cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
អាស៊ីអាគ្នេយ៍
ឥទ្ធិពល
ដោយសារតែសម័យកាលដ៏វែងនៃឥទ្ធិពលរបស់ចិនលើអរិយធម៌វៀតណាម វៀតណាមត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃមណ្ឌលវប្បធម៌អាស៊ីខាងកើត។ ជនជាតិយួនបានអនុវត្តតាមទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាអាស៊ីខាងកើតជាច្រើនដូចជា ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ខុងជឺនិយម និងសាសនាតាវដែលទាំងអស់នឹងមានដើមកំណើតនៅចិន។ ក៏ដូចជាអរិយធម៌អាស៊ីខាងកើតដទៃទៀតដែរ ជនជាតិយួនបានប្រើចង្កឹះជាប្រដាប់ញ៉ាំជាប្រពៃណីរបស់ខ្លួន។ ក្បួនធ្វើម្ហូបយួនបានរងឥទ្ធិពលច្រើនដោយក្បួនធ្វើម្ហូបចិននិងបារាំង។
ក្រុងបានលុង
គ្រឹះស្ថានសិក្សានៅខេត្តរតនគិរី
សាលាវិទ្យាល័យមានពីរគឺ៖
រមណីយដ្ឋាននៅក្រុងបានលុងមានដូចជា right|thumb|200px|បឹងយក្សឡេម
ផ្ទះកូនក្រមុំនិនកូនកំលោះ
rigth|thumb|200px|បងប្អូនជនជាតិទំពួន
រង្វង់មូលបឹងយក្សឡាមួយ
ខេត្តរតនៈគិរី
©សេចក្ដីបញ្ជាក់® ក្រុងបានលុង គឺជាក្រុងមួយដែលស្ថិត នៅក្នុង ខេត្តរតនគិរី ​ នៅខាងភូមិភាគឥសាន្តនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ដែលពីមុនគេហៅថា ស្រុកបានលុង ឥឡូវនេះគេដូរទៅជាក្រុងបានលុងនៅ ថែ្ង ទី៣០ ខែ ឆ្នូរ ឆ្នាំ ​២០០៨។855060736776
ស្រុកលំផាត់
(Lumphat District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៦ឃុំ និង ២៧ភូមិ÷
ព្រះនាងមាយា
ព្រះនាងមាយា ឬព្រះនាងសិរិមហាមាយា ជាបុត្រីនៃកោលិយវង្ស ព្រះបិតាព្រះនាម ព្រះបាទ អញ្ជនៈ សោយរាជ្យនៅនគរ ទេវទហនិង​ ព្រះមាតាព្រះនាម យសោធរា ។ ព្រះបាទអញ្ជនៈនិងព្រះនាង យសោធរា មានបុត្រា២ព្រះអង្គ គឺ ព្រះបាទសុប្បពុទ្ធ១ ព្រះបាទទណ្ឌបាណិ១ និង មានបុត្រី ២ព្រះអង្គគឺ ព្រះនាងសិរិមហាមាយា១ និង ព្រះនាងមហាបជាបតិគោតមី១។ ព្រះនាងមហាមាយាបានអភិសេកជាមួយព្រះបាទសុទ្ធោទនៈនៃសាក្យវង្ស នៅនគរ កបិលវត្ថុ ហើយមានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គគឺព្រះសិទ្ធត្ថរាជកុមារ (ព្រះពុទ្ធ)។
យោង
វប្បធម៏
​ ​​វប្បធម៏ ​​  ឃើញមានដូច ខែ្មរឡាវរូបភាពតាមបែបបទកាចិញ្ចឹមចិញ្ចឹមជីវិតស្មាមកាត់ជីវិតស្មាមកាត់និងបានកើតការធើ្វកសិកម្មនៅក្នុងភូមិតូចមួយរវាង២០និង៦០នៃនុយក្លេអ៊ែរដែលបានដឹង។ ភូមិនីមួយចូលរួមគ្នាដោយប្រមែប្រមូលផ្ទាល់ខ្លួននិងគ្រប់គ្រងតំបន់ព្រៃឈើព្រំដែនរបស់អ្នកណាបានដឹងតែមិនច្បាស់។ នៅខាងក្នុងដីនេះគ្រួសានីមួយៗគឺទុកដោយឡែក ជាមធ្យម១-២ហិតា(២.5-6 acres)នៃសកម្មដីដែលមានដំណាំ៥ទៅ៦ហិតា(១២.5-15 acres)ដីដែលឥតមានដាំអី្វ។ តាមបរិស្ថានវិទ្យាដែលអាចទ្រទ្រង់ការធ្វើកសិកម្ម ដែលមានបិនប្រសព្វដោយខែ្មរឡាវជាទូទៅចុង១០ទៅ១៥ឆ្នាំ។
បដិច្ចសមុប្បាទធម៌
បដិច្ចសមុប្បាទសូត្រ ទី១
សុគន្ធ និសា
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ សុគន្ធ និសា បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងនាមជាតារាសម្ដែង ដោយបានគ្រងនូវតំណែងជាតួឯកស្រី នៅក្នុងខ្សែភាពយន្តភាគរឿង សិសិររដូវក្នុងបេះដូង។
តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ
អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៏បម្រើឲ្យអាកាសយានដ្ឋាន
thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ ថតពីលើ
ព្រះពុទ្ធ
ឯកសារ​​ពុទ្ធ​ប្រវត្តិ​សង្ខេប​របស់​​ឃុន​សិរីមេធី ស្រី អ៊ូ
(ត​មក​នឹង​ចប់)
ក្នុង​សៀវភៅ​ពុទ្ធប្បវត្តិ​សម្រាយ​ថា ព្រះ​សាស្ដា​របស់​យើង​ទ្រង់​បរិនិព្វាន​ក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ ៨០ ឆ្នាំ គឺ​ព្រះ​ជន្ម ២៩ ឆ្នាំ​ចេញ​បព្វជ្ជា ធ្វើ​ទុក្ករកិរិយា ៦ ឆ្នាំ បាន​ត្រាស់​អនុត្តរ​សម្ពោធិ ហើយ​បំពេញ​ពុទ្ធ​កិច្ច ២៥ ឆ្នាំ ទើប​បរិនិព្វាន បូក​រួម​ត្រូវ​ជា​ព្រះ​ជន្ម ៨០ ឆ្នាំ​គត់ តែ​ក្នុង​សុត្តន្តបិដក​ខុទ្ទកនិកាយ​ពុទ្ធ​វង្ស ព្រះ​ពុទ្ធ​ទាំង ២៤ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ព្យាករណ៍​ថា ព្រះ​លោកនាថ​របស់​យើង​មាន​ព្រះ​ជន្ម ១០០ ឆ្នាំ ​​ ។​
សាងផ្នួស
ព្រះអង្គទ្រង់ដកព្រះខ័នចាប់ក្តាប់កោរព្រះកេសា ហើយអធិដ្ឋានថា "បើអាត្មាអញនេះ ពិតជាបានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធ​មែន ចូរកេសាទាំងឡាយនៃអាត្មាអញនេះឈប់ដុះតទៅទៀតចុះ" អធិដ្ឋានហើយព្រះសិទ្ធត្ថទ្រង់បាច ព្រះកេសាទាំ​ងឡាយឡើងទៅលើអាកាស ហ្វូងទេវតាទាំងឡាយកាន់ភាជន៍មាស មកទទួលត្រងយកទៅទុកនៅស្ថានទេវលោ​កក្នុងគ្រានោះទៅ​​ ។​
ផ្ចាញ់មារ
ព្រលឹមអរុណរះ នាងសុជាតាបានរៀបចំម្ហូបអាហារ ដើម្បី​យក​ទៅ​ថ្វាយ​បូជា ដល់ដើមពោធិព្រឹក្សដែលនាង​បាន​ធ្វើ​ការ​បន់​ស្រន់​សុំ​បុត្រ​នៅ​ទី​នោះ ។ មក​ដល់​ដើមពោធិព្រឹក្ស ​នាង​ទ្រង់​យល់​ឃើញ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធត្រេកអរ​ប្រកបដោយ​សទ្ធាជ្រះថ្លាជាក្រៃពេក ហើយបានថ្វាយ​មធុបាយាដល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ពូត​មធុបាយាស​ជា ៧ ពុំនូតហើយទ្រង់សោយ ។ ទ្រង់បានយកភាជន៍នោះ​គ្រវែងចូលទៅក្នុងគង្គារ ដែលលិចទៅបះទង្គិច​ភាជន៍​​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​អង្គ​មុន​ៗ ធ្វើ​ឲ្យ​នាគរាជដែលកំពុងដេកលក់ភ្ញាក់ឡើងហើយប្រកាសថា ៖ ​ឱ! មានព្រះពុទ្ធ​​ត្រាស់​​មួយអង្គទៀតហើយតើ! ។ ព្រះសមណ សិទ្ធត្ថគោតម បានត្រាស់ជាព្រះពុទ្ធនៅថ្ងៃពុធ ១៥កើត ពេញបូណ៌មី ខែពិសាខ ឆ្នាំរកា ក្នុងព្រះជន្ម ៣៥ វស្សា​​ ។​
ឯកសារ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះពុទ្ធសាសនា ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជនអាស៊ី
ក្រដាស
មើលផងដែរ
ឯកសារបញ្ជាក់ជាភាសារអង់គ្លេស៖
ខែវិចិ្ឆកា
ខែវិច្ឆិកាជាខែទី ១១នៃឆ្នាំ គិតតាមប្រតីទិនសុរិយគតិ នៅបន្ទាប់ពី ខែធ្នូ និងនៅពីមុខខែតុលា។
ស្រុកអូរជុំ
(Ou Chum District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ៧ឃុំ និង ៣៧ភូមិ÷
ប៊ិច
ប៊ិចដែលមានភាពទំនើប
គឺជាប្រភេទនៃប៊ិចដែលអាច ចាត់ចូលជាប្រភេទប៊ិចដែលដែលអ្នប្រើប្រាស់អោយតំលៃខ្ពស់ទៅលើវា ឬក៏ជារបស់ប្រើប្រាស់ដែលជាចំណុចកំពូលរបស់មនុស្ស។េរ ប៊ិចជាវត្តុដែលអាចសរសរឬគូរ ជាគំនូរផ្សេងៗ ហើយវាមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា ពណ៍ខុសគ្នា នឹងមានលក្ខណះតាមប្រភេទ ម្យ៉ាងវិញទៀតគឺវាអាស្រ័យទៅលើការអោយតម្លៃ របស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗតែប៉ុណ្នោះ បើមនុស្សយើងប្រើប៊ិចដែលមាន តម្លៃថោក យកវាទៅប្រើការដែលមានប្រយោជន៍នោះវានឹងអាចអោយយើងទទួលបាននូវអ្វីដែលត្រូវការ តែប្រសិជាយើងប្រើប៊ិចដែលមានតម្លៃថ្លៃ តែយើងយកវាមកប្រើប្រាស់អត់ប្រយោជន៍ គ្មានតម្លៃ​ នោះប៊ិចដែលយើងប្រើប្រាស់គឺប្រែទៅជាថោក អាចថោកដល់ទាំងអ្នកប្រើប្រាស់ផងដែរ។
ជនជាតិមិល
កែវ ណនកែវ ណន អាយុ​៥៣​ឆ្នាំ ជនជាតិ​ខ្មែរ​ដែល​បាន​មក​រស់នៅ​ភូមិ​ចង្ហប​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ក៏​បាន​ឮ​អំពី​គម្រោង​សម្លាប់​ប្រជាជន​ដោយ​ដាក់​ថ្នាំ​បំពុល​ក្នុង​នំ​បញ្ចុក​ដែរ ។​
នៅ​ពេល​បាក់ទ័ព​រត់​ចូល​ព្រៃ កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម​បាន​កៀរ​ប្រជាជន​ទៅ​ជាមួយ​ខ្លួន ហើយ​ថែម​ទាំង​ឃោសនា​ថា អ្នក​ណា​មិន​រត់​នឹង​ត្រូវ​វៀតណាម​អារ​ក ។ ប្រជាជន​ភូមិ​ចង្ហប​ខ្លះ​ដែល​ភ័យ​ខ្លាច​បាន​នាំ​គ្នា​រត់​ទៅ​ជាមួយ​ខ្មែរក្រហម​ ខ្លះ​ទៀត​ត្រឡប់​មក​ភូមិ​វិញ ។ ជូ តាំង បាន​និយាយ​ថា កាល​ណោះ​គាត់​បាន​រត់​ទៅ​រហូត​ដល់​ស្រុក​សំបូរ ហើយ​បាន​ជួប​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​គាត់​នៅ​កំពង់ព្នៅ ។ តាំង​បាន​ប្រគល់​អាវុធ​ឲ្យ​កងទ័ព​វៀតណាម រួច​នាំ​ប្រពន្ធ​ និង​កូន​ត្រឡប់​មក​ភូមិ​វិញ ។ ចំណែក ខេន ក៏​ដូច​ជា​អ្នក​ភូមិ​របស់​គាត់​ដែរ បាន​រត់​ភៀសខ្លួន​រហូត​ដល់​អូរកាច់ព្រួល ហើយ​បាន​ជួប​កងទ័ព​វៀតណាម​នៅ​តាម​ផ្លូវ ។ កងទ័ព​វៀតណាម​បាន​ប្រាប់​គាត់​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ស្រុកភូមិ​កំណើត​វិញ ។​
ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
រដ្ឋាភិបាល
