប់នេះចិនបានដាក់ទាំងលើទឹកដីហុងកុង ម៉ាកាវ និងតៃវ៉ាន់ផងដែរ។
និយាយពីប្រវត្តិនៃ កោះតៃវ៉ាន់ កោះមួយនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចិន មានរយៈពេលត្រឹមតែ ១០ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ គឺនៅឆ្នាំ ១៨៨៥ កោះតៃវ៉ាន់បានប្រកាសថាខ្លួនជាខេត្តមួយរបស់ចក្រភពឈីង។ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៩៥ ប្រទេសចិនចាញ់ សង្គ្រាមចិន - ជប៉ុនលើកទីមួយ ចិនបានប្រគល់ទឹកដីកោះតៃវ៉ាន់ទៅអោយជប៉ុនគ្រប់គ្រង។
ផ្ទុយពីចិន ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់អ្នកស្រី ត្សៃ អ៉ីងវិន មានជំហរដាច់ខាតមិនឧនក្បាលដាក់ក្រុងប៉េកាំងឡើយ។ មុនការបោះឆ្នោត ជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ កាលពីឆ្នាំ២០១៦ លោកស្រីបានប្រាប់ទៅកាន់អ្នកគាំទ្ររបស់លោកស្រីថា “ជ្រើសរើស ត្សៃ អ៉ិងវិន មានន័យថា ជ្រើសរើសអនាគត់របស់យើង       គឺជ្រើសរើសជំហរប្រជាធិបតិយ និងជ្រើសរើសសេរីភាព”។
https://www.bbc.com/news/world-asia-34729538
https://www.ft.com/content/e3462762-3080-11ea-9703-eea0cae3f0de
https://www.bbc.com/news/world-asia-china-38285354
https://www.fmprc.gov.cn/ce/ceno/eng/ztxw/twwt/t110655.htm
រាមា (ព្រះមហាក្សត្រថៃ)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ដោយ​សារ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​វជិវុធហៅខ្លួនគាត់ថា រាមា​ទី៦ ជា​ភាសា​អង់គ្លេស នោះ​ឈ្មោះ​នេះ​ហាក់​ដូច​ជា​ថៃ ​រជ្ជកាលទីហុក(ប្រាំមួយ) ។ ការបកប្រែដ៏ក្រៀមក្រំនេះ នៅតែប្រើសព្វថ្ងៃនេះ ប៉ុន្តែគ្មានស្តេចណាមួយក្នុងរាជវង្សមុនព្រះអង្គប្រើព្រះនាម "រាមា" បែបនេះទេ។
ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌
ការបាក់បែកក្រុងលង្វែក
នៅក្នុង គ.ស.១៥៩៣ ព្រះនរេន្ទ្រសូរដែលបានក្លាយទៅជាព្រះរាជារបស់សៀមហើយ បានដឹកនាំទ័ពចូលលុកលុយព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសារជាថ្មីទៀត។ ពេលនោះ ព្រះឧភយោរាជស្រីសុរិយោពណ៌ត្រូវបានបញ្ជូនឲ្យទៅទប់ទល់ការពារនៅបរិបូរណ៍ ដែលជារបាំងចុងក្រោយរបស់រាជធានី។ នៅចំពោះការឈានមកមុខមិនអាចទប់បានរបស់ទ័ពសៀម ព្រះអង្គបានយាងចេញពីបរិបូរណ៍ ដឹកនាំទ័ពធ្វើដំណើរកាត់ទ័ពសត្រូវ រហូតមកដល់រាជធានីលង្វែកវិញ ដែលព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គទើបតែបានចាកចេញជាមួយព្រះរាជវង្សានុវង្ស ទៅកាន់ស្រីសន្ធរ បាត់ទៅហើយ។ ព្រះអង្គក៏ចាត់ចែងរៀបចំទប់ទល់ការវាយលុករបស់ពួកសៀម ប៉ុន្តែទប់មិនឈ្នះ សៀមក៏ដណ្តើមយករាជធានីបានទៅ នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៥៩៤។ ព្រះឧភយោរាជស្រីសុរិយោពណ៌ ជាមួយនឹងព្រះមហេសីសុជាតិក្សត្រី ព្រះរាជបុត្រីទាំងពីរអង្គគឺអ្នកអង្គម្ចាស់ឯកក្សត្រី និងអ្នកអង្គម្ចាស់វិសុទ្ធក្សត្រី ព្រមទាំងព្រះរាជបុត្រាទាំងពីរអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យជេដ្ឋា និងព្រះអង្គម្ចាស់ឧទ័យ ត្រូវសៀមចាប់ជាអ្នកឈ្លើយ នាំយកទៅស្រុកសៀម ។ មានព្រះអង្គម្ចាស់មួយអង្គទៀតមានព្រះនាមថាស្រីជ័យជេដ្ឋ ឬជ័យជេដ្ឋ ដែលត្រូវជាបង/ប្អូនថ្លៃរបស់ព្រះឧភយោរាជ ក៏ត្រូវបានចាប់យកទៅស្រុកសៀមដែរ។ ព្រះរាជបុត្រីច្បងរបស់ព្រះអង្គ គឺអ្នកអង្គម្ចាស់ឯកក្សត្រី ត្រូវបានព្រះរាជាសៀម នរេន្ទ្រសូរ ទទួលយកធ្វើជាព្រះមហេសី។
សិរិកិតិ៍
ការឣប់រម
នៅអាយុបួន, សិរិកិតិ៍ បានចូលរួមមហាវិទ្យាល័យសាលាមត្តេយ្យនៅ សាលារៀនរាជិនី (មហាវិទ្យាល័យដែលហៅថាពេលខ្លះព្រះមហាក្សត្រិយានី), ដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានសិក្សានៅកម្រិតបឋម។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះដែល សង្គ្រាមប៉ាស៊ីហ្វិក ត្រូវបានត្រូវបានវាយប្រយុទ្ធគ្នា។ ទីក្រុងបាងកកត្រូវបានគេទម្លាក់គ្រាប់បែកជាច្រើនដងជាពិសេសការជួសជុលផ្លូវដែកធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើរគ្មានសុវត្ថិភាព។ ហេតុនេះហើយបានជានាងបានផ្លាស់ប្តូរទៅ លោក Francis បាន Xavier សាលា Saint លោកអនុសញ្ញា, ចាប់តាំងពីវាគឺនៅជិតព្រះរាជវាំង។ នាងបានសិក្សានៅ Saint លោកបាន Xavier ពីឆ្នាំបឋមកម្រិតទីពីររបស់នាងតាមរយៈការអនុវិទ្យាល័យដំបូង។
អាពាហ៍ពិពាហ៍
កាលពីថ្ងៃទី 4 ខែតុលាឆ្នាំ 1948 ក្នុងខណៈពេលដែលកំពុងបើករថយន្តមួយភូមិពល Fiat Topolino នៅលើផ្លូវ theGeneva-ទីក្រុង Lausanne, គាត់បានបុកចូលទៅក្នុងខាងក្រោយនៃរថយន្តដឹកទំនិញហ្វ្រាំង 10 គីឡូម៉ែត្រនៅខាងក្រៅនៃទីក្រុង Lausanne នេះ។ លោកបានរងរបួសត្រឡប់មកវិញនិងកាត់បន្ថយដែលបានកើតឡើងនៅលើមុខរបស់គាត់ដែលត្រូវចំណាយប្រាក់ច្រើនបំផុតនៃការមើលឃើញគាត់នៅក្នុងភ្នែករបស់គាត់។ បន្ទាប់មកទៀតគាត់បានពាក់ជាសិប្បនិម្មិតភ្នែក។ ខណៈពេលដែលគាត់ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យក្នុងទីក្រុង Lausanne, Sirikit បានមកលេងគាត់ជាញឹកញាប់។ នាងបានជួបម្តាយរបស់គាត់, នេះព្រីមាតា Sangwan ដែលសុំឱ្យនាងទៅបន្តការសិក្សារបស់នាងនៅក្បែរនោះដូច្នេះស្តេចនេះអាចទទួលបានដើម្បីដឹងថារបស់នាងល្អប្រសើរជាងមុន។ ភូមិពលបានជ្រើសរើសសាលាសម្រាប់នាងនៅក្នុងទីក្រុង Lausanne, Riante Rive ។ ការចូលរួមរបស់ស្ងប់ស្ងាត់នៅក្នុងទីក្រុង Lausanne តាមពីក្រោយនៅថ្ងៃទី 19 ខែកក្កដាឆ្នាំ 1949 និងប្តីប្រពន្ធនេះបានរៀបការជាមួយនៅថ្ងៃទី 28 ខែមេសាឆ្នាំ 1950 គឺគ្រាន់តែមួយសប្តាហ៍មុនពេលអភិសេករបស់គាត់។
