cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា
រាជការលើកទីមួយរបស់ព្រះសីហនុ១៩៥៣-១៩៧០
ថ្ងៃ ៩ មីនា ១៩៤៥ កំឡុងការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា យុវក្សត្រនរោត្តម-សីហនុ បានប្រកាសឯករាជ្យ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្ទាប់ពីមានសំណូមពររបស់ជប៉ុនជាផ្លូវការ។ ក្នុងរយៈកាលដ៏ខ្លី បន្ទាប់ពីនោះមករដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានធ្វើសច្ចាប័នផ្ដល់ឯករាជ្យឱ្យកម្ពុជាមានតែឈ្មោះ ហើយក៏បានបង្កើតឡើងស្ថានកុងស៊ុលមួយនៅភ្នំពេញ។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះបានបោះបង់ចោលបារាំងភាវូបនីយកម្មនៃភាសាខ្មែរដែលរដ្ឋបាលអាណានិគម​បារាំងកំពុងចាប់ផ្ដើម​អនុវត្ត ហើយក៏បានដាក់បញ្ចូលអក្សរខ្មែរឱ្យប្រើជាផ្លូវការដូចដើមវិញ។ វិធានការនេះបាននាំមកដោយអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលដែលមានអាយុកាលខ្លីនឹងមានប្រជាប្រិយភាព និងបន្តរៀងរហូតមក តាំងពីពេលនោះមក គ្មានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយណាព្យាយាមធ្វើឡាតាំងនីយកម្មភាសាខ្មែរទៀតឡើយ។ បន្ទាប់ពីអង្គភាពយោធាសម្ព័ន្ធមិត្តបានចូលមកកម្ពុជា កងកម្លាំងយោធាជប៉ុនដែលមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសនេះត្រូវបានគេដកហូតអាវុធ និងបានធ្វើបិតុភូមិនិវត្តន៍។ ពួកបារាំងអាចដាក់រដ្ឋាភិបាលអាណានិគមឡើងវិញនៅភ្នំពេញ នៅ ខែ តុលា ឆ្នាំដដែល។
អព្យាក្រិត្យជាធាតុស្នូលនៃនយោបាយការបរទេស របស់កម្ពុជាកំឡុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០។ នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ភាគខ្លះនៃបណ្ដាខេត្តនៅភាគខាងកើត របស់កម្ពុជាកំពុងត្រូវបានប្រើជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់កងទ័ពវៀតណាមខាងជើង និងកងកម្លាំងវៀតកុង (NVA/VC) ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការតទល់នឹងវៀតណាមខាងត្បូង ហើយកំពង់ផែព្រះសីហនុក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកគេដែរ។ ពេលនោះសកម្មភាពរបស់វៀតកុង (NVA/VC) បានរីកធំឡើង បណ្ដាលឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងវៀតណាមខាងត្បូងមានការព្រួយបារម្ភ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្ដើមការវាយឆ្មក់ ដោយទម្លាក់គ្រាប់បែកជាបន្តបន្ទាប់យ៉ាងយូរ ១៤ ខែតម្រង់ទៅចំណុចសំខាន់ៗរបស់វៀតកុង ដែលបង្កឱ្យមានភាពជ្រួលច្របល់។ សម្ដេចសីហនុ ខ្លាចថាការប៉ះទង្គិចរវាងវៀតណាមខាងជើងកុម្មុយនិស្ត និងវៀតណាមខាងត្បូងអាចនឹងបែកខ្ចាយរាលដាលមកលើកម្ពុជា ទ្រង់ក៏បានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងលើយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែក ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកតាមបណ្ដោយព្រំដែនវៀតណាម-កម្ពុជា និងនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ យ៉ាងណាមិញ លោកភីតថឺរ-រ៉ដម៉ឹនបានអះអាងថា សម្ដេចសីហនុបានត្អូញត្អែរយ៉ាងខ្លាំងមកកាន់ពួកយើងអំពីមូលដ្ឋានទ័ព​វៀតណាមខាងជើងទាំងនេះនៅ​ក្នុងប្រទេសរបស់ទ្រង់ហើយបានសុំឱ្យយើងវាយប្រហារមូលដ្ឋានទ័ពទាំងនោះ។ នៅខែ ធ្នូ ១៩៦៧ អ្នកសារព័ត៌មានវ៉ាឝ៊ិងថឹនផូសថ៍លោកស្ទែនលី-ខារណូវត្រូវបានប្រាប់ដោយព្រះសីហនុថា បើសិនជាស.រ.ចង់ទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់យួនកុម្មុយនិស្ត ទ្រង់នឹងមិនបដិសេធឡើយ លុះត្រាតែប្រជាជនកម្ពុជាស្លាប់ទើបទ្រង់មិនយល់ស្រប។ សារដូចគ្នានេះក៏បានទៅដល់អ្នកនាំពាក្យរបស់ប្រធានាធិបតីស.រ.ចនសុន លោកឆិសស្តឺរ-ប៊ល នៅខែ មករា ១៩៦៨។ ដូច្នេះហើយ ស.រ.គ្មានការជំរុញចិត្តពិតដើម្បីផ្ដួលរំលំព្រះសីហនុឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ សម្ដេចសីហនុចង់ឲ្យកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រៅការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងវៀតណាមខាងជើង-វៀតណាមខាងត្បូង និងបានទិះតៀនយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន (រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមខាងត្បូង)។ សហរដ្ឋអាមេរិកអះអាងថាយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែក បានប្រព្រឹត្តិទៅមិនលើសពីដប់ដងឡើយ និងចុងក្រោយ ៣២ គ.ម. នៅខាងក្នុងព្រំដែនកម្ពុជា ជាតំបន់ដែលប្រជាជនកម្ពុជាត្រូវបានបណ្ដេញចេញដោយវៀតកុង។ សម្ដេចសីហនុ កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងការតស៊ូប្រឆាំងខាងក្នុងប្រទេសទល់នឹងព្រះអង្គផ្ទាល់ ដោយសារតែការរើបំរះរបស់ពួកខ្មែរក្រហម ទ្រង់មិនចង់ឲ្យកម្ពុជាមានការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នានេះឡើយ។ ព្រះសីហនុចង់ឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត (វៀតណាមខាងត្បូង) រក្សាសង្គ្រាមឱ្យនៅឆ្ងាយពីព្រំដែនកម្ពុជា។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹងទេ ព្រះអង្គក៏បានព្យាយាម ទប់ស្កាត់ពួកកងទ័ពវៀតណាមខាងជើងកុម្មុយនិស្តចូលទឹកដីកម្ពុជា ហើយទ្រង់ក៏មិនអនុញ្ញាតឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកប្រើដែនអាកាស និងព្រលានយន្តហោះសម្រាប់គោលបំណងយោធារបស់ខ្លួនផងដែរ។ រឿងនេះបានធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកអាក់អន់ចិត្តជាខ្លាំង។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានមើលឃើញថា សម្ដេចសីហនុជាអ្នកមានចិត្តមេត្តាដល់វៀតណាមខាងជើង និងជាបន្លាក្នុងកែវភ្នែកសហរដ្ឋអាមេរិក អាមេរិកក៏បានប្រើពួកស៊ីអាយអេ រឺសេអ៊ីអា (CIA) ឲ្យរៀបចំផែនការកម្ចាត់ព្រះសីហនុចេញ។ យ៉ាងណាមិញ ឯកសារបើកចំហមួយចំនួនបង្ហាញថា នៅចុងខែ មីនា ១៩៧០ ដដែល រដ្ឋការនិច្សុនមានបំណងរក្សាទុក ទំនាក់ទំនងជាមិត្ត ជាមួយព្រះសីហនុ។
សាធារណរដ្ឋខ្មែរនិងសង្គ្រាម
ទីក្រុងហាណូយបានច្រានចោលសំនើរបស់សាធារណរដ្ឋថ្មីនេះ ដែល ឲ្យដកទ័ពវៀតណាមខាងជើងចេញ (កវជ)។ ខ្មែរ ២០០០-៤០០០ នាក់ ដែលបានទៅវៀតណាមខាងជើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ បានត្រឡប់ចូលកម្ពុជាវិញ តាមពួកទាហានវៀតណាមខាងជើង។ ជាការឆ្លើយតបវិញ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្ដូរមកផ្ដល់ជំនួយជាសម្ភារៈសឹក ដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃរដ្ឋាភិបាលថ្មី ដែលភ្ជាប់នឹងការប្រឆាំងពួកបះបោរបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (គកក) និងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធវៀតណាមខាងជើង (កវជ)។ កងកម្លាំងវៀតណាមខាងជើង និងវៀតកុង ដោយទាល់ច្រកក្នុងការដណ្ដើមយកកន្លែងលាក់ខ្លួន និងខ្សែបណ្ដាញផ្គត់ផ្គង់របស់ខ្លួនមកវិញបាន ភ្លាមៗខ្លួនក៏បានចាប់ផ្ដើមការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធលើរដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ។ ព្រះមហាក្សត្របានជំរុញឱ្យពួកអ្នកដែលដង្ហែតាមទ្រង់ឱ្យជួយក្នុងការផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលនេះ ដែលបណ្ដាឱ្យមានសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីកើតឡើង។
នៅខែ មេសា ១៩៧០ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកនិច្សុនបានប្រកាសដល់ជនជាតិអាមេរិកជាសាធារណៈថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងកងពលជើងគោកវៀតណាមខាងត្បូង បានចូលទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងយុទ្ធនាការ ប៉ុនប៉ងកម្ទេចតំបន់មូលដ្ឋានទ័ពវៀតណាមខាងជើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (សូមមើល ការលុកលុយកម្ពុជា) ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានកំពុងទម្លាក់គ្រាប់លើទីតាំងរបស់វៀតណាម នៅកម្ពុជាច្រើនជាងមួយឆ្នាំទៅតាមចំនុចទាំងនោះ។
កម្ពុជាសម័យទំនើប:១៩៩៣-បច្ចុប្បន្ន
នៅថ្ងៃទី ១៦ មីនា ១៩៩២ អាជ្ញាធរអន្តរកាលសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (អ៊ុនតាក់) បានមកដល់កម្ពុជាដើម្បីចាប់ផ្ដើមនូវប្រត្តិបត្តិការ នៃផែនការកិច្ចព្រមព្រៀងរបស់ អសបជ (UN)។ គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់សហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន បានចាប់ផ្ដើមការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តិន៍ទ្រង់ទ្រាយធំនៅខែ មីនា ១៩៩២។ អ៊ុនតាក់ បានបង្កើនកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពទាំងយោធា និង អសេនិកយ៉ាងច្រើន ២២០០០ នាក់ ដើម្បីធ្វើការបោះឆ្នោតដោយយុត្តិធម៌ បង្កើតសភាធម្មនុញ្ញ។