នៅថ្ងៃ ១៤ តុលា ២០០៤ ព្រះមហាក្សត្រនរោត្តម-សីហមុនីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្កដែលមានសមាជិកពិសេស​ប្រាំបួនរូប បែបបទនៃដំណើរការជ្រើសរើសត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីការដាក់រាជ្យនៃព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុបានមួយសប្ដាហ៍។ ការជ្រើសរើសព្រះសីហមុនីត្រូវបានយល់ស្របដោយលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែននិងអ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋសភាព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម-រណឫទ្ធិ (ព្រះភាតារួមបិតា និងជាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សារបស់ព្រះមហាក្សត្រ) គឺជាសមាជិកពីររូបនៃក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក។ ព្រះអង្គត្រូវបានលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យនៅភ្នំពេញនៅថ្ងៃ ២៩ តុលា ២០០៤។
រចនាសម័្ពន្ធអំណាច
រចនាសម្ព័ន្ធនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មាន៖
ភូមិសាស្ត្រ
កម្ពុជាមានក្រឡាផ្ទៃ ១៨១០៣៥ សហាតិមាត្រការ៉េ (គីឡូម៉ែត្រការ៉េ) (៦៩៨៩៨ ម៉ាយ ការ៉េ) និងសណ្ដូកទាំងមូលចូលក្នុងតំបន់និវត្តន៍ រវាងរយៈទទឹងជ១០°និង១៥° និងរយៈបណ្ដោយក១០២°និង១០៨°។ កូអរដោនេភូមិសាស្ដ្រនេះ បញ្ជាក់ឲ្យឃើញច្បាស់ថា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិច គឺ ក្តៅហើយសើម ម្យ៉ាងទៀត ស្ថិតនៅក្នុង តំបន់អាស៊ីមូសុងគឺ សម្បូរភ្លៀង ដែលជាតំបន់មាន លក្ខណៈល្អប្រសើរ ដល់ការលូតលាស់នៃរុក្ខជាតិ និងដំណាំគ្រប់ប្រភេទ។ ដោយយោងទៅលើលក្ខណៈ ទាំងអស់នេះហើយ បានធ្វើឲ្យប្រទេសយើង មានលក្ខណៈល្អក្នុងការអភិវឌ្ឍលើ វិស័យទេសចរណ៍ជាតិ ព្រោះជាតំបន់ទទួលឥទ្ធិពលក្តៅស្ទើរពេញមួយឆ្នាំ។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនទល់នឹងថៃនៅភាគខាងជើងនិងខាងលិច ៨០០ គ.ម និងលាវនៅភាគខាងកើតឆៀងខាងជើង ៥៤១ គ.ម និង វៀតណាមនៅភាគខាងកើត និងខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ១២២៨ គ.ម។ វាមានខ្សែច្រាំងសមុទ្រ ៤៤៣ សហាតិមាត្រ (គីឡូម៉ែត្រ) (២៧៥ ម៉ាយ) តាមបណ្ដោយឈូងសមុទ្រថៃ។
ទេសភាពកម្ពុជាត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយវាលទំនាបកណ្ដាលដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយដីខ្ពស់ និងភ្នំទាបៗនិងរួមមានបឹងទន្លេសាប និងការលាតសន្ធឹងនៃដីសណ្ដទន្លេមេគង្គខ្ពស់ៗ។ ការលាតសន្ធឹងទៅខាងក្រៅចាប់ពីតំបន់កណ្ដាលនេះគឺជាវាលទំនាបចន្លោះៗ ដែលមានព្រៃឈើស្ដើង និងកើនកម្ពស់ឡើងចាប់ពីប្រហែល ២០០ មាត្រ លើកម្រិតទឹកសមុទ្រ។ ទៅខាងជើងវាលទំនាបកម្ពុជាទល់នឹងចំណោតថ្មភក់ ដែលបង្កើតនូវចំណោតថ្មទល់មុខគ្នាទៅភាគខាងត្បូងដែលសន្ធឹងច្រើនជាង ៣២០ សហាតិមាត្រ ( គីឡូម៉ែត្រ) ចាប់ពីខាងលិចទៅខាងកើត និងងើបឡើងទល់ទៅលើវាលទំនាបដល់កម្ពស់ពី ១៨០ ទៅ ៥៥០ មាត្រ (ម៉ែត្រ)។ ចំណោតនេះកំណត់នូវព្រំដែនខាងត្បូងនៃជួរភ្នំដងរែក។
ទេសចរណ៍
ឧស្សាហកម្មវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍របស់កម្ពុជាប្រើមនុស្សភាគច្រើនដែលរស់នៅក្បែរទីកន្លែងចំណាប់អារម្មណ៍សំខាន់ៗ។ ជាក់ស្ដែង ចំនួនវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ដែលផលិតឡើងមិនគ្រប់គ្រាន់ទៅនឹងចំនួនទេសចរកើនឡើងឡើយ ហើយផលិតផលភាគច្រើនដែលលក់ទៅឱ្យពួកអ្នកទេសចរ នៅតាមទីផ្សារនានាត្រូវបានគេនាំចូលពី ចិន ថៃ និង វៀតណាម។ វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍មួយចំនួនដែលផលិតក្នុងស្រុករួមមាន:
ប្រជាសាស្ត្រ
ប្រជាជនកម្ពុជាមានចំនួន ១២ ៤៩១ ៥០១នាក់(ការប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ២០០១)។ ប្រជាជនកើនឡើងប្រហែលចំនួន២,៣% ក្នុងមួយឆ្នាំ ជាប្រទេសមួយ ដែលមាន អត្រាកំណើនខ្ពស់។ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនគឺ ៦៩ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលប្រមូលផ្តុំនៅតាមតំបន់ទំនាបកណ្តាល។ តំបន់ភ្នំនៃប្រទេស មានជំងឺគ្រុនចាញ់ដែលធ្វើអោយ ប្រជាជនរស់នៅតំបន់នោះមាន ចំនួនតិចហើយមិនមានទឹកគ្រប់គ្រាន់ នៅខេត្តភាគខាងជើង អំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ ក្រោម របបឃោរឃៅខែ្មរក្រហម ទីក្រុងរបស់ប្រទេសកម្ពុជាទាំងអស់គ្មានប្រជាជនរស់នៅ ហើយលំនៅដ្ឋានទាំងឡាយត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។
សាសនា
ឥស្លាមគឺជាសាសនានៃពួកចាមភាគច្រើននិងពួកម៉ាឡេភាគតិចនៅកម្ពុជា។ ភាគច្រើននៃពួកមូស៊្លីមគឺជាពួកសូនីនៃសាលាឝាផ្វែយនិងត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងនៅខេត្តកំពង់ចាម។ ថ្មីៗនេះ មានពួកមូស៊្លីមជាង ៣០០ ០០០នាក់នៅក្នុងប្រទេស។
ការអប់រំ
ប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជាបន្តប្រឈមនឹងការប្រឈមជាច្រើន ប៉ុន្តែកំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមុននេះ មានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសស្ថានភាពនៃការចុះឈ្មោះជាទៀងទាត់ ការណែនាំចាត់ចែងផ្អែកទៅលើកម្មវិធី និងកិច្ចអភិវឌ្ឍតាមក្របខណ្ឌគោលនយោបាយជួយដល់កុមារដែលមានវិបត្តិឱ្យទទួលបានលទ្ធភាពចូលទៅក្នុងការអប់រំ។ សាកលវិទ្យាល័យដែលបានអះអាងរបស់កម្ពុជាភាគច្រើន មួយចំនួនមានទីតាំងនៅភ្នំពេញ។
សុខភាព
អត្រាមរណភាពទារករបស់កម្ពុជាបានថយចុះចាប់ពី១១៥ក្នុងចំណោមកំណើតរស់១០០០នាក់នៅឆ្នាំ១៩៩៣ដល់៥៤​នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩។ ក្នុងរយៈកាលដដែល អត្រាមរណភាពក្រោមប្រាំឆ្នាំបានថយចុះចាប់ពី១៨១ដល់១១៥ក្នុងចំណោមកំណើតរស់១០០០នាក់។ ខេត្តដែលមានសុចនាករសុខភាពអាក្រក់បំផុត គឺរតនគីរី កុមារ២២,៩%ស្លាប់មុនអាយុប្រាំឆ្នាំ។
កីឡា
បាល់ទាត់គឺជាកីឡាមួយក្នុងចំណោមកីឡាដែលមានប្រជាប្រិយជាងគេ ទោះបីជាយ៉ាងណាវិជ្ជាជីវករខាងកីឡាបានរៀបចំកីឡាជាច្រើនអសកលនៅកម្ពុជាមិនដូចជានៅបណ្ដាប្រទេសលោកខាងលិចឡើយ ពីព្រោះដោយសារលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច។ បាល់ទាត់ត្រូវបាននាំមកកម្ពុជាដោយពួកបារាំងនិងពេញនិយមដោយអ្នកនៅក្នុងស្រុក។ ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិកម្ពុជាបានត្រៀមគ្រប់គ្រងពានរង្វាន់អាស៊ី១៩៧២លើកទីបួន ក៏ប៉ុន្តែការរីកចម្រើនបានធ្លាក់ចុះចាប់តាំងពីសម័យសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណីមកម៉្លេះ។ កីឡាលោកខាងលិចដូចជាបាល់ទះ កាយវប្បកម្ម វាយកូនគោលវាល សហភាពបាល់អោប វាយគោលចូលឡូ និងបាល់បោះកំពុងទទួលបានប្រជាប្រិយភាព។ កីឡាក្នុងស្រុករួមមានការប្រណាំងទូកប្រពៃណី ប្រណាំងក្របី ប្រដាល់សេរី ចំបាប់បុរាណខ្មែរ និងល្បុក្កតោ។ កម្ពុជាដំបូងបានចូលរួមក្នុងកីឡាអូឡាំពិកកំឡុងល្បែងអូឡាំពិករដូវក្ដៅ១៩៥៦ដែលបញ្ជូនពួកអ្នកជិះសេះ។ កម្ពុជាក៏បានអញ្ជើញជាកិត្តិយសក្នុងល្បែងល.ក.ប.ថ. រឺ GANEFO ឆ្លាស់គ្នានឹងល្បែងអូឡាំពិក នៅក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០។
ប្រព័ន្ធគមនាគមន៍ជាតិ
ស្តាំ|រូបភាពតូច|200px ស្តាំ|រូបភាពតូច|200px
៣ ប្រព័ន្ធផ្លូវអាកាស ៖ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានអាកាសយានអន្តរជាតិពីរគឺ​អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញដែលអាចទទួល​យន្តហោះគ្រប់ប្រភេទឲ្យចុះចតបាន និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរដែលមានសកម្មភាពខ្លាំងក្លា ក្នុងការដឹកជញ្ជូនភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនា​ប្រាសាទអង្គរនិងប្រាសាទផ្សេងៗទៀតក្នុងខេត្តសៀមរាប ។ អាកាសយានដ្ឋានត្រូវបានរៀបចំនិងកែលំអដោយក្រុមហ៊ុនវិនិយោគបរទេសមក​ពីប្រទេសបារាំង។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសយើងមានអាកាសយានដ្ឋានក្នុងស្រុកចំនួន៦កន្លែងទៀតគឺនៅក្នុង ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកោះកុង ខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តក្រចេះ ខេត្តស្ទឹងត្រែង ខេត្តមណ្ឌលគិរី និងខេត្តរតនគិរី។
ដំណឹកជញ្ជូន
ម្យ៉ាងទៀត សរសៃឈាមចរាចរណ៍អន្តរខេត្តសំខាន់ៗភ្ជាប់ភ្នំពេញជាមួយព្រះសីហនុ ដោយការចាក់បំពេញផ្ទៃផ្លូវខូចកាលពីមុនជាមួយបេតុង/ក្រាលកៅស៊ូសាជាថ្មីវិញ ហើយការដាក់ឱ្យដំណើរការឆ្លងកាត់ទន្លេសំខាន់ទាំង៥តាមមធ្យោបាយស្ពានបានតភ្ជាប់ភ្នំពេញជាអចិន្ត្រៃយ៍ជាមួយកោះកុង ដោយហេតុនេះហើយទើបគ្មានផ្លូវកាត់ផ្ដាច់ចូលទៅកាន់ថៃជិតខាងនិងប្រព័ន្ធផ្លូវធំទូលាយរបស់ប្រទេសឡើយ។
តំណភ្ជាប់ក្រៅ
សង្គមអសេនិក