សៀវភៅនិងការសរសេរ
បទចម្រៀងដែលនាងបានផ្សំមាន:
ជីវិតនិងគ្រួសារ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)
វ្រះ​កម្រតេង៑​អញ៑​មហេន្ទ្រវម៌្ម ព្រះនាមផ្ទាល់ ចិត្រសេនា (ចិន: 質多斯那, ភិងអ៊ិង: Zhituosena) (គ.ស ?-៦១០) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៩៨-៦១០) ជា​ស្ដេច​នៃ​នគរ​ខ្មែរ​កម្វុជ​នៅ​សតវត្ស​ទី ៦ នៃគ.ស. ដែល​ក្រោយ​មក ក្លាយ​ជា​កម្វុជទេឝ ។ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​អនុជ​មាតា​តែ​មួយ របស់​វ្រះ​បាទ ភវវម៌្មទី១ និង​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ ផងដែរ ។ បន្ទាប់​ពី​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ សោយ​ទិវង្គត វ្រះ​បាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ទ្រង់​បាន​ឡើង​សោយ​រាជសម្បត្តិ​នៅ​រាជធានី​ឝម្ភុបុរ ត្រូវ​នឹង​សំបូរ​ព្រៃ​គុហ៍សព្វ​ថ្ងៃ ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ ស្វាមិន​ហិរណ្យវម៌្ម​ទ្រង់​ក៏​កំពុង​គ្រង​រាជ្យ​នៅ​កម្ពុជា​កណ្ដាល​ដែរ ដែល​ជា​ក្សត្របុរី​មួយ​នៅ​ទី​នោះ ។ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះ​អង្គ  មាន​សិលា​ចារឹក​ជា​ច្រើន  ដែល​បាន​សរសេរ​​លើក​ពី​គុណ​សម្បត្តិ​ចម្បង​បំផុត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សឹក​សង្គ្រាម ។  សិលា​ចារឹក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា  ព្រះ​អង្គ​ជា​វរជន​ក្នុង​លោក និង​ជា​អ្នក​កម្ទេច​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ដ៏​មាន​មោទនភាពនៃ​គូ​សត្រូវ​របស់​ខ្លួន ។  ព្រះ​កិត្តិនាម​របស់​ព្រះ​អង្គ  ត្រូវ​បាន​សាយ​ភាយ​ដោយ​ភាព​ខ្លាំង​ក្លា​និង​ដោយ​អានុភាព​ដ៏​កំពូល​របស់​ព្រះ​អង្គ  ដូច​ព្រះ​អាទិត្យ​ចែង​ចាំង​រស្មី​ដ៏​ត្រចះ​ត្រចង់​ទៅ ។  ព្រះ​អង្គ​មាន​ថាមពល​និង​អានុភាព​​ល្បី​ល្បាញ  ប្រៀប​បាន​នឹង​ព្រះ​ឥន្ទ្រ ។  ព្រះ​អង្គ​បាន​កសាង​លិង្គ​គីរី​ស តម្កល់​នៅ​ត្រង់​ពាមទន្លេមូល  (ប្រទេសលាវ) ព្រះ​អង្គ​បាន​កាន់​កាប់​ផ្នែក​ខាង​ក្រោម​ទាំង​អស់​នៃ​ទន្លេ​មូល ។
ព្រះអង្គបាន​កសាង​សិវលិង្គ​ជា​លើក​ទី ១ តម្កល់​ទុក​នៅ​បាភ្នំ ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​ជ័យ​ជំនះ​​នៃ​ការ​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​​បានអាណាចក្រភ្វូណាន ។  ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​ជា​ទំនៀម​ទម្លាប់​របស់​ព្រះ​អង្គ  រាល់​ការ​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​បាន​នៅ​ជ័យ​ជំនះ​ក្រោយៗ ទៀត ។
អាហ្សង់ទីន
កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ
យោធាគឺជាការស្ម័គ្រចិត្ត ដែលបេក្ខជនត្រូវមានអាយុចាប់ពី 18 ឆ្នាំដល់ 24 ឆ្នាំ។
សេដ្ឋកិច្ច
ប្រទេសអាហ្សង់ទីនជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 85 ក្នុងចំណោម 180 ប្រទេសក្នុងសន្ទស្សន៍អំពើពុករលួយឆ្នាំ 2017 របស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ។
ការបណ្ដុះផ្សិតចំបើង
ការបណ្ដុះផ្សិតចំបើង គឺជាសៀវភៅដំបូងទី១ នៃកម្រងក្រុមសៀវភៅ ងាយៗពី... ដែលចេញផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយស៊ីប៉ា នៅខែមីនា ២០១៣។
ប៉ុស្តិ៍លេខ ៥ (ថៃ)
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី 25 ខែមករា ឆ្នាំ 1958 ជាទូរទស្សន៍ HSATV ប៉ុស្តិ៍លេខ 7 ហើយបានធ្វើចំណាកស្រុកពីការផ្សាយជាសខ្មៅទៅជាទូរទស្សន៍ពណ៌ដូចប៉ុស្តិ៍លេខ 5 ក្នុងឆ្នាំ 1974 ។ ប៉ុស្តិ៍លេខ 5 គឺជាស្ថានីយទូរទស្សន៍ចំណាស់ជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដែលគ្រប់គ្រង និងដំណើរការដោយកងទ័ពភូមិន្ទថៃ។ ហើយ​ជា​លក្ខណៈ​ពិសេស​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ចំណោម​កម្មវិធី​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ឧទ្ទិស​ដល់ ​កង​យោធពល​ខេមរភូមិន្ទ​ថៃ ។
ខេត្តព្រែកឬស្សី
=ប្រជាសាស្ត្រ= =អប់រំ=
=វត្ត= =មើលផងដែរ=
ឥទ្ធិលពលរបស់សត្វមកលើជីវភាពមនុស្សខ្មែរ
តាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ មនុស្សនិងសត្វតែងតែរស់នៅដោយផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងធម្មជាតិ ។ ម្ល៉ោះហើយ ទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងបីនេះ តែងតែជះឥទ្ធិពលដល់គ្នាទៅវិញទៅមក ។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ វត្តមានសត្វនៅទីកន្លែងណា សម្រែកសត្វរាត្រីចរ មានប្រផ្នូលយ៉ាងណានោះ ក៏នៅតែមានមនុស្សខ្មែរជឿ និងយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសនៅឡើយ ។ បន្ទាប់ទៅនេះ ខ្ញុំសូមលើកយកបាតុភូតមួយចំនួនមកបង្ហាញជូនដើម្បីជ្រាប និងទុកជាការយល់ដឹងខ្លះ ៗ អំពីជំនឿរបស់ខ្មែរ ពីបុរាណ ។
