cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
វេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរ
វាចា​អ្នក​និពន្ធ
មុន​ដំបូង​ខ្ញុំ​គិត​ថា​សរសេរ​អំពី “វិធី​សរសេរ​តែង​និពន្ធ” ​ដោយ​សង្ខេប​ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ​ពេល​ក្រោយ​មក អស់​លោក​ជា​អ្នក​ផ្ដួច​​ផ្ដើម​គំនិត លោក​មាន​សំណូម​ពរ សូម​ឲ្យ​បន្ថែម​សេចក្ដី​ណែ​នាំ​មួយ​ចំនួន​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​វេយ្យាករណ៍​ផង នោះ​ទើប​ខ្ញុំ​ក៏​ពិចារណា​ទៅ​ឃើញ​ថា ប្រសិន​បើ​មិន​ចេះ ឬ​ចេះ​វេយ្យាករណ៍​ស្ទើរ​ៗ ​សើៗ ញ្រល​​ៗ​ នោះ ការ​សរសេរ​តែង​និពន្ធ ​ប្រាកដ​ជា​មាន​ចំណុច​ខ្វះ​ខាត​ច្រើន​មិន​ខាន ។ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​ក៏​យល់​ស្រប ហើយ​សម្រេច​បញ្ចូល​ចំណុច​សំខាន់ៗ​​ មួយ​​ចំនួន​នៃ​ចំណេះ​ខាង​វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ នៅ​ភាគ​ខាង​ដើម​នៃ​សៀវភៅ​នេះ ។ ធ្វើ​ដូច្នេះ ​ដោយ​ចង់​រំលឹក​អ្នក​ចង់​ចេះ​សរសេរ​តែង​និពន្ធ​ទាំង​ឡាយ មិន​ឲ្យ​មើល​ស្រាល​ចំណេះ​ខាង​វេយ្យាករណ៍ ប្រសិន​បើ​គេ​ចង់​សរសេរ​ឲ្យ​បាន​ល្អ ។ លុះ​កាល​ណា​អ្នក​អាន ឬ​អ្នក​សិក្សា​ចាប់​បាន​នូវ​ផ្នែក​សំខាន់ៗ​នៃ​វេយ្យាករណ៍ ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​ទទួល​បាន​នូវ​ពន្លឺ និង​គោល​ការណ៍​នៃ​ការ​តែង​និពន្ធ​ហើយ​នោះ ទើប​ខ្ញុំ​ជួយ​ឲ្យ​អស់​លោក​ទៅ​ជួប​នឹង​ចំណេះ​ដឹង​ជា​សារវន្ត​ទាក់​ទង​ដល់​ការ​សរសេរ​តែង​និពន្ធ ។ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​សៀវភៅ​នេះ​ក្រាស់​ពេក ហើយ​ដោយ​យល់​ឃើញ​ថា វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ​នេះ មាន​រៀម​ច្បង​មួយ​ចំនួន​បាន​សរសេរ​លម្អិត​ហើយ​នោះ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​សូម​​​ជួយ​រំលឹក​តែ​ត្រង់​ផ្នែក​សំខាន់​ខ្លះ ដែល​អ្នក​សរសេរ​តែង​និពន្ធ​ត្រូវ​ដឹង​ដោយ​ខាន​ពុំ​បាន ។ ឯ​នៅ​​ភាគ​ទី ​​II នេះ​ទៀត​សោត ក៏​ខ្ញុំ​ពុំ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​លម្អិត​ពិស្ដារ​ជ្រៅ​ជ្រះ​​​ប៉ុន្មាន​ទេ ។ សំខាន់​គឺ​គ្រាន់​តែ​លើក​មក​បង្ហាញ​ត្រួសៗ​នូវ​ចំណុច​ចាំ​បាច់​ខ្លះ ដើម្បី​ផ្ដល់​ជូន​អ្នក​អាន អ្នក​សិក្សា​នូវ​សញ្ញាណ​ស្តី​ពី​របៀប​សរសេរ​តែង​និពន្ធ ។ របៀប និង​វិធី​សរសេរ​មាន​ច្រើន​ណាស់... ។ អស់​លោក​ត្រូវ​ខំ​ព្យាយាម​អាន​សៀវភៅ​គ្រប់​ប្រភេទ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ទាំង​​​បុរាណ ទាំង​ទំនើប ទាំង​កំណាព្យ​កម្រង​កែវ និង​អត្ថបទ​សម្រាយ​ធម្មតា... ។ អរគុណ​ដែល​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍​ចំពោះ​មុខវិជ្ជា​នេះ ។ សូម​ជូន​ពរ​ការ​ខិត​ខំ​សិក្សា​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ល្អ ។
ស្រៈពេញ​តួ
អ្នក​ប្រាជ្ញ​ជំនាន់​មុន​ចែង​ថា ស្រៈ​ពេញ​តួ​មាន ១៥ តួ ដោយ​រាប់​យក​ អ អា មក​បញ្ចូល​ផង ។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ប្រាជ្ញ​បច្ចុប្បន្ន​លោក​ដក​យក​ “អ” និង “អា” នេះ​ចេញ​ពី​ប្រព័ន្ធ​ស្រៈ​ពេញ​តួ ព្រោះ​លោក​យល់​ថា​​ “អ” គឺ​ជា​ព្យញ្ជនៈ ដែល​ត្រូប​រាប់​បញ្ចូល​ ទៅ​ក្នុង​ក្រុម​ព្យញ្ជនៈ ទាំង​៣៣​ តួ​នោះ​វិញ ។ ឯ “អា” គឺ​តួ​ព្យញ្ជនៈ​បំបែក ​យក​តួ ​​​​​​​​​ “ អ” មក​ផ្សំ​ជា​មួយ​ស្រៈ “ ា ” ដូច្នេះ​ស្រៈ​ពេញ​តួ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​តែ ១៣​តួ​ទេ គឺ ឥ​ ឦ​ ឧ ​ឩ ឪ ឫ ឬ ឭ ឮ ឯ ឰ ឱ ឳ ។ ចំពោះ​អស់​លោក​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខ្លះ​ទៀត​យល់​ថា ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រៈ​ពេញ​តួ​ទាំង​១៣​នេះ ស្រៈ ឩ គេ​មិន​សូវ​ប្រើ​ទេ ដូច្នេះ​ គួរ​រាប់​យក​ត្រឹម​តែ ១២ តួវិញ ព្រោះ​សព្វ​ថ្ងៃ​គេ​ប្រើ​ស្រៈ​ពេញ​តួ ឩ នេះ​តែ​ពាក្យ “ព្រះ​ឩរូ” មួយម៉ាត់​គត់ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ពាក្យ “ រាជ​ស័ព្ទ ” មាន​ន័យ​ថា “​ ភ្លៅ​ស្ដេច ” ។
ព្យញ្ជនៈផ្ញើ​ជើង
ឧទាហរណ៍
ខ+្ស = ខ្ស មាន​ក្នុង​ពាក្យ “ ខ្សត់ ”
● របៀប​យក​ជើង​ទៅ​ផ្ញើ (ផ្សំ) ជា​មួយ​ព្យញ្ជនៈ “គោល” គឺ​ព្យញ្ជនៈ​មាន​ឋានៈ​ជា​ម្ចាស់​មាន​របៀប​ប្លែកគ្នា ៖
កំណត់​សម្គាល់​ពី​ព្យញ្ជនៈ​ឡាតាំង ដែល​ត្រូវ​នឹង​ព្យញ្ជនៈ​ខ្មែរ
ការ​សរសេរ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​នូវ​សូរ​បរទេស​មួយ​ចំនួន​ដែល​ យើង​តែង​ប្រទះ​តាម​រយៈ​ពាក្យ​កម្ចីនិង​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ ទី ២៨ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០០៨គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ(គ.ជ.ភ.ខ.)​៖
ត្រីស័ព្ទ ( ៊)[5]
ជា​សញ្ញា​សម្រាប់​ដាក់​លើ​ព្យញ្ជនៈ​ ៤ ​តួ ជា​អឃោសៈ ប, ស, ហ, អ, ឲ្យ​ទៅ​ជា​ឃោសៈ​វិញ ៖ ប៊, ស៊, ហ៊, អ៊, ។ ព្យញ្ជនៈ​ប្តូរ​សំឡេង​ទាំង​នេះ ត្រូវ​បាន​យក​ទៅ​ប្រើ​ក្នុង​ពាក្យ សាប៊ូ, សម្ល​ស៊ុប, ហ៊ាន, ទ្រអ៊ូ... ។ កាល​ណា​សញ្ញា​ត្រីស័ព្ទ​នេះ​ជួប​ប្រទះ​នឹង​ស្រៈ ិ ី ឹ ឺ ើ ក៏​ត្រូវ​ប្រែ​ប្រួល​រូប​មក​ជា (ុ) ដូច​ករណី​ខាង​លើ​ដែរ ឧទាហរណ៍ ស៊ីបាយ, លេង​ហ៊ី... លើក​លែង​តែ​ពាក្យ ប៊ិក, អ៊ីចុះ​អ៊ីចឹង... ។
ទណ្ឌឃាត ឬ​បដិសេធ (​៍)
វណ្ណយុត្តិ​នេះ មាន​រូបសណ្ឋាន​ដូច​សក់​លេខ “ ៩ ” ។ គេ​ប្រើ​ទណ្ឌឃាត ដើម្បី​ដាក់​លើ​អក្សរ​ព្យញ្ជនៈ​ណា​ ដែល​គេ​មិន​អាន ប៉ុន្តែ​គេ​ត្រូវ​តែ​រក្សា​ទុក​ព្យញ្ជនៈ​នោះ​ជា​ចាំ​បាច់ ក្នុង​ន័យ​រក្សា​អក្ខរា​វិរុទ្ធ​របស់​ពាក្យ និង​ជា​គ្រឿង​សម្គាល់​ជាតិ​ស័ព្ទ​របស់​ពាក្យ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ​ទូរទស្សន៍, ប្រយោជន៍, គមនាគមន៍, ព្រឹត្តិការណ៍, ពាក្យ​ពេចន៍, វេយ្យាករណ៍, ត្រ័យរតន៍ ។​ គេ​ច្រើន​ប្រើ​ទណ្ឌឃាត​លើ​ពាក្យ​ក្លាយ​ពី​បាលី​និង​សំស្រ្កឹត ។ សញ្ញា​នេះ ក៏​យក​មក​ប្រើ​ចំពោះ​ពាក្យ​ខ្ចី​ពី​បរទេស​ខ្លះ សម្រាប់​រក្សា​លំនាំ​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ដើម​របស់​ពាក្យ​ទាំង​នោះ ដូច​ជា ស៊ីម៉ងត៍, អេដស៍, អាល់​ប៊ែរត៍...។
មច្ឆណ្ឌ​សញ្ញា ឬ ពងត្រី (...) (point de Suspension)
ជួន​កាល​គេ​ហៅ​ថា (ចំណុច​រាយ) ផង​ក៏មាន ។ សញ្ញា​ដែល​មាន​ចំណុច​បី​បន្ត​បន្ទាប់​ជាប់​គ្នា​នេះ សម្រាប់​សម្គាល់​ប្រយោគ​ណា​មួយ ដែល​នៅ​មាន​សេចក្តី​បន្ត​ទៀត ប៉ុន្តែ​អ្នក​សរសេរ​បាន​ផ្អាក​បញ្ឈប់​លែង​ពណ៌នា ដោយ​ដាក់​សញ្ញា​ពងត្រី​នេះ ប្រាប់​ជា​ដំណឹង ។ របៀប​ប្រើ​ពង​ត្រី​មាន​បែប​ផែន​ប្លែកៗ​ដូច​តទៅ ៖
អាទិសង្កេត ( . )
