cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជម្ងឺពុលឡាន
ជំងឺខ្យល់
គឺជាអារម្មណ៍មួយដែលត្រូវបានជំរុញដោយការធ្វើដំណើរតាមអាកាស ។ ទម្រង់ជាក់លាក់នៃជំងឺចលនាហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការឆ្លើយតបធម្មតាចំពោះអ្នកដែលមានសុខភាពល្អ ។ វាមានលក្ខណៈដូចគ្នានឹងកា រកើតជំងឺពុលឡានដែរ ប៉ុន្តែវាកើតឡើងនៅក្នុងយន្តហោះ។ យន្ដហោះមួយអាចរុញច្រានបានយ៉ាងរហ័សហើយលុះត្រាតែអ្នកដំណើរនៅកៅអីបង្អួចពួកគេទំនងជាឃើញតែផ្ទៃខាងក្នុងនៃយន្ដហោះដោយសារតែទំហំបង្អួចតូច។ កត្តាមួយទៀតគឺថានៅពេលហោះហើរទិដ្ឋភាពចេញពីបង្អួចអាចត្រូវបានរារាំងដោយពពកការពារអ្នកដំណើរនៅតាមបង្អួចពីការមើលឃើញដីរំកិលឬរំកិលពពកទាប។
ថ្នាំ Scopolamine
ការព្យាបាលឱសថជាច្រើនដែលមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការចង្អោរនិងក្អួតក្នុងស្ថានភាពសុខភាពខ្លះប្រហែលជាមិនមានប្រសិទ្ធិភាពសម្រាប់ជំងឺចលនាទេ។ ឧទាហរណ៍ metoclopramide និង paralorperazine ទោះបីជាត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការចង្អោរមិនមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការបង្ការនិងការព្យាបាលនៃជំងឺចលនាទេ។ នេះគឺដោយសារតែសរីរវិទ្យានៃក្អួតរបស់កោសិកា CNS និងធាតុចូលរបស់វាពីតំបន់កន្ត្រាក់ទ្រូងជាមួយនឹងត្រចៀកខាងក្នុង។ ។ ការព្យាបាលថ្នាំប្រឆាំងនឹង histamine ដូចជា Promethazine ធ្វើការបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ជំងឺចលនាទោះបីជាវាអាចបណ្តាលឱ្យងងុយដេកខ្លាំងក៏ដោយ។
ឃុំគោកស្រុក
=រដ្ឋបាល= ឃុំគោកស្រុក មាន ៨ភូមិគឺ÷ឃុំគោកស្រុក
ព្រហ្មវិហារធម៌
ព្រហ្មវិហារធម៌ ៤ របស់​ឪពុក​ម្តាយ
ព្រហ្មវិហារធម៌ មកពីពាក្យ ព្រហ្ម +វិហារ+ ធម៌។ ពាក្យថា ព្រហ្ម មាន ន័យថា សេចក្តីចម្រើន សេចក្តីរីកចិត្ត សេចក្តីប្រសើរ ចំណែកចិត្ត វេទៈ សីល សភាពដែលល្អ ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ ឧត្តុង្គឧត្តម វិសេសវិសាស លើសលែងជាងអ្វីៗ ផ្សេងទៀត ។ វិហារ ប្រែថា ទីកន្លែងសម្រាប់នៅ ការនៅ ការនៅដោយសប្បាយ ការដើរកម្សាន្តសប្បាយ ការសម្រួលអារម្មណ៍ឱ្យគេចផុតចាកកង្វល់ ។ វិហារធម៌ ប្រែថា ភាវៈឬធម៌ជាទី សម្រាកចិត្ត ឈាន សមាបត្តិ។ ព្រហ្មវិហារធម៌ មានន័យថា ជាលំនៅនៃពួកព្រហ្ម, ធម៌ជាលំនៅនៃ ចិត្តដ៏ប្រសើរមាន៤យ៉ាងគឺ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា។ (នេះបើតាមវចនានុក្រមខ្មែរ)
សរុបសេចក្តីមក ព្រហ្មវិហារធម៌ (The Four Immeasurables) ប្រែជាសេចក្តីឱ្យងាយស្រួលស្តាប់ថា ធម៌ជាជម្រកដ៏ប្រសើរ ធម៌ជាទីកន្លែងសម្រាប់នៅដ៏ឧត្តមខ្ពង់ខ្ពស់ ធម៌ជាជម្រកដ៏ត្រជាក់ត្រជុំ សុខដុមរមនា កក់ក្តៅ សុខសាន្តជានិច្ច។ វចនានុក្រមខ្មែរប្រាប់ថា ព្រហ្មវិហារធម៌ មានន័យថា ធម៌ជាទីនៅនៃព្រហ្ម ធម៌ជាលំនៅនៃចិត្តដ៏ប្រសើរ។ ព្រហ្មវិហារធម៌របស់មាតាបិតា ដែលមានចំពោះកូនប្រុសស្រីគ្រប់រូប គឺជាជម្រក ដ៏សែនសុខសាន្ត គ្មានជម្រកណាល្អប្រសើរស្មើនឹងជម្រកនេះឡើយ។ ឪពុកម្តាយតែងតែផ្តល់ជម្រកដ៏សែនសុខអស្ចារ្យនេះ ដល់កូនដោយមិនប្រកាន់មើលមុខកូនថា កូននេះល្អ ជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្តរបស់អញ ដូច្នេះអញត្រូវផ្ត់ល់ជម្រកឱ្យ។ រីឯកូននេះ អាក្រក់ជាទីសម្អប់ មិនជាទីពេញចិត្ត អញមិនឱ្យវាជ្រកឡើយ។ ការគិតដូច្នេះសូម្បី តែមួយវិនាទី មិនដែលកើតមាននៅក្នុងដួងចិត្តរបស់ឪពុកម្តាយឡើយ។
ធម្មាចារ្យ ឆឹង កាន
មានអ្នកម្តាយមួយចំនួនតូចណានោះ គ្មានទឹកចិត្តមេត្តា ដែលជាជម្រកដ៏កក់ ក្តៅសម្រាប់កូនគ្រប់រូប តែបែរជាមានចិត្តបាបអកុសល មានចិត្តច្រណែននិន្ទា ឈ្នានីស ព្យាបាទ គំនុំគុំកួនជាដើមវិញ ម៉ែនោះក៏បណ្តាលឱ្យគភ៌ដែលនៅក្នុងផ្ទៃ វិនាសអន្តរាយស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ហើយក៏មិនអាចកើតមកឃើញពន្លឺថ្ងៃទាល់តែសោះ ព្រោះតែគភ៌ ដែលមកអាស្រ័យនៅក្នុងផ្ទៃនោះបដិសន្ធិឡើង មិនមែនដោយសារទឹកចិត្តប្រកបដោយមេត្តារបស់ម្តាយឪពុក គឺប្រហែលជាកើតឡើងដោយសារ ការសប្បាយភ្លើតិភ្លើនភ្លេចខ្លួន ខុសគន្លងប្រពៃណីរវាងបុរសនិងស្ត្រីយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ពិតមែនហើយ នៅពេលដែលកាមតណ្ហាគ្របសង្កត់ គេមិនអាចពិចារណា ឃើញហេតុផលខុសត្រូវ ឬភាពខុសឆ្គងនឹងប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ ដែលមានមកតាំងពីបរមបុរាណឡើយ។ ដូចនេះទឹកចិត្តប្រកបដោយក្តីមេត្តាចំពោះកូន ដែលនៅអាស្រ័យនៅក្នុងផ្ទៃតើមានមកពីណា? មួយវិញទៀត ដោយខ្លាចខ្មាសអស់ញាតិសាច់សាលោហិត មិត្តភក្តិជិតឆ្ងាយ ដែលជាសមាជិកសង្គមរួមគ្នាផង ខ្លាចខូចខាតបាត់បង់អស់កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួន ដែលជាស្ត្រីខ្មែរមានកូនគ្មានប្តីផង និងដោយសារចិត្តបាបអកុសលចិត្តច្រណែននិន្ទា ឈ្នានីសជាដើមរបស់ខ្លួនឯងផង ហើយប្រហែលជាមានការជំរុញលើកទឹកចិត្តពីប្រុសជាឪពុកនោះផង ទឹកចិត្តបាបអកុសលក៏មានកម្លាំងខ្លាំងក្លាឡើង ហើយ បណ្តេញចិត្តមេត្តាគឺក្តីស្រឡាញ់ឱ្យចេញពីក្នុងសន្តន្កាមួយរំពេច។ នៅពេលនោះ ភ្លើងចិត្តអាក្រក់ក៏ចូលមកជំនួសចិត្តស្រឡាញ់ ហើយក៏ចាប់ផ្តើមបៀតបៀនកូននៅក្នុងផ្ទៃ មិនឱ្យរស់នៅតទៅទៀត។ ចិត្តអាក្រក់ នោះ ក្តៅជាងភ្នំភ្លើងទៅទៀត ដែលធ្វើឱ្យគភ៌មិនអាចរស់នៅតទៅទៀតបាន ព្រោះគេចាប់ផ្តើមដុតឱ្យឆេះក្តៅ ក្រហល់ក្រហាយ ដោយគេផឹក គេចាក់ថ្នាំទម្លាក់ចោលយ៉ាងសប្បាយចិត្ត។ កាលពីជំនាន់ដើម វិទ្យាសាស្ត្រខាងវិជ្ជាពេទ្យមិនទាន់មានការរីកចម្រើននៅឡើយ ការ រំលូតកូនខ្វះលក្ខណៈបច្ចេកទេស អាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ ម្តាយ ទៀតក៏មានដែរ។ សូម្បីសម័យបច្ចុប្បន្ន ក៏នៅតែអាចមាន គ្រោះថ្នាក់ដល់ម្តាយ និងគភ៌ផងដែរ។ គភ៌ដែលបាត់បង់ជីវិត មិនបាន ឃើញពន្លឺព្រះអាទិត្យ ក៏ព្រោះតែចិត្តបាប អកុសលដែលក្តៅជាងភ្នំភ្លើង របស់ឪពុកម្តាយអប្រិយនេះដែរ។
មានមូលហេតុតែមួយគត់ ដែលឪពុកម្តាយមិនទទួលខុសត្រូវនោះ បោះបង់កូនចោល គឺគ្មានមេត្តាធម៌(ក្តីស្រឡាញ់) ដែលជាម្លប់ដ៏ត្រជាក់ សែនសុខសម្រាប់កូនជ្រក។ ការលើកករណីនេះមកបង្ហាញ មិនមែន មានន័យថា ស្ត្រីជាម្តាយសុទ្ធតែមានចិត្តអាក្រក់ ចិត្តដាច់ឥតមេត្តា ដូច្នោះនោះទេ គឺគ្រាន់តែចង់បង្ហាញឱ្យឃើញ ពីគុណតម្លៃនៃចិត្តមេត្តា របស់មាតាបិតា ដែលមានលទ្ធភាពពេញលេញ ក្នុងការផ្តល់ជម្រក ដ៏សែនសុខសាន្ត ដល់សត្វដែលមកសុំជ្រកកោន ស្នាក់អាស្រ័យនៅ នឹងផ្ទៃ របស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ ។ កូនទាំងឡាយ ចូរមើលគុណតម្លៃមេត្តាធម៌របស់ឪពុកម្តាយទាំងទ្វេចុះ! បើសិន ជាមានមេត្តាហើយ ទោះស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពបែបណា ក៏ដោយ ក៏ឪពុកម្តាយទាំងទ្វេមិនដែលបោះបង់ចោលកូនឡើយ។ កូនទាំង ឡាយ ចូរមើលមកម្តាយឪពុក នៅក្នុងសង្គមខ្មែរមើល៍! ក្រោយពេល ពួកគាត់ចេញពីរបបវាលពិឃាតបីឆ្នាំ ប្រាំបីខែ ម្ភៃ ថ្ងៃមក ពួកគាត់មាន តែដៃទទេ គឺគ្មានទ្រព្យអ្វីទាល់តែសោះ ឪពុកម្តាយខ្លះមានកូនច្រើន រហូត ប្រាំបួន ទៅដប់នាក់ ប៉ុន្តែគាត់មិនបានបោះបង់កូនណាមួយចោលទេ ចិញ្ចឹមកូនទាំងនេះរស់ទាំងអស់ មិនបាត់បង់ដោយប្រការណាមួយ ឡើយ។ ឪពុកម្តាយខិតខំ ទំនុកបម្រុង រហូតដល់កូនរៀនបានថ្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់ រកទទួលួទានមានបានទៀតផង។
