cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ត្រឹង ងា
អំពី​ប្រវត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន
យោងតាមសៀវភៅកំណត់ត្រារបស់អ្នកជាប់ឃុំឃាំងនៅគុកទួកស្លែង ដែលខ្មែរក្រហមហៅថា«មន្ទីរស២១» លោកត្រឹង ងាត្រូវបានបញ្ជូនទៅដល់គុកទួលស្លែងនៅថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៥ ។ អ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីជាភរិយាបានរកឃើញថាកាលបរិច្ឆេទនៃការសម្លាប់លោកត្រឹង ងាគឺមិនបានដាក់ចូលក្នុងសៀវភៅនេះទេ គឺមិនដឹងមកពីមូលហេតុអ្វី ។ ប៉ុន្តែក្រុមគ្រួសារលោកត្រឹង ងាដែលសល់ពីការស្លាប់ បានសន្និដ្ឋានថាលោកត្រឹង ងាពិតជាត្រូវបានខ្មែរក្រហមធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់នៅទីនោះយ៉ាងសាហាវដូចជាអ្នកជាប់ឃុំឃាំងដទៃទៀតដែរ ។ លោកត្រឹង បញ្ចារុណ ដែលជាកូនប្រុសទី៣ របស់លោកត្រឹង ងាបានស្រាវជ្រាវរកឃើញឯកសារសារភាពរបស់លោកត្រឹង ងានៅគុកទួលស្លែងដែលមាន៨ទំព័រ ពីមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ។ នៅក្នុងនោះលោកត្រឹង ងាត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមបង្ខំឲ្យសារភាពថាលោកគឺជាភ្នាក់ងារCIA មួយរូប ដែលប៉ុនប៉ងប្រឆាំងនឹងរបបខ្មែរក្រហម ។ យោងតាមសម្តីអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីជាភរិយា បានបញ្ជាក់ថាលោកត្រឹង ងា ជាមនុស្សមិនសូវចូលចិត្តធ្វើនយោបាយទេ គាត់មិនបានចូលរួមជាមួយសកម្មភាពនយោបាយណាមួយរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរឡើយ ដូច្នេះចម្លើយសារភាពរបស់លោកត្រឹង ងានៅគុកទួលស្លែងទាក់ទងនឹងសកម្មភាពនយោបាយ ជាពិសេសភ្នាក់ងារ​CIA​​ គឺជាចម្លើយសារភាពដោយសាររងទារុណកម្មតែប៉ុណ្ណោះ គេមិនអាចយកជាការពិតបានទេ ។ សូមបញ្ជាក់ថានៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ឪពុក ម្តាយ កូនប្រុសទី១ និងកូនស្រីទី២ របស់លោកត្រឹង ងាក៏បានបាត់បងជីវិតដោយសារជំងឺគ្មានថ្នាំព្យាបាលដែរ ។ កូនប្រុសទី៣ឈ្មោះត្រឹង បញ្ចារុណបច្ចុប្បន្នរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ឯកូនប្រុសទី៤ ឈ្មោះត្រឹង សុន្ថារ៉ា បច្ចុប្បន្នរស់នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ។ ចំពោះអ្នកស្រីឡាយ ហ៊ុនគីដែលជាភរិយាសព្វថ្ងៃរស់នៅស្រុកមង្គលបូរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។​
​បងប្អូន​បង្កើត
លោកត្រឹង ងាមាន​បងប្អូនបង្កើត​បី​នាក់​គឺ ត្រឹង-ធីហ៊ូន ត្រឹង-ងា និង ត្រឹង-ថាច់៖
ប្រវត្តិសាស្ត្រចាម្ប៉ា
វប្បធម៌សាហ៊្វីញ
វប្បធម៌សាហ៊្វីញគឺជាសង្គមយុគលោហៈចុងសម័យបុរេប្រវត្តិនៅត្រង់ឆ្នេរកណ្ដាលនៃប្រទេសវៀតណាម។ ក្នុងឆ្នាំ១៩០៩ ក្រឡកប់ខ្មោចប្រហែល ២០០ ត្រូវបានគេគាស់ឃើញនៅសាហ៊្វីញ ភូមិនៅតាមឆ្នេរមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងដាណាង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ កន្លែងកប់សពជាច្រើនទៀតត្រូវបានគេរកឃើញ នៅក្នុងស្ថានីយ៍ចំនួន ៥០។ សាហ៊្វិញបង្ហាញនូវវប្បធម៌យុគសំរឹទ្ធតាមតំបន់ផ្សេងៗ ដែលមានរចនាបថពូថៅ កាំបិតស្នៀត និងគ្រឿងអលង្ការណ៍ផ្ទាល់របស់វា។ ការកំណត់កាលតាមកាបូនបានដាក់ទីតាំងរបស់វប្បធម៌សាហ៊្វិញ ឱ្យស្ថិតក្នុងសម័យកាលប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងវប្បធម៌ដុងសឺនដែរ ដែលវាមានអាយុកាលប្រហែលជានៅសហវត្សទីមួយម.គ។
ជំងឺកុកស៊ីឌីយ៉ូស៊ីស
ដំណាក់កាលនៃវដ្ដជីវិត ដែលពុំមានការរួមភេទ
Oocysts ត្រូវបានបញ្ចេញមកក្រៅតាមលាមករបស់បក្សី (មាន់) ដែលឈឺ។ Oocysts អាចចំលងជំងឺបានក្រោមលក្ខខណ្ឌប្រកបមួយ (ឧទាហរណ៍ សំណើម និងអាកាសធាតុក្តៅល្មម) នៃបរិយាកាសជុំវិញ។ Oocysts ទទួលរងនូវការវិវឌ្ឍន៍បង្កើតបានជា Sporocytes ដោយចំណាយពេលប្រហែលពី ២៤ ទៅ ៧២ ម៉ោង។ បក្សី (មាន់) ទទួលរងនូវជំងឺនេះដោយសារការលេបចូល Sporocytes នេះ។ បន្ទាប់មកទៀតមានការវិវឌ្ឍន៍នៃ Sporocytes នៅក្នុងពោះវៀនហើយបង្កើតជា Sporozoites នៅក្នុងខ្លួន Sporocysts នេះ (Sporozoites មានរាងតូចមូលទ្រវែង)។ ការឆ្លងជំងឺមានមកដល់នៅពេលដែល Sporozoites រុករានដល់ Epithelium នៃបំពង់ពោះវៀន។ ការបញ្ចេញនូវ Sporozoites ត្រូវបានធ្វើឲ្យកើនឡើងបន្ថែមដោយសារតែសកម្មភាពនៃការសង្កៀតគ្នាដោយកំលាំងមេកានិចនៃកោះ ដែលជួយទំលាយ Micropyle នៃ Oocysts ដែលបានក្លាយទៅជា Sporocysts នោះ។ ក្រៅពីនេះសកម្មភាពដោយសារជាតិគីមី Tripsin ហើយនឹងទឹកប្រម៉ាត់មានវត្តមានក្នុងការធ្វើឲ្យកើនឡើងនៃ Carbon dioxide ដើម្បីរំលាយ (ទំលាយ) ជញ្ជាំងនៃ Sporocysts ហើយ Sporocyst នីមួយៗបញ្ចេញ Sporozoites ២មកក្រៅ។ Sporozoites ដែលបញ្ចេញមកក្រៅពី Oocysts រុករានរាលដាលទៅក្នុង Epithelial cell នៃពោះវៀន ដែលជាកន្លែងដែលវាវិវឌ្ឍន៍ និងកៀងប្រមូលបង្កើតជា Trophozoites ។ Schizogony ធ្វើឡើងដោយការបែងចែកនៃ mitotic ហើយនឹងវាបណ្តាលឲ្យមានទៅជា Schizonts ។ បន្ទាប់មក Schizonts ពេញវ័យនោះបានធ្លាយ ហើយបង្កើតបានជា Merozoites យ៉ាងច្រើននៅក្នុងផ្នែក Lumen នៃពោះវៀន។ ការបង្កបង្កើតជា Schizonts នៅតែបន្តពី merozoites ។ Tropozoites ជំនាន់ទី១ ធ្វើឲ្យមាន Schizonts ជំនាន់ទី១ ដែលទីបំផុតធ្វើឲ្យមាន merozoites ជំនាន់ទី១។ វដ្ដជីវិតពី Schizonts merozoites ហើយបន្តទៅ Schizonts វិញបានប្រព្រឹត្តទៅដដែលៗជាច្រើនលើកច្រើនសារ។ ការលុកលុយនៃ Epithelial cells ដោយ merozoites នាំមកនូវការខូចខាតយ៉ាងដំណំ ដល់ភ្នាសសើមនៃពោះវៀន។
ឃុំត្នោតជុំ(ស្រុកបារាយណ៍)
=អប់រំ=
ឃុំព្រៃចារ
ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំត្រពាំងជង
=អប់រំ=
ភូមិថ្មី
=ខេត្តតាកែវ=
ជំងឺពុលឡាន
ជំងឺពុលឡាន ជម្ងឺពុលឡាន គឺជាលក្ខខណ្ឌមួយដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងចលនាដែលមើលឃើញដោយភ្នែកនិងអារម្មណ៍ចលនានៃប្រព័ន្ធ ចលនារបស់ប្រព័ន្ធដំបូង ។ អាស្រ័យលើបុព្វហេតុនេះវាក៏អាចត្រូវបានគេសំដៅទៅដូចជារលកសមុទ្រ ជំងឺពុលឡាន។
ស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ
ទីតាំង និង ការស្រាវជ្រាវ
«ក្រុងស្រឡប់ព្រៃនគរ​បុរៈ​រាជធានី​ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាងកើត និង ​មាន​ចំងាយ​ប្រមាណ​ជា​ ២២ ​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​លំនៅស្ថាន​ចៅហ្វាយ​ខែត្រ​ព្រៃវែងនៅ​លើ​ខ្ពង់រាប​ខ្ពស់​មួយ។» បន្ទាយ​ព្រៃនគរ​ដែល​មាន​កំពែង​ដី​ក្រាស់​ខ្ពស់​រាង​៤​ជ្រុង​ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​នៅ​ មុខ​ទ្វារ​មាន​ភិនភាគ​ដូច​បេះ​បិទ​នឹង​ការ​ពិពណ៌នា​ក្នុង​ឯកសារ​ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ ។
ដើម្បី​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​រាជធានី​ស្រឡប់​ដូនតី​ពិជ័យ​ព្រៃនគរ គេ​ត្រូវ​បើកបរ​យក​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៧​ឆ្ពោះ​ទៅ​ទីក្រុង​ខេត្ត​កំពង់ចាមឆ្លង​ទន្លេ​ធំ​ទៅ​ដល់​ទីប្រជុំ​ជន​សួងរួច​ហើយ​បន្ត​ទៅ​ភូមិ​ត្រពាំងខ្នា។ មក​ដល់​ភូមិ​ត្រពាំងខ្នា យើង​បត់​ទៅ​ស្នាំ ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​លំ​មួយ​សំដៅ​ទៅ​ទិស​ខាងត្បូង។ ១០​ គីឡូម៉ែត្រ​ ក្រោយ​មកយើង​ទៅ​ដល់​ទីតាំង​មួយ​ដែល​មាន​កំពែង​ដី​ខ្ពស់​វែង ដេក​ស្តូកស្ដឹង​សណ្ដូក​ជើង​ពី​កើត​ទៅ​លិចបាំង​បិទ​ភ្ជិតភ្ជាប់​ជើងមេឃ ប្រមាណ ​៣០​ គីឡូម៉ែត្រ និង​កំពស់​ប្រហែល​ជា​ជាង ​៤ ​ម៉ែត្រ។ នៅ​ជិត​ជុំ​វិញ​រាជធានី​មាន​គូទឹក​ដែល​មាន​ទទឹង​ប្រហែល​ជា​១០០​ម៉ែត្រ ។ គូទឹក​មួយ​ចំនួន​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ទិស​ខាងកើត ខាងត្បូង និង​ខាងលិច ត្រូវ​គោក​រាក់​ដោយ​អន្លើ នេះ​គឺ​ដោយសារ​ដី​កំពែង​បាន​បាក់​ហូរ​ចាក់​ច្រោះ​អស់​រយៈពេល​ជាង ​៤០០ ​ឆ្នាំ​មក​ហើយ។
ធីស្សាឌី សហវង្ស
ខែសីហា ២០១៥ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យជាមួយនឹងជំងឺគ្រុនឈាម ប៉ុន្តែមានផលវិបាកជាច្រើន បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែមករាឆ្នាំ ២០១៦ ដោយសារតែការឆ្លងមេរោគសួតរីករាលដាល
ឃួង ស្រេង
លោក ឃួង ស្រេងត្រូវបានព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យត្រាស់បង្គាប់ តែងតាំងលោក ឃួង ស្រេង ឋានន្តរស័ក្តិឧត្តមមន្ត្រី ថ្នាក់លេខ១ ជាអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ជំនួសលោក ប៉ា សុជាតិវង្ស នៅថ្ងៃទី១៧ មិថុនា ២០១៧​។
បេប រូត
រូបភាពតូច|បេប រូត​ ក្នុងឆ្នាំ១៩២០ ចច ហឺមែន "បេប" រូត ជូនៀរ (George Herman "Babe" Ruth Jr., ៦ កុម្ភៈ ១៨៩៥ – ១៦ សីហា ១៩៤៨) ជាអ្នកលេងបេស្បលអាជីពជនជាតិអាមេរិចដែលមានអាជីពនៅក្នុងមេជ័រលីគបេស្បល (MLB) ឆ្លងកាត់ ២២ រដូវកាល ពីឆ្នាំ ១៩១៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៣៥ លោកមានឈ្មោះហៅក្រៅថា "ដឹបេមប៊ីណូ" (The Bambino) និង "ស៊ុលតង់នៃស្វាត" (The Sultan of Swat) លោកបានចាប់ផ្តើមអាជីព MLB របស់លោកជាអ្នកលេងដៃឆ្វេងរបស់តារា (Star left-handed pitcher) សម្រាប់បូស្តុនរេដសុក្ស (Boston Red Sox) ប៉ុន្តែទទួលបានកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់លោកជា Slugging outfielder សម្រាប់ញូវយ៉កយ៉ង់គី លោករូតត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាវីរបុរសកីឡាដ៏អស្ចារ្យបំផុតម្នាក់នៅវប្បធម៌អាមេរិចនិងត្រូវ​បាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​កីឡាករ​បេស្បល​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​គ្រប់​ពេល ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៦​​ លោករូតត្រូវបានជ្រើសរើសចូលក្នុងសាលកិត្តិនាមរបស់បេសបលក្នុងនាមជាសមាជិកសម្ពោធ "ប្រាំនាក់ដំបូង" របស់ខ្លួន