ឃុំទ្រៀក
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឥទ្ធិលពលរបស់សត្វមកលើជីវភាពមនុស្សខ្មែរ
២- សំឡេងសត្វឪឡយំ ចាស់ៗ ធ្លាប់និយាយថា មានសត្វឪឡ ពីរប្រភេទគឺ ឪឡគោ និងឪឡស្លឹក ។ ឪឡស្លឹក ជាធម្មតាមានមាឌតូច ឯសម្រែករបស់វាក៏ពុំបណ្ដាលឲ្យមានគ្រោះមហន្តរាយអ្វីដែរ ។ តែចំពោះឪឡគោវិញ មានមាឌធំជាងត្មាត ជាងកេងកងទៅទៀត ។ វាយំឮសូរ (ម៉ ! !...) ដូចសំឡេងគោយំអញ្ចឹង ។ វាកម្រនឹងយំណាស់ ។ ពេលយប់ វាច្រើនតែយំនៅលើដើមឈើធំដែលដុះលើកំពូលភ្នំ ។ ដូចនេះហើយ សម្រែករបស់វាលាន់ឮទៅឆ្ងាយបង្គួរដែរ ។ កាលណាឮសម្រែករបស់វានៅពេលយប់ស្ងាត់ អ្នកផងតែងតែមានអារម្មណ៍ភ័យរន្ធត់ ព្រោះតាមឮចាស់ ៗ និយាយតៗ គ្នាមកថា បើសត្វឪឡគោនេះយំបែរមុខឆ្ពោះទៅទិសណា ស្រុកភូមិនៅទីនោះច្បាស់ជាជួបគ្រោះវិបត្តិភ័យអន្តរាយ ដូចជា ជំងឺអំបល់ ស្លាប់រង្គះរង្គាលដូចយ៉ាងជំងឺអុតធំ ជំងឺអាសន្នរោគ ទុរ្ភិក្សអត់ឃ្លានជាដើម ។
ឃុំទ្រៀក
ឯកសារពិគ្រោះ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឃុំនៃកម្ពុជា
ឥទ្ធិលពលរបស់សត្វមកលើជីវភាពមនុស្សខ្មែរ
៨- កុកទំផ្ទះ នៅស្រុកខ្មែរយើងមានពូជកុកជាច្រើនប្រភេទ ដូចជាកុកគ្រោង កុកក្រសា កុកននាល កុកស កុកសាប់ ។ល។ ប៉ុន្តែនៅទីនេះគេច្រើនសំដៅទៅលើកុកតែពីរប្រភេទទេ គឺកុកស និងកុកសាប់ ។ គេតែងតែកត់សម្គាល់ថា កាលណាកុកណាមួយ នៃប្រភេទកុកទាំងពីរ ទំលើដំបូលផ្ទះ ចាស់ៗ ប្រាប់ត ៗ គ្នាមកថា "ចង្រៃ" ខ្លាំងណាស់ ។ គេតែងចងក្រងជាពាក្យទំនៀមថា "...ចង្រៃដូចកុកទំផ្ទះ ដូចរន្ទះបាញ់ភូមិ..." បានន័យថា អព្ភូតហេតុទាំងពីរយ៉ាងនេះ ចង្រៃដូចគ្នា ។ ដូច្នេះ កាលណាមានហេតុបែបនេះកើតឡើង ខ្មែរ ៗ ដែលមានជំនឿ គេតែងតែនិមន្តព្រះសង្ឃមកចំរើនព្រះបរិត្តបណ្ដេញឧបទ្រពចង្រៃ ឬក៏អញ្ជើញគ្រូមកបង្កក់ ប្រោះព្រំ កំចាត់នូវឧបទ្ទវហេតុនេះ ដើម្បីឲ្យម្ចាស់ផ្ទះរស់នៅក្នុងសុភមង្គលឡើងវិញ ។
៩- ពស់ ឬថ្លាន់ចូលផ្ទះ សត្វលូនទាំងពីរបែបនេះ ជាធម្មតាមិនសូវចូលចិត្តនិងមនុស្សម្នា ឬមិនដែលរស់នៅក្នុងផ្ទះមនុស្សទេ លើកលែងតែពស់សង់សឿ ដែលវាចូលមកលំនៅស្ថានមនុស្សម្ដងម្កាល ដើម្បីចាប់កណ្ដុរស៊ីជាអាហារ ។ ពស់ដែលគេធ្លាប់ឃើញចូលផ្ទះ ដោយចៃដន្យនោះ គឺពស់ព្រៃ និងពស់ថ្លាន់ ។ ពស់ទាំងពីរប្រភេទនេះ មានចរិតស្លូតបូត មិនសាហាវដូចពស់អសិរពិសផ្សេង ៗ ទៀតឡើយ ។ បើកាលណាវាចូលមកនៅលើផ្ទះ ក្រោមផ្ទះនោះ ចាស់ពីបុរាណកំណត់ថាវាមកឲ្យសុខសប្បាយទេ មិនបង្កនូវភ័យអន្តរាយបែបណាមួយឡើយ ។ កាលណាឃើញវាចូលមក គេត្រូវចាប់វាថ្នម ៗ ហើយបបោសអង្អែលលាបប្រេង លាបម្សៅរួចដុតធូប និយាយដូចនេះថា "ឯងចូលមកផ្ទះយើងនេះ សូមឯងនាំយកមកនូវលាភជ័យ សេចក្ដីសុខ សេចក្ដីចំរើន សុភមង្គលដល់យើង យើងលែងឯងឲ្យមានសេរីភាព ចូរឯងទៅរស់នៅក្នុងព្រៃឲ្យបានសេចក្ដីសុខចុះ " ។
ចំពោះក្មេងអារ៉ឹះ គេយកវាទៅដាក់ពីក្រោមពោះដំរី ឬដាក់ពីក្រោមមាត់ដំរី យកប្រមោយវាឲ្យស្ទាបក្បាលក្មេងនោះ ឬក៏ឲ្យវាព្រួសទឹកដាក់ខ្លួនប្រាណក្មេងនោះ ក្នុងក្ដីសង្ឃឹមថាធ្វើយ៉ាងនេះ ក្មេងនិងបានជាសះស្បើយពីជំងឺរ៉ាំរ៉ៃរបស់វា ហើយវានឹងមានសុខភាពល្អ មានកម្លាំងពលំ មានប្រាជ្ញាស្មារតីល្អឡើងវិញ ។ សូមជំរាបអស់លោកអ្នកអានថា អ្វីដែលខ្ញុំបានសរសេររៀបរាប់អំពីជំនឿផ្សេង ៗ ដូចពោលខាងលើនេះ គឺជាជំនឿ ជាការចំណាំ ជាប្រផ្នូលរបស់ខ្មែរនៅក្នុងស្រុកគិរីវង្ស ខេត្តតាកែវ ។ ខ្ញុំបានសាកសួរចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យក្នុងភូមិជាច្រើននៃឃុំតាអូរ ឃុំព្រៃអំពក ឃុំព្រៃរំដេង ឃុំព្រះបាទជាន់ជុំ អំពីការកំណត់ចំណាំផ្សេង ៗ រួមជាមួយនឹងបទពិសោធន៍ ការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួនខ្លះ ៗ ។ ចំពោះជំនឿផ្សេងៗ ទៀត ដូចជាអំពិលអំពែកចូលផ្ទះ ក្រៀលហើរខ្ពស់យំលើអាកាស ប្រហែលជាមានប្រជាជននៅខេត្តកំពង់ធំខ្លះជឿដូចនៅខេត្តតាកែវដែរ ។ ជំនឿបុរមបុរាណ មិនមែនមានដូចគ្នាសុទ្ធសាធដូចគេចាក់ពុម្ពនោះទេ ប៉ុន្តែ វាអាចខុសប្លែកគ្នាទៅតាមតំបន់ទៅតាមស្រុកខេត្ត ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើអស់លោកអ្នកអាននៅតំបន់ផ្សេង ចេះដឹងអ្វីអំពីជំនឿប្រពៃណីខុសប្លែកពីនេះ សូមមេត្តាសរសេរផ្ញើទៅពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យដើម្បីស្រាវជ្រាវពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ និងចងក្រងរក្សាទុកជាឯកសារឲ្យបានច្រើនសំរាប់ឲ្យកូនចៅយើង ជំនាន់ក្រោយ ៗ សិក្សាស្រាវជ្រាវជាបន្ត ។
ការផ្ទុះនៅផែបេរូតឆ្នាំ ២០២០
ការផ្ទុះ
ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីម៉ោង 18:00 ម៉ោងក្នុងស្រុក (UTC+03:00) ក្រុមពន្លត់អគ្គិភ័យត្រូវបានបញ្ជូនទៅពន្លត់អគ្គិភ័យឃ្លាំងមួយនៅកំពង់ផែបេរូត ការផ្ទុះតូចជាងមុនបានបញ្ជូនផ្សែងពពកនៅខាងលើភ្លើងនិងបានបង្កើតពន្លឺភ្លឹបភ្លែតៗនិយាយថាស្រដៀងនឹងកាំជ្រួច ការផ្ទុះលើកទី ២ មានលក្ខណៈច្រើនហើយបានកើតឡើងនៅម៉ោងប្រហែល 18:08:18 ម៉ោងក្នុងស្រុក វាបានកក្រើកទីក្រុងបេរូតកណ្ដាលហើយបានបញ្ជូនពពកពណ៌ក្រហមទៅក្នុងអាកាសគេជឿថាជាអាសូតឌីអុកស៊ីត ផលិតផលបំបែកនៃអាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត ការផ្ទុះលើកទី ២ ត្រូវបានគេដឹងនៅភាគខាងជើងអ៊ីស្រាអែលនិងនៅស៊ីប ២៤០ គីឡូម៉ែត្រ (១៥០ ម៉ៃល៍) ឆ្ងាយ  សេវាកម្មភូគព្ភសាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិកនៅសហរដ្ឋអាមេរិកការផ្ទុះនេះបានវាស់វែងថាជាការរញ្ជួយដីកម្រិត ៣,៣ រិចទ័រក្នុងតំបន់
មូលហេតុ
មូលហេតុនៃការផ្ទុះមិនត្រូវបានកំណត់ភ្លាមៗទេ ទោះបីជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋដំបូងបានរាយការណ៍ថាពួកគេបានកើតឡើងនៅឃ្លាំងកាំជ្រួចមួយខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតដាក់វានៅកន្លែងស្តុកប្រេងឬកន្លែងផ្ទុកសារធាតុគីមី
គ្រោះថ្នាក់
បន្ទាប់ពីការផ្ទុះនេះយ៉ាងហោចណាស់មនុស្ស ១០០ នាក់ត្រូវបានគេអះអាងថាបានស្លាប់  ហើយមនុស្សជាង ៤.០០០ នាក់បានរងរបួស ម៉ារវ៉ាន អាប្ប៊ូត (Marwan abboud) អភិបាលនៃបេរូត បានបញ្ជាក់ថាគាត់បានមកដល់កន្លែងកើតហេតុដើម្បីស្វែងរកអ្នកពន្លត់អគ្គីភ័យដែលស្ថិតនៅកន្លែងនោះព្យាយាមគ្រប់គ្រងអគ្គិភ័យដែលកំពុងឆាបឆេះមុនពេលផ្ទុះលើកទី ២ ។ គាត់បានស្រក់ទឹកភ្នែកនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ការហៅព្រឹត្តិការណ៍នេះថាជា“ គ្រោះមហន្តរាយជាតិ” មនុស្សប្រមាណជា ៣០ ម៉ឺននាក់បានចាកចេញពីផ្ទះសម្បែងដោយសារការផ្ទុះនេះ
ម៉ៃគ៍ ភីរ៉ុមផន
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទមានកាតអេក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសថៃ
អេឡូឌី យ៉ុង
នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨ រូបនាងបានប្រកាសថានាងមានផ្ទៃពោះកូនដំបូងរបស់នាង។ កូនស្រីរបស់នាងជាមួយតារាសម្តែងយ៉ូណាថាន ហាវើដ បានកើតនៅដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ ។
បឺរមែន
Birman ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ឆ្មាដ៏ពិសិដ្ឋនៃប្រទេសភូមា" គឺជាពូជឆ្មាក្នុងស្រុក។ សត្វឆ្មា Birman គឺជាឆ្មាដែលមានរោមវែង
ច្បាប់​កេរ្តិ៍កាល
(បទព្រះហ្មគីតិ)
ច្បាប់​ពាក្យ​ចាស់
៦- យល់ទោសថាជាគុណ-យល់ឯបុណ្យថានរក<BR> យល់ល្អថាអាក្រក់-យល់លាមកថាជាផ្កា។<BR>
ច្បាប់​កេរ្តិ៍កាល
តាក់តែងខ្ញុំកំដរ-ចេញទៅរកធ្វើស្រែភ្លឺ ចិញ្ចឹមគោក្របី-រកខ្សែវល្លិ៍បោះក្រោលឃ្នង។
ទ្រព្យធនទោះថោកថ្លៃ-កុំដាក់ដៃឲ្យថែកូន នូវអស់ទាំងបងប្អូន-អ្នកដទៃរក្សាតាង។
ច្បាប់​ពាក្យ​ចាស់
១៨- ស្លឹកឈើឥតកម្រើក-បើកក្រើកត្បិតខ្យល់បក់<BR> ទឹកថ្លាល្គឹកបើល្អក់-ត្បិតរលកខ្លាំងសោះសា។<BR>
ច្បាប់​កេរ្តិ៍កាល
យល់តូចកុំអាលខំ-ទោះយល់ធំកុំអាលស្រាយ គិតក្តីកុំគិតងាយ-មើលពិនិត្យពិនិច្ឆ័យ។
ពាក្យនេះជាត្រកាល-ជាខ្លឹមសារទៀងទុកឲ្យ កូនចៅនៅឯក្រោយ-តែងទូន្មានអង្គអាត្មា។
ឃុំរូង
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ខេត្តហាយ៉ាង
ទីរួម​ខេត្ត​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផង​ដែរ​ថា ហាយ៉ាង ត្រូវ​បាន​ត​ភ្ជាប់​ដោយ​ផ្លូវ​ហាយវេ 2 និង​មាន​ប្រវែង 320 គីឡូម៉ែត្រពី ទីក្រុងហាណូយ ។ ច្រកព្រំដែន ថាញ ធឿយ ចម្ងាយ ២៥ឆ្នាំ គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្ត។ វាជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តក្រីក្របំផុតរបស់វៀតណាម ដោយសារវាមានសណ្ឋានដីភ្នំដែលមានសក្តានុពលតិចតួចបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម។
ជយវីរវម៌្ម
តាមរយៈ លោកអា.ដូផ្វាំង-ម៉ូញ៉េ ថាទ្រង់គឺជាព្រះភាតា និងជាអ្នកស្នងរាជ្យស្របច្បាប់នៃវ្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី១ ដែលយល់ថាទ្រង់បានលើកឡើងការអះអាងថាមានក្សត្រជ្រែករាជ្យមួយអង្គ សូយ៌្យវម៌្មទី១ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញរៀបចំដើម្បីការពារយឝោធរបុរ។
នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មួយនោះ ជយវីរវម៌្មបានបាត់ព្រះកាយបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីប្រាំបួនឆ្នាំ។
ឃុំអណ្តូងត្របែក
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ផារិស៊ី
កំណកំណើតផារិស៊ី
យ៉ូសែបភូសបញ្ជាក់ថាផារិស៊ីបានទទួលការគាំទ្រ និងមេត្រីភាពពីប្រជាជនធម្មតា ខុសពីពួកអធិបតីសាឌូស៊ីជាពួកអ្នកដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងពួកអ្នកដឹកនាំ។ ខុសពីពួកសាឌូស៊ីដែលជាពួកអភិជនដែលប្រកាន់យករបបរាជាធិបតេយ្យ ជាទូទៅពួកផារិស៊ីជាអ្នកដែលមិនតាមតែគោលគំនិតណាមួយឡើយ។ ពួកគេមានប្រជាប្រិយភាព និងមានលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យជាងពួកសាឌូស៊ី។
កលសៈ
កលសៈ (Kalasha, कळश) គឺ នាំងខ្វាន់បាយសីនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា , ហិណ្ឌូសាសនា , ព្រះវេទ៕៚.
