cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ជួន ណាត
ជីវិតាវសាន​បរិច្ឆេទ (កំណត់​អំពី​ទី​បំផុត​នៃ​ព្រះ​ជីវិត)
រាប់​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​១៣​រោច ខែ​ស្រាពណ៍ ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ទ្រង់​ឃើញ​សុបិន​និម្មិត្ត រហូត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​១២​កើត ខែ​ភទ្របទ គឺ​ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​កញ្ញា មក​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២៣ កញ្ញា ត្រូវ​ជា​១៤​ថ្ងៃ គឺ​សម្ដេច​ចាប់​មាន​អាពាធ ក្នុង​ថ្ងៃ​១២​កើត ខែ​ភទ្របទ ឆ្នាំ​រកា ឯក​ស័ក ព.ស.​២៥១៣ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​២៣ កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៦៩ វេលា​ម៉ោង​១៥ និង​៤៥​នាទី។
ព្រះសង្ឃ​ដែល​ធ្លាប់​ចូល​គាល់​បម្រើ​ព្រះអង្គ នាំ​គ្នា​អង្គុយ​នៅ​ក្រៅ​បន្ទប់​ក្រឡា​ព្រះ​បន្ទំ ស្រាប់​តែ​ឮ​សូរ​កណ្ដឹង​រោទ៍​ប្លែក​ពី​ធម្មតា ក៏​នាំ​គ្នា​ស្ទុះ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ក្រឡា​ព្រះ​បន្ទំ​ភ្លាម។ គ្រា​នោះ​សម្ដេច​មាន​ព្រះ​ឱង្ការ​ថា “អាត្មា​ចុក​ទ្រូង​ណាស់!”។ ក្នុង​ពេល​នោះ ព្រះសង្ឃ​ដែល​នៅ​កំដរ​នោះ ក៏​ជំនុំ​ពិគ្រោះ​គ្នា​ឲ្យ​ព្រះ​សិរិវិសុទ្ធ ម៉ី យ៉ាំ និយាយ​ទូរស័ព្ទ​ទៅ​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ថោ ប៉េងថុង ទៅ​ក្រសួង​ធម្មការ។ គ្រូ​ពេទ្យ​ជា​ច្រើន​នាក់ គឺ​លោក វេជ្ជបណ្ឌិត ថោ ប៉េងថុង, មី សាម៉ឺឌី, យូ គឹមយាន, ព្រំ ភួន, រស សារី, និង​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ម៉ា ហ្សូ ជាតិ​បារាំង ក៏​បាន​មក​ជា​បន្ទាប់​គ្នា ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​អាការ​រោគ​នៃ​សម្ដេច​មិន​ទាន់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា ក្រសួង​សុខាភិបាល​ក៏​បាន​ចាត់​លោក​គ្រូ​ពេទ្យ យូ គឹមយាន និង​លី គឹមសាន ឲ្យ​មក​នៅ​រក្សា​ព្រះរោគ​ប្រចាំ​ការ ប្រកប​ឱសថ​ថ្វាយ​ជា​ដរាប​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ១៤​កើត ខែ​ភទ្របទ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​២៥ កញ្ញា ១៩៦៩ វេលា​ម៉ោង​២០​និង​២០​នាទី ស្រាប់​តែ​ព្រះ​អស្សាសៈ បស្សាសៈ នៃ​ព្រះ​អង្គ​រលត់​ស្ងប់​ឈឹង អំពី​ព្រះ​កាយ​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត ក្នុង​គម្រប់​ព្រះជន្ម​៨៦​ព្រះ​វស្សា នៅ​លើ​ព្រះ​ទែន​សយនា ដោយ​ស្ងប់ស្ងៀម​នា​ល្វែង​ធំ នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ដំណាក់​ព្រះអង្គ កណ្ដាល​ពួក​ថេរានុត្ថេរៈ មាន​ព្រះ​សិរិវិសុទ្ធ ម៉ីយ៉ាំ និង​ព្រះ​ឥន្ទមុនី ឆាយ ថន ជា​ដើម នា​វត្ត​ឧណ្ណាលោម។ ក្នុង​ពេល​ដែល​សម្ដេច​ព្រះសង្ឃរាជ​សោយ​ទិវង្គត​ភ្លាម​នោះ ព្រះសង្ឃ​ច្រើន​អង្គ មាន​ព្រះ​សិរិវិសុទ្ធ ម៉ី​យ៉ាំ និង​ព្រះ​ឥន្ទមុនី ឆាយ ថន ជា​ដើម ព្រម​ទាំង​លោក ម៉ា អុក គិលានុបដ្ឋាក ក៏​នៅ​កំដរ​ជាមួយ​ដែរ មាន​ចិត្ត​រំជួល ញាប់ញ័រ ស្រឡាំងកាំង ស្ទើរ​ភាន់​ភាំង​ស្មារតី បាន​ចាត់​ការ​ផ្សាយ​ដំណឹង​ទិវង្គត ដល់​ព្រះ​សង្ឃ​ក្នុង​វត្ត​ភ្លាម អង្គ​ខ្លះ​ក៏​រត់​ទៅ​ប្រគេន​ដំណឹង​នេះ​ដល់ សម្ដេច​ព្រះ​ពោធិវ័ង្ស។ ព្រះ​សិរិវិសុទ្ធ ម៉ីយ៉ាំ ក៏​ទូរស័ព្ទ​ទៅ​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ថោ ប៉េងថុង ទៅ​ព្រះរាជ​ដំណាក់​ចម្ការមន ទៅ​ក្រសួង​ធម្មការ ទៅ​សាលា​ក្រុង ទៅ​ស្នងការដ្ឋាន​ប៉ូលីស​ភ្លាម លោក​អង្គ​ខ្លះ​ក៏​យក​ដំណឹង​ទៅ​វត្ត​ឯ​ទៀត​ៗ​ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ។
ដំណាល​គ្នា​នេះ សម្ដេច​ព្រះ​មហាក្សត្រីយានី ជា​អម្ចាស់​ជីវិត ក៏​ទ្រង់​ចាត់​អ្នក​អង្គ​ម្ចាស់​នាយក​ក្រសួង​នានា ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង ជា​ព្រះរាជ​តំណាង​មក​ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​បរម​សព​ដែរ ហើយ​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ ឯកឧត្ដម ឧត្ដម​សេនីយ៍​ឯក លន់ នល់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី, អង្គ​ម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​១ ព្រម​ទាំង​សមាជិក​រដ្ឋមន្ត្រី ឧកញ៉ា​មហា​មន្ត្រី កែ មាស ចាងហ្វាង​ពិធីការ​ព្រះបរមរាជវាំង និង​មន្ត្រី​នានា​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង ឧត្ដម​សេនីយ៍​ឯក ង៉ោ ហ៊ូ ទី​ប្រឹក្សា​សម្ដេច​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ លោក ឌី ទូច រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ធម្មការ លោក​អ៊ី ទុយ អភិបាល ក្រុង​ភ្នំពេញ ឯកឧត្ដម ទិម ដុង ប្រតិភូ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ប្រចាំ​ខេត្ត​កណ្ដាល ព្រម​ទាំង​នាយ​ទាហាន​ជាន់​ខ្ពស់​ទាំង​ឡាយ សហជីវិន លាង ហ័បអាន នាយក​វិជ្ជាឋាន​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ក្រុម​អភិបាល​ពុទ្ធិក​សមាគម​ទាំង​បី មាន​លោក​ ទា ប៊ុនឡុង ជាដើម។
រឿងអាសំគមបាញ់លលក
ដំនើររឿង
ចេះ​ដប់​មិន​ស្មើ​ប្រសប់​មួយ
ការស្វែងយល់ពីភាសា
ប្រវត្តិ
ចំណាត់ថ្នក់ក្រុម:ភាសា
មហាភូតរូប
EN: Four great elements មហាភូត Mahābhūta បាលីនិងសំស្រ្កឹត គឺបឋវី (ដី) អាបោ (ទឹក) តេជោ (ភ្លើង) និងវាយោ (ខ្យល់) ។ ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ គេបន្ថែមភូតទី៥ អាកាស (លំហ) ។
មហាភូតរូប៤
មហាភូត៤ បើរាប់រៀបដោយពិស្តា មាន៤២អាការៈគឺ ធាតុដី២០ ធាតុទឹក១២ ធាតុភ្លើង៤ និងធាតុខ្យល់៦ ។
ប្រភពក្នុងពុទ្ធសាសនា
មហាភូតក៏បានលើកយក មកពោល ក្នុងសូត្រទាំងនេះដែរៈ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះវិសុទ្ធិមគ្គ៩.២៧ មានការពិភាក្សាវែងឆ្ងាយ អំពីមហាភូត៤ ។
ផាយថុន
ផាយថុនក៏​ជា​ភាសា​សរសេរ​កម្មវិធី​កម្រិត​ខ្ពស់​ដែរ ។ ភាសា​កម្រិត​ខ្ពស់​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ្នក​សរសេរ​កម្មវិធី​ប្រាប់​ទៅ​កុំព្យូទ័រ​នូវ​អ្វី​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ ដោយ​មិន​បាច់​ខ្វល់​ច្រើនទៅលើផ្នែករឹង​ដូច​ភាសា​កម្រិត​ទាប​ឡើយ ។ នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​សរសេរ​កម្មវិធី​កាន់-
សង្គម
ដំណាក់កាលធ្វើការជាមួយគ្នា ៖
–ការស្វែងយល់​ និងការបញ្ចេញបញ្ហា ដែលមាននៅក្នុងចិត្ត
ឧបស័ក្តក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនង ៖
–ស្ថានភាពឬឋានះ
–ទីកន្លែងពិបាក ឧះ អ៊ូរអរ បញ្ហាសុវត្ថិភាព
–ស្ថានភាពសុខភាព
1. អ្នកផ្តល់គួរអនុវត្តន៍ ៖
• ផ្តល់សារ/ពត៌មានខ្លី ហើយច្បាស់
4. ចំណុចសំខាន់ៗដែលត្រូវការ សំរាប់ប្រាស្រ័យទាក់ទងអោយមានប្រសិទ្ធភាពគឺ ៖
• ភាពបើកចំហរ និងជីនឿ
2. បរិយាកាសជុំវិញ ៖ (ការបង្កើតបរិយាកាសដែលមានសុវត្ថិភាព)
• អនុញាតិអោយគេជ្រើសកន្លែងដែលគេចង់អង្គុយនិយាយ
4. ជំនាញនិង វិធីសាស្រ្ត
• លើកទឹកចិត្តអោយពួកគេលើកឡើងនូវដំណោះស្រាយរបស់ពួកគេ
សូមកុំ ៖
• ប្រាប់ពួកគេតើត្រូវរស់នៅបែបណានោះទេ
ទ្រឹស្ដីនៃពណ៌
នៅខាងក្នុងផ្នែកនៃសិល្បៈទ្រឹស្ដីនៃពណ៍វាគឺជារៀងកាយនៃការប្រតិបត្ដិលំណែនាំនៃការលាយបញ្ជូលពណ៍ហើយនិងការបញ្ជូលគ្នាដោយចក្ខុវិញ្ញាណឬក៍ធាតុផ្សំនៃពណ៍ដ៍ជាក់លាក់។ វាមាននូវនិយមន័ជាច្រើនណាស់(រឺក៍ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុមជាច្រើន)នៃមួលដ្ឋានរបស់ពណ៍នៅលើដំណើការរបស់ពណ៍ទីមួយទីពីរនិងពណ៍ទីបី។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៍ដោយទ្រឹស្ដីរបស់ពណ៍ នៃគោលសីលធម៍ទីមួយគឺបានលិចឡើងនៅក្នុងការសរសេរនៃលីអូនបាតទីសស្ដាអាល់បឺទី(c.1435)និងសៀវភៅសរសេរនៃលីអូណាដូដាវិនស៊ី(c.1490)តាមទំនៀមទំលាប់នៃ”ទ្រឹស្ដីពណ៍” គឺត្រូវបានចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងសតវត្សទី១៨ គឺចាប់ផ្ដើមជាមួយនិងបក្សពួកនៃវាទប្បដិវាទមួយក្រុមដែលស្ថិតនៅជំវិញទ្រឹស្ដីរបស់ អ៊ីសាក់ញ៉ូតុន នៃពណ៍(អ្នកធ្វើឬលក់គ្រឿងទស្សភ័ណ្ឌ ១៧០៤)ហើយនិងធម្មជាតិដែលតាំងជាពណ៍ទីពីរនោះ។ចាប់ពីពេលនោះមកវាចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍន៍ជាអ្នកដែលប៉ិនប្រសប់ខាងសិល្បៈមួយបែបប្រពៃណីជាមួយការសំអាងឬយោងដ៍ជាក់លាក់ ពណ៍មាត្រចក្ខុនិមិត្ដរបស់វិជ្ជាសាស្រ្ដhttp://utah.agclassroom.org/files/uploads/estore/color_garden.pdf
ហ៊្វូណន
កៅណ្ឌិន្យនៅក្នុងសិលាចារឹកភទ្រេស្វរៈ (មីសឺន)
ជាលើកទីមួយរឿងនេះបានលេចឡើងនៅក្នុងសិលាចារឹកមីសឺន C. ៩៦ ដែលបានចុះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃ អាទិត្យ ១៨ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ៦៥៨ នៃ គ.ស (វគ្គទី១៦-១៨) : "នៅឯ[ទីក្រុង ភវបុរ ] កៅណ្ឌិន្យ ជាអ្នកដំបូងក្នុងចំណោមពួកព្រាហ្មណ៍បានពួយលំពែង ដែលលោកបានទទួលពីបុត្ររបស់ទ្រោណ អឝ្វតថាមន ជាព្រាហ្មណ៍ប្រពៃបំផុតក្នុងចំណោមពួកព្រាហ្មណ៍។ មានបុត្រីនៃស្ដេចភុជង្គនាគមួយអង្គ ព្រះនាមសោមា ដែលបានសាងគ្រួសារនៅលើលោកិយ។ ដោយទទួលបានសេចក្ដីស្នេហានឹងជាតិផ្សេងគ្នា ព្រះនាងក៏បានរស់នៅក្នុងសំណាក់នៃពួកមនុស្ស។ ព្រះនាងបានក្លាយជាព្រះមហេសីរបស់ព្រាហ្មណ៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ កៅណ្ឌិន្យ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ (ការបំពេញ)...ក្នុងកិច្ចការខ្លះ'' ។ ក៏ប៉ុន្តែ រឿងនេះមានក្នុងសម័យក្រោយនគរវ្នំទេ។
រាជវង្សដំបូង
ឯកសារចិនបានបញ្ជាក់ថាស្ដេច ឝ្រីមារញ បានសោយទិវង្គតនៅពេលលើកទ័ពទៅវាយរដ្ឋ គីនលីន (កំពែងមាស) ដែលលោកសឺដេស ថាត្រូវនឹង សុវណ្ណភូមិ (ដីមាសក្នុងអត្ថបទបាលី) រឺ សុវណ៌កុដ្យ (កំពែងមាសក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត.នៅប្រទេសភូមាខាងត្បូង រឺ លើជ្រោយម៉ាឡេយូ)។ នៅពេលដែលទ្រង់ប្រឈួន ឝ្រីមារវម៌្ម ទ្រង់បានបញ្ជូនរាជបុត្រឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យទៅសោយរាជ្យជាជំនួសព្រះអង្គ។ ពេលនោះក្មួយព្រះអង្គឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រ (ផ្វាន់ឆាន រឺ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម) (កូននៃបងស្រីរបស់ព្រះអង្គ) ដែលជាមេត្រួតទ័ព ២០០០ នាក់ ក៏បានជ្រែករាជ្យធ្វើគត់រាជទាយាទជិនឝឹង។ ពេលដែលឝ្រីមារវម៌្មបានសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គនៅមានបុត្រមួយអង្គទៀត ប៉ុន្តែនៅបៅដោះនៅឡើយ។ បុត្រអង្គនោះឈ្មោះ ឆាង (ផ្វានឆាង) បានរស់នៅក្នុងចំណោមប្រជានុរាស្ត្រ។ លុះធំបានព្រះជន្ម ២០ វស្សាបានប្រមូលស្ម័គ្របក្សពួកទៅធ្វើគត់ធរណីន្ទ្រវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែមេទ័ពម្នាក់របស់ធរណីន្ទ្របានធ្វើគត់ព្រះអង្គ ហើយបានឡើ់ងសោយរាជ្យជាជំនួសវិញ។ ព្រះអង្គទ្រង់បានបញ្ជាឲ្យកសាងកន្លែងកំសាន្តផ្សេងៗ។ ព្រឹកនិងថ្ងៃត្រង់ ទ្រង់ប្រទានសវនការ​ ៣ រឺ ៤ ដង។ ជនបរទេស និងប្រជារាស្ត្របានថ្វាយ ចេក អំពៅ អណ្ដើក និង សត្វបក្សី...។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកើតឡើងតាំងពីឝ្រីមារសោយទិវង្គត និងរហូតដល់អស្សាជយ ឡើងសោយរាជ្យគឺនៅរវាងឆ្នាំ ២២៥ និង ២៥០។ នៅចន្លោះកាលកំណត់ទាំងពីរនេះ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ដែលអាណាចក្រវ្នំមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរាជវង្សមុរុណ្ឌនៅឥណ្ឌានិងបញ្ជូនរាជទូតទី១​ទៅកាន់ចិន។ បើតាមពង្សាវតារនគរបីចិន ធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយបានបញ្ជូនរាជទូតទី១ទៅប្រទេសចិននៅឆ្នាំ ២៤៣ នៃ គ.ស. ដើម្បីនាំភ្លេងនិងផលិតផល​ទៅថ្វាយស្ដេចចិន។ គេអាចចោទសួរថាតើធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១នេះហើយ ដែលជាអ្នកនិពន្ធសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ដែលអះអាងថាព្រះអង្គជាញាតិនៃកុរុងឝ្រីមារ?