ឃុំច្បារអំពៅ
( Chbar Ampov Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ៤ភូមិ ៖
ឃុំបាធាយ
( Batheay Commune) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបាធាយ ខេត្តកំពង់ចាម មាន ៦ភូមិ ៖ ព្រំប្រទល់នៃ
ឃុំតាំងក្រសាំង(ស្រុកសន្ទុក)
វិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ប្រវត្តិនៃបំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកម្ពុជាសម័យអាណានិគមបារាំង
សម័យអាណានិគមបារាំង
ខេត្ត នេះស្មើនឹង មឿង សម័យមុនបារាំងចូលមក ហើយ ខេត្តមកដល់សម័យបារាំងបង្រួញមកសល់ត្រឹម ១៤ ខេត្តៗ ដែល ខេត្ត៥៧ មកក្លាយជាស្រុកនៅសម័យថ្មីនេះវិញ។
ជំរំជនភៀសខ្លួន ខាវអ៊ីដាង
ខៅអ៊ីដាង ជា​ឈ្មោះ​ភ្នំ​មួយ ដែល​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ឃុំ​ខូខ្លាន ស្រុក​តាផៈយ៉ា ខេត្ត​ស្រះកែវ ប្រទេស​ថៃ។ ជើង​ភ្នំ​នេះ ធ្លាប់​ផ្ដល់​ជា​ទី​ជម្រក​ដល់​ជន​ភៀសខ្លួន​ខ្មែរ​រាប់​សែន​នាក់ ឲ្យ​បាន​ស្នាក់​អាស្រ័យ​ផុត​ពី​ទុក្ខ​ភ័យ ក្នុង​ពេល​ដែល​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​នោះ​កំពុង​រត់​គេច​ពី​សង្គ្រាម​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៩ និង​ពេញ​មួយ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ១៩៨០។ អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​រស់​នៅ​ក្នុង​ជំរំ​នេះ​ខ្លះ បាន​ចាក​ចេញ​ឆ្ងាយ​ទៅ​រស់​នៅ​ឯ​ប្រទេស​ទី​៣ នៅ​អូស្ត្រាលី អាមេរិក និង​អឺរ៉ុប ដោយ​មិន​មាន​ឱកាស​បាន​មក​មើល​ទីនេះ​ម្ដង​ទៀត។ ឯ​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត ក៏​មាន​ឱកាស​បាន​មក​មើល​កន្លែង​នេះ​សា​ជា​ថ្មី ដើម្បី​រំលឹក​ឡើង​វិញ​នូវ​ប្រវត្តិ​រឿងរ៉ាវ​ចាស់ៗ ដែល​គេ​មាន​រាប់​មិន​អស់ ក្នុង​ពេល​ដែល​គេ​ស្នាក់​នៅ​ទី​នេះ។
មុន​នឹង​ទៅ​ដល់​ជំរំខៅអ៊ីដាង ប្រទេស​ថៃ លោក សុខ សារ៉ែន បាន​ភៀសខ្លួន​ពី​ស្រុក​ថ្មពួក ក្នុង​ពេល​ដែល​កងទ័ព​វៀតណាម​សម្រុក​វាយ​ចូល​លុកលុយ​ប្រទេស​កម្ពុជា ផ្ដួល​រំលំ​របប​ខ្មែរក្រហម នៅ​ដើម​​ខែ​មករា ឆ្នាំ១៩៧៩។ គឺ​ពេល​នោះ​ហើយ ​ដែល​មាន​​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រាប់​សែន​នាក់ រត់​ភៀស​ខ្លួន​ដូច​ទឹក​បាក់​ទំនប់​ពី​ក្នុង​ប្រទេស​ឆ្ពោះ​មក​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា-ថៃ។ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​នេះ នាំ​គ្នា​រែក​កូន​ជញ្ជូន​ចៅ​រត់​ទៅ​ជាមួយ​យោធា​ខ្មែរក្រហម ដែល​បាក់​ទ័ព មក​នៅ​ផ្ដុំ​គ្នា​តាម​ព្រំដែន។ ការ​មក​ដល់​ព្រំដែន ពួក​គេ​​បង្កើត​បាន​ជា​ជំរំ​​ច្រើន​កន្លែង​នៅ​តាម​បន្ទាត់​ព្រំដែន​ខ្មែរ​ថៃ ដើម្បី​គេច​ចេញ​ពី​ការ​វាយប្រហារ​របស់​កងទ័ព​វៀតណាម។ ជន​ភៀស​ខ្លួន​ទាំង​នេះ រស់​នៅ​ក្នុង​ជំរំ​ក្រោម​ដើម​ឈើ​ជាង ២០​ជំរំ ឋិត​ក្នុង​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ចាប់​ពី​ខេត្ត​កោះកុង​រហូត​ដល់​ខេត្ត​ព្រះ​វិហារ ហើយ​ជំរំ​ទាំង​នោះ​មាន​ឈ្មោះ​ផ្សេងៗ គ្នា។ ជា​ពិសេស មាន​ជំរំ​ច្រើន នៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ក្នុង​ខេត្ត​បន្ទាយ​មានជ័យ ដែល​ជាប់​ព្រំប្រទល់​នឹង​ខេត្ត​ស្រះ​កែវ​ប្រទេស​ថៃ​មាន​ជំរំ​ច្រើន។
លោក សុខ សារ៉ែន ថ្លែង​ថា លោក​បាន​មក​លេង​កន្លែង​ដើម​នេះ ពីរ​លើក​​ហើយ គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ និង​២០១៦ ព្រោះ​លោក​នៅ​តែ​នឹក​ឃើញ​ថា ជំរំខៅអ៊ីដាង គឺ​ជា​កន្លែង​ដែល​ផ្ដល់​ម្ហូប​អាហារ និង​ការ​គាំពារ​សុវត្ថិភាព​ដល់​ជន​ភៀស​ខ្លួន​ខ្មែរ៖ «អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ចងចាំ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ គឺ​ការងារ​យើង​មើល បើ​និយាយ​ពី​ស្បៀង យើង​ហូប​មួយ​គ្រប់ ហើយ​បើ​និយាយ​ពី​ការ​អប់រំ​វិញ គឺ​ការ​អប់រំ​នោះ​មិន​ជា​ល្អ​ណាស់​ណា​ទេ ប៉ុន្តែ​សិស្ស​ចេះ។ បើ​ចង់​រៀង​អង់គ្លេស មាន​អង់គ្លេស បើ​បង់​រៀន​ផ្នែក ជេវីស៊ី (JVC) មាន​គ្រប់ តាំង​ពី​ស្អី​ក៏​មានហើយ​នៅ​ក្នុង​ការ​អប់រំ​ចំណេះ​ទូទៅ​វិញ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ចាប់​អារម្មណ៍ គឺ​ក្រៅ​ពី​ការ​រៀន​គណិតវិទ្យា​អី​ហ្នឹង មាន​សេវា​សុខាភិបាល គេ​ពិនិត្យ​យើង។ និយាយ​ទៅ​ជំរំ​ផ្ដល់​ក្ដី​សុខសាន្ត​ដល់​យើង​មែន។ អ្នក​ទៅ​នៅ​អាមេរិក​អី គឺ​បាន​ដោយសារ​ជំរំ​ទេ បាន​មាន​ថ្ងៃ​ឥឡូវ​នេះ។ គិត​ទៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ គាត់​មាន​គុណ​បំណាច់​ខ្ពស់​បំផុត។ អស្ចារ្យ​មែន!»។
សុលលី (អ្នកចម្រៀងកូរ៉េ)
ថ្ងៃ ១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ​ ២០១៩ ប្រហែល ១៥:២០ ម៉ោង ដោយពេលវេលាស្តង់ដារប្រទេសកូរ៉េ អ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ខ្លួនបានរកឃើញរាងសាកសពរបស់នាងនៅផ្ទះសំណាក់ក្នុងសុងណាំ ខាងត្បូងរបស់សេអ៊ូល ប៉ូលីសបាននិយាយថាពួកគេការស៊ើបអង្កេតរកមូលហេតុនៃការស្លាប់ សន្មតថាអាចជាការធ្វើអត្តឃាត អ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទាល់បញ្ជាក់ថាបានធ្វើដំណើរទៅផ្ទះបន្ទាប់ពីមិនអាចទាក់ទងនាងបានចាប់តាំងពីរសៀល
មិម
ការស្រាវជ្រាវ
​បើ​តាម​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ យើង​ឃើញថា​មាន​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ខ្លះ​របស់​ជនជាតិ​ទំ​ពួន ជាពិសេស​មិម​ជាអាទិ៍ និង​ឧបករណ៍​ភ្លេង​មួយចំនួន​ឆ្លាក់​លើ​ប្រាង្គ​ប្រាសា] មាន​លក្ខណៈ​ដូច​គ្នា​មានន័យ​ថា​ដើមកំណើត​តែមួយ ។តាមរយៈ​ការអង្កេត​ដោយ​យកចិត្តទុកដាក់ អ្នកគ្រូ កែវ ណា​រុំ និង​រូបយើង​ផ្ទាល់​ក៏​បាន​ដឹង​ឈ្មោះ​ពិត​របស់​ឧបករណ៍​នេះ​ដែល​ឆ្លាក់​លើ​ ប្រាសាទ​បាយ័ន គឺ​មិម ដែល​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នៅ​តែ​ប្រឈមមុខ និង​ភាព​រើសអើង​ពី​សិល្បករ​ខ្លះ​នៅឡើយ​ដែលជា​អ្នក​បរទេស ឬ​ទំនើបនិយម ។ គឺ​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ដែល​យើង​ចង់​បង្ហាញ នូវ​របកគំហើញ របស់​យើង​ទាំង​ពីរ​នាក់​កន្លងមក​ក្រោយ​ពី​ទស្សនកិច្ច​សិក្សា​មួយ​នៅ​ស្រុក​អូរ​ជុំ ក្នុង​ខេត្ត​រតនគីរី ។​ សូម​រំលឹក​ថា ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង​សព្វថ្ងៃ​ឈប់​ប្រើប្រាស់​ភ្លេងមិម​នេះ​ទៀត​ហើយ ហើយ​បើ​តាម​ការស្រាវជ្រាវ យើង​ឃើញ​ថា​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​ជាពិសេស​ជនជាតិ​ទំ​ពួន នៅ​ពេញនិយម​នៅ​ឡើយ​តាម​ប្រពៃណី​ដូនតា នៅតាម​តំបន់​ព្រៃ​ភ្នំ​នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគ ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។
សមាគមខ្មែរឥស្សរៈ
សមាគមខ្មែរឥស្សរៈ (ប្រែថា. 'រណសិរ្សខ្មែរឥស្សរៈ') គឺជាចលនាប្រឆាំងអាណានិគមកម្ពុជា ពីឆ្នាំ១៩៥០–១៩៥៤, រៀបចំដោយសមាជិកឆ្វេងនិយមនៃចលនា ខ្មែរឥស្សរៈ ។ សមាគមខ្មែរឥស្សរៈ បានសម្របសម្រួលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ចលនាតាំងពីឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានធ្វើសង្រ្គាមប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងសហភាពបារាំង ។ នៅពេលនៃសន្និសីទសន្តិភាពទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៥៥ គេប៉ាន់ប្រមាណថាសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ បានគ្រប់គ្រងប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃទឹកដីកម្ពុជា។
សឺង ង៉ុកមិញ
ជីវប្រវត្តិ
សឺង ង៉ុកមិញ ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​សមាជ​ទូទាំង​ប្រទេស​លើក​ដំបូង​នៃ​ក្រុមខ្មែរឥស្សរៈឆ្វេងនិយម ដែល​បាន​បង្កើតសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ ។ នៅឆ្នាំ១៩៥០ គាត់បានប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប្រទេសកម្ពុជាជាផ្លូវការបន្ទាប់ពីបានអះអាងថាសមាគមខ្មែរឥស្សរៈ គ្រប់គ្រងមួយភាគបីនៃប្រទេស។ រួមជាមួយ លោកទូ សាមុត លោក បានបង្កើតគណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា (KPRP) នៅឆ្នាំ១៩៥១។ បន្ទាប់ពី កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងហ្សឺណែវ និងការបញ្ចប់សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយ លោក សឺង ង៉ុកមិញ និងមន្ត្រីខ្មែរឥស្សរៈជាច្រើនបានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់វៀតណាមខាងជើង ។
ឃុំត្បែង(ស្រុកកំពង់ស្វាយ)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ  មាន ភូមិ÷
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន
និរុត្តិសាស្ត្រ
ដូចឈ្មោះប្រទេស និងរដ្ឋភាគច្រើនផ្សេងទៀតនៅក្នុងភាសាខ្មែរយើងអញ្ចឹង ពាក្យ"ប៉ាឡេស្ទីន"គឺជាពាក្យកម្ចីពីភាសាបារាំងហៅ "Palestine" (ប្រកប ប៉ា-លេ-ស្ទីន)។ ពាក្យអង់គ្លេសគឺសរសេរទម្រង់ដូចគ្នា គ្រាន់តែការបញ្ចេញសំឡេងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចដោយភាសាអង់គ្លេសគេប្រកបថា "ផា-លេស-ស្តែន"។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើម និងកាន់កាប់តំបន់វ៉េសប៊ែងពីហ្សកដានី និងដែនជ្រោយកាសាពីអេហ្ស៊ីប រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្តើមបញ្ជូនប្រជាជនខ្លួនឱ្យចូលទៅរស់នៅទីនោះ។ ការគ្រប់គ្រងប្រជាជនអារ៉ាប់លើទឹកដីទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយក្រុមសម្របសម្រួលសកម្មភាពរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងដែនដីនៃរដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល និងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងក្នុងតំបន់ដែលមានវត្តមានតាំងពីមុនពេលការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ អ៊ីស្រាអែល​បាន​សម្រេច​​បញ្ឈប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សា ហើយ​បង្កើត"សម្ព័ន្ធភូមិ"ដើម្បីជំនួសក្រុមប្រឹក្សាទាំងនោះដោយ​មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធភូមិថ្មីនេះគឺសុទ្ធតែស្ថិត​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ក្រោយបន្តិចមក គំរូថ្មីនេះក៏បាត់បង់ប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងប៉ាឡេស្ទីនផង ហើយសម្ព័ន្ធភូមិបានចាប់ផ្តើមបែកបាក់ដួលរលំដោយសម្ព័ន្ធភូមិចុងក្រោយហៅ"ហេប្រុន"បានរំលាយនៅអំឡុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៨។