ចាប់បដិសនិ្ធ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងសង្គម ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពត៌មាន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចាប់ដិសនិ្ធ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាសែត
ស្រុកតាវែង
($ District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តរតនគិរី ដែលមានរដ្ឋបាល ឃុំ និង ភូមិ÷
ខាងកើត	ប្រទេសវៀតណាម ខាងលិច	ឃុំតាវែងក្រោម ខាងត្បូង	ស្រុកអណ្ដូងមាស និង ឃុំប៉ូយ ខាងជើង	ប្រទេសឡាវ
ឃុំព្រៃចាស់
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន៥ភូមិ ។
ម៉ាស៊ីនចំហេះក្នុង
​មាស៊ីន​​៤​ វគ្គ​(​ 4 strokes engine )
ស៊ុប៉ាប់ភ្លើងចាប់ផ្តើមបើកមុនពីស្តុងធ្វើចលនាចុះដល់ចំណុចផុតក្រោមបន្ទិច ផ្សែងនិងត្រូវបានរុញចេញពីសឺមី វីឡឺប្រឺកាំងនៅតែវេលបន្តទៀតហើយរុញពីស្តុងធ្វើចលនាទៅកាន់ ចំណុចផុតលើជំរុញផ្សែងចេញពីសឺមី ពីស្តុងនៅតែធ្វើចលនារហូតដល់ចំណុចផុតលើ​ ហើយពីស្តុងចាប់ផ្តើមចុះក្រោមបន្ទិចវិញទើបស៊ុប៉ាប់បិទ។
ក្ដារចុចកុំព្យូទ័រ
ជា​ទូទៅ ក្ដារ​ចុច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​វាយ​បញ្ចូល​អក្សរ​ឬ​លេខ​ទៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​រៀបចំ​អត្ថបទ កម្មវិធី​កែ​សម្រួល (editor) និង​កម្មវិធី​ដទៃ​ទៀត។ ប៉ុន្តែ​លើស​ពី​នេះ វា​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ប្រើ​ក្នុង​ការ​លេង​ហ្គេម បញ្ជា​ផ្នែកទន់ (software) ជាដើម។ ការងារ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ទៀត ក្ដារ​ចុច​ដើរ​តួ​ជា​វត្ថុ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​ការ​វាយ​បញ្ចូល​ពាក្យ​បញ្ជា (command line) ទៅ​ប្រព័ន្ធ​ប្រតិបត្តិការ។
អាំងតេក្រាលកំនត់
និយមន័យ
members.dirtgame.netright|200px right|200px
វិធីសាស្ត្រគណនាអាំងតេក្រាលកំនត់មួយចំនួន
ខ) គេអោយ f ជាអនុគមន៍កំនត់និងជាប់លើ [-a, a]។ គេតាង
គ) គេអោយ f ជាអនុគមន៍កំនត់និងជាប់លើ [a, b]។ គេបាន
ចំពោះ គេតាង t = -x
អាំងតេក្រាលនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រមួយចំនួន
ដូចនេះគេបាន កំនត់ដោយ
សោម វណ្ណសូដានី
ជីវប្រវត្តិសង្ខេប
thumb|right|រឿង ថាវរីមាសបង
ភ្នំពេញ
ភ្នំពេញក្លាយជាទីក្រុងខ្មោច
Phnom Penh becomes a ghost city
រដ្ឋបាលភ្នំពេញ
ទីចាត់ការផែនការ និង វិនិយោគ មានចំនួន ៤ការិយាល័យ ដូចជា៖ ១.ការិយាល័យផែនការ ២.ការិយាល័យគាំទ្រថ្នាក់មូលដ្ឋាន ៣.ការិយាល័យវិនិយោគ ៤.ការិយាល័យអភិវឌ្ឈន៍សហគមន៍អ្នកក្រីក្រ ។
ខណ្ឌ និង សង្កាត់
១០. ខណ្ឌ ច្បារអំពៅ ចែកចេញជា ៨ សង្កាត់ ៖ សង្កាត់ច្បារអំពៅទី ១, សង្កាត់ច្បារអំពៅទី ២, សង្កាត់និរោធ, សង្កាត់ព្រែកប្រា, សង្កាត់វាលស្បូវ, សង្កាត់ព្រែកឯង, សង្កាត់ក្បាលកោះ និងសង្កាត់ព្រែកថ្មី ។
១៤. ខណ្ឌ កំបូល (ទើបបង្កើតថ្មី) ចែកចេញជា ៧ សង្កាត់ ៖ សង្កាត់​កំបូល, សង្កាត់​កន្ទោក, សង្កាត់​ឱឡោក, សង្កាត់​ស្នោរ, សង្កាត់​ភ្លើងឆេះ​រទេះ, សង្កាត់​បឹងធំ និង ​សង្កាត់​ប្រទះឡាង ។
រថយន្តក្រុងសាធារណៈភ្នំពេញ
រថយន្តក្រុងសាធារណៈភ្នំពេញ គឺជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរសាធារណៈក្នុងទីក្រុង ដែលបម្រើដល់រាជធានីភ្នំពេញ នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយប្រព័ន្ធនេះបានបើកជាសាធារណៈនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2014 ជាមួយនិងតម្លៃសំបុត្រថោកសមរម្យផងដែរ ។ ការបើកដំណើរការនៃខ្សែររត់ជាលើកដំបូងមានតែ 3 ខ្សែ ប៉ុនណោះ ចំណែកឯខ្សែរត់ផ្សេងទៀតត្រូវបានបន្ថែមជាបណ្តើរៗក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2018 មាន 11 ខ្សែរត់ពេញទីក្រុង ។ ប្រព័ន្ធនេះគ្របដណ្តប់ ព្រែកព្នៅ (ខាងជើង) តាខ្មៅ (ខាងត្បូង) ច្បារអំពៅ (ខាងកើត) និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (ខាងលិច) មានគម្រោងពង្រីកបណ្តាញទៅខាងក្រៅ ។ តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់រថយន្តក្រុងសាធារណៈគឺ 1,500 រៀល (USD0.37) ក្នុងមួយការធ្វើដំណើរដោយមិនគិតពីចម្ងាយ ។ មានតែប្រាក់រៀលក្នុងស្រុកប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានទទួលយក ប្រជពលរដ្ឋ ដែលមានវ័យចំណាស់ (អាយុលើសពី ៧០ឆ្នាំ) កុមារតូចៗ (ក្រោម១ម៉ែត្រ) ជនពិការ ព្រះសង្ឃ គ្រូបង្រៀន សិស្ស កម្មកររោងចក្រ (រហូតដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៩) ធ្វើដំណើរដោយមិនគិតថ្លៃត្រឹមឆ្នាំ ២០១៨ ទោះបីជាអ្នកត្រូវតែបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណដោយពាក់កាតសិស្សក៏ដោយ លោកគ្រូ កាតឬកាតការងារមុនពេលឡើងជិះ ហើយរថយន្តក្រុងចាប់ផ្តើមជារៀងរាល់ថ្ងៃចាប់ពីម៉ោង 05:30 វេលាព្រឹករហូតដល់ម៉ោង 20:30 វេលាយប់ ។
អបាយមុខ
ការដើរមើលល្បែងមហាស្រពផ្សេងៗ
បុរសក្ដីស្រ្តីក្ដី កាលបើដឹងឮថាលេងច្រៀងរាំត្លុកកំប្លែង មាននៅក្នុងទីណាក៏ដើរចូលទៅកាន់ទីនោះ ហើយស្ដាប់ ឬ​មើល​ល្បែង​នោះ​ៗ​ដោយ​សេក្ដី​សប្បាយ​ជាប់​ចិត្ត​ភ្លេចខ្លួនឥតនឹកនាដល់ ប្រពន្ធកូន ឬប្ដីសីទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅក្នុងផ្ទះ, មិនតែប៉ុណ្ណោះ ខាតទាំងប្រាក់កាសដែលត្រូវចាយក្នុងល្បែងនោះៗផង, ខាត​ទាំង​ពេល​ដេកអត់ងងុយផង, ខាតទាំងពេលដែលត្រូវប្រកបការងាររកស៊ីផង ។ ធម្មតាអ្នកមើលល្បែងមិនអាចធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់ស្ងាត់បានទេ, ឈ្មោះ​ថា​ជា​អ្នក​ព្រងើយ​បណ្តែតបណ្ដោយចិត្តឲ្យរវើរវាយវក់ទៅក្នុងកាម គុណកាន់តែខ្លាំងឡើងៗក៏មាន, ជួនកាលស្រីលះលែងប្ដីរបស់ខ្លួន រត់ទៅតាមប្រុសអ្នកលេងល្បែងក៏មាន, ចំណែក​​ប្រុសលបលាក់យកទ្រព្យរបស់ទៅឲ្យស្រី, ចំណែកស្រីលបលាក់យកទ្រពញយរបស់ទៅឲ្យប្រុស ។ រឿង​ទាំង​នេះ​ក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ឥឡូវ​សឹង​មាន​ជា​ច្រើន​​នៅស្រុកក្រៅ និងទីក្រុង, បើបុរសឬស្រី្តមានសភាពយ៉ាងនោះ ដែលជាអ្នកមានអំនាច កាលបើប្រាក់កាសសម្រាប់ចាយចាត់ចែងមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ក៏​តាំង​ប្រើ​ឧបាយកលសង្កត់សង្កិនដោយផ្លូវអយុត្តិធម៌ ឥតអាណិតអាសូរដល់អ្នកផង ដើម្បីយកទៅបង្រ្គប់បំប៉នកាមគុណទាំងនោះ ។ រឧងនេះគួរឲ្យសង្វេគ គួរ​ឲ្យ​នឹក​ស្ដាយ​ពេកណាស់, បើប្រសិនជាយកចិត្តទុកដាក់ទំនុកបម្រុងស្រុកទេស ឲ្យបានប្រហែលគ្នានឹងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងមាតុគ្រាមវិញ, ស្រុក​ទេស​មុខ​តែ​នឹង​បាន​សេច​ក្ដីចម្រើនថ្កុំថ្កើងទាន់សម័យមិនខាន ។ សេចក្ដីដែលបានពណ៌នាមកនេះឈ្មោះថា អបាយមុខទី ៣ ។
រាជវង្សហាន
The Han dynasty was an age of economic prosperity and saw a significant growth of the money economy first established during the Zhou dynasty (c. 1050–256 BC). The coinage issued by the central government mint in 119 BC remained the standard coinage of China until the Tang dynasty (618–907 AD). To pay for its military campaigns and the settlement of newly conquered frontier territories, the government nationalized the private salt and iron industries in 117 BC. These government monopolies were repealed during the Eastern Han period, and the lost revenue was recouped through heavily taxing private entrepreneurs. The emperor was at the pinnacle of Han society. He presided over the Han government but shared power with both the nobility and appointed ministers who came largely from the scholarly gentry class. From the reign of Emperor Wu onward, the Chinese court officially sponsored Confucianism in education and court politics, synthesized with the cosmology of later scholars such as Dong Zhongshu. This policy endured until the fall of the Qing dynasty in 1911 AD. Science and technology during the Han period saw significant advances, including papermaking, the nautical steering rudder, the use of negative numbers in mathematics, the raised-relief map, the hydraulic-powered armillary sphere for astronomy, and a seismometer employing an inverted pendulum.
