cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
សាសនា​សកល
៣-សាសនា​យូដា (Judaism)
រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញា ប្រជាជនជ្វីហ្វ ដែលជាប្រទេសតូចមួយ នៅតំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ ត្រង់ដែនដីប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែលនាសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន គឺជាប្រជាជន ដែលបានបង្កើតមុនគេ នូវមនោគមន៍វិជ្ជាសាសនាដ៏ថ្មីស្រឡាងមួយ ដោយមានមូលដ្ឋានលើជំនឿថា ព្រះពិតមានតែមួយ គឺព្រះជាម្ចាស់ ដែលបានបង្កើត និងមានអំណាចលើអ្វីៗទាំងអស់នៅលើចក្រវាលទាំងមូល។ មនោគមន៍វិជ្ជាសាសនារបស់ពួក ជ្វីហ្វនេះ គេឲ្យឈ្មោះថា “សាសនាយូដា” (Judaism)ក៏ប៉ុន្តែកាលពី២ពាន់ឆ្នាំមុនសាសនាយូដានេះបានបែកមែកធាងទៅជាសានាថ្មីមួយទៀតគឺគ្រិស្តសាសនា សាសនាយូដារបស់ជនជាតិជី្វហ្វនឹងគ្រិស្តសាសនាដែលជាសានាគោរពដោយប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់នៅលើពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន តាមពិតទៅមានតំណើររឿងដើមរួមគ្នាគឺតំណើរឿងមានកត់ត្រាទុកក្នុងសញ្ញាចាស់នៃគម្ពីរប៊ីបនឹងគម្ពីរតូរារបស់ពួកជ្វីហ្វ សានាយូដានឹងសានាគ្រិស្តមានជំនឿដូចគ្នាភាគច្រើនដូចជាជំនឿលើព្រះតែមួយ ទាំងសានាយូដានឹងគ្រិស្តសាសនាយល់ថាព្រះបានបង្កើតមនុស្សអោយមានសិទ្ទិស្មើគ្នាមិនថាស្រីមិនថាប្រុសជាតិសាសន៏ឬពណ៌សម្បុរអ្វីនុះទេដែលនេះគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមមួយដែលឈានទៅបង្កើតទស្សនៈទាននៃសិទ្ធិមនុស្សជាសកលនៅក្នុងពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ប៉ុន្តែសាសនាយូដានឹងសាសនាគ្រិស្តបានដើមកដល់ផ្លូវបំបែកជាមួយនឹងការចាប់កំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូសំរាប់គ្រិស្តសាសនាគឺជាព្រះសង្គ្រោះដែលមកជួយរំដោះមនុស្សពីអំពើបាបនឹងពីទំនៀមទំលាប់ដ៏ចាស់គំរិលនឹងដ៏តឹងតែងរបស់សាសនាយូដាដូចជាការកាត់ស្បែកនឹងការហាមឃាត់មិនអោយទទួលទានសាច់សត្វនេះឬសត្វនុះជាដើមម្យ៉ាងវិញទៀតតាមសេចក្តីបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូព្រះមានគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់ហើយអាចទាក់ទងដោយផ្ទាល់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់តាមមន្រ្តីសង្ឃដូចជាទំនៀមទំលាប់របស់សាសនាយូដាពិមុនមកនុះទេ។នៅមុនសម័យកាលជី្វហ្វ គ្រប់សាសនាទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោកគឺជាសាសនាដែលមានព្រះជាច្រើនអង្គមនុស្សជាតិនាំគ្នាគោរពព្រះអាទិត្យ ព្រះច័ន្ទ ផ្កាយឬសមុទ្រថាជាព្រះហើយនាំគ្នាសង់រូបសំណាកដើម្បីតំណាងតួអង្គព្រះដើម្បីជាសការៈ ជនជាតិជី្វហ្វបានបង្កើនៅមនោគមន៏វិជ្ជាសាសនាថ្មីមួយដែលមានជំនឿថាព្រះមានតែមួយអង្គគត់គឺជាព្រះជាម្ចាស់ដែលជាអ្នកបង្កើតនឹងមានអំណាចលើអ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងចក្រវាលទាំងមូល ព្រះអាទិត្យព្រះច័ន្ទផ្កាយឬសមុទ្រដែលគេតែងតែគោរពបូជាពីពេលមុនមកនុះមិនមែនជាព្រះនុះទេហើយមនុស្សគេត្រូវតែបោះបង់រូបសំណាកព្រះចោលហើយបែរមកគោរពបូជាព្រះពន្លិច ហើយការបង្កើតសាសនាថ្មីនេះគឺជារបត់សំខានថ្មីមួយនៃការផ្លាស់ប្តូរផ្តត់គំនិតមនុស្សតាមជំនឿថ្មីនេះធម្មជាតិលែងជាព្រះដូចគេធ្លាប់ជឿពីមុនទៀតហើយ ធម្មជាតិគឺជាអ្វីដែលព្រះបានបង្កើតឡើងហើយដែលព្រះដាក់អោយឋិតនៅក្រោមអំណាចរបស់មនុស្ស ពេលវេលាមិនមែនជាវាលវត្តសង្សាវិលវល់ដូចកង់រទះ កើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ហើយចាប់ជាតិមកវិញដូចដែលគេធ្លាប់ជឿពីមុនមកនុះទេ ក៏ប៉ុន្តែពេលវេលាសំរាប់ពួកជី្វហ្វគឺធ្វើរតំណើទៅមុខជានិច្ចដោយមិនអាចវិលត្រឡប់ថយក្រោយវិញបានទេហើយនៅថ្ងៃអនាគតអ្វីៗអាចនឹងប្រសើរឡើងវិញប្រសិនបើគេខិតខំប្រឹងប្រែង ដូច្នេះមនុស្សមិនត្រូវផ្តេកផ្តួលរង់ចាំវាសនាហើយក៏មិនត្រូវផ្អែកលើទស្សនៈកម្មផលដែលមើលអយុត្តិធម៌សង្គមថាជាផលដែលបានពីកម្មពួកគេបានប្រព្រឹត្តពីមុននុះដែរ មនុស្សចាំបាច់ត្រូវតែចេះរើបំរាស់ងើបឡើងប្រឆាំងនឹងអំពើអយុត្តិធម៌ដោយមិនត្រូវនៅស្ងៀមទ្រាំទទួលរងការជិះជាន់ដោយចាត់ទុកថាជាកម្មផលរបស់ខ្ឡួនពីជាតិមុននុះទេ ដោយសារតែមានផ្តត់គំនិតបែបនេះហើយទើបជនជាតិជី្វហ្វដែលជាជាតិតូចមួយហ៊ានងើបឡើងតវាប្រឆាំងនឹងការជិះជាន់របស់អាណាចក្ររ៉ូមការតវាបះបោរដែលធ្វើអោយជនជាតិជី្វហ្វត្រូវអាណាចក្ររ៉ូមបណ្តេញចេញពីទឹកដីកំណើតទៅរស់នៅរប៉ាត់រប៉ាយគ្មានស្រុកគ្មានទេសនឹងគេអស់រយៈពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ក៏ប៉ុន្តែផ្តត់គំនិតនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់មនុស្សយ៉ាងច្រើនរហូតមកទល់សព្វថ្ងៃនេះជាពិសេសចំពោះប្រជាជននៅតាមបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចដែលមានជំនឿនឹងវប្បធម៌តាមបែបជី្វហ្វឬគ្រិស្តសាសនា។ កណ្តាល|រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញាពេញ
សាសនាបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ៧០ គស
ក្នុងកំឡុងពេលប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងសង្គ្រាមសង្រ្គាមមេបញ្ជាការទីតុសបានចាប់ផ្តើមឡោមព័ទ្ធហើយក្រោយមកបានបំផ្លាញក្រុងយេរូសាឡិម។ ក្នុងចំណោមអគារដែលរងផលប៉ះពាល់គឺប្រាសាទជ្វីហ្វដែលត្រូវបានបំផ្លាញទាំងស្រុង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកជនជាតិយូដាត្រូវបានបង្ខំដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រដើម្បីកែប្រែសាសនា។ សរុបសេចក្ដីមកការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះបានប៉ះពាល់ដល់ជំនឿសាសនាប៉ុន្តែភាគច្រើនទាក់ទងនឹងការចុះសម្រុងគ្នា: ជនជាតិយូដាបានឈប់ចុះចូលចំពោះសិទ្ធិអំណាចបូជាចារ្យ។ បន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញព្រះវិហារគ្មានបូជាចារ្យទាល់តែសោះហើយតួនាទីអ្នកដឹកនាំសាសនាត្រូវបានដឹកនាំដោយពួកគ្រូសាសនាពួកអាចារ្យជាមនុស្សដែលមានឋានៈសង្គមខ្ពស់ក្នុងចំណោមពួកយូដា។ ចាប់ពីពេលនោះរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះសាសនាយូដាត្រូវបានតំណាងតែក្នុងទម្រង់ជាគ្រូសាសនាប៉ុណ្ណោះ។ តួនាទីរបស់សាលាប្រជុំដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលមូលដ្ឋាននៃវប្បធម៌និងខាងវិញ្ញាណរបស់ជនជាតិយូដាបានមកមុនគេ។ Liturgies ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាប្រជុំអត្ថបទគម្ពីរត្រូវបានអានការបង្រៀនត្រូវបានប្រគល់ឱ្យហើយពិធីសំខាន់ៗត្រូវបានអនុវត្ត។ Yeshivas ត្រូវបានរៀបចំនៅឯពួកគេ - សាលាជំនាញសម្រាប់ការសិក្សាសាសនាជ្វីហ្វភាសានិងវប្បធម៌ជ្វីហ្វ។
ប្រវត្តិ
នៅក្នុងទំរង់ដំបូងសាសនាជ្វីហ្វមាននៅក្នុងកំឡុងពេលនៃអយ្យកោ (គ។ ស ២០០០-១៦០០ ម។ គ។ ) ក្នុងយុគសម័យមួយដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវកម្លាំងនៃធម្មជាតិជំនឿលើអំណាចរបស់អារក្សនិងវិញ្ញាណខ្ទមដែលសម្គាល់រវាងសត្វស្អាតនិងមិនស្អាតការគោរពនៃមនុស្សស្លាប់។ គំនិតនៃក្រមសីលធម៌សំខាន់ៗមួយចំនួនដែលលោកម៉ូសេនិងព្យាការីបានអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់មានរួចហើយនៅសម័យដើម។
និកាយដែលបានកើតឡើងក្នុងយុគសម័យ Gaonath ដែលគេស្គាល់ថាជា ខារ៉ាត់បដិសេធ តាម៉ុល។ អ្នកទាំងនេះជាអ្នកដើរតាមអាណាន់បិលដាវីឌ (ឃ។ ៨០០) ដែលមិនបានជោគជ័យក្នុងការដាក់ពាក្យសុំតំណែងពី Excilarch ដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពូរបស់គាត់។ បន្ទាប់ពីក្លាយជាមនុស្សរឹងរូសប្រឆាំងនឹងហ្គុនដែលមិនគាំទ្រការអះអាងរបស់គាត់ចំពោះជំហរនេះអាណានបានទៅប៉ាឡេស្ទីនជាកន្លែងដែលគាត់បានប្រមូលផ្តុំក្រុមខ្លួនអ្នកដើរតាមខ្លួនដែលជឿជាក់ថាវេជ្ជបញ្ជាតាម៉ុលនិចធ្វើឱ្យខូចច្បាប់។ អាណានបានអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពយ៉ាងតឹងរឹងនូវលិខិតរបស់ក្រិត្យវិន័យដែលមានចែងនៅក្នុងព្រះគម្ពីរ។ ឆ្លើយតបនឹងអាណាន់ដំបូងគ្រូអាចារ្យបានសង្កត់ធ្ងន់លើសិទ្ធិអំណាចរបស់តាលុដដោយជឿជាក់ថានៅក្នុងបរិបទនៃការរីករាលដាលនៃសាសនាអ៊ីស្លាមវាចាំបាច់ត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការបកស្រាយនៃអក្សរសិល្ប៍សរសេរនិងផ្ទាល់មាត់ដែលបានបន្សុទ្ធដោយប្រពៃណីដែលមានអាយុកាលរាប់សតវត្សរ៍។ ដើម្បីឆ្លើយតបឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ចំពោះបញ្ហាប្រឈមរបស់ខារ៉ាខាសអ្នកត្រកូលឌឺបានចូលរួមសិក្សាព្រះគម្ពីរវេយ្យាករណ៍និងទស្សនវិជ្ជាជ្វីហ្វក៏ដូចជាទ្រឹស្តីនិងក្រមសីលធម៌ជ្វីហ្វ។ នៅចុងបញ្ចប់កំណើននៃចលនាខារ៉ាតបានបញ្ឈប់ហើយសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ តាម៉ុល  នៅតែជាការងារដែលមានអំណាចបំផុត។
ការបង្រៀន
សាសនាយូដាជឿថាមនុស្សទាំងអស់ដោយមិនគិតពីសាសនានិងសញ្ជាតិគឺជាកូនចៅរបស់ព្រះស្មើៗគ្នា។ ពួកគេជាទីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះមានសិទ្ធិស្មើគ្នាចំពោះយុត្តិធម៌និងមេត្តាករុណាពីអ្នកដទៃ។ សាសនាយូដាក៏ជឿជាក់ផងដែរថាវត្តមានរបស់ឈាមជ្វីហ្វ (នៅខាងសាច់ឈាម) មិនមានសារៈសំខាន់ក្នុងការកំណត់ទំនាក់ទំនងរវាងជ្វីហ្វ (យោងទៅតាមច្បាប់របស់សាសនាគ្រឹស្តនរណាម្នាក់ដែលបានកើតមកជាម្តាយជ្វីហ្វឬបានទទួលយកសាសនាយូដាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសាសន៍យូដា) ។ មនុស្សគ្រប់រូបដែលទទួលយកជំនឿជនជាតិយូដាក្លាយជា "កូនចៅរបស់លោកអប្រាហាំ" និងជា "កូនចៅអ៊ីស្រាអែល" ។