ភូមិសាស្ត្រ
ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ឡេវ៉ាន។ ដែនជ្រោយកាសាមានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេនៅភាគខាងលិច ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង និងកើត។ ចំណែកឯតំបន់វ៉េសប៊ែងវិញមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសហ្សកដានីនៅភាគខាងកើត ហើយនិងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង ត្បូង និងលិច។ ដូចនេះ តំបន់​ទាំងពីររបស់​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីនមិនមាន​ព្រំដែន​ភូមិសាស្ត្រ​ជាប់ជាមួយ​គ្នា​នោះទេដោយ​វាត្រូវបាន​បំបែក​ដោយទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល។ បើរាប់ទឹកដីទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននឹងក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី ១៦៣ នៅលើពិភពលោក។
សង្កាត់ក្រចេះ
ព្រំប្រទល់
=អប់រំ=
មួយថៃ
យុគសម័យ
នៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ កីឡាមួយថៃ បានទទួលការឧបត្ថម្ភពី សហព័ន្ធកីឡាសាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិ (FISU) ហើយចាប់ពីថ្ងៃទី១៦ ដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៥ ការប្រកួតសាកលវិទ្យាល័យមួយថៃខាប់ លើកដំបូងត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីក្រុងបាងកក។
ឃុំមានជ័យ (ស្រុកសណ្ដាន់)
East 	ឃុំ ក្លែង ស្រុកសណ្ដាន់ West 	ឃុំ សំបូរ ស្រុកប្រាសាទសំបូរ និង ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្គ South 	ឃុំ សំបូរ ឃុំ ឈូក ស្រុកប្រាសាទសំបូរ North 	ឃុំ ងន ស្រុកសណ្ដាន់ List of village Code 	Khmer 	English 	Reference 	Note 1 	06060501 	ចេកមួយស្ទង 	Chek Muoy Stong 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06060502 	វាលស្នាយ 	Veal Snay 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06060503 	រនាម 	Roneam 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06060504 	ត្របែក 	Trabaek 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06060505 	រំពុះ 	Rumpuh 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6 	06060506 	ជាន់លែង 	Choan Leaeng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 7 	06060507 	ជាំផល 	Choam Phal 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06060508 	សមរម្យ 	Samrom 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 9 	06060509 	ពពឹង 	Popueng 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 10 	06060510 	ផ្ទោល 	Phtoul 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 11 	06060511 	ថ្មី 	Thmei 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 	កែឈ្មោះពីថ្មីទៅ ភូមិថ្មី
ស្រាលផាត់
លើកទៅវាយបន្ទាយកំពង់សៀម
ឯ​សម្ដេចព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ជា​ម្ចាស់ផែនដី​ត្រើយ​ខាងកើត​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា សម្ដេចចៅពញា​ចន្ទរាជា​យក​បាន​ផែនដី​ខេត្ត​ខាងលិច​ទាំង​អស់ហើយ ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​ស្រាល​ ក៏​ស្លាប់​ក្នុង​សង្គ្រាម​អស់ ចៅពញា​វៀង ចៅពញា​វាំង ក៏​មាន​រោគ​អនិច្ចកម្ម​ទៅ​ទាំងអស់​គ្នា​ទៀត ទ្រង់​ព្រះ​ពិរោធ​ណាស់ ទើប​ទ្រង់​រើស​ព្រះ​ញាតិ​ខាង​ព្រះ​អង្គ​មក​តែងតាំង​ថ្មី៖
សុភសូត្រ​
ចូឡសីល
៣. ភិក្ខុលះបង់អព្រហ្មចរិយៈ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏​ប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តឆ្ងាយ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌​របស់អ្នកស្រុក ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
៧. ភិក្ខុលះបង់​សម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកសម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកពោលនូវពាក្យ​ក្នុង​កាលគួរ ពោល​នូវពាក្យពិត ពោលនូវអត្ថ ពោលនូវ​ធម៌ ពោលនូវ​វិន័យ ពោលនូវ​ពាក្យ​គួរតម្កល់​ទុក​ក្នុងហឫទ័យ ជាពាក្យ​ប្រកបដោយ​គ្រឿង​អាង ជាពាក្យ​មានកំណត់ ជាពាក្យ​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ តាមកាលដ៏គួរ ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
១៩. វៀរចាកការទទួល​នូវ​មាន់ និង​ជ្រូក ។
មជ្ឈិមសូត្រ
១០. ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកកុហក គឺញុំាងសត្វលោក​ឲ្យកោត ឲ្យស្ងើច (ឲ្យ​ជ្រះ​ថ្លា ដោយការប្រើប្រាស់បច្ច័យជាដើម)ខ្លះ ជាអ្នក​និយាយរាក់ទាក់ (នឹងគ្រហស្ថ)ខ្លះ ជាអ្នក​ធ្វើ​និមិត្ត គឺពោល​បញ្ឆិតបញ្ឆៀងខ្លះ ជាអ្នក​ជេរ​ប្រទេច​ខ្លះ ជាអ្នកស្វែងរក​នូវលាភ ដោយលាភខ្លះ ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នកវៀរ​ចាកការកុហក និងការនិយាយ​រាក់​ទាក់ មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
មហាសីល
១. ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ គឺចិញ្ចឹមជីវិតខុស ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ ? គឺសាស្ត្រា (ក្បួន) និយាយអំពីអវយវៈខ្លះ ទាយនិមិត្ត គឺហេតុ​ខ្លះ ឧត្បាត គឺ​ការធ្លាក់​ចុះ​នៃហេតុធំៗ មានរន្ទះបាញ់ជាដើមខ្លះ ទាយយល់សប្តិខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ខ្លះ ទាយវត្ថុ ដែល​កណ្តុរ​កាត់ (មានសំពត់ជាដើម)ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយភ្លើង​ខ្លះ និយាយអំពី​ការបូជា​ដោយ​វែកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយ​អង្កាម​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយកុណ្ឌកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយអង្ករខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយទឹកដោះរាវខ្លះ និយាយ​អំពី​ការ​បូជា​ដោយប្រេងខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយមាត់ [អដ្ឋកថា ថា យកមាត់ខាំវត្ថុមានគ្រាប់ស្ពៃ​ជាដើម យកទៅដាក់​ក្នុង​ភ្លើង ឬសូត្ររបៀនបូជាដោយមាត់ ។]ខ្លះ និយាយ​អំពីការ​បូជា​ដោយ​ឈាម​ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​នូវអវយវៈខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយភូមិឋានខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយទីស្រែ​ចម្ការ​ខ្លះ វិជ្ជាស្គាល់ព្រៃខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាចាប់ខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់ការពារ​រក្សាភូមិផ្ទះខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​ពស់ [វិជ្ជាមើលសត្វ​ដែល​ពស់ខាំ ឬហៅពស់ ។]​ខ្លះ វិជ្ជារក្សាពិសខ្លះ វិជ្ជាស្តោះខ្ទួយ​ទិចខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​កណ្តុរខាំខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែក​សត្វស្លាបខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែកក្អែកខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​អាយុខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​រារាំងនូវសរខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​មើលនូវ​ស្នាមជើងម្រឹគ គឺ​សត្វ​ជើង​ ៤ ទាំងអស់​ខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិត ដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ឧបមានិវរណៈ
ម្នាលមាណព មួយទៀត ដូចជាបុរសដែលជាប់គុក លុះសម័យខាងក្រោយមក បុរសនោះ បានរួចពីគុកនោះដោយសួស្តី ឥតមានភិតភ័យ ទាំងសេចក្តីបង់ខាតនៃភោគៈ របស់បុរសនោះ សូម្បីបន្តិចបន្តួច ក៏មិនមាន ។ ទើបបុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលពីមុន អាត្មាអញ ជាប់គុក ឥឡូវនេះ អាត្មាអញបានរួចអំពីគុកនោះដោយសួស្តី ឥតមានភិតភ័យ ទាំងសេចក្តីបង់ខាតនៃភោគៈ របស់អាត្មាអញ សូម្បីបន្តិចបន្តួច ក៏មិនមាន ។ បុរសនោះ គប្បីបាននូវបាមោជ្ជៈ គប្បីបាននូវសេចក្តីសោមនស្ស មានការរួចអំពីគុកនោះ ជាហេតុ ។
រូបជ្ឈាន ៤
ម្នាលមាណព ភិក្ខុស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយហើយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយហើយ បានដល់នូវបឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ កើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ សម្រាន្តឥរិយាបថនៅ ភិក្ខុនោះ តែងញុំាងករជកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឲ្យស្កប់ស្កល់ ឲ្យពេញលេញ ឲ្យផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ប្រទេសបន្តិចបន្តួច នៃកាយទាំងអស់របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ មិនមានឡើយ ដោយអំពើណា ។ អំពើនេះឯង ជាសមាធិរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ទិព្វសោតធាតុញាណ