បដិវត្តន៍បៃតង
ទាំងមូលនិធិហ្វដ និង មូលនិធិរូឆេហ្វេលឡឺ ត្រូវបានចូលរួមយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ អ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់ម្នាក់គឺអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម ន័រម៉ាន់ ប៊រឡូក ដែលជា "បិតានៃបដិវត្តន៍បៃតង" ដែលបានទទួល រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ លោកត្រូវបានគេជឿថាជួយសង្រ្គោះមនុស្សជាងមួយពាន់លាននាក់ពីការអត់ឃ្លាន។ តួលេខវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់មួយទៀតគឺ យ័ន ឡុងពីង ដែលការងារលើពូជស្រូវកូនកាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់។ វិធីសាស្រ្តជាមូលដ្ឋានគឺការអភិវឌ្ឍន៍ពូជធញ្ញជាតិដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ទំនើបកម្មនៃបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រង ការចែកចាយ គ្រាប់ពូជកូនកាត់ ជីសំយោគ និង ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដល់កសិករ។ នៅពេលដែលដំណាំចាប់ផ្តើមឈានដល់ការកែលម្អអតិបរមាដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈ ការបង្កាត់ពូជជ្រើសរើស បច្ចេកវិទ្យា កែប្រែហ្សែន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ត។
ឃុំដំរិល
·        ដំរិលទី១
·        ពើក
ព្រះនាងឆាងគុលីពោធិសត្វ
∆ทศกัณฑ์ព្រះនាងឆាងគុលីពោធិសត្វ (Janguli Bodhisatva) គឺ៖ ពោធិសត្វព្រះមហាក្សត្រិយានីម្ចាស់ក្សត្រីនាគនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន, ព្រះពុទ្ធសាសនាវិជ្រយាន។ និង គឺ៖  ព្រះម៉ែម៉ាណាសា ជាព្រះម៉ែនាគ ព្រះនៃពស់ នៃ ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ហិណ្ឌូសាសនា ព្រះវេទ នាគសាសនា .។
ច្បាប់​អរិយសត្ថា
គន់គិតប្រយ័ត្ន-អស់ទ្រព្យសម្បត្តិ-ឲ្យស្ទាត់ដោយនូវ វាយលេខទាត់ក្បាច់-ឲ្យស្រេចឃើញផ្លូវ-សឹមថយចេញទៅ តាមផ្លូវលោកិយ។
ពាក្យគ្រូធ្ងន់ណាស់ដំនៀលដល់ចាស់-ពីព្រេងមុននាយ ឯត្រង់ពាក្យម្តាយ-ទំនាយគ្រូទាយ-នេះឯងមិនងាយ អាក្រក់ណាស់ណា។
អរិយសត្ថា-គន់គិតចែងចារ-ចងជាសេចក្តី តម្រង់តម្រាប់-ជាច្បាប់យ៉ាងថ្មី-ដាស់តឿនស្រដី សិស្សសព្វប្រការ។
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំនាព្យខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
ស្រុក​ពងទឹក(ខេត្តឃ្លាំង)
=រដ្ឋបាល= ($) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តឃ្លាំង ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
បាក់តេរីសាស្ដ្រ
បាក់តេរីសាស្ដ្រ (Bacteriology) ជាសាខាមួយនៃជីវវិទ្យា ដែលសិក្សាផ្លូវរូបសាស្ដ្រ បរិស្ថានវិទ្យា ពន្ធុវិទ្យានិងជីវគីមីសាស្រ្តរបស់បាក់តេរី ។ បាក់តេរីវិទ្យាគឺជាផ្នែកមួយនៃអតិសុខុមជីវសាស្ដ្រដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ ប្រភេទបាក់តេរីនីមួយ ៗ ។
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា
ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហា (Issue tracking system ហៅកាត់ថា ITS, trouble ticket system, support ticket, request management or incident ticket system) គឺជាកញ្ចប់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលគ្រប់គ្រងនិងថែរក្សាបញ្ហា។ ប្រព័ន្ធតាមដានបញ្ហាត្រូវបានប្រើជាទូទៅក្នុងការសហការរួមគ្នា ជាពិសេសនៅក្នុងកិច្ចសហការធំៗ ឬចែកចាយប៉ុន្តែក៏អាចត្រូវបានជួលដោយបុគ្គល ដែលជាផ្នែកនៃការគ្រប់គ្រងពេលវេលា ឬរបបផលិតកម្មផ្ទាល់ខ្លួន។ ប្រព័ន្ធទាំងនេះជារឿយៗ រួមបញ្ចូលការបែងចែកធនធានគណនេយ្យ ពេលវេលា ការគ្រប់គ្រងអាទិភាព និងលំហូរការងារ ត្រួតពិនិត្យ ថែមទាំងការអនុវត្តការងារកណ្តាល។
ឃុំចន្ត្រី
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
សង្គ្រាម (មេទ័ព)
ម្រតេង\ម្រតាញសង្គ្រាម គឺជាមេទ័ពរបស់ព្រះបាទឧទយាទិត្យវម៌្មទី២ក្នុងរាជព្រះអង្គមានការបះបោរបីលើក។ ការបះបោរដឹកនាំដោយកំវៅ បានបំផ្លិចបំផ្លាញឝិវលិង្គ បដិមាព្រះព្រហ្ម ព្រះនរាយណ៍ និងព្រះពុទ្ធ ជននេះត្រូវបានបង្ក្រាបដោយមេទ័ពរបស់ទ្រង់ឈ្មោះ សង្គ្រាម។
យោគេឝ្វរបណ្ឌិត
ព្រាហ្មណ៍បុរោហិត យោគេឝ្វរបណ្ឌិត រាជបុរោហិតនៃព្រះបាទហឝ៌វម៌្មទី៤។ ដែលទ្រង់សោយរាជ្យនៅអង្គរទី២ យឝោធរបុរ។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុរោហិតនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ
ភូបៀ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ភ្នំភូបៀ កើនឡើងនៅក្នុងតំបន់យោធាដែលមានការហាមឃាត់នៅជិតមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស ឡុងចេន ដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ហើយសម្រាប់ហេតុផលនេះ ឃើញមានភ្ញៀវខាងក្រៅតិចតួច។ យុទ្ធភណ្ឌ​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ ​ធ្វើ​ឱ្យ​ស្មុគស្មាញ​ដល់​ការ​ចូល​ប្រើប្រាស់​បន្ថែម​ទៀត។ គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ជនបរទេសដែលមិនមែនជាជនជាតិឡាវមិនស្គាល់ការឡើងភ្នំយ៉ាងហោចណាស់៣០ឆ្នាំ។
សារ
ក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ
វាមានន័យសំខាន់២ ចំពោះពាក្យសារ ក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ គឺសារដែលអ្នកប្រើប្រាស់កុំព្យូរទ័របញ្ជូនទៅកាន់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ និងសារដែលផ្ដល់ឱ្យគ្នារវាងកម្មវិធីទាំងឡាយក្នុងកុំព្យូទ័រ។
បរមរាជសម្ភារ
រដ្ឋប្រហារយោធា
Military coup d'état
ចំណារពន្យល់
នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។
ការសម្លាប់ខ្លួនរបស់លោកខឺត កូបេន