ព្រះត្រៃបិដក
សំយុត្តនិកាយ
សំយុត្តនិកាយ បានប្រមូលរួបរួមកងធម៌តាមប្រភេទ ។ សំយុត្តនិកាយ​ត្រូវ​បាន​​បែង​ចែក​ជា ៥ វគ្គ គឺ​​ (១)  ​សគាថវគ្គ​ដែល​រៀបរាប់​​អំពីព្រះសូត្រចំនួន ២៧១ ព្រះសូត្រ,  (២)  និទានវគ្គ មាន​ព្រះសូត្រដែល​រៀបរាប់​អំពីហេតុ​ ឬឫសគល់នៃសភាវធម៌ទាំងឡាយ,  (៣)  ខន្ធវារវគ្គ មាន​ព្រះ​សូត្រ​ដែល​រៀបរាប់​​អំពី​ខន្ធ​,  (៤)  សឡាយតនវគ្គ មាន​ព្រះសូត្រដែល​រៀបរាប់​អំពីអាយតនៈ, និង  (៥)  មហាវារវគ្គ មាន​ព្រះសូត្រដែល​រៀបរាប់​អំពីពួកធម៌​ដូចជាមគ្គ ៨, ពោជ្ឈង្គ៧ និង ឥន្រ្ទិយ ២២ ។ សំយុត្តនិកាយ ជាគម្ពីរដែលរៀបរៀង​ធម៌ជាក្រុមៗ ហៅថា សំយុត្ត​មួយ ។ សំយុត្តនិកាយ​​​មាន ​៥៦ សំយុត្តនិង​មាន ៧៧៦២ ព្រះសូត្រ ។ សំយុត​្តនិកាយ ត្រូវបានដាក់តម្រៀបនៅក្នុងព្រះត្រៃបិដកខ្មែរនៅក្នុងសៀវភៅ​ភាគ២៩ ភាគ៣០ ភាគ៣១ ភាគ៣២ ភាគ៣៣ ភាគ៣៤ ភាគ៣៥ ភាគ៣៦ ភាគ៣៧ ភាគ៣៨ និង ភាគ៣៩ ។
នួន ជា
ខ្សែភាពយន្តនិង សាលាក្ដីខ្មែរក្រហម
អ្នកផលិតខ្សែភាពយន្តបានបដិសេធ មិនព្រមអោយ ខ្សែភាពយន្ត ជាមួយនិងតុលាការ ទៅលើមូលដ្ឋាន ដែលវាគួរយល់ពីប្រភព នៃរបបខ្មែរក្រហម។ប្រភពទាំងអស់គឺវា ត្រេកអរណាស់សំរាប់អ្វីៗផ្សេងៗទៀត និងសំភារៈសឹកដាក់ជាកម្មសិទ្ធិសាធារណៈ,ប៉ុន្តែលើមូលដ្ឋាន ដែលមិនមែន អ្នកផលិតខ្សែភាពយន្ត ជាអ្នកការិយាល័យរឺក៏ជា ភ្នាក់ងារ តុលាការឡើយ ។គេរិះគន់អ្នកផលិតខ្សែភាពយន្តយ៉ាងធំសំបើម សំរាប់ការមិនប្រើសំភារៈ របស់ពួកគេអោយតុលាការ។នៅថ្ងៃទី៩ ខែ មេសា ឆ្នាំ២០១០ តុលាការ បានចេញបទបញ្ជា ថាវាគួរតែ ស្វែងរក អោយឃើញ នូវ សំភារៈ មានលក្ខណៈជាអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែ ត្រូវជំនួសអោយការរង់ចាំរហូតដល់ សំភារៈ បានមកដល់ ជាកម្មសិទ្ធិសាធារណៈហើយប្រើ វាក្នុងការកាត់ទោស ពេលនោះ។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ២០១១ ការកាត់ទោសករណី០០២ ប្រឆាំងនួន ជា ខៀវ សំផន អៀង សារី និង អៀង ធារិទ្ធបានចាប់ផ្ដើមនៅទីក្រុង ភ្នំពេញ ។
បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា
==មណ្ឌលគីរី ==
==ព្រះវិហារ ==
==ព្រៃវែង ==
==សៀមរាប ==
==ស្វាយរៀង ==
អ៊ីពែបូល
អ៊ីពែបូលគឺជាសំនុំចំនុច P(x;y)\, នៅក្នុងប្លង់ ដែលផលដកចំងាយរវាងចំនុច P\,​ ទៅនឹងចំនុចនឹងពីរ ស្មើនឹងចំនួនថេរ ។ ចំនុចនឹងពីរហៅថាកំនុំ។
សមីការអ៊ីពែបូលដែលមានផ្ចិតស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស
បើផ្ចិតអ៊ីពែបូលស្ថិតនៅចំគល់អ័ក្ស គេបានទំរង់ស្តង់ដារបស់សមីការ​អ៊ីពែបូលគឺ
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណិតវិទ្យា ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធរណីមាត្រ
ខេត្តពាម
ភូមិសាស្ត្រ
​ពាម ទិស​ពាយព្យ​ជាប់​ព្រំប្រទល់​នឹង​ខេត្ត​ក្រមួនស​, ខាងកើត​និង​ខាងត្បូង​ជាប់​នឹងស្រុកភ្នំម្លូ (Kiên Lương) នៃ​ខេត្តក្រមួនស​, ទិសខាងកើត​ជាប់ នឹង​សមុទ្រ​, ទិស​ខាងជើង​ជាប់​ព្រំ​ប្រទល់នឹង ប្រទេស​កម្ពុជា។​
សម័យ​អាណានិគមនិយម បារាំង​
​ថ្ងៃ ២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៨៦៧ បា រាំង​បាន​ចូល​ត្រួតត្រា​ដល់​ខែត្រ​ពាម។ ឆ្នាំ ១៨៧៦ បារាំង បាន​ចែក​ភូមិសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ក្រោម ចេញ​ជា ៤ តំបន់​រដ្ឋបាល​ធំៗ និង​នៅក្នុង​តំបន់​រដ្ឋបាល នីមួយៗ​បាន​បែង​ចែកជា​និគម​តូចៗ ក្នុងនោះ​ខេត្ត​ពាម ត្រូវបាន​ចែកចេញជា ២ និគម​គឺ និគមពាម (Hà Tiên) និង និគមក្រមួនស (Kiên Giang) ។​
ញ៉ាត្រាង
ញ៉ាត្រាង គឺជាតំបន់ ឆ្នេរសមុទ្រ ទីក្រុង និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និង ទេសចរណ៍ នៃខេត្ត ខាញ់ហ័រ ប្រទេសវៀតណាម ញ៉ាត្រាង មានចម្ងាយពី ហាណូយ ខាងជើងប្រហែល ១២៩០ km និង មានចម្ងាយពី ទីក្រុង ហូជីមិញ ( ព្រៃនរគ ) ប្រមាណជា ៤៤១ km ញ៉ាត្រាង មានប្រជានជន ៥៣៥ ០០០នាក់ ដង់ស៊ីតេ ១៦៧៥ នាក់/km2 ដែលមានផ្ទៃដី ២៥១ km2 ញ៉ាត្រាងធ្លាប់ដែនដីនៃ ប្រទេសចម្ប៉ា មាន ជនជាតិចាមជាច្រើនកំពុងតែរស់នៅ ។
តារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍សនិទាន
ចំពោះ a\neq 0:
ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជា
កំឡុងពេល៤ឆ្នាំ បានធ្វើអោយឃើញនូវមរណភាពនៃប្រជាជនខ្មែរប្រហែលពីរលាននាក់តាមរយៈលទ្ធផលរួមផ្សំ នៃការសម្លាប់ខាងនយោបាយ ការអត់ឃ្លាន និងការធ្វើការដោយបង្ខំ ។  ដោយសារតែចំនួនដ៏ច្រើននេះ មរណភាពកំឡុងការដឹកនាំគ្រប់គ្រងរបស់ពួកខ្មែរក្រហម​ដែលជានិច្ចកាល គេបានចាត់ទុកថាជាការប្រល័យពូជសាសន៍ និងត្រូវគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា ហាយនភាពខ្មែរ រឺ ការប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរ ។ សម័យខ្មែរក្រហមបានបញ្ចប់ជាមួយការលុកលុយកម្ពុជាដោយសម្ព័ន្ធមិត្តជិតខាង និងកាលពីអតីត គឺវៀតណាមក្នុងសង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម ដែលទុកអោយកម្ពុជាក្រោមការកាន់កាប់របស់វៀតណាមអស់មួយទសវ    ត្ស ។
រូបបរិវត្តន៍សង្គម
វណ្ណៈធ្វើការគឺជាកត្តាបន្ទាប់បន្សំ ពីព្រោះដោយសារតែការជម្លៀសពីតំបន់ទីក្រុងនានា និងការបង្អាក់ដំណើរការភាគច្រើននៃរោងចក្រតិចតួចនៃប្រទេសនេះ ។ ក្រុមវណ្ណៈធ្វើការដ៏សំខាន់មួយនេះ នៅខាងក្នុងពួកពលករកម្ពុជា មុនបដិវត្តន៍ដែលស្ថិតនៅចំការកៅស៊ូនានា ជាប្រពៃណីដែលមានភាគច្រើនជាជននិរប្រវេស្តយួន ហើយដូច្នេះហើយបានធ្វើអោយមានការសង្ស័យខាងនយោបាយ ។
នៅភូមិភាគឧត្តរ និងក្នុងភូមិភាគកណ្ដាល ទីនោះហាក់បីដូចជាមានការប្រហារជីវិតច្រើនជាងមាន ពួកជនរងគ្រោះដោយការអត់ឃ្លាន ។
សេដ្ឋកិច្ច
ដោយសារទស្សនវិស័យរបស់ខ្មែរក្រហម ប្រទេសនេះគ្មានទេនូវការត្រួតត្រាសេដ្ឋកិច្ចដោយបរទេសជាលើកទីមួយហើយ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ២០០០ឆ្នាំរបស់ខ្លួន ។ ដោយសារតែការកែនប្រជាជនជាកងការងារតូចៗរៀបចំជាបែបយោធា ពួកខ្មែរក្រហមបានសង្ឃឹមដើម្បីបន្ធូរបន្ថយកម្លាំងផលិតភាពដ៏ច្រើនបាន ។
អប់រំ និង សុខភាព
ពួកខ្មែរក្រហមបានយល់ឃើញថាការអប់រំតាមប្រពៃណីជាមួយនិងអរិភាពមិនត្រូវរលាយចូលគ្នាឡើយ ។ បន្ទាប់ពីការធ្លាក់ភ្នំពេញ ពួកគេបានប្រហារជីវិតគ្រូបង្រៀនជាច្រើនពាន់នាក់ ។ ពួកអ្នកដែលធ្លាប់ជាអ្នកអប់រំពីមុនរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៥បានរស់ដោយការលាក់អត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន ។
ម្ខាងក្រៅពីការបង្រៀនជំនាញគណិតវិទ្យាថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងអក្ខរកម្ម គោលដៅសំខាន់នៃប្រព័ន្ធអប់រំថ្មីគឺត្រូវបំពាក់បំប៉នតម្លៃបដិវត្តន៍ទៅឱ្យពួកក្មេងៗ ។ សម្រាប់របបមួយនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយនិងភាគច្រើននៃតម្លៃជាប្រពៃណីរបស់កម្ពុជា នេះមានន័យថាវាចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតចន្លោះរវាងតម្លៃពួកក្មេងៗ និងតម្លៃពួកចាស់ៗដែលមិនមែនបដិវត្តន៍ ។
ភេរវកម្ម
ថ្ងៃនេះ ជាឧទាហរណ៍នៃក្បួនទារុណកម្មនានាដែលបានប្រើដោយពួកខ្មែរក្រហមអាចឃើញនៅឯសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង ។ សារមន្ទីរនេះយកអតីតដីនៃវិទ្យាល័យមួយធ្វើជំរុំឃុំឃាំងដែលត្រូវដំណើរការដោយកាំង-ហ្គិចអៀវ ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាសមមិត្តឌុច ។
ការដួលរលំនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
ភ្លាមៗបន្តបន្ទាប់ពីជ័យជម្នះខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥ មានការប្រទាញប្រទង់គ្នារវាងកងទ័ពខ្លួន និងកងកម្លាំងវៀតណាម ។ ឧប្បត្តិហេតុមួយចំនួនបានកើតឡើងនៅខែ ឧសភា ១៩៧៥ ។ ពួកខ្មែរបានផ្ដើមការវាយប្រហារលើកោះភូគុក និងថូចៅ ហើយបានរំលោភចូលទៅក្នុងខេត្តតាមព្រំដែនរបស់វៀតណាម ។ នៅចុងខែឧសភា នៅពេលតែមួយនោះសហរដ្ឋក៏បានបើកការវាយប្រហារអាកាសមួយប្រឆាំងនឹងរោងចក្រស្លប្រេងនៅឯកំពង់សោម បន្តបន្ទាប់ពីឧប្បត្តិហេតុម៉េយ៉ាគ្យូស កងកម្លាំងវៀតណាមបានដណ្ដើមយកកោះប៉ូឡូវ៉ៃកម្ពុជា ។
នៅពេលប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះដែរ ភូមិនានាក្នុងតំបន់ព្រំដែនវៀតណាមបានរងការវាយប្រហារសាជាថ្មី ។ ជាលំដាប់ វៀតណាមបានផ្ដើមការវាយប្រហារអាកាសប្រឆាំងនឹងកម្ពុជា ។ ក្នុងខែកញ្ញា ការវាយប្រហារព្រំដែនបានហុចលទ្ធផលចំនួនស្លាប់និងរបួសអសេនិកជនវៀតណាមជាច្រើនស្មើនឹង១០០០នាក់ ។ ខែបន្តបន្ទាប់ ពួកវៀតណាមបានវាយប្រហារតបតវិញក្នុងយុទ្ធនាការមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកម្លាំងនាយទាហាន២០០០០នាក់ ។