ភាពរុងរឿងនិងឱនភាព
តាមរយៈ ស្ដេចកុរុងឝ្រីមារវម៌្មបានពង្រីកចំនួនកងទ័ពជើងទឹករបស់អាណាចក្ររបស់ព្រះអង្គ និងការបង្កើនការិយាធិបតេយ្យនគរវ្នំ ដោយបានបង្កើតឱ្យទៅជាទំរង់ដូចសក្ដិភូមិដែលបន្សល់ទុកទំនៀមទំលាប់ និងអត្តសញ្ញាណតាមតំបន់ឱ្យនៅដដែលបានច្រើន ជាពិសេសបានធ្វើឱ្យមានការរីកចំរើនកាន់តែខ្លាំងនៃអាណាចក្រនេះ។ កុរុងឝ្រីមារវម៌្ម និងស្ដេចសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គក៏បានបញ្ជូនពួកឯកអគ្គរាជទូតទៅកាន់ចិន និងឥណ្ឌាដើម្បីធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នាជាអចិន្ត្រៃយ៍តាមផ្លូវសមុទ្រ។ នគរនេះទំនងប្រហែលជាបានពន្លឿនទៅមុខនូវឥណ្ឌូនីយកម្មជាដំណាក់កាលៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នគរជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្រោយមកបានប្រណាំងប្រជែងគ្នាតាមព្រះនគរវ្នំ។ ពួកអ្នកវ្នំបានបង្កើតឡើងនូវប្រព័ន្ធពាណិជ្ជវិស័យនិយម និងពាណិជ្ជកម្មផ្ដាច់មុខដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលបានក្លាយជាគំរូមួយទៅដល់បណ្ដាអាណាចក្រជាច្រើននៅក្នុងតំបន់នេះ។
ស្ដេចអស្សាជយបានសោយរាជ្យដល់ឆ្នាំ ២៨៩។ ពីនេះតទៅសតវត្សទី៤ គ្មានឯកសារណានិយាយពីអាណាចក្រវ្នំទាល់តែសោះ។ ពង្សាវតាររាជវង្សជិន និង លាងបាននិយាយថានៅឆ្នាំ ៣៥៧ ស្ដេចនគរវ្នំឈ្មោះ ធៀនឈូ-ឆានតាន បានលើកសួយដំរីផ្សាំងទៅថ្វាយស្ដេចចិន។ ធៀនឈូគឺជាឈ្មោះដែលចិនហៅប្រទេសឥណ្ឌា។ ដូច្នេះពាក្យថាធៀនឈូចានថាននេះមានន័យថាឥណ្ឌាឈ្មោះ ចានថាន ។ បើតាមលោកឡឺវី (S.Levi) ចានថានគឺជាពាក្យកត់សូរសំឡេង chandan (ចណ្ឌាល?) ដែលជាឋានន្តរនាមរបស់ឥណ្ឌូ-ស៊ីថជាពិសេសរបស់រាជវង្សកុឞាណ។ គួរគប្បីបញ្ជាក់ថាពួកកុឞាណនេះបានលើកទ័ពទៅវាយប្រទេសឥណ្ឌា ហើយត្រួតត្រាតំបន់ទន្លេគង្គាយ៉ាងហោចរហូតដល់ក្រុងពារាណសី។ នៅ គ.ស ៣៥៧ ប្រទេសឥណ្ឌាត្រូវធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សគុប្តដឹកនាំដោយព្រះចៅសមុទ្រគុប្ត។ ដូច្នេះពួកសីថក៏ត្រូវបានកំចាត់។ ដូច្នេះហើយបានជាពួកកុសាណបានភៀសខ្លួនមកសុវណ្ណភូមិ ហើយជាពិសេសបានមកដល់នគរវ្នំដូចជាករណីរបស់កុរុងចន្ទននេះឯង។ អ្នកសិក្សាយល់ថាប្រហែលជាស្ដេចអង្គនេះ ហើយដែលនាំមកនូវសិល្បៈចំលាក់ដូចជាអាវផាយរបស់ព្រះសូរ្យនិងម្កុដរាងបំពង់របស់ព្រះវិស្ណុ។ ការលើកឡើងបែបនេះគឺដោយសារការរកឃើញរបស់ខ្លះនៅរមណីយដ្ឋានអូរកែវ ហើយដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងនគរវ្នំនិងពិភពអ៊ីរ៉ង់ ដូចជាដុំថ្មឆ្លាក់រូបពិធីបួងសួងចំពោះព្រះអគ្គី និងពេជ្រមានរូបស្ដេចនៃរាជវង្សសាស្សានីដ។
វប្បធម៌
នៅរវាងសតវត្សទី១នៃគ.ស. ព្រះនាងលាវយ៉េកបានធ្វើសង្គ្រាមចាញ់កុរុងហ៊ុនធៀន ដែលជាជនជាតិឥណ្ឌា។ ចាប់ពីពេលនោះមក កុរុងហ៊ុនធៀនបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្ររបស់នគរវ្នំ។ អរិយធម៌ឥណ្ឌាមាន ភាសា សាសនា សិល្បៈជាដើម ក៏បានជ្រាបចូលទៅក្នុងសង្គមខ្មែរចាប់ពីពេលនោះមក។ <br \> តុលាការខ្មែរ ប្រើប្រាស់ច្បាប់តុលាការឥណ្ឌា រួមជាមួយនិងតុលាការតាមបែបប្រពៃណីខ្មែរ។ របបគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលខ្មែរអនុវត្តតាមរបបរាជានិយមបែបឥណ្ឌា។ ប៉ុន្តែមិនបែងចែកវណ្ណៈនៅក្នុងសង្គមតាមបែបឥណ្ឌាទេ។ ឯការបន្តមត៌ក ខ្មែរនៅតែប្រកាន់យកប្រពៃណីរបស់ខ្លួនដដែល។
ទំនាក់ទំនង
ប្រវត្តិវិទូជាតិបារាំងលោកហ្សក-សឺដេស ភ្លាមៗបានឲ្យសម្មតិកម្មនូវទំនាក់ទំនងមួយ រវាងព្រះរាជានៃនគរវ្នំ និងរាជវង្សសៃលេន្ទ្រនៃឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោកសឺដេសមានជំនឿថាគោរម្យងារ ស្ដេចវ្នំ ត្រូវបានប្រើ ដោយពួកស្ដេចសៃលេន្ទ្រទំនងជាត្រូវបានប្រើ ដោយស្ដេចនគរវ្នំដែរ ដោយហេតុថាឈ្មោះ វ្នំ គឺជាប់ទាក់ទងនឹងភាសាខ្មែរថា ភ្នំ។ ពួកអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានច្រានចោលនូវសម្មតិកម្មនេះ ដោយចង្អុលបង្ហាញថាខ្វះភស្តុតាងខាងអក្សរចារឹក នៃកម្ពុជាដើមដំបូងចំពោះការប្រើប្រាស់នៃគោរម្យងារដូចគ្នានេះ។ ពួកអ្នកវ្នំក៏ធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយរាជវង្សលាំងចិនភាគខាងត្បូងដែរ។
ឈរគោរពទង់ជាតិ និងភ្លេងជាតិ
កាល​បើ​យើង​ដោះរ​នៅ​ថ្នល់ ឬ នៅ​ទី​ណា​មួយ​ នៅ​ប្រទះ​ប៉ះ​លើពេល​ដែល​គេ​កំពុង​ធ្វើ​ពិធិ​បង្ហូត​ទង់ជាតិ មាន​ថ្លុំ​ត្រែ​ក្ដី​ យើង​គប្បី​ឈប់ដើរ​ ឈរ​ទឹមជើង​សំយុង​ដៃ​ទាំង​ពីរ ងើប​ងើយ​ក្បាល​ឡើង ភ្នែកសំឡឹងទៅ​ទង់​ជាតិ​ដែល​កំពុង​បង្ហូត​នោះ​ រួច​ហើយ​សឹម​ដើរ​ទៅ​ទៀត​ ។
គ្រឿងអេឡិចត្រូនិច
គ្រឿងបន្ទាប់បន្សំ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អេឡិចត្រូនិច
របៀបក្នុងការសិក្សា
វីធីសាស្រ្តដែលមានមូលដ្ឋានលើការទន្ទេញចាំមាត់ដូចជាការហាត់សមនិងការរៀនដដែលៗ
ការទន្ទេញចាំមាត់គឺជាដំណើរការនៃការប្រព្រឹត្តអ្វីមួយដើម្បីការចងចាំបាន។ទង្វើនៃការទន្ទេញចាំមាត់ជាញឹកញាប់ដំណើរការផ្លូវចិត្តចេតនាអនុវត្តដើម្បីរក្សាទុកក្នុងសតិសម្រាប់ធាតុហៅនៅពេលក្រោយដូចជាបទពិសោធន៍, ឈ្មោះ, ការណាត់ជួប, អាស័យដ្ឋាន, លេខទូរស័ព្ទ, បញ្ជី, រឿងរ៉ាវ, កំណាព្យ, រូបភាព, ផែនទី, ដ្យាក្រាមការពិតតន្ត្រីឬ ផ្សេងទៀតដែលមើលឃើញ, សោតវិញាណឬពត៌មានយុទ្ធសាស្ត្រ។ ការទន្ទេញចាំមាត់ក៏អាចយោងទៅលើដំណើរការនៃការរក្សាទុកទិន្នន័យជាពិសេសចូលទៅក្នុងការចងចាំរបស់ឧបករណ៍មួយនេះ។ មួយនៃវិធីសាស្រ្តជាមូលដ្ឋានល្អបំផុតដើម្បីរៀនព័ត៌មានណាមួយគឺគ្រាន់តែដើម្បីធ្វើឡើងវិញវាដោយការរៀនដដែលៗ។ ជាធម្មតានេះនឹងរួមបញ្ចូលទាំងការអាននៅលើកំណត់ត្រាឬសៀវភៅមួយហើយសរសេរកំណត់ត្រាវិញ។
វិធីសាស្រ្តដែលមានមូលដ្ឋានលើជំនាញទំនាក់ទំនង ការអាន និង ការស្តាប់
ភាពទន់ខ្សោយជាមួយនឹងការរៀនសូត្រដដែលនេះគឺថាវាបញ្ជាក់រចនាបទអានឬស្តាប់មួយដែលអកម្ម។ គ្រូបង្រៀនដូចជាលោក John Dewey បានអះអាងថាសិស្សត្រូវការរៀនត្រិះរិះពិចារណា - សួរសំណួរនិងទំងន់រហូតដល់ភ័ស្តុតាងខណៈដែលពួកគេរៀន។ នេះអាចត្រូវបានធ្វើក្នុងអំឡុងពេលបង្រៀនឬនៅពេលអានសៀវភៅ។វិធីសាស្រ្តមួយដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្តោតទៅលើពត៌មានដ៏សំខាន់នៅពេលដែលកំពុងសិក្សាពីសៀវភៅនេះគឺជាវិធីសាស្រ្ត PQRST ។ វិធីសាស្រ្តនេះអទិភាពព័ត៌មានក្នុងរបៀបមួយដែលទាក់ទងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរបៀបដែលពួកគេនឹងត្រូវបានស្នើឱ្យប្រើព័ត៌មាននៅក្នុងការប្រឡងមួយ។ PQRST គឺកាត់សម្រាប់ការមើលជាមុន, សំណួរ, អាន, សង្ខេប, ការធ្វើតេស្តមួយ។
សុញ្ញកាស
និយមន័យក្នុងរូបវិទ្យាកង់ទិច
នៅក្នុងរូបវិទ្យាកង់ទិច ពាក្យ«សុញ្ញកាស»សំដៅលើ«ស្ថានភាពដែលមានថាមពលទាបបំផុត»។ នៅពេលមានភាគល្អិតធ្វើចលនា វាមានថាមពលស៊ីនេទិចបន្ថែមលើថាមពលរបស់វា ហេតុនេះគេថាវាមិនស្ថិតនៅស្ថានភាពដែលមានថាមពលទាបបំផុតទេ។ មានន័យថាស្ថានភាពគ្មានភាគល្អិតមួយគ្រាប់សោះ​ជាសុញ្ញកាស។
ពាក្យសច្ចាប្រណិធានអ៊ីប៉ូក្រាត
ស្ថិតក្នុងភាពស្និទ្ធស្នាលជាមួយមនុស្សម្នាទាំងឡាយ យេីងខ្ញុំនឹងលាក់ការសម្ងាត់របស់គ្រួសារគេ ហើយឥរិយាបថរបស់យេីងខ្ញុំនឹងមិនបង្វែរចេញឱ្យខុសពីភារកិច្ចរបស់ខ្លួនឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីៗទាំងអស់ដើម្បី​បន្ថយនូវការឈឺចាប់ដល់អ្នកជម្ងឺ។ យេីងខ្ញុំនឹងមិនអូសបន្លាយពេលវេលាឱ្យអ្នកជម្ងឺធ្ងន់ ស្លាប់ដោយមិនសមហេតុផលឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងមិនបង្កលក្ខណៈអ្វី ដែលនាំឱ្យមានមរណភាព ដោយគ្មានការពិចារណា និងពិភាក្សាឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងរក្សាឯករាជ្យភាពជាចាំបាច់​ ក្នុងការបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួន។ យេីងខ្ញុំនឹងមិនផ្ដើមធ្វើអ្វីមួយ ដែលហួសពីសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនឡើយ។ យេីងខ្ញុំនឹងថែរក្សា និងធ្វើឱ្យកាន់តែសុក្រឹតជានិច្ច ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវការបម្រើសមស្របតាមសំណូមពរ។
អនុស័យ​
មានានុស័យ
អ្នក​ស្រវឹង​ព្រោះ​ជាតិ​នោះ តែង​កើត​អំពី​វណ្ណៈ​ទាំង​ ៤ ជា​មូលហេតុ​ គឺ​វណ្ណៈ​​ក្សត្រ, វណ្ណៈ​​ព្រហ្មណ៍, វណ្ណៈ​​ឈ្មួញ, និង វណ្ណៈ​​អ្នក​គ្រួ ។ វណ្ណៈ​​ក្សត្រ​តែង​កើត​មានៈ​ប្រកាន់​ខ្លួន​ថា ជាតិ​សម្បន្នោ ហិខត្តិយោ ឈ្មោះ​ថា​ក្សត្រ​ជា​អ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​ជាតិ អាត្មា​ជា​ក្សត្រ​ប្រកប​ដោយ​ជាតិ​ខ្ពង់​ខ្ពស់ គ្មាន​អ្នក​ណា​ស្មើ​ឡើយ អាត្មា​ជា​ក្សត្រ​កើត​មក​អំពី​ក្សត្រ​ត​សន្ដិវង្ស ។ 	ឯ​ការ​ស្រវឹង​ដោយ​ជាតិ​នោះ ជា​ហេតុ​នឹង​ឲ្យ​ដល់​នូវ​សេចក្ដី​វិបត្តិ ដូច​សាក្យរាជ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​មានៈ​នោះ ព្រះ​រាជ​កុមារ​ព្រះ​នាម​វិឌូឌភៈ សម្លាប់​ព្រះ​ញាតិ​វង្សានុវង្ស​ឲ្យ​អស់​ព្រះ​ជន្ម​ជា​ច្រើន​ ។