រូបភាពតូច| ផ្ទះរបស់លោកខឺត កូបេន នៅទីក្រុងស៊ីតថល (Seattle) ដែលជាទីតាំងគាត់សម្លាប់ខ្លួន (រូបភាពក្នុងឆ្នាំ 2010) លោកខឺត កូបេន (Kurt Cobain) ដែលជាអ្នកច្រៀងប្រចាំក្រុមនើវ៉ាណា (Nirvana) បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី05 ខែមេសា ឆ្នាំ1994 នៅក្នុងផ្ទះចាស់របស់គាត់នៅទីក្រុងស៊ីតថល (Seattle) រដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន (Washington) សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក៏ត្រូវបានជាងភ្លើងម្នាក់ឃើញសពគាត់បីថ្ងៃក្រោយមក។
រាំភៃផាន់នី
ជីវិតដំបូង
ម៉មថៅរាំភៃផាន់នី ស្វស្តិវ័ឌ្ឍន៍ បានកើតនៅថ្ងៃទី 20 ខែធ្នូឆ្នាំ 1904 គឺកូនស្រីរបស់ សម្តេចព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅស្វស្តិសោភណ ក្រុមព្រះស្វស្តីវដ្ឍនវិសិស្តិ៍ និង ព្រះចៅវរវង្សធើ ព្រះអង្គចៅឣាភាពណ្ណី. នាងត្រូវបានគេផ្តល់ឈ្មោះហៅក្រៅ "ឋានយិងនា" ท่านหญิงนา. នៅអាយុពីរឆ្នាំនាងបានចូលព្រះបរមរាជវាំងនឹងត្រូវបាន "ដែលបានផ្ដល់ឱ្យ" ដើម្បីមហាក្សត្រីសម្រាប់ការអប់រំមួយដែលជាទម្លាប់នោះទេ។ ក្នុងករណីព្រី រាំភៃផាន់នី របស់វាគឺជាព្រះមហាក្សត្រី សៅវភាផង់សីុ ជាប្រពន្ធរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ចុឡាលង្ករណ៍ (មីងរបស់នាង) ។ ចាប់ពីពេលនោះមកនាងបានរស់នៅក្នុង ព្រះរាជវាំងដុសិត ។
មហាក្សត្រី
នៅឆ្នាំ 1925 ស្ដេច វជិរាវុជ បានស្លាប់ដោយគ្មានបន្សល់បញ្ហាបុរសណាមួយ (កូនស្រីតែមួយគត់របស់គាត់, ព្រី Bejaratana Rajasuda បានកើតមួយថ្ងៃមុននិងច្បាប់ព្រះបរមរាជវាំងតម្រូវថាបល្ល័ង្កត្រូវតែហុចទៅឱ្យបុរសពេញបងប្អូនបង្កើតក្រោយនៃស្តេច) ។ បន្ទាប់មកមកុដនេះត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ប្អូនប្រុសនិងជាអ្នកស្នងប្រុសរបស់ខ្លួន។ ប្តីរបស់ម្ចាស់ក្សត្រី រាំភៃផាន់នី ជាស្ដេចឡើងសោយរាជ្យប្រជាធិផុក (ឬរាមាទី ៧) ការដែលនាងត្រូវបានគេដែលបានផ្ដល់ឱ្យជាចំណងជើងដែលសមស្របរបស់មហាក្សត្រី Consort នៃសៀមភ្លាម។ ប្រជាធិផុកអនុវត្តតាមការបោះបង់ចោលប្អូនរបស់គាត់និងការជំនួសឱ្យការប្រពន្ធឫប្តីមានព្រះមហាក្សត្រិយានីមួយ។ ទាំងពីរព្រះរាជានិងព្រះមហាក្សត្រិយានីបានទទួលការអប់រំក្នុងយុវវ័យសម័យទំនើបនៅតំបន់អឺរ៉ុបរបស់ខ្លួន។ ពេលដែលពួកគេទទួលរាជបល្ល័ង្កដែលពួកគេបានកំណត់អំពីការធ្វើឱ្យទំនើបនូវស្ថាប័ននៃរបបរាជានិយម, ចម្លងអឺរ៉ុបនិងគយសម្លៀកបំពាក់។
តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រិយានីថៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ឃុំទ្រា (ក្រូចឆ្មារ)
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ធីហ្វានី
ទំនាក់ទំនង
អ្នកភូមិគោរពគំនិតរបស់ Tiff រួមទាំងមនុស្សពេញវ័យប៉ុន្តែពួកគេមិនតែងតែស្ដាប់នៅពេលដែលនាងព្រមានពួកគេអំពីផែនការរបស់ឌេដ។
VTV5
ទោះបីជាការផ្សាយសំខាន់របស់ VTV5 គឺសម្រាប់ក្រុមជនជាតិភាគតិចក៏ដោយ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡា និងការប្រកួតបាល់ទាត់ជាច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ Bundesliga, V.League,...) ក៏មានការផ្សាយផ្ទាល់នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ VTV5 ផងដែរ។  ខ្លឹមសារកីឡាទាំងនេះក៏ត្រូវបានបង្ហាញនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ VTV6 ផងដែរ។
កីឡាចាក់សាប
Competitive fencing is one of five sports which has been featured at every one of the modern Olympic Games, the other four being Athletics, Cycling, Swimming, and Gymnastics.
យ័ន ស៊ីខាយ
ការរស់ឡើងវិញនៃរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ
នៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៥ លោកបានរៀបចំ "សភាតំណាង" ដែលបានប្រជុំពិសេសដែលបានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆ័ន្ទដើម្បីផ្តល់ឱ្យលោកឡើងបល្ល័ង្ក។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១៥ យាន "បានទទួលយក" ការអញ្ជើញ ហើយបានប្រកាសខ្លួនឯងជាអធិរាជនៃចក្រភពចិន ក្រោមឈ្មោះសម័យរបស់ហុងសៀន ( ឧ បរិបូរណ៍នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ) ។ ចក្រភពថ្មីនៃប្រទេសចិន នឹងចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៦ នៅពេលដែលលោកដែលជាអធិរាជហុងសៀនមានបំណងធ្វើពិធីចូលកាន់តំណែង។ បន្ទាប់ពីក្លាយជាអធិរាជភ្លាម អធិរាជហុងសៀន បានដាក់បញ្ជាជាមួយអតីតជាងស្មូនអធិរាជសម្រាប់ឈុតប៉សឺឡែនចំនួន ៤០ ០០០ ដុំដែលមានតម្លៃ ១,៤ លានយ័ន ត្រាត្បូងថ្មដ៏ធំមួយ និងអាវរបស់អធិរាជពីរមានតម្លៃ ៤០០ ០០០ យ័ន។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋចិន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន
ហួយសាយ
ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​តាម ​ដង​ទន្លេមេគង្គ ​ទល់មុខ ​ឈៀង​ខង ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ។ ស្ពានមិត្តភាព ថៃ-ឡាវ ទី៤ នៅតំបន់បាន ហួយជ័យ ដែលបានបើកដំណើរការក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៣ និងជំនួសសេវាសាឡាងឆ្លងកាត់ទន្លេនោះ ឥឡូវនេះគឺជាផ្លូវឆ្លងកាត់ព្រំដែនភាគខាងជើងនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ផ្លូវអាស៊ីលេខ៣ ដែល​រត់​កាត់​ បានហួយជ័យ លាតសន្ធឹង​ពី​ជើង​ទៅ ​ខេត្តយូណាន នៃប្រទេសចិន និង​ខាងត្បូង​ដល់ ​ខេត្តឈៀងរ៉ាយ នៃ ​ប្រទេស​ថៃ ​។
ហួយជ័យ មាន អាកាសយានដ្ឋានក្នុងស្រុក (HOE) ជាមួយនឹងជើងហោះហើរទៀងទាត់ទៅកាន់ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ និង ហ្លួងព្រះបាង (អាស្រ័យលើរដូវកាល)។ ទូក (ទូកល្បឿនលឿន និងយឺត អ្នកដឹកទំនិញ នាវាទេសចរណ៍ប្រណីត និងផ្សេងៗទៀត) រត់ចុះតាម ដងទន្លេមេគង្គ ទៅកាន់ បាក់បេង ហ្លួងព្រះបាង និងទិសដៅផ្សេងទៀត។
ជួរភ្នំអាណ្ណាម