Military expansion
To the north of China proper, the nomadic Xiongnu chieftain Modu Chanyu (r. 209–174 BC) conquered various tribes inhabiting the eastern portion of the Eurasian Steppe. By the end of his reign, he controlled Manchuria, Mongolia, and the Tarim Basin, subjugating over twenty states east of Samarkand. Emperor Gaozu was troubled about the abundant Han-manufactured iron weapons traded to the Xiongnu along the northern borders, and he established a trade embargo against the group. Although the embargo was in place, the Xiongnu found traders willing to supply their needs. Chinese forces also mounted surprise attacks against Xiongnu who traded at the border markets. In retaliation, the Xiongnu invaded what is now Shanxi province, where they defeated the Han forces at Baideng in 200 BC. After negotiations, the heqin agreement in 198 BC nominally held the leaders of the Xiongnu and the Han as equal partners in a royal marriage alliance, but the Han were forced to send large amounts of tribute items such as silk clothes, food, and wine to the Xiongnu.
In 121 BC, Han forces expelled the Xiongnu from a vast territory spanning the Hexi Corridor to Lop Nur. They repelled a joint Xiongnu-Qiang invasion of this northwestern territory in 111 BC. In that year, the Han court established four new frontier commanderies in this region: Jiuquan, Zhangyi, Dunhuang, and Wuwei. The majority of people on the frontier were soldiers. On occasion, the court forcibly moved peasant farmers to new frontier settlements, along with government-owned slaves and convicts who performed hard labor. The court also encouraged commoners, such as farmers, merchants, landowners, and hired laborers, to voluntarily migrate to the frontier.
Marriage, gender, and kinship
The Han-era family was patrilineal and typically had four to five nuclear family members living in one household. Multiple generations of extended family members did not occupy the same house, unlike families of later dynasties. According to Confucian family norms, various family members were treated with different levels of respect and intimacy. For example, there were different accepted time frames for mourning the death of a father versus a paternal uncle. Arranged marriages were normal, with the father's input on his offspring's spouse being considered more important than the mother's. Monogamous marriages were also normal, although nobles and high officials were wealthy enough to afford and support concubines as additional lovers. Under certain conditions dictated by custom, not law, both men and women were able to divorce their spouses and remarry.
Women were expected to obey the will of their father, then their husband, and then their adult son in old age. However, it is known from contemporary sources that there were many deviations to this rule, especially in regard to mothers over their sons, and empresses who ordered around and openly humiliated their fathers and brothers. Women were exempt from the annual corvée labor duties, but often engaged in a range of income-earning occupations aside from their domestic chores of cooking and cleaning.
Education, literature, and philosophy
The early Western Han court simultaneously accepted the philosophical teachings of Legalism, Huang-Lao Daoism, and Confucianism in making state decisions and shaping government policy. However, the Han court under Emperor Wu gave Confucianism exclusive patronage. He abolished all academic chairs or erudites (boshi 博士) not dealing with the Confucian Five Classics in 136 BC and encouraged nominees for office to receive a Confucian-based education at the Imperial University that he established in 124 BC. Unlike the original ideology espoused by Confucius, or Kongzi (551–479 BC), Han Confucianism in Emperor Wu's reign was the creation of Dong Zhongshu (179–104 BC). Dong was a scholar and minor official who aggregated the ethical Confucian ideas of ritual, filial piety, and harmonious relationships with five phases and yin-yang cosmologies. Much to the interest of the ruler, Dong's synthesis justified the imperial system of government within the natural order of the universe. The Imperial University grew in importance as the student body grew to over 30,000 by the 2nd century AD. A Confucian-based education was also made available at commandery-level schools and private schools opened in small towns, where teachers earned respectable incomes from tuition payments.
Law and order
Various cases for rape, physical abuse and murder were prosecuted in court. Women, although usually having fewer rights by custom, were allowed to level civil and criminal charges against men. While suspects were jailed, convicted criminals were never imprisoned. Instead, punishments were commonly monetary fines, periods of forced hard labor for convicts, and the penalty of death by beheading. Early Han punishments of torturous mutilation were borrowed from Qin law. A series of reforms abolished mutilation punishments with progressively less-severe beatings by the bastinado.
Acting as a judge in lawsuits was one of many duties of the Magistrates of counties and Administrators of commanderies. Complex, high profile or unresolved cases were often deferred to the Minister of Justice in the capital or even the emperor. In each Han county was several districts, each overseen by a chief of police. Order in the cities was maintained by government officers in the marketplaces and constables in the neighborhoods.
Clothing
The types of clothing worn and the materials used during the Han period depended upon social class. Wealthy folk could afford silk robes, skirts, socks, and mittens, coats made of badger or fox fur, duck plumes, and slippers with inlaid leather, pearls, and silk lining. Peasants commonly wore clothes made of hemp, wool, and ferret skins.
Structural engineering
The courtyard house is the most common type of home portrayed in Han artwork. Ceramic architectural models of buildings, like houses and towers, were found in Han tombs, perhaps to provide lodging for the dead in the afterlife. These provide valuable clues about lost wooden architecture. The artistic designs found on ceramic roof tiles of tower models are in some cases exact matches to Han roof tiles found at archaeological sites.
Mechanical and hydraulic engineering
Evidence of Han-era mechanical engineering comes largely from the choice observational writings of sometimes disinterested Confucian scholars. Professional artisan-engineers (jiang 匠) did not leave behind detailed records of their work. Han scholars, who often had little or no expertise in mechanical engineering, sometimes provided insufficient information on the various technologies they described. Nevertheless, some Han literary sources provide crucial information. For example, in 15 BC the philosopher Yang Xiong described the invention of the belt drive for a quilling machine, which was of great importance to early textile manufacturing. The inventions of the artisan-engineer Ding Huan (丁緩) are mentioned in the Miscellaneous Notes on the Western Capital. Around 180 AD, Ding created a manually operated rotary fan used for air conditioning within palace buildings. Ding also used gimbals as pivotal supports for one of his incense burners and invented the world's first known zoetrope lamp.