ចំណែក​ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​វ័យ​នោះ ក៏​កម្រ​នឹង​ពិចារណា​ឲ្យ​យល់​ហើយ​កំចាត់​ស្រវឹង​ចេញ​បាន​ណាស់ ។ អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​គប្បី​ចូល​ចិត្ត​ចុះ​ថា បើ​ទុក​ជា​ខ្លួន​យើង​នៅ​ក្មេង ក៏​ឈ្មោះ​ថា​ប្រាស​ចាក​វ័យ ព្រោះ​ជរា​ចូល​មក​គ្រប​សង្កត់​ជានិច្ច គឺ​ថា​មាន​ជរា​រាល់​វេលា ឯ​ជីវិត​ចេះ​តែ​ខិត​ចូល​ទៅ​ជិត​សេចក្ដី​ស្លាប់​រាល់​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ ។ បើ​រាប់​ថ្ងៃ​ខែ​ដែល​ខ្លួន​រស់​នៅ​រួច​មក​ហើយ​ឃើញ​ថា​ចេះ​តែ​ចំរើន​ច្រើន​ៗ​ឡើង ឯ​ថ្ងៃ​ខែ​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ​ចេះ​តែ​ថយ​តិច​ៗ​ទៅ ហេតុ​នោះ បាន​ជា​លោក​ប្រាប់​ថា បុគ្គល​កើត​មក​ក្នុង​លោក​នេះ​មិន​បាន​ស្ថិត​នៅ​ឲ្យ​ទៀងទាត់​ក្នុង​វ័យ​ណា​មួយ​ទេ គឺ​ដំបូង​ជា​បឋម​វ័យ ហើយ​លឿន​ទៅ​ដល់​មជ្ឈិម​វ័យ​ជា​ថ្នាក់​កណ្ដាល​រហូត​ដល់​ថ្នាក់​បំផុត​ជា​បច្ឆិម​វ័យ ។
ការ​ស្រវឹង​ក្នុង​លាភ​នោះ គឺ​ប្រកាន់​ថា​ខ្លួន​ជា​អ្នក​មាន​លាភ​ច្រើន ជា​អ្នក​រក​លាភ​បាន​ងាយ ៗ ឯ​អ្នក​ដទៃ​សូម្បី​មាន​លាភ​ក៏​មែន​ហើយ ប៉ុន្តែ​មិន​ស្មើ​នឹង​អញ​ទេ ។ ចំណែក​បណ្ឌិត​ជន​វិញ មិន​ស្រវឹង​ក្នុង​លាភ​យ៉ាង​នេះ​ទេ លោក​សំគាល់​ថា​អាត្មា​អញ​បាន​លាភ​ច្រើន​ដូច្នេះ មក​ពី​ហេតុ​ដែល​អញ​បាន​ធ្វើ​កង​ការ​កុសល​ទុក ទើប​លោក​ឧស្សាហ៍​បរិចាគ​ទាន ។
សិន្ធពអមរិន្ទ
ក្នុងរាជសម្បត្តិ
ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ព្រះបាទ​សិន្ធពអមរិន្ទ​​ ​ម្ដងនេះ​​បង្គាប់បញ្ជា​ឲ្យ​កេណ្ឌ​ប្រមូល​បង្ខំ​យក​ក្មេងក្មាង​ទាំងអស់​ ​ពី​គ្រប់​ទិស​ទី​ខេត្ដ​ខណ្ឌ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ ​ដែល​មាន​អាយុ​៧ឆ្នាំ មក​ធ្វើការ​ពិសោធ​ ​សាកល្បង​ដាក់​បាត​ដៃ​បាត​ជើង​លើ​ម្សៅ​ដែល​គេ​ដាក់​ទុក​ក្នុង​ចង្អេរ។ ​ ​ក្មេង​ណា​ ​ដែល​គ្មាន​បញ្ចេញ​ស្នាម​កងចក្រ​លើ​ចង្អេរ​ម្សៅ​ទេ​ ​ក្មេង​នោះ​ត្រូវ​រួចខ្លួន​ ​ហើយ​គេ​ដោះ​លែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ត្រលប់​ទៅ​ផ្ទះសម្បែង​វិញ។​
តា​គហេ​ ​និង​បក្សីចាំក្រុង​ ​ទាំង​តា​ទាំង​ចៅ​ ​នាំ​គ្នា​រត់គេច​បន្ដ​ជា​និច្ច​ ​ឆ្លងកាត់​ព្រែក​ស្ទឹង​ទន្លេ​ធ្លាក់​ទៅ​ដល់​ខេត្ដ​ជើងព្រៃ។​ ពេល​នោះ​ ​កងទ័ព​ពល​រេហ៍​របស់​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​ក៏​បាន​ដេញ​តាម​ប្រកិត​ផិត​មក​ដល់​ដែរ។ ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ខំ​ពួន​ លាក់ខ្លួន​ក្នុង​ព្រៃ​យ៉ាង​សែន​វេទនា​ជាទី​បំផុត។​ ​យប់​ឡើង​គេ​យក​ផែន​ពសុធា​ធ្វើ​ជា​គ្រែ​ យក​មេឃ​ធ្វើ​មុង​ យក​សូរ​ស័ព្ទ​សព្វ​សត្វ​ ​ក្នុង​ព្រៃ​ស្ងាត់​ជ្រៅ​ជ្រងំ​ ​ធ្វើ​ជា​វង់​ដូរតន្ដ្រី​ប្រគំ​បទ​ភ្លេង​ ​បំពេរ​លួងលោម​ក្ដី​ទុក្ខ​ព្រួយ។​ ​ទៅ​ដល់​កន្លែង​មួយ​ឈ្មោះ​ ​ត្រពាំង​កងមាស​ ​ជួន​ចំ​ជា​ពេក​យប់​​តា​ ​និង​ចៅ​នាំ​គ្នា​ឈប់​សម្រាក​និទ្រា​យក​កម្លាំង។​ ទីនោះ​ ​មាន​មូស​ច្រើន​ណាស់​ ​ដែល​រំខាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រាក​មិន​បាន​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ក៏​បន់ស្រន់​សំបូងសង្រូង​ ​សុំ​កុំឲ្យ​មាន​មូស។​ ​រំពេច​នោះ​មូស​យ៉ាងច្រើន​ខ្មៅ​ងងឹត​ ​ក៏​បាត់​អស់​ដូច​តាម​មាត់​មែន។​ ​កន្លែង​នោះ​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​មុងមាស​អ្នកតា​គហេ​ ​តែ​ពង្សាវតារ​របស់​សម្ដេច​វាំ​ជួន​ ​បញ្ជាក់​ថា​ ​កន្លែង​ដែល​បក្សីចាំក្រុង​សំពះ​បន់​កុំឲ្យ​មាន​មូស​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ​ទូលតាគហេ​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងស្រុក​មុខកំពូល​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​សព្វថ្ងៃ។​
តា​គហេ​ ​និង​បក្សីចាំក្រុង​ ​ចេះ​តែ​ខំប្រឹង​រត់​តទៅ​ទៀត​ ​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ​ ​ឥត​មាន​ហ៊ាន​ឈប់​ឈរ។​ ​យូរថ្ងៃ​មក​ ​គេ​បាន​រត់ទៅ​ដល់​មាត់​ទន្លេធំ​ ​ដែល​សព្វថ្ងៃ​ខ្មែរ​យើង​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា​ទន្លេមេគង្គ។​ ​ចំណែក​ខាង​កងទ័ព​របស់​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​វិញ​ក៏​ដេញ​កិត​ជាប់​ពីក្រោយ​ ដែរ។​ ​តា​ ​និង​ចៅ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ទាល់ច្រក​ ​ចង់​ឆ្លង​ទឹក​ក៏​មិន​រួច​ ​ព្រោះ​គ្មាន​ទូក ចង់​ថយក្រោយ​រក​ផ្លូវ​ផ្សេង​ទៀត​រត់​ក៏​មិន​រួច។​ ​គ្រានោះ​បក្សីចាំក្រុង​ក្រឡេក​មើលទៅ​មាត់ទន្លេ​ ​ឃើញ​ដើម​រកា​ ​និង​ដើម​ល្វា​ ​ហើយ​នឹកគិត​ថា​ ​បើ​ដើម​រកា​កោង​ទៅ​ ​ហើយ​ដើម​ល្វា​ទេរ​មក​ ​នោះ​យើង​ច្បាស់​ជា​អាច​ឆ្លង​រត់​រួច​ជា​មិន​ខាន។​ ​ទាល់​ចំណេះ​ ​អស់​មធ្យោបាយ​ ​បក្សីចាំក្រុង​ក៏​លុតជង្គង់​ទៅ​នឹង​ដី ​លើក​ដៃ​ប្រទូល​ដាក់​លើ​ក្បាល​ ​ឧទ្ទិស​បួងសួង​ថា​ ​បើ​ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ​ពិតជា​អ្នកមាន​បុណ្យ​មែន​ ​ហើយ​ត្រូវ​ឡើង​គ្រង​នគរ​នោះ​ ​សូម​ឲ្យ​រកា​កោង​ទៅ​ ​ល្វា​ទេរ​មក​!។ ភ្លាម​នោះ​ដោយ​អំណាច​គុណ​បុណ្យ​តេជ​បារមី​ ​និង​មាត់ទិព្វ​របស់​បក្សីចាំក្រុង​ ​ដើម​រកា​ក៏​កោង​ទៅ​មែន​ ​ហើយ​ដើម​ល្វា​ក៏​ទេរ​មក​ជួប​គ្នា​ ​ក្លាយជា​ស្ពាន​ដូច​ក្ដី​ប្រាថ្នា។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​ក៏​នាំ​គ្នា​ដើរ​សួ​លើ​ដើមឈើ​ទាំង​ពីរ​ឆ្លងកាត់​ទៅ​ ត្រើយម្ខាង។​ ​កងទ័ព​ស្ដេច​ពញាក្រែក​ ​ក៏​មក​ដល់​ដែរ​ ​តែ​រក​ឆ្លង​ដេញចាប់​មិន​បាន​ ​ពីព្រោះ​ដើម​រកា​ ​និង​ល្វា​បាន​ងើបឡើង​ត្រង់​វិញ​ដូច​ដើម។​ ​ដោយសារ​ភាព​អច្ឆរិយៈ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ​ ​ទើបបាន​ជាទី​កន្លែង​នោះ​ ​មានឈ្មោះ​ជាប់​មក​ថា​ ​រកាកោង និង​ល្វាទេរ ហើយ​ថ្ងៃ​ក្រោយមក​ក៏​កើត​មាន​ជា​លំនៅ​ស្ថាន​ភូមិ​ស្រុក​ រកាកោង​ ​ល្វាទេរ រៀង​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ចំណែក​សេះ​ពណ៌​ខៀវ​វិញ​ ​មក​ដល់​កន្លែង​រកាកោង​ ​ល្វាទេរ​នេះ​ ​ក៏​បាត់​រូបរាង​ក្នុង​ភាព​យ៉ាង​អស្ចារ្យ​ដែរ។​ ​ពី​ពេល​នោះ​មក​បក្សីចាំក្រុង​ចាប់ផ្ដើម​មាន​ជំនឿ​ថា​ខ្លួន​ពិតជា​អ្នកមាន​បុណ្យ​ ​មាន​ឫទ្ធិ​អំណាច​តេជៈ​បារមី​ខ្លាំងពូកែ​មែន។​
រត់ ​រួច​ចេញពី​បឹង​កាលណា​ ​ចៅ​ ​និង​តា​ ​នាំ​គ្នា​រត់​ទៅ​លាក់ខ្លួន​ពួន​អាត្មា​ក្នុង​ព្រៃ​ក្រាស់​ជិត​នោះ។​ ​ព្រៃ​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ព្រៃពួន ដែល​ឥឡូវ​ក្លាយទៅជា​ ព្រៃពួច (ឈ្មោះ​ទីកន្លែង​ ​ភូមិស្ថាន​ ​ដែល​យើង​បាន​រៀបរាប់​ជា​ហូរហែ​ ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​បក្សីចាំក្រុង​រត់​មក​ដល់​កោះ​ឫស្សីកែវ សុទ្ធតែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខេត្តកណ្ដាល ខាងលិច និង​ទិស​ខាងជើង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​សព្វថ្ងៃ)។ កងទ័ព​ស្ដេច​នៅ​តែ​ដេញ​តាម​ប្រកិត​ពីក្រោយ​ជា​និច្ច។​ ​តា​គហេ​ ​និង​បក្សីចាំក្រុង​ចេះ​តែ​ខំ​រត់​ពួន​គេចវេះ​ ​ខំ​ដើរ​ ​ខំ​រត់​កាត់​វាល​ចូល​ព្រៃ​ទៅ​ដល់​ជើងភ្នំ​រូង​ (គឺ​ភ្នំ​បាសិទ្ធ​ ​សព្វថ្ងៃ​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ប្រវែង​ប្រមាណ​ជា​ជាង ​​២០ ​គ.ម​ ខាងជើង​ក្រុងភ្នំពេញ។​ ​ភ្នំ​បាសិទ្ធ​មាន​កំពូល​ទាំងអស់​ពីរ​ ​មួយ​ក្នុង​ឃុំ​ម្កាក់​ ​ស្រុក​ភ្នំពេញ​ ​ខេត្ដកណ្ដាល​ ​និង​កំពូល​មួយទៀត​ ​ស្ថិត​ក្នុង​ខេត្ដកណ្ដាល​ដដែល​ ​តែ​ក្នុង​ឃុំ​ឈ្វាំង​ ​ស្រុក​ពញាឮ)។ នៅ​ក្នុង​ភ្នំ​នេះ​មាន​រូង​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ ​របស់​ស្ដេច​កណ្ដុរស។​ ​ស្ដេច​កណ្ដុរស​ក៏​បាន​ជួយ​សង្គ្រោះ​យកអាសា​បក្សីចាំក្រុង​ ​នាំ​យក​ទៅ​លាក់​ទុក​ក្នុង​រូង​របស់​ខ្លួន។ ​រំពេច​នោះ​ដែរ​ ​ពីងពាង​ជា​ច្រើន​ក៏​នាំ​គ្នា​បញ្ចេញ​កម្លាំង​ធ្វើ​មង​ ​ចាក់​ស្រះ​ព័ទ្ធព័ន្ធ​បិទ​បាំង​មាត់​រន្ធ​ស្ដេច​កណ្ដុរស។​ ​កង​ទាហាន​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​មក​ដល់ទី​នោះ​ដែរ​ ​តែ​រក​បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​មិនឃើញ។​
ម៉ាឡេស៊ី
ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីមានប្រមាណ ៣២លាននាក់ (ឆ្នាំ២០២០)។ ភាគច្រើននៃប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីជា ជនជាតិម៉ាឡេ។ ក្រៅពីនេះមានជនជាតិចិន និង ឥណ្ឌា។ សាសនាឥស្លាមជាសាសនាដ៏ធំជាងគេនៅម៉ាឡេស៊ី និង​ជាសាសនារបស់រដ្ឋ។ ភាសាប្រើប្រាស់ផ្លូវការគឺភាសាម៉ាឡេ។
ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋ
ម៉ាឡេស៊ីមានបណ្តាញផ្លូវគមនាគមន៍ខ្វាត់ខ្វែង ដែលតភ្ជាប់ទីក្រុងធំៗនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរភាគខាងលិចនៃម៉ាឡេស៊ីឧបទ្វីប។ បណ្តាញផ្លូវអិចស្ព្រេសម៉ាឡេស៊ី (Malaysian expressway network) មានប្រវែងសរុប ១១៩២ គ.ម។ វាតភ្ជាប់ទីក្រុងធំៗដូចជា ក្លាង ចូហរ បារូ និង ប៉េណាង។ ផ្លួវអិចស្ព្រេសសំខាន់គឺផ្លួវអិចស្ព្រេសជើងត្បូង រត់ពីចុងខាងជើងទៅចុងខាងត្បូងឧបទ្វីប។ ផ្លួវនេះជាផ្នែកមួយនៅ បណ្តាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី (Asian Highway Network) ដែលតភ្ជាប់ទៅថៃ និង សិង្ហបុរី។
ការអប់រំ
សាលាមធ្យមសិក្សានៅម៉ាឡេស៊ីមានច្រើនប្រភេទមាន សាលារដ្ឋ(រួមទាំងសាលាធម្មតា និង សាលាសាសនា) សាលាចិនឯករាជ្យ សាលាបច្ចេកទេស សាលាតាមផ្ទះ សាលាវិទ្យាសាស្ត្របឋមម៉ារ៉ា និង សាលាមិនមែនរដ្ឋមួយចំនួនដូចជា សាលាសាសនា សាលាអន្តរជាតិ និង សាលាឯកជន។
ប្រ៊ុយណេ
នយោបាយ
គ្មានសេរីភាពសារពត៌មានក្នុងប្រទេសប៊្រុយណេទេ។ គេកម្រឃើញការរិះគន់រដ្ឋាភិបាលឬ​ព្រះមហាក្សត្រណាស់។
ប្រជាសាស្ត្រ និងវប្បធម៌
ប្រហែល២ភាគ៣នៃប្រជាជនប៊្រុយណេមានដើមកំនើតពីជនជាតិម៉ាឡេ។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាម៉ាឡេ និង ភាសាអង់គ្លេស។ មានប្រជាជននិយាយភាសាចិនមួយក្រុមតូចដែរ។
ប្រព័ន្ធសរសៃឈាម
ចំណងជើងរងនៃអត្ថបទ
រូបភាព:ឧទាហរណ៍១.jpg|ឃ្លាពិពណ៌នា រូបភាព:ឧទាហរណ៍២.jpg|ឃ្លាពិពណ៌នា រូបភាព:ឧទាហរណ៍៣.jpg|ឃ្លាពិពណ៌នា រូបភាព:ឧទាហរណ៍៤.jpg|ឃ្លាពិពណ៌នា
សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វកានីស្ថាន
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ លោកគូលប៊ូដង់ ហេកម៉ាត្យា មេដឹកនាំនៃគណបក្សឥស្លាមគូលប៊ូដង់បានទៅជួបប្រជុំជាមួយលោកហាមីដ កាហ្សៃដែលជាអតីតប្រធានាធិបតីអាហ្វកានីស្ថាន និងលោកអាប់ឌុលឡាអាប់ឌុលឡាដែលជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ដើម្បីសម្រុះសម្រួលជាតិនិងជាអតីតនាយកប្រតិបត្តិនៅឯទីក្រុងដូហា ដោយពួកគេចង់បង្កើតរដ្ឋាភិបាលមួយ (ទោះបីជាមិនសូវច្បាស់ថាតើកាហ្សៃឬអាប់ឌុលឡានឹងជាប់ពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ជាមួយរដ្ឋាភិបាលដែលគ្រោងនឹងបង្កើតក៏ដោយ)។ ប្រធានាធិបតីហ្កានីដែលកំពង់ជ្រកកោននៅអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបាននិយាយថាលោកគឺគាំទ្រកិច្ចចរចានេះ។  នៅថ្ងៃដដែរ អនុប្រធានាធិបតីទីមួយគឺលោកអាមរូឡា សាឡេ – ដោយយោងតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាហ្វហ្កានីស្ថាន – បានប្រកាសខ្លួនឯងថាជាប្រធានាធិបតីស្តីទីនៃប្រទេសហើយបន្តអះអាងថាខ្លួនជាតំណាងរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់តែមួយគត់របស់អាហ្វហ្កានីស្ថានពីមូលដ្ឋានចលនាតស៊ូប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួននៅជ្រលងភ្នំបង់ស៊ារដោយបានប្តេជ្ញាបន្តប្រតិបត្តិការយោធាប្រឆាំងនឹងក្រុមតាលីបង់។
ស្រុកកំពង់ត្រឡាច
ស្រុកកំពង់ត្រឡាច មាន ១០ ឃុំ ៖
ភាពជោកជ័យ
ការចេញដំណើរទាមទារឲ្យមានឥវ៉ាន់ អ្នកត្រូវការសម្លៀកបំពាក់ អាហារ សម្ភារៈផ្គត់ផ្គង់ ថ្នាំ និងអ្វីដែលសំខាន់ៗ ផ្សេងៗទៀត។ ត្រូវចាំថាការធ្វើដំណើរទៅ រកជោគជ័យក៏ដូចគ្នាអញ្ចឹងដែរ។ ដើម្បីក្លាយជាមនុស្សដែលប្រសើរម្នាក់ អ្នកត្រូវតែអភិវឌ្ឍជំនាញថ្មីៗ រៀនពីព័ត៌មានថ្មីៗ អភិវឌ្ឍសមត្ថភាព និង សម្បទារ។ អ្វីៗត្រូវតែមានការគាំទ្រ ពីអាកប្បកិរិយាត្រឹមត្រូវ។ អាកប្បកិរិយា គឺជាវ៉ាលីដាក់រាល់សម្ភារៈ ផ្គត់ផ្គងរបស់អ្នក។ ផ្លូវធ្វើដំណើរ និងការត្រួតពិនិត្យ ៖ គោលដៅ និង គោលបំណង
ស្រុករុក្ខគិរី
ស្រុករុក្ខគីរី ខេត្តបាត់ដំបង
នារីៗ នៅទីនេះ មិនសូវមានសម្រស់ប៉ុន្មាទេ រាងខ្មៅៗ និង សាច់ឈាមមិនស្រស់ស្អាត ដូចអ្នកនៅទីរួមខេត្តទេ។
ថេរវាទ
ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទី
ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី (ជាភាសាបាលី: थेरवाद theravāda, ស្ថាវិរវាទ ជាភាសាសំស្ក្រឹត: स्थविरवाद sthaviravāda, Theravada) មានន័យប្រាកដថា ការប្រៀនប្រដៅ របស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ឬការប្រៀនប្រដៅជំនាន់ដើម គឺជាការសិក្សាចាស់បំផុត នៃព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលនៅគង់វង់ដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ថេរវាទីបានចាប់កំណើត នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​សម័យ​បុរាណ ដែល​រក្សាទុក​នូវ​លក្ខណៈ​ដូច​ដើម ហើយជាទូទៅ វា​មាន​លក្ខណៈ​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នានឹងពុទ្ធសាសនា​សម័យ​ដំបូង ។ ច្រើនសតវត្សរ៍ក្រោយ​មក ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទីជាសាសនាចម្បង​នៅ​ប្រទេស​ ស្រីលង្កា (៧០ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាពលរដ្ឋ) និង មួយផ្នែកធំនៃអាស៊ីភាគអាគ្នេយ៍ (ប្រទេសខ្មែរ, លាវ, ភូមា, និង ថៃ) ។ ប្រពៃណីថេរវាទីនេះ ក៏ត្រូវបានគេប្រតិបត្តិនៅក្នុងប្រទេសចិនផ្នែកអាគ្នេយ៍ ដោយក្រុមសម្ពន្ធ ស្ហាន (Shan) និង តៃ (Tai), នៅ​ប្រទេសវៀតណាម ដោយ​ក្រុម​ជនជាតិ​ខ្មែរក្រោម,ប្រទេសបង់ក្លាដេស (Bangladesh) ដោយក្រុមសម្ពន្ធ ពរុអាស Baruas ឆកមា Chakma និងមឃ Magh),ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និង ឥណ្ឌូណេស៊ី ផងដែរ ។ សព្វថ្ងៃនេះ ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី​កំពុង​មាន​ប្រជាប្រីយភាព នៅ​ប្រទេស សិង្ហបូរី និង នៅ​​​បស្ចិមប្រទេស ។ សព្វថ្ងៃ អ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទី ជុំវិញពិភពលោកមានចំនួនជាង ១២៤ លាននាក់ ហើយក្នុងសតវត្ស៍ថ្មីនេះ ថេរវាទីបានចាក់ឫសក្នុងលោក​ខាងលិច និង រីក​ដុះដាលឡើងវិញនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ។
ការអនុវត្តន៍អាំងតេក្រាលកំនត់
មាឌនៃសូលីដបរិវត្តន៍
មាឌនៃសូលីដវិលជុំវិញអ័ក្ស x នៅចន្លោះ នៃ y = f(x) \, កំនត់ដោយ
ការរៀនសូត្រ
​​​​​​​   ​  នៅប្រទេសជាច្រើនលើពិភពលោកយើងទាំងមូលមិនថាជាប្រុស​រឺស្រី​ ក្មេងរឺចាស់ មានរឺក្រ សុទ្ឋតែត្រូវការរៀនសូត្រ។ យ៉ាងណាមិញនៅប្រទេសកម្ពុជាយើវិញមានសាស្រ្ដចារ្យជាច្រើនរូបដែលព្យាយាមខំប្រឹងរៀនសូត្រ ត្រង់ត្រាប់ស្ដាប់គ្រូបង្រៀន​ ពន្យល់ផ្សេងៗដើម្បីក្រេបយកចំនេះដឹងនឹងអាចឡើងធ្វើជាកវីទៀតផង។ នៅពេលដែលពួកគេមានចំនេះដឹងជ្រៅជ្រេះហើយនោះ​​​​ គឺមិនខ្លាចនៅការគាបសង្កត់របស់អ្នកដ៏ទៃឡើយ។
គោលការណ៍នីត្យានុកូលភាព
គ- ៤. នីតិវិធីបញ្ញត្តិច្បាប់
នីតិវិធីបញ្ញត្តិច្បាប់ចាប់ផ្តើមឡើងដោយសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬ ដោយសេចក្តីស្នើច្បាប់ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់អង្គការនីតិបញ្ញត្តិ ពោល គឺគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់តំណាងរាស្ត្រ សមាជិករដ្ឋសភាពចំនួនមួយភាគដប់ ។ នៅពេលដែល គំនិតផ្តួចផ្តើមធ្វើច្បាប់ជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ក្រសួងដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងចាប់ផ្តើមសរសេរ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ។ បន្ទាប់ពីបានជជែកវែកញែក នៅក្នុងគណៈកម្មាធិការនីតិកម្មរួមមក រដ្ឋ មន្ត្រីក្រសួងពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ជូនសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទៅគណៈរដ្ឋមន្ត្រីដែលមាននាយករដ្ឋមន្ត្រី ជាអធិបតី ។ បន្ទាប់មក សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់នោះជាថ្មីទៅកាន់គណៈកម្មាការ នីតិកម្មរបស់សភាសំដៅកែលំអសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់ឡើងវិញ ។ គណៈកម្មា ការនីតិកម្មអាចសុំយោបល់ពីគណៈកម្មការជំនាញផ្សេងៗទៀតបាន រួចហើយបញ្ជូនសេចក្តី ព្រាង ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់ជាថ្មីម្តងទៀតទៅគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍របស់រដ្ឋសភាដើម្បីដាក់ ចូលក្នុងរបៀបវារៈ ។ ក្រោយមកទៀត នឹងមានការពិនិត្យ ជជែកពិភាក្សា និង អនុម័តច្បាប់នៅ ក្នុងរដ្ឋសភា ។ ចេញពីសភា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅព្រឹទ្ធសភាដើម្បីពិនិត្យជា ថ្មី ។ ព្រឹទ្ធសភាត្រូវពិនិត្យហើយអោយយោបល់ក្នុងរយៈពេលមួយខែយ៉ាងយូរ លើសេចក្តីស្នើ ច្បាប់ ឬ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័តយល់ព្រមលើកតំបូងរួចហើយ ។ បើជាការ ប្រញាប់រយៈពេលនេះ ត្រូវបន្ថយមកត្រឹមតែប្រាំថ្ងៃវិញ ។ ប្រសិនបើព្រឹទ្ធសភា អោយយោបល់ យល់ព្រម ឬ ពុំបានអោយយោបល់សោះក្នុងរយៈពេលដែលមានកំណត់ទុក ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភា អនុម័តយល់ព្រមរួចហើយ នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅថ្វាយព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីឡាយព្រះហស្ថលេខា ប្រកាសអោយប្រើ ។ ប្រសិនបើ ព្រឹទ្ធសភាស្នើសុំអោយកែសម្រួលសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តី ស្នើច្បាប់ រដ្ឋសភាត្រូវលើកយកមកពិចារណាភ្លាមជាលើកទីពីរ ។ រដ្ឋសភាត្រូវពិនិត្យ និង សម្រេច តែត្រង់បទបញ្ញត្តិ ឬ ចំណុចណាដែលព្រឹទ្ធសភាសុំអោយកែសម្រួលដោយបដិសេធ ទាំងមូល ឬ ក៏ទុកជាបានការខ្លះក៏បាន ។ ការបង្វិលទៅបង្វិលមករវាងព្រឹទ្ធសភា និង រដ្ឋសភា ត្រូវធ្វើក្នុងរយៈពេលមួយខែ ។ រយៈពេលនេះ ត្រូវបន្ថយមកត្រឹមដប់ថ្ងៃ បើត្រូវពិនិត្យថវិកាជាតិ និង ហិរញ្ញវត្ថុ ហើយមកត្រឹមតែពីរថ្ងៃ បើជាការប្រញាប់ ។ បើរដ្ឋសភាបដិសេធទុកអោយហួសរយៈពេលកំណត់ ឬ ពន្យាពេលដែលកំណត់ទុកសម្រាប់ ពិនិត្យនោះ រយៈពេលជាគោលការណ៍សម្រាប់រដ្ឋសភា និង ព្រឹទ្ធសភាត្រូវបន្ថែមអោយស្មើគ្នា ដែរ ។ ក្នុងករណីដែលព្រឹទ្ធសភាបដិសេធសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់នោះជាអសារ បង់ រដ្ឋសភាមិនអាចនឹងយកមកពិចារណាជាលើកទី ពីរ បានមុនរយៈពេលមួយខែឡើយ ។ រយៈ ពេលនេះ ត្រូវបន្ថយមកត្រឹមដប់ថ្ងៃ បើពិនិត្យពីថវិកាជាតិ និង ហិរញ្ញវត្ថុ ហើយមកត្រឹមតែ បួន ថ្ងៃ បើជាការប្រញាប់ ។ ក្នុងការពិនិត្យសេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់ជាលើកទីពីរ រដ្ឋសភាត្រូវអនុម័តដោយវិធីបោះឆ្នោតចំហ និង យកតាមមតិភាគច្រើនដាច់ខាត ។ ជាចុង បញ្ចប់ សេចក្តីព្រាងច្បាប់ ឬ សេចក្តីស្នើច្បាប់ត្រូវផ្ញើថ្វាយព្រះមហាក្សត្រឡាយព្រះហស្ថលេខា ប្រកាសអោយប្រើ ។
អាំងតេក្រាលឌុប
វិធីសាស្រ្តទូទៅ
តាង គេបាន
ហ្វេសប៊ុក
ជារៀងរាល់ថ្ងៃមាន ប្រជាជនរាប់លានអ្នកបានលេងហ្វេសប៊ុក។ ការលេងហ្វេសប៊ុកវាមានប្រយោជន៍ដូចជា យើងនិងបានដឹងពី ព័ត៌មាន ផ្សេងៗតាមរយះការបង្ហោះពីមិត្តភក្តិរបស់អ្នក ជាពិសេសគឺធ្វើអោយយើងមានភាពសប្បាយរីករាយនៅក្នុងចិត្ត និងបំបាត់ស្ត្រេសទៀតផង។
ផលចំណូល
ផលចំនូលភាគច្រើនរបស់គេហទំព័រហ្វេសប៊ុកគឺបានមកពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។ក្រុមហ៊ុនMicrosoftគឺជាដៃគូរប្រកួតប្រជែងរបស់ហ្វេសប៊ុកក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលើអ៊ីនធើណែត។ហើយម្យ៉ាងវិញទៀតហ្វេសប៊ុកទទួលការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មណាដែលមាននៅក្នុងMicrosoftដែរ។ហ្វេសប៊ុកជាទូរទៅបានធ្លាក់កំរិតការគាំទ្រនៃការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មជាងគេហទំព័រធំៗជាច្រើនទៀត។បើយោងតាមគេហទំព័រ Week.comបានអោយដឹងថារាល់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មនៅលើគេហទំព័រគឺមានចំនួន១/៥នៃការចុចចូលបើប្រៀបធៀបទៅនឹងគេហទំព័រទាំងនេះទាំងមូល។បើទោះបីជាយ៉ាងក៏ដោយការប្រៀបធៀបជាក់លាក់ដែលអាចនិយាយថាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះគេហទំព័រនេះ។ឧទាហរណ៍ ៖ ខណៈដែលអ្នកប្រើប្រាស់នៅលើគេហទំព័រហ្គូកហ្គលបានចុចលើការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មណាមួយយជាលើកទីមួយដើម្បីធ្វើការស្វែងរកលទ្ធផលអ្វីមួយដែលមានភាគរយ៨%សំរាប់ការចុចម្តងជាលើកដំបូង(ចុច​ ៨០,០០០ដងស្មើរនឹងការស្វែងរក១លានដងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់)។ឯហ្វេសប៊ុកមានភាគរយ០.០៤%សំរាប់ការចុចម្តងលើកដំបូង(ចុច៤០០ដងស្មើរនឹង១លានទំព័ររបស់អ្នកប្រើប្រាស់)។ សារ៉ាស៍ ស្ម៊ីតធ្លាប់ជាអ្នកគ្រប់គ្រងលក់តាមOnlineរបស់ហ្វេសប៊ុក។
ប្រវត្តិសាស្រ្តម្រេចកំពត
ការដុំាដុំះ
ដំាជាជួរពីគុម្ពមួយទៅគុម្ពមួយមានចន្លោះយ៉ាងតិច១,៨០ម៉ែត្រដើម្បីងាយស្រួលដល់ការដាក់ជីធម្មជាតិ(អាច៍សត្វនិងដីឆៅ)ផលិតករត្រូវសង់រោងដើម្បីផ្ដល់ម្លប់គឺធាងដូងបាំងពីរខាងនិងពីរលើរដល់ដាំនាំម្រេចចាប់ពីរពេលដាំម្រេចរហូតដល់ម្រេចមានអាយុយយ៉ាង តិចបីឆ្នាំហើយយើងត្រូវចង់វារហូតដល់ផុតជន្លុងហើយយើងបេះផ្ការបស់វាចោលរយះពេលបីឆ្នាំទើបយើងទុកផ្លែរបស់វា។
រឿងកម្លោះពីរនាក់ចង់បានប្រពន្ធគេ
សូមមើលផងដែរ
ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
រម្មនីដ្ឋានក្បាលរមាស
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រម្មណីដ្ឋានក្បាលរមាស​ ជាភ្នំដែលមានអាយុកាលប្រហែល៥០០០ឆ្នាំមកហើយជាភ្នំដែលមាន មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូលង់មួយដដែលសិក្សាអំពីវត្ថុបុរាណនៅកម្ពុជាយើង។បើតាមពាក្យសម្តីរបស់ប្រជាជនដែលthomb|right|250px| មានទីលំនៅទីនោះបានមានប្រសាសន៏ថា ភ្នំមានល្អាងធំទូលាយ មានច្រកចេញបីច្រក​ សណ្ឋាន ថ្មររលីងស្អាត តែម្តង។នៅក្នុងរូងភ្នំមានវត្ថុបុរាណជាច្រើន ដែលជាសំភារះប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស នាសម័យនោះ ។បើតាមការសឹក្សារទៅឃើញថា ភ្នំនេះមានកំនើតតាំងពី៥០០០ឆ្នាំមកហើយបានន័យថា វាមានអាយុកាលមុនប្រាសាទ​អង្គរវត្តជាង៣០០០ឆ្នាំមកហើយ។បើគិត​ទៅលើវាយើងឃើញថា មនុស្ស​នៅសម័យ នោះពុំមានសំលៀកបំពាក់សម្រាបើបិទបាំងរាង្គកាយទេ គឺគេប្រើសំភារះផ្សេងៗដូចជាស្លឹកឈើរ ស្បែកសត្វ ដើម្បីបិតបាំងរាង្គកាយ ឬ មិនបានបិតបាំងរាង្គកាយទេ​ គឺទទេ។​
ត្រៃលក្ខណ៍
ទុក្ខំ
ព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូល ចំពោះសេចក្តីទុក្ខថាៈ
អនត្តា
តាមគំនិតខ្លះរបស់លោកខាងកើត និងលោកខាងលិច ទ្រឹស្តីនៃអត្ត អាចបញ្ជាក់ថា ព្រះពុទ្ធសាសនាជាបែបមួយ នៃ​ឧច្ឆេទទិដ្ឋិនិយម (Nihilism) ឬ អ្វីដែលស្រដៀងគ្នា ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ដូចព្រះគ្រូនាគាជ៌ុនៈ (Nāgārjuna) បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់, ព្រះពុទ្ធសាសនាមិនត្រឹមតែបដិសេធ អំពីទស្សនៈនៃការកើតឡើង និងន័យរបស់វា ប៉ុន្តែអំពី ភាពខុសគ្នារវាងការកើត និង ការមិនកើត ឬ រវាងការមាន និង ការគ្មាន ។ បាតុភូតមិនមែនដាច់ផុតពីហេតុ និង បច្ច័យទេ ហើយមិនអាចស្ថិតនៅ តែឯកឯងបាន ដូចយើងឃើញនោះទេ ។ ការខ្វះអត្តដែលនៅអចិន្ត្រៃយ៍ មិនផ្លាស់ប្តូរ រឹងមាំ ក្នុងសត្វ មានជីវិត និង វត្ថុទាំងឡាយ មិនមែនមានន័យថា វាមិនលូតលាស់ មិនពុកផុយនោះទេ ក្នុងសភាពធម្មតា ។ ប៉ុន្តែលើវិភាគការវែងឆ្ងាយ គេពុំអាចបែងចែកវត្ថុ និង ហេតុ-បច្ច័យរបស់វាដាច់ពីគ្នាបាន ឬ ថាសំគាល់អ្វីដែលជាអ្នកធ្វើកម្ម និង អ្វីដែលទទួលកម្ម ។ អាស្រ័យហេតុនេះ ព្រះពុទ្ធសាសនា មានការដូចគ្នាច្រើនជាមួយនឹង ពិសោធន៍និយម (Empiricism) ហេតុការណ៍និយម (Pragmatism), អមូលការណ៍និយម (Anti-foundationalism) ក្រោយរចនាសម្ព័ន្ធនិយម (Post-structuralism) ជាជាងឧច្ឆេទទិដ្ឋិនិយម (Nihilism) ។
រឿងពាក្យសុភាសិតតំលៃ៣០តំលឹង
តំនភ្ជាប់ក្រៅ
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត
ភាពជោគជ័យ
គ្រប់ការធ្វើដំណើរត្រូវ តែមានចំណុចចាប់ផ្ដើម។ អ្នកត្រូវតែ ចាប់ផ្ដើមជាមួយនឹងការដឹងថា អ្នកជានរណានៅពេលឥឡូវនេះ។ នៅពេលដែលអ្នកសួរគេថា “តើអ្នកជានរណា?” ក្នុងករណីភាគច្រើន អ្នកអាចស្គាល់ពីឈ្មោះរបស់នាង ឬគាត់ មុខដំណែងតួនាទី ឬការងារដែលគេធ្វើនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ យើងមមាញឹកជាមួយ នឹងសកម្មភាពពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ដែលយើងគិតអំពីខ្លួនឯង តិចជាងការងារ។ ចូរចំណាយ ពេលដើម្បីមើលពីខ្លួនឯង ជំនឿ តម្លៃ និងបទពិសោធន៍។ ត្រូវស្វែងយល់ពីគុណភាព ជំនាញ និង ចំណេះដឹង។
មធ្យោបាយនៃការធ្វើដំណើរ ៖ គោលដៅជីវិត
អឡស្សរាជ
កត់សំគាល់
រីឯ​ ពញារាជ ​ថ្ងៃ​ក្រោយមក​ ​ត្រូវ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ជា​បង​ ​តែងតាំង​ឲ្យទៅ​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​នៅ​កោះ​ឫស្សីកែវ។​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​គោរម​នាម​ ​ចៅពញារាជមេត្រី​ ដោយ​ទទួល​ភារកិច្ច​បន្ថែម​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​ ​ស្ដេច​កំជិលផេះ​ ត្រូវ​ថែរក្សា​ទំនុកបំរុង​ផ្គត់ផ្គង់​វត្ដ​អារាម​ទាំង​ប្រាំ​ ​និង​ព្រះ​ចេតិយ​ដែល​តំកល់​ទុក​ព្រះ​ឧណ្ណាលោម។​
ព្រះធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ
អត្តកិលមថានុយោគៈ ​
·       សម្មាវាចា សម្តី​ត្រូវ
ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទាអរិយសច្ច (បដិបត្តិឆ្ពោះទៅកាន់​សេចក្ដី​រំលត់ទុក្ខ)
·       សម្មាសង្កប្ប ​សេចក្ដី​ត្រិះរិះត្រូវ
ស្រុកបារាយណ៍