ថ្ងៃ៣ធ្នូ ១៩៧៨ វិទ្យុហាណូយបានប្រកាសការបង្កើតរណសិរ្សសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា (រ.ស.ជ.ក.) ។ នេះគឺជាក្រុមមួយដែលមានកំណើតពីការនិរទេសនៃកុម្មុយនិស្តនិងមិនមែនកុម្មុយនិស្តដែលបានចែករំលែកវិសមានចិត្តទៅនឹង​របបប៉ុល-ពត និងមានការពឹងពាក់ស្ទើរតែទាំងស្រុងលើការគាំទ្រ និង ការការពាររបស់វៀតណាម ។ រ.ស.ជ.ក.បានផ្ដល់លក្ខណៈដូចគ្នា បើមិនមែនជាភាពពិតជាក់ស្ដែងនៃភាពស្របច្បាប់ចំពោះការលុកលុយកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យរបស់វៀតណាម និងចំពោះការបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់នូវរបបរណបខ្លួននៅភ្នំពេញនោះទេ ។
ទីបញ្ចប់នៃរ.ច.ក.ប. និង ខ្មែរក្រហម
ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ប៉ុល-ពតបានបញ្ជាអោយមានការប្រហារជីវិតដៃស្ដាំរបស់គាត់ ស៊ុន-សេនចំពោះការប៉ុនប៉ងការចរចារសន្តិភាពជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ ប៉ុល-ពតខ្លួនឯងបានស្លាប់ ហើយពួកមេដឹកនាំខ.ក.សំខាន់ៗដទៃទៀតខៀវ-សំផននិងអៀង-សារីបានចុះចាញ់ទៅរដ្ឋាភិបាលហ៊ុន-សែន ក្នុងការដោះដូរចំពោះការរួចខ្លួនពីការកាត់ទោស ដែលទុកអោយតាម៉ុកជាមេបញ្ជាការកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមតែឯង គាត់ត្រូវបានគេឃុំខ្លួននៅឆ្នាំ១៩៩៩ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ។ អង្គការនេះបានបញ្ឈប់លែងមានជាសារវន្ត ។
ការងើបឡើងវិញ និង ការកាត់ទោស
នៅខែឧសភា២០០៦ រដ្ឋមន្ត្រីយុត្តិធម៌ លោកអង់-វង្សវឌ្ឍនាបានប្រកាសថាអង្គជំនុំជម្រះជាន់ខ្ពស់បំផុតរបស់កម្ពុជាយល់ព្រមអោយមានចៅក្រមកម្ពុជា និងស.ប.៣០រូបដើម្បីធ្វើជាប្រមុខលើសាលាក្ដីប្រល័យពូជសាសន៍នេះសម្រាប់ពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមដែលនៅរស់រានមានជីវិត ។ អ្នកធ្វើទារុណកម្មខ្មែរក្រហមដ៏សំខាន់ កាំង-ហ្គេកអ៊ាវដែលត្រូវគេស្គាល់ថាឌុច និងអតីតអ្នកបញ្ជាការនៃគុកស២១ដែលគេស្គាល់គ្រប់ៗគ្នា បានបន្តការជំនុំជម្រះចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិនៅថ្ងៃ ១៧ កុម្ភៈ ២០០៩ ។ វាគឺជាករណីទីមួយហើយដែលមានពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មាភិបាលរបស់ប៉ុល-ពតជាន់ខ្ពស់ បីទសវត្សបន្ទាប់ពីការបញ្ចប់របបមួយដែលត្រូវបានគេស្ដីបន្ទោសចំពោះមរណភាព១,៧ លាននាក់នៅកម្ពុជា ។
ការចោទសួរតាមផ្លូវច្បាប់ដែលទាក់ទងនឹងស្ថានភាព​នៃមរណភាពនៅកម្ពុជាជាការប្រល័យពូជសាសន៍
កាលណោះព្រឹត្តិការណ៍នានានៅកម្ពុជាបានត្រូវគេពិចារណាយ៉ាងទូលំទូលាយជាការប្រល័យពូជសាសន៍ និងយោងដូច្នេះ អ្នកខ្លះបានលើកឡើងថាការស្លាប់នៅកម្ពុជាមិនសមនិយមន័យនៃការប្រល័យពូជសាសន៍​ឡើយនៅក្នុងអនុសញ្ញាលើការបង្ការនិងទណ្ឌកម្មនៃឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ។
ទ្រឹស្តីបទតង់សង់
ដូចគ្នាដែរចំពោះទំនាក់ទំនងផលធៀបនៃជ្រុងផ្សេងៗទៀត៖
សំរាយបញ្ជាក់
សំរាយបញ្ជាក់៖
ដោយជំនួសតំលៃនៃ a និងb ទៅក្នុងសមីការដើម គេបាន
សាលាបឋមសិក្សានៅជប៉ុន
បរិក្ខា
កម្មវិធីផ្សាយតាមទូរទស្សន៍និងវិទ្យុ​រៀបរៀងដោយ​សមាគមផ្សាយជប៉ុន ត្រូវបានយកមកប្រើនៅតាមបឋមសិក្សា។ គេឃើញមានកំនើតសាលាដែលមានបំពាក់កុំព្យូទ័រផងដែរ។
សំពត់​ចងក្បិន​មានពី​ពេល​ណា​មក ?
អាណាចក្រ​ខ្មែរ (​នគរ​ភ្នំ ឬ ហ្វូណន​) ជា​លើកដំបូង​បំផុត ដោយ​ព្រះបាទ កៅណ្ឌិន្យ ។​ ​ចាប់​តាំង​ពីពេលនោះ​មក ជនជាតិ
ថៃ​-​ឡាវ​បាន​ប្រើ​ពាក់​"​ចងក្បិន​" ដូច​ខ្មែរ​ដែរ ។ ភស្តុតាង​ទាំងនេះ ដែល​បង្ហាញ​នូវ​អានុភាព​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​យ៉ាង​ច្បាស់លាស់
ឈូងសមុទ្រថៃ
thumb|250|right|ផែនទីបង្ហាញទីតាំងឈូងសមុទ្រថៃ
សុទស្សនមហារាជ
រឿង សុទស្សនមហារាជ
ព្រះថេរៈអង្គនោះ បានធ្វើអនុមោទនាថា៖ “ អ្នកឲ្យបាយ ជាអ្នកឲ្យកម្លាំង, អ្នកឲ្យសំពត់ ជាអ្នកឲ្យពណ៌សម្បុរ, អ្នកឲ្យយានជំនិះ ជាអ្នកឲ្យសេចក្តីសុខ អ្នកឲ្យប្រទីប ជាអ្នកឲ្យចក្ខុ ” ។
តារាងអាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍អសនិទាន
អាំងតេក្រាលដែលមាន s = \sqrt{x^2-a^2}
ចំណាំ  ដែលតំលៃវិជ្ជមាននៃ  ត្រូវបានយក។
ពិសិដ្ឋ ពីលីកា
បន្ទាប់ពីឪពុកម្ដាយរបស់អ្នកស្រីបានស្លាប់ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម អ្នកស្រី និងប្អូនស្រីទាំងពីរត្រូវបានឪពុុកមារបស់គាត់យកទៅចិញ្ចឹម ។ ក្រោយមក អ្នកស្រីនិងប្អូនៗរបស់អ្នកស្រីត្រូវប្ដូរឈ្មោះទៅជា សៅ ពីលី, សៅ ពាលា និងសៅ ដារ៉ូ ដែលយកត្រកូលតាមឪពុកមារបស់គាត់ សៅ ពិសិដ្ឋ ។ នៅក្រោយមក ប្អូនស្រីពៅ សៅ ដារ៉ូ បានទទួលមរណភាព ដោយបន្សល់ទុកបងស្រីទាំងពីរឲ្យនៅឯកោ ។
ស្នាដៃ
បន្ទាប់ពីរៀបការរួច អ្នកស្រីពិសិដ្ឋ ពីលីកា បានបន្តការងារជាតារាសំដែង និងអ្នករបាំប្រពៃណីតទៅទៀត។ គាត់បានសំដែងក្នុងខ្សែជាង៦០រឿង និងបានថតផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនទៀត។ ខ្សែភាពយន្តដែលអ្នកស្រីចូលចិត្ត រួមមាន រឿង សំលេងទ្រខ្មែរ រឿង ស្រមោលអន្ធកាល និងរឿង ទុក្ខពីររបស់កែវ និងនាងនិត។ ក្រៅពីកិច្ចការថតខ្សែភាពយន្ត អ្នកស្រីរវល់នឹងការសំដែងនៅលើឆាកផងដែរ។ នៅក្នុងជីវិតរបស់អ្នកស្រី អ្នកស្រីបានទៅសំដែងនៅប្រទេសក្រៅជាច្រើន ដែលរួមមាន៖
មរណភាព
អ្នកស្រី ពិសិដ្ឋ ពីលីកា បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៩ ដោយសារការបាញ់ប្រហារ ពីសំណាក់ខ្មាន់កំភ្លើងមិនស្គាល់មុខម្នាក់ ធ្វើឲ្យគាត់រងរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយក៏ទទួលអនិច្ចកម្មនៅមន្ទីរពេទ្យ។
តំណភ្ជាប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:តារាសម្តែងខ្មែរ
វិស័យអប់រំនៅជប៉ុន
ប្រវត្តិ
វិស័យអប់រំផ្លូវការ​នៅប្រទេសជប៉ុនកើតឡើងបន្ទាប់ពីមានការ​នាំចូល​នូវវប្បធម៌ចិននាសតវត្សរ៍ទី៦។ ធម៌ព្រះពុទ្ឋសាសនា​ និង សាសនាខុងជឺ ក៏ដូចជា​វិទ្យាសាស្ត្រ អក្សរផ្ចង់ (ស្សុដូ) និង អក្សរសាស្ត្រ ត្រូវបានគេយកមកបង្រៀន។ មន្ត្រីអប់រំត្រូវបានជ្រើសរើសដោយ​ការប្រលង។ ផ្ទុយពីប្រទេសចិន ប្រព័ន្ឋនេះមិនត្រូវបានគេរក្សាទុកបានយូរអង្វែងទេ ហើយទីបំផុតវាបានក្លាយជាការផ្ទេរដំនែងពីឪពុកទៅកូនទៅវិញ។
មហាវិទ្យាល័យ
សូមមើលអត្ថបទក្បោះក្បាយនៅ ឧត្តមសិក្សានៅប្រទេសជប៉ុន
ព្រះរតនត្រ័យ
ពុទ្ធរតនៈ
ធម្មរតនៈ
បើ​​ពួក​​ឈាយីបុគ្គលទាំង​នោះ​រក្សា​ឈានសមាបត របស់​ខ្លួន​​បាន​​រហូត​​ដល់​​អវសាន្ត​ជីវិត ពួក​​គេ​​នឹង​​បាន​​ទៅ​​កើត​​ក្នុង​​ព្រហ្មលោក​ក្នុង​ជាតិ​​បន្ទាប់ ។ សត្វ​​ឯណា​មួយ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​កម្ម​ណា​មួយ​នៃអនន្តរិយកម្មទាំង ៥ នេះ សត្វ​​នោះ​​នឹង​​ទៅ​កើត​​ក្នុង​និរិយភូមិ​​គឺ​​នរក​បន្ទាប់​​ពី​​ស្លាប់​​ទៅ​​ដោយ​​វៀរ​​ពុំ​​បាន​ឡើយ មិន​​​ថា​​ក្នុង​​ករណី​​ណា​ៗ​ ក៏ដោយ ។ ពហុលកម្ម ឬអាចិណ្ណកម្ម គឺ​​កម្ម​​ស្រាល ​ឬ​​កម្ម​ដែល​យើង​ធ្វើ​ជា​ប្​រចាំ​ ឬ​កម្មជាទម្លាប់។ កម្មនេះនឹងចូលមកឲ្យផលគឺឲ្យបដិសន្ធិបើកាលណាគ្មានគរុកម្មទេ។ អាសន្នកម្ម គឺ​កម្ម​ដែល​ធ្វើ​ក្នុង​ពេល​ជិត​​ស្លាប់។ កុសលកម្ម​ក្តី អកុសលកម្មក្តីដែលសត្វបានធ្វើមុនខណៈចុតិចិត្តបន្តិច វា​នឹង​មក​ជា​អារម្មណ៍​និង​ជា​ការ​ចងចាំ​យ៉ាង​ច្បាស់​​​ក្នុង​សន្តាន​របស់​សត្វ​ហើយ​អាស្រ័យ​អារម្មណ៍នោះ​ៗ ជា​អារម្មណប្បច្ច័យ សត្វ​​នឹង​​បដិសន្ធិ​ដោយ​​អនន្តរប្បច្ច័យ​​គឺ​​កម្ម​មាន​​ជាតិ​​​ស្មើ​​គ្នា​ចូល​មក​ឲ្យ​ផល ។ កតត្តាកម្ម ឬ​កដត្តាកម្ម ឬ​កតត្តាវាបនកម្ម គឺ​កម្ម​ដែល​ធ្វើ​ដោយ​ពុំ​មាន​ចេតនា ។ កម្ម​​​នេះ​​​ឲ្យ​​​ផល​​​​ក្នុង​​​ករណី​​​ដែល​​​កម្ម​​ទាំង ​៣ ​ខាង​​លើ​​ពុំ​មាន​ ឬ​ពុំមាន​ឱកាស​ឲ្យ​ផល ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រះនព្វលោកុត្តរធម៌ទាំង ៩ ប្រការគឺ មគ្គ ៤​បាន​ដល់​​ សោតាបត្តិមគ្គ, សកទាគាមិមគ្គ​, អនាគាមិមគ្គ, អរហត្តមគ្គ, និង ផល ៤​បានដល់ សោតាបត្តិផល សកទាគាមិផល, អនាគាមិផល, អរហត្តផល និង​ព្រះ​និព្វាន​ជា​ព្រះនព្វលោកុត្តរធម៌ ៩​លោក​រាប់​ថា​ជា​ព្រះធម្មរតនៈ។
រូបមន្តហេរុង
សំរាយបញ្ជាក់
គេទទួលបាន​រូបមន្ត​ហេរុង​ដោយជំនួស គេបាន
រូបមន្តហេរុងចំពោះតេត្រាអែត
V\, ជាមាឌតេត្រាអែត
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រលាផ្ទៃ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទ្រឹស្តីបទគណិតវិទ្យា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ត្រីកោណ
ក្បឿងខ្មែរ
តាមការស្រាវជ្រាវរបស់បណ្ឌិត សូ សុគន្ធារី(១)បានអោយដឹងថា តាមរយៈការយកសំណល់ក្បឿង និងឥដ្ឋ ទៅពិសោធន៍ជាមួយនឹងសារធាតុគីមីកាបូន១៤ ដើម្បីកំណត់អាយុកាលរបស់វត្ថុទាំងនោះ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា សំណល់ទាំងនេះ សុទ្ធតែមានអាយុកាលតាំងពីប្រហែល ៥០០ឆ្នាំ នៃគ្រិស្តសករាជមកម្ល៉េះ៕
ប្លង់
ចំងាយពីចំនុចមួយទៅប្លង់មួយ
បើ\mathbf p_1 ស្ថិតនៅលើប្លង់ នោះD=0​។