ពិធីបុណ្យសព។មុនពេលស្លាប់បុរសដែលស្លាប់បានសារភាព។ សាច់ញាតិនៃទឹកភ្នែកដែលបានស្លាប់នៅលើសម្លៀកបំពាក់របស់ពួកគេ (ទំនៀមទម្លាប់នេះគឺជារឿងធម្មតាក្នុងចំណោមគ្រិស្តអូស្សូដក់) ។ ទៀនមួយត្រូវបានបំភ្លឺនៅក្នុងការចងចាំរបស់អ្នកស្លាប់។ រាងកាយរបស់អ្នកស្លាប់ត្រូវបានគេពាក់ដោយក្រណាត់ស (នៅក្បែរអ័រតូដូស) ។ ក្នុងអំឡុងពេលបញ្ចុះសពពួកគេអាន«កាដឌីស»ដែលជាការអធិស្ឋានសរសើរតម្កើងព្រះនិងបង្ហាញការត្រៀមខ្លួនដើម្បីទទួលយកឆន្ទៈរបស់គាត់។ ការកាន់ទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅមានរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ក្នុងអំឡុងពេលដែលអ្នកកាន់ទុក្ខមិនចាកចេញពីផ្ទះ (អ្នកធ្វើកំណែទម្រង់មានរយៈពេលខ្លីជាងនេះ) ។ អ្នកកាន់ទុក្ខបានអានកាដឌីសនៅក្នុងសាលាប្រជុំអស់រយៈពេល ១១ ខែ។ បន្ទាប់ពីមួយឆ្នាំផ្នូរត្រូវបានដាក់នៅលើផ្នូរ។ ពិធីរំanniversaryកខួបមរណភាព (“ យ៉កសិប”) ត្រូវបានប្រារព្ធដោយការបំភ្លឺទៀនរំandកនិងការអាន“ កាដាស” ។ សម្រាប់ថ្ងៃឈប់សម្រាកយ៉ុមគីបពួរស៊ូខេត បុណ្យរំលងនិង សាវូតធ្វើពិធីរំorialកអនុស្សាវរីយ៍ក្នុងកំឡុងពេលដែលពួកគេអានការអធិស្ឋានរំYករំYកយូហ្សុក។
ការសំរេចចិត្តខាងជីវសាស្រ្តនិងសង្គមរបស់យូឌីសា
បទបញ្ញត្តិ
ពួកគេជាពួកបរិសុទ្ធសម្រាប់ជនជាតិយូដា។ អ្នកតំណាងប្រជាជននេះដឹងច្បាស់ថាក្នុងអំឡុងពេលនៃការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញនិងការសម្លុតធ្វើបាបជាច្រើនប្រទេសជាតិបានរស់រានមានជីវិតនិងរក្សាអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនបានតែតាមរយៈការសម្លាប់រង្គាលនិងវិន័យ។ ហេតុដូច្នេះហើយនៅជំនាន់របស់យើងមនុស្សម្នាក់មិនអាចប្រឆាំងនឹងពួកគេបានទេទោះបីជាជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេមានគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ។ វាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ប៉ុន្តែគោលការណ៍ "ច្បាប់នៃប្រទេស - ច្បាប់" ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សទី III មុនគ។ យោងទៅតាមគាត់ច្បាប់របស់រដ្ឋត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់លើប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ដោយគ្មានករណីលើកលែង។ ជនជាតិយូដាក៏មានកាតព្វកិច្ចត្រូវស្មោះត្រង់នឹងថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបានការមិនពេញចិត្តត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្ហាញតែចំពោះជីវិតសាសនានិងគ្រួសារប៉ុណ្ណោះ។
អំពីអាពាហ៍ពិពាហ៍និងគ្រួសារ
ពួកគេត្រូវបានផ្តល់សារៈសំខាន់បំផុត។ មនុស្សម្នាក់មានកាតព្វកិច្ចត្រូវមានគ្រួសារមួយអវត្តមានរបស់នាងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាលះបង់និងសូម្បីតែអំពើបាប។ សាសនាគឺជាជំនឿមួយដែលការគ្មានកូនគឺជាការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏អាក្រក់បំផុតសម្រាប់ជីវិតរមែងស្លាប់។ បុរសម្នាក់អាចលែងលះប្រពន្ធរបស់គាត់ប្រសិនបើក្រោយពីរៀបការបាន ១០ ឆ្នាំនាងមិនបានផ្តល់កំណើតដល់កូនដំបូងរបស់គាត់ទេ។ កេរ្តិ៍ដំណែលនៃសាសនាត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងជាក់លាក់នៅក្នុងគ្រួសារសូម្បីតែក្នុងកំឡុងពេលនៃការបៀតបៀនរាល់កោសិកាទាំងអស់នៃសង្គមជ្វីហ្វត្រូវតែសង្កេតមើលពិធីនិងប្រពៃណីរបស់ប្រជាជនរបស់ខ្លួន។
ស្រាបៀរ អង្គរ
ឯកសារយោង
http://sareth.wordpress.com/tag/%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%80%E1%9E%9A%E2%80%8B%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9F%90%E1%9E%93/
ព្រែកជីក(ព្រែកយួន)
ឯកសារសាស្ត្រាស្លឹករឹតខ្មែរនៅវត្តក្រួច ដែលសរសេរជាកំណាព្យដោយព្រះមហាបទុមបារមីពេជ្ញ គង់នៅវត្តកោះប្រាក់បិទមាស បានសរសេរទាក់ទងនឹងរឿងព្រែកជីកនេះយ៉ាងវែង ថា កំណែនមានរហូតដល់ចំនួន ៥ម៉ឺននាក់ឯណោះ និងមានមន្ត្រីខ្មែរនៅមើលការខុសត្រូវពីលើ គឺ“ឧកញ៉ាយោមរាជម៉ុក” និង”ស្នងកែ” ជាអ្នកត្រួតផ្ទាល់។ ក្ដីលំបាកវេទនារបស់ខ្មែរ ជាគូលីកំណែននេះ ប្រៀបបាននឹងឋាននរក។ គេចែកជាក្រុម ដប់ៗនាក់ (មេម្នាក់ កូន៩) ដោយប្រើស្នែង៤ សែងគ្នា៨នាក់(២នាក់សែងស្នែង១) និងអ្នកចាំជីកដី២នាក់។ ក្នុង១ក្រុម មានយួន៣នាក់ចាំត្រួត។
អាសតាណា
អាសតាណា (Астана) ដើមឡើយគេស្គាល់ថាជា អាកម៉ូលីនស្ក៍ (Акмолинск), ត្សេលីណូហ្គ្រាដ (Целиногра́д), និងឈ្មោះថ្មីបំផុត នុរស៊ុលតង់ គឺជារាជធានីរបស់ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន ទីក្រុងបានទទួលឈ្មោះបច្ចុប្បន្ននៅថ្ងៃទី 17 កញ្ញាឆ្នាំ 2022 បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆ័ន្ទនៅក្នុងសភាកាហ្សាក់ស្ថានត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះតាមលោក នុរស៊ុលតង់ ណាហ្សារបាយ៉េវ ប្រធានាធិបតីកាហ្សាក់ស្ថានពីឆ្នាំ 1990 ដល់ 2019
បដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្តចិន
លទ្ធផល
នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រធានបក្សម៉ៅសេទុងបានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនឡើងនៅឯទីលានធានអានមិន។ ខណៈពេលដែលចាង កាយចៀកនិងទ័ពប្រមាណ ៦០០,០០០ នាក់ជាមួយនឹងប្រជាជនស្មោះស្ម័គ្រប្រមាណ ២ លាននាក់បាននាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនទៅលើកោះតៃវ៉ាន់។ ចាប់ពីពេលនោះមក ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកកុម្មុយនិស្តនៅលើទឹកដីចិនដីគោកក៏ចាប់ផ្តើមស្រុតចុះជាលំដាប់។ បន្តិចក្រោយមក ក្រុមកុម្មុយនិស្តចិនបានផ្តើមការប្រយុទ្ធនៅសមរភូមិជីនមិនក្នុងការប៉ុនប៉ងចង់ដណ្តើមកាន់កាប់កោះជីនមិនពីពួកជាតិនិយមប៉ុន្តែលទ្ធផលត្រូវបរាជ័យ។ នៅអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៩ ចាង កាយចៀកបានប្រកាសពីអត្ថិភាពនៃរដ្ឋតៃវ៉ាន់និងតាងរដ្ឋធានីបណ្តោះអាសន្ននៅទីក្រុងតៃប៉ិ ហើយបានបន្តអះអាងថារដ្ឋាភិបាលរបស់លោកគឺជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់តែមួយគត់នៃប្រទេសចិនខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបានខិតខំអំពាវនាវឱ្យមានការបង្រួបបង្រួមជាតិ។ ការប្រយុទ្ធតទល់ជាងចុងក្រោយបង្អស់រវាងកងកម្លាំងជាតិនិយមនិងកុម្មុយនិស្តបានបញ្ចប់ដោយក្រុមកុម្មុយនិស្តបានសម្រេចចូលកាន់កាប់កោះហៃណាននៅខែឧសភាឆ្នាំ ១៩៥០។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥០ ការផ្ទុះឡើងនៃសង្គ្រាមកូរ៉េបាននាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកដាក់កងនាវាទី ៧ របស់ខ្លួននៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ដើម្បីការពារកុំអោយភាគីទាំងសងខាងបន្តវាយប្រហារគ្នាទៀត។
ការិយាល័យចំណុះសាលាក្រុង-ស្រុក
១.១. សាលាស្រុក-ក្រុង
ចំពោះត្រារដ្ឋបាលស្រុក-ក្រុង ត្រូវបានប្រគល់ឱ្យនាយករដ្ឋបាលសាលាស្រុក-ក្រុង​របស់ខ្លួន ដើម្បីទទួលខុសត្រូវ និងគ្រប់គ្រងសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក-ក្រុង និងគណៈ​អភិបាលស្រុក-ក្រុងប្រើប្រាស់។
រដ្ឋបាលស្រុក-ក្រុងនីមួយៗ ត្រូវរៀបចំឱ្យមានក្ដារព័ត៌មានសាធារណៈនៅ​មុខ​សាលាស្រុក-ក្រុងរបស់ខ្លួន ដែលសាធារណជនអាចពិនិត្យមើលបានដោយងាយ​ស្រួល។ ក្ដារព័ត៌មានសាធារណៈនេះ ត្រូវសរសេរ ឬបិទផ្សាយសេចក្ដីជូនដំណឹងជាផ្លូវ​ការ​ដល់សាធារណជន។ ការសរសេរ និងការបិទផ្សាយនេះត្រូវរក្សាទុកឱ្យបាន​យ៉ាង​តិចដប់ថ្ងៃ។ ក្រៅពីក្ដារព័ត៌មានសាធារណៈនៅមុខសាលាស្រុក-ក្រុង ក្រុមប្រឹក្សា​ស្រុក-ក្រុង​នីមួយៗ ត្រូវរៀបចំក្ដារព័ត៌មានសាធារណៈនៅទីសាធារណៈដទៃទៀត ក្នុង ស្រុក-ក្រុង​របស់ខ្លួនតាមការចាំបាច់។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក-ក្រុងនីមួយៗត្រូវ ស្វះ​ស្វែងរកមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានផ្សេងៗទៀត ដើម្បីជូនដំណឹងអំពី កិច្ចការ​នានានៃរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។
១.២.  ការិយាល័យចំណុះសាលាស្រុក-ក្រុង
ការិយាល័យនីមួយៗ ត្រូវដឹកនាំដោយប្រធានការិយាល័យមួយរូប និង​មានអនុប្រធានការិយាល័យមួយរូបជាជំនួយការ។ ប្រធានការិយាល័យ​នីមួយៗ ត្រូវទទួលខុសត្រូវ និងមានគណនេយ្យភាពដោយផ្ទាល់ចំពោះនាយករដ្ឋបាល​សាលាស្រុក-ក្រុង។
ខ).   ការិយាល័យផែនការ និងគាំទ្រឃុំ សង្កាត់
ការិយាល័យផែនការ និងគាំទ្រឃុំ សង្កាត់នៃសាលាស្រុក-ក្រុង គឺជាសេនា​ធិ​ការឱ្យក្រុមប្រឹក្សាស្រុក-ក្រុង និងគណៈអភិបាលស្រុក-ក្រុង លើកិច្ចការសំខាន់ៗ ដូចខាង​ក្រោម ៖
Clickkhongthuocla
Clickkhongthuocla (TiếngViệt :Click không thuốc lá) គឺជាគេហទំព័រ ព័ត៌មាន ដែលលើកកម្ពស់ដំណោះស្រាយបញ្ឈប់ការជក់បារីនៅ ប្រទេសវៀតណាម និង គ្រប់គ្រង ដោយសម្ព័ន្ធយុវជនកុម្មុយនិស្តហូជីមិញ (សមាជិក បក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម) កម្មវិធីត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ជាតិនិងអង្គការសុខភាពគ្រួសារអន្តរជាតិ។ (FHI 360)