[១៣៤] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងខ្ជាប់ខ្ជួន បរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ភាវនាកម្ម ជាចិត្តនឹងធឹង មិនញាប់ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ ក៏តម្រង់ផ្ចង់បង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីទិព្វសោតធាតុ (ត្រចៀកទិព្វ) ។ ភិក្ខុនោះ រមែងឮនូវសម្លេងពីរយ៉ាងបាន គឺសម្លេងជាទិព្វ១ សម្លេងជារបស់មនុស្សធម្មតា១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី ដោយទិព្វសោតធាតុ ដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងបង់នូវសោតធាតុ ជារបស់មនុស្សធម្មតា ។ ម្នាលមាណព ដូចបុរស អ្នកដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ បុរសនោះ ឮសម្លេងស្គរធំក្តី សម្លេងសំភោរក្តី សម្លេងស័ង្ខក្តី សម្លេងស្គរជ័យក្តី សម្លេងស្គរតូចក្តី បុរសនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា សម្លេងស្គរធំដូច្នេះក្តី សម្លេងសំភោរដូច្នេះក្តី សម្លេងស័ង្ខដូច្នេះក្តី សម្លេងស្គរជ័យដូច្នេះក្តី សម្លេងស្គរតូចដូច្នេះក្តី ដូចម្តេចមិញ ម្នាលមាណព ភិក្ខុ ដែលបានទិព្វសោតធាតុ ក៏ដូច្នោះឯង ។បេ។ ម្នាលមាណព ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងខ្ជាប់ខ្ជួន ។បេ។ មិនញាប់ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងឮសម្លេងពីរយ៉ាងបាន គឺសម្លេងជាទិព្វ១ សម្លេងជារបស់មនុស្សធម្មតា១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី ដោយទិព្វសោតធាតុ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវសោតធាតុ ជារបស់មនុស្សធម្មតា ។ អំពើនេះឯង ជាបញ្ញារបស់ភិក្ខុនោះ ។
វង់ភ្លេងគន្ទាំមីង
វង់ភ្លេងគន្ទាំមីងជាវង់ភ្លេងមួយប្រភេទ ដែលគេប្រគំនៅក្នុងពិធីបុណ្យសព។ វង់ភ្លេងនេះ ជាវង់ភ្លេងបុរាណដែលប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនមិនសូវស្គាល់ទេ។ ឧបករណ៍ភ្លេងមានចំនួន ៣មានដូចជា គងមួយ ស្រឡៃមួយ ស្គរធំមួយ ដែលប្រគំដោយមនុស្សតែបីនាក់ ហើយបែរខ្នងដាក់គ្នាពេលប្រគំ ។ វង់ភ្លេងនេះមានឧបករណ៍ដូចជា ស្រឡៃ គងពាទ្យ គងញីឈ្មោល។ វង់ភ្លេងនេះអ្នកស្រុកសៀមរាប ហៅថាវង់ភ្លេងត្រៃល័ក្ខ ដែលតាមតំណាងឱ្យត្រៃល័ក្ខដូចជា អនិច្ចាំ ទុក្ខំ អន្តា។ ចំណែកការប្រគំបែរខ្នងដាក់គ្នាតំណាងឱ្យការបែកបាក់គ្នានៅពេលស្លាប់ទៅ ។
ឃុំក្រសាំង(ស្រុកកំពង់ស្ពាន)
វត្ត
=មើលផងដែរ=
ឃុំសណ្តែក
=ប្រជាជន= =អប់រំ=
វាំងជុំ
ចៅពញាវាំងជុំ (ចៅពញា ជាសក្ដិ, វាំង ជាងារ, ជុំ ជាឈ្មោះ) លោកជាញាតិនៃព្រះស្ដេចកន ហើយក៏ជាមេទ័ពរបស់ទ្រង់ដែរ។ លោកត្រូវបានតែងតាំងកាលសង្គ្រាមនៅបន្ទាយកំពង់សៀម។
កេវដ្តសូត្រ
កេវដ្តសូត្រ ទី១១
[១៤៩] ​ម្នាល​កេវដ្តៈ គ្រានោះ មហាព្រហ្មនោះ ចាប់​ដើម​ដៃភិក្ខុនោះ ហើយនាំចៀសចេញទៅ ក្នុងទីដ៏សមគួរ ហើយនិយាយ​សេចក្តី​នេះ​នឹង​ភិក្ខុ​នោះថា​បពិត្រ​ភិក្ខុ ទេវតា ​ដែល​រាប់បញ្ចូល​ក្នុងពួកព្រហ្មទាំងនេះឯង តែងស្គាល់​នូវ​ខ្ញុំ​យ៉ាង​នេះថា ហេតុអ្វីនីមួយ ឈ្មោះថា ព្រហ្មមិនដឹង មិនឃើញ មិនស្គាល់ មិនធ្វើ​ឲ្យ​ច្បាស់​នោះ មិនមាន​ឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិនព្យាករ ក្នុងទីចំពោះ​មុខ​នៃ​ទេវតាទាំង​នោះ​​បពិត្រ​ភិក្ខុ ខ្ញុំ​សោត ក៏មិនដឹងថា មហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ គឺបឋវីធាតុ១ អាបោធាតុ១ តេជោធាតុ១ វាយោធាតុ១ តែងរលត់ ឥតមានសេសសល់ក្នុងទីណាដែរ​បពិត្រ​ភិក្ខុ លោកម្ចាស់​លះបង់​ចោល​ព្រះមានព្រះភាគ​ហើយ ដល់​នូវ​ការស្វែងរក (បុគ្គល) ខាងក្រៅវិញ ដើម្បី​ព្យាករណ៍​នូវ​ប្រស្នានេះ ​ដោយ​អំពើណា អំពើនោះ លោកម្ចាស់ធ្វើមិនល្អទេ អំពើនោះ លោកម្ចាស់ធ្វើខុសហើយ​បពិត្រ​ភិក្ខុ ព្រោះហេតុនោះ លោកម្ចាស់ចូលទៅគាល់​ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គនោះ ហើយសួរ​នូវ​ប្រស្នានេះចុះ បើ​ព្រះមានព្រះភាគ​​ទ្រង់​ព្យាករ ដល់លោកម្ចាស់​យ៉ាង​ណា លោកម្ចាស់គប្បីចាំទុក​នូវ​សេចក្តី​នោះ​យ៉ាង​នោះចុះ ។
ចប់ កេវដ្តសូត្រ ទី១១ ។
សាសនាឯកទេវនិយម
សាសនាឯកទេវនិយម (Monotheism) គឺ សាសនាផ្តោត​ជំនឿ​លើ​ព្រះ​អាទិទេព​មួយ​អង្គ​  ដូចជា ​សាសនា​អ៊ីស្លាម គ្រិស្តសាសនា សាសនា​យូដា។  ​.
យសរាជា
ការចាត់តាំងជាមេទ័ពហ្លួង
ឯសម្តេចព្រះឧត្តម បរមខត្តិយាមហាចន្ទរាជាធិរាជ ព្រះអង្គលើកទ័ពចេញទៅដល់ភូមិស្វាយឫស្សីស្រុក ហើយទ្រង់ជ្រាបថាមេទ័ពទាំងបីចោមបន្ទាយព្រះស្តេចកន៣ថ្ងៃហើយពុំបែក ចាប់ខ្លួនពុំបាន ពុំទាន់ឈ្នះចាញ់ទើបទ្រង់ត្រាស់ប្រើសម្តេចចៅហ្វាទឡៈឱ្យលើកទ័ពទៅជួយថែមទៀត ហើយព្រះអង្គលើកទ័ពទៅតាំងបន្ទាយឈប់ទ័ពនៅទន្លេបិទខែត្រត្បូងឃ្មុំ។ ស្រេចហើយទ្រង់ចាត់ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រីឱ្យឃុំពល ១០០០០ នាក់ឱ្យលើកទ័ពចេញទៅបង្កប់ក្នុងព្រៃរំលោងប្របផ្លូវចង្អៀត ទ្រង់ផ្តាំថាបើឃើញទ័ពអាខ្មាំងលើកទៅជួយឬលើករត់ចេញពីបន្ទាយមកឱ្យលើកទ័ពទៅបោះស្កាត់ពីមុខវាចាប់វាឱ្យបានកុំឱ្យអាខ្មាំងរត់រួច។ ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ព្រះសុទត្តឱ្យឃុំពលកាំភ្លើងតូច២៥០នាក់ឱ្យទៅបង្កប់ចាំមើលឃើញកងទ័ពខ្មាំងចុះចូលក្នុងផ្លូវរំលោង ហើយទ្រង់ផ្តាំថាឱ្យព្រួតគ្នាបាញ់កុំឱ្យអាខ្មាំងរត់រួច ទើបទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យឧកញ៉ាមហាទេពឱ្យឃុំពល៤០០នាក់ទៅពួនចាំមើលលើភ្នំពានជាំងថា បើឃើញខ្មាំងសត្រូវចូលមកដល់ឱ្យព្រួតគ្នាបាញ់កាំភ្លើងធំនឹងព្រួតគ្នាប្រមៀលដុំថ្មទំលាក់ឱ្យត្រូវពួកខ្មាំងចាប់ខ្មាំងឱ្យបាន។
សម្តេចចៅហ្វាកៅឱ្យព្រះស្តេចកនបរសេះរត់ទៅមុន ឯចៅហ្វាកៅបែរមកប្រកាប់ប្រចាក់គ្នាមួយស្របក់ តែទទួលជាពេលនោះ សេះសម្តេចចៅពញាបែនស្រុតជើងក្នុងអន្លង់សម្តេចបែនក៏ធ្លាក់អាវុធពីដៃ ដូច្នេះសម្តេចចៅហ្វាកៅយល់បានការហើយក៏ពួយមួយលំពែងទៅត្រូវសម្តេចពញាបែន ធ្លាក់ពីសេះស្លាប់មួយរំពេច។ ឯមេទ័ពខាងលិចទាំងបីកងលើកទៅដល់ក៏បរពលចូលច្បាំង។ សម្តេចចៅ ហ្វាកៅឃើញទ័ពខាងលិចច្រើនលើសលប់កំលាំងក៏បរសេះរត់ទៅតាមព្រះស្តេចកនកំពុងរត់ក្នុងផ្លូវរំលោង លុះឃើញសម្តេចចៅហ្វាកៅមកដល់ហើយក៏នាំស្រូតទៅ។ រំពេចនោះឧកញ៉ាមហាមន្ត្រីយល់ទ័ពខ្មាំង នៅក្នុងរំលោង ហើយក៏បរពលស្កាត់ស្ទាក់ពីមុខភ្លាម។ ទ័ពខ្មាំងនឹងវាយទំលាយទៅក៏ពុំរួចនឹងងាកឆ្វេង ស្តាំក៏ពុំបាន ព្រោះទើសច្រាំងខ្ពស់ណាស់ និងថយក្រោយក៏ពុំបានឡើយ ហើយកងទ័ពពីក្រោយក៏ដេញ មកដែរ។ ឃុនហ្លួងព្រះស្តេចកនភ័យណាស់ ទើបប្រឹក្សានិងសម្តេចចៅហ្វាកៅថា យើងម្តងនេះនឹងរត់ទៅខាងណាក៏ពុំបាន ព្រោះសងខាងមានច្រាំងខណ្ឌខាងមុខមានគេបោះស្កាត់ខាងក្រោយទ័ពគេដេញនឹងជ្រែកទៅខាងណាក៏ពុំរួចដែរ យើងមុខជាស្លាប់នៅទីនេះពុំខាន។ និយាយរួចហើយ ហើយស្តេចកនក៏ក្រាបយំលើខ្នងសេះ។ សម្តេចកៅយល់ដូច្នោះហើយក៏ចាប់ដៃទាញឡើងហើយថាបើមាស្លាប់ សុំក្មួយស្លាប់ តាម។ បើមាមានជីវិតរស់ទេ ក្មួយនឹងភ័យខ្លាចវាថ្វីថាហើយចៅហ្វាកៅក៏បោលសេះទំលាយចេញទៅ។ ឯព្រះសុទ្តយល់ទ័ពខ្មាំងជាប់ចំណោមហើយក៏បរពលកាំភ្លើង ២៥០ នាក់ទៅឈរបាញ់ពីមាត់ច្រាំង ត្រូវពលខ្មាំងស្លាប់ជាច្រើនណាស់។ សម្តេចកៅយល់ដូច្នោះហើយក៏ស្រែកប្រកាសថា បើយើងមិនខំប្រឹងគង់នឹងស្លាប់គ្រាប់កាំភ្លើងគេទាំងអស់ជាមិនខាន យើងស៊ូចូលទៅប្រកាប់ បើស្លាប់នឹងប្រយុទ្ធគេយើងក៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែរ បើរស់យើងក៏រស់បានរួចទៅដល់បន្ទាយជួបប្រពន្ធកូនជាមិនខាន។ ឯអស់ពួកខ្មាំងស្តាប់ ឮអស់ហើយក៏ចូលចិត្តពួតដៃគ្នាចូលវាយទំលាយទ័ពមុខត្រាតែរួចចេញមកនៅសល់តែមនុស្ស ៥០០០ នាក់ក្រៅពីនោះស្លាប់អស់។
ការបូជាព្រះស្ដេចកន និង អ្នកព្រះម្នាង
តាមរយៈពង្សាវតារ​វត្ត​ទឹកវិល ស្រុក​ស្អាង ខេត្ត​កណ្ដាល បាន​សរសេរ​កត់ត្រា​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា៖ សម្ដេច​ព្រះ​យសរាជា ជា​កែវ​នាយក ព្រះអង្គ​យល់​ឃើញ​ហើយ​ឲ្យ​យក​ក្បាល​ព្រះស្ដេច​កន និង​អ្នក​ម្នាង​ជាលែង​ធ្វើ​បុណ្យ​បូជា​ព្រះភ្លើង សាង​ព្រះចេតិយ​ដាក់​ក្នុង​វត្ត​ប្រាសាទ​ព្រៃនគរក្នុង​ដោយ​ហេតុ​ជាប់​សាច់​ សាលោហិត​ខាង​ព្រះអង្គ ។
ឃុំតាំងក្រាំង
មន្ត្រីប៉ុស្តិ៍
=ផ្សារ= =តំបន់ទេសចរណ៍=
មហាម៉េដ
ព្រះមហាម៉េដ (Muhammadمحمد‎) គឺ ជា​ព្យាការីរបស់ឥស្លាមសាសនា.។
ឃុំតាំងក្រសាំង
សំដៅទៅដល់៖
ចលនាឯករាជ្យរបស់ចម្ប៉ា
អំណះអំណាងប្រឆាំងនឹងឯករាជ្យ
យោងតាមសកម្មជនចាម ជនជាតិវៀតណាម ដោយមិនគិតពីគោលជំហរនយោបាយ មានការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះចលនាឯករាជ្យណាមួយរបស់ជនជាតិចាម ហើយដូច្នេះមានអរិភាពចំពោះចលនាឯករាជ្យរបស់ចាម្ប៉ា។ នេះ​មិន​ដែល​បាន​ពង្រីក​ដល់​ទំនាក់ទំនង​ពូជសាសន៍​ទេ ដោយសារ​ប្រជាជន​វៀតណាម រួម​ទាំង ​ជនជាតិ​វៀតណាម​នៅក្រៅ​ប្រទេស ​ជាច្រើន មានការ​ព្រងើយកន្តើយ​ទាំងស្រុង​ចំពោះ​ទស្សនៈ​របស់​ពួកគេ​ជាមួយ​ជនជាតិ​ចាម​ក្នុង​នាម​ជា​ជនរួមជាតិ និង​មិន​បាន​ដឹង​អំពី​សុន្ទរកថា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​បើ​តាម ជូលី ធីអ៊ុនដឺហេល។
មតិផ្សេងទៀត។
នៅក្នុងពិភពមូស្លីម ជាកន្លែងដែលជនជាតិចាមហាក់ដូចជាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរសាសនាទៅឥស្លាមក្នុងសតវត្សទី ១៥ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិចាមត្រូវបានគេដឹងតិចតួចនៅក្នុងពិភពឥស្លាម។ នេះគឺដោយសារតែវាត្រូវបានមើលរំលង និងដោយសារតែការអាណិតអាសូរមូស្លីមយ៉ាងខ្លាំងចំពោះវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាមទាមទារឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង។ ម៉្យាងវិញទៀត ការបំប្លែងឥស្លាមរបស់វាកើតឡើងជាគុណវិបត្តិដ៏ធំមួយ ដោយសារតែ ការវាយប្រហារថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា ដែលបានធ្វើឱ្យមានកំហឹងចំពោះអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅទូទាំងពិភពលោក អាចនឹងធ្វើឱ្យចលនាឯករាជ្យចម្ប៉ាផ្តាច់ខ្លួនបន្ថែមទៀត។ កង្វះការយល់ដឹងនេះក៏អាចរួមចំណែកដល់កត្តាដែលវៀតណាមមិនដែលត្រូវបានក្រុមជ្រុលនិយមអ៊ិស្លាមកំណត់គោលដៅ បើទោះបីជាខ្លួនធ្វើបាបជនជាតិចាមក៏ដោយ។