វត្ត រំដួល
៤. ស្រែលោក តា កៅ និងយាយ ហ៊ីម រួចយាយ ឈឹង ជាកូនក៏បាន ប្រជុំកូនចៅសំរេច ចិត្តដោយជ្រះថ្លាបានប្រគេនចូលវត្តចំនួន ២  កុងទុកសម្រាប់ព្រះសង្ឃធើ្វ  កសាងរៀនសូត្រត ទៅអនាគត។ សរុបចំនួនដីស្រែដែលពុទ្ធបរិស័ទបានប្រគេនរួមទាំងអស់មាន ៤ ម្ចាស់ផ្ទៃដីរួមមាន ១២ កុង។ ប្រវត្តិព្រះចៅអធិការវត្តអត្ថបទជាអក្សរដិត ដែលបានទទួលនាទីជាព្រះតេជព្រះគុណព្រះប្រសពព្រះចៅអធិការព្រះឧបជ្ឈាយ៍ដែល បានទទួលព្រះបរមងារនាទីជាព្រះសង្ឃរាជព្រះចៅអាវាសដែលបានបួសរៀនជ្រៅជ្រះយល់ច្បាស់ផ្លូវលោក ផ្លូវធម៌ ល្អអាចដឹកនាំឃុំគ្រងថែរក្សាការពារក្នុងការកសាង សិក្សារៀនសូត្រធើ្វ បុណ្យទានតាមទំនៀមទម្លាប់ដ៏ប្រពៃបណ្តុះបណ្តាលវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិពុទ្ធសាសនាឲ្យមានការរីកចំរើនជាប់ជាបន្តហូរហែធានាបាននូវគុណធម៌ សីលធម៌សង្គម ជាប់ជាប្រចាំដូចមានរាយព្រះបរមនាមតទៅនេះគឺ ៖
៣. ព្រះតេជព្រះគុណ ព្រះនាម ឡាម បានទទួលនាទីជាព្រះចៅអធិការពី ព.ស. ២១៨៨ដល់ ព.ស. ២២២២ ។ ៤. ព្រះតេជព្រះគុណ ព្រះនាម  សួស បានទទួលនាទីជាព្រះចៅអធិការពី ព.ស. ២២២២ ដល់ ព.ស.២២៥៤។
ចិន
បុរេប្រវត្តិ
ភស្តុតាងបុរាណវត្ថុវិទ្យាបានបង្ហាញថា អម្បូរហូមីនីដាយដំបូងៗបានមកតាំងទីលំនៅលើទឹកដីប្រទេសចិនតាំងពី ២.២៥ លានឆ្នាំមុនមកម្លេះ។ ផូស៊ីលហូមីនីតបុរាណដែលមានសម្មតិនាមថាមនុស្សប៉េកាំង (ប្រភេទអម្បូរពូជមនុស្សបុរាណ) ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងរូបភ្នំមួយនៅចូកូឌានក្បែរទីក្រុងប៉េកាំង ហើយផូស៊ីលទាំងនោះមានអាយុកាលពីចន្លោះ ៦៨០,០០០ និង ៧៨០,០០០ ឆ្នាំមុន។ ផូស៊ីលធ្មេញនៃអូម៉ូសាព្យាង (មានអាយុពី ១២៥,០០០–៨០,០០០ ឆ្នាំមុន) ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងរូបភ្នំហ្វុយាននៅស្រុកដាវ ខេត្តហ៊ូណាន។
គណបក្សកុម្មុយនិស្ត
គណបក្សនយោបាយចំនួន ៨ ផ្សេងទៀតមានសមាជិកតំណាងនៅក្នុងសភាជាតិប្រជាជន និងសន្និសីទពិគ្រោះយោបល់នយោបាយប្រជាជនចិន។ ប្រទេសចិនបានគាំទ្រគោលការណ៍លេនីននិយមនៃ"ប្រជាធិបតេយ្យនិយមកណ្តាល"។
ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម
គំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវរបស់ចិនបានរីកធំឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំចុងក្រោយនេះហើយគិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ វាមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសចំនួន ១៣៨ និងអង្គការអន្តរជាតិចំនួន ៣០។ បន្ថែមលើការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយការបរទេស ការផ្តោតចម្បងរបស់ចិនគឺការកសាងផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ក៏ប៉ុន្តែ ប្រាក់កម្ចីជាច្រើនដែលធ្វើឡើងក្រោមកម្មវិធីខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវគឺមិនមាននិរន្តរភាពទេហើយប្រទេសចិនធ្លាប់បានប្រឈមមុខនឹងការអំពាវនាវឱ្យមានការបន្ធូរបន្ថយបំណុលពីប្រទេសជំពាក់បំណុលមួយចំនួន។
ខេត្តកំពង់គោ
​ឯកសារយោង
ទន្លេ ​ពាម​ស្មៅ​ចែក ត្រូវបាន​ជនជាតិ​ហៅថា​Sông Đồng Nai ព្រោះ​ទន្លេ​នេះ​ជា​ទន្លេ​មួយ​ធំ ឋិត​ក្នុង តំបន់​ដូន​ណៃ ដែល​ភាសា​យួន​ហៅថា ដុង​ណាយ​(Đồng Nai)  មិនមែន វាល​ប្រើស ទេ ។​ ដោយ ថាច់ ប្រីជា គឿន l សារព័ត៌មាន ព្រៃនគរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តក្រុងនៃប្រទេសវៀតណាម
អ្នកថតរូប
ច្បាប់
ការថតរូបត្រូវបានហាមឃាត់ក៏ដូចជាការពារដោយច្បាប់នៅក្នុងយុត្តាធិការជាច្រើន។ ការការពាររូបថតជាធម្មតាត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈការផ្តល់សិទ្ធិថតចម្លងឬសិទ្ធិសីលធម៌ដល់អ្នកថតរូប។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកការថតរូបត្រូវបានការពារជាសិទ្ធិវិសោធនកម្មលើកទីមួយហើយអ្នកណាម្នាក់មានសិទ្ធិថតរូបអ្វីដែលគេឃើញនៅក្នុងកន្លែងសាធារណៈដរាបណាវាជាទិដ្ឋភាពធម្មតា។ នៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេសច្បាប់ថ្មីៗ (ច្បាប់ប្រឆាំងភេរវកម្មឆ្នាំ 2008) បង្កើនអំណាចរបស់ប៉ូលីសដើម្បីការពារមនុស្សសូម្បីតែចុចអ្នកថតរូបពីការថតរូបនៅកន្លែងសាធារណៈ។
ម្រាមដៃទាំង៥ខ្វែងគំនិ
អ្នកដែលពូកែអញឯណេះទេ ចង់បញ្ជាគេចង្អុលតាមចិត្ត ។
រីឯនាងដៃនិស្ស័យស្នេហា ទន់ភ្លន់សង្ហាស្លូតបូតសុភាព
កែវកងផងច្នៃតម្លៃយ៉ាងណា គ្រឿងអលង្ការរចនាគ្រប់ក្បាច់
គេតែងលម្អបំពាក់រំលិច ចាំបាច់ត្រូវពាក់ឱ្យនាងដៃមុន ។
ចង់កាន់ចង់ទ្រយកអ្វីមិនស្រួល រអាក់រអួលដួលមុខដួលក្រោយ
រីចង្អុលដៃបីដូចសាសនា ជួយជាប្រាជ្ញាផ្លូវចិត្តផ្លូវកាយ
ក្រុងប៉ោយប៉ែត
ផ្លូវ
ចំនែកឯការកសាងផ្លូវកកំពុងតែអភិវឌ្ឍន៏បន្ថែមទៀត លើសពីនេះ​ការធ្វើដំនើរលឿនរហស័ជាងមុន ការនាំផលិតផលចេញពីប្រទេសថៃ មានច្រើនលើសលុប ជាងនាំចូល ធ្វើបែបនេះការឆ្លងដែនក៏កាន់តែច្រើនដែរ ធ្វើអោយ​​​បទល្មើសជាច្រើនបន្តកើតឡើងជាលំដាប់ ជាក់ស្តែងការជួញគ្រឿងញៀន ពេស្យាចារ ឆក់ប្លន់ និងល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗទៀត។ 200px|thumb|right|ផ្លូវចូលព្រំដែនកម្ពុជាថៃ
ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា
សាវកសន្និបាត​ប្រគល់​ដំណែង​អគ្គសាវ័ក និងប្រកាស​ធម្មនុញ្ញ​ពុទ្ធសាសនា
ដោយ​ឃើញ​ចំនួន​បរិស័ទ​កាន់​តែ​មាន​ច្រើន​ឡើង​ៗ ដូច្នេះ​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​មហាសន្និបាទ​មួយ​ឡើង ដើម្បី​ប្រកាស​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​សាសនា​ព្រះ​អង្គ​ដល់​មនុស្ស​ជាតិ​ទាំង​ពួង​ជា​ផ្លូវ​ច្បាប់ និង​ជា​សាកល​ថា ពុទ្ធសាសនា​បាន​កើត​មាន​ក្នុង​លោក​ហើយ ។ មហាសន្និបាត​នោះ ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែ ​មាឃ (កុម្ភៈ) ឆ្នាំ​រកា ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ​ចំនួន​៩​ខែ នៅ​វត្ត​វេឡុវ័ន (វត្ត​ ព្រៃ​ឫស្សី) ជិត​ក្រុង ​រាជ​គ្រឹះ ​នៃ​រដ្ឋមគធៈ ហើយ​មាន​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​បួស​ផ្ទាល់​នឹង​ព្រះ​អង្គ​ចំនួន ១២៥០ រូប ដែល​សុទ្ធ​សឹង​ជា​ព្រះ​អរហន្ត ចូល​រួម​ជា​សមាជិក​មហាសន្និបាទ ។
៤៥ ឆ្នាំ នៃ​ព្រះ​ករណីយកិច្ច​ជា​សាស្ដា
ចាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ​បរម គ្រូ បើក​មហាសន្និបាត​នោះ​មក គោល​មាគ៌ា​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​ពុទ្ធ​សាសនា ក៏​បាន​រីកសាយ​ភាយ​ទូទាំង​ជម្ពូទ្វីប​ដ៏​ឆាប់​រហ័ស ។ នៅ​ទី​ណា​ក៏​តែង​តែ​សូរ​មាត់​អួរ​សរសើរ​អំពី​ការ​កើត​ឡើង​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ សរសើរ​អំពី​ធម៌​ដែល​មាន​សច្ចភាព និង​អួត​នូវ​គុណ​របស់​ព្រះ​សង្ឃ ដែល​បរិស័ទ្ធ​គ្រប់​ទី​កន្លែង​ឯ​ចំនួន​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ក៏​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ។ ពេល​នោះ​ឯង​ដែល​កិត្តិ​គុណ​១០ យ៉ាង​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ បាន​កើត​ឡើង​ដោយ​ការ​ប្រសិទ្ធិនាម​របស់​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​និង​ជន​ជាតិ​ជម្ពូ​ទ្វីប​ទាំង​មូល ។ ពុទ្ធ​សាសនិក​ជន​ទាំង​នោះ បាន​ហៅ​ព្រះ​អង្គ​ថា​ជាៈ
ទិស
ទី៦ លោកអោយគោរពទិសខាងក្រោម គឺអ្នកបំរើ ឬសត្វ មើលខុសត្រូវគ្នាផង គ្នាចង់រស់ដូចយើងដែរ។ កុំចេះតែសម្លាប់។
ទិសទាំងដប់
១៦ មិនុនា ២០១១
សង់ខ្យាល្ពៅ
សង់ខ្យាល្ពៅ (Sankya Lapov) គឺជាឈ្មោះបង្អែមមួយប្រភេទដែលគេឃើញមាននៅប្រទេសកម្ពុជា។ បង្អែមនេះមានគ្រើងផ្សំដូចជា ផ្លែល្ពៅ ខ្ទិះដូង ពងមាន ម្សៅខ្សាយ និង ស្កសរ។
ពាក្យ សង់ខ្យា ប្រហែលជាក្លាយមកពីភាសាសង្រ្កឹត (सांख्य) ដែលជាឈ្មោះសាលាមួយនៃសាលាទស្សនៈវិទ្យាទាំងប្រាំមួយនៃសង្គមឥណ្ឌាបុរាណ។ បង្អែមនេះក៍គេឃើញមាននៅប្រទេសថៃដែរ ក្រោមឈ្មោះជា សង់ខ្យា ហ្វាក់ថុង (Sangkhaya Fakthong)។ ភាពស្រដៀងគ្នានៃឈ្មោះបង្អែមនេះជាភាសាខ្មែរនិងជាភាសាថៃ (សង់ខ្យា) ទំនងមកពីប្រភពតែមួយនៃការទទួលឥទ្ធិពលឥណ្ឌាកាលពីសម័យ កាលអាណាចក្រខ្មែរ។ ខ្មែរ​ជា​ក្រពើ​ចូល​ចិត្ត​លួច​ធ្វើ​ម្ហូប​ថៃ។
ខ្យល់
ខ្យល់៣ ផ្នែកវប្បធម៌ និង សង្គម
ខ្យល់ព្យុះ ខ្យល់គ ខ្យល់ដិន
Microsoft .NET Framework
គ្រួសារ .NET Framework បានរាប់បញ្ចូលនូវជំនាន់ពីរទៀតគឺ mobile ឬ Embedded device ។ .NET Compact Framework ជាជំនាន់ដែលបានកាត់ផ្នែកសំខាន់ៗខ្លះនៃ Framework ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង Windows CE និង Windows Mobile ដូចជា smartphones ជាដើម ។ លើសពីនេះទៅទៀត .NET Micro Framework គឺជាកញ្ចប់ ដ៏សម្បូរបែបមួយសម្រាប់ឧបករណ៍ទំនើបៗនាពេលបច្ចុប្បន្ន។.