ស្រុកបារាយណ៍ (Baray) គឺជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំដែលស្ថិតនៅភាគកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជា។ យោងទៅតាមជំរឿនឆ្នាំ១៩៩៨ ស្រុកនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ១៥៩,៥៨៦នាក់។
វិន័យបិដក
មហាវគ្គ
គឺ​វគ្គ​ធំៗ ឬ ​ពួក​ធំៗ ដែល​ពោល​ដល់​សិក្ខាបទ​ក្រៅ​ពី​បាតិមោក្ខ ខាង​ដើម​ ១០ ​ខន្ធកៈ ឬ​ វគ្គ ​១០ មាន​ទាំង​អស់​ ៣​ ភាគ ។
បរិវារវគ្គ
គឺ​ពួក​ដែល​ជា​ចំណែក​ប្រកប​ដោយ​ពាក្យ​សួរ ពាក្យ​ឆ្លើយ បង្កើន​ចំណេះ​ដឹង​ខាង​ផ្នែក​ព្រះ​វិន័យ ដែល​រួម​បញ្ចូល​ជា​២​ភាគ។
ហ៊ុន សែន
ជីវប្រវត្តិ
ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ ដោយ​មិនពេញចិត្ត​ទៅនឹង​របប​នយោបាយ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ ប៉ុល ពត សម្តេចបាន ចាកចោល​គ្រួសារ​ជាទី​ស្រលាញ់​ម្តងទៀត​ ដើម្បី​ដឹកនាំ​ចលនា​រំដោះ​ប្រទេស និង​ប្រជាជន​ពីរបប​ដ៏សាហាវ​យង់ឃ្នង​នេះ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៨ សម្តេច​បានក្លាយ​ជាស្ថាបនិក​មួយរូប នៃចលនា​សង្គ្រោះ​ជាតិកម្ពុជា ហៅថា​​រណសិរ្ស សាមគ្គី​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា ដែលមាន​កិច្ចសហ​ប្រតិបត្តការ​ជាមួយ​ចលនា​ស្នេហាមាតុភូមិ​ជាច្រើនទៀត និង​ការគាំទ្រ​ដោយ​កម្លាំង​កងទ័ព​ស្ម័គ្រចិត្ត​វៀតណាម។ ចលនានេះ​បាន​ជួយរំដោះ​ប្រទេស និង​ប្រជាជន​កម្ពុជា​អោយ​រួចផុតពី​របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ប្រជាធិប​ តេយ្យកម្ពុជា នៅ ថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩។
ប្រាសាទកុដិគូរ
សូមមើល ៖ https://km.wikipedia.org/wiki/ប្រាសាទកុដីស្វរ
ឃុំស្ដុកប្រវឹក
សម្រាប់មូលនិធិ CDFខេត្តបាត់ដំបងសូមចូលរួមចំណែកឧប្បត្ថមជាទឹកប្រាក់ចំនួន១០០,០០០ ៛ ដល់និស្សិតស្ម័គ្រចិត្តជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ផ្នែករៀបចំដីធ្លី នៅលើទឹកដីខេត្តបាត់ដំបង ។ តេជោមហា តេជោ តេចា មហាតេចា  តេជៈ មហាតេជៈ ឈ្នះអស់សត្រូវគ្រប់ទិសទី សូមឲ្យខ្ញុំមានកម្លាំងដូចទោភី ស៊ីស្មៅ ៧ វាល ផឹកទឹក ៧ បឹង កម្លាំងរឹងមាំដូចភ្នំព្រះសុមេរ៌ៈ
ដើរជាមួយព្រះសង្ឃ
ព្រះសង្ឃ​ជា​ទី​គោរព​របស់​គ្រហស្ថ​គ្រប់​ទី​គ្រប់​តំបន់ ។ ដូច្នេះបើ​យើង​ជា​គ្រហស្ថដើរ​ជាមួយភិក្ខុ ឬ សាមណេរ នោះ​យើង​មិន​ត្រូវ​ដើរ​មុខ​ ឬ ទន្ទឹមស្មើនឹង​លោក​ទេ ទោះ​ជា​បិតា​ក្ដី ក៏​ពុំ​គប្បីឡើយ ។ តែមានកាល​ខ្លះ លោក​អនុញ្ញាត​ឲ្យគ្រសហ្ថ​ដើរ​មុខ​​បាន ។ ព្រះ​ធម្មកថិក​និមន្ត​ទៅសម្ដែង​ធម៌​នៅ​​គេហស្ថានឧបាសក​ឧបាសិកា លោក​តែង​ឲ្យ​ក្មេងដែល​លីគម្ពីរ​ដើរមុខ ។ យ៉ាងនេះ​គេ​ពុំ​សំគាល់​យក​ព្រះធម៌​ដែល​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​នោះ លើកតម្កល់​ឡើង​ឲ្យ​ធំ​ជាង​ព្រះសង្ឃ ។ តែ​បើ​ព្រះធម្មកថិក​អង្គណា​យល់​ថា​ក្មេង​ជា​សិស្ស​ ត្រូវតែ​ដើរ​ក្រោយ​លោកគ្រូ នោះ​ឃើញ​ថា ព្រះធម៌​ដែល​មាន​ក្នុង​គម្ពីរ មិនប្រសើរ​លើស​លោក​ដែល​ចេះ​សម្ដែងធម៌​ទេសនានោះ​ឡើយ ។ លោកសន្ដោសដល់​អ្នក​នាំ​ផ្លូវ​ទៀត អាច​នឹង​ដើរ​មុខ​ព្រះសង្ខ​បាន​ដោយ​សង្គ្រោះ​ថា​ជា​មគ្គុទ្ទេសក៍ ក៏ត្រូវ​តែ​ត្រាយ​ផ្លូវ​ខាង​មុខ​ទើប​ស្រួល​ធ្វើដំណើរ ។
ទីអង្គុយ (តាមអារ្យធម៌អ៊ឺរ៉ុប)
បណ្ដាអារ្យជននៅប្រទេសអ៊ឺរ៉ុបដែល​ទៅ​កាន់​ទី​ប្រជុំ​នីមួយៗ តាម​សេច​ក្ដី​អញ្ជើញ​របស់​សមាគម​ណាមួយ ឬ របស់​ឥស្សរជន​ណា​មួយ ដូច​ជា​ទៅ​ស្ដាប់​សន្និសិទ ឬ បាឋកថា... ។ល។ នោះគេរាប់​អាន​អង្គុយ​ទន្ទឹម​គ្នា​ប្ដី​ប្រពន្ធៗ ។ ទាំងទៅមើលល្បែងល្ប៉ារាំច្រៀង និងល្បែងផ្សេងៗ... លោក​អ្នក​ដែលអញ្ជើញ​ទៅ​ក៏​តែង​តែអង្គុយ​ជាគូៗភរិយា​ស្វាមី​ជា​ដរាប ជួន​កាល​មាន​ទាំង​កូន​ស្រី​ប្រុស​ទៅ​ជាមួយ​ផង នោះ​គេអង្គុយ​តាមជួរ​តាម​ក្រុមគ្រួសារ​ទៅ​បាន​ជា​ទម្លាប់ ។
រឿងបុរសចេះថ្នាំពិសពស់
ដំណើររឿង
ធ្វើ​គុណ​ បាន​ទោស​
ពន្ធតែមប្រិ៍
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពន្ធដារ
របៀបសសេរស្គ្រីប
សសេររឿង និង ឯកសារ មានភាពខុសគ្នា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្គ្រីប ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កុន
ស្រុកសណ្ដាន់
(Sandan District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានរដ្ឋបាល ៩ឃុំ និង ៨៤ភូមិ÷
ចក្រភពអាណានិគមបារាំង
នៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ លោ ហ្សាល ដឺ ហ៊្គោល និងពួកបារាំងសេរីបានប្រើដែនអាណានិគមនាយសមុទ្រជាមូលដ្ឋានទ័ពដែលពួកគេទុកសម្រាប់រំដោះបារាំង។ យ៉ាងណាមិញបន្ទាប់ពីឆ្នាំ១៩៤៥ ចលនាប្រឆាំងអាណានិគមបានចាប់ផ្ដើមរើបម្រះជាមួយនឹងអាជ្ញាធរអឺរ៉ុប។ បារាំងបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនិងបានចាញ់ក្នុងសង្គ្រាមយ៉ាងជូរចត់នៅវៀតណាម និងអាល់ហ្សេរីនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៥០។ ពួកនិគមជននិងអ្នកគាំទ្រក្នុងតំបន់ជាច្រើនរបស់ចក្រភពនេះបានទៅតាំងលំនៅសាជាថ្មីនៅបារាំង។ ស្ទើរតែដែនដីអាណានិគមបារាំងទាំងអស់បានទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៦០ ប៉ុន្តែបារាំងបានរក្សាទុកឥទ្ធិពលហិរញ្ញវត្ថុនិងការទូតយ៉ាងធំដដែល។ ទឹកដីតិចតួចដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានច្របាច់បញ្ចូលទៅក្នុងប្រទេសបារាំងជា ផ្នែកនិងទឹកដីនាយសមុទ្រ។ ទឹកដីទាំងនោះសព្វថ្ងៃនេះសរុប១២៣ ១៥០ គម២ (៤៧ ៥៤៨ ម៉ែយ្ល កា.) ដែលចំនួនមានត្រឹមតែ១%ប៉ុណ្ណោះនៃផ្ទៃដីចក្រភពអាណានិគមបារាំងមុន-ឆ្នាំ១៩៣៩ ដែលមានប្រជាជន២,៧លាននាក់ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងទឹកដីដែលសេសសល់នោះក្នុងឆ្នាំ២០១១។
អាហ៊្វ្រិក និង អាស៊ី
កំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ បន្ទាប់ពីបារាំងបានរងគ្រោះដោយសារឧបទ្ទវហេតុធ្ងន់ធ្ងរនៅតាមព្រំដែនខាងលិច ពួកគេបានចាប់ផ្ដើមកេណ្ឌទាហានពីចក្រភពអាហ៊្វ្រិករបស់គេ។ នៅឆ្នាំ១៩១៧ បារាំងបានកេណ្ឌទាហានអាហ៊្វ្រិក ២៧០ ០០០នាក់។ កងវរសេនាធំបំពាក់គ្រឿងឥស្សរិយយសភាគច្រើនរបស់បារាំងមកពីម៉ារ៉ុក ប៉ុន្តែដោយសារសន្តិភាវកម្មកំពុងតែធ្វើឡើងនៅពេលនោះ ពួកបារាំងអាចកេណ្ឌបានត្រឹមតែទាហានម៉ារ៉ុក ២៣ ០០០នាក់ តែប៉ុណ្ណោះទេ។ ពួកទាហានអាហ៊្វ្រិកទទួលបានជ័យជម្នះក្នុងសមរភូមិវាំររ្ដង់ និងបរាជ័យដោយការវាយលុកនៅនីវេល្លឹ ប៉ុន្តែជាធម្មតាគ្មានសេចក្ដីគោរពចំពោះគុណសម្បត្តិរបស់ទាហានទាំងនោះឡើយ ពួកឧត្តមសេនីយ៍បារាំងមិនដែលគិតគូរខ្ពស់ដល់ពួកកងទ័ពអាហ៊្វ្រិករបស់ខ្លួនទេ។
ចក្រភពអាណានិគមបារាំងទីពីរ (១៨៣០–១៩៦០)
នៅក្នុងកិច្ចបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមណាប៉ូលេអុង ដែនអាណានិគមបារាំងភាគច្រើនត្រូវបានប្រគល់មកឱ្យបារាំងវិញដោយប៊្រិតថេន ជាពិសេស ហ្គួឌ្លូប៉ឹ និង ម៉ាទីនីកនៅឥណ្ឌាខាងលិច ហ៊្គីយ៉ានបារាំងនៅឯឆ្នេរអាមេរិកខាងត្បូង ទីប្រចាំការពាណិជ្ជកម្មនានានៅសេណេហ្គាល់ Île Bourbon (បុនសហភាព) ក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយនិងកម្មសិទ្ធិកម្មតូចៗនៅឥណ្ឌារបស់បារាំង បើទោះជាអញ្ជឹងក៏ដោយ ក៏ប៊្រិតថេននៅទីបំផុតនៅតែបញ្ចូល សន្តៈលូស៊ី តុបាហ្គុ សីស្ហែល និង កោះបារាំង (ឥឡូវ ម៉ូរីស)ជាឧបសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនដដែល។ នៅឆ្នាំ១៨២៥ ព្រះចៅស្ឆាឡឹសទី១០ បានបញ្ជូនបេសនកម្មមួយទៅហៃទី ដោយហុចផលវិបាកជាវិវាទសំណងហៃទី។
នៅចិនកណ្ដាល បារាំងបានចុះកិច្ចសន្យាឆកខ្វាងចូវ (នៅឆ្នាំ១៨៩៨) និងបានបរិពន្ធភូមិមួយចំនួន (សម្បទានខ្លះៗ) នៅសៀងហៃ គ័ងចូវ និងហានខ្ហោវ (ឥឡូវប៉ែកនៃវុហាន)។
បេសកកម្មអរិយធម៌