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
គេហទំព័រ clickkhongthuocla.vn ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១១ ខែមីនាឆ្នាំ ២០១០ ។ គេហទំព័រនេះផ្សព្វផ្សាយពីផលប៉ះពាល់ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ពីថ្នាំជក់ដំណោះស្រាយបញ្ឈប់ការជក់បារីនិងការអនុវត្តន៍សកម្មភាពសង្គម។
ទសជាតក
បារមី ១០
"ទសបារមី" គឺជា​ការ​សាង​បារមី​ទាំង ​១០ ក្នុងជាតិទាំង ១០ របស់​ព្រះពោធិសត្វ ដោយត្រឹមត្រូវមុន​ពេល​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ។ បារមីទាំង ​១០ ​នោះ​គឺ ៖
ព្រះពោធិសត្វ កាលទ្រង់ចាប់ជាតិទាំង ១០ (ដែលហៅថា ទសជាតិ) ក្នុងជាតិនីមួយៗ ទ្រង់ខំកសាងបំពេញបារមី ដោយតឹងរ៉ឹងហ្មឺងហ្មាត់ មិនដែលបន្ធូរបន្ថយ ឬ​បណ្តែត​បណ្តោយ​សោះ​ឡើយ។
ទានបារមី
លំដាប់នោះ ព្រះបាទស្រីសញ្ជ័យ ទ្រង់អភិសេកព្រះពោធិសត្វនិងព្រះនាងមទ្រីឲ្យជាអគ្គមហេសី។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រពីរព្រះអង្គ គឺចៅជាលី និងនាងកណ្ហាជិនា។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បំពេញ​ទាន​បារមី ចំណាយ​ព្រះរាជទ្រព្យជាទាន ក្នុង ១ ថ្ងៃរាប់សែនកោដិកហាបណៈ ដល់មនុស្សទុគ៌ត សូម្បីតែដំរីបច្ចយនាគ ក៏ទ្រង់បរិច្ចាគទានដែរ។ ឯ​ពួក​អ្នក​សិវិ​រាស្ត្រ ខ្លាច​ក្រែង​សាប​សូន្យ​រាជ​សម្បត្តិ ទើប​ចូល​ទៅ​ក្រាប​ទូល​ព្រះ​រាជា​ឲ្យ​បំបរ​បង់​ព្រះ​ពោធិសត្វ​ចេញ​ពី​នគរ ព្រះ​ពោធិសត្វក៏នាំនាងមទ្រី និងបុត្រាបុត្រីចូលទៅនៅក្នុងព្រៃ។ សម័យ​ថ្ងៃ​មួយ ព្រះ​នាង​ដើរ​រក​បេះ​ផលា​នុផល​ក្នុង​ព្រៃ ទុក​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ឲ្យ​នៅ​ចាំ​អាស្រម។ ជួន​ជា​ក្នុង​កាល​នោះ មាន​ជូជក​ព្រាហ្មណ៍​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ចូល​ទៅ​សុំ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ព្រះ​ពោធិសត្វ​ក៏​ប្រទាន​បុត្រា​បុត្រី​ទាំង​ពីរ​អង្គ​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ទៀត។ ក្រោយ​មក មាន​ឥន្ទ​ព្រាហ្មណ៍​ចូល​មក​សុំ​ព្រះ​នាង​មទ្រី ព្រះអង្គ​ក៏​ព្រម​ប្រទាន ប៉ុន្តែ​ព្រះ​ឥន្ទ​គ្រាន់​តែ​និម្មិត​បំពេញ​ទាន​បារមី​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ថ្វាយ​មក​វិញ។ ចំណែក​ឯ​ព្រះ​បាទ​ស្រី​សញ្ជ័យ ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​អស់​នាហ្មឺន​សព្វ​មុខ​មន្ត្រី ឲ្យ​ទៅ​អញ្ជើញ​ព្រះ​ពោធិសត្វ មក​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​វិញ ព្រះអង្គ​ក៏​ព្រម​ទទួល​ដោយ​ព្រះទ័យ​ជា​កតញ្ញុតា​ធម៌​ចំពោះ​គុណូបការ​នៃ​ព្រះ​វររាជ​បិតា។ ព្រះពោធិសត្វ​និង​នាង​មទ្រី ព្រម​ទាំង​បុត្រា​បុត្រី បាន​នៅ​ជា​សុខ​ក្សេមក្សាន្ត ក្នុង​នគរ​ជេតុត្តរ​រៀង​ទៅ។ លុះ​អស់​ព្រះ​ជន្មាយុ ក៏​បាន​ទៅ​ឧប្បត្តិ​ក្នុង​ស្ថាន​តុសិត​ទេវលោក​នាយ។
សីលបារមី
ការរក្សាកាយវាចាឲ្យរៀបរយប្រក្រតី ឲ្យមានចរិយាសណ្តាប់ធ្នាប់ត្រឹមត្រូវល្អក្តី ឬតាំងវិរតិចេតនាវៀរចាកបាប ហើយសមាទាននូវសិក្ខាបទ ៥, ៨, ២២០ក្តី សង្រួម​ឥន្ទ្រីយ​ក្នុង​សីល​ដែល​បាន​កាន់​ប្រព្រឹត្ត​ហើយ ឲ្យ​បរិសុទ្ធ​ផូរផង់ មិន​ឲ្យ​ពព្រុះ​ធ្លុះធ្លាយ ដើម្បី​សង្កត់​សង្កិន​នូវ​វិតិក្កមទោស ឲ្យ​ឃ្លាត​ចេញ​ពី​ខន្ធ​សន្តាន ទាំង​មិន​លុះ​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​នៃ​តណ្ហា គឺ​មិន​ប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ស័ក្តិ​យស​នោះ​ៗ ​សោះ​ឡើយ មាន​តែ​ព្រះ​និព្វាន​យក​មក​ជា​គោល​អារម្មណ៍​ប៉ុណ្ណោះ​យ៉ាង​នេះ ហៅ​ថា សីលបារមី ៗ ប្រែ​ថា គុណ​ជាតិ​ជា​គ្រឿង​ដល់​នូវ​ត្រើយ គឺ​ព្រះ​និព្វាន ព្រោះ​តែ​ការ​រក្សា​កាយ​វាចា​ឲ្យ​រៀប​រយ​ប្រក្រតី។ បារមី​នេះ ចែក​ចេញ​ជា​៣​យ៉ាង​គឺ ៖
៣. ជីវិតស្សបិ ការរក្សាកាយវាចា ឲ្យរៀបរយប្រក្រតី ឬសង្រួមក្នុងសីល មិនឲ្យពព្រុះធ្លុះធ្លាយ ព្រោះតែជីវិត ហៅថា សីលបរមត្ថបារមី។
នេក្ខម្មបារមី
២. អត្តនោ អង្គស្សបិ ការចេញសាងបព្វជា្ជ ឥតគិតដល់អវយវៈតូចធំរបស់ខ្លួន ដែលជាទីគាប់ចិត្ត ហៅថា នេក្ខម្មឧបបារមី។
បញ្ញាបារមី
២. អត្តនោ អង្គស្សបិ ការដកចិត្តផុតស្រឡះអំពីអវយវៈតូចធំរបស់ខ្លួន ហើយធ្វើនូវការត្រិះរិះវិនិច្ឆ័យ ចំពោះប្រយោជន៍និងមិនមែនប្រយោជន៍ដល់សត្វទាំងឡាយឥតរើសមុខ ហៅថា បញ្ញា​ឧប​បារមី។
ខន្តិបារមី
ព្រះពោធិសត្វ ចាប់ជាតិជាចន្ទកុមារ ជាបុត្រព្រះបាទវសវត្តី ក្នុងក្រុងពារាណសី។ ព្រះពោធិសត្វអង្គនេះ ទ្រង់បំពេញខន្តិបារមី។ ព្រះបាទវសវត្តី ទ្រង់តាំងចន្ទកុមារឲ្យជាឧបរាជ តាំង​កណ្ឌ​ហាល​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត​ឲ្យ​ជា​អ្នក​វិនិច្ឆ័យ។ កាល​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត​នោះ បាន​កាន់​ដំណែង​តុលាការ​ហើយ ក៏​មាន​ចិត្ត​ល្មោភ​ស៊ី​សំណូក អំពី​ប្រជាជន កាត់​ក្តី​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់។ ព្រះ​បាទ​វសវត្តី​ទ្រង់​ជ្រាប ទើប​ដក​កណ្ឌហាល​ព្រាហ្មណ៍​ចេញ​ពី​ដំណែង ហើយ​ប្រគល់​នា​ទី​នេះ ឲ្យ​ចន្ទកុមារ​វិញ។ ឯ​កណ្ឌហាល​ព្រាហ្មណ៍ តាំង​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក តែង​គយ​គន់​រំពៃ​មើល​ទោស​ចន្ទ​កុមារ​ជា​និច្ច ប៉ុន្តែ​រក​ចន្លោះ​នឹង​ចាប់​ថ្នាក់​ពុំ​បាន​សោះ។ ជួន​ជា​ក្នុង​រាត្រី​មួយ ព្រះ​វរ​បិតា​ទ្រង់​សុបិន​និមិត្ត ទើប​ត្រាស់​សួរ​ព្រាហ្មណ៍​ថា ខ្ញុំ​ឯង​យល់​សប្តិ​ឃើញ​ថា “បាន​ឡើង​ទៅ​កាន់​ឋាន​សួគ៌” តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​បុញ្ញ​កម្ម​អ្វី ទើប​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌? ព្រាហ្មណ៍​ទុច្ចរិត​នឹក​ឃើញ​ដល់​ចន្ទកុមារ ដែល​ខ្លួន​ប៉ង​នឹង​ព្យាបាទ​នោះ ទើប​ក្រាប​ទូល​ថា “សូម​ព្រះ​អង្គ​សម្លាប់​ព្រះ​រាជ​បុត្ត ព្រះ​រាជ​ធីតា និង​អគ្គ​មហេសី ដើម្បី​បូជា​យញ្ញ​វិធី ទើប​បាន​ទៅ​កើត​ក្នុង​ឋាន​សួគ៌”។ ព្រះ​រាជា​ក៏​ព្រម​ធ្វើ​តាម។ ទើប​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​ចាប់​ពោធិសត្វ ទៅ​ដាក់​ក្នុង​ទ្រុង បម្រុង​នឹង​សម្លាប់ តែ​ពោធិសត្វ​ឥត​មាន​តក់​ស្លុត​នឹង​សេចក្តី​ស្លាប់​នោះ​សោះ ទ្រង់​ចេះ​តែ​ខំ​បំពេញ​ខន្តិ​បារមី មិន​ប្រទូស្ត​តប​ត​ចំពោះ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឡើយ។ ដោយ​គុណានុភាព​បារមី​នេះ ស្រាប់​តែ​ក្តៅ​រំជួល​ដល់​អមរិន្ទ្រា​ធិរាជ​ ៗ ក៏​ចុះ​មក​ស្រែក​គំរាម​ឲ្យ​ដោះ​លែង​ពោធិសត្វ​ភ្លាម។ ពួក​មហាជន ក៏​ប្រហារ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ស្លាប់​ទៅ ហើយ​បណ្តេញ​ព្រះ​បាទ​វសវត្តី​ចេញ​ពី​នគរ រួច​អភិសេក​ពោធិសត្វ​ឲ្យ​សោយរាជ​សម្បត្តិ ទោះ​បី​ពោធិសត្វ​អង្វរ​ករ​គេ​យ៉ាង​ណា គេ​ក៏​ពុំ​ស្តាប់​សោះ​ឡើយ។ លុះ​អស់​ព្រះ​ជន្មាយុ ក៏​បាន​ទៅ​ឧប្បត្តិ​ក្នុង​ទេវ​លោក។
មេត្តាបារមី
ព្រះពោធិសត្វចាប់ជាតិជាសុវណ្ណសាម ទ្រង់បំពេញមេត្តាបារមី។
ផាក ឆានយ៉ល
ឆ្នាំ ២០១៥ – បច្ចុប្បន្នៈការសម្តែងការនិពន្ធបទចម្រៀងនិង EXO-SC
នៅក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ ២០១៨ វាត្រូវបានគេប្រកាសថា ឆានយ៉លនឹងដើរតួជាអ្នកគាំទ្រគឺ ចង ស៊េជូ - ប្អូនប្រុសរបស់ ហ៊ីជូ បងប្រុសនៅល្ខោន TvN "Memories of the Alhambra"។
ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​កូរ៉េ
ផ្នែកខាងអាណាចក្រសិល្លា (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ជិរាគិ) មេដឹកនាំព្រះពុទ្ធសាសនាចូលទៅ មិនមែនជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិដូចជាអាណាចក្រទាំងពីរខាងដើមនោះទេ គ្រាន់តែកើតចេញពីជំនឿរបស់ប្រជាជន ដែលផ្សាយចេញទៅជាហេតុជម្រុញ ។ តាមតម្រាពេលថា ព្រះសង្ឃចិនព្រះ នាមថា អាតៅ បាននិមន្តមកកាន់អាណាចក្រកោគុរិអូ ហើយផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាដល់ប្រជាជន។ ដំបូងអ្នកមានសទ្ធាត្រូវរារាំង និង គាបសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង តែទីបំផុតការប្រើអំណាច ក៏ត្រូវបានបរាជ័យចំពោះសទ្ធាដ៏រឹងមាំរបស់ប្រជាជន ព្រះមហាក្ស័ត្រកបានសម្រេចព្រះទ័យបែរមកឧបត្ថម្ភគាំ ទ្រព្រះពុទ្ធសាសនា រហូតដល់ចាត់ជាសាសនាប្រចាំជាតិ ដោយសម្លឹងមើលឃើញនូវប្រយោជន៍ជានយោបាយនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិ ដើម្បីសាងនូវភាពរួបរួមរឹងមាំ និង ភាពចំរើនរុងរឿងដល់ប្រជាជាតិ ព្រោះពាក្យប្រៀនប្រដៅផ្នែកខាងព្រះពុទ្ធសាសនា ជាគ្រឿងផ្តល់ការសិក្សាដល់ប្រជាជន និង ជាគ្រឿងលើកស្ទួយចិត្តគំនិតប្រជាជន សាងភាពសាមគ្គីព្រមព្រៀងឡើងនៃជាតិ ។