ហេនរីច ហឺត
ឆ្នាំដំបូងៗ
In 1880, Hertz obtained his PhD from the University of Berlin; and remained for post-doctoral study under Hermann von Helmholtz.
In more advanced experiments, Hertz measured the velocity of electromagnetic radiation and found it to be the same as the light’s velocity. He also showed that the nature of radio waves’ reflection and refraction was the same as those of light and established beyond any doubt that light is a form of electromagnetic radiation obeying the Maxwell equations.
Hertz's experiments would soon trigger the invention of the wireless telegraph, radio, and later television. In 1930 the International Electrotechnical Commission (IEC) recognized his work by naming the unit of frequency—one cycle per second—the "hertz".
Electromagnetic research
In 1892, Hertz began experimenting and demonstrated that cathode rays could penetrate very thin metal foil (such as aluminium). Philipp Lenard, a student of Heinrich Hertz, further researched this "ray effect". He developed a version of the cathode tube and studied the penetration by X-rays of various materials. Philipp Lenard, though, did not realize that he was producing X-rays. Hermann von Helmholtz formulated mathematical equations for X-rays. He postulated a dispersion theory before Röntgen made his discovery and announcement. It was formed on the basis of the electromagnetic theory of light (Wiedmann's Annalen, Vol. XLVIII). However, he did not work with actual X-rays.
សិទ្ទិអ្នកនិពន្ទ
ពិធីចម្រើនព្រះបរិត្ត វិសជ្ជនាព្រះធម៌គ្រែបី •	គោលបំណង •	មូលហេតុដែលប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ប្រជាជនខែ្មរ ក៏តែងតែចងចាំ និងយល់គ្រប់ៗគ្នាថា "បុណ្យភ្ជុំបិណ្យ" គឺជាការធ្វើបុណ្យដាក់បិណ្ឌ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ បេតបុគ្គលជាឪពុក ម្តាយ បងប្អូន ញាតិសន្តានទាំងឡាយ ដែលបានចែកស្ថានទៅ ហើយ មិនដឹងជាទៅចាប់កំណើតនៅលោកខាងមុខជាអ្វីនោះ។ ប៉ុនែ្តបើ តាមអត្ថបទរបស់ លោក សុង ស៊ីវ វិញការធ្វើបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ពុំមែនមានន័យតែប៉ុណ្ណឹងទេ គឺលោកបានបកស្រាយដោយលើកយកអត្ថន័យចំនួន ៣ គឺ : 1.ដើម្បីឧទិ្ទសកុសលចំពោះបេតបុគ្គល ឬប្រេតបុគ្គល (ពាក្យ "បេត" ជាពាក្យបាលី ឯពាក្យ "ប្រេត" ជាពាក្យសំស្រ្កឹត) 2.ដើម្បីឲ្យបានសេចក្តីសុខចម្រើន សិរីសួស្តីដែលកើតពីផលទានរបស់ខ្លួន។ 3.ដើម្បីបង្កើតសាមគ្គីរបស់ជាតិ គឺការស្រុះស្រួលគ្នាទាំងពេលវេលាកំណត់ទាំងការធ្វើនំគម អន្សមពេញទូទាំង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា យើងក៏អាចកត់សម្គាល់ នូវពាក្យមួយទៀតថា "បុណ្យសែនដូនតា" ដែលជាពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់ប្រជារាស្រ្តខ្លះ ព្រោះថាពាក្យទាំងពីរគឺមានន័យដូចគ្នា •	បុណ្យនេះ ដែលប្រារព្ធឡើងព្រោះមានបំណងខ្លះដូចតទៅនេះ ៖ ១. ដើម្បីឧទ្ធិសដល់ព្រះវិរសមណៈ វិរបុរសខ្មែរ និងញាតិសាលោហិតគ្រប់ជំនាន់។ ២.ដើម្បីពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរនៃយើងបានឱកាសធ្វើនូវបុណ្យនេះ ក្នុងពេលដែលនៅឆ្ងាយពីប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ៣. ដើម្បីសម្តែងនៅភាពសាមគ្គីរវាងព្រះសង្ឃនិងពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរ។ ៤. ដើម្បីជាសញ្ញានៃការរក្សាប្រពៃណី និង វប្បធម៌ខ្មែរ។ កាលពីសម័យបុរាណកាល គេធ្វើពិធីបុណ្យនេះគឺដើម្បីរៀបចំធ្វើសង្ឃភត្ត ទំនុកបម្រុងព្រះសង្ឃដែលគង់ចាំវស្សាក្នុងវត្តរយៈពេល៣ខែ ចាប់តាំងពីថ្ងៃចូលវស្សារហូតដល់ថ្ងៃចេញវស្សា។ នៅក្នុងចំណេរកាលបុរាណបានចារថា ដោយនៅក្នុងរដូវវស្សាមានភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំ រលឹមពព្រិច ធ្វើឲ្យមានការលំបាកដល់ព្រះសង្ឃក្នុងពេលធ្វើគោចរបិណ្ឌបាត។ ហេតុដូច្នេះ ទើបបណ្ដាពុទ្ធបរិស័ទនាំគ្នារៀបចំពិធីនេះ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ព្រះសង្ឃប្រចាំថ្ងៃរហូតដល់ថ្ងៃចេញវស្សា។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅក្នុងពិធីបុណ្យនេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីផ្សាយឧទ្ទិសកុសលដល់ពពួកបេតជនញាតិ និងញាតិទាំង៧សណ្ដាន ព្រមទាំងតំណញាតិច្រើនមហាកប្បនោះផងដែរ តាមរយៈអនុភាពនៃសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ដែលរស់រងទុក្ខវេទនា កើតជាប្រេតមានកម្មពៀរ ជាប់ទោសធ្ងន់ រងកម្មក្រហល់ក្រហាយអត់ឃ្លានទាំងអស់នោះ បានរួចផុតពីក្ដីលំបាកសោកសៅ។
By : SOUN PISETH:បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ខ្ញុំ ព្រះករុណា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ គុណម្ចាស់ ធម្មានន្ទ ជំរាបសួរខេមរជនទាំងអស់!ឯកសារនានាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាអោយដឹងថា បុណ្យនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាំងពីក្នុងសម័យពុទ្ធកាលមកម្ល៉េះ ប៉ុន្តែសម័យនោះគេមិនហៅថា បុណ្យកាន់បិណ្ឌ ឬ បុណ្យដាក់បិណ្ឌឡើយ គឺគេហៅថា “បុណ្យបវរណាបច្ច័យបួន ឬ បុណ្យទំនុកបំរុងបច្ច័យបួនចំពោះព្រះសង្ឃ”បុណ្យភ្ជំបិណ្ឌ ត្រូវបានប្រារព្វឡើង និង ឃើញមានតែក្នុងប្រទេសខ្មែរយើង ៖ ចម្ងល់របស់ ខ្ញុំនៅលើប្រទេសក្នុងសកលលោកដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា តើ ក្នុងឱកាសដែលព្រះសង្ឃគង់ចាំព្រះវស្សា ប្រទេសទាំងឡាយនោះនៅតែបន្តប្រារព្វពិធី “បុណ្យបវរណាបច្ច័យបួន ឬ បុណ្យទំនុកបំរុងបច្ច័យបួនចំពោះព្រះសង្ឃ ” ជានិច្ចកាល ឬ ក៏គ្នាធ្វើអ្វីសោះក្នុងរយៈចន្លោះពេលចំនួន១៥ថ្ងៃហ្នឹង? ខ្មែរយើងដែលប្រារព្វ ធ្វើបុណ្យភ្ជំបិណ្ឌខុសពីប្រទេសទាំងឡាយដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចគ្នា តើអាចប្រាសចាកអំពីន័យដើមក្នុងសម័យពុទ្ធកាលដែរឬទេ?