គឺ​ជា​ចំណុច​មួយ​ដែល​ដាក់​ពី​មុខ​អក្សរ ដែល​គេ​សរសេរ​កាត់​ដូច​ជា ស.រ.អា. (សហរដ្ឋ​អាមេរិក), អ.ស.ប. (អង្គការ​សហរប្រជាជាតិ) គ.ជ.ប. (គណៈកម្មការ​ជាតិ​រៀប​ចំការ​បោះ​ឆ្នោត) ​ជួន​កាល​គេ​ប្រើ​អាទិសង្កេត ដើម្បី​ដាក់​ពី​មុខ​លេខ​រៀង មាតិកា​ដែល​រៀប​រាប់​ចំណង​ជើង​រង (Sous-titre) ដូចជា ៖
ខណ្ឌបរិយោសាន ឬ គោ​មូត្រ (។៚)
គឺ​ជា​សញ្ញា​យក​តាម​រូប​សណ្ឋាន​ដាន​នោម​គោ ដែល​នោម​ផង​ដើរ​ផង បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​រាង​ក្ងិ​ក្ងក់​បែប​នេះ ហើយ​ខ្មែរ​បុរាណ​ក៏​សន្មត​យក​មក​ធ្វើ​ជា​សញ្ញា​ខណ្ឌ​បញ្ចប់ ដែល​ហៅ​តាម​ពាក្យ​បាលី​ថា “គោ​មូត្រ” គឺ​នោម​គោ​ដូច្នេះ​ទៅ ។ ចាស់​បុរាណ​លោក​ប្រើ​ខណ្ឌ​បរិយោ​សាន ឬ បរិយាន ឬ​គោ​មូត្រ​នេះ សម្រាប់​បញ្ជាក់​សេចក្តី​និយាយ​ពី​រឿង​រ៉ាវ​អ្វី​មួយ​ឬ​អត្ថបទ​ បទ​បាទ​បាលី​គាថា​ណា​មួយ ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ អ្នក​និពន្ធ​មួយ​ចំនួន បាន​ប្រើ​សញ្ញា​ពីរ​គឺ៖ ឬ​មួយ ៕ ឬ​មួយ ។៚ ។ ការ​​​​ប្រើ​គោមូត្រ​នេះ គឺ​ចង់​រក្សា​សម្បត្តិ​វប្បធម៌​ពី​បុរាណ​ឲ្យ​នៅ​គង់​វង្ស ។យើង​ឃើញ​អ្នក​កាសែត​មួយ​ចំនួន មាន​ប្រើ​សញ្ញា​គោ​មូត្រ​ផង​ដែរ ៕៚
ឋានៈរបស់​ពាក្យ
ដើម្បី​រាប់​កំណត់​ចំនួន​សត្វ​សម្រាប់​ទឹម, គេ​តែង​យក​ពាក្យ​ “ នឹម” មក​ភ្ជាប់​ពី​ក្រោយ ។
កាល​ដើម​ឡើយ ខ្មែរ​យើង​ពុំ​ទាន់​មាន​វិធី ឬ​ឧបករណ៍​សម្រាប់​វាស់​ពេល (លម្អិត​ខ្លី) ដូច​គ្រា​បច្ចុប្បន្ន​ឡើយ ។ ហេតុ​នេះ​ ចាស់​បុរាណ លោក​កំណត់​ពេល​វែង​ខ្លី​តាម​រយៈ​ការ​បង្កើត​ពាក្យ​ផ្សេងៗ ហើយ​ពាក្យ​ខ្លះ នៅ​តែ​ប្រើ​រហូត​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ ​មាន​ដូច​ជា ៖ ចំណាំ៖ ពេល​ ១ បារី គឺ​រយៈ​ពេល ដែល​គេ​ជក់​ថ្នាំ​អស់ ១ បារី ឯពេល​ ១ សាប​ស្លា គឺ​រយៈ​ពេល​ដែល​អ្នក​ស៊ី​ស្លា កំណត់​ថា​ស្លា​សាប​អស់​រស​ជាតិ​ ត្រូវ​ខ្ជាក់​ចោលកាក​ស្លា​ហើយ ។
បន្ថែម
[8] ទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ យុគលពិន្ទុ មាន​ប្រើ​ក្នុង​ពាក្យ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​តូច ដូច​ជា រយៈ  ហេៈ ឬ ហែៈ (សូរ​លាន់​មាត់) អ៊ីថាៈ  វូម​វៈ ! អ្ហាៈ !​ និង​ពាក្យ​មួយ​មក​ពី​ចិន ៖ ប៉ិកួៈ (ដំឡូង​រលួស) (នេះ​គឺ​ជា​អក្ខរាវិរុទ្ធ​របស់​វចនានុក្រម​ខ្មែរ  តែ​ខ្ញុំ​បាទ​ឃើញ​ថា  គេ​ច្រើន​សរសេរ ប៉ិគក់ វិញ ក្នុង​សៀវភៅ​ធ្វើ​ម្ហូប) ។  ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ លោក​ហៅ​យុគលពិន្ទុ​ថា  ជា​វណ្ណយុត្តិ  តែ​ក្នុង​វិស័យ​ភាសាសាស្ត្រ  ខ្ញុំ​បាទ​យល់​ថា ​អាច​ទុក​ថា  នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ស្រៈ​ ឬ ស្រៈ​និង​ ក ប្រកប វិញ ។
[10] ទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ រឿង​ក្បៀស​ជា​រឿង​សំខាន់​បំផុត បើ​និយាយ​ពី​រឿង​តួ​លេខ ដែល​គួរ​តែ​យក​មក​ពិភាក្សា  ដោយ​ហេតុ​តែ ពី​មុន​  ខ្មែរ​យើង​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​បារាំងសែស​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា  ។  « ពីរ​កន្លះ »  យើង​សរសេរ​ថា ២,៥ តាម​ទម្លាប់​បារាំង (ប្រើ​ក្បៀស) ។  តែ​សព្វ​ថ្ងៃ  ឥទ្ធិពល​បរទេស​មក​ពី​អាមេរិកាំង​វិញ ហើយ​ពួក​អាគាំង​​សរសេរ​ថា ២.៥ (ប្រើ​ចំណុច) ។  សព្វ​ថ្ងៃ  ឃើញ​ថា  មាន​ពួក​ក្មេង ៗ និយម​សរសេរ​ដូច​អាមេរិកាំង​ដែរ  ។  « បី​ពាន់ »  អាមេរិកាំង (ឬ​ពួក​អង់ក្លូសាក់សុង​ជា​ទូទៅ) សរសេរ​ជា​លេខ​ថា ៣,០០០  (សៀម​ក៏​សរសេរ​ដូច្នេះ​ដែរ ៖ ๓,๐๐๐) ឯ​បារាំង​វិញ សរសេរ​ថា ៣ ០០០ (ដាក់​ចន្លោះ​ភ្ជាប់​ក្រោយ​ពី​ខ្ទង់​ពាន់) ឬ ៣០០០ ឬ ៣.០០០ ក៏​បាន ។ ខ្មែរ​ធ្លាប់​ធ្វើ​តាម​បារាំងយូរ​មក​ហើយ  ជាង​មួយ​សតវត្ស  តែ​ត្រូវ​សម្រេច​ចិត្ត យក​របៀប​ណា របស់​អាមេរិកាំង ឬ​ របស់​បារាំង ?
[23] ទស្សនៈ​លោក​សាស្ត្រា​ចារ្យ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ៖ ក្នុង​ចម្រៀង​មួយ​ចំនួន ខ្ញុំ​បាទ​បាន​ឮ​គេ​ថា ប្រពៃណី តាម​អក្ខរាវិរុទ្ធ ទោះ​ជា​ខ្មែរ​ភាគ​ច្រើន​ថា ប្រពៃនី ដូច​លោក​មាន​ប្រសាសន៍ ។
ឯកសារ​ពិគ្រោះ
១- មូល​វិជ្ជា ខេមរ​ភាសា ។
ឃុំជប់វារី
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
មេដ្យាន
ចំនុចប្រសព្វនៃមេដ្យានទាំងបី
មេដ្យានទាំងបីនៃត្រីកោណជួបគ្នាត្រង់ចំនុចមួយហៅថា​ទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ។ កត់សំគាល់ថា​ទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ​គឺស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្នុង​ត្រីកោណជានិច្ច។ ពីរភាគបីនៃរង្វាស់មេដ្យាន​នីមួយៗគឺជារង្វាស់រវាងកំពូលនិងទីប្រជុំទំងន់ ដែលមួយភាគបីគឺជារង្វាស់ពីទីប្រជុំទំងន់ទៅចំនុចកណ្តាលនៃជ្រុងឈម។មេដ្យាទ័រនែជ្រុងMNនិងMPនៃត្រីកោណMNPប្រសព្វត្រង់Oបង្ហាញថាOM=ON=OP
គណនាក្រលាផ្ទៃនៃត្រីកោណជាអនុគមន៍នៃរង្វាស់មេដ្យាន
មេដ្យាន AA_1 \, នៃត្រីកោណ ABC គឺគូសចេញពីកំពូល A \, ទៅកាន់ចំនុចកណ្តាល A_1 \, នៃជ្រុងឈមនៃកំពូល A ។ មេដ្យាន​ទាំងបី​ជួបគ្នា​ត្រង់ចំនុចមួយ G ហៅថាទីប្រជុំទំងន់នៃត្រីកោណ ABC ។ G ក៏អាចហៅថាបារីសង់នៃត្រីកោណ ABC ផងដែរ។ ចំនុច G ជាទ្រីលីនែអ៊ែ (ចំនុចធៀបនៃចំងាយរវាងជ្រុងទាំងបីនៃត្រីកោណនិងចំនុចនោះ)​ ដែល  (a, b, និង c ជារង្វាស់ជ្រុងនៃត្រីកោណ ABC) ។ លើសពីនេះទៅទៀត មេដ្យាននៃត្រីកោណមួយចែកជាមេដ្យានមួយទៀត (មេដ្យាននៃត្រីកោណមេដ្យាន) ដោយផលធៀប ២:១
សាកលវិទ្យាល័យបាត់ដំបង
right|thumb|500px| ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ​បាត់​ដំបង
ប៉ឹង​ស្រ្តី​ខ្មែរ​លើ
អ្វី​ទៅ​ដែល​ហៅថា​ប៉ឹង ? ប៉ឹង​គឺជា​ក្រណាត់​ដែល​បងប្អូន​ខ្មែរលើ​ភេទ​ស្រី​ស្លៀក​ដើម្បី​បិទបាំង​នូវ​ កេរ្តិ៍ខ្មាសរបស់ខ្លួន ។ ពោលគឺ​សម្លៀកបំពាក់រ​បស់បង​ប្អូន​ខ្មែរលើ​មួយ​ប្រភេទ ។
ប៉ឹង​ស្ត្រី​មាន​លក្ខណៈ​ដូចជា​ប៉ឹង​របស់​បុរស​ដែរ​តែ​ខ្លី​ជាង ហើយ​ជូន​កាល​មាន​ក្បាច់​ឆ្មារ​ល្អ​ប្រណីត​មិន​ខុសពីសំពត់​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរ ​នា​សម័យនេះ​ប៉ុន្មាន​ដែរ ។ ដូច​ប៉ឹង​បុរសដែរ ​ប៉ឹង​ស្ត្រី​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងយូរ​លង់​ណាស់​មកហើយ ។
គប្បី​ជ្រាបថា ចាប់តាំងពី​ស.វទី ១៩ មក​ សង្គម​ខ្មែរ​បាន​ស្គាល់​នូវ​ការ​បដិវត្ត​ផ្នែក​សម្ភារៈ និងសតិបញ្ញា​ស៊ីជម្រៅ​មួយ​ដែលជា​លទ្ធផល​នៃ​ឥទ្ធិពល​របស់​ប្រទេស​អឺរ៉ុប ជា​ហេតុដែល​បណ្តាលឱ្យមាន​ការបោះបង់ចោល​នូវប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ស្ត្រី​ ខ្មែរ ។
ឯកសារ:Khmer leu.jpg
ឯកសារ​យោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
ប្រសព្វរវាងបន្ទាត់និងប្លង់
ទំរង់ប៉ារ៉ាម៉ែត
ដែលអាចដាក់ក្នុងទំរង់ម៉ាទ្រីស ជា
ទំរង់ពិជគណិត
សមីការប្លង់អាចត្រូវគេកំនត់ដោយ