នៅពុទ្ធសករាជកន្លងទៅហើយបាន ១៩៣៥ ឆ្នាំ ផែនដីកូរ៉េបានប្តូររាជវង្សថ្មី មួយវារៈទៀត រាជវង្សសោសនប្រាថ្មានឹងស្តារលទ្ធិ ខុងចឺ ឲ្យទៅជាសាសនាប្រចាំជាតិ ទើបគាបសង្កត់ព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់ធ្វើឲ្យព្រះសង្ឃ ចាំបាច់ត្រូវគេចខ្លួននៅស្ងប់ស្ងៀមតាមជនបទ និង ព្រៃភ្នំ ក្នុងរយៈវេលាយ៉ាងយូររហូតដល់ទៅ ៥១៨ ឆ្នាំ នៃរាជវង្សនេះ, មានការឈ្លានពានពីបរទេសគឺ ជនជាតិចិន និង ជប៉ុន បើទោះបីព្រះសង្ឃមានតួនាទី ក្នុងការពារប្រទេសជាតិ ដល់ថ្នាក់ ចេញជួយប្រយុទ្ធ និង ឋិតនៅក្នុងយាមស្ងប់ នឹងបានជួយសង្រ្គោះសង្គមផ្សេង ៗ ជាការជួយប្រទេសជាតិយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែក៏មិនបានធ្វើឲ្យព្រះរាជវង្សបែរមកទ្រងទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងពិតប្រាកដនោះឡើយ រហូតដល់រាជវង្សនេះមានព្រះមហាក្សត្រត្រឹមតែពីរព្រះអង្គ គឺព្រះបាទ សេសង អង្គបង្កើតអក្សរកូរ៉េ និង ព្រះបាទសេចូ ប៉ុណ្ណោះ ដែលបានឧបត្ថម្ភព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយការចាត់ឲ្យមានការប្រែគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាពីភាសាចិនមកជាភាសាកូរ៉េ ។ ព្រះមហាក្សត្រដទៃក្រៅពីនេះ ទាំងមុន និង ក្រោយ ទ្រង់សុទ្ធសឹងតែគាបសង្កត់ព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងអស់ ។ ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ទើបគ្រាន់តែបំពេញតួនាទីរក្សាពុទ្ធវចនៈ និង សិល្លបៈវប្បធម៌ទុក ឲ្យបានជាកេរ្តិ៍មត៌កបន្សល់ទុកដល់ជនជំនាន់ក្រោយតែប៉ុណ្ណោះ ។
បច្ចុប្បន្ន គណៈសង្ឃកូរ៉េជាគណៈសង្ឃ ដែលឈានមុខទាន់ហេតុការណ៍ ផ្ញាក់រលឹកគ្រប់ ហេតុការណ៍ ព្រមនឹងកែទម្រង់ខ្លួនដើម្បីសេចក្តីចំរើនគង់វង់នៃសាសនា។ កិច្ចការ ដែលព្រះសង្ឃកូរ៉េចាប់អារម្មណ៍ និង បំពេញយ៉ាងសកម្មបំផុតនោះ មិនមានផ្នែកណាច្រើនជាងការសិក្សា ដែលជាការសមស្របជាមួយភាគីជាតិ ។
គសប ឃុំស្អាងភ្នំ
២. កិច្ចបដិបត្តិព្រះធម៌
យន្តការ៨ចំណុច
២. មិនអនុញ្ញាតឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីបង្កើតក្រុមអង្គរក្សដោយខ្លួនឯង
៣. ត្រូវរៀបចំគេហដ្ឋានឱ្យនាយករដ្ឋមន្ដ្រីរស់នៅដែលផ្ដល់ដោយរដ្ឋ
៧. បោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ជ្រើសរើស និងទំលាក់តំណាងគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ដោយប្រជាពលរដ្ឋ(ថ្នាក់ឃុំ/សង្កាត់ ស្រុក/ខណ្ឌ និងខេត្ដ/ក្រុង)
ប្រាសាទរោងគោ
រូបភាពតូច|បំណែកថ្មប្រាសាទ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិបឹង ឃុំឬស្សីលក ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប ។ ប្រាសាទនេះជាបូជណីយដ្ឋានមួយដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយពីផ្លូវជាតិលេខ៦(ត្រង់ភូមិសំរោងកញ្ចោច) ប្រហែលជា២គមទៅទិសខាងត្បូង និងនៅទិសខាងជើងនៃបឹងមូល៣០០ម៉ែត្រ ។ ប្រាសាទមួយនេះក៏មានការចនាដ៏វិចិត្រមួយដែរមានទាំងសរសរពេជ្រ យោនី និងចម្លាក់បាក់បែកជាច្រើនទៀតនៅក្បែរៗផ្លូវគ្រួសក្រហម ដោយប្រាសាទគឺនៅសល់គ្រឹះប្រហែល២មដែលស្ថាបនាពីឥដ្ឋ និងថ្មភក់មួយចំនួនតូចតាំងពីសតវត្សទី៧-៨មកម្លេះ ។ នៅខាងមុខប្រាសាទមានស្រះទឹកធំល្មមមួយ និងទួលបុរាណជាច្រើននៅជំុវិញវា ។
គោកតាណី
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប គោកតាណី
ឃុំស្តៅកោង(ស្រុកបាភ្នំ)
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
លំពង្សរាជា
លំពង្សរាជា (អង់គ្លេស: Lompong Reachea) (ប្រ.ស|គ.ស ១២៩២-១៣៥២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៤៦-១៣៥២) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីអង្គរ គ.សករាជ ១៣៤៨ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរម លំពង្សរាជា​" ព្រះអង្គមានព្រះអនុជ (ប្អូន) មួយអង្គព្រះនាម ស្រីសុរិយោវង្ស ហើយបានតែងតាំងជាមហាឧបរាជ ។ ក្រោយពេលសោយរាជ្យសម្បត្តិបាន ៥ឆ្នាំ ព្រះអង្គបាន ប្រឈួន ឈឺធ្ងន់ ដោយជាហេតុធ្វើឱ្យពួកសៀមលើកទ័ពមកឈ្លានពានមហានគរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥១ នៃគ.សករាជ ប្អូនរបស់ទ្រង់នេះហើយដែលបានឡើងសោយរាជ បន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។
ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ
ឯកសារយោង
ស្ដុកកក់ធំ =មើលផងដែរ=
គសប ឃុំខ្ពប
៣. សីលធម៌សង្គម។
យ៉ែម បុញ្ញ​ឫទ្ធិ
៣. ប្រវត្តិការងារ
- បច្ចុប្បន្នជាប្រធានគណបក្សកម្ពុជានិយម
លោក បុញ្ញឫទ្ធិ ដែល​ជា​ស្ថាបនិក​គណបក្ស​ជាតិ​ខ្មែរ នៅ ប្រទេស​បារាំង តាំង​ពី​លើក​ដំបូង ហើយ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​ប្តូរ​ទៅ​ជា​គណបក្ស សម រង្ស៊ី បាន​ត្រឡប់​មក​កម្ពុជា​វិញ​លើក​ដំបូង​ក្នុង ឆ្នាំ​១៩៩៨ ដើម្បី​ចូល​រួម​ធ្វើ​កិច្ច​ការ​នយោបាយ។ នៅ​ពេល​នោះ លោក​បាន​ទៅ​មក ប្រទេស​បារាំង ជា​ញឹក​ញាប់ និង​បាន​មក​រស់​នៅ​ជាប់​លាប់ក្នុងមាតុប្រទេសវិញ ឆ្នាំ​២០០៧។
ថ្ងៃទី ១៧​ ខែ​កក្កដា ​ឆ្នំា​២០១២គណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស និងគណបក្សសមរង្ស៊ីបានរួមបញ្ចូល​គ្នាបង្កើត​ជា​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ  និងមានរូប​សញ្ញា​​ព្រះ​អាទិត្យ​ ដោយ​លោក សម រង្ស៊ី​ ធ្វើ​ជា​ប្រធាន និង​លោក កឹម សុខា ជា​អនុប្រធាន ហើយបានធ្វើសមាជជាតិជាលើកទី១ នាថ្ងៃទី៧ មេសា ២០១៣​ នៅ​សង្កាត់​កន្ទោក ខណ្ឌពោធិ៍សែន​ជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ លោក បុញ្ញប្ញទ្ធិ មាននាទីជាអគ្គនាយករដ្ឋបាល និងជាអ្នកនាំពាក្យគណបក្ស។
ខេត្តនគរភ្នំ
ភូមិសាស្ត្រ
ឧទ្យានជាតិភូលង្កាគ្របដណ្តប់ 50 គ.ម 2 របស់ព្រៃនិងភ្នំ និងរួមបញ្ចូលទឹកជ្រោះតាតខាមនិងទឹកជ្រោះតាតពោធិ៍ដែលជាកន្លែងទាក់ទាញដ៏ពេញនិយមបំផុតវ ផ្កាដូចជា Lady Slipper Orchid និងសត្វព្រៃចម្រុះត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងឧទ្យាន ផ្ទៃដីព្រៃឈើសរុបមាន 789 គ.ម 2 (305 គីឡូម៉ែត្រក្រឡា) ឬ 14 ភាគរយរបស់ផ្ទៃដីខេត្ត
ចុងសម័យអង្គរ
បច្ចុប្បន្នសំរាប់បច្ចុប្បន្ន
គ្រាន់តែនាំគ្នាភ្លេចនិយាយពីកម្មពៀរបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណេះ​ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរវង្វេងបាត់បង់សតិដេកគិតរង់ចាំសោយកម្មពីបុព្វេជានិច្ច។ បើតាមពុទ្ធដិកា ព្រះអង្គមានបន្ទូលថា ធ្វើបុណ្យបានបុណ្យ ធ្វើបាបបានបាប ពាក្យសំដីនេះយើងអាចយកដាក់ក្នុងអតីត បច្ចុប្បន្ន និងអនាគតត្រូវដូចគ្នា។ ព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ថាមិនមែនអ្វីទាំងអស់សុទ្ធតែបានមកពីអតីតនោះ ទេវាត្រូវរួមផ្សំគ្នានឹងបច្ចុប្បន្ននេះ​ដែលទើបអាចចេញជាផ្លែផ្កាភ្លាមក្នុងជាតិនេះ​នឹងអាចពូនជាផលបន្តបន្ទាប់ក្នុងពេលអនាគតទៀត។ ព្រះអង្គមិនអោយមនុស្សភ្លេចបច្ចុប្បន្នឡើយ​ហើយព្រះពុទ្ធអោយកសាងបច្ចុប្បន្ន សំរាប់បច្ចុប្បន្នដោយលោកយល់ថា យើងរស់នៅរាល់ថ្ងៃសំខាន់បំផុតគឺបច្ចុប្បន្ន។ ដូច្នេះបើយើងរៀបចំបច្ចុប្បន្នល្អ អនាគតក៏ល្អដូចគ្នាអញ្ជឹងដែរ។ ដូចជាការកសាងអនាគតសង្គមដើម្បីកូនចៅយើងទៅថ្ងៃមុខអញ្ជឹង។ បើយើងធ្វើមិនល្អអនាគតទៅអ្វីដែលយើងធ្វើវានឹងធ្លាក់ទៅកាន់កូនចៅទៅអនាគតយើងដូចអញ្ជឹងដែរ។ មើលតាមក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រយើងអាចដឹងស្រាប់​ហើយអំពីភាពជូរចត់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។ អញ្ជឹងដូចនេះបដិវត្តន៍សតវត្សទី១៤ មិនជាបដិវត្តន៍ទេ​វាគ្រាន់តែជាការដណ្ដើមអំណាចគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ យើងឃើញពុទ្ធសាសនាថេរវាទ វាគ្រាន់តែជាឧបករណ៍​នយោបាយរបស់ស្ដេចតែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយវាក៏គ្មានលទ្ធផលអ្វីប្រសើរដល់ជាតិនិងរាស្ត្រដែរ។ ដោយយកពុទ្ធសាសនាមកឡូកឡំដូច្នេះទើបធ្វើ​អោយជាតិដុនដាបវិនាសដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ទិដ្ឋភាពទាំងនេះមិនជាអ្វីដែលថ្មីនោះទេ វាបានបកស្រាយក្នុងរឿងព្រេងនិទានខ្មែរមកជាហូរហែរមកស្រាប់ហើយ។ អ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតមិនហ៊ាននិយាយអោយចំឡើយគ្រាន់តែ​លោកបានបញ្ចូលវាទៅក្នុងរឿងនិទានដែលលោកប្រឌិតឡើង។ ការយកសាសនាមកកែក្រឡៃបែបនេះ វាបានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ប្រជារាស្ត្រទាំងអតីត​និងបច្ចុប្បន្នតទៅអនាគតទៀត។ តែបើយើងប្រើព្រះពុទ្ធសាសនាអោយល្អទៅតាមធម៌ពិតរបស់ព្រះអង្គ ដែលជាធម៌ប្រកបដោយមេត្តាធម៌ ករុណាធម៌នោះប្រទេសជាតិនឹងរីកចំរើន។ ព្រះពុទ្ធបានត្រាស់ថា អ្វីក៏ដោយកើតឡើងពីចិត្តគំនិត បើចិត្តគំនិតល្អស្អាតស្អំនោះអ្វីទាំងនោះ​ ក៏បានល្អ បើគំនិតនោះមិនស្មោះត្រង់ល្អនោះវាក៏នាំមកក្ដីវិនាសអន្តរាយដូច្នេះដែរ ដូចយើងឃើញស្រាប់ក្នុងហេតុការណ៍ជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។
បាសាត
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រសៀមក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅនៃមហានគរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអនុរាជសៀមចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឧទង
អ៊ីរ៉ាស៊ី (Eurasia)
ប្រវត្តិសាស្ដ្រ