លក្ខណៈដោយឡែកនៃគ្រោងការអាណានិគមបារាំងនៅចុងសតវត្សទី១៩ និង ដើមសតវត្សទី២០គឺជាបេសកកម្មអរិយធម៌ (mission civilisatrice) តាមគោលការសីលធម៌ វាជាកិច្ចការរបស់អឺរ៉ុបនាំអរិយធម៌មកដល់ប្រជាជនល្ងិតល្ងង់អស់ទាំងនោះ។ ដូច្នេះហើយ ពួករដ្ឋការអាណានិគមបានចាប់ផ្ដើមគោលនយោបាយអឺរ៉ុបនីយកម្មបែបបារាំងនៅក្នុងបណ្ដាអាណានិគមបារាំង គួរឱ្យកត់សំគាល់ខ្លាំងបំផុត អាហ៊្វ្រិកខាងលិចរបស់បារាំង និង ម៉ាដាហ្គាស្កា។ កំឡុងសតវត្សទី១៩ ពលរដ្ឋភាពជាបារាំងរួមមានសិទ្ធិត្រូវគេជ្រើសរើសជាអ្នកតំណាងក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្របារាំងត្រូវបានផ្ដល់​ឱ្យអាណានិគមចាស់ៗទាំងបួននៃ ហ្គួឌ្លូបប៉ឹ ម៉ាទីនីក ហ៊្គីយ៉ាន និង បុនសហភាព ដូចគ្នាទៅនឹងពួកអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៃបួនឃុំ នៅសេណេហ្គាល់ដែរ។ ក្នុងករណីភាគច្រើន អ្នកតំណាងដែលត្រូវបានគេជ្រើសតាំងគឺពួកបារាំងស្បែកស ទោះបីយ៉ាងណាក៏មានពួកស្បែកខ្មៅខ្លះដែរ ដូចជាលោកប្លេស-យ៉្អ្ហាញ់ញ៉ឹសជាតិសេណេហ្គាល់ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសនៅឆ្នាំ១៩១៤។ កន្លែងផ្សេងទៀត ក្នុងបណ្ដាដែនអាណានិគមធំៗនិងមានប្រជាជនច្រើនបំផុត ការបែងចែកយ៉ាងតឹងតែងរវាង "sujets français" (ជនជាតិដើមទាំងអស់) និង "citoyens français" (មនុស្សដែលមានដើមកំណើតមកពីអឺរ៉ុបទាំងអស់) មានសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចដោយឡែកៗគ្នា ជាច្រើនត្រូវបានរក្សាទុកឱ្យមានរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៦។ ដូចដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងអភិប្រាយ១៩២៧ក្នុងច្បាប់អាណានិគមបារាំង ការប្រគល់សិទ្ធិជាពលរដ្ឋបារាំងទៅដល់អ្នកស្រុកដើម "មិនមែនជាសិទ្ធិទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញវាជាបុព្វសិទ្ធិ"។ ក្រឹត្យឆ្នាំ១៩១២ពីរបានវែកញែកអាហ៊្វ្រិកខាងលិចរបស់បារាំងនិងអាហ៊្វ្រិកភូមធ្យរេខារបស់បារាំងរៀបរាប់ពី​លក្ខន្តិកៈជាច្រើនដែលជនជាតិដើមត្រូវបំពេញដើម្បីទទួលបានពលរដ្ឋភាពបារាំង (លក្ខន្តិកៈទាំងនោះរួមមានការនិយាយ និង ការសរសេរភាសាបារាំង រកស៊ីត្រឹមត្រូវ និង បង្ហាញឱ្យឃើញបទដ្ឋានសីលធម៌ល្អ)។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៣០ដល់១៩៤៦ ក្នុងទីណាៗឱ្យតែមានជនជាតិដើមអាល់ហ្សេរីត្រឹមតែ៣០០០ ដល់ ៦០០០នាក់ នោះនឹងត្រូវទទួលបានសិទ្ធិជាពលរដ្ឋបារាំង។ នៅអាហ៊្វ្រិកខាងលិចរបស់បារាំង ក្រៅពីបួនឃុំនោះទៅ មានពលរដ្ឋជនជាតិដើម "citoyens indigènes" ២ ៥០០នាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុប១៥លាននាក់។
នៅឆ្នាំ១៩០៥ ពួកបារាំងបានលុបបំបាត់ចោលទាសភាពនៅអាហ៊្វ្រិកបស្ចិមរបស់បារាំងបានភាគច្រើនបំផុត។ ដេវិដ-ភ.-សែថបានសរសេរ: "ចាប់ពីសេណេហ្គាល់និងម៉ូរីតានីភាគខាងលិចទៅដល់នីហ្សេភាគខាងកើត (កន្លែងដែលបានក្លាយជាអាហ៊្វ្រិកនៃបារាំង) មានសង្គ្រាមធ្វើឱ្យមានវិនាសកម្មជាបន្តបន្ទាប់គាប់ជួនគ្នានោះ ក៏បណ្ដាលឱ្យមានមនុស្សដ៏ច្រើនសម្បើមក្លាយជាទាសករយ៉ាងព្រៃផ្សៃ។ នៅក្នុងពេលផ្ដើមនៃសតវត្សទីម្ភៃមួយ ប្រហែលជាមានទាសកររវាង៣ និង ៣,៥លាននាក់ ដែលតំណាងឱ្យប្រជាជនសរុប៣០ភាគរយ ក្នុងតំបន់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅរប៉េះរប៉ោះនេះ។"
វត្ត​ប្រាសាទបាគង
វត្ត​ប្រាសាទបាគង​​មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅឃុំ​បាគង ស្រុក​ប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប និង​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៦​គីឡូម៉ែត្រ ប៉ែក​ខាងកើត​ទី​រួម​ខេត្តសៀមរាប ។
អាគីហ៊ីតុ
ព្រះនាម
ក្នុងរជ្ជកាលរបស់អាគីហ៊ីតុ ក្នុងជប៉ុនគ្មានហៅព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គដោយ​ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែនឹងត្រូវបានហៅថា "សម្ដេចព្រះអធិរាជ" (天皇陛下, Tennō Heika) កាត់ថា "ហេកា" (陛下, Heika) ឬ "អធិរាជអង្គ​បច្ចុប្បន្ន" (今上天皇, Kinjō Tennō) រជ្ជកាលសម័យរបស់អាគីហ៊ីតុ គឺយុគសម័យហេសេ (平成, Heisei) ដោយតាមប្រពៃណីអនុវត្តបន្ទាប់ពីសុគត គណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុននឹងការផ្តល់ជូនព្រះនាមថ្មីជា "អធិរាជហេសេ" (平成天皇, Heisei Tennō)
ព្រះរាជប្រវត្តិ
អធិរាជអាគីហ៊ីតុ ទ្រង់ព្រះរាជកំណើតនៅថ្ងៃទី 23 ខែធ្នូ ឆ្នាំសម័យស្យូវ៉ាទី 8 (ឆ្នាំ 1933) នៅព្រះបរមរាជវាំងជប៉ុន ទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រលេខ 5 ក្នុងចំណោម 7 ព្រះអង្គក្នុងអធិរាជស្យូវ៉ានិងអធិរាជនាងកូជុង ប៉ុន្តែគឺជាឱរសព្រះអង្គធំ នៅពេលដំបូងប្រសូតទ្រង់ព្រះយសនិងរាជនាមជា ព្រះអង្គម្ចាស់ត្ស៊ឹហ្គុ (継宮, Tsugu no miya) ព្រះអង្គក៏ជាសាច់ញាតិរបស់ព្រះនាងផាំងចា មកុដរាជកុមារីអង្គចុងក្រោយរបស់រាជវង្សកូរ៉េ
នៅថ្ងៃទី 10 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1959 ព្រះបុត្រាម្កុដរាជអាគីហ៊ីតុបានរៀបការជាមួយនាងកញ្ញា មីឈីកុ ស្យូដា អាពាហ៍ពិពាហ៍នេះបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីអោយជប៉ុន ដោយ​សារ​តែ​ការជារៀបការរបស់ស្ត្រីធម្មតាដំបូងជាមួយរាជវង្សជប៉ុន ធ្វើឱ្យនាងកញ្ញាស្យូដាបានក្លាយជាម្កុដរាជកុមារីមីឈីកុ
ប្រាសាទនគរបាជ័យ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទនគរបាជ័យមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាមចម្ងាយ២គ.ម ពីទីរួមខេត្តកំពង់ចាម និងមានចម្ងាយសរុប១២២គ.ម ពីរាជធានីភ្នំពេញ។ ប្រាសាទនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំអំពិល ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ប្រាសាទនេះស្ថាបនាដោយព្រះមហាវីរក្ស័ត្រព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នាសតវត្សទី១៣ តាមលំនាំរចនាបថបាយ័ន។ នៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទមានសសរពេជ្រខ្ពស់ៗ ឈរទប់ទ្រផ្ដែរប្រាសាទយ៉ាងរឹងមាំរីឯទ្វារទាំងបួនទិសរបស់ប្រាសាទដែលអមដោយជញ្ជាំងទាំងឡាយក៏នៅរឹងមាំល្អគ្មានការរង្គោះរង្គើឡើយ។ ទស្សនៈវិស័យដើមនៃសំណង់ប្រាសាទនេះគឺឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នស្ថានភាពប្រាសាទនេះគឺនៅរឹងមាំល្អណាស់ សម្រាប់ការទស្សនាកម្សាន្ត ហើយក៏បន្សល់ទុកនូវផ្ទាំងសិលាចារិកក៏ដូចជាចម្លាក់នានាស្ថិតនៅក្នុងលំនាំដើមទាំងអស់។ ចំណែកសំណង់ព្រះវិហារព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលស្ថាបនាក្រោយសម័យអង្គរនោះក៏ស្ថិតនៅល្អតាមលំនាំស្ថាបត្យកម្មដើមផងដែរ។
បរាភវសូត្រ
បរាភវសូត្រ ស្រង់ចេញពីព្រះត្រៃបិដក
យើងទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុនុ៎ះថា នោះជាសេចក្តី​វិនាសទី ៣ បពិត្រ​ព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គ​សំដែង​នូវហេតុទី ៤ អ្វីជាប្រធាន​នៃសេចក្តីវិនាស ។
៤. បុគ្គលជាអ្នកស្តុកស្តម្ភ តែមិនចិញ្ចឹមមាតាក្តី បិតាក្តី ដែលចាស់ មានវ័យកន្លង​ហើយ នោះ​ជាប្រធាន​នៃសេចក្តីវិនាស ។
យើងទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុនុ៎ះថា នោះជា​សេចក្តី​វិនាសទី ៥ បពិត្រ​ព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គ​សំដែង​នូវហេតុទី ៦ អ្វីជាប្រធាន​នៃសេចក្តី​វិនាស ។
៨. ជនជាអ្នកលេងស្រីក្តី លេងសុរាក្តី លេងល្បែងភ្នាល់​ក្តី រមែងញុំាង​ទ្រព្យ ដែលខ្លួន​បានហើយ បានហើយ ឲ្យវិនាសទៅ នោះជា​ប្រធាន​នៃសេចក្តី​វិនាស ។
យើងទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុនុ៎ះថា នោះជា​សេចក្តី​វិនាសទី ៩ បពិត្រ​ព្រះមានព្រះភាគ សូម​ព្រះអង្គ​សំដែង​នូវហេតុទី ១០ អ្វីជាប្រធាន​នៃសេចក្តីវិនាស ។
១១. បុរសបុគ្គល តាំងស្រ្តីអ្នកលេងខ្ជះខ្ជាយ ឬបុរស​បែបនោះ​ដែរ ក្នុងឋានៈ​ជាធំ នោះជា​ប្រធាន​នៃសេចក្តី​វិនាស​ ។
ទី ៣ - កិរិយា​ដេក, និយាយ, ខ្ជិល, ខឹង​ច្រើន
នៅ​ក្នុង​គោលការណ៍​នេះ មាន​កិរិយា​ខាង​រាងកាយ​សំខាន់ៗ​ចំនួន ៤ ដែល​យើង​គួរ​ពិចារណា និង ទាញ​យក​ភស្តុតាង​មក​អះអាង​ការពារ​គំនិត​នីមួយៗ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​ ។ មនុស្ស​ និង សត្វ​គ្រប់​រូប​តែង​មាន​ និង ​ប្រើប្រាស់​កិរិយា​ទាំង​ ៤ នេះ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ ដើម្បី​ឲ្យ​រាង​កាយ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ប្រកប​ដោយ​តុល្យភាព និង សុខភាព​​  ។ យើង​សូម​ផ្តោត​យក​តែ​មនុស្ស​ហើយ​សុំ​មិន​លើក​ជីវិត​សត្វ​មក​បរិយាយ​នៅ​ទី​នេះ​ទេ  ។
ទី ១២ - ជន​កើតក្នុងត្រកូលក្សត្រ​ប្រាថ្នា​ចង់​ធ្វើ​ជា​ស្តេច​
បុគ្គល​​ដែល​​កើត​នៅ​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​ (ឬ​អ្នក​ដឹកនាំ) ​​មាន​ចិត្តលោភលន់​ ចង់​​បាន​អំណាច និង គំនរ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ។ ជន​ទាំង​នោះ​គ្មាន​ចំណេះ​វិជ្ជា គ្មាន​សមត្ថភាព និង ទ្រព្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែ​បែរ​ជា​មាន​ចិត្ត​ចង់​ឡើង​គ្រងរាជសម្បត្តិ  ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ជន​ទាំង​នោះ​មួយ​ចំនួន​បាន​បង្កើត​​ក្រុម​បក្ស​ និង បង្ក​ចលនា​តស៊ូ​បដិវត្ត​ដើម្បី​ផ្តួល​រំលំ​ស្តេច​កំពុង​គ្រងរាជ​សម្បត្តិ ​ ។ នៅ​ពេល​បាន​អំណាច​នៅ​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ ជន​ទាំង​នោះ​​មិន​គិត​គូរ​​ដល់​ការ​កសាង​ជាតិ កសាង​សមត្ថភាព និង អប់រំ​កែលម្អ​ប្រជារាស្ត្រ​ឲ្យ​បាន​សេចក្តី​សុខ-ចម្រើន​ទេ  ។ ជា​លទ្ធផល​ប្រទេសជាតិ​ធ្លាក់​​ចូល​ក្នុង​ភាព​អន្តរាយ រលាយ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ប្រជារាស្ត្រ​ធ្លាក់​ក្នុង​​ទុរ្ភិក្ស ក្រីក្រ ស្រេក​ឃ្លាន ​ ។ ទី​បំផុត​ សង្គ្រាម​​​កាប់​សម្លាប់​គ្នា​​បាន​កើត​ឡើង​​បន្ត​បន្ទាប់​គ្មាន​ទី​បញ្ចប់  ។