ឧិសថប្រោសចិន្តា
ទំនុកច្រៀងនិងបទភ្លេង ដោយអ្នកស្រី កែវ ចន្ទ័បូរណ៍ សម្រួលបទភ្លេង ដោយលោក នភ ហង្សផលា
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
មាត្រា​ ៥​.-
ភាសា​ និង​អក្សរ​ ដែល​ប្រើ​ជា​ផ្លូវ​ការ​គឺ​ ភាសា​ និង​អក្សរ​ខ្មែរ។
មាត្រា​ ១៣​ ថ្មី.- ​
ក្នុង​រយៈវេលា​ ៧​ ថ្ងៃ​យ៉ាង​យូរ​ ព្រះមហាក្សត្រ​ថ្មី​ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ដោយ​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជ្យ​សម្បត្តិ។
មាត្រា​ ១៨​ ថ្មី.-
ព្រះរាជសារ​នេះ​ ព្រឹទ្ធសភា​ និង​ រដ្ឋសភា​ មិន​អាច​យក​ទៅ​ជជែក​ពិភាក្សា​ឡើយ។
មាត្រា​ ២៨​ ថ្មី​.-
ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រឈួន​ ហើយ​ត្រូវ​ព្យាបាល​ព្រះ​រោគ​នៅ​បរទេស​ ក្នុង​ពេល​នោះ​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​សិទ្ធិ​ផ្ទេរ​អំណាច​ឡាយ​ព្រះហស្តលេខា​នៅ​ លើ​ព្រះរាជក្រម​ ឬ​ ព្រះរាជក្រឹត្យ​ខាង​លើ​នេះ​ ទៅ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្ដី​ទី​ចុះ​ហត្ថលេខា​ជំនួស​ដោយ​ព្រះ​រាជសារ​ប្រគល់​ សិទ្ធិ។
ជំពូក​ទី​ ៣​ អំពី​​សិទ្ធិ​ និង​ករណីយ​កិច្ច​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ​
ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ ទទួល​ស្គាល់​ និង​ គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​ធម្មនុញ្ញ​នៃ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ សេចក្ដី​ប្រកាស​ជា​សកល​ស្ដី​ពី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​ កតិកាសញ្ញា​ ព្រម​ទាំង​អនុសញ្ញា​ទាំងឡាយ​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​សិទ្ធិមនុស្ស​ សិទ្ធិ​នារី​ និង សិទ្ធិ​កុមារ។
សេចក្ដី​ស្នើ​ទាំងឡាយ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ត្រូវ​បាន​ទទួល​ការ​ពិនិត្យ​ និង​ ដោះស្រាយ​យ៉ាង​ហ្មត់​ចត់​ពី​អង្គការ​រដ្ឋ។
ជន​ណា​ក៏​ដោយ​ ទោះ​ជា​បុគ្គល​ក្ដី​ ជា​សមូហភាព​ក្ដី​ មាន​សិទ្ធិ​ជា​ម្ចាស់​កម្មសិទ្ធិ។ មាន​តែ​រូបវន្តបុគ្គល​ ឬ​នីតិបុគ្គល​ដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ជា​ខ្មែរ​ទេ​ទើប​មាន​សិទ្ធិ​ជា​ម្ចាស់​ កម្មសិទ្ធិ​លើ​ដី​ធ្លី។
ជំពូក​ទី​ ៤​ អំពី​របប​នយោបាយ ​
មាត្រា​ ៥១​ ថ្មី​.-​ ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ អនុវត្ត​នយោបាយ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស។
អំណាច​ទាំងអស់​ជា​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រើ​អំណាច​របស់​ខ្លួន​ តាមរយៈ​រដ្ឋសភា​ ព្រឹទ្ធសភា​ រាជរដ្ឋាភិបាល​ និង​ សាលា​ជម្រះ​ក្ដី។
មាត្រា​ ៥២​.- ​
ជំពូក​ទី​ ៥​ អំពី​សេដ្ឋកិច្ច ​
ការ​រៀបចំ​ និង​ ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​នេះ​ នឹង​មាន​កំណត់​ក្នុង​ច្បាប់។
មាត្រា​ ៦១​.-​
រដ្ឋ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ជួយ​ដោះស្រាយ​មធ្យោបាយ​ផលិត​ ការពារ​ថ្លៃ​ផលិតផល​ជូន​កសិករ​ សិប្បករ​ និង​ជួយ​រក​ទី​ផ្សារ​លក់​ផលិតផល។
ជំពូក​ទី​ ៦ អំពី​អប់រំ​ វប្បធម៌​ និង​សង្គម​កិច្ច ​
រដ្ឋ​ត្រូវ​ការពារ​ និង​ លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធិ​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ក្នុង​ការ​ទទួល​ការ​អប់រំ​ប្រកប​ដោយ​គុណភាព​ នៅ​គ្រប់​កម្រិត​ និង​ ត្រូវ​ចាត់​វិធានការ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ជា​ជំហានៗ​ ដើម្បី​​ឱ្យ​ការ​អប់រំ​នេះ​បាន​ទៅ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​រូប។
រដ្ឋ​គ្រប់គ្រង​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​ និង​ថ្នាក់​សិក្សា​សាធារណៈ​ និង​ឯកជន​នៅ​គ្រប់​ភូមិ​សិក្សា។
រដ្ឋ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ចំពោះ​កុមារ​ និង​ មាតា។ រដ្ឋ​រៀបចំ​ឱ្យ​មាន​ទារកដ្ឋាន​ និង​ ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​នារី​ ដែល​មាន​កូន​ច្រើន​ក្នុង​បន្ទុក​ ហើយ​ឥត​ទី​ពឹង។
មាត្រា​ ៧៤​.-​
ជំពូក​ទី​ ៧​ អំពី​រដ្ឋសភា
តំណាងរាស្ត្រ​ ត្រូវ​ជ្រើស​តាំង​ដោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ជា​សកល​ ដោយ​សេរី​ ដោយ​ស្មើភាព​ ដោយ​ចំពោះ​ និង​តាម​វិធី​ជ្រើសរើស​ឆ្នោត​ជា​សម្ងាត់។
អង្គការ​​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ បែបបទ​​ និង​ ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ ត្រូវ​កំណត់​ក្នុង​ច្បាប់​បោះឆ្នោត។
ក្នុង​ករណី​នេះ​ ព្រះមហាក្សត្រ​​ត្រូវ​រំលាយ​រដ្ឋសភា​ ក្រោយ​ពី​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ទទួល​ការ​ស្នើ​ពី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ និង​ បន្ទាប់​ពី​ទ្រង់​បាន​ការ​យល់​ព្រម​ពី​ប្រធាន​រដ្ឋសភា។
មាត្រា​ ៧៩​.-​
អាណត្តិ​នៃ​សមាជិក​រដ្ឋសភា​ មាន​វិសមិតភាព​ជាមួយ​ការ​បំពេញ​មុខងារ​​សាធារណៈ​ ជា​សកម្ម​ និង​ ជា​មួយ​មុខងារ​ជា​សមាជិក​នៃ​ស្ថាប័ន​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ វៀរលែង​តែ​ទៅ​បំពេញ​មុខងារ​ក្នុង​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី​​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល។
សម័យ​ប្រជុំ​រដ្ឋសភា​ ត្រូវ​ធ្វើ​នៅ​រាជធានី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ក្នុង​សាល​ប្រជុំ​របស់​​ រដ្ឋសភា​ លើកលែង​តែ​មាន​ការ​សម្រេច​ផ្សេង​ចុះ​ក្នុង​លិខិត​កោះ​ប្រជុំ​ដោយ​កាលៈទេសៈ​ តម្រូវ។
រដ្ឋសភា​អាច​ប្រជុំ​ជា​សម្ងាត់​បាន​ តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​ពី​ប្រធាន​ឬ​ពី​សមាជិក​ចំនួន​​មួយ​ភាគ​ដប់​យ៉ាង​​តិច​ពី​ ព្រះមហាក្សត្រ​ ឬ​ពី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី។
ក- កូរ៉ុម​លើស​ពី​ ពីរ​ភាគ​បី​ នៃ​ចំនួន​សមាជិក​រដ្ឋសភា​​ទាំង​មូល​​សម្រាប់​ការ​អនុម័ត​ ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​​តម្រូវ​ឱ្យ​យក​មតិ​ភាគ​ច្រើន​ ពីរ​ភាគ​បី​នៃ​ចំនួន​សមាជិក​រដ្ឋសភា​ទាំងមូល។
រដ្ឋសភា​អនុម័ត​ថវិកា​ជាតិ​ ផែនការ​រដ្ឋ​ ការ​ឱ្យ​រដ្ឋ​ខ្ចី​ប្រាក់​ពី​គេ​ ការ​ឱ្យ​រដ្ឋ​ឱ្យ​ប្រាក់​គេ​ខ្ចី​ ការ​សន្យា​នានា​ ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​ និង​ ការ​បង្កើត​ កែប្រែ​ ឬ​លុប​ចោល​ពន្ធដារ។
មាត្រា ៩២​.-
រដ្ឋសភា​​បង្កើត​គណៈកម្មការ​ផ្សេងៗ​ ដែល​ចាំបាច់។ ការ​រៀបចំ​ និង​ ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​រដ្ឋសភា​ នឹង​មាន​កំណត់​ក្នុង​បទបញ្ជា​ផ្ទៃ​ក្នុង​នៃ​រដ្ឋសភា។
មាត្រា ៩៥​.-​
ជំពូក​ទី​ ៨​ ថ្មី​ អំពី​ព្រឹទ្ធសភា
មាត្រា ១០០​ ថ្មី​.-
​មាត្រា ១០២​ ថ្មី​.-
អាណត្តិ​នៃ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ មាន​វិសមិតភាព​ជាមួយ​​ការ​បំពេញ​មុខងារ​សាធារណៈ​ជា​សកម្ម​ជាមួយ​មុខងារ​​ជា​ តំណាងរាស្ត្រ​ និង​ ជា​មួយ​​មុខងារ​ជា​សមាជិក​ស្ថាប័ន​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
​មាត្រា ១០៩​ ថ្មី​.-
ក្នុង​ករណី​ដែល​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​មាន​ធុរៈ​មិន​អាច​បំពេញ​មុខងារ​បាន​ ដោយ​ហេតុ​មក​ពី​មាន​ជម្ងឺ​ ឬ​បំពេញ​​មុខងារ​ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្ដី​ទី​ ឬ​ជា​​ព្រះរាជានុសិទ្ធិ​ ឬ​បំពេញ​បេសកកម្ម​នៅ​បរទេស​ ​អនុ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​មួយ​រូប​ត្រូវ​ទទួល​ភារកិច្ច​ចាត់ចែង​​ការងារ​ ជំនួស។
ក្នុង​ករណី​ដែល​ប្រធាន​ ឬ​អនុប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ លាលែង​​ពី​មុខ​​តំណែង​ ឬ​ទទួល​​អនិច្ចកម្ម​ ព្រឹទ្ធសភា​ត្រូវ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​ប្រធាន​ ឬ​អនុប្រធាន​ថ្មី។
បើ​ព្រឹទ្ធសភា​បាន​ឱ្យ​យោបល់​យល់​ព្រម​ ឬ​ពុំ​បាន​ឱ្យ​យោបល់​សោះ​ក្នុង​​រយៈពេល​ដែល​​មាន​កំណត់​ទុក​ហើយ​នោះ​ទេ​ ច្បាប់​ដែល​រដ្ឋសភា​​បាន​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ហើយ​នោះ​ នឹង​ត្រូវ​បាន​យក​ទៅ​ប្រកាស​ឱ្យ​ប្រើ។
មាត្រា ១១៤​ ថ្មី​ (មួយ).-
ក្នុង​ករណី​មាន​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ទទួល​អនិច្ចកម្ម​ លាលែង​ ឬ​ប្រាសចាក​សមាជិកភាព​ ដែល​កើត​មាន​ឡើង​​ប្រាំ​មួយ​ខែ​យ៉ាង​តិច​មុន​ចប់​នីតិកាល​ ត្រូវ​ចាត់​តាំង​ ឬ​ជ្រើស​តាំង​ ជំនួស​​សមាជិក​នោះ​តាម​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​កំណត់​ក្នុង​បទ​បញ្ជា​ផ្ទៃ​ក្នុង​ នៃ​ព្រឹទ្ធសភា និង​ក្នុង​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​ចាត់តាំង​និង​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​សមាជិក ​ព្រឹទ្ធសភា។