អ៊ីរ៉ាស៊ី បានក្លាយជាកន្លែងទទួលភ្ញៀវជាច្រើនដែលមានអរីយធម៌រីកចម្រើន ដែលរួមបញ្ចូលអ្នកដែលរស់នៅមេសូប៉ូតាម៉ង់ (Mesopotamia) និង អ៊ីនដាស់ វ៉ាលេយ (Indus Valley)។ ចារីត ឌីម៉ូន (Jared Diamond) នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ Guns, Germs and Steel បានធ្វើឲ្យ​អ៊ីរ៉ាស៊ីមានភាពលេចធ្លោជាងគេនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ដ្រពិភពលោក នូវអាណាចក្រដែលមានតែមួយ នៅភាគខាងកើតឈាងខាងលិច និង កាជួប​ប្រទះ​​នូវ​សត្វក្នុងអ៊ីរ៉ាស៊ី ព្រមទាំងរុក្ខជាតិដែលផ្សាំងនឹងស្ថានភាពសមរម្យមួយ។ គាត់បានបញ្ចូល អាហ្វ្រិចខាងត្បូង ទៅក្នុង​អត្ថន័យនៃអ៊ីរ៉ាស៊ីរបស់​គាត់​ព្រោះតែវាមានភាពស្រដៀងគ្នានៃ អាកាសធាតុ និង ប្រជាជន។ ផ្លូវសូត្រ ជាសញ្ញានៃអាជីវកម្មមួយ និងជាទំនៀមទំលាប់ នៃការផ្លាស់ប្ដូរទំនៀមទំលាប់របស់អ៊ីរ៉ាស៊ីតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រ និង បានបង្កើតប្រជាប្រិយ​ភាព​រឹត​តែ​ខ្លាំងទៅលើអ៊ីរ៉ាស៊ី។ នៅលើទសវត្សរ៍ថ្មី គំនិតនៃប្រវត្តិសាស្ដ្រនៃអ៊ីរ៉ាស៊ីបានអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយ បំណង់នៃការស្វែងរកឬសគល់នៃ ទំនៀម​ទំលាប់​ និង ភាសាវិទ្យានៅអ៊ីរ៉ុប ហើយមានទំនាក់ទំនងគ្នានឹង ទំនៀមទំលាប់នៅអាស៊ីតាំងពិបុរាណកាល។វាមានការ​ពិចារណាជាយូណាស់​មក​ហើយ។
កាសិក្សាពីមនុស្សនិងដើមកំណើត
ក្នុងការប្រើប្រាសទំនើប ទីបំផុតអ៊ីរ៉ាស៊ីគេតែងតែឲ្យនិយមន័យថា នៃរឺទាក់ទងនឹងអ៊ីរ៉ាស៊ី ឬក៏ ដើមកំណើតរឺអ្នកស្រុកដើមអ៊ីរ៉ាស៊ី។ភាគ​ខាង​លិច​ឬក៏ភាគខាងលិចអ៊ីរ៉ាស៊ីគឺជាសណ្ថានដីទូលាយដែលបានកំណត់ ឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងវិន័យមួយចំនួនដូចជា ពន្ធុវិទ្យា ឬ នរវិទ្យា (កាសិក្សាពីមនុស្ស)​។ វាសំដៅទៅលើតំបន់ដែលមានមនុស្សនៅដោយទាក់ទងទៅនឹងប្រជាប្រិយភាពនៃ ភាគខាងលិចទ្វីបអាស៊ីនឹងអ៊ីរ៉ុប នឹងតំបន់ដែលបានជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាពិសេសអាហ្វ្រិចខាងជើង។ ប្រជាជននៅតំបន់នោះតែងតែមានការរួបរួមគ្នាដូចជានៅភាគខាងលិចឬនៅភាគខាងលិចទ្វីបអ៊ីរ៉ាស៊ី។
ភូមិសាស្ដ្រ
ការរកឃើញដូចកាងដើមក្នុងភាគខាងកើត និង ខាងជើងនៃអឌគោល អ៊ីរ៉ាស៊ីគឺជាទ្វីបដែលអាចចាត់ចូលជាទ្វីបដ៏អស្ចារ្យ នឹងជាផ្នែកមួយដីធំរបស់ អាហ្វ្រូ-អ៊ីរ៉ាស៊ី ឬ វាគ្រាន់តែជាទ្វីបដែលមានឯកសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន។
ខេត្តយូណាន
យូណាន ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភ្នំ ដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់នៅភាគពាយ័ព្យ និងកម្ពស់ទាបនៅភាគអាគ្នេយ៍។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅភាគខាងកើតនៃខេត្ត។ នៅភាគខាងលិច រយៈកម្ពស់អាចប្រែប្រួលពីកំពូលភ្នំ រហូតដល់ជ្រលងទន្លេរហូតដល់ 3000 m ។ យូណាន​សម្បូរ​ទៅដោយ​ធនធានធម្មជាតិ និង​មាន​ភាពចម្រុះ​នៃ​រុក្ខជាតិ​ធំជាងគេ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន។ ក្នុងចំណោមរុក្ខជាតិខ្ពស់ជាង 30,000 ប្រភេទនៅក្នុងប្រទេសចិន យូណានមានប្រហែល 17,000 ឬច្រើនជាងនេះ។ ទុនបំរុងនៃអាលុយមីញ៉ូម សំណ ស័ង្កសី និង សំណប៉ាហាំង របស់ខេត្តយូណានគឺធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសចិន ហើយក៏មានទុនបំរុងសំខាន់ៗនៃ ទង់ដែង និង នីកែល ផងដែរ។
សង្កាត់កំបូល
ជាសង្កាត់ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅ ខណ្ឌកំបូល រាជធានីភ្នំពេញ មាន១៨ ភូមិ÷
ខេត្តជ័យភូមិ
សព្វនាម
ពាក្យថា ชัย- (ឆៃយ៉ៈ) មានប្រភពមកពីពាក្យសំស្ក្រឹតថា jaya (ជយ) មានន័យថា "ជ័យជំនះ" និងពាក្យ ภูมิ (ភូម) ពីសំស្ក្រឹតថា​ bhumi (ភូមិ) មានន័យថា "ពិភព" ឬ "ដី" ដូច្នេះឈ្មោះខេត្តមានន័យថា "ទឹកដីនៃជ័យជំនះ" ពាក្យភាសាម៉ាឡេ/ឥណ្ឌូនេស៊ី/សំស្ក្រឹត jayabumi គឺស្មើនឹង
ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពត៍មាន
Answer
ជាច្រើនផ្សេងៗគ្នាក្នុងគោលបំណងដើម្បីប្រើប្រាស់និងវិភាគទិន្នន័យ។
បដិមា
បដិមា (IconIcon ចិន: 聖像畫) បដិមា ឬប្រតិមាជាភាសាបាលី ឬសំស្រឹ្កតមានន័យថារូបប្រៀបរូបសំណាក់រូបដំណាងនរណាម្នាក់ ។ បើតាមការពន្យល់ពីលោក ភត្តចារ្យ បដិមាមានន័យថានិមិត្តរូប ឬរូបតំណាងផងដែរ ។ ជាទូទៅបដិមាដែលសិល្បករខ្មែរបង្កើតឡើងច្រើនទាក់ទងនឹងសាសនាទាំងពីរគឺព្រហ្មញ និងព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏ប៉ុន្តែក្រៅពីបុព្វហេតុពុទ្ធសាសនាគេឆ្លាក់បដិមា ដើម្បីស្នងឱ្យបុគ្គលផងគ្រាន់តែគេមិនឆ្លាក់ជាបុគ្គលសោតជាពិសេសព្រះមហាក្សត្រភ្ជាប់អាត្ម័នទៅជាមួយអាទិទេព តាមមធ្យោបាយយកព្រះនាមព្រះមហាក្សត្របូកបញ្ជូលជាមួយអាទិទេពហើយធ្វើពិធីអភិសេក ដើម្បីឱ្យក្លាយជាបដិមាបូជា។ វត្ថុតាងទាំងនេះយើងអាចដឹងតាមរយៈសិលាចារឹកដែលចារនៅលើមេទ្វារនៃប្រាសាទបានតម្កល់បដិមានោះ ហើយសិលាចារឹកនេះបដិមាហៅថា យសសរីរៈមានន័យថាកាយដែលប្រកបដោយភាពល្បីល្បាញ ។ នៅក្នុងចម្លាក់បដិមាខ្មែរទាំងនោះ ពោលគឺសិល្បករខ្មែរបានឆ្លាក់ជាតួអង្គអាទិទេព សត្វ និងមនុស្សជាដើម។ លក្ខណៈអាទិទេពគ្រាន់តែមានឥទ្ធិពលកំណត់នៅកម្រិតនៃការរចនា ដោយចម្លាក់ជាតួអង្គសត្វលេចឡើងនៅក្រោមទម្រង់គឺជាការបណ្តុះគំនិតបង្កើតដោយផ្ទាល់នៃសត្វពិតៗ ឬបង្ហាញពីចំណុចអស្ចារ្យខាងរបៀបរចនាបថ(តោ និងនាគ)។ បើសិនជាសត្វទាំងនោះមានលក្ខណៈនិមិត្តរូបសំខាន់គឺត្រូវបានឆ្លាក់រចនាច្រើន ។
បឹងកក់
គួររំឭកថា តំបន់បឹងកក់ ដើមឡើយគឺជាបឹងធម្មជាតិមួយ ដែលមានផ្ទៃក្រឡា ទំហំប្រមាណជា ១០ហិកតា នៅរដូវប្រាំង និង ជា​អាង​​ស្តុក​ទឹក ដ៏ធំមួយ​ របស់​រាជធានីភ្នំពេញ ដែលអាច ជួយការពារ​ទប់ទល់​ នូវការ​លិច​លង់​​នៅក្នុង​ទីក្រុង ដែល​បណ្តាល​មក ពី​ជំនន់​​នៃទឹក​​ភ្លៀង ព្រោះ​​នៅក្នុងរដូវវស្សា បឹងកក់ មាន​​វិសាល​ភាព​ធំទូលាយ គ្របដណ្តប់​​ លើដីវាល​ទំនាប​ ជុំវិញជាប់មាត់បឹង​ រហូត​ដល់​ជាង ១០០​ហិកតា ។
កណ្ដុរ
សត្វកណ្ដុរក្នុងផ្ទះដែល លក់ជាសត្វចិញ្ចឹមច្រើនតែមានទំហំខុសគ្នាខ្លាំងពីកណ្តុរផ្ទះទូទៅ។ នេះគឺដោយសារការបង្កាត់ពូជ និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗនៅក្នុងព្រៃ។ ពូជកណ្តុរដែលល្បីជាងគេគឺ កណ្តុរមន្ទីរពិសោធន៍ ពណ៌ស។ វាមានលក្ខណៈឯកសណ្ឋានបន្ថែមទៀតដែលសមស្របនឹងការប្រើប្រាស់របស់វាក្នុងការស្រាវជ្រាវ។
ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល
រដ្ឋសភា​បាន​នាំ​លោក​ឡើង​កាន់​អំណាច​នៅ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩៥៨។ គាត់បានផ្តល់ឯករាជ្យដល់ អាល់ហ្សេរី ។ ប្រជាជនបារាំង ៩​ សែន នាក់នៅអាល់ហ្សេរី បានចាកចេញទៅប្រទេសបារាំង។ អង្គការសម្ងាត់របស់អង្គការ (OAS) បានព្យាយាមសម្លាប់គាត់។
សេដ្ឋកិច្ច បារាំងបានកត់ត្រាអត្រាកំណើនខ្ពស់។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៤ ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជិត ១០០ ឆ្នាំ​ដែល GDP របស់​បារាំង​បាន​វ៉ាដាច់ ​ចក្រភព​អង់គ្លេស ។ រយៈពេលនេះនៅតែត្រូវបានគេចងចាំនៅក្នុងប្រទេសបារាំងជាមួយនឹងក្តីនឹករលឹកខ្លះថាជាកំពូលនៃ Trente Glorieuses ("សាមសិបឆ្នាំដ៏រុងរឿង" នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរវាងឆ្នាំ ១៩៤៥ និង ១៩៧៤)។
លោក​ ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល បានទទួលមរណភាព ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ ខណៈដែលកំពុងលេងបៀរ ដោយសារជំងឺដាច់ សរសៃឈាម ខួរក្បាល ។
គណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ
ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេសនិងរដ្ឋបាលត្រូវបានផ្ដល់ដោយលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការទន្លេមេគង្គ។ លេខាធិការដ្ឋាននេះមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទប្រទេសឡាវ P.D.R ដោយមានបុគ្គលិកជាង 120 រួមទាំងវិទ្យាសាស្រ្ត, អ្នកគ្រប់គ្រងនិងបុគ្គលិកបច្ចេកទេស។ មួយនាយកប្រតិបត្តិគ្រប់គ្រងលេខាធិការដ្ឋាន។
ចេនឡា
ជីវភាពមនុស្ស
មនុស្សនៅសម័យនោះ មាឌតូចហើយសំបុរខ្មៅ ដូចមនុស្សនគរវ្នំដែរ ស្រីៗភាគច្រើនសម្បុរស (នេះមកពីមានការចូលម្លប់ទេដឹង?)។ ទាំងប្រុសស្រីបួងសក់ ហើយពាក់រយ៉ាថែមទៀត។ លក្ខណៈរូបរាងកាយបែបនេះឃើញថា ដូចពួកខ្មែរលើដែលរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាបសព្វថ្ងៃច្រើន។ ពួកអ្នកស្រុកចេនឡាមានគំនិតឆ្លាតវាងវៃ និងមានមាឌមាំមួនទៀតផង។ គេចាត់ទុកដៃស្ដាំបរិសុទ្ធហើយដៃឆ្វេងមិនបរិសុទ្ធ។ រាល់ព្រឹកគេលុបលាងមុខចាក់ធ្មេញរួចអានសៀវភៅ រឺ សូត្រធម៌។ មុនពេលហូបអាហារគេតែងលុបលាងសាជាថ្មីលុះទទួលទានរួចហើយគេតែងចាក់ធ្មេញ ហើយគេសូត្រធម៌ជាថ្មីថែមទៀត។ ក្នុងម្ហូបអាហារគេចូលចិត្តប្រើ ទឹកដោះគោ ស្ករគ្រាប់ល្អិត បាយ និង millet។ គេនិយមរាប់ញាតិខ្សែខាងម្ដាយ (សិលាចារឹក)។ ការរើសគូរស្រករវិញគឺប្រុសៗទៅដណ្ដឹងស្រីៗ ឃើញថាសម័យនេះខុសពីសម័យវ្នំ។ មុនដំបូងប្រុសៗត្រូវលើកជំនូនទៅខាងស្រី បន្ទាប់មកខាងស្រីត្រូវរើសថ្ងៃមង្គលការ ដើម្បីនាំកូនស្រីទៅផ្ទះកូនប្រុស តាមរយៈមេអណ្ដើកម្នាក់។ គ្រួសារទាំងសងខាងត្រូវនៅផ្ទះរហូតរយៈពេល ៨ ថ្ងៃ ហើយអុជចង្កៀងទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ លុះមង្គលការចប់ហើយ កូនប្រុសទទួលកេរមត៌កពីឪពុកម្ដាយខ្លួន ហើយទៅរស់នៅបែកផ្ទះដោយឡែក។ ដល់ឪពុកម្ដាយស្លាប់ទៅ កូនណាដែលនៅលីវនឹងទទួលបាកកេរមរតកដែលនៅសេសសល់ បើសិនជាកូនទាំងអស់នោះមានប្ដីប្រពន្ធអស់ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះត្រូវយកទៅដាក់ក្នុងឃ្លាំងជាតិ។ ក្នុងពិធីបុណ្យសពកូនទាំងអស់ត្រូវអត់បាយ ៧ ថ្ងៃ និងកោរសក់ហើយត្រូវយំស្រែកខ្លាំងៗ។ ក្រុមគ្រួសារសព ភិក្ខុ និង ភិក្ខុនីដើរដង្ហែសពដោយមានច្រៀងនិងលេងភ្លេងផង។ សពគេបូជាក្នុងបច្ឆាសង់ពីឈើក្រអូប រួចគេរើសធាតុដាក់ក្នុងកោដ្ឋមាស ឬ ប្រាក់រួចយកទៅបោះចូលក្នុងទឹក។ ពួកអ្នកក្រប្រើកោដ្ឋដីមានលាបពណ៌ផ្សេងៗ អ្នកខ្លះយកសពបោះចោលទៅក្នុងព្រៃស្មសានឲ្យសត្វស៊ី។ ទំលាប់មួយទៀតរបស់អ្នកស្រុកមួយទៀតគឺពេលចេញទៅណាមកណាមានពាក់អាវក្រោះ និងកាន់អាវុធ ហើយបើមានរឿងបន្តិចបន្តួច គេក៏ប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នាភ្លាម។
រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា
«រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា» ដែលបច្ចុប្បន្នប្រែឈ្មោះជា «ក្រុមប្រឹក្សាជាតិរណសិរ្ស សាមគ្គី អភិវឌ្ឍន៍មាតុភូមិកម្ពុជា» ត្រូវបានបង្កើតដោយសមមិត្ត ហេង សំរិន សមមិត្ត ជា ស៊ីម សមមិត្ត ហ៊ុន សែន និងឥស្សរជនស្នេហាជាតិជាច្រើនទៀត នៅថ្ងៃ ០២ ធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ នៅក្នុងតំបន់រំដោះនាភូមិជើងឃ្លូ ឃុំ២ធ្នូ ស្រុកស្នួល ខេត្ដក្រចេះ។ រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា ជាអង្គការចាត់តាំងមហាជនមួយឈានមុខរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា រួបរួមគ្នាជាកម្លាំងមហាសាមគ្គីជាតិ ដោយបានទទួលការជួយឧបត្ថម្ភយ៉ាងធំធេងពីការគាំទ្រពីមិត្ដភក្ដិជិតឆ្ងាយលើសកលលោក ដើម្បីផ្ដួលរំលំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ រហូតដល់ទទួលបានជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នាថ្ងៃ៧ មករា ឆ្នាំ១៩៧៩។ រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា បង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងធំៗមួយចំនួនរួមមាន៖ រំដោះប្រទេសជាតិចេញពីរបប ប៉ុល ពត, ជួយសង្គ្រោះអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋឱ្យចាកផុតពីមហន្ដរាយនៃរបបអាវខ្មៅ និងជួយស្ដារ កសាង និងអភិវឌ្ឍន៍មាតុភូមិកម្ពុជា មានការកែប្រែមុខមាត់ថ្មី។ ជាមួយគ្នានោះដែរ រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា ក៏បានសម្រេច និងអនុម័តនូវកម្មវិធីនយោបាយរបស់ខ្លួនចំនួន៣ រួមជាមួយនឹងការប្រកាសនូវសេចក្តីថ្លែងការណ៍ចំនួន១១(ខ)ទៀតផង។នៅចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ កងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា ចាប់ផ្តើមវាយរំដោះបានបណ្តាខេត្តនានាពីការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់រំដោះបានទូទាំងប្រទេសទាំងស្រុង នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩៕
គង្គ ប៊ុនឈឿន
គង់ ប៊ុនឈឿន កវីម្ចាស់ស្ទឹងសង្កែ គង្គ ប៊ុនឈឿន កើតនៅថ្ងៃ ១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៣៩ នៅភូមិចំការសំរោង ឃុំចំការសំរោង ស្រុក បាត់ដំបង ខេត្តបាត់ដំបង ។ ឪពុកឈ្មោះ គង្គ ឈិន(ស្រុកកំណើតនៅ ខេត្តតាកែវ) ម្តាយឈ្មោះ ម៉រ ភឹង(បាត់ដំបង) ។ លោកបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យតែងនិពន្ឋ ចាប់តាំងពីកំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៥ មក រហូតបានប្រលងជាប់លេខមួយ ជាលើកដំបូង នៅក្នុង ឱកាសមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍មួយ នៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ក្នុងស្នាដៃឈ្មោះ ” ស្នេហាលុះអវសាន”។
សង្កាត់ស្ពានថ្ម(ខណ្ឌដង្កោ)
ជាសង្កាត់មួយស្ថិតនៅក្នុងខណ្ឌដង្កោ ភ្នំពេញ។ នេះមាន ៨ភូមិ។
ហង្សមាស HDTV
ការសរសេរកម្មវិធី
ផ្សាយផ្ទាល់រៀងរាល់ថ្ងៃចន្ទ ដល់សុក្រ វេលាម៉ោង 12:00-12:05 |15:00-15:05|18:00-18:05 |20:00-20:05 | 22:00-22:05
កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង
ខ្លឹមសារសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ សីហា ១៨៦៣
<br \> ទោះបីខាងភាគីខ្មែរចាញ់ប្រៀបខាងភាគីបារាំងខ្លះក៏ដោយ ក៏មតិខ្មែរខ្លះយល់ថា ខ្មែរអាចទទួលយកសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ ខែ សីហា ១៨៦៣ ព្រោះបារាំងពុំបានទាន់ដកហូតអំណាចពីព្រះរាជាខ្មែរនៅឡើយ។ តែក៏មានអ្នកស្នេហាជាតិបានក្រោកឈរកាន់អាវុធប្រឆាំងដែរ។ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ១៨៦៣​ មក ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ បាន​ចុះ​ព្រះហស្ថលេខា​លើ​​ក្រឹត្យ ឬ ​សេចក្ដីប្រកាស​ជាច្រើន ដែល​សុទ្ធតែ​ផ្ដល់​ចំណេញ​ដល់​បារាំង​ទាំងអស់​។ ឃើញ​យ៉ាង​នេះ ព្រះមហាក្សត្រ​បាន​ឱ្យ​មនុស្ស​ជំនិត​របស់​ព្រះអង្គ​បង្ក​ការបះបោរ​ដើម្បី​ការពារ​ព្រះមហាក្សត្រ​។
ចលនាបះបោរប្រឆាំងនឹងបារាំងក្រោយសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៨៧៧ និង ១៨៨៤
រូបភាពតូច|ព្រះអង្គយុគ្ធរ ទៅកាន់ប្រទេសបារាំង ដើម្បីប្រឆាំងអាណានិគមនិយមបារាំងនៅកម្ពុជា ហើយត្រូវបានបារាំងបណ្ដាញចេញពីកម្ពុជា ទ្រង់ក៏រស់នៅទីក្រុងបាងកកនៃប្រទេសថៃរហូតដល់សោយទីវង្គតនៅទីនោះ ទោះបីសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១១ សីហា ឆ្នាំ ១៨៦៣ ស្ថិតនៅក្នុងការផ្ដល់ប្រយោជន៍ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកក៏ដោយ ក៏អ្នកស្នេហាជាតិបានក្រោកឈរកាន់អាវុធប្រឆាំងនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់បារាំង​ក្នុងការត្រួតត្រាប្រទេសខ្មែរដែរ។ បន្ថែមលើនេះសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃទី ១៧ មិថុនា ១៨៨៤ រឹតតែបង្កភាពក្ដៅក្រហាយទ្វេឡើងគ្រប់ស្រទាប់ប្រជាជនខ្មែរ ដែលនាំឲ្យកើតមានចលនាតស៊ូជាហូរហែ៖
ចលនាតស៊ូរបស់អាចារ្យស្វា (១៨៦៤ - ១៨៦៦)
តាមពាក្យតំណាលតៗមក លោកអាចារ្យស្វាជាខ្ញុំបម្រើរបស់នាម៉ឺនម្នាក់ (ឧកញ៉ាវិជ្ជោសុខ) នៅរាជធានីឧដុង្គ។ ពេលបារាំងមកតាំងអាណាព្យាបាលលើប្រទេសខ្មែរនៅគ.ស ១៨៦៤ លោកអាចារ្យស្វាបានភៀសទៅកទ័ពវាយយកបានខេត្តទ្រាំង (កំពត - តាកែវ) ហើយលើកឆ្ពោះមកក្រុងភ្នំពេញទៀត។ ក្រោយមកកងទ័ពព្រះបាទនរោត្តម ដោយមានជំនួយពីកងទ័ពបារាំង បានធ្វើប្រតិបត្តិការសឹកដេញតាមចាប់លោកបាននៅថ្ងៃទី ១៩ សីហា ១៨៦៦។ លោកត្រូវបារាំងនិរទេសយកទៅដាក់នៅកោះត្រឡាច រួចបញ្ជូនទៅកោះរេអុយនីញុង(Réunion) ហើយទីបំផុតបញ្ជូនទៅកោះអង់ទី (Antilles)។
សង្គម​សេដ្ឋកិច្ច
ព្រះបាទនរោត្ដម-សីហនុ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤១ គឺ​ចំ​ពេល​ដែល​ភ្លើង​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២ កំពុង​ឆាបឆេះ​។ នៅ​ពេល​ដែល ពួក​យោធានិយម​ជប៉ុន​កំពុង​មាន​ជ័យជម្នះ​នៅ​ចុងបូព៌ា និង​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ បារាំង​ចុះចាញ់​សង្គ្រាម ហើយ​បាន​ព្រមព្រៀង​ស្ដីពី​កិច្ចការពារ​រួម​លើ​ដែនដី​ឥណ្ឌូចិន​។ ម្ដងនេះ​កម្ពុជា បាន​ឆ្លាក់​ទៅ​នៅ​ក្រោម​របប​ត្រួតត្រា​ពីរ​ត្រួត​គឺ អាណានិគម​បារាំង និង​របប​យោធា​ជប៉ុន​។ ជប៉ុន​បាន​យក​កម្ពុជា​ធ្វើជា​មូលដ្ឋានទ័ព និង​គាប​យក​វត្ថុធាតុដើម ខាង​កសិកម្ម​ដោយ​តម្លៃ​ថោក​បំផុត​។ តាម​ការ​ទាមទារ របស់​ជប៉ុន រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បង្ខំ​ឱ្យ​កសិករ​ខ្មែរ​លក់​ផលដំណាំ​បំពេញ​តម្រូវការ​សេដ្ឋកិច្ច​ជប៉ុន​។ រូបភាពតូច|ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ក្នុង​ពិធី​ឡើង​គ្រង​រាជ្យខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៤១ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៨ ផលិតផល​កសិកម្ម​នៅ​កម្ពុជា​បាន​ថយ​ចុះ​។
ភីផឹល (ទស្សនាវដ្ដី)
មនុស្ស ​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ល្អ​បំផុត​សម្រាប់​បញ្ហា​ពិសេស​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​របស់​ខ្លួន​ដែល​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា "រូប​ស្អាត​បំផុត​លើ​ពិភពលោក" "ស្លៀកពាក់​ស្អាត​បំផុត" និង "បុរស​សិចស៊ី​បំផុត​នៅ​រស់"។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ទស្សនាវដ្តីគឺនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ហើយវារក្សាការិយាល័យវិចារណកថានៅ Los Angeles និងនៅទីក្រុងឡុងដ៍។ សម្រាប់ហេតុផលសេដ្ឋកិច្ច វាបានបិទការិយាល័យនៅ Austin, Miami និង Chicago ក្នុងឆ្នាំ 2006។
ឃុំស្ពឺ ខ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ស្វីស
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបកណ្ដាល ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងលិច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប
ឃុំធាយ
វត្ត
=រមណីដ្ឋាន=
វិថី កែវ ជា