ប្រទេសឡាវភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គ ភាគខាងលិចនៃការបែងចែក ទោះបីជាភាគច្រើននៃ ខេត្តហួផាន់ និងផ្នែកមួយនៃ ខេត្តឈៀងក្វាង (ជាកន្លែងដែល វាលក្រឡ ដ៏ល្បីល្បាញស្ថិតនៅ) ស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃការបែងចែក។ ភាគច្រើននៃប្រទេសវៀតណាមស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃការបែងចែក ទោះបីជាតំបន់ តាយ ង្វៀន (Central Highlands) របស់វៀតណាមស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃការបែងចែកនៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គក៏ដោយ។
អនុសោតសូត្រ
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > អង្គុត្តរនិកាយ > ចតុក្កនិបាត > តតិយភាគ > អនុសោតសូត្រ (ភាគ៤២ ទំព័រ​ទី​ ១៣)
ត្រីវិស័យ
ត្រីវិស័យជារឿយៗបង្ហាញមុំគិតជាដឺក្រេ៖ ខាងជើងត្រូវគ្នានឹង ០° ហើយមុំកើនឡើងតាមទ្រនិចនាឡិកា ដូច្នេះខាងកើតគឺ ៩០° ខាងត្បូងគឺ ១៨០° និងខាងលិចគឺ ២៧០°។ លេខទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យត្រីវិស័យបង្ហាញ គ្រឿងនរទិសដៅ ឬ គ្រឿងទំរង្វិល ដែលជាទូទៅត្រូវបានបញ្ជាក់ជាដឺក្រេ។ ប្រសិនបើ ការបំរែបំរួល ក្នុងតំបន់រវាងម៉ាញេទិកខាងជើង និង ខាងជើងពិតប្រាកដ ត្រូវបានគេស្គាល់ នោះទិសដៅនៃម៉ាញេទិកខាងជើងក៏ផ្តល់ទិសដៅនៃភាគខាងជើងពិតផងដែរ។
ក្នុងចំណោមការច្នៃប្រឌិតដ៏អស្ចារ្យទាំងបួន ត្រីវិស័យ ត្រូវបានបង្កើតជាលើកដំបូងជាឧបករណ៍សម្រាប់ទស្សន៍ទាយនៅដើមរាជវង្សហាន របស់ចិន (ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០៦ មុនគ.ស សតវត្សទី១១ ។ ការ​ប្រើ​ត្រីវិស័យ​លើក​ដំបូង​ដែល​បាន​កត់ត្រា​នៅ ​អឺរ៉ុប​ខាង​លិច ​និង ​ពិភព​អ៊ីស្លាម ​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ១១៩០។
នរោត្តម ចក្រាវុធ
ត្រឡប់មកព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩៤
ក្នុងនាម​ជា​សមាជិក​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ព្រះអង្គម្ចាស់​ចក្រាវុធ តែងតែ​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​ផ្លូវការ​របស់​ព្រះបរមរាជវាំង ដូចជា ​ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ។
នៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច បានតែងតាំងព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម ចក្រាវុធ ជាប្រធានស្តីទី ខណៈព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ ជាព្រះប្រធានគណបក្សតាំងពីឆ្នាំ១៩៩២ ទ្រង់គង់នៅក្រៅប្រទេស។ ព្រះអង្គម្ចាស់ រណឫទ្ធិ ទ្រង់ផ្ទាល់បានចាប់ដៃកូនប្រុសច្បងរបស់ទ្រង់ឱ្យចូលកាន់តំណែងក្នុងពិធីជប់លៀងពេលអវត្តមានរបស់ព្រះអង្គ ដោយសារសុខភាពរបស់ព្រះអង្គធ្លាក់ចុះ។ ភ្លាមៗ​បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង លោក ចក្រាវុធ បាន​ដក​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​ចំនួន​បី​នាក់​ចេញ​ពី​មុខ​តំណែង​របស់​ខ្លួន ក្នុង​នោះ យូ ហុកគ្រី ដែល​បង្ហាញ​ពី​ជម្លោះ​ក្នុង​ការងារ​ផ្ទៃក្នុង​គណបក្ស​ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច។
សម្តេចព្រះសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះសង្ឃខ្មែរ
ជនជាតិថៃ
ជនជាតិថៃ (ភាសាថៃ៖ ชาวไทย), ជនជាតិថៃកណ្តាល/ជនជាតិថៃភាគខាងត្បូង (ភាសាថៃ៖ คนภาคกลาง, คนใต้}}, ប្រែ: ជនជាតិកណ្ដាល, ជនជាតិខាងត្បូង, ជនជាតិថៃដើមកំណើតចិន) ឬ ជនជាតិសៀម/ស្យាម​ (ភាសាថៃ៖ ชาวสยาม, ប្រើក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងក្នុងស្រុក) ក្នុងន័យចង្អៀត គឺជា​ក្រុម​ជនជាតិ​តៃ​ដែលរស់នៅ​ភាគ​កណ្តាល និង​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​ថៃ (សៀមក្រោម)។    ពួកគេជាផ្នែកមួយនៃក្រុមភាសានិងជាតិពន្ធុតៃធំជាងគេដែលមានដើមកំណើតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក៏ដូចជានៅចិនភាគខាងត្បូង និងភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា​ ជនជាតិថៃនិយាយភាសាថៃកណ្តាល ​ ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាផ្នែកមួយក្នុងគ្រួសារភាសាក្រៈដៃ ជនជាតិថៃភាគច្រើនជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។
សង្កាត់សួង
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
សង្កាត់ផ្សារឆ្នាំង
ព្រំប្រទល់នៃ
បញ្ជីរាយប្រទេសតាមចំនួនប្រជាជន
ប្រទេសទាំង ១០ ដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោកសព្វថ្ងៃនេះមាន ប្រទេសចិន ប្រទេសឥណ្ឌា សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រទេសប្រេស៊ីល ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ប្រទេសបង់ក្លាដែស ប្រទេសរុស្សី និងប្រទេសម៉ិចស៊ីកូ។ ចំណាំ៖ ទិន្នន័យខាងលើនេះត្រូវបាន update នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧
ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ
អ្នកតាមានពីរប្រភេទ
ជា​ការ​សន្និដ្ឋាន អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​បាន​ទាត់​ចោល​ជំនឿ​សាសនា​ឬ​អរូបិយ​ជំនឿ​ទាំង​អស់​នៅ​លើ​​ពិភពលោក​ ដោយ​ប្រើ​ពាក្យ​ថា វា​ជា​រឿង​គ្មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី​ដល់​សង្គមមនុស្ស​ទេ ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នោះ​ក្តី​ ជំនឿ​លើ​អ្នកតា​នៅ​តែ​​ស្ថិតជាប់ក្នុងផ្នត់គំនិត និងដួងព្រលឹងខ្មែរជានិច្ច ទោះ​តិច​ឬ​ច្រើន​ក៏ដោយ ដូចជា នៅ​ពេល​អ្នក​ណា​មាន​ជំងឺ ឬ​ហៅថាអ្នកតាកាច់អាសន្នអន្ធក្រ ឬ​ជួប​ប្រទះ​នូវមហន្តរាយផ្សេងៗ គេតែងរកគ្រឿងសំណែនទៅសែនអ្នកតា ។ នៅ​ពេល​គេ​កើត​ទុក្ខព្រួយ​ចិត្តខ្លាំង គេ​រមែង​រំលឹក​គុណ​ដល់​អ្នកតា​ដោយ​ឧទាន​អំពាវ​នាវ​ថា​ “អ្នកតា អ្នកដូនអើយ! ជួយ​ខ្ញុំ​​ផង” បើ​ទោះ​ពួក​គេ​ដឹង​ក្នុង​ចិត្ត​ថា​​ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​វា​គ្មាន​បាន​ផល​អ្វី​បន្តិច​បន្តួច​ក៏​ដោយ ប្រៀប​ដូច​ជា​ពួក​គ្រិស្តបរិស័ទ​ដែល​ខំ​បន់ស្រន់​បួង​សួង​ ឬ​អធិដ្ឋាន​ទៅ​ដល់​ព្រះអាទិទេព​ឬ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​​របស់​ពួក​គេ​ដូច្នោះ​ដែរ ។ កិច្ច​ពិធី​ ឬ​ការ​និយាយ​ជា​មួយ​អ្នកតា​ ឬ​ព្រះ​អាទិទេព​គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​កិច្ច​ធ្វើ​ឲ្យ​រួច​ពី​ដៃ​ដើម្បី​អស់​ចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​បាន​កន្លង​ផុត​ទៅ​ គ្មាន​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់​​អាច​​អះអាង​​បញ្ជាក់​បាន​ថា​មាន​អ្នកតា​ឬ​ព្រះ​អាទិទេព​អ្វី​ជួយ​ពួក​គេ​ឲ្យ​សម្រេចបំណង​ពិតប្រាកដ​ណា​មួយ​ក្រៅពី​ការ​បន្លែបន្លប់​ខួរ​ក្បាល​ខ្លួន​ឲ្យ​មាន​សេចក្តី​ជឿជាក់​គ្រាន់​បើ​ជា​មុន​បន្តិច​នោះ ។
ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២
ជាក់ស្ដែងសូយ៌្យវម៌្មទី២បានអះអាងថាបានដណ្ដើមអំណាចក្សត្រពីរអង្គ មួយអង្គគឺជាព្រះអយ្យកោ (ចៅដណ្ដើមរាជ្យពីជីតា??) របស់ទ្រង់ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ដែលរឿងនឹងគ្មានសិលាចារឹកនៅអង្គរណាបកស្រាយ? ស្ដេចមួយអង្គផ្សេងទៀតមានតែព្រះបាទន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២។
យុវរាជ (១១០៧)
វ្រះបាទយុវរាជ រជ្ជកាល (១១០៧) ព្រះអង្គជាព្រះអនុជពៅរបស់ ​វ្រះបាទជយវម៌្មទី៦ ដោយគ្មាន​ព្រះរាជបុត្រ​សម្រាប់​បន្តរាជ្យ រាជសម្បត្តិ​ក៏​ត្រូវ​ធ្លាក់​មក​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​ព្រះយុវរាជ ដែល​ជាប្អូន​ពៅ​ព្រះអង្គ។ ​ក្រោយមកក្សត្រស្នងរាជ្យបន្តនៅមហិធរបុរ គឺ ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១ដែលត្រូវជាព្រះរៀមច្បងរបស់ទ្រង់។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃមហិធរបុរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:យុវរាជនៃកម្វុជទេឝ
​ស្រុកឃ្លាំងមឿង(ខេត្តក្រមួនស)
=រដ្ឋបាល= ស្រុកឃ្លាំងមឿង ត្រូវបានបែងចែកជា ឃុំ គឺ÷ =អប់រំ= =វត្តអាម= =មើលផងដែរ=
ជីវ តាក្វាន់
លោក ជីវ តាក្វាន់ គឺ​ជា​បេសកទូតរបស់អធិរាជចិន​ដែលបានមកស្នាក់នៅ​អង្គរ​ពីឆ្នាំ ១២៩៦ ដល់ឆ្នាំ១២៩៧ ហើយដែលក្លាយទៅជា​ជនបរទេសម្នាក់​ដែលបានឃើញរ​ប្រាសាទអង្គរវត្ត​ជាលើកដំបូង​។
ឃុំមុខដា
គ្រឹស្ដសាសនា
=ផ្សារ= =មើលផងដែរ=
ហ្គានីមេដ (ព្រះ​ច័ន្ទ)
Ganymede ដែលជា ផ្កាយរណបរបស់ភពព្រហស្បតិ៍ ( Jupiter III ) គឺជា ព្រះច័ន្ទ ដ៏ធំបំផុត និងដ៏ធំបំផុត នៃ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ។ វត្ថុធំជាងគេទីប្រាំបួន (រួមទាំង ព្រះអាទិត្យ ) នៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ វាជាវត្ថុដ៏ធំបំផុតដោយគ្មានបរិយាកាសច្រើន។ វាមានអង្កត់ផ្ចិត 5,268 គីឡូម៉ែត្រ (3,273 ម៉ាយ) ដែលធ្វើឱ្យវាធំជាងភព ពុធ 26 ភាគរយ បើទោះជាវាមានទំហំត្រឹមតែ 45 ភាគរយក៏ដោយ។  មាន ស្នូលលោហធាតុ វាមាន កត្តានិចលភាព ទាបបំផុត នៃ រូបកាយរឹងណាមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ហើយជា ព្រះច័ន្ទ តែមួយគត់ ដែលគេដឹងថាមាន វាលម៉ាញេទិក. នៅខាងក្រៅពី ភពព្រហស្បតិ៍ វាគឺជាផ្កាយរណបទីប្រាំពីរ និងជា ផ្កាយរណប ទីបីនៃ ព្រះច័ន្ទ Galilean ដែលជាក្រុមទីមួយនៃវត្ថុដែលបានរកឃើញគោចរជុំវិញភពមួយផ្សេងទៀត។  Ganymede គោចរជុំវិញ ភពព្រហស្បតិ៍ក្នុងរយៈពេលប្រហែលប្រាំពីរថ្ងៃ ហើយស្ថិតនៅក្នុង គន្លងគន្លង 1:2:4 ជាមួយនឹងព្រះច័ន្ទ Europa និង Io រៀងគ្នា។
ឈ្មោះ
ផ្កាយរណប Galilean រក្សាអក្ខរាវិរុទ្ធអ៊ីតាលីនៃឈ្មោះរបស់ពួកគេ។ ក្នុងករណី Io, Europa និង Callisto ទាំងនេះគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងឡាតាំង ប៉ុន្តែទម្រង់ឡាតាំងរបស់ Ganymede គឺ Ganymedes ។ នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស 'e' ចុងក្រោយគឺនៅស្ងៀម ប្រហែលជាស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃភាសាបារាំង មិនដូចឈ្មោះក្រោយៗដែលយកមកពីឡាតាំង និងក្រិកទេ។
គន្លង និងការបង្វិល
Ganymede ចូលរួមក្នុង គន្លងគន្លង ជាមួយ Europa និង Io៖ សម្រាប់គន្លងនីមួយៗនៃ Ganymede Europa គន្លងពីរដង និង Io គោចរបួនដង។  ការភ្ជាប់ (ការតម្រឹមនៅម្ខាងនៃភពព្រហស្បតិ៍) រវាង Io និង Europa កើតឡើងនៅពេលដែល Io នៅ periapsis និង Europa នៅ apoapsis ។ ការភ្ជាប់គ្នារវាង Europa និង Ganymede កើតឡើងនៅពេលដែល Europa នៅ periapsis ។  រយៈបណ្តោយនៃការភ្ជាប់ Io-Europa និង Europa-Ganymede ផ្លាស់ប្តូរជាមួយនឹងអត្រាដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យការភ្ជាប់បីដងមិនអាចទៅរួច។ សូរសព្ទដ៏ស្មុគស្មាញបែបនេះត្រូវបានគេហៅថា Laplace resonance ។  ភាពធន់របស់ Laplace បច្ចុប្បន្នមិនអាចបូម eccentricity គន្លងនៃ Ganymede ឱ្យមានតម្លៃខ្ពស់ជាងនេះបានទេ។  តម្លៃប្រហែល 0.0013 គឺប្រហែលជាសំណល់ពីសម័យមុន នៅពេលដែលការបូមបែបនេះអាចធ្វើទៅបាន។  ម្នាលគហបតី វចីសង្ខារ វិមុត្តិ វិចារណកថា។ ប្រសិនបើវាមិនត្រូវបានបូមនៅពេលនេះ វាគួរតែរលួយយូរមកហើយ ដោយសារតែការ រលាយ នៃជំនោរនៅខាងក្នុងនៃ Ganymede ។  នេះមានន័យថា វគ្គចុងក្រោយនៃសេចក្តីរំជើបរំជួល កើតឡើងតែប៉ុន្មានរយលានឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ។  ដោយសារតែ eccentricity គន្លងរបស់ Ganymede គឺទាប - ជាមធ្យម 0.0015  - កំដៅជំនោរគឺមានការធ្វេសប្រហែសនៅពេលនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយកាលពីអតីតកាល Ganymede ប្រហែលជាបានឆ្លងកាត់ការអនុលោមតាម Laplace មួយឬច្រើន ដែលអាចបូម eccentricity គន្លងទៅតម្លៃខ្ពស់រហូតដល់ 0.01-0.02  នេះ​ប្រហែល​ជា​បាន​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ការ​ឡើង​កំដៅ​ជំនោរ​យ៉ាង​សំខាន់​នៃ​ផ្នែក​ខាង​ក្នុង​នៃ Ganymede​; ការបង្កើតដីដែលមានចង្អូរអាចជាលទ្ធផលនៃវគ្គកំដៅមួយ ឬច្រើន។
ទំហំ
សូមមើលផងដែរ៖ បញ្ជីវត្ថុប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យតាមទំហំ