ជំពូក​ទី​ ១០​ ថ្មី អំពី​រាជរដ្ឋាភិបាល
សមាជិក​ទាំងឡាយ​ នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​​ទទួល​ខុសត្រូវ​​រួម​គ្នា​ចំពោះ​រដ្ឋសភា​ អំពី​នយោបាយ​ទូទៅ​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល។ សមាជិក​មួយ​រូបៗ​ នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ទទួល​ខុសត្រូវ​រៀង​ខ្លួន​​ចំពោះ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ និង​ចំពោះ​រដ្ឋសភា​អំពី​ការ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត។ មាត្រា ១២២​ ថ្មី​.-(មាត្រា​ ១០៣​ ចាស់)
មាត្រា ១២៧​ ថ្មី​.-(មាត្រា​ ១០៨​ ចាស់)
ជំពូក​ទី​ ១១​ ថ្មី​ អំពី​អំណាច​តុលាការ ​
មាត្រា​ ១៣១​ ថ្មី​.- (មាត្រា​ ១១២​ ចាស់)
ជំពូក​ទី​ ១២​ ថ្មី​ អំពី​ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ
មាត្រា​ ១៣៨​ ថ្មី.-(មាត្រា​ ១១៩​ ចាស់)
ព្រះមហាក្សត្រ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ប្រធាន​រដ្ឋសភា​ តំណាងរាស្ត្រ​ចំនួន​មួយ​ភាគ​ដប់​ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ ឬ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ចំនួន​មួយ​ភាគ​បួន​អាច​បញ្ជូន​ច្បាប់​ដែល​រដ្ឋសភា​បាន​ អនុម័ត​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុមប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​ពិនិត្យ​ មុន​នឹង​ច្បាប់​នោះ​ត្រូវ​ប្រកាស​ឱ្យ​ប្រើ។
ប្រជារាស្ត្រ​មាន​សិទ្ធិ​ប្ដឹង​អំពី​ធម្មនុញ្ញ​ភាព​នៃ​ច្បាប់​បាន​ តាម​រយៈ​តំណាងរាស្ត្រ​ ឬ​ ប្រធាន​រដ្ឋសភា​ ឬ​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​ ឬ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​វាក្យខ័ណ្ឌ​ខាងលើ។
ជំពូក​ទី​ ១៣​ ថ្មី អំពី​ការ​គ្រប់គ្រង​រដ្ឋបាល
មាត្រា​ ១៤៥​ ថ្មី​ (មួយ).-
រាជធានី​ ខេត្ត​ ក្រុង​ ស្រុក​ ខណ្ឌ​ ឃុំ​ សង្កាត់​ ត្រូវ​គ្រប់​គ្រង​តាម​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​ ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​រៀប​ចំ​អង្គការ។
ជំពូក​ទី​ ១៤​ ថ្មី អំពី​សមាជជាតិ
សមាជជាតិ​ បើក​ឱ្យ​ប្រជារាស្ត្រ​ជ្រាប​ដោយ​ផ្ទាល់​ អំពី​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ​ដែល​ជា​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ និង​លើក​បញ្ហា​ និង​សំណូម​ពរ​ជូន​រដ្ឋ​អំណាច​ដោះស្រាយ។
មាត្រា​ ១៥៦​ ថ្មី.- (ពីរ មាត្រា ១៥៤ ថ្មី)
រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ ក្រោយ​ពី​បាន​ទទួល​ការ​អនុម័ត​ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ឱ្យ​ចូល​ជា​ធរមាន​ភ្លាម​ដោយ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា។
មាត្រា​ ១៥៧​ ថ្មី.-(មាត្រា​ ១៥៥ ថ្មី)
ក្នុង​ករណី​ដែល​រដ្ឋសភា​មិន​ទាន់​ចាប់​ដំណើរ​ការ​បាន​ ប្រធាន​ អនុ​ប្រធាន​ទី​មួយ​ និង​អនុប្រធាន​ទី​ពីរ​នៃ​សភា​ធម្មនុញ្ញ​ នឹង​ចូលរួម​បំពេញ​ភារកិច្ច​ ក្នុង​ក្រុមប្រឹក្សា​រាជសម្បត្តិ​បើ​សភាពការណ៍​ក្នុង​ប្រទេស​ទាមទារ។
មាត្រា​ ១៦០​ ថ្មី.-(មាត្រា​ ១៥៨ ថ្មី)
រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៩៣ នេះ បានធ្វើវិសោធនកម្មចំនួន ០៨លើកគឺ
ពោធិបក្ខិយធម៌
ពោធិបក្ខិយធម៌ ៣៧ នៅ​ក្នុង​ទស្សនវិជ្ជា​​ពុទ្ធសាសនា ពោធិបក្ខិយធម៌ Bodhipakkhiyā dhammā គឺជា គុណធម៌ ដែលជាហេតុ ឬ ទាក់ទង (បក្ខិយ) ទៅនឹងការត្រាស់ដឹង (ពោធិ) ។ ក្នុងអដ្ឋកថាបាលី ពាក្យ ពោធិបក្ខិយធម៌ ត្រូវគេយកមកប្រើដើម្បីបង្ហាញធម៌ ៧ យ៉ាង ដែល​​ព្រះ​ពុទ្ធ​តែង​រៀបរាប់​ ដូច​មាន​ចែង​ស្រាប់​ក្នុងគម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​​នៃ​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ។ នៅក្នុងគុណធម៌ ៧ នៃការត្រាស់ដឹងនេះ មានអង្គធម៌នីមួយៗទាំងអស់ ៣៧ ប្រការ (សត្តតឹសពោធិបក្ខិយធម្មា) ។ ពោធិបក្ខិយធម៌នេះ ត្រូវបានពុទ្ធសាសនិកជន ទាំង​ថេរវាទ និង មហាយាន ទទួលស្គាល់ថាជា ធម៌​បំពេញ​ដល់​ផ្លូវ​ទៅ​កាន់​ការត្រាស់ដឹង តាម​ទស្សន​​​ពុទ្ធសាសនា ។
ពោធិបក្ខិយធម៌ ៣៧
នៅ​ក្នុង​គម្ពី​រ​អង្គុត្តរនិកាយ សត្តកនិបាត នៃ​គម្ពីរ​​ព្រះ​ត្រៃបិដក ​សៀវភៅ​លេខ ៤៧ ទំព័រ​ទី ២២៦ (គម្ពីរ​ភាសា​អង់គ្លេស AN 7.67) ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលថា ៖
បង់ក្លាដែស
ព្រំប្រទល់នៃតំបន់ដែលសព្វថ្ងៃនេះបង្កើតឡើងដោយប្រទេសបង់ក្លាដែសបានមកពី ការបែងចែកប្រទេសឥណ្ឌានៅឆ្នាំ ១៩៤៧ នៅពេលដែលប្រទេសនេះក្លាយជា ផ្នែកខាងកើត នៃ អាណាចក្រប៉ាគីស្ថាន ដែលនៅឆ្នាំ ១៩៥៦ បានក្លាយជា សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមប៉ាគីស្ថាន ។ ទំនាក់ទំនងរវាងផ្នែកទាំងពីរនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថានដោយផ្អែកលើ សាសនាភាគច្រើន របស់ពួកគេ គឺ អ៊ីស្លាម បានបង្ហាញពីភាពផុយស្រួយនៅចំពោះមុខ ចម្ងាយ ១៦០០   គីឡូម៉ែត្រ ដែលបំបែកពួកគេ។ ប្រធានបទចំពោះការរើសអើង ខាងនយោបាយនិង ភាសា - អ៊ូឌូត្រូវបានប្រកាសជាភាសាផ្លូវការរបស់ប៉ាគីស្ថានក៏ដូចជាការធ្វេសប្រហែសផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងដៃរបស់ប៉ាគីស្ថានខាងលិចជនជាតិបង់ក្លាដែសនៅប៉ាគីស្ថានខាងកើតបានប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៧១ គាំទ្រដោយឥណ្ឌានិង សហភាពសូវៀត ។ ការ ប៉ះទង្គិចនៃអំពើហិង្សាកម្រ ជាលទ្ធផល, ការចាកចេញពីស្លាប់, ដប់លានជនភៀសខ្លួនជិតបីលាននាក់និង 200.000 នាក់ចាប់រំលោភបានបញ្ជាក់ថា  ។ ទោះបីជាមានការរំដោះខ្លួនក៏ដោយក៏ប្រទេសបង់ក្លាដែសបានឃើញការអភិវឌ្ន៍របស់ខ្លួនត្រូវបានសម្គាល់ដោយភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយដោយមានប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចំនួន ១៤ នាក់និងមាន រដ្ឋប្រហារ យ៉ាងតិច ៤ ដង ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក។
នាវាលាច្រាំង
នាវាលាច្រាំង
ទំនុកច្រៀងនិងបទភ្លេង ដោយអ្នកស្រី កែវ ចន្ទ័បូរណ៍ សម្រួលបទភ្លេង ដោយលោក អ៊ែលប៊ុណ្ណា
នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា
ធ្វេង|រូបភាពតូច|200px| [[ព្រះម៉ែម៉ាណាសា |ព្រះម៉ែម៉ាណាសា (ម៉ូណាសា) ព្រះមហាក្សត្រិយានីម្ចាស់ក្សត្រីនៃព្រហ្មញ្ញ សាសនា - ហិណ្ឌូសាសនា.]] នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា (Snake worship); (Tục thờ rắn) ហេតុអ្វីបានសត្វយក្ស និង សត្វគ្រុឌតាមធ្វើបាបសត្វនាគ មានវត្តមាននៅស្ទើរតែគ្រប់ប្រាសាទខ្មែរ គ្រប់សម័យកាលបែបនេះ? មិនថាប្រាសាទនោះសង់ឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះ ណា ឬ ញាតិវង្សណា តែងតែមានរូប យក្ស គ្រុឌ នាគជានិច្ច។
សាវ័កព្រះពុទ្ធ
ឧបាសិកា
ឧបាសិកា គឺស្រី្តដែលដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក ។
ពុយមីស
ពុយមីស ជា​ឈ្មោះ​របស់​ថ្ម​ភ្នំ​ភ្លើង ដែល​ជា​កំអែ​ភ្នំ​ភ្លើង​ដែល​កក​និង​កើត​ពពុះ​ កើត​ឡើង​នៅ​ពេល​ថ្ម​រង​នូវ​កំដៅ​ខ្លាំង​បំផុត និង​រង​សំពាធ​ខ្លាំង​បំផុត ត្រូវ​ផ្ទុះ​ចេញ​មក​ក្រៅ​ដោយ​បន្ទុះ​ភ្នំ​ភ្លើង​។​ កំន​កំនើត​មិន​ធម្មតា​នេះ កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​ ការ​ចុះ​ត្រជាក់​ភ្លាម​ៗ​ និង​ ការ​ថយ​សំពាធ​ភ្លាម​ៗ​។​ ការ​ថយ​ចុះ​សំពាធ​ភ្លាម​ៗ​ នាំ​អោយ​កើត​ពពុះ​ ដោយ​សារ​ការ​បន្ថយ​ចំនុច​រំពុះ​នៃ​កំអែ​ភ្នំ​ភ្លើង​ (ដូច​ជា​កកើត​ពពុះ​ នៅ​ពេល​យើង​បើក​ភេសជ្ជៈ​កាបូណាត​)​។ ការ​ចុះ​ត្រជាក់​ដែល​កើត​ឡើង​ព្រម​គ្នា​ ក៏​បង្កក​ពពុះ​ទុក​ក្នុង​កំអែ​នោះ​។ ពុយមីស ផ្សំ​មួយ​ភាគ​ធំ​ពី កែវ​ប្លោក​ៗ​ ពីរ៉ូក្លាស្ទិច ដែល​មាន​ភ្នាស​របស់​ប្លោក​ទាំង​នោះ​ស្តើង ថ្លា  កើត​ឡើង​ពី​លំហូរ​ម៉ាក់ម៉ា​ចេញ​មក​ក្រៅ​។​ ជា​ទូទៅ ប្រហែល​ជា​ពាក់​កណ្តាល​ផ្សំ​ពី​ស៊ីលីស (ឧទាហរណ៍​ រីយ៉ូលីទិច ដាស៊ីទិច អង់ដេស៊ីត ប៉ង់តេល្លរីត ផូណូលីត ត្រាស៊ីត) ប៉ុន្តែ​ជាតិ​បាសាល់​ និង​ធាតុ​ផ្សំ​ផ្សេង​ទៀត​ ក៏​មាន​ដែរ​។​ ពុយមីស ច្រើន​តែ​មាន​ពណ៌​ស្លេក មាន​តាំង​ពី​ពណ៌ស ស៊ីជំពូ ខៀវ រឺ​ប្រផេះ​ ទៅ​ដល់​បៃតង​ត្នោត រឺ​ខ្មៅ​។ ពុយមីស​ច្រើន​តែ​កើត​ពី​បន្ទុះ​ភ្នំ​ភ្លើង និង​ កកើត​នៅ​ផ្នែក​ខាង​លើ​នៃ​កំអែ​ស៊ីលីស​។ ពុយមីស​ស្ពោត​ជា​មធ្យម​៩០​ភាគរយ ហើយ​ជា​ដំបូង​អណ្តែត​លើ​ទឹក​។​ ស្កូរីយ៉ា ខុស​ពី​ពុយមីស ត្រង់​ហាប់​ជាង​ មាន​ប្លោក​ធំ​ជាង និង​មាន​ភ្នាស​របស់​ប្លោក​ក្រាស់​ជាង​។​ វា​លិច​ក្នុង​ទឹក​។ ភាព​ខុស​គ្នា បណ្តាល​មក​ពី​វីស្កូស៊ីតេ​ខ្សោយ​របស់​ម៉ាក់ម៉ា ដែល​បង្កើត​ជា​ស្កូរីយ៉ា​។​ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​បរិមាណ​ឧស្ម័ន​ច្រើន នោះ​វា​នឹង​កើត​ជា​ពុយមីស​ប្រភេទ​គ្រាប់​ល្មិត មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ពុយមីស៊ីត​។ ពុយមីស​ចាត់​ទុក​ជា​កែវ ព្រោះ​វា​គ្មាន​រចនា​សម្ព័ន្ធ​គ្រីស្តាល់​។ ពុយមីស​ មាន​ដង់ស៊ីតេ​ប្រែប្រួល ទៅ​តាម​កំរាស់​របស់​សំភារៈ​សូលីដ នៅ​ចន្លោះ​ពពុះ​នានា​។​ ពុយមីស​ភាគ​ច្រើន​អណ្តែត​លើ​ទឹក​។ ប្លោក​ទាំង​អស់​មាន​ទំរង់​សំខាន់​ពីរ​យ៉ាង​។ ពុយមីស​ភាគ​ច្រើន​មាន​ពពុះ​តូច​ៗ​រាង​ទូប​ ដែល​ប្រៀប​ដូច​ជា​សរសៃ​សូត្រ។ ការ​លូត​វែង​នៃ​ពពុះ​តូច​ៗ​នេះ កើត​មក​ពី​លំហូរ​នៃ​ម៉ាក់ម៉ា​ចេញ​ពី​មាត់​ភ្នំ​ភ្លើង​។​ ពពុះ​ ខ្លះ​ទៀត​មាន​រាង​ស្ទើរ​ស្វ៊ែរ ទៅ​ស្វ៊ែរ ហើយ​កើត​មក​ពី​សំពាធ​ខ្ពស់​នៅ​ពេល​ផ្ទុះ​។