វិថី កែវ ជា ជាវិថីដែលគិតចាប់ពី មហាវិថីព្រះស៊ីសុវត្ថិ ដល់ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស កាត់តាម មហាវិថីព្រះនរោត្តម ខាងត្បូង វិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ។
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
២- នត្ថិ យិដ្ឋំ យល់​ថា​របស់​ដែល​បុគ្គល​បូជា​មិន​មាន​ផល
៧- នត្ថិ មាតា យល់​ថា​មាតា​មិន​មាន​គុណ
ទួលប្រាសាទ
ទួលប្រាសាទមានទីតាំងស្ថិតនៅភូមិមេសប់ ឃុំរកា ស្រុកពារាំង ខេត្តព្រៃវែង។ មានសិលាចារឹកលេខK-៦៤ ដែលមានកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ៦៧៨ដល់ឆ្នាំ៨៧៧នៃគ.ស។ សិលាចារឹកនេះជារួមមាន ៥៩បន្ទាត់ ដែលមាន ៤៧បន្ទាត់ជាភាសាខ្មែរបុរាណ ដែលកត់ត្រាឈ្មោះនៃអ្នកបម្រើចំនួន ៤៣១នាក់។ បញ្ជីអ្នកបម្រើ ដែលមានឈ្មោះ ៣៥០នាក់ ដែលយកមកពីម៉ាលេន ដែលមានឈ្មោះ ១៥៧នាក់។ នៅលើមុខមិនមានអ្នកបរិច្ចាគឬអ្នកទទួលត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះទេប៉ុន្តែអំណោយបន្ថែមនៃគោក្របីដូងនិងដីក្រហមត្រូវបានគេលើកឡើង ។
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
អាកាសេវ បទំ នត្ថិ សមណោ នត្ថិ ពាហិរោ
ប្រវត្តិនៃខេត្តពោធិ៍សាត់
កាល​ពី​ដើម ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ មាន​សក្ដានុពល​សេដ្ឋកិច្ច​សំខាន់ៗ​ចំនួន​បួន គឺ​វិស័យ​កសិកម្ម នេសាទ ការ​ទាញ​យក​អនុផល​ព្រៃឈើ និង​ធនធាន​ថ្មកែវ។ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​ក្រៅ​ពី​វិស័យ​កសិកម្ម ធនធាន​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឈ្មួញ​ដែល​ជា​អ្នក​មាន​លុយ និង​អំណាច​បំផ្លាញ​ស្ទើរ​គ្មាន​សល់​ដូច​ជា​ព្រៃឈើ និង​មច្ឆាជាតិ​ជាដើម។
មិច្ឆាទិដ្ឋិ
ដោយ​៥០០០​ឆ្នាំ
ប្រវត្តិនៃខេត្តពោធិ៍សាត់
ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ លោក ឡាច ផេងលី ឲ្យ​ដឹង​ថា កន្លង​ទៅ​មន្ទីរ​ក៏​ចង់​យក​ដើម​ពោធិ៍ ធ្វើ​ជា​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខេត្ត​ដែរ ប៉ុន្តែ​មិន​ដឹង​សង់​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​សមសួន ឬ​ត្រូវ​ទៅ​នឹង​សក្ដានុពល​របស់​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់។ ក្រោយ​មក​ក្រុម​ប្រឹក្សា និង​គណៈ​អភិបាល​ខេត្ត​ដែល​កាល​ណោះ​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក ខូយ សុខា បាន​សម្រេច​សង់​រូប​សំណាក​ផ្ដិល​នេះ​ឡើង​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​២០១៤៖ «ក្បាច់​រចនាបថ​ដែល​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ផ្ដិល​នេះ តំណាង​ឲ្យ​ពោធិ៍សាត់ ដែល​ពី​យូរលង់​ណាស់​មក​ហើយ មាន​ជាង​ចម្លាក់​ក្បាច់​ខ្មែរ​យើង​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​បង្ហាញ​ថា មាន​តែ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ យើង​ទេ ដែល​ឆ្លាក់​ថ្មកែវ​ហ្នឹង។ ចំណុច​ទី​២ សំខាន់ គឺ​តំណាង​ឲ្យ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ មាន​ជាប់​បឹង​ទន្លេសាប ហើយ​បង​ប្អូន​យើង​ទាំង​អស់​ប្រើប្រាស់​ផ្ដិល​គ្រប់​ផ្ទះ និង​តំណាង​ឲ្យ​សេចក្ដី​សុខ។ ទី​៣ តំណាង​ឲ្យ​ជង្រុក​ទឹក​ស្រោចស្រព​ស្រែចម្ការ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន​គេ​អភិវឌ្ឍ​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ គេ​យក​វារីអគ្គិសនី​ក៏​ចេញ​ពី​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ ដែរ»។
ព្រះគណេស
ព្រះគណេស
ដែលមានខ្លួនជាមនុស្សក្បាលជាសត្វដំរី និងមានដៃចំនួនបួន។ ព្រះគណេសមានជាយាពីរអង្គគឺ ពុទ្ធិ និងសិទ្ធិ ហើយមានឱរសឈ្មោះ ក្សេម និងលាភ ដែលរាប់ជាមង្គលទាំងព្រម។ ប្រជនជាតិឥណ្ឌាមានជំនឿថាព្រះគណេសជាទេពប្រឆាំនឹងសេចក្តីស្មុកស្មាញ និងជាអ្នកផ្តល់សេចក្តិសម្រេចកិច្ចផ្សេងៗ ដូចនេះហើយបានជាព្រះគណេសមានឈ្មោះថា ពិឃណេស្វរៈ ដែលប្រែថាអ្នកជាធំនៃសេចក្តីជាប់ជំពាក់ និងឈ្មោះថា សិទ្ធិជាតា ប្រែថាអ្នកសេចក្តីសម្រេចផល។ មានគតិប្រកាន់ថាអ្នកណាបានក្រាបសំពះបូជាព្រះគណេសនឹងមានសេចក្តីចម្រើន សិរីសួស្តីជ័យមង្គល។ ព្រះគណេសជាទេពសម្រាប់ប្រចាំសិល្បវិទ្យានៃក្រុមសិល្បករ ទើបសៀមឆ្លាក់រូបទេពនេះដាក់នៅក្នុងជួងត្រាប្រចាំក្រុម ។
ដំណើរទិដ្ឋិ
ដំណើរទិដ្ឋិ
នៅពេលបានដឹងថា សង្ខារទាំងឡាយទាំងពួងមិនទៀង គេក៏បោះបង់ការស្វែងរកកាមនិងភពដូចពីមុនតទៅទៀត ហើយត្រលប់ចិត្តមកខំប្រឹងស្វែងរកធម៌វិញ ព្រោះការមិនទៀងរបស់សង្ខារ ជាចលនាមួយចាប់អង្រួនទាញ កន្រ្តាក់ នូវអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងលោក ធ្វើឲ្យមានសភាពប្រែប្រួល មិនចេះចប់ក្នុងរូបរាងកាយនៃយើងនិងសរសៃឈាមរីកទូលាយ បើកឱកាសដល់តំណក់ឈាមរត់យ៉ាងស្រួល មិនរអាក់រអួលស្ទះរារាំងនៅស្ងៀម ដូចសសរគោល ឬភ្នំសិនេរុ ដើម្បីសុខភាពនៃជីវិត ព្រមទាំងចិត្ត ៨៩ ឬ ១២១ ដួង បំបែកចេញជា កុសល អកុសល និងអព្យាកតៈ ដូចមានឈ្មោះផ្សេងៗ ហៅថា មនៈ មានសៈ ហទយៈ បណ្ឌរៈ មនោ មនាយតនៈ មនិន្រ្ទិយ វិញ្ញាណ វិញ្ញាណក្ខន្ធ មនោវិញ្ញាណធាតុ ដែលកើតអំពីវិញ្ញាណក្ខន្ធ (ដកស្រង់ចេញពីខុទ្ទកនិកាយ មហានិទ្ទេស បិដកលេខ ៦៦/១៤)។ សង្ខារទាំងនោះមិនក្រៅអ្វីពី រូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ និងវិញ្ញាណ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនៅក្នុង សំយុត្តនិកាយ ខន្ធវារវគ្គ បិដកលេខ ៣៣/៣២១ ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបដូចជា ដុំនៃពពុះទឹក វេទនាដូចជា ក្រពេញទឹក សញ្ញាដូចជា ព្រេញថ្ងៃ​ សង្ខារដូចជា ដើមចេក វិញ្ញាណដូចជា កិច្ចកលមាយា។
វត្តជម្ពូវ័ន្ត
វត្តជម្ពូវ័ន ជាវត្តពុទ្ធសាសនាមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ។
អំពីព្រះចៅអធិការគ្រប់គ្រងវត្ត
ចាប់ពីការកកើតវត្តមក គេមិនបានចាំព្រះនាមព្រះចៅអធិការអស់ឡើយ។ គេចាំបានតែមួយអង្គ ដែលមានព្រះជន្មវែង ហើយគ្រប់គ្រងវត្តនេះ យូរយាជាងគេគឺ ព្រះតេជគុណ អ៊ីង ឡាំង។ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៨៦ រហូតមកទល់ពេលនេះ​ គឺព្រះសុមេធវង្ស អឿ សំអាន ជាចៅអធិការ និងជា ព្រះអនុគណខណ្ឌ។គិតមកទល់ឆ្នាំ២០០៨ វត្តនេះមានអាយុកាល ១០៦ឆ្នាំ។សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត យាងជាព្រះរាជធិបតីភាពកាត់ឫសសីមា។
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
តួនាទី-ភារកិច្ចគណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍គណបក្ស
- ប្រធាន និងអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការនាយក
អនុប្រធានគណបក្ស ទទួលដឹកនាំការងារគណបក្សតាមការកំណត់របស់ប្រធានគណបក្ស ។
២- ប្រធានគណៈកម្មាធិការវិន័យ
វត្ត​ជម្ពូព្រឹក្ស
សាលាឆាន់
ត្រូវបានកសាង
ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៍
​
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
តួនាទី-ភារកិច្ចគណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍គណបក្ស
- អាណត្តិនៅតិចជាង១៨ខែ អនុប្រធានគណបក្ស ត្រូវទទួលនាទីជាប្រធានគណបក្សស្តីទី ហើយ គណៈកម្មាធិការនាយកត្រូវជ្រើសរើសអនុប្រធានគណបក្សថ្មីមួយរូប ក្នុងរយៈពេល៣០ថ្ងៃយ៉ាងយូរពីក្នុង ចំណោមសមាជិករបស់ខ្លួន ដោយសម្លេងភាគច្រើនដាច់ខាត (៥០%+១) នៃសមាជិកគណៈកម្មាធិការ នាយកទាំងមូល ដើម្បីជួយការងារប្រធានគណបក្សស្តីទី រហូតដល់ចប់អាណត្តិ
- អាណត្តិនៅលើស១៨ខែ គណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍ ត្រូវកំណត់ពេលរៀបចំធ្វើសមាជវិសាមញ្ញ ដើម្បី ជ្រើសរើសប្រធានគណបក្ស និងអនុប្រធានគណបក្សថ្មីក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរ៣០ថ្ងៃ ដើម្បីដឹកនាំ គណបក្សរហូតដល់ចប់អាណត្តិ ។
ជា​ សុភា
បទពិសោធន៍សិល្បៈ
ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ លោក ជា សុភា បានចូលប្រឡងក្នុងកម្មវិធីដ៏ធំមួយរបស់ទូរទស្សន៍ហង្សមាស The Voice Cambodia ប៉ុន្តែមិនបានទទួលលទ្ធផលនោះឡើយ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១៥ លោកក៏បានដាក់ពាក្យប្រឡងម្ដងទៀតក្នុងកម្មវិធី Cambodian Idol ហើយទទួលបានលទ្ធផលត្រឹមតែវគ្គជម្រុះប៉ុណ្ណោះ ។
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
គណៈកម្មាធិការវិន័យ
- ដាក់ពិន័យសមាជិកគណបក្សរូបណា ដែលរំលោភបទប្បញ្ញត្តិដែលមានចែងក្នុងប្រការ១៨ នៃលក្ខន្តិកៈ គណបក្ស ។
ជា​ សុភា
អាលប៊ុមចម្រៀង Original Song
៨.​ទិដ្ឋភាពស្រុកស្រែនាពេលភ្ជុំបិណ្ឌ
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិ
- អគ្គនាយក មួយរូប អមដោយអគ្គនាយករង មួយរូប នៃអគ្គនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងសាធារណៈ
ជា​ សុភា
អាលប៊ុមចម្រៀង Original Song
១៥. ដំណាក់កាលសំខាន់គេនៅតែចាកចេញ
១៩. ស្នេហ៍ដែលមិនស្លាប់តម្លៃ
គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ
គណៈកម្មាធិការនាយក
គណៈកម្មាធិការនាយក ដឹកនាំដោយប្រធាន មួយរូប និងអនុប្រធាន យ៉ាងតិចមួយរូប ។
ជា​ សុភា
អាលប៊ុមចម្រៀង Original Song
២៩. សំពៅលូនជំនូនស្នេហ៍
៣៣. មេឃស្រទំព្រោះស្នាមញញឹមអូន
៣៨. ម្ដេចមិនទុកចិត្តបង?