ចិត្តវិទ្យា
ដើមកំណើត
ពាក្យចិត្តវិទ្យាមានន័យថា ការសិក្សាអំពីវិញ្ញាណ (ψυχή, psukhē មានន័យថា ដង្ហើម ព្រលឹង ឫ វិញ្ញាណ និង λογος -logos, មានន័យថា ការសិក្សា ឫ ការស្រាវជ្រាវ) ។ ពាក្យឡាតាំង Psychologia ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដំបូងដោយ អ្នកសិក្សារឿងមនុស្សជាតិ ជនជាតិ ក្រូអាត(Croatian humanist) និង លោកម៉ារ៉ូឡិច-ម៉ាកូ (Marko Marulić) ជនជាតិឡាតាំង ក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា Psichiologia de ratione animae humanae ក្នុងអំឡុងចុងសតវត្សទី ១៥ ឫ ដើមសតវត្សទី ១៦។ អំណះអំណាងលើពាក្យ ចិត្តវិទ្យា (Psychology) ក្នុងភាសាអង់គ្លេសដំបូងគេបំផុតនោះគឺមាននៅក្នុងសៀវភៅ វចនានុក្រមរូបសាស្ត្រ(The Physical Dictionary) ដោយលោក ស្តេវ៉ឹន-ប៊្លែងខាត (Steven Blankaart) ដែលបានសរសេរថា "Anatomy, which treats of the Body, and Psychology, which treats of the Soul" មាន ន័យថា "កាយវិភាគវិទ្យាព្យាបាលរូបកាយ ចិត្តវិទ្យាព្យាបាលចិត្ត"។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
រូបភាពតូច|ធ្វេង| រីណេ ដេកាត (១៥៩៦-១៦៥០) រូបភាពតូច|ស្ដាំ|ឡក់ ចន (១៦៣២-១៧០៤) រូបភាពតូច|ធ្វេង|មៀល ជេម (១៧៧៣-១៨៣៦) រូបភាពតូច|ស្តាំ|ហ្គាលវ៉ានី លូអីជី (១៧៣៧-១៧៩៨) រូបភាពតូច|ស្តាំ|តំបន់ប្រូកា និង តំបន់វឺនិគី
ការកែប្រែគំនិតរបស់មនុស្ស
លោក ចន ឡក់ (John Locke) ដែលជាទស្សនវិទូ ជនជាតិ អង់គ្លេស បានជំរុញគំនិតមួយដែលបានបញ្ជាក់ថា ប្រហែលជាចិត្តមនុស្សក៏ជាគ្រឿងយន្តដែរ ហើយកើតឡើងពីរបស់រូបី ដែលស្របតាមច្បាប់ធម្មជាតិហើយអាចសិក្សាដោយបែបវិទ្យាសាស្ត្របាន។
លោក ហ្គាលវ៉ានី លូអីជី (Luigi Galvani) ជា គ្រូពេទ្យ និង ទស្សនវិទូ ជនជាតិ អ៊ីតាលីមួយរូប ដែលបានធ្វើការពិសោធជាមួយនឹងជើងកង្កែប។ លោកបានបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនីទៅជើងកង្កែបនោះហើយអាចធ្វើអោយវាកន្ត្រាក់ ហាក់បីដូចជាជើងនោះកំពុងតែរាំ។ ការពិសោធរបស់លោកមានឥទ្ធិពលខ្លាំង និង មានសារៈសំខាន់ដែលបញ្ចាក់អោយឃើញថា រាងកាយពិតហាក់បីដូចជាគ្រឿងយន្ត អាចធ្វើចលនាបានដោយចរន្តអគ្គិសនី (អេឡិចត្រូគីមី)។
ពិធីបុណ្យអុំទូក
៣ថ្ងៃ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក
The Three Days Of Royal Boat Festival
បុណ្យអុំទូក នៃកំណត់ត្រាកម្ពុជា
ពញ្ញាតាត បានចាត់របៀបរៀបចំការពារស្រុក ដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមនេះ ៖ ទាហាន​ជើងទឹក ចែកចេញជា ៣ក្រុម
ចំណាត់ថ្នាក់នៃការប្រណាំងទូក (២០១០ - ២០២០)
ចំណាត់ថ្នាក់នៃការប្រណាំងទូក ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ ដែលទទួលជ័យលាភី ពីព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
ប្រវត្តិសត្វមករ
មករ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា នាគ​សមុទ្រ ឬ សត្វ​ទឹក​ចម្លែក ។ ពាក្យ​នេះ​ជា​ពាក្យ​ដើម​នៃ​ពាក្យ 'mugger' ( गुंडा ) ក្នុង​ភាសា​ហិណ្ឌី។ ភាសា​ហិណ្ឌី ហៅក្រពើ​ថា मकर (មករ ឬ មករៈ)។ មានតំណាលថា មានអសុរៈមួយនាម វរៈត្រា (Vritra) ដែលជាអសុរៈ ដែលគ្រប់គ្រងលើពពួកនាគ បានទប់ទឹកទាំងអស់មិនឲ្យបង្អុរមកឋានមនុស្ស ដោយធ្វើឲ្យមានការកើតគ្រោះរាំងស្ងួតពាសពេញតំបន់ មនុស្សម្នាចាប់ផ្ដើមបួងសួងសុំឲ្យ ពួកទេវៈជួយ រំពេចនោះទេវតាស្រីមួយអង្គ ប្រកបដោយកិរិយាល្អស្អាត បានរំសាយសក់ចុះមកបង្កើតជាប្រភពទឹក នៅតំបន់នោះ មនុស្សម្នាសប្បាយចិត្តជាខ្លាំងក៏ប្រសិដ្ឋនាមទ្រង់ថា "ព្រះម៉ែគង្គា" (Goddess Ganga) ពេលនោះព្រះកេសារ (សក់) មួយសរសៃរបស់ព្រះនាងគង្គា បានធ្លាក់​មកដល់​ឋាន​មនុស្ស ក៏បានក្លាយជាសត្វមករ ហើយខ្លាំងជាងអ្វីៗទាំងអស់នៅលើលោក វាក៏បានលេប​​រាល់​សព្វសត្វ ទាំងពួងដែលវាជួបប្រទះ មិនថាមនុស្ស្ រាជសីហ៍ ឬ ពស់នាគរាជ ឡើយ ។ ដោយនៅឋានកណ្តាលគ្មានអ្នកណាអាចបង្ក្រាបសត្វមករនេះបាន ព្រះឥសូរ ឬ ព្រះសីវៈ (Shiva) ក៏ចុះមកតទល់ជាមួយមករ ដោយមានការសន្យាពីព្រះនាងគង្គាថា បើ​ព្រះឥសូរ​អាចចាប់សត្វមករ នោះបាន ទ្រង់នឹងរៀបអភិសេកជាមួយ។ ព្រះឥសូរក៏បានចុះមកតទល់ជាមួយនឹងមករ​អស់រយៈ​ពេលជាច្រើនថ្ងៃនៅតែមិនដឹងឈ្នះចាញ់។ ព្រះនាងគង្គាក៏បានប្រាប់ព្រះឥសូរ ថាបើព្រះអង្គចង់បង្ក្រាបមករ​បាន លុះត្រាតែព្រះអង្គលើកទូលព្រះបង្គំមកដាក់លើបាតដៃរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះនាងគង្គារ បានប្រើកេសាររបស់ខ្លួនទម្លាក់ទៅក្នុងទឹក ដើម្បីស្រូបទាញយកទឹកទាំងអស់ចេញ រួចទុកឲ្យតែមករ​នោះឲ្យនៅលើគោក មករដែលជាសត្វទឹក ក៏ប្រែមកជាជើងរាជសី ព្រះឥសូរ ក៏ប្រើមហាទម្ងន់ អង្គុយសង្កត់ពីលើសត្វមករ មករមិនអាចទ្រាំនិងទម្ងន់ដែលសង្កត់របស់ព្រះឥសូរបាន មករ ក៏សុខចិត្តចុះចាញ់ព្រះឥសូរ ដោយអនុភាពកាចសាហាវ របស់សត្វមករ ព្រះឥសូរក៏ជប់ត្រង់មាត់សត្វមករ ឲ្យទៅជាប្រមោយសត្វដំរី សត្វមករ ក៏សន្យាថា និងខ្ជាក់រាល់សព្វសត្វ​ទាំងពួង​​នោះ​ចេញ​មកវិញ ហើយព្រះឥសូរ ក៏បានយកសត្វមករធ្វើជាយាន្តជំនិះចាប់ពីពេលនោះមក ហើយសត្វមករក្នុងទម្រង់ប្រមោយដំរី ក៏ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថា គជសី ដែលមានរូបរាង្គស្រដៀងគ្នាទៅនិង រាជសី ដែលជាស្តេចតោ ជាអ្នកការពារ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានធ្វើយកមកធ្វើជានិមិត្តរូប បាវចនាជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ ។ ការប្រណាំងទូកនាគអាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបង្ហាញឡើងវិញនូវនិមិត្តរូបទាំងនេះ ដែលជា ការប្រយុទ្ធគ្នានៃនិទាន ទេវកថា ផងដែរ ។
ចំណារពន្យល់
ការបកស្រាយ ចំពោះក្មេងៗវប្បធម៌មួយចំនួននៅកម្ពុជា ពួកគេតែងនាំយកកិច្ចពិធីលយកន្ទោងរបស់ជាតិសាសន៍ដ៏ទៃ ដែលធ្វើពីស្លឹកចេកយកមកច្របល់និង កិច្ចពិធីលយប្រទីប ម្ដងហើយម្ដងទៀត ទាំងកម្ពុជាមិនមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់ទាល់តែសោះ ហើយគ្មានប្រវត្តិវិទូរខ្មែរណាមួយធ្វើការកត់ត្រាពន្យល់ក្នុងក្រាំងសៀវភៅសោះឡើយ សូម្បីតែភាសាអង់គ្លេស ឬ បារាំង ដែលក្រុមបុរាណាចរ្យខំស្វែងរកតាមប្រភពបណ្ណាល័យអន្តរជាតិធំៗ ក៏គ្មានការកត់ត្រាពីការលយកន្ទោងក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក ឬ កិច្ចពិធីចេញព្រះវស្សានោះទេ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការសាកសួរចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីព្រះជន្ម៧០ ដល់ព្រះជន្ម៩០ អំពីកិច្ចលយកន្ទោង ក្នុងការចេញវស្សា និង បុណ្យអុំទូក ក្នុងទ.វទី៦០ ចម្លើយដែលក្រុមបុរាណាចារ្យទទួលបាន គឺមិនមានទាល់តែសោះ សេចក្ដីអំពាវនាវ សូមបញ្ឈប់ការបកស្រាយវប្បធម៌ខ្មែរតាមអំពើចិត្តរបស់អ្នក ដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់ ។
បុណ្យអុំទូក ខួបលើកទី១៥០
Bon Om Touk 150th Anniversary
កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា
Lantern Ceremony in Cambodia
កាមេរ៉ា
ការចាប់យករូបភាព
ម៉ាស៊ីនថតប្រពៃណីចាប់យកពន្លឺទៅលើបន្ទះថតរូបឬខ្សែភាពយន្តថតរូប។ ម៉ាស៊ីនថតវីដេអូនិងឌីជីថលប្រើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកអេឡិចត្រូនិកជាទូទៅឧបករណ៍ផ្ទុកទិន្នន័យបន្ទុក (CCD) ឬឧបករណ៏ CMOS ដើម្បីចាប់យករូបភាពដែលអាចផ្ទេរឬរក្សាទុកក្នុងកាតមេម៉ូរីឬឧបករណ៍ផ្ទុកផ្សេងទៀតនៅក្នុងកាមេរ៉ាសំរាប់ការចាក់សារថ្មីឬដំណើរការនៅពេលក្រោយ។
ម៉ាស៊ីនថតរូបភាពបន្ទាន់
បន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់រាល់រូបថតត្រូវបានយកតាមរន្ធដោតក្នុងកាមេរ៉ា។ ដោយហេតុនេះការបិទភ្ជាប់របស់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ដែលមាននៅក្នុងក្រដាសសាំងវិចបានចែកចាយលើរូបភាព។ បន្ទាប់ពីមួយនាទី, សន្លឹកគម្របគ្រាន់តែត្រូវការដើម្បីត្រូវបានយកចេញនិងមួយទទួលបានរូបភាពវិជ្ជមានដើមតែមួយជាមួយនឹងទ្រង់ទ្រាយថេរ។ ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធមួយចំនួនវាក៏អាចបង្កើតរូបភាពអវិជ្ជមានភ្លាមៗដែលបន្ទាប់មកអាចថតចម្លងបាននៅក្នុងបន្ទប់រូបថត។ ការអភិវឌ្ឍចុងក្រោយគឺប្រព័ន្ធ Polaroid SX-70 ដែលអាចបាញ់ចេញដោយប្រើម៉ាស៊ីនដប់ដែលអាចធ្វើបានដោយមិនចាំបាច់យកក្រដាសគ្របពីលើរូបភាព។ មានកាមេរ៉ាភ្លាមៗសម្រាប់ទ្រង់ទ្រាយខុស ៗ គ្នាក៏ដូចជាព្រីនធ័រដែលមានខ្សែភាពយន្តបន្ទាន់សម្រាប់កាមេរ៉ាប្រព័ន្ធធម្មតា។
ការឆ្លុះបញ្ចាំងម្តង
ស្ទើរតែគ្រប់កាមេរ៉ាថត SLR ប្រើកញ្ចក់ខាងមុខនៅលើផ្លូវអុបទិកដើម្បីដឹកនាំពន្លឺពីកញ្ចក់តាមរយៈអេក្រង់មើលនិងផេនទ្រីសទៅនឹងភ្នែក។ នៅពេលនៃការប៉ះពាល់កញ្ចក់ត្រូវបានបម្លែងឡើងចេញពីផ្លូវពន្លឺមុនពេលដែលការបាញ់ប្រហារនេះបានបើក។ កាមេរ៉ាដំបូងមួយចំនួនបានពិសោធជាមួយវិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀតនៃការផ្តល់តាមរយៈការមើលមុំកងរួមទាំងការប្រើនៃពាក់កណ្តាលថ្លាដូចដែលនៅក្នុង Canon Pellix។ និងអ្នកផ្សេងទៀតជាមួយ periscope តូចមួយដូចជានៅក្នុងស៊េរី Corfield Periflex ។
កាមេរ៉ា Subminiature
ម៉ាស៊ីនថតដែលថតដោយខ្សែភាពយន្តមានទំហំតូចជាង 35 មីលីម៉ែត។ ម៉ាស៊ីនថត Subminiature ត្រូវបានផលិតដំបូងនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំបួន។ Minox ថ្លៃ 8 × 11 ម។ មជាប្រភេទកាមេរ៉ាតែមួយគត់ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុនចាប់ពីឆ្នាំ 1937 ដល់ឆ្នាំ 1976 ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនិងត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់សម្រាប់ចារកម្ម (ក្រោយមកក្រុមហ៊ុន Minox ក៏ផលិតម៉ាស៊ីនថតធំជាងមុនផងដែរ) ។ ក្រោយមកទៀត subminiatures ថោកត្រូវបានគេធ្វើឡើងសម្រាប់ការប្រើទូទៅ, មួយចំនួនដោយប្រើ rewound ខ្សែភាពយន្ត 16 មីលីម៉ែត្រ។ គុណភាពរូបភាពដែលមានទំហំតូចៗមានទំហំតូច។
បទុមសុរិយវង្ស
ព្រះកែវមរកត និង ព្រះត្រៃបិដក
ទៅ​ដល់​កាលណា​ ​ព្រះបាទ​ធម្មាអនុរថ​ ​សុំ​សេចក្ដី​អនុញ្ញាត​ពី​ព្រះមហាក្សត្រ​កោះ្្្្​សេរីលង្កា​ដើម្បី​ចម្លង​ព្រះ​ ត្រៃបិដក​ដែល​សរសេរ​ចងក្រង​ជា​ភាសា​មគ្គធៈ​ (ភាសា​បាលី)។ ចម្លង​ចប់​សព្វគ្រប់​ហើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​សុំ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ព្រះ​កែវមរកត​ទៀត។​ ​ព្រះរាជា​កោះ​សេរីលង្កា​ក៏​ប្រទាន​ទៅ​តាម​ការ​គួរ។​ ​គេ​បាន​តម្កល់​ព្រះ​កែវមរកត​ ​និង​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ ​ដែល​ចម្លង​ដោយ​អ្នកស្រុក​ប្រទេស​លាវ​ក្នុង​សំពៅ​មួយ​ ​ចំណែកឯ​ព្រះ​ត្រៃបិដក​ដែល​ចម្លង​ដោយ​អ្នកស្រុក​កោះ​សេរីលង្កា​ ​ត្រូវ​តម្កល់​ទុក​ក្នុង​សំពៅ​ពីរ។​ ​រៀបចំ​រួច​ស្រេចបាច់​ហើយ​ ​ស្ដេច​លាវ​បញ្ជា​ឲ្យ​សំពៅ​ទាំង​ពីរ​ចេញដំណើរ​ត្រលប់​ទៅ​មុន។​ ​ឯ​ព្រះ​អង្គ​វិញ​ទ្រង់​ឡើង​ជិះសេះ​ ​ហោះ​ទៅ​តាម​ជា​ក្រោយ។​
ព្រះ​បទុមសុរិយវង្ស​ ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​គោរព​បូជា​ ​ការពារ​ ​និង​បាន​ទំនុកបម្រុង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ឥតបី​មាន​ធ្វេសប្រហែស​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​កសាង​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ ​វត្ដ​ ​និង​ព្រះពុទ្ធ​បដិមាករ​ជា​ច្រើន​ទុកជា​កន្លែង​សក្ការៈបូជា​ផ្ដល់​នូវ​ក្ដី​ សុខ​សប្បាយ​ក្សេមក្សាន្ត​ដល់​ប្រជារាស្ដ្រ​ក្នុង​នគរ។​ ​ដើម្បី​ទុកជា​សញ្ញា​ជា​ប្រផ្នូល​ឲ្យ​ខ្មែរ​ប្រុស​ស្រី​ទាំងអស់​ដឹង​ ​និង​យល់​អំពី​ដំណើរ​ជីវិត​របស់​ស្រុក​ទេស​ ​ព្រះបាទ​បទុមសុរិយវង្ស​បាន​កសាង​ព្រះពុទ្ធរូប​ព្រះ​ចូល​បរិនិព្វាន​មួយ​ អង្គ​យ៉ាង​ធំ​នៅ​ប្រាសាទ​ខ្វាវព្រះធាតុ​ ​ក្នុងស្រុក​ព្រហ្ម​ទេព។​ ​គេ​ត្រូវ​ពិនិត្យ​មើល​ទឹកភ្លៀង​ដែល​ធ្លាក់​មក​លើ​ព្រះបាទ​បដិមាករ ៖​
ច្បាប់​ស្តី​ពី​របប​សារ​ពត៌មាន
មាត្រា ១
ច្បាប់នេះកំណត់របបសារព័ត៌‌មាន និងធានារ៉ាប់រងសេរីភាពសារព័ត៌‌មាន និងសេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយឲ្យ បានសមស្របតាមមាត្រា ៣១ និងមាត្រា ៤១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
មាត្រា ៤
ព័ត៌‌មានផ្លូវការដែលជាកម្មវត្ថុនៃមាត្រានេះ សំដៅចំពោះ :
មាត្រា ១០
ជនណាម្នាក់ដែលយល់ថាអត្ថបទណាមួយ ទោះជាសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀងក៏ដោយ រូបគំនូរ ឬរូបថតណាមួយនៃសារព័ត៌‌មាន ណា​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ពី​ការពិត ធ្វើឲ្យខូចខាតដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូររបស់ខ្លួន មានសិទិ្ធទាមទារ អោយសារព័ត៌‌មាននោះធ្វើការកែតម្រូវ ឬមានសិទិ្ធឆ្លើយតប និងធើ្វបណ្តឹង ពីបទបរិហាកេរិ៏្ត ពីបទមួលបង្កាច់ ឬពីបទជេរ ប្រមាថ ចំពោះការប៉ះពាល់កិតិ្តយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូរ​​រ​បស់​ ខ្លួន។ ចម្លើយកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប ត្រូវ​ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​រយៈពេល ប្រាំពីរថៃ្ង (៧ថៃ្ង) យ៉ាងយូរ ឬនៅលេខបន្ទាប់ ក្រោយពីបានទទួលការទាមទារឲ្យកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប។
ចំពោះ​ករណី​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​ដល់​បុគ្គល​សាធារណៈ គ្រប់ការពោលអះអាង ឬការទំលាក់កំហុសដែលអ្នកសារព័ត៌‌មាន យកមកចុះផ្សាយដោយផ្ទាល់ ឬ​ក៏​យក​មក​ចុះផ្សាយបន្តខុសពីការពិត ក្នុងបំណងបំផ្លាញបុគ្គលសារណៈនោះ គឺជាការមួល បង្កាច់ដែលច្បាប់ហាមឃាត់។
មាត្រា ១២
សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ឬផ្សាយបន្តនូវព័ត៌‌មានដែលបណ្តាលអោយប៉ះពាល់ដល់សនិ្តសុខជាតិ និងសេ្ថរភាពនយោបាយ។ និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ទៅដប់ប្រាំលានរៀល (១៥ ០០០.០០០រៀល) ដោយ​មិន​ទាន់​គិត​ដល់ការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។ ក្រសួងព័ត៌‌មាន និងក្រសួងមហាផៃ្ទមានសិទិ្ធប្រមូលយកអត្ថបទល្មើស និងសារព័ត៌‌មានលេខចេញផ្សាយអត្ថបទ ល្មើស ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​សារ​ព័ត៌‌​មាន​នោះ។ ក្រសួងព័ត៌‌មានសិទិ្ធផ្អាកការផ្សាយក្នុងរយៈពេលមិនហួសពីសាមសិប ថៃ្ង (៣០ថៃ្ង) ហើយបញ្ជូន​សំណុំ​រឿង​ទៅ​តុលាការ។
មាត្រា ២០
អំពើប្រព្រឹត្តរបស់និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទ ដែលរំលោភច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវទទួលទោសតាម ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ប៉ុនែ្ត​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវចាប់ចង ឬជាប់ពន្ធនាគារដោយសារការបព្ចោញមតិឡើយ។
ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង
,
ម្ហូបបារាំង
សម័យកណ្ដាល
ម្ហូបបារាំងនៅសម័យកណ្ដាល។ការជប់លាងគឺជារឿងធម្មតាមួយរបស់អ្នកវេណ្ណះអភិជន។ម្ហូបជាច្រើនមុខនិងត្រូវបានរៀបចំ ប៉ុន្តែបែបជារបៀប
អូម៉ូសាព្យាង
អូម៉ូសាព្យាង (ភាសាឡាតាំង: Homo sapiens "មនុស្ស​ ឆ្លាត") គឺជា​​ឈ្មោះ​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ សម្រាប់ អំបូរ​មនុស្ស. អូម៉ូ ជាអំបូរ​មនុស្ស​ដែល​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ Neanderthals និងប្រភេទដែលបាន​ផុត​ពូជ​ដទៃ​ទៀ​ត​នៃ​ hominid។ អូម៉ូសាព្យាង ​ជាអំបូរឬ​ប្រភេទ​Homoដែល​នៅ​សេសសល់​ងតែមួយ​គត់។ មនុស្ស​បច្ចុប្បន្ន​ជា​អនុប្រភេទ​​ អូម៉ូសាព្យាង​ សាព្យាង​ (Homo sapiens sapiens) អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​គេ​ខុស​ប្លែក​នោះ​ត្រូវ​បា​នគេ​ជជែក​តវ៉ា​ថា​មក​ពីបុព្វបុរស​ផ្ទាល់​របស់​គេ​នោះគឺ​អូម៉ូសាព្យាង​ អ៊ីដាល់ទូ( Homo sapiens idaltu)។
ការ​វិវត្តន៍
ស្រដៀង​គ្ន​និង​នេះ​ដែរ​ ការ​រក​ឃើញ​នៃ ប្រភេទ Homo rhodesiensis ត្រូ​វ​បាន​អ្នក​ខ្លះ​ចាត់​ទុក​ជា​អនុប្រភេទ។
ឃុំស្វាយប្រទាល
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង
បុរេប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់បារាំង
ណែកដ៊ឺសាល់ គឺជាសហជិកម្នាក់នៃពួក ហូម៊ូ បានដណ្តើមយកទឹកដីរបស់ពួកអ៊ឺរ៉ុប ប្រហែលជា ២០០០០០ឆ្នាំមុនគ.ស ប៉ុន្តែគាត់បានស្លាប់ប្រហែលជា ៣០០០០ឆ្នាំកន្លងមកហើយ។ thumb|250px|left|
ប្រវត្ដវិទ្យាល័យសន្ដហ្រ្វង់ស្វ័រ
ប្រវត្ដិការសិក្សា
ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ​មកសាលានេះក័បានទទួលអោយសិស្សចួលរៀនជាបន្ដបន្ទាប់ហើយនៅពេលនោះដែរការចូលរៀនមានតែថ្នាក់ទី១០ ដល់ថ្នាក់ទី១២តែប៉ុណ្ណោះ ក្រោយឆ្នាំ២០០៣ មកសាលាក៏ចាប់ទទូលសិស្សអោយចូលរៀនចាប់ពីថ្នាក់ទី៧ ដល់ថ្នាក់ទី៩បន្ដដទៀត ហើយក្នុងការចូលរៀនសាលាតម្រូវអោយមានការប្រលង ជាមុនសិនហើយប្រលងជាប់ទើបបានអាចមានសិទ្ធចូលរៀនបានហើយក្រោយពីដឹងលទ្ធផលហើយត្រូវមកសំភាសក្នុងករណីសិស្សណាមិនមកសំភាសគឺសិស្សនោះគ្នានសិទ្ធក្នុងការចូលរៀនឡើយ។ ហើយសាលានេះបានកកើតជាត១០ ឆ្នាំកន្លងមកហើយ គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០១១៤។
ខេត្តកណ្ដាល
គ.ស ១៩៤៧
នៅ​គ.ស​១៩៤៧ មាន​ព្រះរាជក្រម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ភូមិភាគ​រដ្ឋបាល​ចំនួន​៧​ ដោយខេត្តកណ្ដាល និងកំពង់ស្ពឺស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគរដ្ឋបាលទី៦។
ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង
លោក ខេន សុភន
លោកស្រី លឹម សំនាង
លោក ឃុន ផាត
អរូបព្រហ្ម៤
ភិក្ខុឃឹម សាលីម
ហង់រី ការចេរ ប្រេស្សុង
ការសិក្សាអំពីគំនូរ
Cartier-Bresson ជាអ្នកដែលវិចិត្រករដ៏សុក្រិដ្ឋ ក្នុងវប្បធម៌ និង ជាមនុស្សដែលគាំទ្រ បរិស្ថាន។គាត់ ជាមនុស្សប្រកបដោយចំនេះដឹងក្នុងការគិត និងវែកញែក ប៉ុន្តែគាត់មិនអាចស្វែងរកផ្លូវ នៃការបញ្ចេញ អំពីការត្រិះរិះពិចារណា នេះ ក្នុង គំនូររបស់គាត់ទេ។ គាត់បានធ្វើអោយ សំរាច់ ជាមួយនឹងការពិសោធន៍របស់គាត់ ហើយក្រោយមកទៀត បានធ្វើអោយខូច និតិភាពសំរាប់មុនការងាររបស់គាត់។ ហើយនិង អក្សរសាស្រ្ត ហើយបានក្លាយជាអ្នកដែលចេះភាសាច្រើនមុខ។នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ ការដាក់ទ័ពនៅឯ Le Bourget ក្បែរទីក្រុងប៉ារីស គាត់បានបំពេញតួនាទីជាអ្នកទទួលបញ្ជារ នៅក្នុង កងទ័ពបារាំង។គាត់បានចង់ចាំថា “ខ្ញុំបានធ្វើការយ៉ាងលំបាកគ្រប់ពេល នៃការងារហ្នឹង ពីព្រោះ ខ្ញុំបានយកកាំភ្លើងវែងពីដៃរបស់ ខ្ញុំហើយដាក់នៅលើស្មា“។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៩ មេបញ្ជាការកងចំបាំងអាកាសរបស់ Cartier-Bresson's ដាក់អោយគាត់ចូលខាងក្រោមផ្ទះដោយចាប់ខ្លួនចំពោះការបរបាញ់ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិ។ Cartier-Bresson បានជួបជនជាតិភៀសខ្លូនរបស់អាមេរិចកាំង Harry Crosby នៅ at Le Bourget ដែលបានលួងលោមអោយមន្រ្តីអោយឃុំក្នុងគុកជាមួយ Cartier-Bresson ដែរ សំរាប់ ពីរបីថ្ងៃ។ការពិគ្រោះគ្នាទៅវិញទៅមករបស់ពួកគេ មានចំណាប់អារម្មណ៍ខាងថតរូប ហើយពួកគេបានចំនាយពេលវេលាទាំងពីរនាក់ ថតរូបនិង គូរគំនូរនៅផ្ទះ Crosby Le Moulin du Soleil (The Sun Mill), នៅទីក្រុងប៉ារីស Ermenonvilleប្រទេសបារាំង។Crosby បាននិយាយទៅ Cartier-Bresson ហាក់បីដូចជា ខ្មាស់ ហើយ មានភាពទន់ខ្សោយ ហើយ ស្រទន់។ការអោបថើបចំនងមេត្រីរបស់ Crosby និង ភរិយា Caresse បានធ្វើអោយ Cartier-Bresson ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទំនាក់ទំនងភេទជាមួយនាង។ ពីរឆ្នាំបន្ទាប់ទៀត Harry Crosby បានសំលាប់ខ្លួនភាពសប្បាយរីករាយរបស់ Cartier-Bresson's ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៣១ជាមួយនឹង Caresse Crosby ចាកចេញពីគាត់ធ្វើអោយគាត់មានការឈឺចាប់។កំឡុងពេលការចូលរួមរបស់គាត់ គាត់បានអាន សេចក្តីស្នេហារបស់ Conrad ដ៏ស្រងូតស្រងាត់ហើយគាត់បានសំរេចចិត្តស្វែងរកផ្លូវចេញ និង ផ្សងព្រេង នៅឯ the Côte d'Ivoire ក្នុងប្រទេសបារាំង ដែលជាអាណានិគម នៃទ្វីបអាព្រិច ។ការបោះបង់ចោលការគួររូប គាត់បានសរសេរ “ខ្ញុំចាកចេញពីការដ្ឋានសិល្បះនៃ Lhoteជាដួងព្រលឹងនៃសិល្បះនេះទេ។ខ្ញុំចង់ធ្វើជាខ្លួនខ្ញុំ។គំនួរ និងការផ្លាស់ប្តួរនៃពិភពលោកខ្ញុំបានគិតជាងរឿង ជីវិតខ្ញុំទៀត”។គាត់បានបរបាញ់ និងលក់វាទៅអោយអ្នកភួមិ ។ពីការបរបាញ់គាត់បាន រៀនរបៀបដែលគាត់បានប្រើនៅក្នុងការថតរូប។ Côte d'Ivoire គាត់បានកើតរោគគ្រុនក្តៅ ដែលសឹងសំលាប់គាត់។ខណះពេលដែលគាត់នៅតែមានជំងឺ គាត់បានប្រាប់ទៅ ឪពុកម្តាយ គាត់អោយយកសពរបស់គាត់នៅក្នុង Normandieនៅមុខ នៃព្រៃ Eawyខណះពេល Debussy គឺជាក្រុមភ្លេងបូននាក់កំពុងតែលេង។ពូរបស់គាត់បាន សរសេរត្រលប់មកវិញ ឪពុកម្តាយរបស់ឯងបានរកក្រុមភ្លេងដ៏ថ្លៃ។
ប៊ីល ហ្គេត
ប៊ីល ហ្គេតស៍ (Bill Gates) កើតនៅថ្ងៃទី០៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០០​ជាសហគ្រិនជនជាតិអាមេរិក និងជានាយកក្រុមហ៊ុន Microsoft។ លោកកើតនៅអ្នកទាំងពីរមានកូនចំនួនបីនាក់
វត្តចន្រ្កានតាព្រហ្ម
តំនភា្ជប់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញ
ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ
ព្រះនាម
៣. អរុណរាជ
៤. ឝៃយរ័ងតរាជ រឺ ឝុរ័ងតរាជ រឺ ឝៃយមរងតរាជ រឺ រ័ងតរាជ
ប្រសូត
ថ្ងៃមួយ ​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្សបាន​នាំ​អស់​ពលរេហ៍​សេនាមុខ​មន្ដ្រី​តូច​ធំ​ ​យាង​ទៅ​ប្រពាត​ព្រៃ​កំសាន្ដ​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​ក្នុង​តំបន់​បាសាន្ត​ ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ស្រីសន្ធរ​សព្វថ្ងៃ​ ​ត្រង់​ចន្លោះ​ទន្លេមេគង្គ​ ​និង​ទន្លេតូច។​ ​ទីនោះ​មាន​ទេសភាព​ ​និង​ដីខ្សាច់​សក្បុស​ល្អ​ណាស់ ។​ ​ខណៈនោះ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ប្រទះ​ឃើញ​នាង​នាគ​មួយ​អង្គ​ ​ដែល​ដំណែង​ខ្លួន​ជា​នារី​យ៉ាង​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​ស្រស់ប្រិមប្រិយ​ ​មាន​សម្ផស្ស​សោភ័ណភាព​ ​លើស​ផុត​អស់​ស្រី​ទាំងពួង​ ​នាង​មាន​សាច់​សម្បុរ​ពណ៌​ស​ស្អាត។​ នាងនាគ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​ ស្ថាន​ភុជង្គនាគ​ ​មក​កំសាន្ដ​លេង​ត្រង់​ឆ្នេរ​ខ្សាច់​នោះ​ដែរ​ ​គ្រាន់តែ​បាន​យល់​ឃើញ​នាងនាគ​ភ្លាម​ ​ព្រះបាទ​បទុមវរវង្ស​ពុំ​អាច​ទប់ចិត្ដ​ ​មិន​ប្រតិព័ទ្ធ​ស្នេហា​ព្រះ​នាង​បាន​ឡើយ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ស្ទុះ​យាង​ចូល​ទៅ​សុំ​សេចក្ដី​ស្នេហា​ ​ហើយ​សួរ​ស្ដីដណ្ដឹង​រៀបចំ​អភិសេក​ព្រះ​នាង​ជា​អគ្គមហេសី។​ ​នាងនាគ​ក៏​យល់ព្រម​ ​សុខចិត្ដ​សុខកាយ​ ​លុះ​ទៅ​ដោយ​សេចក្ដី​ស្នេហា​លួងលោម​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ។​ ​បន្ទាប់​មក​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​នាំ​នាម៉ឺន​មន្ដ្រី​បរិវារ​ពល​សេនា​ ​វិល​ត្រលប់​ចូល​ព្រះ​មហានគរ​វិញ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ឋានៈ​ជា​ព្រះ​អគ្គមហេសី​ ​ធំ​ខ្ពស់​លើស​អស់​ស្រីស្នំ​ទាំងពួង។​ ​នាងនាគ​បាន​ទទួល​ព្រះ​នាម​ថា​ ​ព្រះ​ទេវត្តីសេរីរតន៍​កញ្ញា​មហាក្សត្រី។ ​មិនតែប៉ុណ្ណោះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​បាន​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​រាជការ​មុខមន្ដ្រី​ ​និង​ប្រជានុរាស្ដ្រ​ទាំងអស់​ក្នុង​ព្រះរាជ​អាណាចក្រ​​ដាក់​ឈ្មោះ​ ​និង​ហៅ​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ជួប​ស្នេហា​នាងនាគ​ថា​ ​ស្រីសឈរ។ ឈ្មោះ​កន្លែង​នេះ​បាន​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​ស្រីសន្ធរ​ ​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ ​ក្នុង​កាយវិការ​នេះ​ ​ព្រះ​បទុមវរវង្ស​ចង់​លើកទុក​អនុស្សាវរីយ៍​ស្នេហា​ព្រះ​អង្គ​ចំពោះ​នាងនាគ​ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ជា​អមតៈ​ជា​និច្ច។​
ពេញវ័យ
ពញា​រោង​ ​កាល​អាយុ​១១​ឆ្នាំ បើ​តាម​ពង្សាវតារ​ ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នុព្វរតន៍​កូន​ព្រះបាទ​អង្គឌួង​នា​ឱកាស​អុំទូក​លេង​កំសាន្ដ​នៅ​ជិត​ផ្ទះ​ ​ធ្លាប់​ត្រូវ​បាន​ខ្សែទឹក​ហូរ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ ​ទាញ​នាំ​ទូក​រក​អុំ​បញ្ច្រាស​ទឹក​ឡើង​ត្រលប់​មក​ផ្ទះ​វិញ​មិន​រួច។​ ​គ្រានោះ​ដោយ​អស់កំលាំងកំហែង​ ​ពញា​រោង​ក៏​ស្រែក​បញ្ជា​ឲ្យ​ទឹក​ហូរ​បញ្ច្រាស​ត្រលប់​ឡើង​លើ​វិញ​ ​ដើម្បី​នាំ​ទូក​ខ្លួន​យក​ទៅ​ដាក់​ឲ្យ​ដល់​ផ្ទះ។​ ​រំពេច​នោះ ទឹក​ក៏​ហូរ​បញ្ច្រាស​ឡើង​ទៅ​លើ​វិញ​មែន​ ​ហើយ​នាំ​ទូក​ពញា​រោង​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ដូច​សេចក្ដី​ប្រាថ្នា​ ​យស់​ឃើញ​ភាព​អច្ឆរិយៈ​អស្ចារ្យ​ដូច្នេះ​ ​ពញា​រោង​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ខ្លួន​មាន​ឫទ្ធានុភាព​មានបុណ្យ​បារមី​មាន​មាត់ទិព្វ​ ​ពី​ថ្ងៃ​នោះ​មក​ ​ពញា​រោង​ខំ​ចិញ្ចឹម​លាក់​អាថ៌​កំបាំង​នេះ​ជា​រៀង​រហូត។​
ឃុំសិត្បូ
ប្រជាជន
មានផ្ទៃដីប្រហែល ២,៤៥គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងចំងាយប្រមាណ ៦,៥៨គីឡូម៉ែត្រ ប្រជាជនសរុប៖
ព្រះវិហារ
= វិស័យសុខាភិបាល =
បេក្ខជនបម្រុង
=ឥណទាន និងមន្ត្រីគ្រឹស្ថានមេក្រូហិរញ្ញវត្ថុ=
អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ
អ្នកស្នើសុំត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវ៖ + សំបុត្រកំណើតកូន ឬសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត។
សំបុត្របញ្ជាក់កំណើត
+ លិខិតទទួលស្គាល់កំណើតចេញដោយ មណ្ឌលសុខភាព មន្ទីពេទ្រ ឬមេភូមិបើមាន + សៀវភៅគ្រួសារ ឬសៀវភៅស្នាក់នៅដែលមានឈ្មោះឪពុកម្ដាយទារក + សេក្ដីចំលងសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬសេក្ដីចម្លងបញ្ជាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ឪពុកម្ដាយទារក(បើមាន) + ពាក្យបណ្ដឹងសុំចុះអាត្រានុកូលដ្ឋានបញ្ជាក់កំណើត។ សេក្ដីចំលងសំបុត្រកំណើត + សំបុត្រកំណើត រឺសំបុត្របញ្ជាក់កំណើតច្បាប់ដើម។
លិខិតបញ្ជាក់លើសេវាឥណនទាន(ខ្ចីប្រាក់)
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកណ្តាល
ក្រុមហ៊ុនពិភពលោក ក្រុមហ៊ុនឆ្លងប្រទេស ក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិ និងក្រុមហ៊ុនពហុជាតិ
មនុស្សភាគច្រើនតែងយល់ច្រលំថា ប្រភេទក្រុមហ៊ុនទាំងបួនមានលក្ខណៈដូចគ្នា និងជាក្រុមហ៊ុនធ្វើវិនិយោគនៅក្រៅប្រទេស។ តាមពិត ប្រភេទក្រុមហ៊ុនទាំងនេះមានលក្ខណៈខុសគ្នាដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់ដូចខាងក្រោម៖
OpenStreetMap
អ្នកប្រើប្រាស់
ជាការពិត ក្នុងចំនោមអ្នកដែលបានចុះឈ្មោះដើម្បីចែករំលែកទិន្នន័យផែនទីទាំងអស់ មានចំនួនតិចតូចតែប៉ុណ្ណោះដែលបានធ្វើការផ្តល់នូវទិន្នន័យបានច្រើន។ នៅខែមិនាឆ្នាំ២០០៨ ចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ដែលបានចុះឈ្មោះ មានប្រមាណ ១០​​ភាគរយ បានចែករំលែកនូវទិន្នន័យផែនទី ជារៀងរាល់ខែ និង នៅឆ្នាំ២០១១ ភាគរយបានថយចុះនៅសល់តែប្រមាណ ៣ភាគរយតែប៉ុណ្ណោះ ។
ឃុំស្តៅ
សំដៅទៅលើ÷
OpenStreetMap
Technique
When large datasets are available, a technical team manages the conversion and import of the data.
ប្រភពទិន្នន័យពីឯកជន
In November 2010, Microsoft announced that the OpenStreetMap community could use Bing vertical aerial imagery as a backdrop in its editors.
The OpenStreetMap database
OpenStreetMap data is published under an open content license, with the intention of promoting free use and re-distribution of the data (both commercial and non-commercial). The license currently used is the Open Database License.
ទិន្នន័យបញ្ចូល
All data added to the project need to have a license compatible with the Creative Commons Attribution-Share Alike license. This can include out-of-copyright information, public domain or other licenses. All contributors must register with the project and agree to provide data on a Creative Commons BY-SA 2.0 licence, or determine that the licensing of the source data is suitable. This may involve examining licences for government data to establish whether they are compatible.
Flickr
Yahoo has started using OpenStreetMap data within its Flickr service for various cities around the world, including Baghdad, Beijing, Kabul, Santiago, Sydney and Tokyo.
Blog/CMS Integration
The WordPress OpenStreetMap plug-in inserts maps and adds geo meta tags to posts / pages of WordPress blogs.
អបាយភូមិ៤
បេត្តិវិស័យ
បេត្តិវិស័យ បាន​ដល់​ភូមិ​នៃ​ប្រេត ។ ប្រេត​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ ពួកខ្លះ​មាន​ឫទ្ធិ មាន​អំណាច អាច​បណ្តាល​ឲ្យ​ឃើញ​វត្ថុ​ឥដ្ឋារម្មណ៍ និង​អនិដ្ឋារម្មណ៍បាន ។ ប្រេត​ពួក​ខ្លះ ពេល​យប់​ជា​ទេវតា សោយ​សុខ​សម្បត្តិ​ក្នុង​វិមាន ពេល​ថ្ងៃ​ជា​ប្រេត សោយ​ទុក្ខ​វេទនា​យ៉ាង​សែន​ខ្លោច​ផ្សា, ពួកខ្លះ​អត់​ឃ្លាន មាន​មាត់​ប៉ុន​ម្ជុល, ពួក​ខ្លះ​ត្រូវ​ស៊ីរបស់​បដិកូល​(របស់​មិន​ស្អាត) មាន​សាក​សព​សត្វ​ជា​ដើម ។ មួយ​ប្រភេទ​ទៀត​ គ្មាន​អាហារ​ស៊ី​រហូត​អស់​ពុទ្ធន្តរ (រយៈ​ពេល​ចន្លោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​មួយ​អង្គ​​ទៅ​មួយ​អង្គ​ទៀត) ដូច​ប្រេត​ជា​ញាតិ​របស់​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិសារ ដែល​មាន​សំដែង​ក្នុង​អដ្ឋកថា បរមត្ថទីបនី ខុទ្ទកនិកាយ បេត្តវត្ថុ ក្នុង​តិរោកុឌ្ឌបេត្តវត្ថុថា "​ក្នុងកប្បទី ៩២ រាប់​ថយ​ក្រោយ​ពី​ភទ្ទកប្បនេះទៅ មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះនាម​ថា ផុស្សៈ ទ្រង់​ឧបត្តិឡើង​ក្នុង​លោក មាន​មហាជន​គោរព​បូជា​ច្រើន បាន​ថ្វាយ​ទាន​ដល់​ព្រះ​សង្ឃ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន តែ​មាន​ពួក​ជន​ខ្លះ​ជំទាស់ចិត្ត បាន​ធ្វើ​អន្តរាយ​ដល់​ទាន ដោយ​នាំ​គ្នា​ស៊ី​ទេយ្យធម៌​ខ្លួន​ឯង និង ​ធ្វើការ​ដុត​រោង​ទាន​ ជន​ទាំង​នោះ​កាល​ស្លាប់​ហើយ ទៅ​កើត​ក្នុង​នរក​អស់​កាល​ដ៏យូរ ពួក​គេ​ស្លាប់​ពី​នរក​ហើយ កើត​ក្នុង​នរក​ទៀត ដរាប​សល់ ៩២​​ កប្ប។ មកដល់​ភទ្ទកប្បនេះ ក្នុង​កាល​នៃ​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​កស្សបៈ ជន​ទាំង​នោះ​បាន​កើត​ក្នុង​ពួក​ប្រេត ។
ឃុំព្រៃត្រឡាច
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុក​មោងឫស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។ នេះមាន១៤ភូមិ ។
ឃុំទឹកវិល
(Tuek Vil Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល មាន ១០ភូមិ÷
បុណ្យកឋិន
បុព្វហេតុ​កឋិន
វិន័យបិដក ភាគ៨ កឋិនក្ខន្ធកៈ បាន​ចែង​អំពី​បុព្វហេតុ​នៃ​បុណ្យកឋិន​ថា“ក្នុង​សម័យ​ពុទ្ធកាល ផផឲផឥឲផព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ពុទ្ធានុញ្ញាត​ឱ្យ​ភិក្ខុ​ប្រើប្រាស់ តែ​បង្សុកូល​ចីវរ ព្រះអង្គ​ពុំ​ទាន់​បាន​ពុទ្ធានុញ្ញាត​ឱ្យ​ប្រើ​គហបតី​ចីវរ​នៅឡើយ“ ​។
អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស នៃ ហុីបផូ
ជីវប្រវត្តិ
អាអ៊ូហ្គូស្ទីន កើតនៅក្រុងតាកាស ទ្វីបអាហ្រ្វិក ហើយ​ទទួល​មរណភាព​នៅក្រុង​ហុីបផូ។ ឪពុក​របស់​លោក​ឈ្មោះ ប៉ាទ្រីឈិអុស ដែល​ជា​ជនក្រៅសាសន៍ រីឯ​ម្តាយ​របស់​លោក​គឺ សន្តីម៉ូនីក ដែល​ជា​គ្រិស្តបរិស័ទ។ លោក​ទទួល​ការសិក្សា​តាម​របៀបគ្រីស្តបរិស័ទ​យ៉ាងល្អ។ លោក​ជានិស្សិត​ខាងច្បាប់​នៅ​ក្រុងកាតេច។ ដំបូង​លោក​ជឿ​លើ​ក្រុមវង្វេង​ជំនឿ ម៉ានិឈាន ហើយ​បង្រៀន​វិជ្ជាវោហាសាស្ត្រ​នៅ​ទីក្រុង មិឡាន ជា​កន្លែង​ដែលលោកបានកែប្រែចិត្តគំនិត​ ដោយ សន្តអំប៊្រាស ។
ហេតុប្បច្ច័យ
អមោហហេតុ
= អកុសលហេតុ =
អង្គដួង
ហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី (Ang Duong) (១២ មិថុនា ១៧៩៦ - ១៩ តុលា ១៨៦០) គឺជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា​ពីគ.ស. ១៨៤៨ ដល់ គ.ស. ១៨៦០ នៅពេលដែលព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គបានទទួលព្រះបរមងារថា "ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សាធិបតី ព្រះអង្គដួង"។ ចំណែកឯព្រះនាមក្នុងរាជ្យគឺ "ព្រះករុណា ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ ព្រះហរិរក្សរាមាមហាឥស្សាធិបតីស្រីសុរិយាបរមធ្មិស្សា វរបរមសុរិន្រ្ទាភូវណៃមហាចក្រពត្តិពិសេនាសាធិបាឥស្សរាកម្ពុជរាជាណាចក្រ ឧភតោសុជាតិវរ្ម័ន តម្រង់កម្ពុជា មហាប្រទេសសុរិយាណាចក្រភូមិន្ទរាជវិវឌ្ឍន៍ អធិរាជរាមាមហាកាមារដ្ឋធិបាតនរិន្រ្ទារាជវិសុទ្ធបរមពោធិ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី"។
ការដឹងគ្រប់គ្រាន់នៃវិធីដកដង្ហើម១៦យ៉ាង
ដង្ហើមទី១០
អ្នកកំពុងដកដង្ហើមចូល នឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកសប្បាយនិងសុខស្រួល អ្នកកំពុងដក ដង្ហើមចេញ នឹងធ្វើឲ្យចិត្តរបស់អ្នកសប្បាយនិងសុខស្រួល ។
ដង្ហើមទី១៦
ចម្លងចេញអំពីពុទ្ធប្រវត្តិ
វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ
​ វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យជាវត្តមួយស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថិតក្នុងខណ្ឌ៧មករា ក្បែររង្វង់មូលនាងគង្ហីង។
ប្រវិត្ត
ដោយហេតុដ៏អស្ចារ្យនេះ ព្រះសង្ឃ ពុទ្ធបរិស័ទ ក៏ជឿជាក់ ជ្រះថ្លាថា ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ ពិត​ជាមានតេជៈបុណ្យបារមី​ប្រាកដមែន ក៏សម្រេចដាក់ឈ្មោះវត្តដែលកសាងនៅទីតាំងថ្មី​នេះ​ថា វត្តព្រះពុទ្ធមានបុណ្យ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។
EFTA
Norway, except:	Partial	Unclear	No	No	Yes	No	No	Yes	No, NOK