សង្កាត់កោះទ្រង់
=រដ្ឋបាល= សង្កាត់ មាន ភូមិ
ឃុំត្រប់
= សុខាភិបាល = មណ្ឌលសុខភាពត្រប់
ម៉ិកកា
ម៉ិកកា ឬ មេកា ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា ម៉ាកកា អាល់-មូការ៉ាម៉ា (مكة المكرمة, ប្រែមកថា: ម៉ាកកាជាអភិជន) ហើយជាទូទៅគេកាត់ឈ្មោះទៅជា ម៉ាកកា (مكة) គឺជាទីក្រុងនិងមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលរបស់ខេត្តម៉ិកការបស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងទីក្រុងបរិសុទ្ធក្នុងឥស្លាមសាសនា ទីក្រុងនេះគឺ ៧០ គីឡូម៉ែត្រ (៤៣ ម៉ាយ) ពីទីក្រុងជេដាលើសមុទ្រក្រហម​ នៅក្នុងជ្រលងតូចចង្អៀត ២៧៧ ម៉ែត្រ (៩០៩ ហ្វីត) ខាងលើកម្រិតទឹកសមុទ្រ យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ចុង​ក្រោយ​បំផុត​, ប្រជាជន​សរុប​គឺ ១,៥៧៨,៧២២ នាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ចំនួនប្រជាជនទីក្រុងប៉ាន់ស្មាននៅឆ្នាំ ២០២០​ គឺ ២.០៤២ លាននាក់​ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទី 3 នៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត បន្ទាប់ពីទីក្រុងរីយ៉ាដ និងជេដា អ្នកធ្វើធម្មយាត្រាច្រើនជាងបីដងក្នុងមួយឆ្នាំៗក្នុងអំឡុងពេលធម្មយាត្រាហាច (Ḥajj) ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញនៅក្នុងខែហ៊ីចលីទីដប់ពីរនៃឌូលហ៊ីចា (Dhul-Hijjah)
គិមិង៉ាយ៉ុ
"គិមិង៉ាយ៉ុ" (君が代) គឺជាភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសជប៉ុន។ Its lyrics are the oldest among the world's national anthems, and with a length of 11 measures and 32 characters "Kimigayo" is also one of the world's shortest. Its lyrics are from a waka poem written in the Heian period (794–1185), and the current melody was chosen in 1880, replacing an unpopular melody composed eleven years earlier. While the title "Kimigayo" is usually translated as "His Imperial Majesty's Reign", no official translation of the title or lyrics has been established in law.
1945 to 1999
During the American occupation of Japan, there were no directives by the Supreme Commander for the Allied Powers to restrict the use of "Kimigayo" by the Japanese government. This was different from the regulations issued that restricted the use of the Hinomaru flag. Along with the encouragement to use "Kimigayo" in the schools to promote defense education and patriotism, the national broadcaster NHK began to use the song to announce the start and ending of its programming.
Since 1999
Main supporters of the bill were the LDP and the Komeito (CGP), while the opposition included the Social Democratic Party (SDPJ) and Communist Party (CPJ), who cited the connotations both symbols had with the war era. The CPJ was further opposed for not allowing the issue to be decided by the public. Meanwhile, the Democratic Party of Japan (DPJ) could not develop party consensus on it. President of the DPJ, Naoto Kan stated that the DPJ must support the bill because the party already recognized both symbols as the symbols of Japan. Deputy Secretary General and future prime minister Yukio Hatoyama thought that this bill would cause further divisions among society and the public schools.
រដ្ឋសភាថៃ
សភាជាតិថៃ (Abrv: NAT; รัฐสภา,, )គឺជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិទ្វេភាគីរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ។ វាប្រជុំនៅ សព្ពយ៉ា- សបសាថាន ខណ្ឌឌុសិត ទីក្រុងបាងកក។
សង្ក្រាន្តខ្មែរ
គណនាម៉ោងចូលឆ្នាំ និង ថ្ងៃចូលឆ្នាំ
តាង S 0 = សុទិន ជាចំនួ​នថ្ងៃបន្ទាប់នៃថ្ងៃឡើងស័កឆ្នាំចាស់ មានដល់ថ្ងៃដែលយើងចង់គណនារកមធ្យមព្រះអាទិត្យ 800S 0 + K R0 =  24350R M +  R 3 ;  0  ≤  R 3 < 24350 R 3 = 811A M +  R 4,  0  ≤  R 4  < 811 R 4 = 14L 1 +  R 5 ;  0  ≤  R 4  < 14 L M =  L 1 -3 មធ្យមព្រះអាទិត្យ = រាសី R M អង្សា ​ A M លិប្ដា  L M ដែល K R0 ជា Kromathopol របស់ឆ្នាំចាស់ មួយរាសី = ៣០អង្សា ​១អង្សា = ៦០លិប្ដា ។ ​​
Kingsley Coman
Paris Saint-Germain
នៅថ្ងៃទី 3 ខែសីហា ឆ្នាំ 2013 PSG បានឈ្នះពានរង្វាន់ Trophée des Champions ដោយយកឈ្នះ Bordeaux 2-1 ក្នុងប្រទេស Gabon ។ Coman បានលេង 16 នាទីចុងក្រោយជំនួស Ezequiel Lavezzi ។
ក្រុមប្រទេស G8
G8 មានប្រទេស អាមេរិក ជប៉ុន អង់គ្លេស អ៊ីតាលី បារាំង កាណាដា អាល្លឺម៉ង ។
ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន​ឆ្នាំ ២០២២
ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនខែមុនពេលឈ្លានពាន ទាហានរុស្ស៊ីបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅជុំវិញព្រំដែនប្រទេសអ៊ុយក្រែន ប៉ុន្តែមន្ត្រីរុស្ស៊ីបានចេញបដិសេធ និងច្រានចោលរាល់នូវផែនការវាយប្រហារដែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោកវ៉្លាឌីមៀរ ពូទីនបានប្រកាសផ្តើម "ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស" ដើម្បីគាំទ្ររដ្ឋបំបែកខ្លួននៅអ៊ុយក្រែនពោលគឺ សាធារណរដ្ឋដូណេតស្ក៍ និងលូហ្កានស្ក៍នៃតំបន់ដុនបាស។ ពូទីន​បាន​និយាយ​ថា គោល​ដៅ​នៃប្រតិបត្តិការនេះគឺ​ដើម្បីធ្វើ"វិយោធកម្ម" និង"វិណាស៊ីកម្ម"នៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមហិច្ឆតារុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន ប្រឆាំងនឹងអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ុយក្រែន និងបានអះអាងមិនពិតថា អ៊ុយក្រែនត្រូវបានកំពុងគ្រប់គ្រងដោយក្រុមនិយមណាស៊ីដែលកំពុងតែធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនជាតិភាគតិចរុស្ស៊ី។ ប៉ុន្មាននាទីក្រោយពីការប្រកាសផ្តើមប្រតិបត្តិការពិសេសនោះ ការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសនិងផ្លូវគោកក៏បានចាប់ផ្តើមពីទិសខាងជើង ចេញពីប្រទេសបេឡារុសតម្រង់ឆ្ពោះទៅរដ្ឋធានីគៀវ និងតាមទិសផ្សេងៗទៀតរួមមាន៖ ទិសឦសានឆ្ពោះទៅទីក្រុងខាគីវ ទិសខាងត្បូងផ្តើមចេញពីតំបន់គ្រីមៀ និងទិសអាគ្នេយ៍ចេញពីតំបន់ដុនបាស។ ជាការឆ្លើយតបទៅរុស្ស៊ីវិញ ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនលោកវ៉ូឡូឌីមីរ ហ្សេឡេនស្គីបានអនុម័តច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងបានបញ្ជាឱ្យមានការចល័តទ័ពទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីការពារប្រទេសរបស់ខ្លួន។
ជួរប្រយុទ្ធខាងជើង
ក្នុងអំឡុងពេលនៃការវាយប្រហារដំបូងមកលើទីក្រុងកៀវ មានរបាយការណ៍មួយបានបង្ហាញថារុស្ស៊ីបានប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកវ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គីដោយប្រើទាហានស៊ីឈ្នួល និងកងកម្លាំងជនជាតិឆេឆិន។ រដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែនបាននិយាយថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះត្រូវបានរារាំងដោយមន្ត្រីប្រឆាំងសង្គ្រាមមួយចំនួននៅក្នុងសេវាសន្តិសុខសហព័ន្ធរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី ដោយមន្ត្រីនោះបានចែកនូវព័ត៌មានសម្ងាត់អំពីផែនការធ្វើឃាតលោកហ្សេឡេនស្គីមុនពេលផែនការត្រូវបានអនុវត្ត។
មាលាដួងចិត្ត
វគ្គទី ១ វិទ្យាល័យ គ.ស. ១៩៣៩
ក្នុង​ដួងចិត្ត​យុវជន​អាយុ​ម្ភៃ​ឆ្នាំ​អារម្មណ៍​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ ជួនណា​បោកបក់​ជា​ព្យុះជួនណា​ផាត់ផាយ​ជា​ខ្យល់ជំនោរ។ ទុក្ខ និង​សេចក្ដីសង្ឃឹម​តែង​ផ្លាស់​វេន​គ្នា​ក្នុង​សតិ​មួយ​ដែលមាន​គំនិត​វែងឆ្ងាយ តែ​ស្រួយ​ដូច​ពពុះ​សាប៊ូ​ដែល​អណ្ដែតត្រសែត​មួយសន្ទុះ លំអ​ដោយ ឆព្វណ្ណរង្សី​ចាំង​ឆ្លុះ​ទៅលើ។
អាត្ម័ន​ជរាព្រលឹង​រេចរឹល​អាច​រត់​ចូល​ជ្រក​បាន​ក្នុង​សាសនាប៉ុន្ដែ​អាត្ម័ន​ក្មេង​ចិន្ដា​នឹង​រក​កំពង់ផែ​ចូល​សម្រាក​បានតែ​ក្នុង​កាមារម្មណ៍។
វគ្គទី២
យល់សប្ដិ​នោះបាន​បន្លប់ ទីឃាវុធ ថា​មាន​រថយន្ដ​ដំបូល​ផ្លឹ​ត​ដែលមាន​នារី​ទី​ត្រួយ​ចិត្តជា​អ្នកបើកបរ ឯ​ខ្លួន​អ្នក​ក​ម្លោះ​ឯង​អង្គុយ​នែបនិត្យ​ក្រេប​ជា​រស​សុភមង្គល​ល្អ រក​និយាយ​ពុំបាន។ រថយន្ដ​បង្វិលខ្លួន​ធូរ​ខ្សៀ​កលើ​ថ្នល់​ចាក់​ជ័រ​ដែលមាន​គគីរ​ខ្ពស់​ត្រ​សៃ​ដុះ​អម​ហែ​សងខាង។ លុះ​ដល់ទី​ថ្នល់​ខ្វែង​ប្រទាក់​គ្នា ឡាន​បត់​តម្រង់​ទៅរក​ភ្នំ​ដែល​ព្រះអាទិត្យ​ពេល​ល្ងាច​កំពុង​យក​មាស​ស្រោប​លើ​កំពូល។ លលក​មួយគូ​ផ្អើល​នឹង​ឡាន ស្ទុះ​ហើរ​យ៉ាង​លឿន​ដោយ​ទទះ​ស្លាប​ញាប់​ខ្មាញ់។ ទីឃាវុធ ក៏​យកដៃ​ទៅ​បបោសអង្អែល​ស្មា​នៃ​ឆោម​ស្និទ្ធ។
វគ្គទី ៦ យល់សប្តិ​គង់​ក្លាយជា​ការពិត​មួយដង​មួយ​កាល​ដែរ
អ្នក សៅ​រ័​ប្យ ក្ដី​បុត្រាបុត្រី​គាត់​ក្ដី​ដែល​អ្នក​បាត់ដំបង​ហៅ​ដោយ​គោរព​ថា “ឃុន” ៗ នោះ​តែង​ចេញ​បង្អួត​ឱ្យ​អ្នកផង​កោត​ថា ខ្លួន​ជា​អ្នកមាន​ទ្រព្យ ជា​អ្នក​អម្បូរខ្ពស់ ហើយ​ជា​អ្នក​ធ្លាប់​នៅ​ទីក្រុងធំ។ នៅក្នុង​ផ្ទះ​គាត់​ដែល​តុបតែង​ដោយ​វត្ថុ​ច្រើន​ស្អេកស្កះ ឥត​សមសួន​សោះ គឺមាន​ប្រើ​សុទ្ធតែ​របស់ថ្លៃៗឱ្យគេ​ស្ញប់ស្ញែង​ដូចជា ផ្តិលមាស ប្រអប់​ស្លា​មាស​ជាដើម។ ថ្វីបើ​គាត់​មាន​អាយុ​ហាសិប​ប្លាយ​ទៅហើយ គាត់​នៅ​ស្លៀក​ខៀវ​ពណ៌ស្រស់ៗមុខ​គាត់​ទទះ​ម្សៅ​រទូសៗ ជើង​គាត់​ពាក់​ស្បែកជើង​ផ្ទូ​ខ្មៅ ចុង​ស្រួច​ហើយ​ង​ឡើងលើ ហើយ​គាត់​ដើរ​កែក្រាយ​ខ្នង​បន្ទេរ​មក​ក្រោយ​បន្តិច​ភ្នែក​សម្លឹង​ទៅ​ឆ្ងាយ​មាន​ឫក​ខ្ពស់​ក្រអឺត​បែប​ចង់​សម្ដែង​ឱ្យឃើញថា ដី​នេះ ទីនេះ កាលពីដើម​ម៉ិ​ញ​ជា​របស់​ប្ដី​អញ គឺ​នៅ​ជា​របស់ខ្លួន​អញ​ខ្លះ​ដែរ។