មធ្យមលោការីត
ចំពោះ២ចំនួនវិជ្ជមាន x, y។ តំលៃនេះមានសារសំខាន់នៅក្នុងការគណនាក្នុងវិស្វកម្ម ទាក់ទិននឹងការបញ្ជូនកំដៅ។
សំនៀងដួងចិត្តក្រមុំ
២/ តែមានចិត្តមួយ សែនព្រួយនឹកគិត ខ្លាចចិត្តធ្លុះធ្លាយ ជឿពាក្យអង្វរ សែនល្អគួរស្តាយ ក្លាយជាទុក្ខា។
សូមជូននូវអាស័យដ្ឋានរបស់បទចំរៀង៖
http://www.youtube.com/watch?v=A7YPQ6MPjMw&feature=plcp
បញ្ចក្ខន្ធ
ទស្សនៈរបស់ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ
នៅ​ក្នុងអរិយសច្ចៈទី១ (ទុក្ខសច្ចៈ) ដែលព្រះពុទ្ធបានសំដែង បញ្ចក្ខន្ធជា ឧបាទានក្ខន្ធ គឺខន្ធដែលប្រកបដោយ ការជាប់ជំពាក់និងសេចក្តីទុក្ខ ជាហេតុជាបច្ច័យ​ឲ្យទុក្ខក្នុងអនាគត ។ ដើម្បីរំដោះខ្លួន​ឲ្យផុត​ពី​ទុក្ខទាំងពួង ​អ្នក​បដិបត្តិ​ធម៌​ត្រូវតែ​ហ្វឹកហាត់​រំលត់​​ខន្ធ​ទាំង ៥ (បញ្ចក្ខន្ធ) ។
បណ្តាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី
កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាលអំពីបណ្ដាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី (The Intergovernmental Agreement on the Asian Highway Network (IGA)) បានឈានដល់នៅថ្ងៃទី១៨ វិច្ឆិកា ២០០៣ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំអន្តររដ្ឋាភិបាលរួចមក។ IGA បានបញ្ជាក់ពីកំនាត់ផ្លូវ AH៥៥ ក្នុងចំនោមប្រទេសទាំង៣២ជាសមាជិក និងមានប្រវែងផ្លូវសរុប ១៤០ ០០០ គ.ម។
កំនាត់ផ្លូវ
ផ្លូវដែលមានលេខខ្ទង់រាយជាផ្លូវដែលឆ្លងកាត់ទ្វីបទាំងមូល៖
ប្រវែងផ្លូវកាត់តាមប្រទេសនីមួយៗ
Microsoft word 2007
អ្វីទៅជាកម្មវិធីMicrosoft Word
Microsoft Word គឺជាកម្មវិធីមួយដែលមានជំនាញក្នុងការវាយអត្ថបទធ្វើជាសៀវភៅ ​ ​លិខិតស្នាម ធ្វើជារបាយការណ៏ផ្សេងៗ វាមានជំនាញក្នុងការណ៏រចនាអត្តបទរបស់យើងដោយសារតែវាមានTools ជាច្រើនដូចជា Word Art Clip art និង​ Picture ជាដើម។
របៀបបើកឯកសារថ្មី(New)
របៀបចូល ចុចលើMicrosoft Office Button យកពាក្យ​New បន្ទាប់មកយកពាក្យ​ Blank Document >ចុចលើCreate ។
បន្ទប់រៀន
បន្ទប់រៀនគឺជាបន្ទប់ ដែលយកកន្លែងណាមួយធ្វើឲមានសកម្មភាព បង្រៀន ហើយនិងរៀន ។ ថ្នាក់រៀនជាគ្រឹះស្ថានអប់រំ ត្រូវបានគេកសាងឡើងដើម្បី ផ្តល់ចំនេះដឹងដល់កុមារទូទៅ រួមបញ្ជូលទាំងសាលាសាធារណៈ សាលាឯកជន សាជីវកម្ម​ សាសនា និងអង្គការមនុស្សធម៌។ ថ្នាក់រៀនជា កន្លែងមួយផ្តល់នូវសុវត្ថិភាពក្នុងការរៀន សូត្រ និងអាចកាត់បន្ថយ នូវភាពរំខាន ពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅបានថែមទៀតផង។
បារីអេឡិចត្រូនិច
ឧបករណ៍
នៅ​ពេល​គេបឺតខ្យល់ចូល ឧបករណ៍​អេឡិច​ត្រូមេកានិច​ចាប់​ផ្ដើម​បញ្ជា​លើ​ឧបករណ៍កម្ដៅ(អាតូមីស័រ) ដែល​លាយ​លីគីដ​ជា​មួយ​នឹង​ខ្យល់​ដែល​អ្នក​ប្រើ​បឺត​ចូល។ ល្បាយ​នេះ​កើត​ឡើង​ក្រោម​ទម្រង់​ជា​ចំហាយ ដែល​នឹង​ត្រូវ​ស្រូប​យក​ដោយ​អ្នក​ប្រើ។ រំភាយ​របស់​គ្លីកុល​ធ្វើ​ឱ្យ​មើល​ទៅ​ឃើញ​ដូច​ផ្សែង​ភាយ​ចេញ​ពី​បារី​ពិតៗ ចំណែក​ឯ​ឌីយ៉ូត​ភ្លឺ​ដែល​ឋិត​នៅ​ខាង​ចុង​ធ្វើ​ឱ្យ​មើល​ទៅ​ឃើញ​​ដូច​ជា​ចំហេះ។
ផលវិបាកលើសុខភាព
ដោយសារតែគ្មានចំហេះដូចបារីធម្មតា បារីអេឡិចត្រូនិច​ជា​ញឹក​ញយ​ត្រូវ​បាន​ក្រុម​អ្នក​ផលិត​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ដោយ​ចំ​ៗ​ឬ​ដោយ​បញ្ឈិត​បញ្ឈៀង​ថា​មិន​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​សុខភាព​ដូច​បារី​ធម្មតា។ រហូតមកទល់សព្វថ្ងៃនេះ មិន​ទាន់​មាន​នរណា​បាន​សិក្សា​ឱ្យ​បាន​ច្បាស់​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​របស់​ការ​ពិសា​បារី​បែប​នេះ​ទៅ​លើ​សុខភាព​នៅ​ឡើយ​ទេ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​ជាតិ​នីកូទីនដែលជាគ្រឿងបន្ថែម ដែលត្រូវបានចាត់ជា អាល់កាឡូអ៊ីដ ផ្ដល់ផលវិបាកដែលមានឈ្មោះថា ប៉ារ៉ាសាំប៉ាតូមីមេទិច (parasympathomimetiques) ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក្ដី បារីអេឡិចត្រូនិច ត្រូវបានគេហាមប្រាមចំពោះមនុស្សមិនទាន់ពេញវ័យ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងអ្នកដែលមានជំងឺខ្សោយបេះដូង។
សាកលវិទ្យាល័យ​ត្រាវិញ
សាកលវិទ្យាល័យត្រាវិញជឿជាក់ថា ការអប់រំ​និង​បណ្តុះបណ្តាល គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ​នៃសង្គម​លទ្ធផល​នៃ​ការ​អប់រំ​ និង​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​មិន​ត្រឹម​តែ​ធ្វើឱ្យ​មានការ​អភិវឌ្ឍ​ផ្ទាល់ខ្លួនឱ្យ​​ជីវិត​កាន់​តែ​ប្រសើរ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ ថែមទាំង​លើកកម្ពស់​អភិវឌ្ឍ​ទាំងមូល​ទៀតផង។​ កម្មវិធី​បណ្តុះ​បណ្តាល​របស់​សាកល​វិទ្យាល័យ​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ និង​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ទិស​ដៅ​បណ្តុះ​បណ្តាល​សមត្ថភាព​អ្នក​សិក្សា ​​ជាមួយ​នឹង​កម្រិត​​ចំណេះ​ដឹង​ ជំនាញ និងឥរិយាបថ ដែលទទួល​​ពិគ្រោះ​យោបល់​ពី​​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ (រួម​មាន​សហគ្រាស​ និយោជិក អ្នកជំនាញ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ សាស្ត្រាចារ្យ និង​និស្សិត​ជា​ដើម) ដើម្បី​ធានា​ថា អ្នកសិក្សាទទួល​បាន​​សមត្ថភាព​គ្រប់​គ្រាន់ ដើម្បី​​ចូលរួមជា​កម្លាំងធន​ធាន​មនុស្ស​​នៃ​ការងារសង្គម។ សាកល​វិទ្យាល័យ​ជឿជាក់ថា ការ​កសាង​ប្រព័ន្ធ​សិក្សា​រៀន​សូត្រ​ ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​​​កត្តាយក​អ្នក​សិក្សា​​​​​ធ្វើ​ជា​ស្នូល​(Student – Centered)​​ នឹង​ផ្តល់​អាទិភាព​ដល់​​និស្សិត​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​រៀប​ចំ​ផែន​ការ​សិក្សាដ៏​សមស្រប ដើម្បី​លើកកម្ពស់​សក្តានុពលភាពរបស់ពួកគេ​ក៏​ដូច​​ជា​​​ជំរុញ​ដំណើរ​ការ​នៃការសិក្សា​ដោយ​ស្វ័យ​ភាព​ មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ការរៀន​សូត្រ​ផ្ទាល់​ខ្លួន។ ​ឆ្លង​តាម​ទង្វើ​នោះ​ពួក​គេ​មាន​សញ្ញាណ​មនសិការ​​ និងមាន​លទ្ធភាព​សិក្សា​​មួយ​​ជីវិត។ ​
C. ការិយាល័យ
11. ការិយាល័យត្រួតពិនិត្យ​នីតិកម្ម
D.គណៈគ្រប់​គ្រងផ្នែក​​ផ្សេងៗ:
2. គណៈ​គ្រប់គ្រង​អន្តេវាសិកដ្ឋាន
រឿងមហាភារតយុទ្ធ ភាគទី៩៖ពួកកុរុចូលជាន់ដែនវិរាដ
ឯកសារយោង
សៀវភៅរឿងមហាភារតយុទ្ធ ចងក្រងនិងរៀបរៀងដោយ ព្រះស្នេហាសារ ទេព ក្រសេម
មធ្យមពីតាករ
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
ពីតាករ
សាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា
មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈ មនុស្សសាស្ត្រ និងភាសា (CoAHL)
ស្តាំ|រូបភាពតូច|និមិត្តសញ្ញារបស់ CoAHL នៅជាន់ទី ៤ មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈ មនុស្សសាស្ត្រ និងភាសា នៅសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា ផ្តល់ជូនកម្មវិធីសិក្សាសរុបចំនួន ៥៖ កម្មវិធីថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររង ១ កម្មវិធីថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ៣ និងកម្មវិធីថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ ១។
អាហារូបករណ៍
សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា ២០១៧-២០១៨ សាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា បានផ្តល់ជូនអាហារូបករណ៍ជាច្រើនកន្លែង ដែលមានឈ្មោះថា អាហារូបករណ៍ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ចក្ខុវិស័យ ៥០០ ឆ្នាំ ២០១៧ ។.
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងសិក្សាជាន់ខ្ពស់
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងសិក្សាជាន់ខ្ពស់ (IRAS) ធ្វើការស្រាវជ្រាវ លើបញ្ហាជាច្រើន ដែលរួមមាន ភាពជាអ្នកដឹកនាំ សកលភាវូបនីយកម្ម បញ្ហាការសិក្សានៅក្នុងថ្នាក់រៀន និងគោលនយោបាយការសិក្សាពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជា  និងបញ្ហាជាច្រើនទៀត។ ទាំង IRAS និង CRC ធ្វើការលើទស្សនាវដ្តីកម្ពុជាសំរាប់ការសិក្សា  អន្តរជាតិ ដែលបង្ហាញពីការស្រាវជ្រាវផលិតដោយសហគមន៍សាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា។