cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
តក្កវិជ្ជា
សហសម័យ
នៅសតវត្សរ៍ទី ១៧ ទស្សនវិទូ ហ្កតហ្វ្រ៊ីត វីលហេម លីបនីស បានធ្វើការស្រាវជ្រាវជាមូលដ្ឋានក្នុងតក្កវិជ្ជា ដែលបានធ្វើឱ្យមានការរីកចម្រើននូវតក្កវិជ្ជារបស់អារីស្តូត។ គាត់ជានិច្ចកាលប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រតក្កវិជ្ជារបស់អារីស្តូត ហើយព្យាយាមបញ្ចូលវាទៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្លួនគាត់។ គាត់ក៏ជាអ្នកបង្កើតនូវ តក្កវិជ្ជាផ្លូវការដំបូងគេ។
ឈុត វុទ្ធី
ជីវិតកាលនៅរស់
លោក កើតនៅភូមិស្វាយមាស ឃុំវិហារសួគ៌ ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្តាល។ លោកបានសិក្សា និងទទួលបានអនុបណ្ឌិតផ្នែកសិក្សាធិការយោធាពីប្រទេសរុស្សីនៅឆ្នាំ១៩៩២។
រឿងក្រុងឧត្តុង្គ
ក្នុងព.ស២១៦៤ គ.ស ១៦៦០ព្រះបាទសមេ្តចព្រះជ័យជេដ្ឋា ជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង សេ្តចគង់នៅព្រះរាជវាំងល្វាឯម (សៀវភៅពង្សសាវតានៃប្រទេសកម្ពុជារបស់ក្រសួងសុខាធិការបោះពុម្ភផ្សាយ​ក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ ទំព័រ៥៥ ដាក់វង់ ក្រចកថា (ស្រុកព្រៃល្វាឯម)។ ទ្រង់នាំព្រះអគ្គមហេសីព្រះស្នំក្រំការ សេនាធិបតី និងនាម៉ឺនសព្វមុខមន្រ្តី ខ្ញុំរាជការ ទាំងពួងចុះព្រះរាជទីនាំងនាវា សេ្តចយាងទៅប្រពាតនៅតំបន់អូរក្រងលាយ ក្នុងខេត្តសំរោងទង ទ្រង់ប្រថាប់នៅ ព្រះពន្លាជាយូរថៃ្ង រួចសេ្តចយាងទៅក្រសាលនៅទីតាដុងយាយជ័យ ទ្រង់ទតឃើញទីទួលមួយនៅតំបន់ស្រះកែវ ជាទី មានទេសភាពល្អ ក៏ទ្រង់ចាប់ព្រះរាជហរទ័យ ហើយទ្រង់មានព្រះតម្រាស់និងមន្រ្តីខ្ញុំរាជការទាំងពួង មានហោរ៉ាធិបតី ជាដើមថា "យើងចង់សាងព្រះរាជវាំងគង់នៅទីនេះ តើអស់លោកអ្នកទាំងពួងយល់ថាដូចមេ្តច?"។ ឧកញ៉ាហោរ៉ាធិបតី គន់គូរពិនិត្យមើលទីដីនោះដោយក្បួនហោរ៉ាសាស្រ្ត ហើយក្រាបទូលថា "ទីនេះជាទីជយភូមិល្អណាស់ ត្រូវតាម ក្បួនទាយថា នឹងមានបៈទ្ធិតបៈតេជៈ ឈ្នះអស់សត្រូវទាំង៨ទិស"។
ឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច(ស្រុកបន្ទាយមាស)
ឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច
ឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច គឺជាឃុំមួយដែលមានចំងាយ៦០គីឡូម៉ែត​ ពីទីរួមខេត្តកំពត​ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស ហើយបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ឃុំនេះកំពុងមានការអភិវឌ្ឍន៍ផ្នែកហេត្ថារចនាសម្ព័ន ដូចជា៖ ផ្លូវលំ ស្ពាន​ សាលារៀន មន្ទីពេទ្យ ជាពិសេសសំណង់ផ្ទះប្រជាជន គឺមានការកែប្រែពីផ្ទះចាស់មកផ្ទះថ្មីដែលមានទីធ្លារយ៉ាងស្រស់ស្អាត ហើយឃើញថាប្រជាជនមានជីវភាពធូរធាជាងមុន គឺដោយសារតែវិស័យកសិកម្ម ដែលពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែង ទាំងគំនិតច្នៃប្រឌិតនិងការកែប្រែ ពីការធ្វើស្រែប្រវាសមេឃ មកធ្វើស្រែបែបប្រពលវប្បកម្មវិញ ដូចនេះពួកគេលែងខ្វាយខ្វល់ពីបញ្ហាទឹកភ្លៀង គឺគេមានប្រព័ន្ធប្រលាយទឹកគ្រប់គ្រាន់ ហើយផលស្រូវដែលទទួលបាន ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ គឺកាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដូចនេះដំណាំស្រូវគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះប្រជាជនក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច ក៏ដូចប្រជាជនទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូលផងដែរ ចំពោះប្រជាជននៅក្នុងឃុំ ការរស់នៅរបស់ពួកគេគឺចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងល្អ ពិភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុមគ្រួសារមួយទៅក្រុមគ្រួសារមួយ ហើយឃុំនេះរួមមានភូមិចំនួន៥ភូមិគឺ * ១​ ភូមិ ត្រពាំងក្ដុល * ២ ភូមិ គាថាវង្សលើ * ៣ ភូមិ គាថាវង្សក្រោម * ៤ ភូមិ ព្រៃស្រឡៅ * ៥ ភូមិ សំព័រ។ ​​ស្រុកបន្ទាយមាស គឺជាស្រុកមួយ នៅខេត្តកំពត ខាងកើតឈៀងខាងជើង នៅផ្លូវជាតិ៣៣ មានប្រវែង ៥២គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តកំពត​ដោយឆ្លងកាត់តាមស្រុកកំពង់ត្រាច និងស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងឈៀងខាងកើត នៃប្រទេសកម្ពុជា ស្រុកនេះគឺជាស្រុកមួយកំពុងអភិវឌ្ឍមួយផងដែរ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៅក្នុង ខេត្តកំពត ដែលជាស្រុកនៅខាងត្បូងនៃ ប្រទេសកម្ពុជាហើយជាប់នឹងប្រទេសវៀតណាម។ ហើយនៅទីនោះមានផ្សារពាណិជ្ជកម្ម តូចល្មមពុំសូវជាធំប៉ុន្មានទេ ដែលមានលក់នូវផលិតផលនៅតាម​កូនតូបនីមួយៗ ជាពិសេសគឺឥវ៉ាន់ចាប់ហួយ​ លក់ដោយអាជីវករដែលរស់នៅក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស​។ thumb|right|250px|ទិដ្ឋភាពតាមបណ្តោយផ្លូវស្រុកបន្ទាយមាស។ ស្រុកបន្ទាយមាសថ្វីបើ​ជាស្រុកតូចមែនពិត តែមើលទៅហាក់ដូចជាស្រុកសាមញ្ញបន្តិច​ប៉ុន្តែស្រុកនេះក៏ជាស្រុកអភិវឌ្ឍផងដែរ ជាក់ស្ដែងក៏មានរោងចក្រដែលដំណើរការ រួចមកហើយ សព្វថ្ងៃនេះគឺរោងចក្រផលិតស៊ីម៉ង់​ខេស៊ីមែន (Kcement)ហៅកាត់ថា KC ហើយក៏មានរោងចក្រកំពុងសាងសង់បន្តបន្ទាប់ផងដែរ។ {{Infobox settlement
រឿងផ្កាស្រពោនវគ្គទី៣
នៅចុងភូមិខាងត្បូង ត្រង់មាត់អូរមុខវត្ត មានផ្ទះមួយខ្នងសង់ជារោងដោល ដ៏មានដំបូលប្រក់ក្បឿងដែលស្លែកាន់ ហើយជ្រកក្រោមស្វាយមួយដើមដ៏មានមែកសាខា។នៅទីធ្លាផ្ទះនោះឯង គេមានដាំដើមកុលាប ម្លិះ និងចំប៉ាដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយជាលម្អ ហើយមានគន្ធល្វឹងល្វើយរសាត់ទៅតាមវាយោ។ផ្ទះនេះមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ជញ្ជ្រងឥតមានមាន់ខ្តត, ទា ឬជ្រូកស្រែកដូចនៅផ្ទះជិតខាងឡើយ។ផ្លូវខ្សាច់មួយសម្បុរលឿងឆ្អិន សម្រាប់នាំអ្នកដើរចុះពីថ្នល់ធំ ទៅកាន់ជណ្តើរឈើដែលលាបថ្នាំពណ៌ខៀវចាស់។
នារីនោះក៏ឈប់ដេរ ហើយដើរមកសម្លឹងនាឡិកាធំដែលដើរតិកតក់! តិកតក់!។
រាត្រីលាតសន្ធឹងស្បៃខ្មៅ លើធម្មជាតិដែលស្ងប់ស្ងៀមជញ្ជ្រង។
ប៊ុន-ធឿនអង្គុយសញ្ជឹងសញ្ជប់ភ្លេចសេចក្តីនឿយហត់ពីថ្ងៃ។
កូដ QR
thumb|150px|QR code for the [[URL of the English Wikipedia Mobile main page. Note that the white border is part of the encoding.]]
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
300px|right|Structure of a QR code, highlighting functional elements.
Storage
QR codes use the Reed–Solomon error correction.
ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យទីផ្សារ
In January 2011, the Memphis Rock 'n' Soul Museum launched a line of museum t-shirts and apparel which feature museum logos and designs on the fronts, and a QR code screened on the right back shoulder, which directs to the museum's web site or artist interviews.
Standalone applications
While the adoption of QR codes in some markets has been slow to take off (particularly in markets like the United States where competing standards like Data Matrix exist), the technology is gaining some traction in the smartphone market. Many Android, Nokia, and Blackberry phones come with QR code readers pre-installed. QR reader software is available for most mobile platforms.
មីក្រូ
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៦០។ មីក្រូក្លាយពីភាសាក្រិចថា μικρός (មីក្រូស) ដែលមានន័យថា តូច។
គាថាវង្សលើ
ភូមិគាថាវង្សលើ
ជាភូមិដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំត្រពាំងសាលាខាងលិច​ ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ហើយនៅពាក់កណ្ដាល ភូមិគាថាវង្សក្រោម​និង​ ភូមិត្រពាំងក្ដុល ដែលមានផ្ទដីប្រហែល ១២០០ម៉ែតការេ។ ប្រជាជនភាកច្រើនចេញទៅរកការងារធ្វើឆ្ងាយពីភូមិ ដូចជា ភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ និងតាមខេត្តផ្សេងៗទៀត។​ ចំណែកប្រជាជននៅក្នុងភូមិ មានដីស្រែតិចតួចសំរាប់ធ្វើដែរ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ពីព្រោះនៅភូមិនេះគេមិនចូលចិត្តធ្វើស្រែនោះទេ គេចូលចិត្តទៅធ្វើការងារនៅឆ្ងាយជាង។
ព្រៃស្រឡៅ
right|thumb|250|វាលស្រែភូមិព្រៃស្រឡៅ
សើហ្វារ៉
បឋមសិក្សា
កាលខ្ញុំនៅអាយុ៦ឆ្នាំ ខ្ញុំបានចូលរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា ស្បូវ ក្នុងឆ្នាំ  ២០០២  ហើយបានបញ្ចប់នៅសាលាបឋមនោះក្នងឆ្នាំសិក្សា ២០០៨
ណាណូ
ណាណូ (និមិត្តសញ្ញា៖ n) ជាបុព្វបទនៅក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតអន្តរជាតិ សំដៅលើ 10−9។
បុព្វបទនេះត្រូវបានដាក់អោយប្រើនៅឆ្នាំ១៩៦០។ ណាណូក្លាយពីភាសាក្រិចថា νᾶνος ដែលមានន័យថា តឿ។
ហ្វង់តូ
ឧទាហរណ៍៖ ប្រូតុងមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 1.6 ទៅ 1.7 ហ្វង់តូម៉ែត្រ។
អាំងតេក្រាលត្រីកោណមាត្រ
អាំងតេក្រាលកូស៊ីនុស
គឺជាព្រីមីទីវនៃ \cos x/x\, ដែលសូន្យចំពោះ x=\infty ។
អាំងតេក្រាលស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក
អាំងតេក្រាស៊ីនុសអ៊ីពែបូលីក:
សង្កាត់បឹងត្របែក
សង្កាត់បឹងត្របែកជាសង្កាត់មួយស្ថិតក្នុងខណ្ឌចំការមន។
ប្រវត្តិតាមបែបរឿងនិទាន
ព្រះបាទ​ជ័យជេដ្ឋា (អង្គ​សូរ) ព.ស​២២១៩ គង់​នៅ​ឧដុង្គឮជ័យ បាន​សាង​វាំង​មួយ​ទៀត​នៅ​ទួលឪជ្រឹង ស្រុក​សំរោងទង​សព្វ​ថ្ងៃ។ ព្រះអង្គ​រើ​ព្រះរាជវាំង​ពី​ឧដុង្គឮជ័យ មក​គង់​នៅ​ព្រះរាជវាំង​ទួលឪជ្រឹង ទុក​ព្រះមាតា​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ ឲ្យ​គង់​នៅ​ឯ​ព្រះរាជវាំង​ឧដុង្គឮជ័យ ។
នៅ​វេលា​យប់​ស្ងាត់ មេឃ​ងងឹត​រក​កល់​ចង់​ភ្លៀង​ផង ចៅពញា​ភក្ដី​ហុក​យក​ទៀន​ធូប​ផ្កា​ខ្លះ លប​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រះវិហារ​ស្រកាលេញ (វត្ត​ពាមផ្លុង ម្ដុំ​ផ្សារ​ចាស់​បច្ចុប្បន្ន) ហើយ​តាំង​អធិដ្ឋាន​ថា «ខ្ញុំ ​ព្រះអង្គ​នេះ​មាន​ចិត្ត​កតញ្ញូ​នឹង​ព្រះបាទ​ជាម្ចាស់ ស៊ូ​លះបង់​ជីវិត​មិន​គិត​ស្លាប់ ទទួល​អាសា​មក​អញ្ជើញ​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ព្រះវររាជ​មាតា​ពី​កណ្ដាប់​ដៃ​នៃ​ រាជសត្រូវ បើ​សម្ដេច​ព្រះជ័យជេដ្ឋា​ជា​ម្ចាស់​ខ្ញុំ ស្ដេច​នឹង​បាន​សោយរាជ​សម្បត្តិ​ក្នុង​ក្រុង​កម្ពុជាធិបតី​នេះ សូម​កុំ​ឲ្យ​ទ័ព​យួន​ឃើញ​ស្គាល់​ខ្ញុំ​អម្ចាស់​ឡើយ ដោយ​សេចក្ដី​កតញ្ញូ​របស់​ខ្ញុំ សូម​កុំ​ឲ្យ​មាន​អន្តរាយ​អ្វី សូម​ទេវតា​ជួយ​ទំនុក​បម្រុង​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ទៅ​អញ្ជើញ​សម្ដេច​ព្រះទាវ​ជា​ ព្រះវររាជ​មាតា​ពី​ក្នុង​ចំណោម​រាជសត្រូវ​បាន​ដោយ​ងាយ»។
ខេត្តកំពត
អំពីឈ្មោះ
ប្រភព​​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ខ្មែរ​​យើង​​​បាន​សរសេរ​​និង​អាន​ពាក្យ​ប្រជុំ​ជន​ កំពត​ ​ថា គុម្ពត ឬ​​ កំពោត ​​ដែល​​ពាក្យ​​នេះ បាន​​​ក្លាយ​​ទៅ​ជា​ឈ្មោះ​ខេត្ត ​ហើយ​​ឈ្មោះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ដោយ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ភូមិ​មួយ​ ​ដែល​អ្នក​ស្រុក​ស្គាល់​ពី​យូរ​លង់​ណាស់មក​ហើយ​ ស្ថិត​នៅ​ព្រែក​កំពត ដែល​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ភ្នំ​ដំរី​។
​​ងាក​មក ​រឿង​និទាន​មួយ​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា​នេះ​ដែរ បាន​តំណាល​ពី​ស្ដេច​ព្រះរាម​ នា​សម័យ​បែក​បាក់​លង្វែក ដែល​បាន​រត់​គេច​ចេញ​ពី​ការ​បះបោរ​ក្នុង​រាជវាំង​ ហើយ​ភៀស​ព្រះកាយ​មក​គង់​នៅ​ជាមួយ​មហេសី​ម្នាក់ រួម​ទាំង​ពួក​អាមាត្យ​ស្មោះត្រង់​មួយ​ចំនួន​។
ទី​១ ​តាម​សម្ដី​អ្នក​ចេះ​ដឹង​មួយ​ចំនួន​​បាន​អះអាង​ថា ឈ្មោះ ​កំពត បាន​មក​ពី​ផែន​សិលា​ចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​ដែល​គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ក្នុង​ខ្ទម​ស្លឹក​មួយ​ ​ដែល​គេ​បោះបង់​ចោល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោយ​ភូមិ​កំពត ហើយ​ផែន​ថ្ម​នោះ​ ​មាន​កម្ពស់​៣០​សង់ទីម៉ែត្រ ដោយ​មាន​អម​ពី​ចំហៀង​នូវ​ផ្ទាំង​សិលា តូច​ៗ​២​ទៀត​។ អ្នក​ស្រុក​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ផ្ទាំង​សិលា​ចារឹក​នោះ​ថា កំពត ហើយ​ក្លាយ​ជា​វត្ថុ​សក្ការបូជា​។
កន្លែង​ដែល​ចាម ចិន ខ្មែរ យួន សង់​ខ្ទម​រស់នៅ គេ​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ផ្ទះ​ជា​កំប៉េត​កំប៉ូត​ ​ ទើប​គេ​សន្មត​ហៅ​ថា "ភូមិ​កំប៉ូត"​។ ​លុះ​ក្រោយ​មក​ទៀត ពេល​មាន​ផ្ទះ​​ទៅ​​ហើយ​ អ្នក​លក់ដូរ​ធ្វើ​តៀម​លក់​បាយ​សម្រាប់​ឈ្មួញ​អម្រែក ចិន យួន ចាម ជ្វា និង​ពួក​ឈ្មួញ​ដែល​ចត​ទូក​ ឬ​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ឈប់​ ​ដើម្បី​បរិភោគ​បាយ​នៅ​កន្លែង​នោះ។
ដំណាំស្រូវ
ដោយសារលក្ខ័ណ្ឌអាកាសធាតុអំណោយផល (២៦,២៧ oC) ភ្លៀងធ្លាក់ជាមធ្យម ២ ១៤៨ ម.ម. ក្នុងមួយឆ្នាំ និងការយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អង្គការ ដៃគូអភិវឌ្ឍធំៗ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាទៅលើវិស័យកសិកម្ម ខេត្តកំពតមានសមត្ថភាពអាចផលិតស្រូវបានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបំពេញតម្រូវការ ក្នុងស្រុក។ ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធធារាស្រ្ត គឺជាគន្លឹះដ៏ចម្បងមួយក្នុងការបង្កើននូវផលិតកម្មស្រូវ និងទប់ស្កាត់ រាល់ហានិភ័យទាំងឡាយ ដែលបណ្តាលមកពីគ្រោះធម្មជាតិ។ ផ្ទៃដីដាំដុះទាំងឡាយ ត្រូវបានពង្រីក ព្រម ជាមួយនិងការបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងដល់ប្រជាកសិករខេត្ត អំពីការប្រើប្រាស់ពូជ ប្រភេទដី និងវិធានការ នានាដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំផ្លាញដំណាំស្រូវពីសត្វល្អិតចង្រៃ ជាពិសេសសត្វមមាចត្នោត គឺជាអ្វីដែលខេត្ត កំពតសម្រេចបានក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។
ការអនុវត្តការថែទាំសុខភាពមាតា-ទារក នៅខេត្តកំពត
បន្ទាប់ពីឆ្លងទន្លេ ការផ្តល់សេវាកម្មសុខភាព និងជីវជាតិដល់មាតា-ទារក គឺជាការសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យសុខាភិបាល និងការផ្តល់ជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កុមារ។ ការអនុវត្តនេះ ត្រូវទទួលបានការជម្រុញពីការអប់រំ និងចំណេះដឹងរបស់មាតា និងដោយលក្ខណៈរូប សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងការស្វែង រកការផ្តល់សេវាកម្មសុខភាពមាតា-ទារក។ តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីភាគរយនៃម្តាយដែលមិនបានទទួលបានការថែទាំសុខភាព និងជីវជាតិដោយត្រឹមត្រូវ ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះចំណេះដឹង ឬកង្វះខាតការស្វែងរកសេវាកម្មសុខភាពដោយខ្លួនឯង សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ សន្ទស្សន៍ជាចុងក្រោយ (ចំនួនស្រ្តីចេះអក្សរ) គឺជាសន្ទស្សន៍ដែលបង្ហាញអំពី ផលប៉ះពាល់ចម្បងចំពោះសុខភាពមាតា-ទារក និងការផ្តល់ជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់។ នៅក្នុងខេត្តកំពត មានកុមារកាន់តែច្រើន ដែលមិនបានទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងកម្រិតជាតិ។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងការព្យាបាលជំងឺអាសន្នរោគនៅកម្រិតជាតិ មានកុមារជាច្រើន ដែលមិនទទួលបានការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យ និងភាគរយកាន់តែតិចនៃកុមារ ដែលមិនបានទទួលបានការព្យាបាលនៅពេលខ្សោះជាតិទឹក។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងទិន្នន័យនៃការព្យាបាលជំងឺគ្រុនក្តៅ នៅកម្រិតជាតិ ភាគរយទាបនៃកុមារដែលមានរោគសញ្ញាគ្រុនក្តៅនៅក្នុងខេត្តនេះ មិនបានទទួលការព្យាបាលពីអ្នកផ្តល់សេវាកម្មថែរក្សាសុខភាព។
ឧទាហរណ៍នៃការគណនាដេរីវេ
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ដឺក្រេទី១
គេបាន
ដេរីវេនៃអនុគមន៍ពហុធាដឺក្រេទី n
សំគាល់: អនុគមន៍គ្រប់ n អាចអោយគេរកបាននូវដេរីវេនៃអនុគមន៍ច្រាស់ និងរឺសទី n របស់វា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ n<2 នោះអនុគមន៍នឹងមិនមានដេរីវេត្រង់ ០ ទេ។
ចន ឡុក
ការយកមកធ្វើជារបស់ខ្លួន​
វាត្រឹមត្រូវតាមធម្មជាតិ​ ព្រោះគេជាម្ចាស់លើខ្លួនឯ​ង ​ជាម្ចាស់លើរូបកាយខ្លួន ​ហើយអ្វីដែលកើតចេញពីរូបកាយ របស់ខ្លួន ​ក៏ជាមរតករបស់ខ្លួនដែរ ​។
ការចេញពីសភាពធម្មជាតិ​
មិនមែនជាការចាំបាច់ដាច់ខាតនោះទេ​ តែការចូលមករស់ នៅក្នុងសភាពជាសង្គម វាមានការធានាមួយខ្ពស់ជាង​ ។ ​សង្គមមួយ ដែលមិនមានគោលដៅ​​​ សម្រាប់ការថែរក្សាកម្មសិទ្ធិ​ ក៏មិនអាចមានឈ្មោះថា​សង្គមនោះទេ​ ។​ សារៈសំខាន់របស់សង្គម គឺការពារកម្មសិទ្ធិ​ ។​
សង្កាត់ច្បារអំពៅទី១
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្កាត់នៃខណ្ឌច្បារអំពៅចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតសង្កាត់នៃខណ្ឌមានជ័យ
ប្រវត្តេរូបសង្ខេប
ប្រវត្តិទូទៅ
បច្ចុប្បន្នៈ     អស់ ផ្ទះ
ស្នាមភិនភាគៈ   មានស្នាមប្រជ្រុយដុះឃ្លាពី ២ សម ខាងឆ្វេង
បក្សីចាំក្រុង
ប្រផ្នូលស្ដេចសិន្ធពអមរិន្ទ
ថ្ងៃមួយ ​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​ឬ​ពញាក្រែក​កើត​មានជំងឺឈឺក្បាល​យ៉ាង​ខ្លាំង​រក​ទ្រាំ​មិន​បាន​ ​ដែល​ជា​ហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​កោះហៅ​ហោរា​ ​មក​ទស្សន៍​ទាយ​រក​ហេតុផល​ពិតប្រាកដ។​ ​ហោរា​នោះ​បាន​គន់គូរ​មើល​តាម​ជើង​លេខ​ ​ថ្ងៃខែ​ឆ្នាំ​ និង​តាម​ទំនាយ​នគរ​ទៅ​ ​ស្រាប់តែ​ឃើញ​ថា​អ្នកមាន​បុណ្យ​ដែល​មានត្រកូល​ជា​ក្សត្រ​បាន​មក​ចាប់ជាតិ​ ​ទ្រង់​គភ៌​ហើយ។​​ អ្នកមាន​បុណ្យ​នេះ​ ​ដែល​មាន​ឈាមជ័រ​ ​ចុះ​មក​អំពី​ព្រះបាទ​ទេវង្សអស្ចារ្យ (នេះ​ជា​សេចក្ដី​កំណត់​ក្នុង​ពង្សាវតារ​របស់​ព្រះអង្គម្ចាស់​នព្វរតន៍)​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​៦​ ​និង​ត្រូវ​មក​សោយរាជសម្បត្ដិ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។
តំបន់ក្នុងកំពង់ចាម-ចូលកណ្ដាល
រីឯ​កងទ័ព​ពល​ រេហ៍​របស់​ស្ដេច​ព្រហ្មកិល​ ​នៅ​តែ​បន្ដ​បេសកកម្ម​រុករក​ដេញ​តាម​ចាប់​បក្សីចាំក្រុង​ឥត​សំចៃ​ដៃ។​ ​បក្សីចាំក្រុង​ ​និង​តា​គហេ​នៅ​តែ​ខំ​រត់គេច​ដដែល​ ​ហើយ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ចុះ​ទៅ​ទិស​ខាងត្បូង។​ ​ទៅ​ជិត​ដល់​មាត់ទន្លេ​ ​ប្រះ​ទះ​ឃើញ​មាន​ផ្លែ​ល្វា​ល្អល្អះ​គួរ​ឲ្យ​ឆ្ងាញ់​ ​បក្សីចាំក្រុង​ក៏​បេះ​ផ្លែ​ល្វា​យក​មក​សោយ​ចម្អែត​កាយ។​ ​ផ្លែ​ល្វា​មាន​រសជាតិ​ផ្អែម​ឆ្ងាញ់​ពិសា​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​បក្សីចាំក្រុង​កើន​កម្លាំង​ខ្លាំងក្លា។​ ​ទឹកដី​ម្ដុំ​ដើម​ល្វា​ ​ក៏​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ ​ល្វាផ្អែម ហើយ​ក្លាយទៅជា​ល្វាឯមរហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ ​គឺ​នៅ​ក្នុងខេត្តកណ្ដាល។​
ការឡើងសោយរាជ្យ
យូរ ​ខែ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​ ​បើ​តាម​ពង្សាវតារ​វត្ដ​ទឹកវិល​ ​សេះ​របស់​ព្រះ​សិន្ធពអមរិន្ទ ​ឬ​ព្រហ្មកិល​ដែល​តា​ព្រាហ្មណ៍​ចាស់​ ​បាន​យក​ប្រគល់​ឲ្យ​ ​បាន​អស់​ជីវិត​ក្លាយទៅជា​ថ្ម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំមមែ​ ​បញ្ច​ក្សត្រ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ប្រែ​ក្លាយទៅជា​ផ្លែ​ឈើ​បី​ ​ផ្ដុំ​ផ្គុំ​ជាប់​គ្នា។​ ចំណែកឯ​ព្រះខ័នរាជ​ និង​រំពាត់​ក៏​ត្រលប់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ស្រោម​ ​ធ្វើ​អំពី​សំពត់​ហូល​វិញ​ដែរ។​ ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​បាតុភូត​ខុស​ប្លែក​អំពី​ធម្មតា​នេះ​ ​ព្រះ​សិន្ធព​អមរិន្ទ​ ​យល់​ច្បាស់​ណាស់​ថា​ ​ព្រះ​អង្គ​ដល់​ថ្ងៃ​អវសាន​អស់បុណ្យ​ហើយ។​ ​ព្រះ​អង្គ​រឹង​រឹត​តែ​ភ័យ​ព្រួយបារម្ភ​ ​រន្ធត់​តក់ស្លុត​ខ្លាំង​ឡើង​ ​រហូត​ដល់​ធ្លាក់ខ្លួន​មាន​ជំងឺ​ឈឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​មើល​មិនជា។​
ចិត្ដ ​ចរិយា​ ​និង​លក្ខណៈ​ដ៏​ល្អ​ប្រសើរ​ ជា​ពិសេស​មួយទៀត​របស់​បក្សីចាំក្រុង​ ​គឺ​ព្រះ​អង្គជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ដែល​ឲ្យ​តម្លៃ​ ​និង​គោរព​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​ជា​គុណ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ចាត់​ទុក​គុណ​ជា​ធំ​ ​ជា​ចាំបាច់​ក្នុង​ដួងចិត្ដ​ ​ក្នុង​ទស្សនៈ​នេះ​ ​និង​មាគ៌ា​ប្រចាំជីវិត​របស់​ព្រះ​អង្គ។​ ​អ្នក​ណា​ ​ជន​ណា​ ​សត្វ​ណា​ ​ឬ​ទីកន្លែង​ទឹកដី​ណា​ ​ដែល​ធ្លាប់​មានគុណ​ជួយ​ទំនុកបម្រុង​ព្រះ​អង្គ​ ​ព្រះ​អង្គ​មិន​បំភ្លេច​គុណ​ឡើយ។​ ​ដូច្នេះ​ហើយ​ក្រោយ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​ប្រទាន​ងារ​បុណ្យ​សក្ដិ​ដល់​អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​ជួយ​យកអាសា​ ​ព្រះ​អង្គ​ក្នុង​គ្រាក្រ។​ ​ព្រះ​អង្គ​បាន​សាង​វត្ដ​អារាម​ ​ព្រះពុទ្ធជា​ច្រើន​ដើម្បី​រំលឹក ​និង​តបស្នង​សងគុណ​បុណ្យ​បារមី​ ​វត្ថុ​សក្ដិ​សិទ្ធិ​ ​ទីកន្លែង​ទឹកដី​ ​ដែល​ធ្លាប់​បាន​ជួប​ ​ទទួល​ទំនុកបម្រុង​ ​បីបាច់​ថែ​រក្សាព្រះអង្គ​ក្នុង​គ្រា​កម្សត់​ខ្លោចផ្សា​ ​មានទុក្ខ​ភ័យ​គ្រោះកាច​ដល់​ជីវិត។​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​​គម្ដែងអញប្រដែង ​ ​រាជបក្សីចាំក្រុង​ ​បម្រុងរាស្ដ្រ​ ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១៩​ ​បាន​ចូល​ទិវង្គត​ ​នៅ​ឆ្នាំកុរ​ ​ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម ​៧១ ​វស្សា។​ ​ព្រះ​អង្គ​សោយរាជ​សម្បត្ដិ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន ​៤៤ ​ឆ្នាំ។​
មហេសី
ចំណែក​នាង​ ពៅពិសី​វិញ​ ​ក្រោយ​ដែល​បានដឹង​ថា​ ​ព្រះ​បិតា​ចូល​ទិវង្គត​ ​ដោយ​មាន​ព្រះ​ស្វាមី​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ជូន​ដំណើរ​មក​ជាមួយ​ផង​ ​ព្រះ​នាង​ក៏​វិល​ត្រលប់​មក​ប្រារព្ធ​ធ្វើ​ពិធីបុណ្យ​ទាន​បញ្ជូន​កុសល​ថ្វាយ ​ព្រះ​បិតា​ទៅ​តាម​ប្រពៃណី។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​ផ្លូវ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ល្អ​ស្អាត​សមរម្យ​ ​ខ្ពស់​ផុត​ពី​ទឹក​ ​កន្លែង​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​កំពង់​ពៅពិសី​ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ​ព្រះ​នាង​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​យក​ធ្នូ​ ​និង​សរ​ ​ទៅ​តម្កល់​ទុក​កន្លែង​ដើម​ ​ហើយ​ព្រះ​នាង​ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​សាង​អាស្រម​មួយ​ ​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​បរមរាជវាំង​ ​ដើម្បី​ទុក​ថ្វាយ​ រំឭកគុណ​បំណាច់​ ​និង​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​របស់​ព្រះ​បិតា។​ ​អាស្រម​នោះ​មានឈ្មោះ​ថា​ ​អាស្រម​ព្រះបាទ​សេ្រន្ទ្រា ដែល​ក្លាយ​បន្ដិច​ម្ដងៗ​ទៅ​ជា​ ​អ្នកតា​សេ្រន្ទ្រា។ នៅ​ទីកន្លែង​នេះ​ ​តាម​ទំនៀមទម្លាប់​ ​បី​ឆ្នាំ​ម្ដងៗ​ ​គេ​ត្រូវ​រៀបចំ​ធ្វើ​ពិធី​បូជាយញ្ញ​ ​យក​អ្នកទោស​ធ្ងន់​មក​ប្រហារជីវិត​ថ្វាយ​អ្នកតា​ ​ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដីសុខ​សប្បាយ​ចម្រុងចម្រើន។​ ​បើ​មិន​ដូច្នោះ​ទេ​ ​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​ស្ដេច​ចាម​សេ្រន្ទ្រា​ ​នឹង​ចូល​សណ្ឋិត​ក្នុង​ខ្លួន​មនុស្ស​ ​ហើយ​នាំ​បង្វក់បង្វល់​ ​បញ្ចូល​ចិត្ដ​ឲ្យ​ឆ្កួត​ឡប់​សតិ​ ​កាច​សាហាវយង់ឃ្នង​ ​ក្បត់គ្នា​ចុះឡើង​ ​បង្កើត​ក្រុម​ជា​ទ័ព​បះបោរ​ ​កាប់សម្លាប់​គ្នា​ឥត​ត្រា​ប្រណី។​ ​កងទ័ព​នេះ​នឹង​មានកម្លាំង​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំងក្លា​ ​ជាង​កងទ័ព​នានា​ទាំងឡាយ​ឯទៀត។
ការវិភាគ
២. ប្រវត្ដិ​បក្សីចាំក្រុង​ ​ដែល​យើង​ទើប​លើកយក​មក​និទាន​ ​ជា​រឿង​មួយ​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​ណាស់​ក្នុង​សង្គម​ជាតិខ្មែរ​តាំង​តែ​ពី​ បុរាណកាល​ ​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។​ ​ខ្មែរ​ពី​ជំនាន់​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ​ ​នៅ​ស្គាល់ឈ្មោះ​បក្សីចាំក្រុង​ច្បាស់​ណាស់​ទោះបីជា​គេ​មិន​បាន​ចង​ចាំ​ ប្រវត្ដិ​បក្សីចាំក្រុង​ឲ្យ​បាន​ហូរហែ​ចប់​ចុង​ចប់​ដើម​ត្រឹមត្រូវ​ក៏​ដោយ​ ​ពីព្រោះ​ឈ្មោះ​បក្សីចាំក្រុង​ ​មាន​ជាប់ជំពាក់​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​ ​ទៅ​នឹង​ឈ្មោះ​ភូមិ ​ស្រុក ​ខេត្ដ​ ​ទន្លេ​ បឹង​ ​ឬ​អូរ ​ស្ទឹង​ ​ដែល​មាន​មួយ​ផ្នែក​ធំ​ស្ថិត​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង។​ ​ព្រឹត្ដិការណ៍​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ក្នុង​បក្សីចាំក្រុង​ ​បើ​យើង​ពិនិត្យ​ឲ្យ​បាន​ជិត​បន្ដិច​ទៅ​ ​យើង​ឃើញ​ហាក់បីដូចជា​គេ​ចង់​គូសបញ្ជាក់​ថា​ ​ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ខ្មែរ​ទៅ​ថ្ងៃក្រោយ​ ​នឹង​ត្រូវ​វិលវល់​ ​វិវត្ដ​ចុះឡើង​ក្នុង​តំបន់​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង។​ ​ទោះបីជា​ដូច្នេះ​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​យើង​កត់សំគាល់​ឃើញ​ថា​ ​ព្រះបាទ​បក្សីចាំក្រុង​ ​មិន​បាន​យកឈ្មោះ​របស់​ខ្លួន​ផ្ទាល់​ទៅ​ដាក់​ឲ្យ​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ ​វត្ដ​អារាម​ ​និង​ទីកន្លែង​ទឹកដី​នោះ​ដែរ។​
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរក្នុងរឿងនិទានចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សទេវអស្ចារ្យ
បេះដូងកំលោះ
បេះដូងកំលោះ
ដកស្រង់​ចេញពីសៀរភៅ បណ្តាំលវី របស់លោកគង់ប៊ុនជឿន ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំណាព្យ
ឃុំស្វាយទង់ខាងជើង
ឃុំដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុកកំពង់ត្រាច រួមមាន ១៤ឃុំ
ឃុំបឹងសាលាខាងជើង ឃុំបឹងសាលាខាងត្បូង ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងជើង ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូ ឃុំកំពង់ត្រាចខាងកើតឃុំកន្ថោរខាងជើ ​ឃុំកន្ថោរខាងកើតឃុំកន្ថោរខាងលិចឃុំព្រែកក្រឹសឃុំឫស្សីស្រុកខាងកើតឃុំឫស្សីស្រុកខាងលិចឃុំស្វាយទងខាងជើងឃុំស្វាយទងខាងត្បូង។ ការរស់នៅរបស់ប្រជាពរដ្ឋ​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​កសិកម្ម​ ជា​សំខាន់​ព្រោះ​ប្រជាជន​ប្រមាណ ៨០% ទៅ ៨៥%​ជាកសិករ ហើយ ​កសិកម្ម​ផ្ដល់ ៥០%​នៃ​ផលិតផល​ជាតិ​  សរុប។ ផលិតផល​កសិកម្ម​រួម​មាន​ដំណាំស្រូវ និង​ដំណាំ​រួម​ផ្សំ ៦៣% ការចិញ្ចឹម​សត្វ ២៤% ការនេសាទ ១០% និង ព្រៃឈើ ៣%។ ដូចនេះ​ បញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា​ប្រជាជន​ក្នុងស្រុកកំពង់ត្រាចមាន​កម្រិត​ជីវភាព​ទាប​នូវ​ឡើយ ។
បរិស្ថានវិទ្យា
សេចក្តីផ្តើម
ទន្លេវែងៗនៅលើពិភពលោកមានទន្លេនីល មានប្រវែង ៦,៤៥០គ.ម នៅទ្វីបអាព្រិច ហូរ កាត់ប្រទេសស៊ូដង់ និងអេស៊ីប។ ទន្លេអាម៉ាសូន មានប្រវែង ៦,៤០០គ.ម នៅអាមេរិចខាងត្បូង ហូរកាត់ប្រទេសពេរូ និងប្រេស៊ីល។ ទន្លេយ៉ាងសេ មានប្រវែង ៦.៣០០គ.ម នៅប្រទេសចិន។
បើមានការលាយកំរិតបរិមាណ នៃជាតិអំបិលច្រើននៅក្នុងទឹកនោះ ហើយនៅក្នុងទឹកមាន ភាវៈរស់ រស់នៅ និងមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាទៅវិញទៅមកតាមរយៈបណ្តាញអាហារ និងខ្សែ អាហារឥតឈប់ឈរគេហៅថា ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទឹកប្រៃ។ កត្តាកំណត់សំខាន់នៅក្នុងទឹក គឺកំរិត បរិមាណនៃការលាយក្រាមអំបិលនៅក្នុងទឹក។ កំរិតនៃការលាយបរិមាណក្រាមអំបិលនៅក្នុងទឹក មានបរិមាណតិច ហើយបង្កើតឱ្យមានអន្តរកម្មជាមួយភាវៈរស់ដ៏ទៃទៀតក្នុងស្ថានប្រព័ន្ធមួយ ហៅថា អេកូឡូស៊ីទឹកសាប។	 ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទឹកសាបនេះ ក៏មានបែងចែកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទឹក សាបតូចៗជាច្រើនទៀតដូចជា ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបឹង ស្ទឹង ទន្លេ…។ ក្នុងចំណោមប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទាំងនេះ យើងនឹងយកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទន្លេមេគង្គកម្ពុជាមកសិក្សា និងបកស្រាយអោយបានស៊ី ជំរៅ។
ស៊ីនុស
ពន្លាតជាស៊េរី
ពន្លាត​ជាស៊េរីតេល័រ​នៃ​អនុគមន៍​ស៊ីនុស៖
អរហន្តវគ្គបាឡី
៧. អរហន្តវគ្គោ
៩១.
សន្តំ តស្ស មនំ ហោតិ, សន្តា វាចា ច កម្ម ច;
៩៨.
សញ្ញាជាតិរបស់បណ្ដាប្រជាជាតិនៅអាស៊ី
ដែនដីឯករាជ្យ តំបន់ស្វ័យយ័ត និងតំបន់រដ្ឋបាលពិសេស ផ្សេងទៀត
អាស៊ី
មជ្ឈិមនិកាយ
សង្ខេប
មជ្ឈិមនិកាយ (Majjhima Nikaya) ប្រែ​ថា កម្រង​អត្ថបទ​បង្រៀន ឬ សូត្រ​​ដែល​មាន​ប្រវែង​មធ្យម ។ ​នេះ​ជា​គម្ពីរ​សំខាន់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​គម្ពីរ​​ទាំង​ ៥ នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​​សុត្តន្តបិដក ​នៃ​គម្ពីរ​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក របស់​ពុទ្ធសាសនា​និកាយ​ថេរវាទ ។ មជ្ឈិមនិកាយ​​​ជា​សេចក្តី​​​បង្រៀន​របស់​អង្គ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ផ្ទាល់ និង សាវ័ក​​ទាំង​ឡាយ​របស់​ទ្រង់ ។
សៀវភៅ​ភាគ២១
អលគទ្ទូបមសូត្រ ទី​២ ទំព័រទី​២៧
សៀវភៅ​ភាគ២២
មហាអស្សបុរសូត្រ ទី​៩ ទំពីរទី​១៩៧
ចូឡវេទល្លសូត្រ ទី​៤ ទំពីរទី​២៨៩
សៀវភៅ​ភាគ២៣
សេក្ខប្បដិបទាសូត្រ ទី៣
ភទ្ទាលិសូត្រ ទី៥
សៀវភៅ​ភាគ២៦
សេវិតព្វាសេវិតព្វសូត្រ ទី៤
កាយគតាសតិសូត្រ ទី៩
សៀវភៅ​ភាគ២៨
ឧទ្ទេសវិភង្គសូត្រ ទី៨
ប្រវត្តិរូបសង្ខប
អនុវិទ្យាល័យ
ក្រោយពីរខ្ញុំបានបញ្ចប់នៅសាលាបឋមសិក្សាខ្ញុំក៍បានចូលរៀននៅសាលាអនុវិទ្យាល័យនៅអាយុ១០ឆ្នាំដល់អាយុ១២ឆ្នាំ
ស្រុកព្រៃកប្បាស
រូបភាពតូច|រូបភាពវាលស្រែនៅក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាស
អាកាសធាតុ
អាកាសធាតុប្រែប្រួលទទួលខ្យល់មូសុង[២] ។ ក្ដៅហើយសើមពេលខ្លះក្ដៅខ្លាំងពេលខ្លះក្ដៅល្មម ។ ចាប់ពី វិច្ឆិការដល់ខែកុម្ភះ និង មានរដូវលំហែរមានប្រាំង និង វស្សា ចាប់ ខែមិនា ដល់ខែឧសភា រដូវភ្លៀង មានចាប់ពី ខែមិថុនា ដល់ខែតុលា។ នៅថ្ងៃដែលក្តៅ មានកំដៅរហូតទៅដល់ ៣៧អង្សា ហើយបើត្រជាក់ជាងគេវិញមានរហូត ២១អង្សា។
ទីផ្សារ
នៅស្រុកព្រៃកប្បាសមានផ្សារជាច្រើនដែលនៅពេលដែលមនុស្សសំរាក់ពីរការងារពួកគេនាំក្រុមគ្រួសារទៅដើរទិញអីវ៉ាន់នៅផ្សារ ហើយក៏េការលំហែរកាយផងដែរ។ នៅក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសមានផ្សារជាច្រើនគួរសមដែរដែលប្រជាពលរដ្ខអាច ធ្វើការទិញអីវ៉ាន់តាមតម្រូវការ ។ ហើយនៅក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសមានផ្សារចំនួន ៥ ដែលមានដូចាជា ៖
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រៃកប្បាស ព្រៃកប្បាស ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តតាកែវ
សំរោងសែន
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង
រឿង ឆ្កែមើលឃើញខ្មោច
ពួក​​ខ្ញុំបាទធ្លាប់បានឮម្ដាយ និងឪពុកគាត់និទានប្រាប់ខ្ញុំថា ៖ បើឮឆ្កែលូ ឬព្រុសនៅពេលកណ្ដាល អធ្រាត្រ​ស្ងាត់​ នៅភូមិណា ស្រុកណា ដែលក្រៅអំពីក្រុង ព្រោះពុំសូវមានមនុស្សកុះករក្នុងពេលយប់ ស្រុកភូមិ pនោះច្រើនកើតជំងឺពុំសូវបានសេចក្ដីសុខទេ
សញ្ញាជាតិអាហ្វហ្គានីស្ថាន
មើលផងដែរ
ទង់ជាតិអាហ្វហ្គានីស្ថាន
អាភាណូវិទ្យា
''' តើកម្មវិធី photonic ពិភពពិតមានអ្វីខ្លះ? '''
អ្នកសារពត័មាន
អាជីពស្តង់ដារនៃសីលធម៏
នៅសហរដ្ធអាមេរិចកាសែតពត័មានទាំងអស់ឆ្ពោះទៅលើកូតនៃការអនុវត្តន៏ នៃការត្អូញត្អែរបស់អ្នកខាងរដ្ធាភិបាល។ នេះមានការរួមផ្សំនូវចំនុចមួយដូចជាការគោរពឯកជនរបស់ប្រជាពលរដ្ធ ហើយធ្វើប្រាកដនិងជាក់លាក់ ស្មោះត្រង់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយទម្រង់នៃប្រពន្ធ័ផ្សព្វផ្សាយដោយមានសេចក្តីទុកចិត្តដោយមានការរិះគុនពី PCC. សេចក្តីអះអាង វាត្រូវការដើម្បីក្លាយទៅជាមូលនិវត្តន៏និយមបានប្រែក្លាយទៅជាមានភាពរឹងមាំនិងមានការទុកចិត្តចំពោះពត័មានដែលផ្សាយទៅ។ នេះគឺជាចំនុចសោះកក្រោះមួយលើប្រពន្ធផ្សព្វផ្សាយ នៅសត្សវត្សទី ២០ ដែលប្រពន្ធ័នោះផ្សាយជាលក្ខណៈ ទីផ្សាដែលគ្រប់សង្តត់នោះ ក្រុមហ៊ុនកាសែតមួយតូចហើយនិងអ្នកនិពន្ធតិះដៀលពីកាសែតនោះជាធម្មតា។ដូចគ្នានៃអ្នកដឹកនាំនេះដែរ ដឹងច្បាស់ដឹងច្បាស់ពីពិភពលោកដើម្បីកុំអោយមានការពិបាកដល់ការឧបត្ថម្ភ។ អ្នកកាសែតជឿថាពួកគេមានភាពយុត្តិធម៍ មិនលំអៀងទៅលើអ្វីមួយឡើយដោយយោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៏ និងមានការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើរឿងខ្លីៗ ឬក៏ផ្តល់នូវការពន្យល់យ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយមិនមានភាពលំអៀងចំពោះរឿងនីមួយៗ។ យោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៏ដដែល ភាពលំអៀងក៏មានតិចតួចដែរនៅក្នុងរឿងដែលអ្នករាយការណ៏គិតថាជាជម្រើសមួយក្នុងការសង្ខេបរឿងអោយខ្លី ឬគិតថានេះជាការរាយការណ៏គ្រប់គ្រាន់ដូចជាៈ ការស្តាប់ និងការខ្វែងមតិយោបល់គ្នាតាមបុគ្គលម្នាក់ៗជាដើម។ ថវិការបស់អង្គការពត៍មានមិនអាចជះត្រឡប់ក្នុងការគ្របដណ្តប់ពត័មានទាំងឡាយអោយទស្សនិកជនមើលទាំអស់ទេហើយនឹងអ្វីដែលអាថ័កំបាំង។ ការយល់ឃើញទាំងនេះហើយ បានបញ្ជាក់អោយដឹងនិងមិនអោយមានភាពលំអៀងតទៅទៀត។ នៅពេលដែលថវិកាត្រៀមនោះចំណាយលើអ្នកដែលបានរកពត័មានអោយពួកគេហើយគេបានពលិកម្មជីវិតគេដើម្បីពត័មានអោយក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលពួកគេបានទៅទីឆ្ងាយៗ។ នេះបានអោយឃើញថា បរិមាណនៃបុគ្គលិកត្រូវបានថយចុះ ការទំនាក់ទំនងក៏បានកាត់បន្ថយនេះជាកត្តាមួយដែលគួរគិតពិចារណា។ អ្នកផ្សព្វផ្សាយឯកជនហើយនឹងអ្នកដែលចូលរួមផ្សព្វផ្សាយជាមួយក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ ជាពិសេសការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទំនិញអាចពឹងពាក់ទៅលើអ្នកកាសែតដើម្បីអោយគេសរសេរជាពត័មាន និងផ្សព្វផ្សាយ។ ជាធម្មតាអ្នកកាសែតតែងតែពឹងផ្អែកលើអ្នកគ្រប់គ្រងដើម្បីបង្កើតបាននឹងយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើពត័មាននោះនិង ដើម្បីការពារនៅដំនើរការផ្សាយពត័មានរបស់ក្រុមហ៊ុនដទៃទៀត។ ទស្សនាវដ្ដីមួយ ដូចជាទស្សនាវដ្តីកូឡុមបៀ បាននិយាយពីទំហំនៃការទិញពត័មានជាការមួយដែលមិនបំពានទៅលើអ្នកកាសែត ហើយអ្នកកាសែតនោះមិនទទួលការរងនូវសម្ពាធ។ ការរិះគន់ជាបញ្ហាមួយរបស់អ្នកកាសែត ជាធម្មតានៅក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាច្រើនតែងតែមានការបំបិទសិទ្ធសេរីភាព។ ដូចជាសម្ពាធនៃការផ្សព្វផ្សាយនៅកន្លែងជំនួញ អ្នកមួយចំនួនមិនពេញចិត្តចំពោះកន្លែងផ្សាយធ្វើអោយបាត់បង់នូវប្រយោជន៏ខ្លួនដ៏ធំ នៃប្រទេសជាច្រើន ពីព្រោះតែការមិនយល់ព្រមនៅក្នុងរឿងនេះ។ ឧទាហរណ៏ ដូចជា ស៊ីអិនអិន បាននិយាយពីការរិះគន់ពីរបបលោក សាដាំហូសេននៅអ៊ីរ៉ាក់ ធ្វើអោយមានព្រឹត្តិការណ៏ជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះការមិនយកចិត្តទុកដាក់នូវប្រពន្ធ័ផ្សេងទៀត។ ស៊ីអិនអិន បានយកការណ៏អំពីការត្អូញត្អែរបស់គ្រីស្ទីន អាមាភួ ផងដែរចំពោះការលុកលុយនៃការជំពាក់បំណុល អ៊ីរ៉ាក់បានជាមានភាពស្និទ្ធជាមួយអាមេរិចទៅវិញ។
កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន)
ព្រះរាជជីវប្បវត្តិ
ដឹងរឿងនេះកាលណា ព្រះអនុជពៅ សុំសេចក្ដីអនុញ្ញាត្ដិពីឳពុក ដើម្បីទៅជួបបង។ ជួបបងកាលណា ព្រះ​អង្គ​លុត​ជង្គង់​ថ្វាយ​បង្គំ​ដែល​ធ្វើ​អោយ​ព្រះ​ថោង​មាន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល និង​ឆ្ងល់​យ៉ាងខ្លាំង។ ក្រោយបានស្ដាប់ការពន្យល់របស់ប្អូន បានយល់​គ្រប់​ដំណើរ​ដើម​ទង​មក ព្រះ​ថោង​ក៏​បាន​យល់​ស្គាល់​អំពី​កំហុស​របស់​ខ្លួន ហើយ​ក៏​បាន​ផ្ដាំ​ប្អូនអោយសុំព្រះរាជទានទោសពីបិតាជំនួសព្រះអង្គផង។
ព្រះរាជវង្ស
ព្រះថោង និងនាងនាគ បានមានព្រះរាបុត្រាបុត្រីជាច្រើនដែលព្រះអង្គចែកភារកិច្ចតែងតាំងអោយមានឋានន្ដរសក្ដិ និង​ប្រគល់​បេសក​កម្ម​រៀង​ខ្លួន អោយ​ទៅ​ត្រួត​ត្រា​ស្រុក​នគរ​ប្រទេសផ្សេងៗ
សញ្ញាជាតិឡាវ
300px|right|thumb|សញ្ញាជាតិឡាវដែលមានប្រើតាំងពីឆ្នាំ១៩៩២
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា
រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា
សញ្ញាជាតិប៉ាគីស្ថាន
សញ្ញាជាតិប៉ាគីស្ថានបច្ចុប្បន្នមានប្រើតាំងពីឆ្នាំ១៩៥៤។
អាណានិគមបារាំង
ប្រទេសបារាំង បានចាប់ផ្តើមយកតំបន់ នៅទ្វីបអាមេរិកាំងខាងជើង​ សមុទ្រការីបេ និង ប្រទេសឥណ្ឌា នៅសតវត្សរ៏ទី១៦ ។ នៅសតវត្សរ៏ទី១៧​ និង ទី១៨ បារាំងមានសង្រ្គាម ជាមួយ ប្រទេសអង់គ្លេស ។ នៅសតវត្សរ៏ទី១៩ បារាំងបានយកតំបន់ នៅទ្វីបអាហ្រ្វ៊ិក និង អាស៊ីអាគ្នេយ៏ គឺជាពេល ដែលបារាំងមកនៅក្នុង ប្រទេសកម្ភុជា ។
សមុទ្រហ្វីលីពីន
សមុទ្រហ្វីលីពីន​មាន​សណ្ឋានដីបាតសមុទ្រស្មុគស្មាញ​និងមានភាពសំបូរបែប។ ប្រព័ន្ឋអេកូឡូស៊ី​សំបូរដោយប្រភេទ​សត្វកំរៗ។ គេសង្កេតឃើញមានផ្កាថ្ម​រឹងនិងទន់​ប្រមាណ៥០០ប្រភេទ និងងាវគ្រំ​២០%របស់ពិភពលោក មាននៅទីនេះ។ ក្រៅពីនេះនៅមាន អណ្ដើកសមុទ្រ ឆ្លាម អន្ទង់មូរេយ មឹក ពស់សមុទ្រ និងត្រីធូណា (ម៉ាហ្គឹរ៉ុ) ជាដើម។ លើសពីនេះទៅទៀត ទីនេះជាកន្លែងបន្តពូជរបស់​ អន្ទង់ជប៉ុន ត្រីធូណា និង ត្រីបាឡែន ជាច្រើនប្រភេទទៀតផង។
គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច
សាវតារ
គណបក្សមានរឹសគល់ពីសម្ដេច នរោត្ដម សីហនុ មេដឹកនាំឯករាជ្យកម្ពុជា អតីតស្ដេចកម្ពុជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយក្រោយមកទៀតជាប្រមុខរដ្ឋកំឡុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៥ និង១៩៧០ នៅពេលរបបសង្គមរាស្ត្រនិយមរបស់ព្រះអង្គបានដឹកនាំកម្ពុជា ។ សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីអំនាចក្នុងរដ្ឋប្រហារមួយក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ ដោយព្រះភាតាអយ្យិកាមួយរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ និងឧត្ដមសេនីយ៍ស្ដាំនិយម លន់ ណុល ដែលបានប្រកាសសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅខែតុលា ។ ជាហេតុ ដែលសីហនុ បាននិរទេសទៅប៉ីជិង (Beijing) ហើយបង្កើត រាជរដ្ឋាភិបាលបង្រួបបង្រួមជាតិកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលចំរុះដោយមិនធ្វើសហប្រត្តិការនឹង អតីតសត្រូវរបស់ទ្រង់ទេ គណបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា (ឫក៏សីហនុសំដៅថាពួកគេជា ខ្មែរក្រហម ) ។ បន្ទាប់ពីជ័យជំនះរបស់ពួកកុម្មុយនិស្តក្នុងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយនិងការបង្កើតឡើងនូវរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អ្នកគាំទ្រសីហនុត្រូវបានបញ្ឈប់សកម្មភាព និងបណ្ដេញចេញ ពេល ដែលសីហនុព្រះអង្គឯងក៏ត្រូវបានគេចាប់ដាក់ឃុំ ក្នុងរាជដំណាក់យ៉ាងជាក់ស្ដែងដែរ ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមបានរុញច្រានពួកខ្មែរក្រហមនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩ សីហនុ (ក៏បាននិរទេសម្ដងទៀត) បានបង្ហាញថាខ្លួនព្រះអង្គមានជំហរផ្ទុយពីគេតែអង្គឯង ដោយចាត់ទុកថាខ្មែរក្រហមថា:''ទោះបីជារបបមួយនេះបានរំលោភលើសិទ្ធិមនុស្ស យ៉ាងណាក៏ដោយរបបនេះគឺជារដ្ឋាភិបាលពិតឥតក្លែងក្លាយ និងតែមួយគត់នៃកម្ពុជា ។ វាបានកើតឡើង ពីការតស៊ូរបស់ប្រជាជនទល់ នឹងសហរដ្ឋអាមេរិក និង លន់ ណុល ។ បើសិនជាខ្ញុំប្រឆាំងនឹងរបបនេះ​ ខ្ញុំនឹងក្លាយជាជនក្បត់ជាតិ ។"
រដ្ឋាភិបាលចំរុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (CGDK)
នៅក្នុងខណៈពេលនោះ ការមិនយល់ស្របគ្នារវាងព្រះសីហនុនិងលោក អ៊ិន តាំ នាំឲមានការដកចេញនៅពេលក្រោយ ហើយព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្ដម រណឫទ្ធិ គឺជាបុត្រាមួយអង្គក្នុងចំណោមនៃបុត្រារបស់ព្រះសីហនុ បានគ្រប់គ្រងនៃកងកម្លាំងសីហនុនិយម (ANS) ។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះពួកសីហនុនិយម គឺតូចបំផុតក្នុងចំណោមចលនាប្រដាប់អាវុធទាំងបី ដែលបានប្រជែងដោយសមាសភាពទាំងបីនៃរដ្ឋាភិបាលចំរុះ ។
ក្រោយពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព១៩៩១
ព្រះសីហនុបានត្រលប់មកកម្ពុជាវិញ ក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ១៩៩២ ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីជាហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចជាគណបក្សដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលចំរុះដែលកំពុងដឹកនាំជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏គណបក្សត្រូវបានបង្អាក់រំខានដោយបក្សពួកនិយមពេញមួយទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ដែរ ។ ពួកព្រះអង្គម្ចាស់ដែលបានដឹកនាំគណបក្សនេះគឺព្រះរណឫទ្ធិ ព្រះភាតាបិតាតែមួយរបស់ព្រះរណឫទ្ធិ នរោត្តម សិរីវុឌ្ឍ និងព្រះសីសុវត្ថិ សិរីរត្ន (ជាបុត្រារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់សិរិ មតៈ ដែលបានរំលំព្រះសីហនុក្នុងរដ្ឋប្រហារ១៩៧០)មិនយល់ស្របយ៉ាងខ្លាំងក្លាលើអំពើពុករលួយ វៀតណាម ពួកខ្មែរក្រហម កំនែទម្រង់ដីធ្លីនិងបញ្ហាផ្សេងៗដ៏ទៃទៀត ។ នៅខែឧសភា១៩៩៤ព្រះសីហនុបានធ្វើព្រះអត្ថាធិប្បាយដោយអស់សង្ឃឹមមានសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងរវាងខ្មែរក្រហមនិងកងទ័ពប្រដាប់អាវុធរាជានិយម សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់ ។ ការប៉ះទង្គិចឆ្នាំ១៩៩៧នៅកម្ពុជា បានធ្វើព្រះបរិយាយដោយព្រះរណឫទ្ធិថាជារដ្ឋប្រហារមួយដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន សែន និងស៊ីភីភី ពេលនោះក៏បានបរិយាយដោយលោក ហ៊ុន​ សែនថាជារដ្ឋប្រហារ ដែលប៉ុនប៉ងដោយព្រះរណឫទ្ធិនិងហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចជាមួយ និងការវិលត្រលប់របស់ពួកខ្មែរក្រហមជាលទ្ធផលជាការយាងចាករបស់ព្រះរណឫទ្ធិនៅប៉ារីស ។
ភូមិអូរជ្រៅ (ក្រុងព្រះសីហនុ)
ការប្រកបមុខរបររបស់ប្រជាជននៅភូមិកោះខ្យង
បានចុះ សំភាសន៍ផ្ទាល់ពីប្រជាជននោទីនោះ
ភពសុក្រ
បរិយាកាសនិងអាកាសធាតុ
វិសាលគមស្រូបនៃល្បាយឧស្ម័នសាមញ្ញដែលត្រូវគ្នាទៅនឹង បរិយាកាសរបស់ផែនដី
រចនាសម្ព័ន្ធផ្ទៃក្នុង
រចនាសម្ព័ន្ធ ខុសគ្នា នៃ Venus បើគ្មាន ទិន្នន័យរញ្ជួយដី ឬចំណេះដឹងអំពី និចលភាព របស់វា នោះព័ត៌មានផ្ទាល់តិចតួចអាចរកបានអំពីរចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុង និង ភូគព្ភសាស្ត្រ របស់ Venus ។  ភាពស្រដៀងគ្នានៃទំហំ និងដង់ស៊ីតេរវាងភពសុក្រ និងផែនដី បង្ហាញថាពួកគេចែករំលែករចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងស្រដៀងគ្នា៖ ស្នូល មួយ អាវធំ និង សំបក ។ ដូចផែនដីដែរ ស្នូល Venusian ទំនងជាមានសារធាតុរាវមួយផ្នែក ពីព្រោះភពទាំងពីរបានចុះត្រជាក់ក្នុងអត្រាដូចគ្នា  ទោះបីជាស្នូលរឹងទាំងស្រុងមិនអាចបដិសេធបានក៏ដោយ។  ទំហំតូចជាងបន្តិចនៃ Venus មានន័យថាសម្ពាធគឺទាបជាង 24% នៅខាងក្នុងជ្រៅរបស់វាជាងផែនដី។ តម្លៃដែលបានព្យាករណ៍សម្រាប់ពេលនៃនិចលភាពដោយផ្អែកលើគំរូភពបង្ហាញពីកាំស្នូលនៃ 2,900–3,450 គីឡូម៉ែត្រ។  នេះគឺស្របនឹងការប៉ាន់ប្រមាណដោយផ្អែកលើការសង្កេតដំបូងដែលមានចម្ងាយ 3,500 គីឡូម៉ែត្រ។
វាលម៉ាញេទិកនិងស្នូល
ដែនម៉ាញេទិកខ្សោយនៅជុំវិញភពសុក្រមានន័យថា ខ្យល់ព្រះអាទិត្យ កំពុងធ្វើអន្តរកម្មដោយផ្ទាល់ជាមួយបរិយាកាសខាងក្រៅរបស់វា។ នៅទីនេះអ៊ីយ៉ុងនៃអ៊ីដ្រូសែន និងអុកស៊ីហ៊្សែនកំពុងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការ បំបែក ម៉ូលេគុលទឹកពី វិទ្យុសកម្ម អ៊ុលត្រាវីយូឡេ ។ បន្ទាប់មកខ្យល់ព្រះអាទិត្យផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដែលផ្តល់ល្បឿនអ៊ីយ៉ុងទាំងនេះគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីគេចចេញពីវាលទំនាញរបស់ភពសុក្រ។ ដំណើរការសំណឹកនេះនាំឱ្យបាត់បង់ស្ថិរភាពនៃអ៊ីដ្រូសែន អេលីយ៉ូម និងអុកស៊ីដអ៊ីយ៉ុងដែលមានម៉ាស់ទាប ខណៈពេលដែលម៉ូលេគុលដែលមានម៉ាស់ខ្ពស់ ដូចជាកាបូនឌីអុកស៊ីត ទំនងជាត្រូវបានរក្សាទុក។ ការបំផ្លាញបរិយាកាសដោយខ្យល់ព្រះអាទិត្យអាចនាំឱ្យបាត់បង់ទឹកភាគច្រើនរបស់ Venus ក្នុងអំឡុងពេលពាន់លានឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីវាបានបង្កើតឡើង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភពនេះអាចរក្សាបាននូវឌីណាម៉ូសម្រាប់រយៈពេល 2-3 ពាន់លានឆ្នាំដំបូងរបស់វា ដូច្នេះការបាត់បង់ទឹកអាចនឹងកើតឡើងនាពេលថ្មីៗនេះ។  សំណឹកបានបង្កើនសមាមាត្រនៃ deuterium ដែលមានម៉ាស់ខ្ពស់ជាង ទៅនឹងអ៊ីដ្រូសែនទាបនៅក្នុងបរិយាកាស 100 ដងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យដែលនៅសល់។
គន្លងនិងការបង្វិល
Venus មិនមានផ្កាយរណបធម្មជាតិទេ។  វាមាន អាចម៍ផ្កាយ Trojan ជាច្រើន : quasi-satellite 2002 VE 68 និង trojan បណ្តោះអាសន្នពីរផ្សេងទៀត, 2001 CK 32 និង 2012 XE 133 ។  នៅសតវត្សទី 17 លោក Giovanni Cassini បានរាយការណ៍ថាព្រះច័ន្ទវិលជុំវិញភព Venus ដែលត្រូវបានគេហៅថា Neith និងការមើលឃើញជាច្រើនត្រូវបានគេរាយការណ៍ដូចខាងក្រោម។200 ឆ្នាំ ប៉ុន្តែភាគច្រើនត្រូវបានកំណត់ថាជាតារាដែលនៅជិតនោះ។ ការសិក្សាឆ្នាំ 2006 របស់ Alex Alemi និង David Stevenson លើគំរូនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យដំបូងនៅ វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកាលីហ្វ័រញ៉ា បង្ហាញថា Venus ទំនងជាមានព្រះច័ន្ទយ៉ាងហោចណាស់មួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ព្រឹត្តិការណ៍ផលប៉ះពាល់ ដ៏ធំកាលពី រាប់ពាន់លានឆ្នាំមុន។  ប្រហែល 10  លាន  ឆ្នាំក្រោយមក យោងតាមការសិក្សា ផលប៉ះពាល់មួយផ្សេងទៀតបានបញ្ច្រាសទិសដៅវិលរបស់ភពផែនដី ហើយបណ្តាលឱ្យព្រះច័ន្ទ Venusian វិលបន្តិចម្តងៗចូលខាងក្នុង រហូតដល់វាបុកជាមួយ Venus ។ ប្រសិនបើនៅពេលក្រោយមានផលប៉ះពាល់ដល់ព្រះច័ន្ទដែលបានបង្កើត វត្ថុទាំងនេះត្រូវបានយកចេញតាមរបៀបដូចគ្នា។ ការពន្យល់ជំនួសសម្រាប់កង្វះផ្កាយរណប គឺឥទ្ធិពលនៃជំនោរព្រះអាទិត្យខ្លាំង ដែលអាចធ្វើឲ្យផ្កាយរណបធំ ៗ វិលជុំវិញភពផែនដីខាងក្នុងមានអស្ថិរភាព។
ការសង្កេតដំបូង
ការ ឆ្លងកាត់ 1639 នៃ Venus ត្រូវបានព្យាករណ៍យ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយ Jeremiah Horrocks និងបានសង្កេតឃើញដោយគាត់និងមិត្តរបស់គាត់ William Crabtree នៅផ្ទះនីមួយៗរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី 4  ខែធ្នូឆ្នាំ 1639 (ថ្ងៃទី 24 ខែវិច្ឆិកាក្រោម ប្រតិទិន Julian ដែលប្រើនៅពេលនោះ) ។
នៅក្នុងវប្បធម៌
កវីបុរាណដូចជា Homer, Sappho , Ovid និង Virgil បាននិយាយអំពីផ្កាយ និងពន្លឺរបស់វា។  កវី ដូចជា William Blake , Robert Frost , Letitia Elizabeth Landon , Alfred Lord Tennyson និង William Wordsworth បានសរសេរ odes ទៅវា។
ប្រជាជន អេហ្ស៊ីបបុរាណ និង ក្រិក ជឿថា Venus គឺជារូបកាយពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា គឺផ្កាយព្រឹក និងផ្កាយពេលយប់។ ជនជាតិអេស៊ីបស្គាល់ផ្កាយព្រឹកថាជា ទីអូមូតរី និងផ្កាយពេលរាត្រីជា អូអាទី។  ក្រិកបានប្រើឈ្មោះ Phosphoros (Φωσϕόρος) មានន័យថា "អ្នកនាំពន្លឺ" ( នៅពេល ដែល ធាតុ ផូស្វ័រ ; មានន័យថា "លោកខាងលិច" សម្រាប់ផ្កាយពេលល្ងាច។  ទោះបីក្នុងសម័យរ៉ូម៉ាំង គេទទួលស្គាល់ថាជាវត្ថុសេឡេស្ទាលមួយ ដែលគេស្គាល់ថាជា «តារានៃ ភពសុក្រ ។" ភាសាក្រិកបុរាណទាំងពីរបានបន្តប្រើ ទោះបីជាជាធម្មតាត្រូវបានបកប្រែជាឡាតាំងថា Lūcifer និង Vesper ក៏ដោយ។
វត្តមានរបស់មនុស្ស
អត្ថបទដើមចម្បង៖ បញ្ជីបេសកកម្មទៅកាន់ភពសុក្រ
អាកាសយានដ្ឋាន ដុង ហ៊យ
17.515°N, 106.59056°W
ភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺក
ភ្នំភ្លើង អ៊ីស៊ាឡឺក​ គឺជាភ្នំភ្លើងនៅខាងត្បូង ប្រទេសអាយឡែន ខាងលិចទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយនិង ប៉ែកខាងជើង មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច ។ ភ្នំភ្លើងនេះមានឈ្មោះ ជាភាសាអាយឡែនថា Eyjafjallajökull ហើយអានជាភាសាខ្មែរថា អ៊ីស៊ាឡឺក ។ ភ្នំភ្លើងនេះគឺស្ថិតនៅខាងក្នុងផែនទឹកកក អ៊ីស៊ាឡឺក ។ ផែនទឹកកកលាតសន្ធឹងលើប្រទេសនេះប្រមាណជាជា១០០គីឡូម៉ែតក្រឡា ។ នៅពេលដែលមានព្យុះភ្លៀងម្តងៗ មានទឹកកកតូចៗជាច្រើនបានធ្លាក់ពីលើភ្នំ។
ស៊ីសេរ៉ូ
ជីវប្រវត្តិរបស់ស៊ីសេរ៉ូ Marcus Tullius Cicero ស៊ីសេរ៉ូ​ គឺជាទស្សនៈទូ​ ជារដ្ឋបុរស​ ជាអ្នកច្បាប់​ ជាអ្នកទ្រឹស្តីនយោបាយ​ ទីក្រុងរ៉ូមម្នាក់ និងជាអ្នកធម្មនុញ្ញនិយម (គោរពច្បាប់)​ ផងដែរ (Constitutionalist) ។ ​​គាត់កើតនៅថ្ងៃទី​ ៣ ខែមករា​​ ១០៦ មុនគ្រឹះសករាជ ក្នុងទីក្រុងរ៉ូម​ ប្រទេសអ៊ីតាលី​ ។ ​ហើយបានទទួលមរណកាល នៅថ្ងៃទី​ ៧​ ខែធ្នូរ ៤៣ មុនគ្រឹះសករាជ ក្នុងជន្មាយុ ៦៣ ឆ្នាំ ​​នៅទីក្រុងរ៉ូម​ ប្រទេសអ៊ីតាលី ។​
ធារាវត្តី (នាងនាគ)
ប្រវត្តិខ្លះៗ
ថ្ងៃមួយព្រះថោងបាននាំពលរេហ៍ ទៅក្រសាលតាមឆ្នេរខ្សាច់កោះ បានយាងទៅដល់ទួលដំបូកគោកធ្លក ដោយហេវ​ហត់​អស់​កម្លាំង ព្រះអង្គ ​ចូល​ទៅ​សម្រាក​ក្រោម​ដើម​ធ្លក ដល់​ពេលរសៀល ទើបព្រះអង្គភ្ញាក់ តែទឹកបានឡើងលិចព័ទ្ធជុំវិញទួលគោកធ្លក ដោយ​មិន​អាច​វិល​ត្រលប់​មកវាំង​ប្រាសាទ​បាន ព្រះ​ថោង​ក៏​ទ្រង់​សម្រាកនៅទីនោះ រង់ចាំពេលទឹកស្រកដកទៅវិញ។ គ្រា​នោះ នា​រាត្រី​ដ៏​សែន​ស្ងាត់​ជ្រងំ ព្រះ​នាង​ធារា​វត្ដី បុត្រី​សេ្ដច​ភុជង្គ​នាគ​បាន​នាំ​អស់​ពួក​ភី​លៀងបរិវារ ចេញមកក្រសាលលេងកំសាន្ដលើកោះគោកធ្លក។ ព្រះ​ថោង​ទត​យល់​ឃើញ​ព្រះ​នាង​កាល​ណា ក៏​លប​លួច​ចាប់​ចិត្ដ​ប្រតិ​ព័ទ្ធ​ស្នេហា​ភ្លាម​។ ក្រោយដែលបានផ្ដោះផ្ដង សាកសួរគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រះ​ថោង និង​នាង​នាគ​ក៏​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ចិត្ដ​ស្នេហា​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​នឹង​គ្នា​ទៅ​វិញទៅមក។
កសិកម្ម
លក្ខណះទូទៅ
សណ្តែកគួរគឺជាដំណាំមួយប្រភេទដែលប្រជាជននៅកម្ពុជាក៏ដូចជាបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗនិយមចូលចិត្តដាំ និងចាំបាច់សំរាប់ធ្វើជាអាហារ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតប្រូតេអ៊ីនដែលមាន នៅក្នុងសណ្តែក គឺមានថាមពលមួយដែលជួយទ្រទ្រង់សារពាង្គកាយរបស់មនុស្ស។ សណ្តែកកួរគឺវាស្ថិតនៅក្នុង គ្រួសារFabacese ហើយមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្រ្តVignaunguisp. sisquipedalis ឈ្មោះជាអង់គ្លេស YardLongbean .លើសពីនេះទៀតវាមានចំនួនក្រូម៉ូសូម ជាទូទៅគឺ ២n ស្មើ ៤០ ។
មូលហេតុនៃការសិក្សា
ការសិក្សានេះជាជំហ៊ានដំបូងដែលយើងបានសំរេចចិត្តដាំពិសោធន៍រកប្រភេទសត្វល្អិតដែលមានឥទ្ធិពលលើសណ្តែកកួរក្នុងលក្ខខ័ណ្ឌ ដីឥដ្ឋល្បាយខ្សាច់ និងមជ្ឈដ្ឌានដែល ស្ថិតនៅក្រោយសាកលវិទ្យាល័យបាត់ដំបង។ វាក៏ជាការស្រាវជ្រាវរកព័តមានថ្មី លើសណ្តែក ដើម្បីពង្រីកចំនេះដឹងបន្ថែម និងទុកជាឯកសារសំរាបការស្រាវជ្រាវដទៃទៀត។
គ្រាប់ពូជដែលមានសុខភាពល្អ
ដូចជាដំណាំដ៏ទៃទៀតដែរ សណ្ដែកបារាំងហើយនិងសណ្ដែកផ្សែងៗ គឺត្រូវបានសាយដោយគ្រាប់នោះ ដូច្នោះគ្រាប់មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ទិន្នផលផ្លែ ។ កសិករនានា គួរតែវិនិច្ឆ័យសំរាប់ការជ្រើសរើសគ្រាប់ពូជដើម្បីយកទៅព្រួស ដូចជាភាពសុទ្ធគ្រាប់ ហើយនិងភាគរយនៃដំណុះ ។តម្រូវការសំរាប់គ្រាប់ពូជាសណ្ដែកគួរគឺភាពស្អាត៩៩% ភាគរយនៃភាពលាយឡំនិងមិនមែនជាគ្រាប់ពូជ0.០៥%។គ្រាប់ពូជគឺត្រូវតែមានពណ៌លឿងក្រម៉ៅ ទម្ងន់នៃគ្រាប់ពូជគួតែមានចន្លោះពី២០០ទៅ៣០០ក្រាមក្នុង១០០០កគ្រាប់។ភាគរយនៃដំណុះគឺ៨៥ % ។ដើម្បីពិនិត្យលទ្ធភាពដំណុះគ្រាប់ពូជនោះរូបមន្ដធម្មតាត្រូបានគេប្រើប្រាស់តាមវិធីដោយគេយកគ្រាប់ពូជប្រហែល១០០ទៅ៥០០គ្រាប់ដាក់ផ្អាប់់លើក្រដាស់អនាម័យឬលើកន្សែងសើមនៅលើចានតូចមួយ។បន្ទាប់មកគ្របវាឲ្យជិតរយៈពេល២៤ម៉ោងក្រោយត្រូវរាប់ចំនួនដំណុះដែលដុះស្រង់ទិន្នន័យបែបនេះរយៈពេល៣ថ្ងៃ។
ការរៀបចំដី
ត្រូវភ្ជួរហាលដីឱ្យស្ងួត ២ ឬ ៣ សារដើម្បីសំលាប់ស្មៅបំផ្លាញជំរកសត្វល្អិតសំលាប់មេរោគឱ្យដីធូរមានខ្យល់ ចេញចូលល្អបន្ទាប់មករាស់បំបែកដីឱ្យល្អិតប្រមូលយកស្មៅ ឬ វត្ថុកំទិចកំទីរុក្ខជាតិចេញឱ្យស្អាត ត្រូវលើករងឱ្យបានខ្ពស់ កំពស់រងពី ១៥-២០ស.ម រដូវប្រាំងរដូវវស្សា ២៥-៣០ស.ម ទទឹងរង ១២០ស.ម បណ្ដោយទៅតាមសភាពដី ។ ក្រោយពីលើករងហើយត្រូវកៀរដីឱ្យស្មើលើរងនិមួយៗ បន្ទាប់មកយកកូនចបកាប់មុខតូចកាប់ជារណ្ដៅលើករងដោយប្រើចន្លោះជួរ ៧០ស.ម ចន្លោះរណ្ដៅ ៥០ស.ម  ហាលចោល ២-៣ថ្ងៃ ។
ឯកសារយោង
-http://search.conduit.com/results.aspx?q=crop+management+of+long+bean&Suggest=&stype= Results&FollowOn=True&SSPV=EB_SSPV&SelfSearch=1&SearchType=SearchWeb&SearchSource=15&ctid=CT3072253&octid=CT3072253 -plant Genetic and Breedingរបស់និស្សិតជំនាន់ទី៥ ឆ្នាំទី២ -SEED PROCESSINGAND STORAGE (Copyright © 2004 by Jeffrey H. McCormack, Ph.D.)
រឿងព្រេងទាក់ទងនឹងពិធីលើករាសី
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ទីផ្សារអ៊ីធើណែត
ការប្រមាណប្រភេទ ទាំងបួន នៃការធ្វើ អន្តរកម្ម ជាមួយ ក្រុមហ៊ុន ដែលធ្វើ វែបសាយ នៅក្នុងការ បន្ថែមទៅលើការ ស្នើសុំ នៃការបម្រើ ចំពោះការផ្សព្វផ្សាយ ពីបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយលក់ ហើយ អ្នកបង្កើត​បាន​ បង្ហាញ សក្តានុពល សំរាប់ប្រមូលទិន្នន័យ ចាប់ពី ២៥០០ដង់ឡើងទៅនៅ​ លើទិន្នន័យ ធម្មតា ​សំរាប់​អ្នកប្រើប្រាស់ ក្នុងមួយខែ។
ឝ្រីមារញ
សង្គ្រាមវាតទឹកដី
ការ​ផែនដី - ដំបូង​ទ្រង់​ឲ្យ​រួបរួម​ទាហាន​ជើង​គោក ជើង​ទឹក​នឹង​ទ្រង់​ឲ្យ​សាង​ទូក​ចម្បាំង​ជាច្រើន ស្ដេច​បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ទៅ​កម្រាប​ស្រុក​ផ្សេងៗ ដ៏​តាំង​នៅ​តាម​ជួរ​មាត់​សមុទ្រ​សៀម​សមុទ្រ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ រហូត​ទៅ​ដល់​ពាក់​កណ្ដាល​ដែន​ម៉ាលយូ បាន​ស្រុក​ជាង ១០ រួម​បញ្ចូល​ជា​ព្រះ​រាជ​អាណាខែត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ ស្រុក​ដែល​ប្រាកដ​ឈ្មោះ​ក្នុង​សេចក្ដី​កត់​ហេតុ ៩ គឺ​ស្រុក ត្យូទូតន់ (k'iu-tou-k'ouen) គិវឆេ (Kieou-tche) ទៀនស៊ុន (Tien-Souen) ឡង់យ៉ាស៊ីវ តម្ព្រលិង្គ តាន់អិវលៀង កោះក្រៈ នដាស និង ​ប៉េរ័ក។ តម្ព្រលិង្គ គឺ​ជា​មណ្ឌល​ស្រីធម្មនគរ (នគរ​ស្រីធម្មរាជ)។ ចំណែក​ភាគ​ប៉ែក​ខាង​កើត ទ្រង់​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​ពង្រីក ដល់​ទៅ​វោក័ន គឺ​ស្រុក​ញ៉ាត្រាង​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ។ ក្រោយ​បំផុត ស្ដេច​បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​គោក​ទៅ​វាយ​ប្រទេស ១ នៅ​ទិស​ខាង​លិច ចិន​ហៅ កិងលិង ឬ គិមលិង ត្រូវនឹងខ្មែរថា កំពែងមាស ប្រែ​ថា​ព្រំ​ប្រទល់​ដែន​មាស ធៀប​នឹង​នឹង​ភាសា​មគធៈ ត្រូវ​នឹង​សុវណ្ណភូមិ សុវណ៌កុដ្យ (កំពែងមាសក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត.នៅប្រទេសភូមាខាងត្បូង រឺ លើជ្រោយម៉ាឡេយូ) អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កំណត់​ថា កិងលិង គឺ​ប្រទេស​មន តែ​ទ្រង់​វាយ​បាន​សម្រេច ឬ​ពុំ​បាន​ទេ មិន​ប្រាកដ មាន​តែ​សេចក្ដី​ថា ស្ដេច​សោយទិវង្គត​ក្នុង​គ្រា​ទៅ​ធ្វើ​ព្រះ​រាជ​សង្គ្រាម​នោះ។ ដោយ​ហេតុ​ទ្រង់​បាន​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​ករណីយកិច្ច​ពង្រីក​ព្រះ​រាជ​អាណាខែត្រ​ឲ្យ​ធំ​ទូលាយ​យ៉ាង​នេះ តាម​ឋានៈ​នៃ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ខត្តិយៈ (អ្នក​ចំបាំង) ក៏​ប្រាកដ​ព្រះ​កិត្តិយស​ជា​រាជាធិរាជ​នឹង​ជា​ក្សត្រិយ៍​សឹក ១ អង្គ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ភូមិស្មាច់ដែង ឃុំរាម ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ
​ ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
នៅតំបន់គឺលោកអ្នកអាចធ្វើតំណើរបានតាមរយះផ្លូវជាតិលេខ៤ហើយតំបន់ត្រូវបានបែងចែកជាច្រើនភូមិផងដែរដូចជា ភូមិស្មាច់ដែង ភូមិថ្មី ភូមិអុង ភូមិរាម ភូមិទឹកសាប ភូមិអូរសង្គសី ។
ការសរុបសេចក្តី
តាមទស្សនះលោក PROLIYIER និងលោក MARCHEL បានអះអាងថា”ខ្មែរស្ថិតនៅក្នុងអំបូរមន~ខ្មេរ” ហើយជនជាតិនេះកើតនៅជ្រោយឥណ្ឌូចិនតែម្តង។ ម្យ៉ាងទៀតអ្នកស្រាវ ជ្រាវបានបន្ថែមទៀតអំបូរ មន~ខ្មែរ កើតមកពីការផ្សំកាត់រវាងពួក ម៉ាឡាណេស៊ីយាង(MALANESIENS) ឥណ្ដូនេស៊ីយ៉ាង INDONESIENS ដែលរស់នៅលើពាសពេញសុវណ្ណភូមិ។ ទីតាងរបស់ជនជាតិអំបូរមន~ខ្មែរ ស្ថិតនៅពីឆ្នេរសមុទ្រចិនរហូតដល់ព្រំប្រទល់ឥណ្ឌា។ពួកឥណ្ឌូណេស៊ីយ៉ាងតពូជពីពួកម៉ាឡាណេស៊ីយ៉ាង ដែលមានសំម្បុរខ្មៅស្រអែមបានជាហាន ថាដូចច្នេះ គឺមកពីការកឃើញនូវលលាក្បាលដែលមាននូវលក្ខណះជា ម៉ាឡាណេស៊ីយាង MALANESIENS បានន័យថាពួកពួកឥណ្ឌូណេស៊ីយ៉ាង INDONESIENS គឺពួក មន~ខ្មែរ។ចំពោះលោក G.OLIVIER ខ្មែរមិនចិនមិនយួន រឺ ឥណ្ឌាទេ “ខ្មែរជាខ្មែរ” ។ អ្នប្រាជ្ញរូបនេះចំពោះពាក្យ”ពូជសាសន៍ឥណ្ឌូណេស៊ីយាង” យើងត្រូវបញ្ចូលជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីយាង ដែលសព្វថ្ងៃរស់នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី (ខ្មែរ~មន) ពួកខ្មែរលើដូចជា ព្នង ខា គួយ ព័រ....។ ឮព្រទាំងពួកមនុស្សរស់នៅតាមភ្នំនៃប្រទេស ភីលីពីន ដូចជាសាកាយ និងពួក ដាយ៉ាក នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីផង។ចំពោះលោកGOEDES និងលោកOLIVIER បានអះអាងថា”ខ្មែរសព្វថ្ងៃជាពួកព្នងទទួលវប្បធម៌ឥណ្ឌា” ដោយលោកយល់ឃើញថាផ្នែកប្រពៃណីផ្សេងៗរវាងខ្មែរដែលបានទទួលវប្បធម៌ឥណ្ឌា និង កុលសម្ព័នខ្មែរលើដែលរស់នៅតំបន់ព្រៃភ្នំ។ជារួមមកថ្វីត្បិតតែខ្មែរបានទទួលឥទ្ធិពលពីឥណ្ឌាក៏ពិតមែនប៉ុន្តែ យើងសិក្សាអោយស៊ីជំរៅទៅទៀតនោះនិិងបង្ហាញអោយឃើញថា ខ្មែរយើងមានអរិយធម៌ របស់ខ្លួនរួចស្រាចទៅហើយ មុនពេលដែលឥណ្ឌាចូលមកទៀត។ បានន័យថាខ្មែរជាពូជដោយឡែកពីឥណ្ឌាដែល ស្របតាមទស្សនះដែលថា អំបីរខ្មែរបានកើតឡើងនៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៏នេះតែម្តង ដោយសារការកាត់ផ្សំរវាងពួកម៉ឡេស៊ីយាង។ ម្យាងវិញទៀតបើយើងសំអាងទៅលើរឿងព្រេងលុះត្រាតែមានព្រះនាងលីវ យី នៅស្រុកខ្មែរទើបបានមានព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ដែលមកពីប្រទេស ឥណ្ឌាមកប្រសព្វគ្នាទើបានគ្រប់គ្រងនគរកោះគោកធ្លកនេះដេរ។បានសេចក្តីថាលុះត្រាតែមានជនជាតិខ្មែររស់នៅលើកោះគោកធ្លកនោះមុនទើបឥណ្ឌា អាចមកផ្សាយអរិយធម៌ខ្លួនបានដែរ។ រួមសេចក្តីមកភុស្តតាងជាច្រើនដែលបង្ហាញថាខ្មែរ ជាជនជាតិដែលចំណាស់ជាងគេដែលបានកើតឡើងនៅភូមិភាគអាស៊ីធាគ្នេយ៏ ហើយដែលស្ថិតនៅក្នុងអំបូរ មនុស្សមួយដោយឡែកពីអំបូរឥណ្ឌាដែលអ្នកវិទូឲឈ្មោះថា អូស្រ្តូអាស្យាទិច AUSTROASIATIQUESរឺងាស៊ីខាងត្បូង។ ជនជាតិខ្មែរកើតឡើងហើយវិវត្តន៏ និងមានជីវិតស្ថិតស្ថេររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ចំណែកឯជនជាតិដ៏ទៃដែលមករស់នៅភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកសព្វថ្ងៃនេះ គឺជាអ្នកដែលមកវាទទឹកដីខ្មែរយើងជាបណ្តើរៗ លើកលែងតែប្រទេសចប្ប៉ាចេញសិទ្ធតែបានមកនៅក្នុងសម័យប្រវត្តសាស្ត្រទៅហើយ។
រឿងព្រេងនិទានទាក់ទងនិងទំនៀមទំលាប់ពិធីបំបួសនាគ
ឯកសារយោង
ដំណើរជីវិតមនុស្សខ្មែរ មើលតាមពិធីឆ្លងវ័យ (2007) និពន្ធដោយ អាំង ជូលាន, ព្រាប ចាន់ម៉ារ៉ា, ស៊ុន ចាន់ដឹប បោះពុម្ពនៅ ភ្នំពេញ ដោយរោងពុម្ព ហនុមានទេសចរណ៍ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម : ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា
បេសកកម្ម
មជ្ឈមណ្ឌល​ខេមរសិក្សា ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ និង​សេវា​សាធារណៈ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ទៅ​នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា ទាំង​វិស័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម សិល្បៈ និង​មនុស្សសាស្ត្រ។
បារីសង់
ក្នុងធរណីមាត្រ បារីសង់នៃវត្ថុX ក្នុងលំហដែលមានវិមាត្រn គឺជាចំនុចប្រសព្វនៃគ្រប់ប្លង់ដែលបែងចែកវត្ថុX ជាពីរផ្នែកដែលមានម៉ូម៉ង់ស្មើគ្នាចំពោះប្លង់។ ជាធម្មតា វាត្រូវបានគេហៅថា មធ្យមនៃគ្រប់ចំនុចនៃX ។
បង្ហាញថាបារីសង់នៃត្រីកោណមួយចែកមេដ្យាននីមួយៗតាមផលធៀប 2:1​
ដូចនេះ
បារីសង់របស់ពហុកោណ
នោះ បារីសង់របស់ពហុកោណគឺ
បារីសង់នៃសំនុំចំនុច
គេអោយ សំនុំចំនុច in  ។ បារីសង់Cរបស់វា គឺកំនត់ដោយ
បារីសង់នៃផ្ទៃ
ចំពោះរូបធាតុ២ គេបានសមីការ
គង់ សំអឿន
លោក គង់ សំអឿន ជាតារាភាពយន្តខ្មែរម្នាក់ដែលមានប្រជាប្រិយភាពជាងគេក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ ទី៦០ និងទី៧០ ។ មហាជនខ្មែរទូទៅដែលមានអាយុ៤០ឆ្នាំឡើង គឺសុទ្ធតែបានស្គាល់លោកគង់ សំអឿន យ៉ាងច្បាស់តាមរយៈខ្សែភាពយន្តជាច្រើនដែលលោកបានសម្តែង ។
តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​កម្មវិធី កូដ​បើក​ចំហ និង កូដ​បិទ​ជិត
3760403308​
អត្ថបទ​យោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា
Joomla!
ព័ត៌មាន​សង្ខេប
Joomla! បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​នូវ​កំណែ 1.5 នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០០៨។
Joomla! កំណែ 1.7.0 នឹង​ដាក់​ចេញ​ឲ្យ​ប្រើ​នៅ​ក្រោយ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១១ ខាង​មុខ​នេះ។
ស្នាដៃផ្សេងៗរបស់លោក
កុលបុត្រកើតក្នុងត្រកូលវង្ស         រក្សារពូជពង្សវង្សកាមា ទោះខ្លួនទូចទាបទីទាល់យ៉ាងណា    តាំងចិន្តាមិនធ្វើអំពើបាប។ អ្អកប្រាជ្ញុឃើញភយ័មិនទាន់មកដល់        យោបល់គិតវៀពីចំងាយ លុះកាលឃើញភយ័មកដល់កាយ            មុខនៅព្រព្រាយឥតបើភយ័។ ជនណាដឹងពាក្យពោលគួរសម       និងពាក្តបិយភិរម្យពិរោះពិត ខឹងក្រែក្រោធសភាព កាយប្រព្រឹត្ត  ជននោះហៅបណ្ឌិតក្នុងលោកា។ ជាតិបណ្ឌិតពិតពេញប្រាជ្ញ៉ាប្រក្សត្រ         ឥតសាកសាកសួរការនានា ដូចស្គរធំឥតគេគោះវាយវា                  បើគេសួរពេលណាដូចភ្លៀងធ្លាក់។ ជាតិពាលពិតឥតគេសួរឬសួរសង            ក៏លាន់កងរំពងពោលឥតអាក់ និយាយច្រើនកើនហើយធ្លាក់                                                                ចុះក្នុងក្បួនហើយលាក់ធ្លាក់សព្វកាល។ ជាតិខ្លឹមចន្ទ័ទោះស្វិតគ្រៀមក្រញ៉ង់          មិនលះបង់ក្លេបក្លិនសុគន្ឋា ដំរីសារទោះចូលក្នុងសឹកយុទ្ទានា             មិនលះបង់លីលាល្គងក្រាយ ជាតិបណ្ឌិតទោះមានទុកក្នុងកាយ មិនជិនណាយលះបង់ព្រះធម៏។ អ្នកដ៏ទែអោយប្រយោជន៍ទុកជាញ្ញាតិ      ញ្ញាតិបើឃ្លាតទុកជាជាតិអ្នកដ៏ទែ រោគក្នុងកាយទុកជាទោសប្រកបភយ័       ឈើក្នុងព្រែជាឱសថទុកជាគុណ។ បាបពុំទាន់អោយផលដល់កាលណា          ពាលគិតថាបាបនោះផ្អែមដូចទឹកឃ្មុំ ពេលបាបកម្មអោយផលដល់ប្រជុំ            ទើបពាលរងទុកធំគ្រានោះឯង។ អ្នកមានសម្បត្តិនិងអ្នកប្រាជ្ញ         និងស្តេចគ្រងរាជ្យនិងព្រែកស្ទឹង និងពេទ្យវិជ្ជាជាទីពឹង                ប្រាំនេះសូន្យឈឹងក្នុងស្ថានណា ស្ថាននោះពុំគួរអាស្រយ័នៅ          ជាស្ថានចង្រែឥតសុខា កំនត់ថ្ងៃមួយមួយវេលា              កុំនៅយាត្រាចេញអោយផុត។ ជនណាវិចនូវក្រស្នា                   ដោយស្លឹកឈើធម្មតាឬក្រដាស ក្លិនក្រស្នានោះ                        ក៏លិចឡើងចំពោះ ក្រអូបដាលដល់ជនអ្នកវិចនោះ      មិនតែប៉ុនោះទោះស្លឹកវិច គ៏ជាប់ក្លិនរំលេចឡើងចំពោះ         ក្រអូបដាលដល់ជនអ្នកវិចនោះ។ ព្រលឹតដុះជិតដើមត្រគៀត            ត្រកួនដុះបៀតដូចអង្គបង ត្រកៀតដុះបៀតដូចនួនល្អង         ត្រកួនដូចបងត្រកងបី ។ ត្រីអើយកុំឆ្ងល់ច្របល់ហួស អុំទូកកុំអោយ        ល្អាក                  ចាប់ត្រីបានកុំអោយល្អកទឹក ។
ប្រាសាទនាងខ្មៅ
រឿងព្រេងទាក់ទងដើមកំនើត នៃប្រាសាទ
ស្ដេចក៏ទ្រង់អនុញ្ញាតតាមសេចក្ដីសុំ របស់ព្រះនាងជាព្រះមាតា ទើបទ្រង់បង្គាប់សេនាបតី អោយធ្វើប្រាសាទពីរ ចំងាយអពីព្រះដំនាក់ទៅបីយោជន៍។ ពួកសេនាបតីក៏ទទួលធ្វើតាមព្រះរាជបញ្ជា រួចហើយ​ស្ដេច​ទ្រង់​បង្គាប់​អោយនាំព្រះនាងខ្មៅទៅនៅទីនោះ ប្រាសាទនោះនៅខាងលិចភ្នំជីសូរ។ តាំងពីថ្ងៃនេះទៅ ព្រះនាងកើតទុក្ខជាទំងន់ ណាមួយព្រះបិតាបំបរបង់ចោល អោយនៅម្នាក់អែង ណាមួយបែកពីសង្សារលែងបានមកជួបសោះដោយមិនបានជ្រាបទៅទីណា។
គ្រានោះមានភិក្ខុមួយព្រះអង្គឈ្មោះ កែវ លោកនិមន្ដពីស្រុក លោកទៅរៀនមន្ដវិជ្ជាការនៅអែស្រុកក្រៅ លោកបានរៀនចេះពូកែណាស់ លោកត្រលប់មកស្រុកវិញ គង់នៅទីមួយ (ក្នុងខេត្ដតាកែវ) ទីនោះអត់ទឹក អ្នកស្រុកនាំគ្នាជីកស្រះមួយប្រគេនលោក។ ដោយស្រះនោះជារបស់លោកគ្រូ កែវ ទើប​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ស្រះ​កែវ​ៗ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​។
វិចារណកថា ដោយ កែវ ឈុន
រឿងប្រាសាទនាងខ្មៅ អ្នកនិពន្ធចង់បង្ហាញប្រាប់អំពី «សេចក្ដីស្នេហា» របស់សត្វលោករមែងតែងតែពុះពោរដុតកញ្ជ្រោលរោលរាល ធ្វើអោយវង្វេងភាន់ភាំងស្មារតី លែង​ដឹង​ខុស​ លែងដឹងត្រូវបាន។ អ្នកនិពន្ធបានរៀបចំឆាករឿងដាក់តួអង្គនាងខ្មៅ ដ៏មានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អល្អះក្រៃលែង ហើយមានវណ្ណៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាបុត្រីព្រះរាជាផែដី ទៀតផង អោយទៅស្រលាញ់គ្នា ជាមួយបុរសកូនអ្នកស្រុកក្រីក្រតោកយ៉ាកម្នាក់ទៅវិញ។ ដោយកំលាំងនៃសេចក្ដីស្នេហាដ៏ខ្លាំងអស្ចារ្យនោះ នាងខ្មៅរហូតហ៊ាន ប្រព្រឹត្ដ​កន្លង​ប្រពៃណី​ជាមួយបុរសក្រីក្រនេះ ហើយដែលព្រះបិតានាង សំរេចដាក់ទោសប្រហារជីវិតបង់ ដោយគ្រាន់តែមាន «សេចក្ដីស្រលាញ់» ប៉ុណ្ណោះ ។
ធម្មបទគាថា
ធម្មបទ ប្រែថា គន្លងនៃធម៌ ឬ ធម៌ ដែលជាផ្លួវ សម្រាប់ធ្វើដំណើរទៅរក សេចក្តីសុខសម្រាន្ត ក្នុងជីវិត របស់បុគ្គលម្នាក់ ៗ ។ ធម្មបទគាថា (អដ្ឋកថា ឈ្មោះបរមត្ថជោតិកា ឬ ដែលគេស្គាល់ថា ធម្មបទដ្ឋកថា) ជាផ្នែកមួយ នៃគម្ពីរ ខុទ្ទកនិកាយ ដោយមានបទធម៌ តែងជាឆន្ទ ឬ ជាកាព្យភាសាបាលី បែងចេញជា ២៦ វគ្គ គឺ ៖
ចិត្តវគ្គ
[១៣] អ្នកប្រាជ្ញ តែងធ្វើចិត្តដែលញាប់ញ័រ ឃ្លេងឃ្លោង រក្សាបានដោយកម្រ ហាមឃាត់បានដោយលំបាក ឲ្យជាចិត្តត្រង់បាន ដូចអ្នកធ្វើព្រួញ ពត់ព្រួញឲ្យត្រង់ ។ ចិត្តនេះ ដែលបុគ្គលលើកឡើងចាកអាល័យ គឺកាមគុណ ៥ បោះទៅក្នុងវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ដើម្បីលះបង់នូវវដ្ដៈជាទីនៅនៃមារ រមែងញាប់ញ័រ ដូចត្រីដែលគេលើកឡើង ចាកទីនៅ គឺទឹក បោះទៅលើគោក ដូច្នោះឯង ។ ការទូន្មានចិត្ត ដែលសង្កត់សង្កិនបានដោយលំបាក ជាធម្មជាតរហ័ស មានប្រក្រតីធ្លាក់ចុះទៅតាមសេចក្ដីប្រាថ្នា ក្នុងអារម្មណ៍ណាមួយ រមែងជាគុណញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យ សម្រេច (ព្រោះថា) ចិត្តដែលហ្វឹកហ្វឺនបានហើយ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ ។ អ្នកមានប្រាជ្ញា គួររក្សាចិត្តដែលឃើញដោយកម្រក្រៃពេក ដែលល្អិតពេកណាស់ មានប្រក្រតីធ្លាក់ចុះទៅតាមសេចក្ដីប្រាថ្នា ក្នុងអារម្មណ៍ណាមួយ (ព្រោះថា) ចិត្តដែលគេរក្សាបានហើយ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ ។ អ្នកទាំងឡាយណា នឹងសង្រួមចិត្តដែលទៅឆ្ងាយ ជាចិត្តត្រាច់ទៅតែឯង មិនមានសរីរៈ មានគូហា គឺមហាភូតរូប ៤ ជាទីអាស្រ័យនៅ អ្នកទាំងនោះឯង រមែងរួចចាកចំណងនៃមារ ។ ប្រាជ្ញា រមែងមិនបរិបូណ៌ដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនខ្ជាប់ខ្ជួន មិនដឹងច្បាស់នូវព្រះសទ្ធម្ម មានសេចក្ដីជ្រះថ្លាអណ្តែតទៅ ។ ភ័យរមែងមិនមាន ដល់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនទទឹកដោយរាគៈ មានចិត្តដែលទោសខ្ទាំងខ្ទប់មិនបាន មានបុណ្យ និងបាបលះចោលហើយ ភ្ញាក់រឭកជានិច្ច ។ បុគ្គលគប្បីដឹងច្បាស់នូវកាយនេះថា ដូចជាឆ្នាំង គប្បីបិទនូវចិត្តនេះ ឲ្យដូចជាបិទទ្វារនគរ គប្បីច្បាំងនូវមារដោយអាវុធ គឺបញ្ញា គប្បីរក្សាទុកនូវធម៌ ដែលខ្លួនឈ្នះហើយ មិនគប្បីជាអ្នកដំអក់នៅ (ក្នុងធម៌នោះ) ឡើយ ។ ឱហ្ន៎ មិនយូរប៉ុន្មានទេតើ កាយនេះ មានវិញ្ញាណទៅប្រាសហើយ គេយកទៅចោលផុតហើយ មុខជានឹងដេកស្តូកស្តឹងលើផែនដី ដូចជាអង្កត់ឧស រកប្រយោជន៍គ្មាន ។ ចោរក្រឡេកឃើញចោរផងគ្នា ឬក៏បុគ្គលមានពៀរ ក្រឡេកឃើញបុគ្គលមានពៀរផងគ្នា គប្បីធ្វើនូវសេចក្ដីវិនាសណាមួយដល់គ្នា ចិត្តដែលបុគ្គលតាំងទុកខុសហើយ រមែងធ្វើបុគ្គលនោះ ឲ្យអាក្រក់ក្រៃលែងជាងសេចក្ដីវិនាសនោះទៅទៀត ។ មាតាបិតា មិនគប្បីធ្វើហេតុនោះបាន ឬជនទាំងឡាយដទៃជាញាតិ មិនគប្បីធ្វើនូវហេតុនោះបាន ចំណែកខាងចិត្តដែលបុគ្គលតាំងទុកត្រូវហើយ រមែងធ្វើបុគ្គលនោះ ឲ្យប្រសើរជាងហេតុនោះបាន ។ ចប់ ចិត្តវគ្គ ទី៣ ។
ពាលវគ្គ
[១៥] រាត្រីវែង ចំពោះតែអ្នកភ្ញាក់រឭក (អ្នកដេកមិនលក់) យោជន៍វែង ចំពោះតែអ្នកនឿយហត់ សង្សារវដ្តវែង ចំពោះតែបុគ្គលពាលមិនដឹងច្បាស់នូវព្រះសទ្ធម្ម ។ បុគ្គលកាលស្វះស្វែងរកកល្យាណមិត្ត បើមិនបានមិត្តដ៏ប្រសើរជាងខ្លួន ឬមិត្តដែលស្មើនឹងខ្លួនទេ គប្បីប្រព្រឹត្តនៅតែម្នាក់ឯង ឲ្យខ្ជាប់ខ្ជួនវិញ ព្រោះថា សហាយតាគុណ [ចូឡសីល មជ្ឈិមសីល មហាសីល កថាវត្ថុ ១០ ធុតង្គគុណ ១៣ វិបស្សនាគុណ មគ្គ ៤ ផល ៤ វិជ្ជា ៣ អភិញ្ញា ៦ ហៅថា សហាយតាគុណ ។] មិនមានក្នុងបុគ្គលពាលឡើយ ។ ជនពាលតែងព្រួយលំបាក ដោយសេចក្ដីសំគាល់ថា កូនទាំងឡាយរបស់អញ មាន ទ្រព្យរបស់អញ មាន តាមដែលពិត សូម្បីខ្លួនរបស់ខ្លួនក៏មិនមាន [ព្រោះមិនអាចនឹងការពារទុក្ខបាន ។ អដ្ឋកថា ។] ចំណង់បើកូនទាំងឡាយ នឹងរាប់ថាមានអំពីណាបាន ទ្រព្យនឹងរាប់ថាមានអំពីណាបាន ។ អ្នកណា ជាមនុស្សពាល ហើយដឹងនូវភាពនៃខ្លួនថាជាពាល អ្នកនោះ នឹងទៅជាបណ្ឌិតបានខ្លះ ដោយហេតុដែលដឹងខ្លួន ថាជាពាលនោះ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកណា ជាមនុស្សពាល មានសេចក្ដីប្រកាន់ថា ខ្លួនជាបណ្ឌិត អ្នកនោះ ឈ្មោះថាជាមនុស្សពាល ដោយពិត ។ មនុស្សពាល បើចូលទៅអង្គុយជិតអ្នកប្រាជ្ញ សូម្បីអស់មួយជីវិត ក៏ឥតមានដឹងរសធម៌អ្វី ឲ្យច្បាស់លាស់ឡើយ ដូចវែកដែលមិនដឹងរសសម្ល ។ វិញ្ញូជន បើចូលទៅអង្គុយជិតអ្នកប្រាជ្ញ សូម្បីតែមួយរំពេច រមែងយល់រសធម៌ ដោយឆាប់រហ័ស ដូចអណ្តាតដឹងនូវរសសម្ល ។ ពួកជនពាលមិនមានប្រាជ្ញា មានខ្លួនដូចជាសត្រូវ តែងធ្វើកម្មលាមក ដែលជាអំពើមានផលក្តៅក្រហាយ ។ បុគ្គលធ្វើកម្មណាហើយ រមែងក្តៅក្រហាយ ឬមានមុខប្រឡាក់ដោយទឹកភ្នែក ស្រែកយំ ទទួលផលនៃកម្មណា កម្មដែលគេធ្វើហើយនោះ ឈ្មោះថា ជាកម្មមិនល្អឡើយ ។ បុគ្គលធ្វើកម្មណាហើយ រមែងមិនក្តៅក្រហាយ ឬដល់នូវសេចក្ដីពេញចិត្ត មានចិត្តល្អ ទទួលផលនៃកម្មណា កម្មដែលគេធ្វើហើយនោះឯង ឈ្មោះថាជាកម្មល្អ ។ បាបមិនទាន់ឲ្យផលត្រឹមណា ជនពាល តែងសំគាល់នូវបាបនោះថា ដូចទឹកឃ្មុំ លុះតែកាលណាបាបឲ្យផល ជនពាលទើបប្រទះនូវសេចក្ដីទុក្ខ ក្នុងកាលណោះ ។ ជនពាលទុកជាបរិភោគភោជនដោយចុង [បានសេចក្ដីថា យកចុងស្បូវទៅចាក់ភោជន ហើយយកមកតេះនឹងចុងអណ្តាត ចំពោះគាថានេះ ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់សំដែងប្រារព្ធនឹងជម្ពូកាជីវក ដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តបរិភោគបែបនោះជាវត្ត ក្នុងពេលដែលមហាជននាំភោជនមកបូជា ។] ស្បូវរាល់ៗខែ ជនពាលនោះ ក៏មិនដល់មួយចំណិតនៃចំណែកទី១៦ ៗ លើក របស់បុគ្គលទាំងឡាយ ដែលមានធម៌បានដឹង ឬបានពិចារណាហើយឡើយ ។ កម្មលាមក ដែលជនពាលធ្វើហើយ មិនទាន់ឲ្យផលនោះក៏មាន ដូចទឹកដោះស្រស់ ដែលមិនទាន់ប្រែក្លាយ (ក្នុង ១ រំពេច) ដូច្នោះ បាបកម្មនោះ តាមដុតបុគ្គលពាល ដូចរងើកភ្លើង ដែលបិទបាំងទុកដោយផេះដូច្នោះ ។ ការចេះដឹង កើតឡើងដល់បុគ្គលពាល គ្រាន់តែដើម្បីសេចក្ដីវិនាសប៉ុណ្ណោះ រមែងញ៉ាំងបញ្ញាឲ្យធ្លាក់ចុះ បំផ្លេចបំផ្លាញចំណែកធម៌សគឺ កុសលរបស់បុគ្គលពាលនោះ ។ ភិក្ខុពាល រមែងប្រាថ្នានូវសេចក្ដីសរសើរ ដែលមិនមាន (ក្នុងខ្លួន) ផង នូវការធ្វើក្នុងខាងមុខ គឺជាប្រមុខ ក្នុងពួកភិក្ខុផង នូវភាពជាឥស្សរៈ ក្នុងអាវាសទាំងឡាយផង នូវការបូជាទាំងឡាយ ក្នុងត្រកូលនៃជនទាំងឡាយដទៃផង ភិក្ខុពាល តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះថា គ្រហស្ថ និងបព្វជិតទាំង ២ ពួក ចូរសំគាល់នូវកិច្ចដែលមនុស្សដទៃធ្វើហើយ ថាជាកិច្ចរបស់អញវិញ អំណាចដ៏ក្រៃលែងរបស់អញ ចូរមានក្នុងកិច្ចតូច ធំ ណាៗមួយ (កាលបើយ៉ាងនេះ) ឫស្យា និងមានះ រមែងចម្រើន ។ បដិបទា អាស្រ័យនូវលាភផ្សេង បដិបទា ជាដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វានផ្សេង ភិក្ខុជាសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ដឹងច្បាស់នូវហេតុនុ៎ះយ៉ាងនេះហើយ មិនគួរត្រេកអរចំពោះសក្ការៈឡើយ គប្បីញ៉ាំងវិវេកឲ្យចម្រើនដោយលំដាប់ ។ ចប់ ពាលវគ្គ ទី៥ ។
សុបិននិមិត្ត
សុបិននិមិត្ត គឺការយល់សប្តិឃើញមានទំនងជាគ្រឿងសង្កេតបាន(ថានឹងមានហេតុអាក្រក់ឬល្អ)។