មុាំងរ៉ាយ
មុាំងរ៉ាយ (มังราย  ; 1238–1311) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ម៉េងរ៉ាយ ( เม็งราย   ), គឺជាស្តេចទី២៥ នៃងើន្យាង (ឆ្នាំ ១២៦១-១២៩២) និងជាស្តេចទីមួយនៃឡានណា (ឆ្នាំ
ឡុង បូរេ៉ត
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា
សូម៉ាលី
ប្រទេសសូម៉ាលី (ភាសាសូម៉ាលី៖ Soomaaliya, អក្សរអូស្មាញ្ញា៖ 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘𐒕𐒖; ភាសាអារ៉ាប់៖ الصومال) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធសូម៉ាលី (សូម៉ាលី៖ Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya; អារ៉ាប់៖ جمهورية الصومال الفيدرالية) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ស្នែងអាហ្វ្រិក។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនខាងលិចជាប់នឹងប្រទេសអេត្យូពី ខាងពាយព្យជាប់នឹងប្រទេសជីប៊ូទី ខាងជើងជាប់នឹងឈូងសមុទ្រអាដិន ខាងកើតជាប់នឹងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងខាងនិរតីជាប់នឹងប្រទេសកេនយ៉ា។ សូម៉ាលីជាប្រទេសដែលមានឆ្នេរសមុទ្រវែងជាងគេបំផុតនៅឯអាហ្វ្រិកដីគោក។ ប្រទេសសូម៉ាលីច្រើនគ្របដណ្តប់លើតំបន់ខ្ពង់រាប វាលទំនាប និងតំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗ។ អាកាសធាតុក្តៅតែងកើតមានពេញមួយឆ្នាំ បូករួមជាមួយខ្យល់មូសុងតាមរដូវ និងភ្លៀងធ្លាក់មិនទៀងទាត់។ សូម៉ាលីមានចំនួនប្រជាជនប្រមាណ ១៥ លាននាក់ ដែលក្នុងនោះមានជាង ២ លាននាក់រស់នៅក្នុងរដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតគឺ មូកាឌីស៊ូ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសដែលមានវប្បធម៌ឯកពន្ធុបំផុតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ប្រហែល ៨៥% នៃប្រជាជនសរុបទាំងអស់ជាជនជាតិសូម៉ាលី ដែលច្រើននិយមរស់នៅតាមភាគខាងជើងនៃប្រទេស។ ជនជាតិភាគតិចតែងប្រមូលផ្តុំគ្នារស់នៅលើដែនដីភាគខាងត្បូង។ ភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសនេះគឺ ភាសាសូម៉ាលី និងភាសាអារ៉ាប់។ ប្រជាជនប្រទេសសូម៉ាលីភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ដោយក្នុងនោះមានមួយភាគធំបានប្រតិបត្តិតាមនិកាយស៊ុននី។
ឃុំជយោ
ឃុំជយោ ស្ថិតនៅ ស្រុកចំការលើ ខេត្តកំពង់ចាម។
លោហិច្ចសូត្រ
លោហិច្ចសូត្រ ទី១២
កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ ២០២៣
ការរត់បណ្ដាក់ភ្លើងគប់
Torch Relay ការរត់បណ្ដាក់ភ្លើងគប់ ត្រូវបានចាប់ផ្តើមដំណើររត់របស់ខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសចំនួន 9 ផ្សេងទៀតនៃតំបន់ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី 21 ខែមីនា ចេញពីសៀមរាបអង្គរ ចេញទៅតាមប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន នៅថ្ងៃទី 24 ខែមីនា រហូតដល់ត្រលប់មកកម្ពុជាវិញនៅថ្ងៃទី 28 ខែមេសា និង បន្តរត់ជុំវិញ រាជធានី ខេត្តក្រុងរបស់កម្ពុជា រហូតដល់ កម្មវិធីបើកព្រឹត្តិការណ៍ កីឡាអាសុីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣២ ដែលធ្វើឡើង នៅពហុកីឡដ្ឋានធំ (Main Stadium) នៃពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ (Morodok Tech National Stadium) ដែលរៀបចំឡើង នៅថ្ងៃទី ០៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៣ ។
ការធ្វើពហិការដឹកនាំដោយ សហព័ន្ធប្រដាល់មួយថៃ (IFMA) ក្នុងវិញ្ញាសា នៃការប្រកួតប្រដាល់គុនខ្មែរ
Boycott led by Mouy Thai Boxing Federation (IFMA) in Kun Khmer Boxing competition
ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ពោ ក្លោងយ៉ារ៉ា (១១៥១ - ១២០៥) គឺជាស្តេចនៃ នគរចម្ប៉ា នៃ បណ្ឌុរង្គ ។
ឃុំដំបែ
=រដ្ឋបាល= ឃុំដំបែ មាន ១១ភូមិគឺ÷
យោធាធិបតីនួន
លើកទៅវាយបន្ទាយកំពង់សៀម
ចៅពញាមន្ដ្រី​ភក្ដី និង​ក្រមការ​ទាំងអស់ ឮ​ព្រះ​បន្ទូល​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្ដាប្រោស​លើកទោស​ដូច្នោះ​ក៏​ត្រេកអរ​ណាស់។ លុះ​ព្រឹក​ឡើង​ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ទ្រង់​ចាត់​កលឧបាយ​ប្រាប់​នាយ​ទ័ព នាយកង​ឲ្យ​ដឹង​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម​គ្រប់ៗ​គ្នា ហើយ​ទ្រង់​ចាត់​ឲ្យ​បំរើសេះ​ចេញ​ទៅ​ជា​ពីរ​ផ្លូវទៅ​ប្រាប់​សម្ដេច​យោធា​នរិន្ទ​មួយ​ផ្លូវ ទៅ​ប្រាប់​ឧកញ៉ា​យមរាជ​មួយ​ផ្លូវឲ្យ​លើកទ័ព​វាយ​ប្រសព្វ​ចូល​មក។ ឯ​ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ឧកញ៉ា​រាជតេជៈឃុំ​រេហ៍ពល​របស់​ខ្លួន​ហើយ​ក៏​លើក​ទៅ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម​តាម​ត្រាស់​បង្គាប់។ ខណៈនោះ ចៅពញា​លំពាំង​យោធាធិបតី មេទ័ព​សម្ដេច​ស្រីជេដ្ឋា​ឃើញ​ហើយ ក៏​លើកទ័ព​ចេញ​មក​ច្បាំង​គ្នា​យូរ​បន្ដិច​មក ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​តេជៈ ក៏​ក្លែង​ធ្វើ​ជា​ចាញ់ ហើយ​លើក​កងទ័ព​រត់ទៅ​ដល់​ភូមិ​សៀមបោយ ឧកញ៉ា​ចក្រី ឧកញ៉ា​នរិន្ទ​នាយក​ដែល​បង្កប់ទ័ព​នៅ​ទីនោះ​ឃើញ​ទ័ព​សត្រូវ​មក​ដល់​ហើយ ក៏​ដេញ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​ស្ទាក់​ព័ទ្ធ​ពីឆ្វេង​ពីស្ដាំ។ ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ ​ឧកញ៉ា​រាជតេជៈ ក៏​ដេញ​ពល​ទ័ព​ឲ្យ​រា​មកត​វិញ។ ទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​កង​ដែល​ដេញ​ទៅ​នោះ​ក៏​ត្រឡប់​ជា​នៅ​កណ្ដាល​កងទ័ព​ហ្លួង ​ខាងលិច។ លុះ​ឃើញ​ថា ទ័ព​នេះ​ច្រើន​លើស​កំលាំង​តស៊ូ​ពុំ​បាន មេទ័ព​សត្រូវ​នោះ​ក៏​នាំ​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន​វាយ​បំបែក​ការ​ឡោម​ព័ទ្ធ ហើយ​ចេញ​មក​ដល់​ព្រៃ​មួយអន្លើ​សិន ផ្នែក​ខាងកើត​ភូមិ​សៀមបោយ​ប្រមាណ​ ៣៥ ​សិន។ ខណៈនោះ​ព្រះ​បរមបពិត្រ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បរ​ព្រះ​ទីនាំង​ពិជ័យ​គជេន្ទ្រ​នាំ​យោធា​ចេញពី​ព្រៃ​ស្ទាក់​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី​ជាប់។ មេទ័ព​សត្រូវ​ក៏​ទទួល​ច្បាំង​គ្នា​ជា​មាំមួន​ដោយ​អាវុធ​វែង​ខ្លី។ ឯ​អស់​ពល​ខាង​ទ័ព​ចៅពញា​លំពាំង និង​យោធាធិបតី​កាល​ឃើញ​សម្ដេច​ព្រះ​ចន្ទរាជា​គង់​លើ​ដំរី​ស​សុទ្ធ​ហើយ​នោះ​ ក៏​ចេះ​តែ​នឹក​ថាព្រះ​បរមបពិត្រ​អង្គ​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​អ្នកមាន​បុណ្យ​មាន​តេជៈ។ មិនយូរ​ប៉ុន្មាន​ពួក​ពល​ទាំងនោះ​ក៏​បោះចោល​គ្រឿងសាស្ដ្រាវុធ​ពី​ដៃ ហើយ​រត់​ចូល​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​សុំ​ព្រះ​រាជទាន​ឲ្យ​អភ័យទោស។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ទ្រង់​លើកទោស​ឲ្យ​ទាំងអស់ ឯ​ចៅពញា​លំពាំង ចៅពញា​យោធាធិបតី ទ័លគំនិត​នឹង​ច្បាំង​តទៅ​ទៀត​ពុំ​កើត​ក៏​គេច​ចូល​ព្រៃ​អារ​ក​ខ្លួនឯង​ស្លាប់ ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ទៅ។ ព្រះ​បរមបពិត្រ​ខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា​ទ្រង់​យល់​បាត់​មេទ័ព​ខាង​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ហើយ​ឲ្យ​សេនា​ទាហាន​ដេញ​តាម​រក​សព្វ​ព្រៃ។ លុះ​ឃើញ​ថា​ស្លាប់​ហើយ​សេនា​ទាហាន​ក៏​កាត់​ក្បាល​យក​ទៅ​ថ្វាយបង្គំ​ទូល​ព្រះបរម​បពិត្រ។ គ្រានោះ​ទ្រង់​ត្រាស់​ឲ្យ​ដោត​ក្បាល​មេទ័ព​សត្រូវ​ទាំង​ពីរ​ទុកជា​បំរាម។ ឯ​សម្ដេចចៅពញា​យោធា​នរិន្ទ​១ ឧកញ៉ា​យមរាជ​១ ជា​មេទ័ព​ដែល​ចេញ​ទៅ​ទាំង​ពីរ​ផ្លូវ​លុះ​ដឹង​សេចក្ដី​ដោយ​ព្រះរាជ​បំរើ​ ជិះសេះ​ទៅ​ប្រាប់​ហើយ ក៏​លើក​កងទ័ព​ស្រូត​ទៅ​ដល់​ទីណាត់ ហើយ​ចោម​បន្ទាយ​កំពង់សៀម។ ខណៈនោះ​ចៅពញា​មហា​សេនា​មេទ័ព​ខាង​ស្ដេច​ត្រើយ​ខាងកើត​ដែល​នៅ​រក្សា​បន្ទាយ​នោះ លុះ​ឃើញ​ហើយ​ក៏​ដេញ​រេហ៍ពល​ឲ្យ​ឡើង​រក្សា​នាទី​បន្ទាយ តែ​ដោយ​ពល​ខ្លួន​តិច​ពេក​យល់​ថានឹង​ស៊ូ​ពុំ​បាន​ក៏​នាំ​ពួក​ពល​ចេញពី​បន្ទាយ​ទៅ​ចុះទូក តែ​ចុះ​ជា​បន្ទាន់​ពេក​ទូក​ភ្លូក​លិច​អស់​ជា​ច្រើន​ទៅ ពល​រេហ៍​ធ្លាក់​ស្លាប់​ក៏​ច្រើន រួម​ទាំង​ចៅពញា​មហា​សេនា​ផង។
HTV7
HTV7 គឺជាប៉ុស្តិ៍កម្សាន្តវប្បធម៌ទូទៅរបស់វៀតណាម ដែលចាក់ផ្សាយដោយស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ទីក្រុងព្រៃនគរ(ហូជីមិញ)តាំងពីឆ្នាំ 1986។ វាជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រជាជនវៀតណាមជាពិសេស និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍និយាយរួម។ ការផ្តោតអារម្មណ៍និងតាមដាន។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ដើមឆ្នាំ 2010 បានឃើញវិបត្តិប៉ុស្តិ៍ HTV7 ជាមួយនឹងការសរសេរកម្មវិធីបន្តិចម្តងៗ ប៉ុន្តែភាពជោគជ័យរបស់ HTV7 បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2012 នៅពេលដែលរៀបចំពេលវេលាសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តប្រឌិតវៀតណាម ដោយផ្លាស់ប្តូររយៈពេលកម្សាន្តសម្រាប់ពេលយប់។ ពេលរសៀល... ផ្សាយព័ត៌មាន ៦០ វិនាទី នៅម៉ោង ៦ និង ៣០ នាទីល្ងាច សង្គមកិច្ចសហការទិញសិទ្ធិផ្សាយកម្មវិធីទូរទស្សន៍ការពិត... HTV7 ពេលនេះកំពុងទាក់ទាញអ្នកទស្សនាបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈកម្មវិធីដូចជា Sound Duel ។ តន្ត្រី, ស្ត្រីអ៊ីតាលី - ពាក្យរបស់បុរស, អ្វីដែលគ្រូពេទ្យនិយាយ, តាក់ស៊ីសំណាង, ប្រកួតប្រជែងជាមួយរបាំ, ខ្ញុំជាអ្នកដឹកនាំ, អាថ៌កំបាំង, សើចនិងចាញ់ ...
សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា
ស្តាំ|រូបភាពតូច|388x388ភីកសែល| សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា (ពណ៌លឿង) មាន៥ប្រទេសគឺ [[សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ថៃ វៀតណាម ។ បានបង្ហាញផងដែរនូវ សត្វខ្លាដើម ( កូរ៉េខាងត្បូង តៃវ៉ាន់ សិង្ហបុរី និង ហុងកុង ) (ពណ៌ក្រហម)។]] សេដ្ឋកិច្ចកូនខ្លា សំដៅលើសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជា ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន ថៃ និង វៀតណាម, ប្រទេសលេចធ្លោទាំងប្រាំនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។
សង្គ្រាមសៀម-កម្ពុជា (១៥៩១-១៥៩៤)
ជម្លោះ
ការប្រយុទ្ធលើកទី២ នៅមុខខេត្តពោធិសាត់ បានបញ្ចប់ដោយការចាញ់របស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលហួសពីសមរភូមិ។ បីថ្ងៃក្រោយមក កម្លាំងសៀមបានទៅដល់ បាប៊ូរ ហើយចាប់ផ្តើមជីកលេណដ្ឋានជុំវិញទីក្រុង។ ដល់ពេលព្រលប់ ពួកសៀមបាន ជីក ផ្លូវឡើងទៅដល់កំពែងក្រុង ទើបចាប់ផ្តើមការប្រយុទ្ធគ្នាដោយដៃ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ សុរិយោពណ៌ របស់កម្ពុជាបានគ្រប់គ្រងផ្លូវរបស់ព្រះអង្គចេញពីការឡោមព័ទ្ធជាមួយកងទ័ពបុរសចំនួន ១០០០ នាក់ខណៈពេលដែលអ្នកការពារដែលនៅសល់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងការប្រយុទ្ធ។ លុះ​ដល់ ​លង្វែក ​ហើយ សុរិយោពណ៌​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា​អ្នក​ការពារ​ផ្ទាល់ ខណៈ​ដែល​ប្អូន​ប្រុស​របស់​ទ្រង់ ជ័យជេដ្ឋា បាន​បោះបង់​ទីក្រុង​ចោល។ ជំនួយដោយទាហានស៊ីឈ្នួល អេស្បាញ និង ព័រទុយហ្គាល់ ស្រីសុរិយោពណ៌បានពង្រឹងជញ្ជាំងដោយកាណុងបាញ់ និងកាំជ្រួច ខណៈពេលដែលកំពុងស្នើសុំជំនួយពី ប្រទេសវៀតណាម និងអភិបាលក្រុង ម៉ានីល របស់អេស្ប៉ាញផងដែរ។
កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម
By number and type of signatories
A trade agreement is classified as bilateral (BTA) when signed between two sides, where each side could be a country (or other customs territory), a trade bloc or an informal group of countries (or other customs territories). A trade agreement signed between more than two sides (typically neighboring or in the same region) is classified as multilateral.
នគរពួកមន
ទ្វារវត្តី
ដងទន្លេចៅព្រះយាស្ថិតត្រង់អ្វីនៅប្រទេសថៃកណ្ដាលសព្វថ្ងៃនេះ អង្កាល់ណោះធ្លាប់ជាស្រុកកណើតនៃវប្បធម៌ទ្វារវត្តីរបស់មន ដែលត្រូវបានគេអះអាងថាមានចាប់ពីសតវត្សទី៧ ដល់សតវត្សទី១០។ អត្ថិភាពនៃអរិយធម៌ទាំងនេះត្រូវបានបំភ្លេចជាយូរមកហើយដោយពួកសៀម ពេលនោះលោកស៊ែម្យូល-បៀលបានរកឃើញបុរីរដ្ឋនេះក្នុងសំណេរចិនស្ដីពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ថា “ទូឡូប៉ូទី”។ កំឡុងដើមសតវត្សទី២០ ពួកអ្នកបុរាណវិទូដឹកនាំដោយលោកហ្សក-សឺដេសបានធ្វើការកំណាយដ៏ធំនៅត្រង់អ្វីដែលត្រូវនឹងនគរបឋមសព្វថ្ងៃនេះ ហើយបានដឹងថាបុរីរដ្ឋនេះជាចំណុចកណ្ដាលនៃវប្បធម៌ទ្វារវត្តី។ ឈ្មោះបានបង្កើតឡើង ទ្វារវត្តីត្រូវបានអះអាងបញ្ជាក់ដោយអក្សរចារឹកលើបន្ទះជាសំស្ក្រឹតដែលមានឈ្មោះថា "ទ្វារវត្តី"។ ក្រោយតមកទៀត ស្ថានីយ៍ទ្វារវត្តីកាន់តែច្រើនៗទៅត្រូវបានគេរកឃើញនៅពាសពេញដងទន្លេចៅព្រះយា។ ស្ថានីយ៍សំខាន់បំផុតពីរកន្លែងគឺនគរបឋម និង ឧទង (នៅចង្វាតសុវណ៌បុរីសម័យបច្ចុប្បន្ន)។ អក្សរចារឹកទ្វារវត្តីជាភាសាសំស្ក្រឹត និង មនប្រើប្រាស់អក្សរចេញពីអក្សរបល្លវៈនៃរាជវង្សបល្លវៈឥណ្ឌាខាងត្បូង។ សាសនានៅទ្វារវត្តីត្រូវបានគេគិតថាជាពុទ្ធសាសនាថេរវាទឆ្លងតាមទំនាក់ទំនងជាមួយស្រីលង្កា ដែលមានវណ្ណៈគ្រប់គ្រងគេធ្វើពិធីសាសនាព្រហ្មញ្ញ។ សិល្បៈទ្វារវត្តី រួមមានរូបសំណាកព្រះពុទ្ធ និង ស្តូប ដែលបង្ហាញនូវភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងរូបសំណាកព្រះពុទ្ធនៃរាជវង្សគុប្តៈនៃឥណ្ឌា។ ផលិតកម្មដ៏លេចធ្លោបំផុតនៃសិល្បៈទ្វារវត្តីគឺ ធម្មចក្រ រឺ កង់ថ្មដែលផ្ដល់នូវសញ្ញានៃការគោរពបដិបត្តិពុទ្ធសាសនា។ ប៉ែកខាងកើតដងទន្លេចៅព្រះយាត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលខ្មែរ និងព្រហ្មញ្ញសាសនាទៀតដូចដែលអក្សរចារឹកត្រូវបានរកឃើញជាភាសាខ្មែរ និង សំស្ក្រឹត។
ហង្សាវត្តី រឺ រាមញ្ញទេស (១២៨៧–១៥៣៩ ១៥៥០-១៥៥២)
នៅឆ្នាំ ១២៨៧ ចក្រភពបាកានបានលិចលង់ដោយសារតែការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោល និងរដ្ឋចំណុះរបស់ចក្រភពទាំងអស់នោះបានក្លាយជារដ្ឋឯករាជ្យ។ នៅភូមាភាគខាងក្រោមសម័យបច្ចុប្បន្ន ព្រះបាទហ្វារួ ទ្រង់បានបង្កើតនគរជនជាតិនិយាយភាសាមនហៅថា រាមញ្ញទេស ដោយធ្វើការបង្រួបបង្រួមតំបន់និយាយភាសាមនទាំងបីនៅឯភូមាភាគខាងក្រោម: មុំហ៍ (មោត្តមៈ), បាគូ (បាហ្គោ), តំបន់ដីសណ្ដឥរាវត្តី។ រាជធានីដំបូងរបស់នគរនេះគឺមុំហ៍ ប៉ុន្តែរាជធានីត្រូវបានរើទៅកាន់បាគូវិញនៅឆ្នាំ ១៣៦៩។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
02 ខេត្តបាត់ដំបង
0209. ស្រុកសំឡូត
06 ខេត្តកំពង់ធំ
0602. ស្រុកកំពង់ស្វាយ
0604. ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្ក
0608. ស្រុកស្ទោង
08 ខេត្តកណ្ដាល
0803. ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល
09 ខេត្តកោះកុង
0907. ស្រុកថ្មបាំង
ខេត្តក្រចេះ
1001. ស្រុកឆ្លូង 1002. ក្រុងក្រចេះ
ខេត្តមណ្ឌលគិរី
1004. ស្រុកពេជ្រាដា
ខេត្តព្រៃវែង
1402. ស្រុកកំចាយមារ​
អាមេនី
បំណែងចែករដ្ឋបាល
អាមេនី ត្រូវបានបែងចែកជាខេត្តចំនួនដប់ ដោយមានទីក្រុងឈ្មោះថា YEREVAN (Երեւան)ជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសនេះ។ នាយកប្រតិបត្តិនៅក្នុងប្រទេសនេះមានជំនួនដប់ នៃបណ្តាខេត្តទាំងដប់ (អភិបាល) បានតែងតាំងដោយរដ្ឋាភិបាលនៃ អាមេនី។ ប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុង YEREVAN នាយកប្រតិបត្តិគឺជាអភិបាលក្រុងនេះបានតែងតាំងដោយលោកប្រធានាធិបតី។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តពោធិ៍សាត់
1506. ស្រុកវាលវែង
អាមេនី
សេដ្ឋកិច្ច
សេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានពឹងផ្អែកទំាងស្រុកទៅលើការវិនយោគ និងជំនួយពីក្រៅប្រទេសអាមេនី។ ពីមុនជាប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចឯករាជ្យ ពឹងផ្អែកទៅឧស្សាហកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា ឧស្សាហកម្មគីមី អេឡិចត្រូនិច ម៉ាស៊ីន ផលិតអាហារ កៅស៊ូសំយោគ វាយនភណ្ឌ និង ពឹងផ្នែក យ៉ាងខ្លំាងពីធនធានពីក្រៅ។ ផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍ម៉ាស៊ីនវាយនភ័ណ្ឌ, និងទំនិញផលិតផ្សេងទៀតដើម្បីពង្រឹងសាធារណរដ្ឋក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសម្រាប់វត្ថុធាតុដើម និងថាមពល។ ថ្មីៗនេះសហប្រតិបត្តិការអ៊ិនថែលព្រមព្រៀង បើកមជ្ឍមណ្ឌលស្រាវជ្រាវនៅសាធារណៈរដ្ឋអាមេនី ម្យ៉ាងទៀតដើម្បីផ្តល់ជាសញ្ញាដល់ក្រុមហ៊ុន បច្ចេកវិទ្យាផ្សេងទៀតឲ្យបានដឹពីការរីកលូតលាស់របស់ឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យានៃសាធារណៈរដ្ឋអាមេនី។ វិស័យកសិកម្មទទួលផលសរុបតិចជាង ២០%ទំាងពីរ នៃចំនួនផលិតផលសរុបនិង ចំនួនកាងារសរុប មុនការរំលាយ សហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ១៩៩១។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យ ផលរបស់កសិកម្ម ជួយដល់សដ្ឋកិច្ចឲ្យរីកចំរើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ភាគហ៊ុនរបស់ខ្លួនដែលមាននៅចុងឆ្នាំ១៩៩០ឡើងដល់ ៣០%នៃចំនួនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប និង៤០ភាគរយនៃចំនួនការងារសរុប។ ការកើនឡើងពីសារៈសំខាន់នៃកសិកម្មនេះគឺមកពីតម្រូវការសន្តិសុខស្បៀងនៃចំនួនប្រជាជនក្នុងការប្រឈមមុខនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជានៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការផ្លាស់ប្តូរនិងការដួលរលំនៃវិស័យមិនមែនកសិកម្មនៃសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ។ ខណៈពេលដែលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមានស្ថិរភាពនិងកំណើនបន្តចំណែកនៃវិស័យកសិកម្មក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបបានធ្លាក់ចុះដល់ទៅបន្តិចជាង ២០% (ទិន្នន័យឆ្នាំ ២០០៦), បើទោះបីជាចំណែកនៃវិស័យកសិកម្មក្នុងការងារនៅតែមានជាង ៤០% ។ ធនធានរ៉ែរបស់អាមេនី ផលិតបានដូចជា ស័ង្កសី សំណ មាស់ និងទង់ដែង។ ថាមពលដែលសំខាន់ជាងគេផលិតអំពី ប្រេងដែលនំាចូលពីប្រទេសរុស្សី រួមជាមួយ ឧស្មន័ធម្មជាតិ និង ឥន្ធះនុយគ្លេអ៊ែ(សំរាប់រោងចក្រនុយគ្លេអ៊ែមួយរបស់ខ្លួន)។ ប្រភពថាមពលនៅក្នុងស្រុក គឺវារីអគ្គសនី។ មានស្រទាប់រ៉ែតូចៗដូចជា៖ ធ្យូងថ្ម ឧស្មន័ធម្មជាតិ ប្រេងកាត ប៉ុន្តែមិនទាន់បានធ្វើការអភវឌ្ឍន៍នៅឡើយទេ។ ដូចជារដ្ឋឯករាជ្យថ្មីផ្សេងទៀតនៃអតីតសហភាពសូវៀតសេដ្ឋកិច្ចអាមេនី បានទទួលរងពីកេរដំណែលនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបានគ្រោងទុកកណ្តាលនិងជាការវិភាគគំរូពាណិជ្ជកម្មរបស់អតីត សូវៀត។ ការវិនិយោគនិងការគាំទ្រសូវៀតក្នុងឧស្សាហកម្មអាមេនីបានបាត់ស្ទើរតែដូច្នេះសហគ្រាសធំពីរបីគឺនៅតែអាចដំណើរការបាន។ លើសពីនេះទៅទៀតឥទ្ធិពលនៃការរញ្ជួយដី      ស្ពីតាក់ឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលបានសម្លាប់មនុស្សជាង ២៥,០០០ នាក់និងបានធ្វើឱ្យគ្មានផ្ទះសម្បែង ៥០០,០០០ នេះនៅតែត្រូវបានមានអារម្មណ៍។ ជម្លោះរវាងជាមួយអាហ្សែបែហ្សជនជាតិនឹង (Azerbaijan) ទៅលើជនជាតិណាហ្កូរណូ ការ៉ាបាក់(Nagorno-Karabakh )មិនត្រូវបានដោះស្រាយ។ ការបិទព្រំដែនប្រទេសអាហ្សែបែហ្សនីនិងតួកគីបានបំផ្លិចបំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ចដោយសារតែ អាមេនី អាស្រ័យលើការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលនិងខាងក្រៅនៃវត្ថុធាតុដើមច្រើនបំផុត។ ផ្លូវដីតាម តំបន់ហ្កេអូហ្គា(Georgia) និងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មានមិនគ្រប់គ្រាន់ឬមិនគួរទុកចិត្ត។ ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបបានធ្លាក់ចុះជិត៦០% នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៩ និងឆ្នាំ ១៩៩៣ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកបានបន្តកំណើនដ៏រឹងមាំ។  រូបិយប័ណ្ណជាតិ ត្រាម នេះបានរងនូវអតិផរណាសម្រាប់ឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីសេចក្តីណែនាំរបស់ខ្លួននៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣។ thumb|តំបន់យ៉េវេរ៉ាន់ មជ្ឍមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនឹងវប្បធម៌នៅអាមេនី
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តសៀមរាប
1707. ស្រុកពួក
អាមេនី
ក្រុមជនជាតិ
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Armenian_childrens.jpg ក្រុមកុមារអាមេនីនៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិអុកការនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥។ជនជាតិភាគតិចអាមេនីកើនឡើងរហូតដល់ ៩៧,៩% នៃចំនួនប្រជាជន។Yazidis​​ កើនឡើនរហូតដល់ ១.៣% និង រូស្សុី ០.៥% ជនជាតិផ្សេងទៀតរួមមានស្រុកអាស្ស៊ីរី អ៊ុយក្រែន​ ផុនតិច ក្រិក(នៅទីនេះជាធម្មតាយើងហៅ Caucasus ក្រិក), ជនជាតិឃឺដ, ហ្សកហ្ស៊ី, និងបេឡារុស។ដូចគ្នានេះផងដែរក៏មានសហគមន៍តូច Vlachs, Mordvins, Ossetians, Udis និង Tats ។ជនជាតិភាគតិចនៃបង្គោលភ្លើងនិង Caucasus អាល្លឺម៉ង់មានផងដែរបើទោះបីជាពួកគេមាន Russified យ៉ាងខ្លាំង ក្នុងអំឡុងពេលសម័យសូវៀតដែលជាជនជាតិអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបាននិយាយថានេះជាលើកទីពីរហើយដែលមានប្រជាជនច្រើននៅក្នុងប្រទេស(អំពីការកើនឡើង ២.៥% ក្នុងឆ្នាំ​ ១៩៨៩)។ទោះជាយ៉ាងណាដោយសារតែមានជម្លោះនៅលើ Nagorno-Karabakh នោះស្ទើរតែទាំងអស់នៃពួកគេបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍មកពី អាមេនី ទៅឱ្យអាហ្សែបែហ្ស។ផ្ទុយទៅវិញអាមេនី ទទួលការហូរចូលដ៏ធំនៃជនភៀសខ្លួនអាមេនីពីអាហ្សែបែហ្សគ្រាន់តែដូច្នេះការផ្តល់ អាមេនី តួអក្សរដូចគ្នាច្រើន។
ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា
ខេត្តស្ទឹងត្រែង
1903. ស្រុកសៀមប៉ាង
ខេត្តស្វាយរៀង
2005. ស្រុកស្វាយជ្រំ 2006. ក្រុងស្វាយរៀង
ខេត្តតាកែវ
2103. ស្រុកបូរីជលសារ​​
2108. ក្រុងដូនកែវ​​
ខេត្តត្បូងឃ្មុំ
2503. ស្រុកមេមត់
2506. ស្រុកត្បូងឃ្មុំ
2507. ក្រុងសួង
ជម្ងឺពុលឡាន
មូលហេតុ
សម្មតិកម្មទូទៅបំផុតសម្រាប់មូលហេតុនៃជំងឺចលនា គឺថាវាដើរតួនាទីជាយន្តការការពារប្រឆាំងនឹង ក្អួត ។  កន្លែងដែលត្រូវធ្វើ នៅក្នុង ខួរក្បាល មានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការបង្កើតក្អួត នៅពេលមានសារធាតុពុលត្រូវបានរកឃើញនិងសម្រាប់ដោះស្រាយទំនាស់រវាងចក្ខុវិស័យនិងតុល្យភាព។ នៅពេលដែលមានអារម្មណ៍ថាចលនាប៉ុន្តែមិនឃើញវា (ឧទាហរណ៍នៅក្នុងកប៉ាល់គ្មានបង្អួច) ត្រចៀក ខាងក្នុង បញ្ជូនទៅខួរក្បាលដែលវាដឹងពីចលនាប៉ុន្តែភ្នែក ប្រាប់ខួរក្បាលថាអ្វីគ្រប់យ៉ាងនៅតែមាន។ ជាលទ្ធផលនៃការមិនចុះសម្រុងគ្នាខួរក្បាលនឹងឈានទៅដល់ការសន្និដ្ឋានថាបុគ្គលម្នាក់ៗកំពុងតែ មានការបំភ្លឺ ហើយថែមទាំងសន្និដ្ឋានថាការចម្អាកំបាំងគឺដោយសារតែការបំពុល។ ខួរក្បាលឆ្លើយតបដោយការកាច់ក្អួតដើម្បីសំអាតជាតិពុល។ អាគុយម៉ង់ដោយប្រយោលរបស់ ទ្រេសមិន(Treisman) ថ្មីៗនេះត្រូវបានគេចោទសួរតាមរយៈសម្មតិកម្មដោយផ្ទាល់ពីការប្រែប្រួលដោយផ្ទាល់ក៏ដូចជាកែប្រែនិងពង្រីកតាមរយៈសម្មតិកម្មថ្នាំពុលដោយផ្ទាល់។  សម្មតិកម្មវិវត្តដោយផ្ទាល់អះអាងថាមានមធ្យោបាយដែលអាចជឿទុកចិត្តបានដែលចលនាឬចលនាជាក់ស្តែងពីបុរាណអាចចូលរួមដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការវិវត្តនៃប្រតិកម្មដែលមិនចាំបាច់សម្រាប់ការជ្រើសរើសយកការឆ្លើយតបថ្នាំពុលដែលបានស្នើឡើងដោយ ទ្រេសមិន (Treisman) ។ យ៉ាងណាក៏ដោយសម្មតិកម្មបំពុលដោយផ្ទាល់បានអះអាងថានៅតែមានវិធីដែលអាចជឿទុកចិត្តបានដែលប្រព័ន្ធប្រតិកម្មថ្នាំពុលរបស់រាងកាយអាចដើរតួក្នុងការបង្កើតការវិវត្តន៍នៃរោគសញ្ញាហត្ថលេខាមួយចំនួនដែលបង្ហាញពីជំងឺនៃចលនា។
ទ្រឹស្តីអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត
ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសម្មតិកម្ម ណាយស្ទាចមឹស (Nystagmus)  ត្រូវបានគេស្នើឡើងដោយផ្អែកលើការរំញោច សរសៃប្រសាទសរសៃឈាម ដែលបណ្តាលមកពីការអូសបន្លាយនៃសាច់ដុំភ្នែកក្រៅ ដែលកើតឡើងដោយចលនាភ្នែកដែលបណ្តាលមកពីការរំញោច សរសៃវិញាណ ។ មានទ្រឹស្តីសំខាន់ៗចំនួន 3 ចំពោះទ្រឹស្ដីនេះគឺទី 1 គឺទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងសកម្មភាពក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃឈាមពោលគឺប្រដាប់ពាក់កណ្តាលនិងប្រដាប់ភេទ អូតូលីធិច (otolithic)និងការផ្លាស់ប្តូរសាច់ដុំក្នុងចំណោមសាច់ដុំក្រៅភ្នែកទាំង 6 របស់ភ្នែកនីមួយៗ។ ដូច្នេះលើកលែងតែចលនាភ្នែកស្ម័គ្រចិត្តប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទនិងអវយវៈភ្នែកត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងហ្មត់ចត់។ ទីពីរគឺជាប្រតិបត្តិការនៃ ច្បាប់របស់លោក សើរីងធីន Sherrington  ពិពណ៌នាអំពីការទប់ស្កាត់ទៅវិញទៅមករវាងគូសាច់ដុំសរីរាង្គនិងការផ្សារភ្ជាប់សាច់ដុំខ្នែងដែលត្រូវតែកើតឡើងនៅពេលដែលច្បាប់របស់សឺនស្ទិនតុនត្រូវបានធ្វើឱ្យបរាជ័យដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យសាច់ដុំដែលមិនមានការឈឺចាប់ត្រូវបានអូសបន្លាយ ។ នៅទីបំផុតវាមានវត្តមានសំខាន់នៃទិន្នផលចំពោះសរសៃប្រសាទរបស់ Vagus ដែលជាលទ្ធផលផ្ទាល់នៃការរាលដាលនៃសាច់ដុំភ្នែក។  ដូច្នេះការលើកសរសៃប្រសាទទី 10 ដែលជាលទ្ធផលពីការពង្រីកសាច់ដុំភ្នែកត្រូវបានគេស្នើឡើងថាជាមូលហេតុនៃជំងឺចលនា។ ទ្រឹស្ដីនេះពន្យល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្សមានជម្ងឺដែលមានជម្ងឺបណ្តាលឱ្យមានជម្ងឺ ។   ហេតុអ្វីរោគសញ្ញាលេចឡើងនៅពេលទទួលការពន្លឿនក្បាលសត្វផ្សេងៗ ហេតុអ្វីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃចលនាភ្នែកស្ម័គ្រចិត្តនិងការឆ្លុះបញ្ជូលអាចប្រឈមនឹងការអនុវត្តន៍ច្បាប់ សើរីងធីន (Sherrington) យ៉ាងត្រឹមត្រូវនិងហេតុអ្វីថ្នាំជាច្រើនដែលរារាំងចលនាភ្នែកក៏អាចទប់ស្កាត់រោគសញ្ញាជំងឺចលនាបានដែរ។