មាតុឃាតករ (Matricide)
ក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ មានបុរសម្នាក់នៅដែនកាសី កាលបើបិតាធ្វើ មរណកាលទៅហើយ ក៏ទំនុកបម្រុងបម្រើមាតាដោយគោរព។ ឯមាតាឃើញកូន មានវត្តប្រតិបត្តិល្អ ក៏មានចិត្តអាណិតស្រឡាញ់កូន ក៏ស្តីដណ្តឹងនារីមានរូបស្រស់ ប្រិមប្រិយម្នាក់មករៀបចំជាគូនឹងកូនខ្លួន។ ចំណែកខាងនាងនោះបិតាស្លាប់ចោល តាំងពីក្មេង នៅសល់តែមាតា ទើបនាំម៉ែមកនៅរួមរស់ជាមួយត្រកូលខាងស្វាមី ហើយទំនុកបម្រុងដល់មាតាទាំងពីរដោយគោរព។
ក្រោយមកបន្តិច នាងក៏មានចិត្តនឿយណាយធុញទ្រាន់ចំពោះមាតាទាំងពីរ ហើយក៏មានគំនិតអាក្រក់កើតឡើង គឺគិតសម្លាប់ម្តាយក្មេកចោល។ លុះនាងបានគិតដូច្នេះហើយក៏ទៅនិយាយញុះញង់ស្វាមី ថា “ឥឡូវនេះ យើងគិតសម្លាប់ម្តាយយើងចោល ព្រោះយាយចាស់ ចង្រៃនេះ ខុសអស់ចាស់ទាំងពួង តែងបន្ទោបង់មូត្រ លាមក ដាក់ពាស ពេញផ្ទះសំបែង ហើយច្របាច់លេង ដូចកូនក្មេងដែលទើបនឹងកើត អ៊ីចឹង។ បើបងមិននៅផ្ទះកាលណា គាត់ធ្វើបាបតែអូន ឱ្យអូនវេទនារាប់ មិនឈ្នះ បើដូច្នេះ យើងគិតសម្លាប់ពួកគាត់ចោលឬ?”។ បុរសជាស្វាមី បានឮពាក្យ ប្រពន្ធរ៉ាយរ៉ាប់ញឹកញាប់ញយៗ ហើយក៏និយាយថា “ការសម្លាប់កូនមិនមែន ជាការងាយទេ វាជាការលំបាកណាស់”។ ភរិយានោះពោលតបថា “បងសម្លាញ់ការសម្លាប់នោះគឺងាយទេ មើល តែពួកគាត់ដេកលក់ យើងចងគ្រែរបស់គាត់សែង ទៅទម្លាក់ក្នុងស្ទឹង ខាងក្រោយផ្ទះ ហើយក្រពើឆ្លាមនឹងទំពារស៊ីភ្លាម”។ បុរសជាស្វាមី សួរថា “ម្តាយបងដេកខាងណា? ម្តាយអូនឯងដេកខាងណា?”។ ប្រពន្ធ ប្រាប់ថា “ម្តាយបងសម្រាន្តខាងណេះ ម្តាយអូនសម្រាន្តខាងណោះ”។ ស្វាមីប្រាប់ថា “បើដូច្នេះ ចូរអូនចងគ្រែរបស់ម្តាយបងទុកឱ្យហើយទៅ ដល់យប់ជ្រៅ យើងនឹងសែងទៅទម្លាក់ក្នុងស្ទឹងឱ្យក្រពើស៊ី”។ ភរិយា ត្រេកអរណាស់ ក៏ធ្វើតាមបង្គាប់ស្វាមី ហើយក៏ចូលដេកលក់បាត់ ស្ងាត់ទៅ។ បុរសជាស្វាមីបានដឹងថា ភរិយារបស់ខ្លួនដេក លក់ហើយ ក៏ចូលទៅស្រាយចំណងពីគ្រែម្តាយខ្លួនចេញ ហើយយកខ្សែទៅចង គ្រែម្តាយក្មេកវិញ លុះចងសព្វគ្រប់ហើយ ដើរចូលទៅដាស់ភរិយាថា “នែ៎! ក្រោក ឡើង! យើងល្មមសែងដូនចាស់ទៅទម្លាក់ចោលហើយ”។ ជនទាំងពីរនាក់ក៏ម្នីម្នា សែងគ្រែយកទៅទម្លាក់ក្នុងស្ទឹងខាងក្រោយផ្ទះ យ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ ព្រោះខ្លាចក្រែងគេមើលឃើញ។ ពួកសត្វ សាហាវទាំងឡាយមានក្រពើឆ្លាមជាដើម ក៏ដណ្តើម គ្នាប្រជែងស៊ីយាយ ចាស់នោះអស់មួយរំពេច។ លុះព្រឹកឡើង នាងប្រពន្ធដឹងច្បាស់ថា ម្តាយខ្លួនស្លាប់ហើយ ក៏នឹកតូចចិត្តក្តៅក្រហាយអន្ទះសារពន់ពេក ទើប ប្រាប់ស្វាមីថា “យើងនឹងសម្លាប់ដូនចាស់មួយទៀត”។ បុរសជាស្វាមី ក៏យល់ព្រមហើយ នាំគ្នាទៅធ្វើជើងថ្ករក្នុងព្រៃស្មសាន។ លុះដល់ពេល យប់ម្តាយក៏ដេកលក់ គេក៏នាំគ្នាសែងគ្រែព្រមជាមួយនឹងម្តាយលើគ្រែ យកទៅដាក់តម្កល់លើជើងថ្ករប្រារឰនឹងដុតភ្លើង។ ជួនជាពេលនោះ គេភ្លេចដាក់ភ្លើងទៅ ក៏នាំគ្នាត្រឡប់មកយកភ្លើងវិញ។
ព្រហ្មវិហារធម៌ ៤ សំខាន់យ៉ាងណាចំពោះមនុស្ស
២. តាំងសេចក្តីប្រាថ្នាល្អចំពោះមនុស្សទូទៅ
មុទិតា (empathetic joy)
មុទិតា​ ​មេដឹកនាំ​​មិន​ត្រូវ​មាន​ចិត្ដ​ច្រណែន​ឈ្នានីស​ ​ឬ​អន់ចិត្ដ​ចំពោះ​ការ​រីក​ចម្រើន​ ​ជោគជ័យ​របស់​អ្នក​ដទៃ​ ​ឬ​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​ ​ឬ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឡើយ ។​ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ ​មេដឹកនាំ ​ត្រូវ​សប្បាយ​ត្រេកអរ​នឹង​សេចក្ដីសុខ​ចម្រើន​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ ​ឬ​រីករាយ​សាទរ​ ​ពេល​ឃើញ​ពលរដ្ឋ​បាន​សេចក្ដីសុខ​ដោយសារ​ខ្លួន ។​ ​ក្រោយ​ពី​ពេល​ខ្លួន​បាន​ជួយ​សង្គ្រោះ​ ​ទោះបីជា​គេ​មិន​ថ្លែង​អំណរគុណ​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​មិន​ត្រូវ​ទោមនស្ស ។​ ​មាន​ន័យ​ថា​ ​មេដឹកនាំ​​ ​មិន​ត្រូវ​រម្លឹក​គុណ​របស់​ខ្លួន​ ​អួត​ប្រាប់​គេ​ឲ្យ​ដឹង​ពេល​ជួយ​អ្នក​ដទៃ​នោះ​ទេ ។ តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ ​មេដឹកនាំ​​ត្រូវ​សរសើរ​ ​និង​អរគុណ​ចំពោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ​ដែល​បាន​ធ្វើ​ល្អ​មក​លើ​ខ្លួន​ ​ទោះជា​អំពើ​ល្អ​នោះ​តិច​ក្ដី​ ​ច្រើន​ក្ដី ។​
បរិច្ចាគ​ ​ឬ​ការ​លះបង់ (Pariccāga = altruism)
ដូច​ពោល​ខាងលើ​ខ្លះៗ​មក​ហើយ​ ​ដើម្បី​ដឹកនាំ​គេ​ ត្រូវធ្វើ​ឲ្យ​គេ​មាន​ជំនឿ​ ​ស្រឡាញ់​គោរព​​ជា​មុន ។​ ​ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នកផង​ ​ជឿ​ស្រឡាញ់​​ ​ត្រូវធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​សមសួន​ ​មាន​ឫកពារ​ថ្លៃថ្នូរ​ ​ដោយ​ការ​វា​ចាក​អំពើ​អបាយមុខ​ផ្សេងៗ ។​ ​ជា​ពិសេស​ ​លះបង់​ការ​ស្រេកឃ្លាន​មុខមាត់​ អំនួត​អួតអាង​ ​ភាព​ភ្លើតភ្លើន​និង​សម្ភារៈ​និយម​ ​ហ៊ឺហា​សម្បូរ​គ្មាន​ព្រំដែន ។​ ពោល​គឺ​ ​ត្រូវ​តែ​ចុះ​បម្រើ​ពលរដ្ឋ​ដល់​ទីកន្លែង ។​
តបៈ​ ឬ​ស្អាតស្អំ (Tapa = self controlling)
តបៈ​ ​ការ​ដុះខាត់​សម្អាត​ចិត្ដ​ ​ឬ​កម្ចាត់​នូវ​អំពើ​អាក្រក់​ក្នុង​ខ្លួន ។​ ​តើ​ត្រូវ​កំចាត់​អ្វីខ្លះ ? មេដឹកនាំ​ត្រូវ​កម្ចាត់​អារម្មណ៍​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ដិ​អំពើអាក្រក់​ ទាំងឡាយ​ ​និង​បញ្ជា​អារម្មណ៍​របស់​ខ្លួនឯង​មិន​ឲ្យ​ក្ដៅក្រហាយ ។​ ​មេដឹកនាំ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្ដៅ​ក្រហាយ​ដល់​ចិត្ដ​អ្នក​ដទៃ​ ​អ្នក​ក្រោម​ឱវាទ​ឡើយ ។​ ​ត្រូវ​មាន​ផែនការ​ ​កាលវិភាគ​កំណត់​ច្បាស់លាស់​សម្រាប់​កិច្ចការ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ​ហើយ​អនុវត្ដ​តាម​ផែនការ​នោះ ។​ ​ដូច្នេះ​ ​​ត្រូវ​សង្កេត​មើល​សកម្មភាព​របស់​ខ្លួន​គ្រប់ពេលវេលា​ បើ​ដឹង​ថា​ ​ធ្វើ​ខុស​ ​ឬ​ធ្វើអំពើ​អាក្រក់​ ​ត្រូវ​កែប្រែ​ចេញ ។​
ឃុំនាងទើត
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ឃុំទឹកជ្រៅ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំព្រៃទន្លេ
ភូមិសាស្ត្រ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកបន្ទាយមាស
ចាបដង្កូវចិញ្ចើមស
ចាបដង្កូវចិញ្ចើមស ( ជាភាសាអង់គ្លេស the plain prinia, the plain, ឬ white-browed wren-warbler (Prinia inornata) is a small warbler in the Cisticolidae family. សត្វចាបនេះ រស់នៅក្នុងប្រទេស Pakistan, India, south China និង southeast Asia.
ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី
មើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ
រំដួលដងស្ទឹងសង្កែ
និពន្ធទំនុកច្រៀងដោយ លោក គង់ ប៊ុនឈឿន
ពពុះទឹក
Behaviour
left|thumb|Eggs, Collection Museum Wiesbaden
នាងកាកី
វគ្កទី​ ​១
គិត​ស្រេច​មាណព ក៏​ក្រាបបង្គុំ​លា​ព្រះមហាក្សត្រ​ចរ​ចេញទៅ​យ៉ាង​ឆាប់​ទៅដល់​ដើម​ជ្រៃ​ភ្លាម​មាណព​ក៏​សែកមន្ត​វិជ្ជា​ប្រែ​ក្រលា​ទៅជា​គ្រុឌ​យ៉ាង​ធំ​សំបើម ហើយ​ហោះ​ឡើង​ទៅលើ​មេឃ​បង្ក​ខ្យល់ព្យុះ​យ៉ាងខ្លាំង​ង​ងិ​ត​អស់​ភព​ផែន​ពសុធា។
វគ្កទី​ ​២
បង​នេះ​ដឹង​ហើយ​ថា​ប្អូន​មាន​ស្វាមី​រួច ចំណែក​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ក៏​ស្រលាញ់​ទុក​ព្រះទ័យ​ចុះ​ពោះ​បង​ខ្លាំង​ណាស់ដែរ តែ​បង​មិន​ខ្លាច​ទ្រង់​ឡើយ​បើសិនជា​ទ្រង់​សណ្ដាប់​រឿងនេះ​នោះ។ ប្អូន​ដឹង​ទេ​កាលពី​ព្រឹក​មិញ​នេះ បើតាម​ចិត្ត​ដែល​ស្រលាញ់​ប្អូន​នោះ បង​ស្ទើរតែ​ស្ទុះ​ទៅ​កន្ត្រាក់​ចាប់បី​ប្អូន​ហោះ​មក​តែម្ដង​ទៅហើយ តែ​នេះ​បងការ​កេរ្តិ៍​ទាំង​ប្អូន​ទាំង​បង ដូច្នេះហើយ​ទើប​បង​ទ្រាំ​ដល់​យប់​ទើបបាន​យក​ប្អូន​មក​ទីនេះ ប្អូន​អើយ​ប្អូន​គិតក្រែង​គេ​និន្ទា​ដៀល​បង​ថា​លួច​ភរិយា​គេ តែ​ប្អូន​កុំ​ភ័យ​ថ្វី​ព្រោះ​កាលដែល​បង​យក​ប្អូន​មកនេះ មិនមាន​នរណា​មួយ​ស្គាល់​ដឹងថា​បង​នេះ​ជា​អ្នក​នាំ​ប្អូន​មក​ទី​នេះឡើយ។
យើង​ឈប់​ស្លេះ​រឿង​កែវ​កាកី​និង​ស្ដេច​គ្រុឌ​តែត្រឹម​នេះ​សិន សូម​បែ​មក​មើល​ឯ​ព្រះរាជវាំង​វិញ​ម្ដង ក្រោយ​ពេលដែល​មេឃង​ងិ​ត​ព្យុះភ្លៀង​ត្រូវបាន​ស្ងប់ស្ងាត់​ហើយ​នោះ ព្រះរាជា​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​យាង​ចូល​ក្រឡាបន្ទំ​ដើម្បី​រក​ព្រះ​មហេសី​កែវ​កាកី​ស្រាប់តែ​ស្ងាត់ឈឹង​ទ្រង់​ស្លុត​អស់អង្គ​ព្រះកាយ ទ្រង់​ដណ្ដឹងសួរ​អស់​ស្រីស្នំ​ភិ​លៀង​ទាំងឡាយ គ្មាន​នរណាម្នាក់​បានដឹង​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​រត់​រក​គ្រប់​ទីកន្លែង​ដែន​មណ្ឌល​នៅតែ​មិនបាន​ជួប ទីបំផុត​ព្រះអង្គ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​ទ្រង់​ព្រះ​កន្សែង​នឹក​ស្ដាយ​កែវ​កាកី​ជា​ពន់ពេក​ទ្រង់​ព្រះ​ចិន្តា​ថាៈ
វគ្កទី​ ​៣
ឱ​ប្អូន​ស្ងួន​មាសមៃ​ស្រី​សោភា បង​នឹង​នាំ​ប្អូន​ទៅ​កំសាន្ដ​ដល់​ជ្រុងជ្រោយ​ព្រៃ​ជ្រៅ​រួចហើយ និង​ហួស​ទៅដល់​ស្រះ​ជលស័យ​ទៀតផង។
និយាយ​រួច ស្ដេច​បក្សា​ក៏​លើក​បីត្រកង​កាកី​ហើយ​ហោះ​ផ្លោះ​គិរី​សុមេរុ​ជាទី​កំសាន្ដ​ទ័យា​គ្រុឌ​រៀបរាប់​ប្រាប់​កាកី​ថាៈ
ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់​ទត​ឃើញ​មកដល់​ដូច្នោះ​មាន​សេចក្ដី​ក្រោធ​យ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​ខំ​រំងាប់​សេចក្ដី​ក្រោធ​ធ្វើ ជា​មិនដឹង ទ្រង់​ត្រាស់​បញ្ជា​ឲ្យ​រៀប​ក្ដារ​បាស្កា​មាណព​គ្រុឌ​ហាក់​រអៀសខ្លួន​ដែរ តែ​ធ្វើ​ពើ​ជា​មិនដឹង​អ្វី​ទាំង អស់​អង្គុយលេង​ធម្មតា។ លុះដល់​សូរិយា​ទន់​ទេរ​ជ្រេ​បន្តិច មាណព​ក៏​ក្រាប​សមពះលា​ស្ដេច​ត្រលប់​ទៅ​ទី ស្ថាន​របស់ខ្លួន​វិញ មាណព​ធ្វើដំនើរ​សំដៅទៅ​ដើម​ជ្រៃ​ដោយ​មិនដឹង​ខ្លួន​ថា មាន​គ​ន្ធ័​ន​ដើរ​តាម​ពីក្រោយ​ទេ។
- នេះ​មុខជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ត្រាណត្រើយ​ប្រើ​ឲ្យ​មករក​អញ​ហើយ គួរ​អញ​ប្រើ​កល​ដើម្បី​ឲ្យ​គ​ន្ធ័​ន​យល់ថា​អញ​នេះ​ព្រួយចិត្ត។
- នេះ​ពិតជា​បុណ្យ​ព្រេងសំណាង​មែនហើយ ដែល​បាន​នាំ​បងអោ​យមក​ដល់​ទីនេះ ខ្ញុំ​គិតថា​វា​ជា​ផ្លូវ​ដ៏​ល្អ​ដែល​បង​នាំ​ដំណឹង​ទៅ​ទូល​ព្រះអង្គ ទ្រង់​ប្រាកដជា​សប្បាយ​ព្រះទ័យ ហើយ​និង​សង​បង​យ៉ាង​ពេញចិត្ត​ជាក់​ជាមិនខាន។
ខ្ញុំ​នេះ​សង្វាត​មកពី​នាយ​ដល់​អាយ គ្មាន​គិត​ប្រាថ្នា​អ្វី​គិតតែ​ម្យ៉ាង​តែប៉ុណ្ណោះ ថាបើ​បាន​នោះ​អរ​លើសអ្វីៗទាំងអស់។
- តើ​អ្វី​ទៅ​ដែល​អ្នក​ប្រាថ្នា​នោះ? (កាកី​ធ្វើ​ពើ​សួ​រគ​ន្ធ័​ន)
វគ្កទី​ ​៤
លុះ​ព្រះ​សូរិយា​បន្ទាបខ្លួន​ចុះ​បន្តិចម្ដងៗបាំង​បាត់ និង​គិរី​ទើប​គ​ន្ធ័​ន​ប្រែកាយ​ជាស​ភាព​ដើម​វិញ។ ដើម្បី​កុំអោយ​គ្រុឌ​សង្ស័យ។ ចំនែក​គ្រុឌ​បេះ​បាន​ផ្លែ​ផល្លា​គ្រប់មុខ​ហើយ ចរ​ចូល​មណ្ឌល​វិញ​ដោយ​ពុំបាន​ដឹងថា គ​ន្ធ័​ន​មក​លួច​រួមរស់​នឹង​កែវ​កាកី​ទេ។ ធ្មេចបើកៗរយៈពេល៦ថ្ងៃ​បាន​កន្លងផុតទៅ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ថ្ងៃទី៧ក៏បាន​ចូលមក​ដល់​គ្រុឌ​បានរៀបចំ​ប្រាណ​ហើយ​ផ្ដែផ្ដាំ​លា​កែវ​កាកី​សង្សា​ថ្មោងថ្មី​បណ្ដូលចិត្ត​ដើម្បី​ទៅលេង​បាស្កា​ជាមួយនឹង​ព្រះអង្គ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​ចំនែក​គ​ន្ធ័​ន​ដឹង​ការ​ដូច្នោះ​ក៏​មក​ក្បែរ​ហើយ​តោង​រោម​គ្រុឌ​បាន​យ៉ាង​ងាយ ដោយ​គ្រុឌ​មិន​ចាប់អារម្មណ៍​សូម្បីតែ​បន្តិច​ឡើយ។ លុះ​ផ្ដែផ្ដាំ​រួចហើយ​គ្រុឌ​ក៏​ហោះ​ផ្លោះ​មហាសាគរ​ហើយក៏​បាន​ចូលដល់​មណ្ឌល​ទី​ដើម​ជ្រៃ​របស់ខ្លួន។
បន្ទាប់ពី​បាន​ប្រែកាយ​ជា​មាណព​ដ៏​ស្រស់ស្អាត​រួច​ហើយក៏​ប្រញាប់​ចរ​ចូល​ទៅរក​ព្រះមហាក្សត្រ​ភ្លាម … ព្រះអង្គ​ព្រហ្ម​ទ​ត្ត​យល់​ជាក់​ជា​មាណព​មក​ដូច្នោះ ក៏​ត្រាស់បង្គាប់​អោយ​រៀប​ក្ដារ​អោយ​ទ្រង់​ក្រសាល​បាស្កា​ជាមួយ​មាណព។
គ​ន្ធ័​ន​ស្ដាប់ឮ​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​សួរ​ដូច្នោះ​ក៏​ប្រញាប់​ឆ្លើយថាៈ
វគ្កទី​ ​៥
តន់​តូច​ពុំងារ។
ចំនែក​គ្រុឌ កាលបើ​បាន​ស្ដាប់​គ​ន្ធ័​ន​ស្រែកច្រៀង​ក្ដែងៗដោយ​ឥតមាន​ក្រែងរអែង​ចិត្ត​សោះ​នោះ             ក្នុង​ចិត្ត​នឹក​ក្រេវក្រោធ​យ៉ាងខ្លាំង​គិតថា ”អា​ដែង​នេះ​ច្រៀង​ជា​ទំនុក​សរសើរ​ពី​កែវ​កន្និដ្ឋា​ហើយ…” គិត​ដូច្នោះ​ហើយ​ខំអត់​សង្កត់ចិត្ត ធ្វើ​ហាក​មិនដឹង​រឿង​អ្វី ដើម្បី​កុំ​អោយគេ​ដឹង​ពិ​សេចក្ដី​ពិត។
ឯគ​ន្ធ័​ន​សោត                ដឹង​ដើម​គ្រុឌ​ក្រោធ                         រែង​រឹត​ចាប៉ី
វគ្កទី​ ​៦
អ្នក​ដឹងថា​ទីនោះ​មាន​ព័ទ្ធ​ទៅដោយ​ជលធី​គិរី​ឈ្មោះថា​សត្ត​សីទន្តរ​មាន​ទ្វីប៧ជាន់​មាន​ទាំង​សមុទ្រ​ខ័​ណ្ឌ​ធំធេង​ពេក​ក្រៃ។ ក្នុង​សមុទ្រ​មាន​មច្ឆា​និករ​កុ​ម្ភា មាន​ទាំង​នាគ​កាច​ពេក​កន្លង បើសិន​មនុស្ស​សត្វ​ធ្លាក់ចូល​ទៅក្នុង​ទឹក​ហើយ​គឺ មិនអាច​មានជីវិតរ​ស់បាន​ឡើយ។ ចំនែក​គ្រុឌ​គឺ​ហោះ​ផ្លោះ​ផ្លោង​រំលង​អស់​គិរី​បុព្វ​តា​មហាសមុទ្រ​នោះ ទើបបាន​ទៅដល់​មណ្ឌល​ទិ​ព្ធ​ជាទី​ស្ថាន​សិម្ពលី​នោះឯង។ យើង​ឆ្ងល់​ថា​ហេតុ​ម្ដេចក៏​អ្នក​ច្រៀង​រៀបរាប់​ពី​ស្ថាន​នោះបាន អ្នក​ច្រៀង​លេង​ទំនង​ដំនើរ​ទី​ស្ថាន​ដោយ​ព្រេង​និទាន និង​ល្បើក​អ្វីផ្សេងៗ ឬមួយ​ក៏​អ្នកចេះ​សិ​ល្បិ៍​សាស្ត្រ​អាច​ហោះ​ផ្លោះ​រំលង​ទៅបាន? ត្រង់​ថា​អ្នក​បាន​ទៅដល់​នោះ​យើង​សែន​ឆ្ងល់​ពេក​កន្លង​បើ​អ្នកចេះ​របៀន​តើ​បាន​រៀន​ពី​គ្រូ​ណា​យើង​សុំ​រៀន​ផង​បានទេ? គ​ន្ធ័​ន​បាន​ស្ដាប់​គ្រុឌ​ចប់​ហើយក៏​សើច​ញ​ញឹ​ហើយ​ឆ្លើយ​ប្រាប់​គ្រុឌ​វិញ
វគ្កទី​ ​៧
-នេះ​ខ្ញុំ​ចង់តែ​សើច​ទេ ហេតុ​ម្ដេចក៏​ព្រះអង្គ​ពោល​ដូច្នេះ? គឺ​អោយ​អាស្រូវ​ពេក​ណាស់ ថាបើ​មាន​នរណា​បានឃើញ​ខ្ញុំ​នេះ​សា​ហាយ និង​គ​ន្ធ័​ន សូម​យកមក​ផ្ទាន់​មក​ផ្ទឹម​ប្រទល់​មុខ និង​គ្នា​មកហើយ​បើជា​ការពិត​នោះ សូម​កាត់​សិរសារ​ចុះ​សូម​តែ​ព្រះអង្គ​កុំ​ថា​ខ្ញុំម្ចាស់​នេះ​ពុំ​ត្រូវ​ពុំ​ត្រង់នោះ។ ព្រះអង្គ​គិត​មើលថា​ស្ដា​ន​សិម្ពលី​នេះ​ស្ថិតនៅ​ខ្ពស់​ក្រៃពេក​រហូត​ជិត​ជើងភ្នំ​ព្រះ​សុមេរុ​ឯណោះ តើ​មនុស្ស​ឯណា​នឹង​ហ៊ាន​ហោះ​ផ្លោះ​ផ្លោង​ឰ​ស​ត្ដ​សីទន្តរ​បាន។ ចំនែក​ទ្វារ​ទៀត​ក៏​ចង​ដោយ​សាស្ត្រ​គម​កុំថាឡើយ​មនុស្ស​ទោះ​ទេវតា ឥន្ទ​ព្រហ្ម​ឯណា​ក៏​មិនអាច​ស្រាយ​បានដែរ។ គ​ន្ធ័​ន​ក៏​ដូច្នេះ​ដែរ ទោះ​មានចិត្ត​ប៉ុនប៉ង​យ៉ាងណា ក៏​មិនអាច​ហោះ​ផ្លោះ​ផ្លោង​មក​បានដែរ ហើយ​ខ្ញុំម្ចាស់​ទៀត​នេះ​ក៏​ជា​ក្សត្រ​ក្សាន្ដ​ពូជពង្ស​សណ្ដាន​ជា​ហង្ស​ដែល​ត្រូវជា​គូ និង​ហង្ស​ខ្ញុំម្ចាស់​នេះ​មិនដែល​ភ្លេចខ្លួន​បោះបង់​ចិត្តចោរ​ច​ចើក​ចង់​រហូតដល់​ខ្លួន​ជា​ហង្ស​បែរជា​ទៅ​គប់​គូរ និង​ក្អែក​ទៅវិញ​នោះ​ដូចនេះ​សូម​ព្រះអង្គ​មេត្តា​គិត​រំលែក​ប្រណី​ព្រះទ័យ​ប្រោសប្រាណ​ដល់​ខ្ញុំម្ចាស់​ផង​ចុះ​ព្រះអង្គ។ ខ្ញុំម្ចាស់​ស្មោះស្ម័គ្រ​រួម​ស្ថាន និង​ព្រះអង្គ​ហើយ​មិនទាន់បាន​ប៉ុន្មាន​ផង តើ​ឲ្យ​ខ្ញុំម្ចាស់​នេះ​នឹងធ្វើ​ម្ដេចទៅ​កើត សូម​ព្រះអង្គ​គិត​មើល​ផង​ចុះ​កុំ​ជឿ​ពាក្យ​ញុះញង់​របស់គេ នាំអោយ​ឆ្ងល់​វិលវល់​កង្វល់​ក្នុង​ប្រាណ​អី​ព្រះអង្គ។
វគ្កទី​ ​៨
អញ​ជា​ចមក្សត្រ                             ឥសូរ​រាស្ត្រ​រដ្ឋ                                    គ្រប់គ្រង​នគ​រា
រាប់រយ​សែន​សល់។
វគ្កទី​ ​៩
ទោះ​ទោស​ខ្ញុំ​ឆ្គាំឆ្គង                                    គួរ​ព្រះ​បង​ជូន​ប្អូន​រ៉ា
ឱ​ប្អូន​ធ្លាប់​រែង​នៅ                           នឹង​ព្រះ​ចៅ​ជា​មហេសី
អ្នកម្នាង ពែន ទិព្វយោសធ្ធ
សូមមើលផងដែរ
• រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ
ឃុំហាន់ជ័យ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
សង្កាត់ព្រៃធំ
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ព្រៃធំ មាន ៣ភូមិ គឺ÷
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =ឯកសារពិគ្រោះ=
ឃុំកៀនជ្រៃ
=អប់រំ=
វត្ត
=ទូកង=
តេវិជ្ជសូត្រ
[១៧២] 'ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សួរថា ម្នាលវាសេដ្ឋ បណ្តាពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា តើបានឮថា មាននរណាមួយ​សូម្បីតែព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ដែល​ឃើញព្រហ្ម​ផ្ទាល់នឹងភ្នែក​របស់ខ្លួន ដែរឬទេ ? វាសេដ្ឋមាណព​ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ការឃើញនូវ​ព្រហ្មនេះ មិនមានទេ ។  ម្នាលវាសេដ្ឋ ចុះបណ្តាពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា តើមាននរណាមួយ សូម្បីតែអាចារ្យម្នាក់ ដែលឃើញព្រហ្មនេះផ្ទាល់នឹងភ្នែករបស់ខ្លួន ដែរឬទេ ?  បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ការឃើញនូវព្រហ្មនេះ មិនមានទេ ។  ម្នាលវាសេដ្ឋ ចុះបណ្តាពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា តើមាននរណាមួយ សូម្បីតែអាចារ្យជាប្រធានលើអាចារ្យ ដែលឃើញនូវព្រហ្មផ្ទាល់នឹងភ្នែករបស់ខ្លួន ដែរឬទេ ? បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ការឃើញនូវព្រហ្មនេះ មិនមានទេ ? ម្នាលវាសេដ្ឋ ចុះបណ្តាពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា តើមាននរណាមួយ តាំងអំពីតំណអាចារ្យ ជាជីតារបស់អាចារ្យ ជា​គម្រប់ ​៧ ដែលឃើញព្រហ្មផ្ទាល់នឹងភ្នែករបស់ខ្លួន ដែរឬទេ ។  បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ការឃើញនូវព្រហ្មនេះ មិនមានទេ ។  ម្នាលវាសេដ្ឋៈ ចុះពួកឫសីជាន់មុនៗ ដែលជាអ្នកតែងមន្ត ជាអ្នករាយមន្ត ដល់ពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា ពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជា ក្នុងកាលឥឡូវនេះ តែងស្វាធ្យាយ តាមបទមន្តបុរាណនេះមកហើយ ដែលពួកឫសីធ្លាប់ស្វាធ្យាយ ធ្លាប់បង្រៀន ធ្លាប់ប្រមូលមក តែងសូត្រតាមបទមន្តនោះ តែងពោលតាមបទមន្ត ដែលឫសីទាំងឡាយ ពោលមកហើយ តែងបង្រៀនតាមបទមន្ត ដែលឫសីទាំងឡាយ បង្រៀនមកហើយ ឫសីទាំងនោះឈ្មោះអ្វីខ្លះ គឺឫសីឈ្មោះ អដ្ឋកៈ១ វាមកៈ១ វាមទេវៈ១ វេស្សាមិត្តៈ១ យមតគ្គី១ អង្គីរសៈ១ ភារទ្វាជៈ១ វាសេដ្ឋៈ១ កស្សបៈ១ ភគុ១ ឫសីទាំងនោះ តើមាន (ឫសីណាមួយ) ពោលយ៉ាងនេះ នឹងអ្នកថា ព្រហ្មនៅក្នុងទីណា ព្រហ្មមានសណ្ឋានយ៉ាងណា ព្រហ្មនៅក្នុងកន្លែងណា យើងទាំងឡាយស្គាល់ទីនោះ យើងទាំងឡាយ ឃើញព្រហ្មនោះ ដូច្នេះដែរឬទេ ?  ពួកព្រាហ្មណ៍ ដែលបានសម្រេចត្រៃវិជ្ជានោះឯង តែងនិយាយយ៉ាងនេះថា យើងមិនស្គាល់ យើងមិនឃើញទេ តែយើងទាំងឡាយ សំដែងផ្លូវ ដើម្បីកើតជាមួយនឹងព្រហ្មនោះបានថា នេះឯងជាផ្លូវត្រង់ នេះជាផ្លូវទៀងទាត់ ជាទីស្រោចស្រង់សត្វ រមែងនាំអ្នកប្រតិបត្តិតាមផ្លូវនោះ ឲ្យទៅកើតជាមួយនឹងពួកព្រហ្មបាន ។'
[១៧៥] ម្នាលវាសេដ្ឋ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលបើដូច្នោះ ភាសិតរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ អ្នកត្រៃវិជ្ជានោះ ជាភាសិតមិនបានការទេ មិនមែនឬ ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មែនពិតហើយ កាលបើដូច្នោះ ភាសិតរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ អ្នកត្រៃវិជ្ជានោះ ជាភាសិតមិនបានការណ៍ទេ ។  ម្នាលវាសេដ្ឋៈ ត្រូវហើយ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកត្រៃវិជ្ជាទាំងនោះ មិនដែលស្គាល់ព្រហ្មណា មិនដែលឃើញព្រហ្មណាទេ ប៉ុន្តែហ៊ានសំដែងផ្លូវ ដើម្បីកើតជាមួយនឹងព្រហ្មនោះថា នេះឯងជាផ្លូវត្រង់ នេះឯងជាផ្លូវទៀងទាត់ ជាទីស្រោចស្រង់សត្វ រមែងនាំអ្នកប្រតិបត្តិតាមផ្លូវនោះ ឲ្យទៅកើតជាមួយនឹងព្រហ្មនោះបាន ហេតុនេះ នឹងយកជាការណ៍ពុំបានឡើយ ។
អ្នកប្រហារបិសាច
សាច់រឿង
រឿងដែលបានកើតឡើងក្នុងយុគសម័យថៃស្យូ ប្រទេសជប៉ុន Tanjiro Kamado ជាក្មេងបុរសវ័យមនុស្សមានចិត្តសុភាពរាបសាហើយនិងឆ្លាត ក្នុងឋានះកូនប្រុសច្បងរបស់គ្រួសារអ្នកដុតធ្យូង គាត់ជាក្បាលខ្លាំងក្នុងរកលុយដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារពីការដុតធ្យូងទៅលក់បន្ទាប់ពីឪពុករបស់គាត់បានស្លាប់ អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រពេលមានបិសាចលុកលុយមកសម្លាប់មនុស្សក្នុងគ្រួសាររបស់ Tanjiro មានតែគាត់និងបងស្រីនោះឈ្មោះ Nezuko Kamado ទេដែលបានចាកចេញ នាងបានរួចរស់ជីវិតប៉ុន្តែប្រែទៅជាបិសាចទៅ ប៉ុន្តែគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលថានាងនៅតែមានគំនិតនិងបង្ហាញអារម្មណ៍របស់មនុស្សដែលនៅតែមាន បន្ទាប់ពី Tanjiro គាត់បានប្រយុទ្ធជាមួយ Giyu Tomioka អ្នក​ប្រមាញ់​បី​សា​ចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ហើយចង់សំលាប់ Nezuko ក្លាយជាបិសាចហើយ គាត់បានសំរេចចិត្តធ្វើជាអ្នក​ប្រមាញ់​បី​សា​ចនេះបើតាមការបញ្ចុះបញ្ចូលរបស់ Giyu ដើម្បីរកវិធីធ្វើឱ្យប្អូនស្រីក្លាយជាមនុស្ស និងសងសឹកពីបិសាចដែលសម្លាប់មនុស្សនៅក្នុងគ្រួសាររបស់គាត់ទទួល​បាន
ភិក្ខុនីសំយុត្ត
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះធម៌
សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ
បារាំង
កងទ័ពអាកាសបារាំងវីឈី ( Armée de l'Air ) មានយន្តហោះប្រហែល១០០ គ្រឿង ដែលក្នុងនោះប្រហែល ៦០ គ្រឿងអាចចាត់ទុកថាជាជួរមុខ។ ទាំងនេះរួមមាន យន្តហោះឈ្លបយកការណ៍ / យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក Potez ២៥ TOE សាមសិបនាក់ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក ធុនធ្ងន់ Farman២២១ ចំនួន ៤ គ្រឿង យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក Potez ៥៤២ ចំនួនប្រាំមួយ យន្តហោះចម្បាំង Morane-Saulnier MS៤០៦ ចំនួន ប្រាំបួន និង ទូក ឈ្លបយកការណ៍/ទម្លាក់គ្រាប់បែក Loire១៣០ ចំនួនប្រាំបី។
សន្ធិសញ្ញា
ជនជាតិជប៉ុនចង់រក្សាទំនាក់ទំនងការងាររបស់ពួកគេទាំងពីរជាមួយវីឈី និងស្ថានភាពដដែល។ ដូច្នេះ ជនជាតិថៃត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលយកទឹកដីដែលខ្លួនទទួលបានពីបារាំងត្រឹមតែមួយភាគបួនប៉ុណ្ណោះ បន្ថែមពីលើការបង់ប្រាក់ចំនួនប្រាំមួយលាន នាក់ ជាសម្បទានដល់បារាំង។
សង្កាត់ស្ពានមានជ័យ
អនុវិទ្យាល័យ និង វិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន មណ្ឌលគិរី
សង្កាត់រមនា
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់រនាម មាន ៤ភូមិ គឺ÷ =អប់រំ=
បាងកក
សង្កាត់
១៧. ហួយខ្វាង
៣៦. ដមមឿង
៤៦. ដ្លងសាម្វា
សិទិ្ធអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នានៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថានមិនបានបញ្ជាក់ជាពិសេសភេទឬអត្តសញ្ញាណយេនឌ័រ។ មានផ្នែកមួយចំនួនក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋប៉ាគីស្ថានអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នានេះ។
ឃុំមេម៉ង
អនុវិទ្យាល័យ
=សុខាភិបាល= =សាសនា=
ប៉ម អណ្តើក
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅឆ្នាំ ១៨៩០ ជនជាតិបារាំងបានសាងសង់រូបសំណាកសេរីភាពតូចមួយនៅលើកំពូលប៉ម។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ បន្ទាប់ពី ការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងត្រូវបានផ្ដួលរំលំ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានដករូបសំណាកនេះ។
ឃុំស្រែឈូក
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ដូណាល់ ត្រាំ
រា ឆ្នាំ២០១៧។នៅអាយុ៧០ឆ្នាំ លោកត្រាំនឹងក្លាយជាប្រធានាធិបតីដែលចាស់ជាងគេនៅក្នុងប្រវត្តិប្រធានាធិបតីអាមេរិក។
កុមារភាព
srey nam ត្រាំបានកើតនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦នៅឯJamaica, Queens ដែលជាសង្កាត់មួយនៅ<font color="#0645ad">ទីក្រុងញូវយ៉ក ។គាត់ជាកូនទី៤នៃគ្រួសារដែលមានកូនចំនួន៥នាក់។ក្នុងចំណោមបងប្អូនបួននាក់ មានបីនាក់ដែលនៅមានជីវិតនៅឡើយ មានដូចជាម៉ារីយ៉ាន អេលីហ្សាប៊ែត និង រ៉ូបឺត។បងប្រុសរបស់ត្រាំដែលមានឈ្មោះថា ហ្វ្រេត ជេ.អ. បានងាប់នៅឆ្នាំ១៩៨១ដោយសារការញៀនសុរា ហេតុនេះហើយបានជាត្រាំបាននិយាយថា គាត់មិនផឹកគ្រឿងស្រវឹងឬក៏ជក់បារីនោះទេ។
តំណភ្ជាប់ដែលពាក់ព័ន្ធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក
ពោនសួគ៌
ពោនសួគ៌ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាតំបន់ ទំនាប ក្បែរនោះ ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗនៅពោនសួគ៌គឺផ្អែកលើការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល ការជីកយករ៉ែដោយក្រុមហ៊ុនចិន និងអូស្ត្រាលី ទេសចរណ៍ និងការងាររបស់ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) បោសសម្អាត យុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ (UXO)។
ឃុំស្រែខ្ទុម
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
រឿងខ្លី ស្រមោលពណ៌ស
និពន្ធដោយ ទី ធាវី
ម៉ោងជិត៨យប់ទៅហើយ ខ្ញុំមិនដឹងត្រូវទៅណាទេ។ ខ្ញុំម្តងឈរ ម្តងអង្គុយ
គ្រឿងញៀនខុសច្បាស់។ ថៃវាមើលងាយនិងធ្វើបាបជនជាតិខ្មែរយើងណាស់។
បានឮពាក្យពេចន៍គ្រប់យ៉ាងដែលសុភាបានទូលថ្វាយព្រះអង្គមុននេះទេ។ ខ្ញុំ
នាំខ្ញុំចូលទៅបន្ទប់នៅខាងក្នុងដែលមានសិស្សរង់ចាំពីរបីនាក់។
ភាអើយ! អ្វីទាំងអស់ពិតជាធ្វើឲ្យខ្ញុំនៅចាំមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ។ អ្វីៗទាំង
ឃុំណងឃីលិក
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំអបួនលើ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំរំចេក(ស្រុកមេមត់)
=រដ្ឋបាល= ឃុំរំចេក មាន ១០ភូមិគឺ÷
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ភូមិព្រែកត្រែង(ឃុំសិត្បូ)
ឆ្នាំ2015
=អប់រំ=
ភូមិព្រែកត្រែង
= សូមមើលផងដែរ=
បាល់ទាត់បុរស ២០២៣ សុីហ្គេម លើកទី៣២
ទីកន្លែង
Venues
សាឡាវ៉ាន់
ភូមិសាស្ត្រ
សាឡាវ៉ាន់​ស្ថិត​នៅ​តំបន់​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ប្រទេស​លាវ ជា​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​បំផុត​មួយ​នៃ​ប្រទេស។ ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ក្រាស់ ដែល​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​តិចតួច​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ទីក្រុង។ ភូមិ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ជាច្រើន​កុលសម្ព័ន្ធ​នានា​ជុំវិញ​ខេត្ត​សា​វ៉ាន់។
ឃុំវិហារធំ
ឃុំវិហារធំ ស្ថិតនៅ ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។
ឃុំកំពង់រាប(ស្រុកកោះសូទិន)
=រដ្ឋបាល= ឃុំកំពង់រាប មាន ៨ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
ហាណូយ
ប្រជាជន
ចំនួនប្រជាជននៅទីក្រុងហាណូយទើបតែចាប់ផ្តើមកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សទី ២០ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន៥៣ ពាន់នាក់ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី១៥២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ នៅឆ្នាំ១៩៦១ តំបន់នៃទីក្រុងបានពង្រីកដល់៥៨៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយប្រជាជនមានចំនួន ៩មុឺន១ពាន់នាក់។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ រដ្ឋសភាវៀតណាម បានសម្រេចពង្រីកទីក្រុងហាណូយជាលើកទី ២ ដល់ ២.១៣៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលមានប្រជាជនចំនួន ២,៥ លាននាក់។  នៅឆ្នាំ 1991 តំបន់នៃទីក្រុងហាណូយបានបន្តផ្លាស់ប្តូរ ដោយបានថយចុះមកត្រឹម៩២៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែចំនួនប្រជាជននៅតែមានជាង ២ លាននាក់។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងហាណូយបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយឈានដល់២ ៦៧២ ១២២ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩។  បន្ទាប់ពីការពង្រីកថ្មីៗបំផុតក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៨ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន ៦ លាននាក់ ហើយស្ថិតក្នុងចំណោមរាជធានីទាំង១៧ ដែលមានផ្ទៃដីធំជាងគេលើពិភពលោក។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ២០០៩ ប្រជាជនទីក្រុងហាណូយមានចំនួន៦ ៤៥១ ៩០៩ នាក់។  គិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ទីក្រុងហាណូយមានប្រជាជនចំនួន៨ ០៥៣ ៦៦៣នាក់ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានចំនួន៣លាននាក់ ស្មើនឹង 49.2% និងនៅតំបន់ជនបទមានចំនួន 4.091.353 នាក់ ស្មើនឹង 50.8% ។ ហាណូយគឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសបន្ទាប់ពី ទីក្រុងហូជីមិញ (8,993,082 នាក់)។ អត្រាកំណើនប្រជាជនជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំពីឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ទីក្រុងហាណូយគឺ ២,២២% ក្នុងមួយឆ្នាំ ខ្ពស់ជាងអត្រាកំណើនជាតិ (១,១៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ) និងជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម បន្ទាប់ពី ខេត្ត Bắc Ninh (២,៩០% / ឆ្នាំ)។ ឆ្នាំ) ។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងនៃប្រទេសវៀតណាម
ម៉ាស្ជិឌព្រែកប្រធាតុ
សាវតារនៃឥស្លាមដំបូង
ចាមមានប្រភពដើមមកពីព្រះរាជាណាចក្រចាម្ប៉ា ។ បន្ទាប់ពីវៀតណាម ឈ្លានពាននិងសញ្ជ័យចាម្ប៉ាកម្ពុជាបានផ្តល់ជម្រកជូនជនជាតិចាមដែលគេចចេញពីការធ្វើសញ្ជ័យរបស់វៀតណាម។ [2]
ប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ជនជាតិចាម
ជនជាតិចាមគ្រិស្តអូស្សូដក់បានប្រកាន់យកសាសនាដែលសមស្របជាងមុនដោយសារតែទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយពួកគេនិងការរួមរស់ជាមួយសហគមន៍ម៉ាឡេ។ តាមពិតជនជាតិចាមបានប្រកាន់យកប្រពៃណីនិងប្រពៃណីរបស់ជនជាតិម៉ាឡេនិងមនុស្សជាច្រើននិយាយភាសាម៉ាឡេ។ ពួកគេបញ្ជូនអ្នកធម្មយាត្រាទៅទីក្រុងមេកាហើយពួកគេចូលរួមសន្និសីទអ៊ីស្លាមអន្តរជាតិ។ ជម្លោះរវាងប្រពៃណីនិងជនជាតិដើមភាគតិចចាមបានកើនឡើងរវាងឆ្នាំ 1954 និង 1975. ឧទាហរណ៍ក្រុមទាំងពីរបានធ្វើបាបភូមិភាគមួយហើយក្រុមនីមួយៗមានវិហារអ៊ីស្លាមនិងអង្គការសាសនាដាច់ដោយឡែក។
ការបៀតបៀន
ការបង្ក្រាបជនជាតិចាមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានកើតឡើងភាគច្រើនក្នុង របបខ្មែរក្រហម ចាប់ពីឆ្នាំ 1975 ដល់ឆ្នាំ 1979 ។ ពួកខ្មែរក្រហមទទួលបានការគ្រប់គ្រងលើ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ បន្ទាប់ពីកម្ចាត់កងកម្លាំង សាធារណរដ្ឋខ្មែរ នៅឆ្នាំ 1975 ។ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ប៉ុល - ពត, ពួកខ្មែរក្រហម - ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (CPK) - បានកំណត់ឡើងវិញនូវគោលនយោបាយរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យតាមរយៈទស្សនវិស័យនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនិងកសិកម្មដែលមើលទៅខាងក្នុង។  នេះបាននាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទ្រង់ទ្រាយធំនៃមហាជនពីតំបន់ទីក្រុងទៅកាន់ជនបទដែលពួកគេត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យធ្វើការនៅក្នុងវាលស្រែជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយមានអាហារតិចតួចនិងសម្រាក។ លើសពីនេះទៅទៀតរបបខ្មែរក្រហមបានរុះរើរចនាសម្ព័នរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនិងបង្ហាញពួកគេដោយផ្អែកលើនយោបាយនយោបាយនិងជនជាតិភាគតិចរបស់ពួកគេដើម្បីរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់នយោបាយសង្គមដោយផ្អែកលើឧត្តមគតិកុម្មុយនិស្តរបស់ប៉ុលពត។ ព្រះពុទ្ធសាសនាដែលជាក្រុមសាសនាលេចធ្លោក្នុងសង្គមកម្ពុជាត្រូវបានបង្ក្រាប។ ព្រះសង្ឃត្រូវបានគេធ្វើឱ្យត្រូវបានគេបង្ខូចនិងបញ្ជូនទៅធ្វើការនៅវាលស្រែ។ អ្នកប្រាជ្ញនិងប្រវត្តិវិទូមានភាពខុសប្លែកគ្នានៅក្នុងចំនួនជនរងគ្រោះច្បាស់លាស់ប៉ុន្ដែបានប៉ាន់ប្រមាណថាជិតមួយភាគបីនៃប្រជាជនកម្ពុជាដែលត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាត្រូវបានសម្លាប់ដោយរបបនេះឬបានស្លាប់ដោយការអត់ឃ្លាននិងជំងឺដែលធ្វើឱ្យចំនួនសរុបស្ថិតនៅចន្លោះ ជួរពី 1,05 ទៅ 2,2 លាននាក់។  ពួកចាមក៏មិនបានគេចផុតពីការបៀតបៀនការធ្វើទារុណកម្មនិងការស្លាប់ក្រោមអំណាចនៃរបបនេះទេ។ ខណៈពេលដែលជនកម្ពុជាដទៃទៀតជាជនរងគ្រោះនៃរបបខ្មែរក្រហមការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញការធ្វើទារុណកម្មនិងការសម្លាប់ដែលប្រព្រឹត្តដោយពួកខ្មែរក្រហមត្រូវបានបង្ហាញថាជា អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ យោងទៅតាម អង្គការសហប្រជាជាតិ ថាជនជាតិភាគតិចនិងជនជាតិភាគតិចត្រូវបានកំណត់គោលដៅដោយប៉ុលពត និងរបបរបស់គាត់។
ធម្មជាតិនៃការបៀតបៀន
លោក Stephen Heder ក៏បានទទួលស្គាល់ថាខ្មែរក្រហមមិនមានអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ទេដោយនិយាយថាអំពើឃោរឃៅនៃរបបនេះមិនត្រូវបានជម្រុញដោយពូជសាសន៍ (Kiernan, 2002: 252 មើល Heder's ពីប៉ុល - ពតទៅប៉ែនសុវណ្ណទៅភូមិនានា ទំព័រទី 1) ។
ជនជាតិចាមបានចាប់ផ្ដើមលេចធ្លោឡើងតាមរយៈការចូលរួមជាមួយពួកកុម្មុយនិស្តនៅដើមទសវត្សឆ្នាំ 1950
ដោយមានអ្នកចាស់ទុំម្នាក់ចាមលោកសុះបានចូលរួម បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន និងបានឡើងឋានន្តរស្មីដើម្បីក្លាយទៅជាកងកម្លាំងសំខាន់របស់កងកម្លាំងបក្ស ។ បន្ទាប់មកគាត់បានត្រលប់ទៅភូមិភាគដើមបូព៌ាវិញនៅឆ្នាំ 1970 និងបានចូលរួមជាមួយបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជានិងបានបង្កើតចលនាអ៊ីស្លាមតំបន់បូព៌ាជាមួយកូនប្រុសរបស់គាត់គឺម៉ាត់លី។ រួមគ្នាពួកគេបានក្លាយជាអ្នកគាំទ្រនៃបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាដើម្បីឱ្យប្រជាជនចាមចូលរួមក្នុងបដិវត្តន៍ (ឆ្នាំ 2002: 258) ។ចលនាឥស្លាមអ៊ីស្លាមរបស់សូកូត្រូវបានគេអនុគ្រោះដោយភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាចន្លោះឆ្នាំ 1970-75 (ឆ្នាំ 2002: 258) ។ ចាមត្រូវបានគេបណ្តេញចេញបន្តិចម្តង ៗ ដើម្បីបោះបង់ជំនឿនិងការអនុវត្តខុស ៗ គ្នារបស់ពួកគេនៅដើមឆ្នាំ 1972 នៅភាគនិរតី (ឆ្នាំ 2002: 258) ។
កំឡុងសម័យខ្មែរក្រហម
សាសនាទាំងអស់រួមទាំងព្រះពុទ្ធសាសនានិងឥស្លាមត្រូវបានគេធ្វើបាប។ យោងតាមប្រភពចាមបានឱ្យដឹងថាវិហារអ៊ីស្លាមចំនួន 132 កន្លែងត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញកំឡុងសម័យខ្មែរក្រហមជាច្រើននាក់ទៀតត្រូវបានគេប្រមាថហើយប្រជាជនម៉ូស្លីមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគោរពបូជាឡើយ។ ប្រជាជនម៉ូស្លីមត្រូវបានបង្ខំឱ្យបរិភោគ សាច់ជ្រូក ហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅពេលពួកគេបដិសេធ។ ភូមិចាមទាំងស្រុងត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ ចាមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនិយាយភាសារបស់ពួកគេទេ។ កុមារចាមត្រូវបានគេនាំយកទៅឆ្ងាយពីឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេហើយបានធំឡើងជាខ្មែរ។
វ៉ោយ ហូរ
=ស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក =
លីប៊ី
សង្គ្រាមស៊ីវិលលើកទីមួយ
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តសេចក្តីសម្រេចលេខ ១៩៧៣ ជាមួយនឹងសម្លេង ១០-០ និងអនុប្បវាទចំនួនប្រាំរួមមានរុស្ស៊ី ចិន ឥណ្ឌា ប្រេស៊ីល និងអាល្លឺម៉ង់។ សេចក្តីសម្រេចមួយ​នេះ​បានប្ដេជ្ញា​​បង្កើត​តំបន់​គ្មាន​ការ​ហោះហើរលើប្រទេសលីប៊ី និង​​"ប្រើ​ប្រាស់រាល់​មធ្យោបាយ​ចាំបាច់​"ដើម្បី​ការពារ​ជនស៊ីវិល​នៅក្នុង​ប្រទេស​លីប៊ី។ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា សកម្មភាពដំបូងរបស់សម្ព័ន្ធភាពណាតូគឺបំផ្លាញប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសលីប៊ីដោយយន្តហោះយោធាបារាំងបានហោះចូលដែនអាកាសលីប៊ីក្នុងបេសកកម្មឈ្លបយកការណ៍ វាយប្រហារលើគោលដៅសត្រូវ។
ជនជាតិលីប៊ីប្រមាណ ៣០,០០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលនេះ។ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិអន្តរកាលបានធ្វើការប៉ាន់ប្រមាណថាអ្នកទទួលរងរបួសមានចំនួនដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់។
សម័យក្រោយរបបកាដាហ្វី និងសង្គ្រាមស៊ីវិលលើកទីពីរ
នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជាប់ឆ្នោតលោកមូស្តាហ្វា អា.ហ៊្សេ. អាប៊ូហ្សាហ្ក័រត្រូវបានគេដកចេញពីតំណែងបន្ទាប់ពីសភាបានបដិសេដអនុម័តសំណើបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោកជាលើកទីពីរ។  នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ មហាសន្និបាតជាតិបានជ្រើសរើសអតីតសមាជិកខ្លួននិងមេធាវីសិទ្ធិមនុស្សម្នាក់ឈ្មោះអាលី ហ្ស៊ីយដានជានាយករដ្ឋមន្ត្រី-តែងតាំង។ ហ្ស៊ីយដានបានស្បថចូលកាន់តំណែងបន្ទាប់ពីគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរបស់គាត់ត្រូវបានអនុម័តទទួលស្គាល់ដោយ GNC។  នៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ បន្ទាប់ពីត្រូវបានបណ្តេញចេញដោយ GNC ដោយសារអសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការបញ្ឈប់ដំណឹកជញ្ជូនប្រេងទៅឱ្យក្រុមជនខិតខូច នាយករដ្ឋមន្ត្រីហ្ស៊ីយដានក៏បានចុះចេញពីតំណែង ហើយត្រូវបានជំនួសដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីឈ្មោះអាប់ឌុលឡា អាល់-តានី។
នៅអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ កិច្ចប្រជុំត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងស្វែងរកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរវាងភាគីគូប្រជែងនៅក្នុងប្រទេសលីប៊ី។ កិច្ចពិភាក្សាដែលគេហៅថា"ហ្សឺណែវ-ហ្កាដាម៉េស"គឺត្រូវនាំឱ្យបក្ស GNC និងរដ្ឋាភិបាលក្រុងតូប៊្រូករួបរួមគ្នាក្នុងតុតែមួយដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយនៃជម្លោះផ្ទៃក្នុង។ ក៏ប៉ុន្តែ GNC មិនបានចូលរួមនោះទេហើយវាបានផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់ទាំងភាគីតូប៊្រូកនិងភាគីទ្រីប៉ូលី។ ទន្ទឹម​នឹង​នេះ អំពើ​ភេរវកម្ម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​លីប៊ីក៏​បាន​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់ផងដែរហើយវាថែមទាំងបានរាលដាល​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រទេស​ជិត​ខាងទៀតផង។
កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ មេដឹកនាំគូប្រឆាំងរបស់ប្រទេសលីប៊ីបានយល់ព្រមរៀបចំទាំងការបោះឆ្នោតសភានិងប្រធានាធិបតីបន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំមួយនៅទីក្រុងប៉ារីស។
រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ
គិតត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ២០១៣ សាធារណជនកាន់តែច្រើនឡើងៗបានទាមទារឱ្យមហាសន្និបាតជាតិបង្កើតស្ថាប័នព្រាងមួយដើម្បីបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។ សភា​ពេលនោះដែលកំពុងទទួលរងសម្ពាធពីសាធារណជនមិន​ទាន់​បានសម្រេច​ថា​តើ​សមាជិក​នៃ​ស្ថាប័ន​ថ្មីរបស់ខ្លួននេះ​នឹង​ត្រូវ​ឆ្លងកាត់បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​សារជាថ្មីឬ​ត្រូវតែងតាំងយកសមាជិកដើមដដែរនោះទេ។
ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ
គោលនយោបាយការបរទេសរបស់លីប៊ីមានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥១ មក។ ក្នុងនាមជារាជាណាចក្រមួយ លីប៊ីបានរក្សាគោលជំហរគាំទ្រលោកខាងលិចយ៉ាងជាក់លាក់ ហើយត្រូវគេបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋក្នុងប្លុកប្រពៃណីនិយមអភិរក្សនៅក្នុងសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ (បច្ចុប្បន្នហៅសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់) បន្ទាប់ពីវាបានក្លាយជាសមាជិកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣។ នៅពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលលីប៊ីមានចំណងមិត្តភាពយ៉ាងល្អិតល្អន់ជាមួយប្រទេសលោកខាងលិចមានដូចជា៖ ចក្រភពអង់គ្លេស សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង អ៊ីតាលី ក្រិក ហើយបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតពេញលេញជាមួយសហភាពសូវៀតថែមទៀតផងនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៥៥។
ក្រោមការដឹកនាំរបស់កាដាហ្វី ទំនាក់​ទំនងរវាងលីប៊ី​ជា​មួយបស្ចឹម​លោកគឺពោរពេញ​ទៅដោយភាពតាន​តឹង​ដោយ​តែងតែមានឧប្បត្តិហេតុ​ផ្ទុះឡើងជា​បន្ត​បន្ទាប់ជាប់ៗគ្នា ដូចជា អំពើភេវរកម្មនៅក្លឹបរាត្រីមួយក្នុងក្រុងទីក្រុងប៊ែរឡាំងខាងលិចដែលអាមេរិកតែងតែចោតថារដ្ឋាភិបាលលីប៊ីជាអ្នកផ្តួចផ្តើម និងព្រឹត្តិការណ៍បំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅលើយន្តហោះ"ប៉ង់អាមហ្វ្លាយលេខ ១០៣ ដែលជាហេតុនាំឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រេចចិត្តដាក់ទណ្ឌកម្មលើប្រទេសលីប៊ីក្នុងទសវត្សរ៍ទី៩០។ ប៉ុន្តែត្រឹមចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ទំនាក់ទំនងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនិងមហាអំណាចលោកខាងលិចជាមួយលីប៊ីបានឈានចូលសភាពធម្មតាវិញ។
សេដ្ឋកិច្ច
នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០១១ គេបានប៉ាន់ប្រមាណថាលីប៊ីនឹងត្រូវចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់ដប់ឆ្នាំដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនឡើងវិញ។ យោងតាម ​​NTC បានឱ្យដឹងថា សូម្បីតែមុនពេលសង្រ្គាមឆ្នាំ២០១១ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសលីប៊ីស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពអាក្រក់ស្រាប់ទៅហើយដោយសារតែការ "ធ្វេសប្រហែសទាំងស្រុង"របស់រដ្ឋបាលលោកកាដាហ្វី។ នៅអំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសបានងើបឡើងបន្តិចម្តងៗពីវិបត្តិសង្គ្រាមឆ្នាំ២០១១ ដោយផលិតកម្មប្រេងបានត្រឡប់ទៅគាកស្ថានភាពដើមវិញ។ មុនសង្គ្រាមផ្ទុះឡើង លីប៊ីអាចផលិតប្រេងបានច្រើនជាង ១.៦ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ផលិតកម្មប្រេងជាមធ្យមគឺលើសពី ១.៤ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃ។ ការបន្តផលិតកម្មប្រេងឡើងវិញអាចធ្វើទៅបានព្រោះដោយសារតែការត្រឡប់មកវិញភ្លាមៗរបស់ក្រុមហ៊ុនលោកខាងលិចមួយចំនួនដូចជា តូតាល់ អ៊ីនី រិបសុល និងអុកស៊ីដុងតាល់។ល។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ក្រុមហ៊ុនរ៉ែប្រេងកាតបានប្រកាសថា ពួកគេមានគោលដៅផលិតប្រេង ៩០០,០០០ បារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃនៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ផលិតផលប្រេងបានធ្លាក់ចុះពី ១.៦ លានបារ៉ែលក្នុងមួយថ្ងៃមកនៅត្រឹម ៩០០,០០០ បារ៉ែលក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំនៃសង្រ្គាមស៊ីវិលលើកទីពីរ។
ឃុំស្រែសង្គម
=រដ្ឋបាល= ឃុំ មាន ភូមិគឺ÷
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
លីប៊ី
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស  ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសម៉ាហ្គ្រីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសសាហារ៉ា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក
វប្បធម៌កម្ពុជា
សាសនា
សាសនាឥស្លាម គឺជាសាសនារបស់ ជនជាតិចាម ភាគច្រើន (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ខ្មែរអ៊ីស្លាម ) និងជនជាតិភាគតិច ម៉ាឡេ នៅ កម្ពុជា ។ យោងតាមលោក ប៊ូ ដ្រាម៉ា មានអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមពី ១៥០ ០០០ ទៅ ២០០ ០០០ នាក់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញក្រោម របបខ្មែរក្រហម បានបំផ្លាញចំនួនរបស់ពួកគេ ហើយនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ពួកគេប្រហែលជាមិនអាចទទួលបានមកវិញនូវកម្លាំងពីមុនរបស់ពួកគេឡើងវិញទេ។ ជន​ជាតិ​ចាម​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​ជា ​និកាយ​ស៊ុននី ​នៃ​សាលា សាហ្វីអ៊ី ។ លោក ប៊ូ ដ្រាម៉ា បានបែងចែកចាមឥស្លាមនៅកម្ពុជាទៅជាសាខាប្រពៃណី និងសាខាគ្រិស្តអូស្សូដក់។
កុមារភាព និងវ័យជំទង់
ស្តាំ|រូបភាពតូច| សិស្សសាលាបឋមសិក្សា [[ខេត្តកំពត ។]] កុមារកម្ពុជាអាចត្រូវបំបៅកូនរហូតដល់អាយុពី ២ ទៅ ៤ ឆ្នាំ។ រហូតដល់អាយុ ៣ ឬ ៤ ឆ្នាំ កុមារត្រូវបានផ្តល់ការស្រលាញ់ខាងរាងកាយ និងសេរីភាពយ៉ាងច្រើន។ កុមារដែលមានអាយុប្រហែល ៥ ឆ្នាំក៏អាចត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយមើលថែទាំប្អូនស្រីតូចៗផងដែរ។ ល្បែងកុមារសង្កត់ធ្ងន់លើសង្គមនិយម ឬជំនាញជាជាងឈ្នះ និងចាញ់។
កព្ចុំាផ្កាយជើងភ្នាយ
កព្ចុំាផ្កាយជើងភ្នាយ គឺជាបណ្តុំនៃផ្កាយដែលមានទំនាញ ហើយបង្កើតបានជាប្រព័ន្ធមួយដែលមានផ្កាយជាង១០.០០០កោដិ នៅក្នុងនោះព្រះអាទិត្យគឺជាតែផ្កាយមួយនៅពាក់កណ្តាលពាន់លាន។
ឯកសារយោង
1. Gerhard, O. (2002). "Mass distribution in our Galaxy". Space Science Reviews. 100 (1/4): 129–138. arXiv:astro-ph/0203110. Bibcode:2002SSRv..100..129G. doi:10.1023/A:1015818111633.
អង្គកែម
ប្រវត្តិនិងព្រះធាតុ
កាលផែនដីព្រះបាទអរិដ្ឋពលពាហនោនោះ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គព្រះនាមពញាអរ តាំងជាសម្តេចចៅពញាអជ៌ុនឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំជាសាមន្តរាជធំ។ សន្តតិវង្សពញាអរគ្រងស្រុកនេះបាន៨តលុះផុតបុត្រព្រះត្រកូលនោះទៅ ដោយព្រះរាជាជាន់ក្រោយៗរបស់សម្តេចចៅពញាអរជូននោះ អាឥតរាជបុត្រនឹងតវង្ស​នោះក្នុងផែនដី ព្រះបាទធម្មាសោករាជ ព្រះអង្គចាត់ព្រះរាជនត្តាមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមព្រះអង្គកែមឱ្យមកគ្រងស្រុកត្បូងឃ្មុំតាំងព្រះនាមជាសម្តេចពញាអរជូន ព្រះអង្គកែមមានទ្វារ៤ ចៅមឿង៥គឺ ចៅមឿងទួលអង្គុញងារ ជាឧកញ៉ារិទ្ធីជោ១ ចៅមឿងព្រៃជីកតួងារជាឧកញ៉ាក្រៃសរសេនាចាប់ជូន១ ចៅមឿងជុំចែងារជាឧកញ៉ាមន្ត្រីស្នេហា១ ចៅមឿងជ្រៃហោងារជាឧកញ៉ាចន្ទអន្សា១ ចៅមឿងជុំគ្រៃងារជាឧកញ៉ាគីរីពុទ្ធបាទ១។ មានទ្វារ៤រូងងារជាឧកញ៉ាក្រៃសរសង្គ្រាមរូង១ ទ្វាររៀលងារជាឧកញ៉ាក្រៃយោធារៀល១ ទ្វារលោងារជា ឧកញ៉ាក្រៃអនុជិត ទ្វារលោ១ ទ្វារកត់១ ងារជាឧកញ៉ារឿងរង្គទ្វារកត់។ សម័យថ្ងៃមួយនោះបណ្តាអ្នកស្រុកទាំងប៉ុន្មានក្រឡេកទៅឃើញព្រះអរហន្ត​ហោះធ្យានលើអាកាសធ្លាក់មកលិចទៅក្នុងដីបាត់ចែករស្មី៧ពណ៌ ក៏នាំគ្នាឆោឡោជីកដីនៅទីនោះជ្រាបដល់សម្តេចចៅពញាអរជូនអង្គកែម ព្រះអង្គក៏ទ្រង់សាទរចេញមកឃោសនាក្រមការឱ្យជួយជីកដីនៅទីនោះទៅឃើញព្រះបរមសារីរិកធាតុ ហើយក៏ឆោឡោធ្វើទីសក្ការៈបូជាធ្វើព្រះអារាមធ្វើព្រះវិហារសីមាព្រះចេតិយសុទ្ធសឹងតែថ្មល្អថ្លៃថ្លាបញ្ចុះព្រះបរមសារីរិកធាតុរួមតាំងនាមព្រះចៅអធិការវត្តនោះជា​សម្តេចព្រះសិរីធម្មធាតុតាំងនាមវត្តនោះហៅវត្តព្រះធាតុុបានជាជាប់ហៅវត្តព្រះស្រី​ព្រះធាតុរៀងមក។ ព្រះអង្គធ្វើបុណ្យឆ្លង៣ខែ និមន្តព្រះសង្ឃទេសនាតាំងពី៥០ជាតិមកទសជាតិ ហើយសម្តេចចៅពញាអរជូនអង្គកែមសព្វព្រះទ័យនឹងរឿងព្រះមហោសថណាស់ ទ្រង់ត្រាស់ឱ្យជីកជាអុងម៉ុង១ តែអុងម៉ុងនោះតូចទ្រង់សព្វព្រះទ័យ ទ្រង់ឱ្យជីកមួយទៀតទំហំទទឹង១៤ហត្ថ កំពស់១៥ហត្ថ ជំរៅទទឹងចំងាយវែងឆ្ងាយទៅដល់មាត់សមុទ្រ ដែលនៅស្រុកយួនជាតំណាងអុងម៉ុងព្រះមហោសថ បានជាអ្នកស្រុកហៅអុងម៉ុងព្រះមហោសថរៀងមក។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អង្គនៃអាណាចក្រខ្មែរចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ
ខម
ពាក្យខម យើងតែងតែលឺនិងឃើញជនជាតិសៀម នឹងលាវ ហៅមកកាន់ប្រជាជនខ្មែរជាញឹកញាប់។ បច្ចុប្បន្ន ជនជាតិសៀម ខ្លះបាននិងកំពុងយកពាក្យខមមកបាំងខ្មែរ! ដោយគ្មានជនជាតិឯណាស្គាល់ខមនោះទេ មានតែសៀម និងលាវទេដែលហៅខ្មែរថាខម ។ តើនេះជាចេតនាកំបាំងយកវប្បធម៌និងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរឬ? បើតាមការពន្យល់ក្នុងវចនានុក្រមនិពន្ធដោយសម្តេចព្រះសង្ឃរាជជួនណាត ខម មានន័យថាជាខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ ។ ហើយជាឈ្មោះអក្សរខ្មែរបែបមួយ គឺអក្សរធំកាច់ជ្រុងដែលសៀមយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការសរសេររបស់ខ្លួននៅក្នុងវិស័យសាសនាជាដើម (ច្រើនប្រើចារនឹងស្លឹករឹត) : អក្សរខម ។ ក្នុងដំណើរការនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានវ័យចំណាស់ដ៏យូរលង់ យើងក៏បានដឹងដែរថាជនជាតិខ្មែរត្រូវជនជាតិស្យាម ហៅថា ខម ឬ ខ្មេន ដែលជាជាតិពន្ធុនាម។ តើពាក្យ ខម និងខ្មេន មានប្រភពចេញពីណាមក ? ។ យើងមានភស្តុតាងយ៉ាងពិតប្រាកដណាស់ថា ជនជាតិមន និងភូមា នៅប្រទេសភូមា ក៏ដូចជាជនជាតិថៃ នៅប្រទេសថៃ បច្ចុប្បន្នព្រមទាំងជនជាតិលាវ ដែលស្ថិតក្នុងអំបូរតែមួយ ពួក់គេហៅខ្មែរថា ខម តាំងតែសតវត្សទី ១២-១៣ ម្ល៉េះ ។ តាមរយៈព្រះរាជពង្សាវតារឈ្មោះវិមានកែវ (The Glass Chronicle) ដែលក្នុងនោះមានការពិពណ៌នាអំពីការយាង ទៅកាន់កោះស្រីលង្ការ ព្រះអង្គម្ចាស់តាមលិន្ទ ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ យើងអាចដឹងថា ជនជាតិភូមា ក៏ដូចជាជនជាតិថៃ អ្នកចំណូលថ្មីហៅជនជាតិខ្មែរថា ក្រោម ក្នុងន័យខ្មែរក្រោម ឬ គូម តាំងពីបុរាណការមក។ ឯជនជាតិមនវិញ ដែលស្ថិតក្នុងអម្បូរមន-ខ្មែរនោះ ពួកគេក៏ហៅជនជាតិខ្មែរថា ក្រោម ដែរ ។ ឧបករណ៍ជាក់ស្តែងមួយទៀត ក្នុងឯកសារដដែលគឺក្នុង ចម្បាំងដ៏ធំមួយរវាងជនជាតិខ្មែរ និង ភូមានៅទីក្រុង ប៉េគូ (Pegu) ឬបាយគូ (Paygu) ទ័ពភូមាហៅកងទ័ពខ្មែរថាជនជាតិក្រោម ។ នេះជារឿងមួយ ដែលបានចារឹកកត់ត្រាទុកនៅក្នុងព្រះរាជ ពង្សាវតារវិមានកែវដែរ ។ គឺក្នុងបរិបទនេះហើយ ដែល ជនជាតិសៀមនិងលាវ ដែលរួមឈាមជ័រជាមួយគ្នា តាំង ឈ្មោះឲ្យខ្មែរថា ខម ដូចគ្នា ដោយនិរុត្តិសាស្ត្រ ។ សូមកត់សម្គាល់ថា នៅទីនេះ ពាក្យក្រោម ឬ ខម ដែលកើតចេញពីស័ព្ទ ខ្មែរក្រោម ដែល សំដៅឲ្យជនជាតិខ្មែរ (ក្រោម) ក្រោម -> ក្រម -> ភ្លាម -> កម ->ខមដែលស្ថិតនៅម្ខាងទៀត - នៃជួរភ្នំដងរែក នៅខាងផ្នែកខាងក្រោមនៃជួរភ្នំដងរែក ពោលគឺនៅតាមវាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ជនជាតិខ្មែរនៅខេត្តនគររាជសីមា,សុរិន្រ្ទ,បុរីរម្យ,សិរីសាកេត មែងតែងតាំងខ្លួនថាពួកគេជាខ្មែរលើ ហើយខ្មែរនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ ជាខ្មែរក្រោមទៅវិញ ។ មានន័យថា ពួកគេគឺជាខ្មែរដែលរស់នៅលើខ្ពង់រាបនគររាជសីមា ។ តាមពិតទៅ ស្ថានភាពនេះ ក៏មិនខុសគ្នាប៉ុន្មានដែរ ទៅនឹងស្ថានភាពនៃជនជាតិខ្មែរក្រោម ដែលរស់នៅប្រទេស វៀតណាមសព្វថ្ងៃនេះ ដែលជាដែនដីសណ្ដឬវាលទំនាប ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដែលប្រជាជនខ្មែរហៅសហគមន៍ខ្មែរដើម ភាគតិច ដែលរស់នៅតាមតំបន់ខ្ពង់រាប ព្រៃភ្នំ ដូចជា ខេត្តភាគតិច ដែលរសនៅតាមតបនខ្ពងរាប ព្រៃភ្នំ ដូចជា ខេត្ត ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង រតនៈគិរី ជាដើមថាជាខ្មែរលើ ក៏មិនត្រូវធ្វើឲ្យ យើងងឿងឆ្ងល់ដែរ ។ សង្ខេបសេចក្តីមក ពាក្យខម ដែលកើតចេញពីពាក្យក្រោម គឺជាពាក្យបំព្រួញនៃពាក្យខ្មែរក្រោមដោយពិតៗ ហើយដែលជាឈ្មោះនៃប្រជាជនខ្មែរ ដែលរស់នៅ ទាំងលើខ្ពង់រាបនគររាជ និងផ្នែកខាងក្រោមនៃខ្ពង់រាប ទាំងនៅតាមវាលទំនាបនៃដងទន្លេចៅព្រះយា ដែលតាំងលំនៅដោយជនជាតិសៀមឬថៃ។ រីឯពាក្យខ្មោនវិញ គឺកើតចេញពីស័ព្ទខ្មែរ។ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ថៃពុំមានព្យាង្គអក្សរសរសេរត្រួតលើគ្នាទេ ទើបគេអានចេញ សំនៀងខ្មេន ។ សូមកត់សម្គាល់ផងដែរថា ពាក្យ ខម ឬខ្មេន ត្រូវបាន ជនជាតិសៀមឬថៃពេញនិយមតាំងតែសម័យវប្បធម៌បាយ័ន រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ដោយស័ព្ទនេះមិនបានកែប្រែឡើយ។ ទាំងនេះសឲ្យឃើញថា ពាក្យខមពិតជាមិនត្រូវបានបង្កើត ឡើងដោយការបំព្រួញ នៃស័ព្ទទាំងពីរគឺពាក្យខ្មែរនិងមនជា
សូមមើលផងដែរ
ពុទ្ធវំសានុក្រម
ឃុំដាក់ដាំ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= ទឹកធ្លាក់ជ្រៃធំ
ឃុំមហាលាភ
ឃុំមហាលាភ ស្ថិតនៅ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម។
ពលលាវ
ពល​លាវ ជា​ខេត្ត​មួយ​នៃ​ដែនដី​កម្ពុជា​ក្រោម ឋិត​នៅ​តំបន់ ដែនដី​សណ្ត​ទន្លេមេគង្គ ។ ខេត្ត​ពល​លាវ សម្បូរ ដោយ ភោគផល​កសិកម្ម មាន​ចំការ ដំណាំ​ស្រែ​ស្រូវ ស្រែអំបិល ជលផល​ទឹកសាប​ទឹក ប្រៃ និង​រចនាសម្ព័ន្ធ ធារាសាស្ត្រ ធម្មជាតិ​ខ្វាត់ខ្វែង ។​ ទិដ្ឋភាពខេត្តពលលាវ ។
​ប្រជាជន៖
​កាលពីព្រេងនាយ​មាន​រាជ បុត្រ​មួយ​អង្គជា​បុត្ត នៃ​មហាក្សត្រ​នគរ​គោកធ្លក​បាន រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​បុត្រី នៃ​ស្តេច​នគរ​ចម្ប៉ា​សាក់ ( លាវ ) ។​
​កោះ​អ្នកនេសាទ​ដែល​ព្រះអង្គម្ចាស់​នគរ​គោកធ្លក និង​ព្រះ​ក្ស​ត្រី​ចម្ប៉ា​សាក់ គឿង​សំពៅ​ជាប់​នៅ ។ ចំណេរ​ក្រោយមក​កោះ​នោះ ក៏បាន ក្លាយជា​ទីតាំង​នៃ​ស្រុក​បាសាក់ ( ប្រហែលជា ទីទួល​នៃ​ខ្ទម អ្នកតា បាសាក់​ជាប់​នឹង​វត្ត​ហ្លួង​ប៉ា​សាក់ ( បាយ​ឆៅ ) នៅ ស្រុក​បាយ​ឆៅ (Mỹ Xuyên) ខេត្ត​ឃ្លាំង សព្វថ្ងៃ ។​
(៥) រឿងរ៉ាវ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ក្រោម​របស់លោក ទៀ ថេ​ន (២០០៥) ទំព័រ​១៦៨ ។​
ឃុំក្រង់តេះ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
វិទ្យុជាតិឡាវ
រវាងឆ្នាំ 1983 និង 1993 វិទ្យុជាតិឡាវត្រូវបានគ្រប់គ្រងរួមគ្នាជាមួយ ទូរទស្សន៍ជាតិឡាវ ។
ធម្មសភាយុត្តិធម៌សកល
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ព្រះបាហាអ៊ុលឡាហ៍ ដែលជាស្ថាបនិកនៃជំនឿបាហៃ នៅក្នុងគម្ពីរបស់ទ្រង់ដែលហៅថា គម្ពីរគីតាប៊ីអាដាស បានរៀបរាប់ពីស្ថាប័ននៃធម្មសភាយុត្តិធម៌សកល និងកំណត់មុខងាររបស់ខ្លួន។ ទំនួលខុសត្រូវរបស់ស្ថាប័នក៏ត្រូវបានពង្រីក និងសំដៅទៅលើសំណេររបស់ព្រះបាហាអ៊ុលឡាហ៍ជាច្រើនទៀត រួមទាំងនៅក្នុង កថាខណ្ឌរបស់ព្រះបាហាអ៊ុលឡាហ៍ របស់ទ្រង់។ នៅក្នុងសំណេរទាំងនោះ ព្រះបាហាអ៊ុលឡាហ៍ ចែងថា ធម្មសភាយុត្តិធម៌សកលនឹងទទួលសិទ្ធិអំណាចលើសាសនា ហើយនឹងពិចារណាលើបញ្ហាដែលមិនត្រូវបានដោះស្រាយដោយអង្គទ្រង់ផ្ទាល់។ ទ្រង់​បាន​មាន​បន្ទូលថា សមាជិក​នៃ​ស្ថាប័ន​នេះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ធានា​ទៅលើការ​បំផុស​គំនិត​ពីព្រះជាម្ចាស់ និង​ត្រូវ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ចំពោះ​ប្រជាជន​ទាំង​អស់ និង​ការពារ​កិត្តិយស​របស់​ពួកគេ។
សីលកថាសង្ខេប
ផ្សាយចេញពី​ ពុទ្ធមណ្ឌលវិបស្សនាធុរៈនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
អារម្ភកថា
ខ្ញុំព្រះករុណាអាត្មាភាពបានរៀបរៀងសៀវភៅ សីលកថាសង្ខេប នេះឲ្យកើតឡើងដោយមូលហេតុដូចតទៅៈ
៤ កន្លែងដែលបានសេចក្តីអនុញ្ញាត្តពីរាជរដ្ឋាភិបាលឲ្យបើកបង្រៀនព្រះសមថកម្មដ្ឋាន និងវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ដល់បព្វជិត និងគ្រហស្ថតាមវត្ត និងតាមអាស្រមនានាដូចជា:
- អាស្រមពោធិញាណ ឃំុព្រែកអញ្ចាញ ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។
- រមណីយដ្ឋានភ្នំសំបុក ឃំុថ្មក្រែ ស្រុកក្រចេះ ខេត្តក្រចេះ។
- វត្តវិបស្សនារាម ឃំុកំពង់អំពិល ស្រុករំដួល ខេត្តស្វាយរៀង។
CITV
CITV គឺ៎ជាឈានែលទូរទស្សន៍សម្រាប់កុមារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស មកពី ក្រុមហ៊ុន ITV Digital Channels Ltd ។វា​ផ្សាយ​មាតិកាដែលមកពី​ប័ណ្ណសារ និង ការទិញ របស់ CITV ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ​ចាប់​ពី​ ៦ ម៉ោងព្រឹក​ដល់ ៦ ម៉ោងល្ងាច ​។ CITV គឺ​ជា​ចំណង​ជើង​នៃ​ប្លុក​សរសេរ​កម្មវិធី​មួយ​នៅ​លើ​ប​ណ្តា​ញ​ទូរទស្សន៍ ITV នៅ​ចុង​ស​ប្តា​ហ៍​ ​។
ឃុំពង្រ(ស្រុកកោះសូទិន)
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =ឯកសារពិគ្រោះ=
ឃុំព្រែកតានង់
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
ឃុំម៉ាលិក​
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
ប្រវត្តិសាស្ត្រទីម័រខាងកើត
On 30 August 1999, in a UN-sponsored referendum, an overwhelming majority of East Timorese voted for independence from Indonesia. Immediately following the referendum, anti-independence Timorese militias — organised and supported by the Indonesian military — commenced a punitive scorched-earth campaign. The militias killed approximately 1,400 Timorese and forcibly pushed 300,000 people into West Timor as refugees. The majority of the country's infrastructure was destroyed during this punitive attack. On 20 September 1999, the International Force for East Timor (INTERFET) was deployed to the country and brought the violence to an end. Following a United Nations-administered transition period, East Timor was internationally recognised as an independent nation on 20 May 2002.
ឃុំកងតាណឹង
វត្ត
=ផ្សារ= ផ្សារកងតាណឹង
រូបសំណាកព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ
ព្រះបរមរូបព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដែលមានទីតាំងនៅជិតវិមានឯករាជ្យនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយក្រុមសិលា នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ដែលមានសិល្បករ វិចិត្រករស្មូនរូប និងអ្នកជំនាញខាងស្ថាបត្យកម្មសរុបចំនួន ១១៧រូប ចូលរួមសាងសង់ ដោយ​បាន​ចំណាយ​ពេល​សាងសង់អស់រយៈពេលប្រមាណ ៨ខែ និងបានចំណាយថវិកាសរុបប្រមាណ ១,៨២០,២២៩ ដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិច។
ព្រះបរមរូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ បានដាក់សម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ ដោយព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី, សម្តេច​ម៉ែ មុនីនាថ សីហនុ និងសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ព្រមទាំងមេដឹកនាំជាតិជាន់ខ្ពស់ និងមន្ត្រីការទូតបរទេសជាច្រើនរូបទៀត។ ព្រះបរម​រូប ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលរៀបចំឲ្យមានប្រារព្ធពិធីគោរពព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
ខៃ (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ)
គីម ចុងអ៊ីន (김종인) គេស្គាល់ថាល្អជាង ខៃ (카이) គឺជាអ្នកចំរៀងកូរ៉េ គំរូ តារាសម្តែង និងអ្នករាំ គាត់គឺជាសមាជិកនៃក្រុម Boy group កូរ៉េខាងត្បូង-ចិន Exo អង្គភាពរងរបស់វា Exo-K និងក្រុម Supergroup កូរ៉េខាងត្បូង SuperM ក្រៅពីសកម្មភាពក្រុមរបស់គាត់ គាត់ក៏ធ្លាប់សម្តែងក្នុងរឿងភាគទូរទស្សន៍ជាច្រើនផងដែរដូចជា Choco Bank (2016), Andante (2017), និង Spring Has Come (2018) ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងកូរ៉េ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងប្រុសកូរ៉េ
ឃុំពាមជីកង
វត្ត
=រមណីដ្ឋាន=
ឃុំព្រែកកុយ
=រដ្ឋបាល= ឃុំព្រែកកុយ មាន៧ ភូមិគឺ÷
សង្កាត់កាចាញ
(Kachanh Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងបានលុង ខេត្តរតនគិរី មាន ៤ភូមិ÷
សេរីនិយម
សេរីនិយមគឺជាសិទ្ធិមនុស្សក្នុងការរស់រានមានជីវិត សេរីភាព កម្មសិទ្ធិ សមភាពចំពោះមុខច្បាប់ សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការបោះពុម្ពផ្សាយ ការប្រជុំ ការចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋ។ មាគ៌ាអភិវឌ្ឍន៍របស់ពួកសេរីនិយមគឺ កំណែទម្រង់ ជៀសវាងដាច់ខាតមាគ៌ាបដិវត្តន៍។ ពួកសេរីនិយមទាមទារកាត់បន្ថយសកម្មភាពអំណាចរដ្ឋតាមរយៈច្បាប់ និងអនុម័តយកនូវការបែងចែកស្ថាប័នអំណាចជាបីដោយឯករាជ្យពីគ្នា។ គោលការណ៍នេះចេញមកពីទ្រឹស្តីរបស់ទស្សនវិទូអង់គ្លេសលោក ចន ឡុក និងទស្សនវិទូជនជាតិបារាំងលោក ឆាលល្វី ម៉ុងតេស្គីយឺ។ ដោយឈរលើគោលការណ៍សេរីបុគ្គល ពួកសេរីនិយមបានធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តចិត្តបញ្ហាបុគ្គលដោយអះអាងថា មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវទទួលខុសត្រូវលើភាពសុខដុមរមនារបស់ខ្លួនឯង។ ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចពួកសេរីនិយមមានគោលការណ៍គាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និងការប្រកួតប្រជែងរវាងសហគ្រិន ដោយគ្មានអ្នកណានៅពីក្រោយ គ្មានអាជ្ញាកណ្តាល តែទទួលជ័យជំនះដោយសុច្ចរិត។ អ្នកសុទិដ្ឋិនិយមទាមទារមិនឱ្យមានការធ្វើអន្តរាគមន៍ពីអំណាចរដ្ឋនៅក្នុងដំណើរប្រកួតប្រជែងដោយស្មោះត្រង់។ រដ្ឋមានសមត្ថកិច្ចតែម្យ៉ាងគឺត្រូវការពារ និងធានាសេរីភាពតាមច្បាប់ដលសហគ្រាសឯកជន ធ្វើយ៉ាងណាដកខ្លួនឱ្យផុតដោយមិនលូកដៃចូលក្នុងបញ្ហាទំនាក់ទំនងទីផ្សារ ពោលគឺរដ្ឋមាននាទីជា ឆ្មាំពេលយប់ ការពារទ្រព្យសម្បត្តិ ។
ស្បៃធំ
បន្ទាប់ពីបានប្រកាសឯករាជក្នុងរវាងឆ្នាំ ១២៣៨ អាណាចក្រសុខោទ័យដែលមានមូលដ្ឋានលើទឹកដីខ្មែរ បានចាប់ផ្តើមវាយលុកចូលក្រុងអង្គរ ។ លោក ជូតាក្វាន់ ជាមន្រ្តីទូតនៃព្រះចៅក្រុងចិនបានមកដល់ប្រទេសខ្មែរ និងស្នាក់នៅក្រុងអង្គរនៅឆ្នាំ ១២៩៦ – ១២៩៧ បានសរសេរនៅក្នុងកំណត់ហេតុរបស់លោកថាមុនពេលលោកបានមកប្រទេសខ្មែរ សៀមបានវាយចូលអង្គរនិងបានយកទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនទៅប្រទេសគេ។ តមក ពេលរាជធានីសៀមបានដូរពីសុខោទ័យមក អយុធ្យា សៀមបានលើកទ័ពមកវាយអង្គរជាញឹកញាប់រហូតដល់ជាចុងក្រោយ សៀមបានវាយអង្គរបែកនៅឆ្នាំ ១៤២១ ។ ព្រះបាទពញាយ៉ាត បានសម្រេចព្រះទ័យដូររាជធានីចាកចោលពីក្រុងអង្គរមកកាន់ក្រុងចតុមុខ។
នៅពេលខ្មែរបានទទួលឯករាជ្យពីបារាំងនៅឆ្មាំ ១៩៥៣ ព្រះមហាក្សត្រយានីព្រះកុសមនារីរត្ន៍សិរីវឌ្ឍនា ដែលជាព្រះមាតាសម្តេចព្រះនរោត្តមសីហនុព្រះបរមរតនកោដ្ឋិ និង ជាព្រះអយ្យិកា ( ជីដូន)
សង្កាត់យក្សឡោម
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន=
កិច្ចប្រជុំអាស៊ីបូព៌ា
ប្រវត្តិមុនកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាលើកទីមួយ។
ការសម្រេចចិត្តរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា ត្រូវបានសម្រេចក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានបូកបីឆ្នាំ ២០០៤ និងសមាជិក ១៦ ដំបូងដែលបានកំណត់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ានបូកបីដែលបានធ្វើឡើងនៅ ប្រទេសឡាវ នៅចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៥
បញ្ហាផ្ទៃក្នុង
កិច្ចប្រជុំកំពូលបានចេញសេចក្តីប្រកាសសិង្ហបុរីស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ថាមពល និងបរិស្ថាន។
ការរីកចម្រើននៃកិច្ចប្រជុំកំពូល
បន្ទាប់ពីការត្រួតពិនិត្យរយៈពេលមួយ កិច្ចប្រជុំកំពូលបានកើនឡើងពី១៦ ទៅ១៨ ប្រទេស ដោយបន្ថែមសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីទៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល។ ដំបូងតំណាងដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរបស់ពួកគេនៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទី៥ សមាជិកថ្មីទាំងពីរត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមជាផ្លូវការជាមួយកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីប្រាំមួយ។ ភាពតានតឹងរវាងសមាជិកនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលបានបន្តរារាំងសមាជិកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធីដែលមានមហិច្ឆតាជាង។
ពាណិជ្ជកម្ម និងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយនៅអាស៊ីបូព៌ា (CEPEA)
ទាក់ទងនឹងពាណិជ្ជកម្ម និងសមាហរណកម្មក្នុងតំបន់ ខាងក្រោមនេះត្រូវបានកត់សម្គាល់នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ប្រធានសម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ាទីពីរ ៖ ១២. យើងបានស្វាគមន៍ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អាស៊ានឆ្ពោះទៅរកការធ្វើសមាហរណកម្ម និងការកសាងសហគមន៍បន្ថែមទៀត ហើយបានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់យើងក្នុងការធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគ្នាក្នុងការបង្រួមគម្លាតនៃការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងតំបន់របស់យើង។ យើង​បាន​បញ្ជាក់​ជាថ្មី​អំពី​ការ​គាំទ្រ​របស់​យើង​ចំពោះ​តួនាទី​របស់​អាស៊ាន​ជា​កម្លាំង​ជំរុញ​សម្រាប់​សមាហរណកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​តំបន់​នេះ។ ដើម្បីធ្វើឱ្យសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅ យើងបានព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងការចាប់ផ្តើមកម្មវិធីតាមដានដើម្បីសិក្សាលើភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយសម្រាប់អាស៊ីបូព៌ា (CEPEA) ក្នុងចំណោមអ្នកចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា។ យើងបានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ានដើម្បីរៀបចំពេលវេលាសម្រាប់ការសិក្សា និងអញ្ជើញប្រទេសរបស់យើងទាំងអស់ឱ្យតែងតាំងអ្នកចូលរួមរៀងៗខ្លួននៅក្នុងវា។
ឃុំរកាគយ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ រកាគយមាន ៧ ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
ឃុំរាយប៉ាយ
=រដ្ឋបាល= ឃុំ រាយប៉ាយមាន៨ ភូមិគឺ÷ =អប់រំ=
សង្កាត់បឹងកន្សែង
(Boeng Kansaeng Sangkeat) ដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងបានលុង ខេត្តរតនគិរី មាន ភូមិ÷
សប្ដាហ៍ពិសិដ្ឋ
នៅពេលនោះគ្រីស្តបរិស័ទ្ឋកាតូលិក មិនត្រូវបានពិសារសាច់​ ផឹកស្រា ទៅក្នុងការជប់លៀងណា និងគេត្រូវបង្ហាញសេចក្ដីមេត្តាករុណាសំរាប់មនុស្សទាំងអស់។
អារ្យា អេ ហារកេទ
នាង គឺជាកូនកាត់អាស៊ីអឺរ៉ុប ឬ ​កូនកាត់ ។ នាងបានបញ្ចប់ការសិក្សាពី សាកលវិទ្យាល័យរាងសិត ជាមួយនឹងបរិញ្ញាបត្រសិល្បៈ ។
ឃុំសូរគង(ស្រុកកងមាស)
ឯកសារពិគ្រោះ
សូរគង(ស្រុកកងមាស)