៤៦. អនុស្សាកម្ម
កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២២
កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២២(ភាសាចិន:2022年冬季奥林匹克运动会) មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ហ្គេមកីឡាអូឡាំពិករដូវរងា និងត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា ទីក្រុងប៉េកាំងឆ្នាំ២០២២ភាសាចិន: (北京 2022) គឺជា ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាពហុកីឡា រដូវរងាអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី ៤ ដល់ថ្ងៃទី ២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២២ នៅ ទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន និងតំបន់ជុំវិញដែលមានការប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានជ្រើសរើសដែលចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី ២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២២។ វា​ជា​កាប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក​រដូវរងាលើកទី​២៤។
ប៉ែន សុវណ្ណ
ជីវប្រវត្តិ
Sovan was a founding leader of Kampuchean United Front for National Salvation (KUFNS or FUNSK) on November 25, 1978. He served as Secretary-General of the Kampuchean People's Revolutionary Party from January 5, 1979 to 1 December 1981, when he was replaced by Heng Samrin following his removal from office by the Vietnamese.
Bibliography
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកល្បីឈ្មោះរបស់ខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកនយោបាយខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្មែរ
ឃុំរំចេក
សំដៅទៅដល់៖
ទំនប់​ស្ទឹងត្រែង
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តស្ទឹងត្រែង
ស្រុកស៊ីសាត់តៈណាក
ស្រុកស៊ីសាត់តៈណាក ឬ ស្រីសត្តនាគ គឺជា ស្រុកមួយនៃ នរគវៀងច័ន្ទន៍ ប្រទេសឡាវ ។
មហាសង្គាម
[១៧២] ពាក្យថា ត្រូវស្គាល់វិបត្តិ គឺត្រូវស្គាល់សីលវិបត្តិ ស្គាល់អាចារវិបត្តិ ស្គាល់ទិដ្ឋិវិបត្តិ ស្គាល់អាជីវវិបត្តិ។
[១៧៤] ពាក្យថា ត្រូវស្គាល់និទាន គឺត្រូវស្គាល់និទានរបស់បារាជិកទាំង៨ ស្គាល់និទានរបស់សង្ឃាទិសេស២៣ ស្គាល់និទានរបស់អនិយតៈទាំង២ ស្គាល់និទានរបស់និស្សគ្គិយៈទាំង៤២ ស្គាល់និទានរបស់បាចិត្តិយៈ១៨៨ ស្គាល់និទានរបស់បាដិទេសនីយៈទាំង១២ ស្គាល់និទានរបស់ទុក្កដទាំងឡាយ ស្គាល់និទានរបស់ទុព្ភាសិតទាំងឡាយ។
[១៩២] សួរថា ភិក្ខុជាវិន័យធរ ពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា តើដូចម្តេច។ ឆ្លើយថា ភិក្ខុជាវិន័យធរ កាលសំដែងនូវសភាវៈមិនមែនធម៌ ថាមិនមែនធម៌ ឈ្មោះថា ពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា កាលសំដែងនូវធម៌ ថាជាធម៌ ឈ្មោះថា ពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា។បេ។ កាលសំដែងនូវទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ថាជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ឈ្មោះថា ពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា កាលសំដែងនូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ថាជាអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ឈ្មោះថា ពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា ភិក្ខុពិចារណាក្នុងទីដែលគួរពិចារណា ដោយអាការយ៉ាងនេះ។
[១៩៣] សួរថា ភិក្ខុសំឡឹងមើលក្នុងទីគួរសំឡឹង តើដូចម្តេច។ ឆ្លើយថា ភិក្ខុកាលសំដែងនូវសភាវៈមិនមែនធម៌ ថាមិនមែនធម៌ ឈ្មោះថា សំឡឹងមើលក្នុងទីដែលគួរសំឡឹងមើល កាលសំដែងនូវធម៌ ថាជាធម៌ ឈ្មោះថា សំឡឹងមើល ក្នុងទីដែលគួរសំឡឹងមើល។បេ។ កាលសំដែងនូវទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ថាជាទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ឈ្មោះថា សំឡឹងមើលក្នុងទីដែលគួរសំឡឹងមើល កាលសំដែងនូវអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ថាជាអទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ឈ្មោះថា សំឡឹងមើលក្នុងទីដែលគួរសំឡឹងមើល ភិក្ខុសំឡឹងមើលក្នុងទីដែលគួរសំឡឹងមើល ដោយអាការយ៉ាងនេះ។
វៀងច័ន្ទន៍
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅពេលដែលព្រះបាទ អាន វង្ស លើកការបះបោរមិនជោគជ័យវាត្រូវបាន កងទ័ព សៀម កំទេចចោល នៅឆ្នាំ ១៨២៧ ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេដុតបំផ្លាញចោលហើយត្រូវបានចោរលួចវត្ថុបុរាណឡាវស្ទើរតែទាំងអស់រួមទាំងរូបចម្លាក់ព្រះពុទ្ធនិងមនុស្ស។ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍មានសភាពទ្រុឌទ្រោមទ្រុឌទ្រោមនិងបាត់ខ្លួនចូលទៅក្នុងព្រៃនៅពេលដែលបារាំងមកដល់។ ទីបំផុតវាបានបញ្ជូនទៅ បារាំង ក្បួននៅក្នុងឆ្នាំ 1893 វាបានក្លាយជារាជធានីនៃអាណាព្យាបាលបារាំងឡាវនៅ 1899. បារាំងបានសង់ទីក្រុងឡើងវិញនិងបានស្ថាបនាឡើងវិញនិងជួសជុល ប្រាសាទព្រះពុទ្ធជាច្រើន ដូចជា ព្រះធាតុហ្លួង, ហោព្រះកែវនិងបន្សល់ទុកអគារអាណានិគមជាច្រើននៅពីក្រោយ។ ក្នុងអំឡុងការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងជនជាតិវៀតណាមត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើចំណាកស្រុកទៅប្រទេសឡាវដែលបណ្តាលឱ្យប្រជាជនវៀងចន្ទន៍ ៥៣% ក្លាយជាជនជាតិយួននៅឆ្នាំ ១៩៤៣ ។  នៅចុងឆ្នាំ ១៩៤៥ បារាំងបានរៀបចំផែនការប្រកបដោយមហិច្ឆតាដើម្បីផ្លាស់ប្តូរចំនួនប្រជាជនវៀតណាម ទៅកាន់តំបន់សំខាន់ទាំងបីពោលគឺទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ធម្មតា, តំបន់សាក់វណ្ណខេត , បូឡាវេនខ្ពង់រាប ដែលត្រូវបានបោះចោលតែប៉ុណ្ណោះដោយការលុកលុយរបស់ជប៉ុននៅឥណ្ឌូចិន។  ប្រសិនបើផែនការនេះត្រូវបានអនុវត្តយោងតាម ម៉ាទីនស្តុត-ហ្វក ជនជាតិឡាវប្រហែលជាបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងលើប្រទេសរបស់ខ្លួនហើយ។
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តនៅប្រទេសឡាវ
អាណាចក្រសុខោទ័យ
ការធ្លាក់ចុះនិងការត្រួតត្រារបស់អយុធ្យា
នៅឆ្នាំ ១៣៤៩ កងទ័ពមកពី នគរអយុធ្យា បានចូលលុកលុយហើយដាក់សុខោទ័យនៅក្រោមដៃទន្លេរបស់នាង។  បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ១៣៧៨ ស្តេច ល្វីថៃ ត្រូវចុះចូលចំពោះអំណាចថ្មីនេះក្នុងនាមជារដ្ឋរាជវង្ស។
Silajaruek Pokhun Ramkhamhaeng សារមន្ទីរជាតិបាងកក
តាត ម៉ារីណា
អ្នកស្រី តាត ម៉ារីណា ជាអ្នកលក់ផ្លែឈើស្រស់នៃហាងមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញនាសម័យននោះ ពេលនាងមានអាយុ ១៤ឆ្នាំ ដែលធំឡើងក្នុងភាពក្រីក្រលំបាក ដើម្បីរកប្រាក់អោយបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង់ថ្លៃព្យាបាលជំងឺរបស់ឪពុកនាង ហើយថែមទាំងចិញ្ចឹមគ្រួសារទាំងមូលរបស់នាងផង។ អ្នកនាងក៏បានចាប់ផ្តើមរកប្រាក់បន្ថែមរបស់អ្នកស្រី ដោយទៅធ្វើការងារនៅកន្លែងខារ៉ាអូខេតូចមួយកន្លែង ដើម្បីច្រៀងក្នុងក្តីសង្ឃឹមថានឹងក្លាយជាតារាចម្រៀង។
នៅឆ្នាំ ១៩៩៨ អ្នកស្រី តាត ម៉ារីណា ត្រូវបានម្ចាស់អូខារ៉ាអូខេនោះយល់ព្រមទទួលយកអ្នកស្រីធ្វើជាអ្នកចម្រៀង។ ក្រោយពីបំពេញការងារលក់ផ្លែឈើពេលព្រឹក និងយប់ពេលជាអ្នកចម្រៀងខារ៉ាអូខេ ដោយបំពេញការងារនោះយូរៗទៅ នៅគ្រានោះអ្នកស្រីត្រូវបានបុរសម្នាក់ចាប់អារម្មណ៍ ក៏ចាប់ផ្ដើមមានទំនាក់ទំនងជាមួយបុរសដែលមានប្រពន្ធហើយ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាលនាសម័យនោះ។ នៅពេលដំបូងបុរសនោះបាននិយាយភូតកុហកថាគាត់ជាអ្នកជំនួញធំម្នាក់នៅកម្ពុជា។ =ការវាយប្រហារអ្នកស្រីដោយទឹកអាស៊ីត= អ្នកស្រី តាត ម៉ារីណា កំពុងបណ្ដើរកូនស្រីអាយុ ៣ឆ្នាំ នៅផ្សារអូរឬស្សីក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនៅពេលភ្លាមៗនោះបុរសពីរបីនាក់បានទាញនាងទៅលើដីហើយវាយនាងសន្លប់។ ស្ត្រីម្នាក់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាភរិយារបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាបានចាក់ទឹកអាស៊ីតនីត្រូ ៥លីត្រ។ យកវាយប្រហារលើមុខ និង ខ្លួនរបស់អ្នកស្រីពោរពេញទៅដោយជាតិអាស៊ីតក្នុងអំឡុងពេលវាយប្រហារ។
នៅឆ្នាំ២០០៨ ថ្នាក់សរសេរច្នៃប្រឌិតមួយនៅសាកលវិទ្យាល័យស្ទែនហ្វដ បានបង្កើតថ្នាក់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ និង រចនាទំរង់មុខអ្នកស្រី ដែលមានចំណងជើងថា 'រង្គសក់ស្រី ដោយផ្អែកលើរឿងលោកស្រីតាត ម៉ារីណា។
តារាងបញ្ជីផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ( ផ.ស.ស ) នៃបណ្ដាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន
ការប៉ាន់ស្មានសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤
ខាងក្រោមនេះជាការប៉ាន់ស្មានសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤ របស់ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ។
ឃុំដូនកឹង
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=