កំណាព្យ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​
បពិត្រព្រះអង្គព្រះនាមភគវន្ត.....សូមទ្រង់និមន្តសម្តែងឲ្យទាន វិនាសទី ៨ អ្វីជាប្រធាន.....នាំសត្វឲ្យមានសេចក្តីវិនាស ។
២១- យើងខ្ញុំទាំងឡាយបានដឹងជាក់ស្តែង.....វិនាសនេះឯងព្រោះហេតុដូច្នោះ ក្តីវិនាសនេះបើរាប់សង្រ្គោះ.....វិនាសនោះឈ្មោះទី១០ទាន់ហន់ ។
ជ័យវរ្ម័នទី៩
ការវាយប្រហារ អាណាចក្រសុខោទ័យ
ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៩ ត្រូវបានក្រុមចារកិច្ចសៀម ដែលដឹកនាំដោយ ពញ្ញារោង ឬ ព្រះរោង (Phra Ruang) ចូលមកលួចធ្វើឃាតចំនួនពីរលើក ដោយការធ្វើឃាតលើកទី១ បានធ្វើឡើងនៅក្រៅព្រះរាជវាំង និង ការលួចធ្វើឃាតលើកទី២ ធ្វើឡើងនៅក្នុងព្រះរាជវាំង តែពួកសៀមមិនទទួលបានជោគជ័យនោះទេ ព្រោះត្រូវបានកងពារព្រះមហាក្សត្រ ការពារយ៉ាងតឹងរឹងបំផុត ដោយសេចក្ដីបារម្ភនេះ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៩ បានបញ្ជារឱ្យលើកទ័ពឆ្នើមចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ទៅវាយប្រហារអាណាចក្រ សុខោទ័យ ដឹកនាំដោយមេទ័ពនាម តេជោដំឌិន (Techo Dom Din) ក្នុងឆ្នាំ ១៣៣០ នៃគ.សករាជ ដោយពញ្ញារោង មិនអាចទប់ទល់បាន ក៏បានស្នើសុំផ្អាកចម្បាំងដើម្បីចរចារ ដោយពញ្ញារោង សន្យាថា នឹងចុះចូលជាមួយនគរកម្ពុជា ពញ្ញារោងបានរៀបចំនូវគ្រឿងដង្វាយជាស្បៀងអាហារជាច្រើន ដល់ តេជោដំឌិន និង ពួកកងទ័ព ដោយសេចក្ដីអំណរនេះ កងទ័ពខ្មែរបានជុំគ្នាផឹកសុីយ៉ាងសប្បាយ ពញ្ញារោង ដោយសើបការណ៍ដឹងថា កងទ័ពខ្មែររវល់ផឹកសុីភ្លេចខ្លួន ខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន ក៏ចាត់ឱ្យកងទ័ព ឡោមព័ទ្ធបន្ទាយទ័ពខ្មែរ ហើយប្រើប្រួញភ្លើងបាញ់ដុតសម្លាប់កងទ័ពខ្មែរ ស្លាប់ស្ទើរគ្មានសល់ ក្រោយទទួលបានជ័យជំនះ ពញ្ញារោង បានឡើងសោយរាជជាស្ដេចសៀម នៃអាណាចក្រសុខោទ័យ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជថា "ចន្ទ្រាធិបតី" (Chantra Thibodi) ចាប់ពីពេលនោះហើយដែលពួកសៀមមិនបញ្ជូនដង្វាយសួយសារអាករ មកថ្វាយស្ដេចខ្មែរទៀតនោះទេ ។ ​
ចំណារពន្យល់
សិក្សាពាក្យ (វម្ម៌) ដែលជាពាក្យដើមនៃសិលាចរឹកសំស្ក្រឹត ដែលត្រូវបានប្រែសម្រួលជាពាក្យ (វរ្ម័ន) ដោយក្រុមសិក្សាជាន់ខ្ពស់ភាសាសំស្ក្រឹត នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្ដម ហើយក្រុមប្រវត្តិវិទូបារាំងបានយកទៅប្រែជាភាសាបារាំងនៃពាក្យ Varman ។ ហេតុអ្វីត្រូវហៅពាក្យ វម្ម៌ នេះថា (វ-ម័ន) ពីព្រោះពាក្យនេះត្រូវបានក្រុមបេសកជនចិន ហៅស្ដេចខ្មែរ ជំនាន់នគរភ្នំ នៃកន្ទុយពាក្យ ម្ម៌ នេះហៅថា "ម័ន" តាំងពីស.វទី៣ ឬ ស.វទី៥ មកម៉្លេះ ចំណែកឯជើងព្យញ្ជនៈ ម "្ម" គ្រាន់តែរបៀបដែលគេសរសេរដើម្បីសង្កត់ពាក្យទាញសូរសម្លេងប៉ុនណោះ ដោយពាក្យថ្មីៗ កាន់តែកើតឡើងច្រើនឡើងៗ តាមរយៈការមកដល់របស់ពួកអុឺរ៉ុប ដូចនេះកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើបដិវឌ្ឍន៍អក្សរខ្មែរ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកប និង ការអាន ។ ហេតុអ្វីពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" នៅចន្លោះកណ្ដាល ពីព្រោះ ព្យញ្ជនៈ វ និងចាប់ទាញយក ព្យញ្ជនៈ ន យកមកប្រកបចូលគ្នា ហៅថា (វ៉ន) ម័ ដូចនេះហើយ ក្រុមសិក្សាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ត្រូវបន្ថែម ព្យញ្ជនៈ "រ" ដើម្បីបំបែកការទាញប្រកប ។ រហូតដល់ពាក្យ (វរ្ម័ន) ត្រូវបានប្រើប្រាសជាងមួយរយឆ្នាំ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។
អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា
ភាពជាដៃគូ
អង្គការបានកសាងចលនាសង្គមដ៏ខ្លាំងប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយរួមជាមួយនឹងអង្គការសង្គមស៊ីវិលរដ្ឋាភិបាលអាជីវកម្មនិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដើម្បីឱ្យយុទ្ធសាស្រ្តមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុនសម្រាប់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយលើគ្រប់កម្រិតនិងវិស័យនៃសង្គម។ ជាពិសេសធ្វើការគាំទ្រដល់ចលនានេះតាមរយៈការផ្តួចផ្តើមរួមគ្នាតស៊ូមតិនិងសិក្ខាសាលាធម្មតាសន្និសីទនិងកិច្ចពិភាក្សាគោលនយោបាយ​នានា​។
ជំនួយ
ក្នុងគោលបំណងដើម្បីធានាការចូលរួមរយៈពេលវែងនិងការទទួលបានជោគជ័យតម្លាភាពអន្តរជាតិប្រទេសកម្ពុជាមានយុទ្ធសាស្រ្តហិរញ្ញវត្ថុសំឡេងដើម្បីបង្កើនមូលនិធិពីធនធានឯករាជ្យ។
រោគចិត្ត
ក. អ្វីទៅជាស្រេ្តស?
បណ្ណាល័យ
និយមន័យបណ្ណាល័យ
បណ្ណាល័យគឺជាឃ្លាំងតម្កាល់ នូវរាល់ឯកសារ និងជាកន្លែងផ្តល់នូវចំនេះដឹងដែល សិស្ស និស្សិត កវីវិទូ បញ្ញវ័ន និងអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត ខិតខំស្រាវជ្រាវ ចងក្រង គូរ ថត ទុកជាស្នាដៃឬកេរ្តិ៍ សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបស្រាវជ្រាវ ឬមុននឹងពួកគេបានក្លាយជាអ្នកឆ្នើមៗក្នុងការសម្រេចអ្វីមួយ។ យើងអាចនិយាយយ៉ាងងាយថា បណ្ណាល័យគឺជាឃ្លាំងប្រមូលផ្ដុំសៀវភៅ ទស្សនាវដ្ដី ឯកសារ ទិន្ន័យកុំព្យូទ័រ ការរៀន ការអាន ការបញ្ចាំង តាមរយម៉ាស៊ីនផ្សេងៗ ដែលអ្នកជំនាន់មុនបានចងក្រងទុក។
បណ្ណាល័យសាធារណៈ
១. បង្កើត និងពង្រីងទម្លាប់ការអានរបស់កុមារ ២. បង្កើតភាពងាយស្រួលដល់ការរៀនសូត្ររបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ៣. ជួយជ្រោមជ្រែងដល់វិស័យអប់រំក្នុងប្រព័ន្ធ នៅក្រុមកម្រិតសិក្សា ៤. បង្ករភាពងាយស្រួលដល់ការអប់រំបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ៥. លើកទឹកចិត្ត និងជម្រុញដល់គំនិតឆ្នៃប្រឌិតរបស់កុមារ និងយុវជន ៦. រួមចំណែកលើកតម្លៃបេតិតិកភណ្ឌវប្បធម៌ សិល្បៈ ព្រមទាំងការរីកចម្រើននៃវិទ្យាសាស្រ្ត ៧. ផ្តល់លទ្ធភាពក្នុងការបញ្ចេញគំនិតពីវប្បធម៌ទាក់ទងនិងទម្រង់សិល្បៈគ្រប់រូបភាព ៨. លើកទឹកចិត្តដល់ការផ្លាស់់ប្ដូរ យោបលពីវប្បធម៌ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយ ៩. ជ្រោមជ្រែកប្រពៃណីដែលធ្វើឡើងដោយមាត់ ១០. ឲ្យប្រជាជនបានដឹងពីព័ត៌មានគ្រប់បែបយ៉ាងក្នុងសហគមន៍ ១១. សេវាផ្ដល់ព័ត៌មានដល់សហគមន៍ និងក្រុមមនុស្សក្នុងមូលដ្ឋាន ១២. បង្ករភាពងាយស្រួលបណ្ដុះបណ្ដាលផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យា និងព័ត៌មាន ១៣. គាំទ្រ និងជ្រោមជ្រែងតាមគ្រប់មធ្យោបាយ ផ្នែកអក្សរកម្ម ដែលធ្វើឡើងក្នុងសហគមន៍
បណ្ណាល័យឯកជន
ជាបណ្ណាល័យដែលគ្រប់គ្រងដោយជនណាម្នាក់ ឬអង្គភាពណាមួយដើម្បីបម្រើប្រយោជន៍ណាមួយ ដើម្បីក្រុមគោលដៅណាមួយដែរគេកំនត់ ។ ជាទូទៅបណ្ណាល័យនេះមិនសូវមានទេ ភាគច្រើនទាល់តែ អ្នកមានធនធានធូរធារ ទើបអាចធ្វើបណ្ណាល័យផ្ទាល់ខ្លួនបាន។ ប៉ុន្ដែគេសង្គេតឃើញមានបណ្ណាល័យតូចៗរបស់បណ្ដាអង្គការនានាៗ មានគម្រោងសកម្មភាពនេះ។ ឧ៖ បណ្ណល័យសម្រាប់គ្រួសារ បណ្ណាល័យអង្គការ បណ្ណាល័យឯកជនរបស់ក្រុមហ៊ុនណាមួយ។
ឯកសារពិន្ទុរេខីយ (Graphic Document)
ជាឯកសារបោះពុម្ព ក្រៅពីសៀវភៅ ទស្សនាវដ្ដី ហើយវាមានច្រើនប្រភេទដូចជា ៖ ផែនទី ប្លង់ ក្រាហ្វិក រូបថត រូបថាប់ គំនូរ ប័ណ្ណប្រកាស បណ្ណផ្សព្ធផ្សាយ ប៉ាណូអប់រំ ...។ ជាទូទៅប័ណ្ណកាសគឺជាក្រដាសបោះពុម្ភមានរូបនឹងអក្សប្រកបដោយព៌ណដែលផ្សព្វផ្សាយអំពីព៌តមានឬការឃោសនាអ្វីមួយ។
ធាតុសំខាន់មុនធ្វើការតាឡុក
៣.១.ការធ្វើកាតាឡុកដោយដៃ មុននិងបង្ហាញការធ្វើកាតាឡុងដោយដៃ យើងត្រូវយល់នូវចំនុចសំខាន់ៗរបស់ឯកសារ ដូចខាងក្រោមសិន ៖ យើងនិងបង្ហាញអំពីការធ្វើកាតាឡុងដោយដៃ ជាភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស គ្រប់ចំនុចខាងលើ និងត្រូវស្រង់ចូលសាលាប័ត្រ ដោយគោរពតាមវិធានយ៉ាងហ្មត់ចត់ ។ ការចុះការតាឡុង យើងអាចហៅជាភាសាខ្មែរថា ការធ្វើគន្ថនិទេស ។ ការសរសេរគន្ថនិទេសរបស់ឯកសារនេះ គឺត្រូវសរសេរតាមប្រឡោះ(Zone) ចំនួន ៨ ប្រឡោះដែលហៅថា ប្រឡោះ ISBD ។ ISBD ៖ គឺជាការសរសេរគន្ថនិទេសតាមមាត្រដ្ឋានអន្តរជាតិដោយគោរពតាមវិធានទាំងឡាយ ដែលកំនត់ដោយ អង្គការ International Standard Organization ដោយមានជំនួយពី IFLA ។ ប្រឡោះទាំង ៨ ស្ថិតក្រុងគន្ថនិទេស សុទ្ធតែមានឈ្មោះដូចខាងក្រោម ៖ ការធ្វើកាតាឡុកមានច្រើនណាស់ ហើយច្រើនភេទទៀត ខាងក្រោមជាប្រភេទកាតាឡុកខ្លះដែលបានកត់ត្រាចូល គំរូសាលាបត្រដើម ៖ ប៉ុន្ដែការធ្វើកាតាឡុកមានច្រើនប្រភេទណាស់ ទៅតាមតំបន់ ប្រទេស ខាងក្រោមនេះជាការធ្វើការកាតាឡុកមួយប្រភេទទៀត៖ ៣.២.ការទាញយកនិវេទន៍គន្ថនិទ្ទេសពីអ៊ីនធីណិត យើងអាចទាញយកព័ត៌មានឬចំឡងកាតាឡុកពីបណ្ណាល័យធំលើពិភពលោកក្នុងនោះមានដូចជា៖ បណ្ណាល័យព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក 	គេហទំព័រ www.catalog.loc.gov បណ្ណាល័យជាតិបារាំង 		គេហទំព័រ www.bnf.fr បណ្ណាល័យចក្រភពអង្គគ្លេស	គេហទំព័រ http://catalogue.bl.uk