ដែល ជាចំនុចមួយនៅលើប្លង់ ហើយ\mathbf{n} ជាវ៉ិទ័រណរម៉ាល់នឹងប្លង់ ។ វ៉ិចទ័រណរម៉ាល់អាចត្រូវរកឃើញដោយ
ក្នុងរាងជាកូអរដោនេ បើ  នោះសមីការប្លង់សំដែងដោយ
ស្រុកក្រគរ
​
ឃុំប្រាសាទ (ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ)
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះមាន ១៤ភូមិ ។
ម៉ាទ្រីសប្រាម៉ាហ្គឹបតា
ម៉ាទ្រីសខាងក្រោមនេះគឺត្រូវបានរកឃើញដោយលោក ប្រាម៉ាហ្គឹបតា(Brahmagupta)ដែលជាគណិតវិទូជាតិឥណ្ឌា នៅឆ្នាំ៦២៨ ។
ខ្លែងឯក
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្លែងខ្មែរ
នរោត្ដម ចន្ទរង្សី
ការ​បង្កើត​ចលនាតស៊ូ​ថ្មី
ក្រោយ​​ពី​ទ្រង់​បាន​ពង្រឹង​អំណាច​ត្រួត​ត្រា​បាន​រឹង​មាំ​ហើយ ទ្រង់​ក៏​បាន​រៀប​ចំ​ពិធី​ប្រកាស​បង្កើត “គណៈ​កម្មាធិការ​ខ្មែរ​កសាង​ជាតិ​ភាគ​ទី ​៤” នៅ​ក្នុង​កំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៤៩​។  ក្រុម​នេះ​​មាន​សញ្ញា​សម្គាល់​ទង់​ព័ណ៌​ក្រហម  ដែល​មាន​រូប​ប្រាសាទ​កំពូល​បី​ព័ណ៌​លឿង នៅ​ចំ​កណ្ដាល​។  ទោះ​បី​ទ្រង់​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ត្រកូល​ក្សត្រ​  ​ដែល​ត្រូវ​បាន​តំណាង​ដោយ​ជាយ​ទង់​ព័ណ៌​ខៀវ  ដូច​ជា​ទង់​របស់​ជាតិ  ទ្រង់​មិន​បាន​ជ្រើស​យក​ព័ណ៌​ខៀវ​នេះ​ជា​សញ្ញា​សម្គាល់​ដែរ  ដោយ​ហេតុ​ថា​  ទ្រង់​មិន​ចូល​ចិត្ត​របប​រាជនិយម​  តែ​ចូល​ចិត្ត​របប​សាធារណរដ្ឋ​ដូច​លោក លន់ នល់ នៅ​ពេល​ ២០ ​ឆ្នាំក្រោយ​។
ការ​ដណ្ដើម​ឥទ្ធិពល​គ្នា
ហេតុអ្វីបានជា​ក្រុម​ឥស្សរៈ​របស់​ទ្រង់ ចន្ទរង្សី មាន​កិត្តិសព្ទ​ល្បីល្បាញ នៅ​ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ និង​តំបន់ ខាងលិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​? បើ​តាម​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ វង់ សុធារ៉ា យល់ថា វា​អាច​មកពី​របៀបរបប ធ្វើការ​ជា​ក្រុម មាន​ទីប្រឹក្សា​យោធា​ដ៏​ល្អ ដូចជា tadakuma នៅ​ជាមួយ និង​យក​ចិត្ត​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុង​តំបន់ ឈរជើង​បាន​។
ជំនឿ​លើ​កម្លាំង​ក្រៅ​ខ្លួន និង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​យួន​វៀតមិញ
សក្ខីភាព​​នៃ​ការ​មិន​ចុះសម្រុង​គ្នា​រវាង​ទ្រង់​ចន្ទរង្សី​ និង​ពួក​យៀក​មិញ​ ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​ដោយ​ទ្រង់​ចន្ទរង្សី​ផ្ទាល់  នៅ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ទ្រង់​ជាមួយ​លោក ស្ទីវិន ហេឌ័រ នា​ពេល​ក្រោយមក​ថា  “ខ្ញុំ...ឈប់​ធ្វើ​បដិវត្តន៍​ជាមួយ​យួន  ព្រោះ​ក្រោយពេល​ខ្ញុំ​សហការ​ជាមួយ​ពួកគេ​  តាំងតែពី​ក្រោយពេល​មាន​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី ​២ ភ្លាម  ច្បាស់​ណាស់​ដែល​ថា​  ពួកគេ​កំពុង​ប្រើប្រាស់​ខ្ញុំ  ដោយ​ប្រើ​ឈ្មោះ​រាជវង្សានុវង្ស​របស់​ខ្ញុំ​។  ពួក​គេ​ថែមទាំង​បាន​ព្យាយាម​ត្រួតត្រា​លើ​ចលនា​(ឥស្សរៈ)​របស់​ខ្ញុំ​ទៀត​ផង​។  ហើយ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ជំទាស់​លើ​អ្វី  ដែល​ពួកគេ​ស្នើសុំ   ពួក​​កូន​ចៅ​របស់​គេ​  លែង​ហៅ​ខ្ញុំ​ថា​ជា​ក្សត្រ​ស្នេហា​ជាតិ​ទៀត​ទេ​។  ផ្ទុយ​មក​វិញ  ពួក​គេ​នឹង​ហៅ​ខ្ញុំ​ចោទ​ខ្ញុំ​ថា  ជា​ក្សត្រ​ក្បត់ ឬ​ជន​សក្ដិភូមិ​​ក្បត់​។
ប្រាសាទព្រះវិហារ
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត
ប្រាសាទព្រះវិហារ (Prasat Preah Vihear) ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជាក្នុងភូមិសាស្ត្រ ភូមិធម្មជាតិ ឃុំស្រអែម ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ និងពីអតីកាលមានទីតាំងក្នុងភូមិគ១ ឃុំកន្ទួត ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ។ ចំណែកពីអតីកាលស្រុកជាំក្សាន្តស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពង់ធំ។ ប្រាសាទព្រះវិហារជាប្រាសាទភ្នំដែលកសាងនៅលើកំពូលភ្នំព្រះវិហារនៃជួរភ្នំដងរែក ដែលមានរយៈកម្ពស់ ៦២៥ម៉ែត្រ ធៀបទៅនិងទឹកសមុទ្រ។ សិលាចារឹកប្រាសាទខ្នា បានហៅភ្នំដងរែកថា ភ្នំកំផែង ឬភ្នំជញ្ជាំង។ ប្រជាជនថៃហៅភ្នំដងរែកថា ភ្នំវែង ចំណែកប្រជាជនឡាវហៅថា ភ្នំដេនមឿង។ ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅជាប់នឹងព្រំប្រទល់ខេត្តស៊ីសាកេត នៃប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទព្រះវិហារមានចម្ងាយប្រមាណ ៥៥គីឡូម៉ែត្រពីសាលាស្រុកជាំក្សាន្ត ១០០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួមខេត្តព្រះវិហារ ជាង ១៥០គីឡូម៉ែត្រពីទីរួម ខេត្តសៀមរាប និងចម្ងាយប្រមាណ ៤០០គីឡូម៉ែត្រពី រាជធានីភ្នំពេញ ។ ជួរភ្នំដងរែកជាខណ្ឌសីមាព្រំប្រទល់ធម្មជាតិអន្តរជាតិរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទព្រះវិហារស្ថិតនៅលើចំណុចខ្សែស្រប១៤.២៤ ទៅ១៨នៃរយៈទទឹងខាងកើត និងចំណុចខ្សែស្រប១០៤ ទៅ៤១.០២នៃរយៈបណ្តោយខាងជើង។ ប្រាសាទព្រះវិហារមានទីតាំងស្ថិតនៅលើខ្នងភ្នំព្រះវិហារ ស្ថិតនៅលើផ្ទៃដីទំហំ៨០០ គុណនឹង ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ។ ភ្នំប្រាសាទព្រះវិហារនេះមានលក្ខណៈចោទខ្លាំងពីខាងប្រទេសកម្ពុជា និងជម្រាលពីខាងប្រទេសថៃ។ សព្វថ្ងៃនេះអ្នកលក់ដូរ និងប្រជាជនតំបន់នោះភាគច្រើនតែងតែឡើងទៅលើភ្នំតាមផ្លូវស៊ី១ ពីព្រោះថាផ្លូវនោះវាងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរ។ ម្យ៉ាងទៀតអ្នកទេសចរអាចឡើងភ្នំព្រះវិហារតាមរយៈជណ្តើរបុរាណនៅផ្នែកខាងកើតនៃភ្នំ ដែលត្រូវបានកសាងតាំងពីសម័យជាមួយប្រាសាទមកម្លេះ តែត្រូវបានខូចខាតយ៉ាខ្លាំង តែនៅពេលបច្ចុប្បន្នមានការជួសជុលនិងយកឈើធ្វើជាជណ្តើរជំនួសវិញក្រោមការជួសជុលរបស់ អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ។ ក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារគេអាចជ្រើសរើសតាមរយៈផ្លូវពីរគឺ៖
ឈ្មោះប្រាសាទ
ប្រាសាទព្រះវិហារ ឬប្រាសាទភ្នំព្រះវិហារ និងខៅផ្រៈវិហាន ជាភាសាថៃមានន័យថាប្រាសាទភ្នំព្រះវិហារ។ ខៅមានន័យថាភ្នំ ចំណែកពាក្យ ផ្រៈវិហានមកពីភាសាខ្មែរថាព្រះវិហារ ដែលភាសាសំស្រ្គឹតថាវិហារៈ។ តាមសិលាចារឹកប្រាសាទព្រះវិហារឈ្មោះតាមលិង្គ ដែលតម្កល់ទុកនៅទីនេះ មានឈ្មោះថា ប្រាសាទស្រី សិខារិស្វរៈ ដែលមានន័យថាម្ចាស់នៃកំពូលភ្នំ។ ប្រាសាទព្រះវិហារជាប្រាសាទហិណ្ឌូ។
ប្រវត្តិប្រាសាទព្រះវិហារ
ក្រុមអ្នកបុរាណវិទ្យាតែងបានគិតថា ជាប្រាសាទដែលមានរបៀបសង់សឹងតែដូចៗគ្នាទៅនឹងសំណង់ដទៃទៀតដែលសិ្ថតក្នុងស្ថាបត្យកម្មរបស់ស្ថេចសូរ្យវរ្មម៌ទី១ គឺបែបប្រាសាទសណ្តូកលើភ្នំ ចាំងច្រិតថ្មភ្នំសាងជាប្រាសាទ ដូចគ្នាទៅនឹងប្រាសាទវត្តភូ ប្រាសាទភ្នំជីសូរ ប្រាសាទជើងព្រៃ ប្រាសាទវត្តត្រាច....ជាដើម។ល។ រីចម្លាក់នៅលើហោរជាងមានទំរង់ដូចនៅប្រាសាទបន្ទាយស្រី និង កោះកេរ ដូច្នោះដែរ ។តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវអាចសន្មតថា សំណង់ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានចាប់ផ្តើមកសាងឡើងដំបូងនៅដើមសតវត្សទី៩ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ (៨០២-៨៥០)។ តាមរយៈសិលាចារឹកលេខ K-៥៨៣ នៅប្រាសាទបាពួន ចារក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៨៤៤-៩៦៨) និយាយថាព្រះអម្ចាស់ឥន្រ្ទាយុទ្ធជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ បានទៅធ្វើតបៈនៅភ្នំលិង្គបព៌ត(ប្រាសាទវត្តភូចំប៉ាសាក់ប្រទេសឡាវ) ហើយបាននាំយកលិង្គព្រះឥសូរពីថ្មលិង្គភ្នំធម្មជាតិ (ស្វយម្ភូលិង្គ) មកតម្កល់នៅលើភ្នំព្រះវិហារក្នុងព្រះនាមអាទិទេព ព្រះស្រីសិខរីស្វរៈ ដែលមានន័យថាអាទិទេពនៃកំពូលភ្នំ។ ស្រីសិខរីស្វរៈនេះហើយដែលហៅចំពោះលិង្គព្រះឥសូរតម្កល់នៅប្រាសាទព្រះវិហារ និងជាឈ្មោះប្រាសាទព្រះវិហារសម័យបុរាណផង។ ប្រាសាទព្រះវិហារសាងសង់សម្រាប់ឧទ្ទិសចំពោះព្រះឥសូរ ក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍។ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដែលកសាងប្រាសាទព្រះវិហារមានដូចជា៖
ព្រឹត្តិការណ៍នៃទាមទារប្រាសាទរបស់កម្ពជា
តើអ្វីទៅជាសម្បត្តិវប្បធ៌? សម្បត្តិវប្បធម៌គឺសំដៅទៅសម្បត្តិចលនៈ និងអចលនៈដែលមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់មនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍។ ហេតុអ្វីបានជាយើងគួរការពារសម្បត្តិវប្បធម៌? បានជាយើងការពារសម្បត្តិវប្បធម៌ព្រោះការធ្វើឱ្យខូចដល់សម្បត្តិវប្បធម៌ដែលជាកម្មសិទ្ធរបស់មនុស្សជាតិណាក៏ដោយមានន័យថាធ្វើឱ្យខូចដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់មនុស្សជាតិទាំងមូល ។ សេចក្តីសម្រេចលេខ 31COM 8B.24 សេចក្តីសម្រេចនេះបានសេចក្តីថា គណៈកម្មាធិកាបានឯកភាពគ្នាថាទីសក្ការៈបូជាប្រាសាទ(ប្រាសាទព្រះវិហារ)សក្តិសមនិងត្រូវដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដោយមានការចុះបញ្ជីជាផ្លូវការនឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងសម័យប្រជុំពេញអង្គឆ្នាំ២០០៨។ សេចក្តីសម្រេចលេខ 32COM 8B.102 សម្រេចចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហាររបសើកម្ពុជានៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ(I)ប្រាសាទព្រះវិហារគឺជាស្នាដៃឯកនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ។ ប្រាសាទព្រះវិហារមានលក្ខណៈពិសេសទាំងគម្រោង និងប្លង់ប្រាសាទ និងក្បូរក្បាច់រចនាលំអិត។
តាមពិតទៅប្រទេសថៃបានចូលកាន់កាប់ប្រាសាទព្រះវិហារខុសច្បាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤០ និងបានដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីជាតិថៃកាលពីឆ្នាំ១៩៤០នោះដែរ។ បន្ទាប់មកប្រទេសថៃបានដាក់ឆ្មាំការពារពីឆ្នាំ១៩៤១។ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចុះថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៤៦ បានចាត់ទុកអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩៤១ជាមោឃៈ និងតម្រូវឱ្យថែរក្សាស្ថានភាពព្រំដែនដូចមុនឆ្នាំ១៩៤១វិញ។ ប្រទេសថៃបានប្រគល់ ប្រាសាទវត្តភូឱ្យទៅប្រទេសឡាវវិញ ប៉ុន្តែប្រទេសថៃមិនព្រមប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារមកឱ្យកម្ពុជាវិញឡើយ។ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រើអធិតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ដែលទើបទាមទារបានមកនោះ ដោយបានចាប់តាំងជនជាតិខ្មែរខ្មែរបីនាក់ឱ្យទៅថែរក្សាប្រាសាទព្រះវិហារ។ ប៉ុន្តែជនជាតិខ្មែរទាំងបីនាក់នោះត្រូវចាកចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារវិញតាមបញ្ជាដាច់ណាត់ពីអាជ្ញាធរថៃ។ នៅចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៤ ដោយមានកង្វល់ក្នុងការស្ថាបនាឡើងវិញ នូវសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងតំបន់ព្រំដែនខាងជើងនោះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រមានទៅទីក្រុងបាកកថា និងបញ្ចូនយុទ្ធជនកម្ពុជាទៅកាន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីជំនួសឆ្មាំកម្ពុជា ដែលបានដកខ្លួនពីប្រាសាទពីពេលមុននោះ។ ប៉ុន្តែមុនពេលអនុវត្តន៍គម្រោងនេះ ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៩ ក្រោយពីទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា នៃលោក ថាណាត់ ខូម៉ាន់ (Thanat Koman) ជារដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃនោះមក រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់សំណើថ្មីសម្រាប់ឱ្យថៃជ្រើសរើស។ សំណើនោះគឺ ការគ្រប់គ្រងប្រាសាទរួមគ្នា (Gestion commune du temple) ដោយប្រទេសកម្ពុជារក្សានូវសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន (Le Cambodge réserve ses droits de souverraineté)។ បើសិនមិនយល់ព្រមតាមនោះទេ ប្រទេសកម្ពុជានឹងដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ក្រុងឡាអេ។ ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃពុំបានឆ្លើយតបនឹងសំណើរនេះនៅថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៥៩ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ (CI:Cour Internationale de Justice)។
តម្បាញសូត្រ
ប្រភព
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សិល្បៈខ្មែរ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកម្ពុជា
សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា
សេដ្ឋកិច្ច​
ស😊😊😁😄
ទិដ្ឋភាព​ទូទៅ​
ពន្ធ​លើ​តំលៃ​ប​ន្ថៃ​ម​ ​VAT ​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​សម្រាប់​ ​របប​ពិត​នៃ​អ្នក​បង់ពន្ធ​ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី​ ​១ មក​រា​ ​១៩៩៩ មក​។​ ​ក្រោម​ប្រព័ន្ធ​ ​VAT ​ពន្ធ​លើ​ទិន្នផល​ ​"Output TAX​" ត្រូវ​ប្រមូល​ពី​អតិថិជន​ដោយ​បន្ថែម​ ​VAT ​ទៅ​លើ​ចំនួន​ដែល​គេ​បាន​ចំណាយ​។​ ​ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ក៏​អាជីវករ​ត្រូវ​បង់​ផង​ដែរ​នូវ​ពន្ធ​លើ​ធនធាន​ដើម​ ​"Input​ ​TAX​" ទៅ​អ្នក​ផ្គត់ផ្គង់​លើ​តម្លៃដែល​ ​ខ្លួន​បាន​ជាវ​។​ ​អាជីវករ​ត្រូវ​បង់​ Output TAX​បន្ទាប់​ពី​ដក​រំ​លួស​ ​Input​ ​TAX​ ​ដែល​បង់​អោយ​អ្នក​ផ្គត់ផ្គង់​រួច​។​ ​តាម​ទ្រឹស្តី​ ​អាជីវករ​បង់ពន្ធ​លើតម្លៃ​ដែល​បន្ថែម​ទៅ​ក្នុង​ចង្វាក់​ផ្គត់ផ្គង់​។​ ​ពន្ធ​នេះ​កើតឡើង​ដោយ​អ្នកទិញ​ ​រឺ​អាជីវករ​ដែល​ត្រូវ​ ​លើកលែង​ពី​ពន្ធ​ពេល​ដែល​អ្នកទិញ​ ​រឺ​អាជីវករ​មិន​អាច​ទារ​ Input TAX​ ​ដែល​បង់​បាន​។​
មូលដ្ឋាន​ប្រមូល​ពន្ធ​
Output TAX​ ​ជា​ទូទៅ​ត្រូវ​គិត​តាម​ការ​គុណ​តំលៃ​បង់ពន្ធ​ ​ពន្ធ​ ​VAT ​សុទ្ធ​ដែល​យក​ពី​តំលៃ​វិ​ក័យ​ ​ប័ត្រ​ដោយ​អា​ត្រា​ ​VAT ​ដែល​អនុវត្ត​។​ ​ជាមួយ​មុខទំនិញ​កំណត់​មួយ​ចំនួន​ ​VAT ​ត្រូវ​បាន​គណនា​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ ​ជី​ធ​ ​នៃ​តំលៃ​នាំ​ចូល​បូក​នឹង​ពន្ធគយ​ ​នាំ​ចូល​បូក​នឹង​ពន្ធ​ពិសេស​លើ​សេវា​ ​និង​ទំនិញ​មួយ​ចំនួន​។​ ​សម្រាប់​ទំនិញ​ដែល​លក់​ឈរ​លើ​គោលការណ៍​ទិញ​-ជួល​ (9រិះេ-ផុរ​ច​ហាស​បេ)​ ​និង​កិច្ចសន្យាជួល​ហរិ​ញ្ញ​វត្ថុ​ (​9ធិនានចិលា-ល​សោ​បេ)​ ​VAT ​ត្រូវ​បាន​គណនា​លើ​តំលៃ​សរុប​នៅ​ពេល​ផ្គត់ផ្គង់​ ​ដែល​ខុស​ពី​ប្រាក់​បង់​បន្តិច​ម្តងៗ​ដែល​ទទួល​បាន​។​ ​សម្រាប់​ទំនិញ​ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ជួល​ ​រឺ​ទិញ​ដោយ​បង់​តាម​រយៈពេល​ ​ទំនិញ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ត្រូវ​បាន​ផ្ត​ង់​ផ្គង់​ជា​បន្តបន្ទាប់​។​ Input​ ​Credit​ ​ក៏​ត្រូវ​បង់ពន្ធ​ ​VAT ​ដែរ​លើ​ការ​កំសាន្ត​រួម​មាន​ផលិតផល​ប្រេង​ ​និង​ការ​ទិញ​យានយន្ត​របស់​អ្នក​ ​ដំណើរ​ខ្លះ​។​ ​ ចំណុចក្នុងវង់ក្រចកអត់យល់ 🙏🙏🙏
ការ​ស្នាក់​នៅ​
អ្នក​ដែល​ស្នាក់​នៅ​កម្ពុជា​ ​ដែល​កំណត់​ថា​ជា​និយោជិត​ ​អ្នក​បង់ពន្ធ​រឺ​មនុស្ស​ម្នាក់​គឺ​អ្នក​ដែល​ ​៖
ប្រវត្តិរបស់ក្រុងព្រះសីហនុ
ប្រវត្តិរបស់ក្រុងព្រះសីហនុ
នៅឆ្នាំ១៩៥៥ រដ្ឋាភិបាលបានចាប់ផ្តើមធ្វើកំពង់ផែនៅចំកណ្តាលព្រៃជិតមាត់សមុទ្រ នៅកន្លែងមួយដែលបច្ចុប្បន្ននេះមានឈ្មោះថា ឆ្នេរហាវ៉ៃ ហើយធ្វើការសាងសង់រួចនៅឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយមានជំនួយឧបត្ថមពីប្រទេសបារាំង ហើយនិងគេបានធ្វើផ្លូវពីទីក្រុងភ្នំពេញ ដល់កំពង់ផែថ្មីដោយមានជំនួយឧបត្ថមពីសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រជាជនដែលបានរស់នៅទីនោះគឺពួកគេធ្វើការនៅកំពង់ផែនោះផងដែរ។
ផ្សារ៖ កងកេង កំពង់សិលា ឃ្លាំងលើ តូច ទំនប់រលក ពិភពថ្មី ពេជ្រនិល ព្រៃនប់ មិត្តភាព រាត្រី រាម រេញ លើក្រុងព្រះសីហនុ(ធំ) សាមូដេរ៉ាសំរោង ស្ទឹងហាវ ស្មាច់ដែង អរ៉េង។ ហើយក្រុងព្រះសីហនុ គឺជាទីក្រុងធំបង្អស់នៅប៉ែកខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជាក្រុងព្រះសីហនុជាទីក្រុងដែលត្រូវបានបង្កើតថ្មីនៅឆ្នាំ ១៩៦៤។
ទេសភាពតំបន់ឆ្នេរនៅក្រុងព្រះសីហនុ
ចំពោះផ្លូវវិញគឺមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើដំណើរទៅវិញទៅមក ។ រមណីយដ្ឋានដែលជាទីចាប់អារម្មណ៏ជាងគេនៅក្រុងព្រះសីហនុ គឹឆ្នេរអូរឈើទាល។ នៅទីនោះមានភ្ញៀវទេសចរណ៏ទៅលេងយ៉ាងច្រើនកុះករបំផុត ជាពិសេសថ្ងៃឈប់សំរាកពីការងារ ថ្ងៃបុណ្យទាន និងថ្ងៃចុងសប្ដាហ៏។ ពួកគេទៅលេងនៅទីនោះដោយមានអ្នកខ្លះជួលតូប ឫ ក៏អង្គុយសំរាកលំហែកាយនៅក្រោមដើមឈើ ជាលក្ខណ:គ្រួសារ រឺមិត្តភក្ដិ និងអ្នកធ្វើការដែលមានភាពសប្បាយរីករាយ និងបំបាត់អស់ទុក្ខកង្វល់ទាំងអស់។ ម្យ៉ាងវិញទៀតស្ពានដែលទើបតែកសាងឡើងពីឆ្នេរសមុទ្រដីគោកតភ្ជាប់ទៅនឺងកោះពស់ មានភាពស្រស់ស្អាត ហើយស្ពានថ្មីទើបតែកសាងនោះមានឈ្មោះថា សា្ពនតេជោមរកត។ ការធ្វើស្ពានភ្ជាប់ពីដីគោកទៅដីកោះគេមានគំរោងសាងសង់សណ្ឋាគារ ឬ អូរតែលនៅទីនោះដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍន៏ផ្នែកទេសចរណ៏នៅទីក្រុងព្រះសីហនុអោយកាន់តែមានភាពរីកចំរើនជាងមុនថែមទៀត។ ឆ្នេរសមុទ្រក្រុងព្រះសីហនុជាឆ្នេរដែលមានខ្សាច់សរក្បុស ស្រស់ស្អាតបំផុតដែលបានចាត់ចូលគឺជា ឆ្នេរស្អាតខ្នាតអន្តរជាតិ។ នៅទីនោះមានខ្ចមសំរាប់ជួលមានតំលៃសមរម ដើម្បីសំរាកលំហែកាយទៀតផង។ ក្រៅពីនេះមានអាហារសមុទ្រពិសេសៗផងដែរ មានដូចជា ក្តាម បង្គា មឹក ត្រីជាដើម។ ទឹកសមុទ្រមានពណ៌ខៀវស្រងាត់ត្រជាក់ល្ហឺមអាចអោយភ្ញៀវទេសចរណ៏ចុះលេងទឹក មានជួលពោងហែល ជិះម៉ូតូទឹក ឬអង្គុយលេងលើឆ្នេរ លេងដីខ្សាច់ លេងបាល់ លេងសី អ្នកខ្លះទៀតរកកូនខ្យងតូចៗជាការកំសាន្តផ្សេងៗគ្នា។ អ្នកខ្លះទៀតមកពីតំបន់ឆ្ងាយៗអត់បានដឺងថា ទឺកសមុទ្រមានរសជាតិ ប្រៃល្វីងទេ។ ក្រោពីការលេងកំសាន្ត នៅលើឆ្នេរក៏មានជួល អូរបរ ឬទូកម៉ាស៊ីនទៅលេងលើកោះផងដែរ ជាពិសេសភ្ញៀវទេសចរណ៏អន្តរជាតិ។ អ្នកដែលបានមកដល់តែងតែថតរូប នៅតាមឆ្នេរសមុទ្រឬ នៅទីរមណីយដ្ឋានដទៃទៀត ទុកជាអនុស្សាវរីយ៏ផងដែរ ។
ប្រសិនបើមានអ្នកចង់ធ្វើដំណើរកំសាន្តអោយសប្បាយនោះសូមកុំភ្លេចរមណីយដ្ឋាននៅខេត្តព្រះសីហនុ ពិសេសឆ្នេរសមុទ្រក្រុងព្រះសីហនុ ពេលអ្នកមកដល់អ្នកនឺងមានអារម្មណ៏អស់បាត់នូវទុក្ខកង្វល់ គឺមានតែភាពសប្បាយៗជានិច្ច។
របាំ​ទន្សោង​គោ​ព្រៃ
បន្ទាប់មក​គេ​ក៏​ ចាប់ផ្តើម​សម្តែង​របាំ​ស្នែងទន្សោង​តែម្តង ។ ឈ្មោះ​ទំនុក​របាំ​បទ​ទន្សោង​គោព្រៃ​មាន​ជាអាទិ៍ខ្លាក្រាប ល្បុក្កតោ ស្រងែ​ពេន និង​ទន្សោង​គោព្រៃ ។
ចំពោះ​ឧបករណ៍​តន្ត្រី​ ដែល​ពួក​អ្នកស្រុក​ប្រើ​ក្នុងការ​សម្តែង​របាំ​ទន្សោង​គោព្រៃ​នេះ​ដែល​យី​ង​ អាច​ចាត់ទុកថាជា​តង្វាយ​សម្រាប់​វត្ថុ​ស័ក្តិសិទ្ធិ ម្ចាស់​ទឹក ម្ចាស់​ដី ម្ចាស់​ព្រៃភ្នំ​ក្រំ​ថ្ម មាន​ប៉ី ទ្រ ស្គរ និង​ពួយ ដែលជា​ប្រភេទ​គែន​ម្យ៉ាង ។
សូមបញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា ឧបករណ៍​ភេ្ល​ង​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ខាងលើនេះ ក៏​កំពុង​ពេញនិយម​ដោយ​ពួក​សម្រែ​នៅ​ខេត្តពោធិ៍សាត់​ក្នុង​ពិធី​បេះ​ក្រវាញ​ ផងដែរ ។
នំបញ្ចុក
វិធីស្ល
១. ត្រីឆ្អើរ ឬត្រីស្ងោរ បេះយកសាច់ឲ្យល្អិតៗ។
ទាវ (តួអង្គ)
ក្នុងសាច់រឿងប្រឌិត
ទាវនៅក្នុងសាច់រឿងជាស្រីស្អាតសោភ័ណសោភាម្នាក់ បានចាប់ចិត្តប្រតិព័ទ្ធនឹងភិក្ខុទុំ មិនដូចក្នុងរឿងពង្សាវតារឡើយបាននិយាយថានាងនិងទុំ ជាគូស្នេហ៍ដែលបានភ្ជាប់ពាក្យគ្នាតាំងពីតូចៗក្រូចឆ្មារមក។ ក្រោយពីយល់ថាទុំក្រ ម្ដាយ (យាយផាន់) នាងទាវក៏លើកអោយម៉ឺនងួន (ជូ) ប៉ុន្តែក្រោយមកដោយសារមានមន្ត្រីមករាជវាំងបានដឹងថានាងមានសំរស់ស្រស់ស្អាតក៏បាននាំនាងទៅថ្វាយព្រះបាទរាមជើងព្រៃ ក៏ប៉ុន្តែស្ដេចក៏បានប្រគល់ឱ្យទុំវិញដែលជាមន្ត្រីជំនិតព្រះអង្គ នាងក៏ត្រូវចាញ់ល្បិចម្ដាយនាងទៅរៀបការនឹងម៉ឺនងួន នៅទីបំផុតក៏សុខចិត្តបូជាជីវិតដើម្បីស្នេហាស្លាប់ទៅតាមប្ដីដែលជាម៉ឺនឯកទៅ។
សាស្ត្រាចារ្យ
និយមន័យ
សាស្រ្តាចារ្យ តាមរូបស័ព្ទ (សំ. ឝាស្រ្ត + អាចាយ៍) គ្រូបង្រៀនសាស្រ្ត គឺមានន័យជ្រៅជ្រះណាស់គឺសំដៅទៅលើអ្នកដែលមានចំណេះចេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ មានការសិក្សាមកល្អ ទាំងការស្រាវជ្រាវ បទពិសោធច្រើនឆ្នាំ និងកិរិយាមារយាទដ៏ប្រពៃ។
សាស្ដ្រាចារ្យជំនួយ - Assistant Professor (Ass. Prof.)
តំណែងនេះ មាននៅតាមបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួន បុគ្គលក្នុងតំណែងនេះ ភាគច្រើនជាគ្រូបង្រៀននៅតាមបណ្ដាសកលវិទ្យាល័យ ដោយមានមុខវិជ្ជាបង្រៀនរបស់ខ្លួនយ៉ាងជាក់លាក់ មានរយៈវេលាបង្រៀនមកហើយ៥-៧ឆ្នាំ ហើយមានកំរិតវប្បធម៌ត្រឹមថ្នាក់បរិញ្ញាប័ត្រឡើងទៅ ទស្សនទានខ្លះថា អ្នកដែលមានតំណែងនេះ មានកំរិតវប្បធម៌ថ្នាក់បណ្ឌិត ឬទើបនឹងបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិត៤-៨ឆ្នាំ។
Adjunct Professor
ជាសាស្ដ្រាចារ្យដែលត្រូវបានអញ្ជើញមកបង្រៀនជំនួសអោយសាស្ដ្រាចារ្យដែលអវិជ្ជមានក្នុងម៉ោងណាមួយ។
បុរេប្រវត្តិកម្ពុជា
ស្ថានីយ៍បុរេប្រវត្តិ
​បុរាណវត្ថុ​ខ្មែរ​ដែល​ពួក​ឈ្មួញ​ទុច្ចរិត​បាន​ជីក​យក​ពី​ផ្នូរ​កប់ស​ពនៅ​ភូមិ​ស្នាយ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបាន​យកទៅលក់​នៅតាម​ទីផ្សារ​នានា​ទូទាំង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ពិសេស​យកទៅលក់​នៅ​ប៉ោយប៉ែត និង​ប្រទេស​ថៃ​។ សកម្មភាព​នេះ​មិន​ត្រូវបាន​អាជ្ញាធរខេត្ត​ឈឺឆ្អាល ឬ​ចាត់វិធានការ​ហាមឃាត់​ឡើយ​។(២០០៧ ​ឯកសារ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​អង្គការ​ជប៉ុន​)
​ស្ថានីយ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ភូមិ​ស្នាយ​ស្ថិត​ឃុំ​រហាល ស្រុក​ព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជា​កន្លែង​លក់​សព​មួយ​យ៉ាង​ធំធេង​បំផុត​ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​។ សារៈសំខាន់​នៃ​ស្ថានីយ៍​នោះគឺ​ស្ថិតក្នុង​អន្តរកាល​ចន្លោះ​រវាង​សម័យកាល​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ពោលគឺ​សតវត្សរ៍​ទី​៣-៤ មុន​គ្រិ​ស្ត​សករាជ ដូច​ករណី​ពូថៅ​ថ្ម​រំលីង​មួយ ដែល​គេ​បាន​រកឃើញ​ជា​ភស្តុតាង​ស្រាប់ (​មើលរូប​ភាព​) និង​សតវត្សរ៍​ទី​៤-៥ ក្រោយ​គ្រិ​ស្ត​សករាជ​។ វត្ថុ​បុរាណ​ទាំងអស់​នៅ​ទីនោះ ដែល​មកពី​រណ្តៅ​កំណាយ​ទាំង​៥ (A, B, C, D និង E) ជា​ស្លាកស្នាម​វប្បធម៌​ខ្មែរ ហើយ​គេ​ពុំ​អាច​ស្វែងយល់​ពី​ឫសកែវ​របស់​ជនជាតិ​ខ្មែរ​យើង​បានទេ​បើ​គ្មាន​វត្ថុ​ទាំងនោះ​។​ (២០០៨ ឯកសារ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​អង្គការ​ជប៉ុន​) ​ នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧-២០០៨ និង ២០០៩ ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ដោយមាន​ការសហការ​ជាមួយ International Research Center for Japanese Studies, 3-2 Oeyama-cho, Goryo, Nishikyo-ku, Kyoto 610-1192, Japan បានធ្វើ​កំណាយ​តាម​វិធីសាស្ត្រ​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់ ផ្នូរ​សព​មួយចំនួន​នៅលើ​ហើយ​ថែមទាំង​បាន​កសាង​សារមន្ទីរ​មួយ​ដែល​ក្បែរ​ស្ថានីយ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​សំខាន់​នេះ​។ ​ក៏ប៉ុន្តែ​ជា​អកុសលអ្វីៗ​ដែល​ត្រូវបាន​គេ​យកទៅតំកល់ក្នុង​សារមន្ទីរ​នេះ​មាន​ចំនួន​តិចតួចស្តួចស្តើង​ពេក បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹងបុរាណវត្ថុ​ទាំង​តូច​ទាំង​ធំ គ្រប់​ប្រភេទ​និង​ខ្នាត ដែល​គេ​យកទៅលក់​នៅលើ​ទីផ្សារ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ។ ស្ថិត​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៦ ពី​សៀមរាប​ទៅកាន់​បន្ទាយមានជ័យ ស្ថានីយ៍​ទេព​កូ​សា​ស្នាយ គឺជា​ភូមិតូច​មួយ​ដែល​សព្វថ្ងៃនេះ​នៅក្នុង​ឃុំ​រហាល ស្រុក​ព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយ​មាន​ចំងាយ​ប្រមាណ​ជាង ៧១ ​គ.ម នៅ​ខាងលិច​នៃ​ខេត្តសៀមរាប​តែប៉ុណ្ណោះ​។
ទំរង់រដ្ឋ
វត្ត​មាននៃ​ទីប្រជុំជន​ជាច្រើន នា​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែល​ត្រូវបាន​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​ក្រុម​អ្នក​បុរាណ​វិទូ​ថៃ នៅ​ពុទ្ធសករាជ ២៥២៦ ជាពិសេស​នៅ​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ​។ អត្ថប្រយោជន៍​នេះហើយដែល​បង្ខំចិត្ត​យើង​ឲ្យ​ខិតខំ​រាវរក​ឫសកែវ​នៃ​វប្បធម៌​ដូនតា​នៅក្នុង​ភូមិភាគ​ខាងលើនេះ​។ ក្នុងចំណោម​ទីប្រជុំជន ឬ​ក្រុង​ខ្មែរ​ជាច្រើន នៅ​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ យើង​គ្រាន់តែ​សូម​លើកយក​ទីប្រជុំជន​ចំនួន ៤ ​តែប៉ុណ្ណោះ​មក​ធ្វើការ​អធិប្បាយ​។ លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ​ខាង​បុរាណវិទ្យា​បាន​ឲ្យ​ដឹងថាទីក្រុង​ទាំងនោះ​មាន​អាយុប្រមាណ​ជា ៤០០០​ ឆ្នាំ​មកហើយ​។​ ដោយ​មូលហេតុ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ អ្វីដែល​មាននៅ​ក្នុង​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ ក៏មាន​ក្នុង​អាណាខេត្ត​ផ្សេងៗ​ឯទៀត​នៃ​ព្រះរាជណាចក្រ​ថៃ និង​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​ដែរ​។ ប្រការ​នេះហើយ ដែល​យើង​ត្រូវផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់ដោយ​បកស្រាយ​ថា ទីប្រជុំជន​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទាំងនោះត្រូវបាន​សាងសង់ឡើង​ដោយ​ដូនតា​ខ្មែរ។ ​​ជារួមក្នុងករណីនេះ យើង​អាច​បំភ្លឺ​នូវ​ប្រភព​មន​-​ខ្មែរ​នៃ​ទីប្រជុំជន​នា​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទាំងនោះ ដែលមាន​ពាសពេញ​ដេរដាស​នៅ​ទូទាំង​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ និង​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ខឿនវប្បធម៌​ខ្មែរ​មុន​ឥណ្ឌូ​បនីយកម្ម​។ ​ទីប្រជុំជន​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​សំខាន់​ជាងគេ​នៅក្នុង​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ និង​មាន​រាង​ជា​ពងក្រពើ ដែល​គេ​អាច​សង្កេតឃើញ​រចនាសម្ព័ន្ធ​ជាក់លាក់ដោយ​រូបភាព​តែ​ពីលើ​អាកាសគឺ​ប្រជុំជន​នៅ​ភូមិ​កៃ​យ៉ៃ ភូមិ​ព្រះ​បិត ភូមិ​ស្លែង​ផាន់ និង​ភូមិ​ស្លាក់​ដៃ​ក្នុង​ទី​រួម​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ​។​ តាម​ឯកសារ​រូបភាព ដែល​បានមកពី​ការស្រាវជ្រាវ​នេះ បានចង្អុលបង្ហាញ​ឲ្យ​យើង​ឃើញ​អំពី​ស្លាកស្នាម​វប្បធម៌​ខ្មែរ ដែលមាន​អាយុប្រមាណ​ជា ៥០០០​ ឆ្នាំ​មកហើយ​។ វា​គឺជា​ភស្តុតាង​យ៉ាងសំខាន់​មួយ​បញ្ជាក់​ឲ្យ​យើង​ដឹង​អំពី​ស្ថានភាព​នៃ​ការរៀបចំ​ស្រុកភូមិ ឬ​សហគមន៍​ជនជាតិខ្មែរ​យើង មុន​ការទទួល​ឥទ្ធិពល​ឥណ្ឌា ដែល​បានធ្វើ​ឲ្យ​ទីតាំង​នៃ​ក្រុង (​ពាក្យ​ខ្មែរ​) តូច​-​ធំ​ទាំងនោះ​ឲ្យ​ក្លាយទៅជា​បុរ (បុរៈ) (​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​) តាម​លំនាំ​ឥណ្ឌា​។​ ស្ថានីយ៍​បុរេប្រវត្តិ​នៅ​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ ដែលមាន​រាង​ដូច​ពងក្រពើ គឺ​ដូចគ្នា​នឹងស្ថានីយ៍​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ​មេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម​ដែរ​។​ ស្ថាន​ភាពជា​ក្រុង​បែប​ខ្មែរ​ទៅជា​បុរី ឬ​បុ​រៈ បែប​ឥណ្ឌាការផ្លាស់ប្តូរ​ទំរង់ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​យ៉ាង​ងាយស្រួល​ជាទីបំផុត​។ នេះ​ក៏​ជា​ចំណុច​យ៉ាង​ប្រសើរ ដែលជា​ការបើក​ទំព័រ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ថ្មីធ្វើ​ឲ្យ​មានការ​រីកចំរើន​យ៉ាង​ឆាប់រហ័សដោយ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ឥណ្ឌា​។​ ក្នុង​បរិវេណ​នៃ​ទីក្រុង​បុរាណ​ទាំងនេះ គេ​បាន​រកឃើញ​ឧបករណ៍​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​រំលីង ដូចជា​ពូថៅ ឬ​ពន្លួញ កុល​លា​ភាជន៍ផាត់​ពណ៌ និង​ឥតមាន​ពណ៌​មួយចំនួន និង​របស់​ប្រើប្រាស់​ជាច្រើន​ទៀត​។
សំលៀកបំពាក់
ទីបំផុត​ទៅ​សម្ព័ន្ធភាព ឬ​បើ​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ​ប្រភព​រួម​រវាង​កងដៃ​រប​ស់មនុស្សនា​សម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​កងដៃ​ព្នង​ត្រូវបាន​បំភ្លឺ​ហើយ​។ នោះ​គឺដោយសារតែ​យើង​បាន​រកឃើញ​នូវ​លក្ខណៈ​ដូចគ្នាក្រោយពី​ការសិក្សា​ប្រៀបធៀប​ខាង​បុរាណវិទ្យា​។ ម្យ៉ាងវិញទៀត យើង​ក៏​អាច​ចាត់ទុក​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ​ថា កងដៃ​ខ្មែរក៏មាន​កំណើត​ដូចគ្នា​ដែរ គ្រាន់តែ​ជនជាតិ​ខ្មែរក្រោម​ឥទ្ធិពល​វប្បធម៌​ខ្មែរហើយក៏​បែក​ចេញពី​ខឿន​រួម​មន​-​ខ្មែរ ចាប់​តាំងពីដើម​សតវត្ស​ទី​១ រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ​។​ វត្ថុ​សិល្បៈ​ទាំងនោះគឺ​ត្រូវបាន​ទិញ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរដោយ​លោក អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ (១៨៥៣-១៩១៧) ក្នុងខណៈ​គាត់​នៅ​ជា​រេ​ស៊ី​ដង់ នៅ​ខេត្តក្រចេះ និង​កំពង់ធំ​។​ បន្ទាប់ពី​បែងចែក​វត្ថុ​សិល្បៈ​ទាំងនោះ​ជាច្រើន​ក្រុម យើង​ក៏បាន​ឃើញ​មាន​វត្ថុ​ប្រើប្រាស់​របស់​បងប្អូន​ជនជាតិ​ព្នង​មួយចំនួន រួមមាន​កងដៃ កងជើង ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​។ ជាច្រើន​ឆ្នាំកន្លងមក​យើង​ខិតខំ​សិក្សា​ស្រា​វ​ជ្រាវ​អំពី​គ្រឿងអលង្ការ​ព្នង​ទាំងនោះ ដោយ​ដេញដោល​សាកសួរ​អត្ថន័យ​។ ព្រោះថា ប្រជាជន​ខ្មែរ​ក៏​នៅ​ពេញនិយម​កងដៃ​ប្រភេទ​បែបនេះ​ដែរ ជាពិសេស​នៅ​ដើម​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​។​ ​តាមពិតទៅ សំណួរ​គឺ​ស្ថិតនៅត្រង់​ចំណុច​ដែលថា ចុះ​ហេតុអ្វី​បានជា​ខ្មែរ និង​ព្នង​មាន​របស់​តុបតែង​ខ្លួនប្រាណ​ដូចគ្នា​?​
ខឹម វាសនា
លោក ខឹម-វាសនា គឺជាក្មេងកំព្រាឪពុក, អតីតតួកុន, អ្នកនិពន្ធ, អ្នកដឹកនាំរឿង, អ្នកជំនួញ, អ្នកនយោបាយកម្ពុជា។ លោកជាអតីតសមាជិក នៃគណបក្សសមរង្ស៊ី និងជាតំណាងរាស្រ្តមណ្ឌលខេត្តព្រៃវែងនៅ ក្នុងរដ្ឋសភាកម្ពុជា នីតិកាលទី៣ នៅឆ្នាំ២០០៣ ។ លោក ខឹម-វាសនា បច្ចុប្បន្នជាប្រមុខគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ និងជាជនបដិវត្តន៍ផ្នត់គំនិតដំបូងគេបង្អស់នៃកម្ពុជា។ លោកជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានទស្សនៈវិស័យសម្ភយុទ្ធ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាតិខ្មែរ។ លោកមានគណបក្សផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីបម្រើអោយទស្សនៈនយោបាយរបស់លោក ដោយយល់ច្បាស់ថា គឺជាគន្លឹះតែមួយគត់ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរកម្ពុជាឲ្យជាសង្គមថ្មីស្រឡាងមួយ។សព្វថ្ងៃលោកលែងធ្វើនយោបាយ និងប្រកាសខ្លួនជាព្រហ្មរក្សាលោក និងពន្យល់ធម៌ដែលខ្លួនអះអាងថាជាធម៌ព្រះពុទ្ធ។ នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២២ លោកបានបំផុសបំផុសអបិយ៍ជំនឿរឿងទឹកលិចពិភពលោក ដែលបង្ករការភ្ញាក់ផ្អើលពេញកម្ពុជា។ លោកនៅតែរក្សាការយល់ថាទឹកនឹងលេចពិភពលោក សម្លាប់មនុស្សមួយផែនដី រស់តែអ្នកយល់ធម៌លោក ប៉ុណ្ណោះ។
ជីវប្រវត្តិ
លោក ខឹម វាសនា កើតថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៥  ត្រូវនឹងឆ្នាំខ្មែរគឺ ឆ្នាំម្សាញ់ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិពានា ឃុំក្ដឿងរាយ ស្រុក           កញ្ច្រៀច ខេត្តព្រៃវែង។ នៅក្នុងត្រកូលគ្រួសារធ្វើស្រែចំការមួយ ដែលមានបងប្អូនបង្កើតពីរនាក់ ប្រុសមួយ ស្រីមួយ ហើយរូបលោកជាកូនទី១ និងប្អូនស្រីរបស់លោកឈ្មោះ ខឹម ស្រីមុំ។
ក្រុមគ្រួសារ៖
មានបងប្អូន៩នាក់ ហើយគាត់ជាកូនទី២។
ការបង្កើតអង្គការ និងគណបក្ស
នៅឆ្នាំ ២០០៥ វាជាឆ្នាំមួយដែល អង្កការបណ្តុះបណ្តាល និងអភិវឌ្ឍន៍ (ភាសាអង់គ្លេស: Training and Development Organization ហៅកាត់ថា TDO) បង្កើតចេញជារូបរាងឡើងដោយ លោក ខឹម វាសនា។ ហើយអង្គការនេះមានទិសដៅ ទាញយកប្រយោជន៍ឲ្យបាន ពីកិច្ចប្រតិបត្តិព្រះធម៌ ដាំបណ្តុះ ចរិកសីលធម៌សង្គមឡើងវិញ និងដាំបណ្តុះ គ្រាប់ពូជប្រជាធិតេយ្យ។
ទើបបាននៅថ្ងៃ១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០០៥ គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវបានផ្តួចផ្តើមបង្កើតទ្បើង ដោយពលរដ្ឋមួយក្រុមតូច ដែលមានចិត្តគំនិត និងទស្សនៈប្រហាក់ប្រហែល គ្នាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមខ្មែរ។ ក្រុមស្ថាបនិកបក្ស បានបំពេញបែបបទបង្កើតគណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យទ្បើង ស្របតាមច្បាប់ស្តីពី គណបក្សនយោបាយ ហើយក៏បានទទួលស្គាល់ចុះបញ្ជីជាផ្លូវការតាមប្រកាសក្រសួងមហា ផ្ទៃ លេខ៧៩២ប្រ.ក ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៦។ គណបក្សសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ បានបង្កើតទ្បើងក្នុងស្ថានភាពមួយ ដ៏លំបាក បំផុតដោយសារខ្វះខាតទាំងធនធានមនុស្សដែលហ៊ានប្រឈមរាល់គំនិត ត្រួតត្រា អាត្មា និយម តែមានឥទ្ធិពល នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ និង ខ្សត់ខ្សោយ ប្រភពថវិកា ព្រមជាមួយនេះ នៅមានការឃោសនាមួលបង្កាច់ ពីអ្នកនយោបាយមួយក្រុមដ៏ល្បី ដែលគេប្រសិទ្ធនាម ខ្លួនគេថា ជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ដោយចោទថាជាក្រុមលក់ខ្លួនជាគណបក្ស អាយ៉ង។ ក៏ប៉ុន្តែឧបសគ្គទាំងនេះ ពុំអាចវាយបំបាក់ ឬក៏រារាំងនូវការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏មុះមុត របស់ពួកគេបានទ្បើយ ព្រោះក្រុមនោះមានលក្ខណៈសម្បត្តិពិសេស ដែលអ្នកទាំងនោះ គ្មានគឺ ភាពសុចរិតបេះដូងបរិសុទ្ធ ចង់ជួយពលរដ្ឋរបស់យើងពិតប្រាកដ និងមាន ទស្សនៈច្បាស់លាស់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមជាតិ ដែលអ្នកនយោបាយទាំងនោះ ពុំបានយកចិត្តទុកដាក់ ឬក៏យល់មិនដល់។
ការដែលចេញមកបង្កើតគណ បក្សផ្ទាល់ខ្លួន គឺវាលំបាកកាយជារឿង ធម្មតាទេតែទោះយ៉ាងណាក៏វាមិនដូចលំបាកចិត្ដដែរ ព្រោះអ្វីដែលយើងចង់ និងពេញចិត្ដចំពោះការងារដែលលំបាក ហ្នឹងហើយឥឡូវយើងមានការទទួលខុសត្រូវរួមមិនមែនដូចមុនយើងទទួល ខុសត្រូវជាផ្នែកនោះទេ ។ បើពិតជាអ្នក នយោបាយមែនគេត្រូវមានទស្សនវិស័យមួយភ្ជាប់នឹងសកម្មភាពការងារ របស់គេហើយបើទស្សនៈវិស័យខុសគ្នាហើយ គឺមិនអាចនៅជាមួយគ្នាបានទេ។
ដំណើររឿងរ៉ាវផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោក ដែលជាប់ស្អិតទៅនឹងបក្ស
ម្លោះហើយបានជាលោក ខឹម វាសនា កំណត់អោយនិយមន័យពាក្យ នយោបាយថា គឺការងាររបស់ជនសប្បុរសដែលមានចិត្តចង់ទៅជួយសង្រ្គោះអ្នកដទៃ ទើបមកធ្វើនយោបាយ ហើយត្រូវចងចាំថា កាងារនយោបាយ មិនមែនជាមុខរបររកស៊ីនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែចំពោះលោកវិញ លោកខិតខំខ្លាំងណាស់រកស៊ី ដើម្បីយកលុយទៅធ្វើនយោបាយ ស្របតាមមនសិការគំនិតទស្សនៈនយោបាយរបស់លោក អោយបានដល់គោលដៅគឺ ការដាក់នូវប្រព័ន្ធយន្តការ០៨ចំណុច ជាចំណុចស្នូលគន្លឹះដើម្បីបំបែកប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលដឹកនាំរដ្ឋដែលប្រមូលអំណាចទាំងអស់ទៅលើកណ្តាប់ដៃបុគ្គលតែម្នាក់ នោះគឺ អ្នកដឹកនាំរដ្ឋ អោយប្រជាពលរដ្ឋមានអំណាច ហើយដែលវាឈានទៅដល់សម្រេចនូវសុបិនរួមមួយគឺ មាតុភូមិមួយដែលពួកយើងទាំងអស់គ្នា រួមរស់នៅដោយស្មើភាពគ្នា ក្នុងភាពជាម្ចាស់ប្រទេស ម្ចាស់អំណាចម្ចាស់វាសនាដោយខ្លួនឯង។
ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ
នៅតែមិនអស់ចិត្ត ភ័យបារម្ភខ្លាចពីសុខសន្តិសុវត្តិភាពផ្ទាល់របស់គាត់ ជាដដែលនោះទើបមានការប្រមូលប្រាក់សារជាថ្មីម្តងទៀត រួមផ្សំនឹងប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនគាត់ទើប ឡានមួយទឹកយីហោរម៉ាក់ Nissan Fanta មួយគ្រឿងត្រូវបានទិញ យកមកប្រើប្រាស់ ជំនួសឡានចាស់របស់គាត់។ ក្រោយមកទៀតប្រមាណជាងមួយខែមុន ការបោះឆ្នោតជាតិជ្រើសរើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត អាណត្ដិទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ ទើបគាត់សម្រេចចិត្តទិញរថយន្តថ្មីស្រឡាងមួយគ្រឿងយីហោរម៉ាក់ Mazda យកមកប្រើរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
អ្វីជាការសង្រ្គោះខ្មែរពិតប្រាកដ?
មនុស្សខ្មែរច្រើនណាស់រស់នៅក្នុងភាពជាមនុស្សអាត្មានិយម រស់នៅក្នុងភាពជាមនុស្សដែលបំផ្លាញអ្នកដទៃ រស់នៅក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅដែលនឹងក្លាយទៅជាបន្ទុករបស់អ្នកដទៃ។ មនុស្សប្រភេទនេះមិនមានតំលៃជាមនុស្សទេ គេមិនគួរបានទទួលនូវជំនួយណាមួយពីអ្នកដទៃក្នុងន័យគ្រាន់តែដើម្បីបន្តភាពអាក្រក់របស់ពួកគេនៅលើផែនដីនេះអោយកាន់តែយូរនោះទេ។ សំរាប់ខ្ញុំមនុស្សប្រភេទនេះមិនទាំងមានតំលៃសមរស់នៅលើផែនដីនេះផង។ មនុស្សល្អ និងបរិស្ថានធម្មជាតិរងការឈឺចាប់ និងរងការបំផ្លាញអោយវិនាសហិនហោយដោយស្នាដៃមនុស្សប្រភេទនេះច្រើនរហូតពណ៌នាមិនអស់។ មនសិកាជាមនុស្សប្រាប់យើងថាពួកមនុស្សប្រភេទនេះមិនមានតំលៃដើម្បីរស់នៅទេ។ជួយអោយមនុស្សបែបនេះមានហូបចុក មានស្លៀកពាក់ មានជំរកស្នាក់នៅ និយាយរួមថាជួយអ្វីក៏ដោយអោយតែក្នុងន័យដើម្បីផ្តល់ភាពងាយស្រួល និងបន្តការរស់នៅអោយមនុស្សធុននេះ សុទ្ធតែជារឿងមិនគួរធ្វើទាំងអស់ ឬអាចនិយាយបានថាជាការជួយបំផ្លាញសុខសន្តិភាពរបស់មនុស្ស សត្វនិងបរិស្ថានធម្មជាតិទាំងអស់។ មានរបស់តែមួយ ហើយគឺតែមួយគត់ ដែលយើងគួរផ្តល់អោយដល់មនុស្សប្រភេទនេះ គឺការអប់រំអោយមនុស្សប្រភេទនេះក្លាយទៅជាទៅជាមនុស្សដែលរស់នៅមានប្រយោជន៍ដល់ពិភពលោក មុននឹងពួកគេទទួលបានជំនួយផ្សេងៗទៀតដែលជាធាតុចាំបាច់សំរាប់ការរស់នៅសុខស្រួលនិងយូរអង្វែងរបស់ពួកគេ៕ អនុលោមតាមទស្សនៈបែបនេះហើយបានជាខ្ញុំ ជួលកាលសប្បាយចិត្តនឹងជួលមនុស្សមកធ្វើការដោយបដិសេធមិនយកមនុស្សដែលគ្មានតំលៃសមនឹងរស់លើផែនដី ដោយយកជំនួសនូវមនុស្សមានតំលៃជាមនុស្ស ទោះជាអោយប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់ជាង ជួនកាលប្រាក់ឈ្នួលនោះខ្ពស់ជាងប្រាក់ឈ្នួលធម្មតាច្រើនដងទៅទៀត តែខ្ញុំនៅតែពេញចិត្តនឹងអោយ ហើយការអោយប្រាក់ឈ្នួលថ្លៃនេះ មិនព្រោះតែអ្នកធ្វើការល្អជាងគេនោះទេ ប៉ុន្តែព្រោះអ្នកមានតំលៃសមនឹងទទួលនូវតំលៃនេះ៕
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយចិន
ចិន​៖​ត្រូវ​គិត​ពី​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ឬ​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​​​ដ្បិត​ខ្លួន​ជាមហា​អំណាច​ពិភពលោក?​
right|thumb|350px|[[ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ (ខាងឆ្វេង) ឱនក្បាល​ពេល​ចាប់ដៃ​ប្រធានាធិបតី​ចិន (ខាង​ស្ថាំ) © Reuters]] នា​រយៈ​ពេល​ពី​១៥​ទៅ​២៥​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ ប្រទេស​ចិន​នឹង​ក្លាយ​ជា​មហា​អំណាច​សេដ្ឋកិច្ច ពិភព​លោក​ទី​១។ ម្ល៉ោះ​ហើយ ចង់​ឬ​មិន​ចង់ ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ដែល​កំពុង​បន្ត​លេច​ត្រដែត​ឡើង​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ ត្រូវ​តែ​បន្ត​អភិវឌ្ឍ​ការ​ផ្តោះប្តូរ​សេដ្ឋកិច្ច​ជា​ឧភតោ​ភាគី ហើយ​ទន្ទឹម​ជាមួយ​គ្នា​នេះ ក៏​ត្រូវ​ប្រឹងប្រែង​ជួយ​រក្សា​ស្ថិរភាព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​អន្តរជាតិ​បច្ចុប្បន្ន ​ដែរ ឲ្យ​សម​នឹង​ឋានៈ​របស់​ខ្លួន​ជា​មហា​អំណាច​ពិភពលោក។
ឆ្នាំ២០០៣៖ ចិន​ប្តូរ​យុទ្ធសាស្រ្ត​ដើម្បី​ស្វែងរក​ថាមពល
នៅ​ខែ​មេសា​ឆ្នាំ​២០០៣ ស្ថានភាព​អន្តរជាតិ​ប្រែប្រួល​និង​តានតឹង​ខ្លាំង ដោយហេតុតែ សង្គ្រាម​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​(Irak)​។ ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចិន​ព្រួយបារម្ភ​ពីព្រោះ​សង្គ្រាម​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគ​មួយ​សម្បូណ៌​ទៅ​ដោយ​ប្រេងកាត គឺ​ប្រមាណ​៦៤%​នៃ​ប្រេង​កាត​ពិភពលោក។ ចិន​បារម្ភ​ខ្លាច​ខ្វះ​ប្រេងកាត ដែល​ជាហេតុ​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ម៉ាស៊ីន​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​គាំង​ដំណើរ ព្រម​ទាំង​អាច​នឹង​ពន្យឺត​ពេល​មិន​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​ក្លាយ​ជា​មហា​អំណាច​ ពិភពលោក​បាន​លឿន​រហ័ស។
ប្រេត
ប្រភេទប្រេត
ក្នុងសំយុត្តនិកាយនិទានវគ្គ ប្រេតមាន ១២ ពួក ។ យោងតាមជំនឿនិងការរៀបរាប់ តំណាលតៗមក ការតាំងឈ្មោះប្រេតទាំងនោះ គឺអាស្រ័យមកពីអំពើបាបកម្ម ដែលខ្លួនបានសាងពីជាតិមុនមក ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតប្រេតខ្លះ ក៏មានរូបសញ្ញាផ្ទាល់របស់ខ្លួនដែរ ។
ប្រភេទ​ទី ៩. បព្វតង្គប្រេត
បព្វតង្គប្រេត ប្រេតមានកាយដូចភ្នំ ។ ក្នុងតម្រាខ្មែរហៅជា បព្វង្កា មានដៃខ្លីជើងខ្លី ខ្លួនវែងជ្រងក់ ធំខ្ពស់ ដូចភ្នំ ក្បាលតូច កខ្លី សាច់រឹងដូចដំរី ចំពោះខ្លួនប្រាណវិញ គឺមានភ្លើងឆេះរងំ ឆេះទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ដូចភ្លើងឆេះភ្នំ ស្រេកឃ្លានអាហាររាប់កោដិឆ្នាំ ឃ្លានឥតមានស្រាក តែមិនស្លាប់ ព្រោះបានធ្វើបាបកម្មច្រើននិងទ្រាំរស់នៅបែបបនេះរាប់រយឆ្នាំទៀត លុះអស់កម្មពៀរ ។ ប្រេតនេះច្រើនរស់នៅក្នុងដងព្រៃជ្រៅ នាហេមពាន្តភ្នំគិជ្ឈកូដ កាលពីជាតិមុនគឺមនុស្សទុរជន មានចិត្តរឹងរូស ចងគំនុំ ឈ្លោះប្រកែកនិងតាមព្យាបាទគេឯង ឥតកោតក្រែងអំពើអាក្រក់ដែលខ្លួនបានសាង ។
ពិធីបុណ្យ​ទាក់ទង​នឹង​ប្រេត
ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​កុក្ក​សន្ធោ ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ឡើង​មុន​គេ​ក្នុង​ភទ្ទកប្ប​នេះ​ ពួក​ប្រេត​ទាំង​នោះ​ក៏​នាំ​គ្នា​ទៅសួរ​ថា​ បពិត្រ​ព្រះ​អង្គ​ដ៏​ចំរើន​ ចុះ​យើង​ខ្ញុំ​ទាំង​ឡាយ​កាល​ណា​ទើប​បាន​អាហារ​បរិ​ភោគ​ ។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា​ ចាំ​សួរ​ព្រះ​ពុទ្ធ​​ជាន់​ក្រោយ​ចុះ​ ក្នុង​សាសនា​តថា​គត​នេះ​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​មិន​ត្រូវ​បាន​អាហារ​បរិភោគ​ទេ​។ លុះ​ផែន​ដី​ដុះ​បាន​មួយ​យោជន៍​ឡើង ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​កោនាគម​នោ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ ពួក​ប្រេត​ទាំង​នោះ​ក៏​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​សួរ​ទៀត​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​ត្រាស់​ដូច​ព្រះ​ពុទ្ធ​មុន​ដែរ ។ លុះ​​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ​ព្រះ​នាម​សម​ណ​គោ​ត្តម​យើង​នេះ​បាន​ត្រាស់​ដឹង​ឡើង​ក្នុង​លោក​ ពួក​ប្រេត​ទាំង​នោះ​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​សួរ​ព្រះ​អង្គ​ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ត្រាស់​ថា​ អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ត្រូវ​បាន​អាហារ​បរិភោគ​ក្នុង​សាសនា​តថា​គត​នេះ​ហើយ​ តែ​ចាំ​មើល​ពេល​ណា​ដែល​ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិ​សារ​ជា​ញាតិ​របស់​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ថ្វាយ​ទាន​ដល់​តថា​គតនឹង​ញ៉ាំង​អាហារ​ឱ្យ​សំរេច​ដល់​អ្នក​ទាំង​ឡាយ​ អ្នក​ទាំង​ឡាយ​នឹង​បាន​អាហារ​បរិ​ភោគ​ក្នុង​ពេល​នោះ​។
ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​​ពុទ្ធបរិស័ទ​ខ្មែរ​​​នាំ​គ្នា​វេច​នំ​អន្សម​ដូចៗ​គ្នា​យ៉ាង​នេះ?
ភ្ជុំ​បិណ្ឌ ​ជា ​បុណ្យ​មួយ​ផ្នែក​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ ដែល​ជា​ទី​ពេញ​និយម​ពី​សំណាក់​ពុទ្ធ​បរិ​ស័ទ​គ្រប់​មជ្ឈ​ដ្ឋាន​ ។ ​ទោះ​​បី​មក​ដល់​សម័យ​ទំនើប ដែល​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ឈប់​ជឿ​លើ​ជំនឿ​អរូបី ខ្មោច ព្រាយ អារុក្ខអារក្ស អ្នកតា ទេវតា ប្រេត នរក ឬ សួគ៌​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏​នៅ​មាន​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​បន្ត​សេចក្តី​ជំនឿ​ទាំង​នោះ និង បន្ត​អនុវត្ត​កិច្ច​​បូជា​ខាង​សាសនា​​រហូត​មក​ ។ ដរាប​ណា​គ្មាន​ការ​អប់រំ និង សិក្សា​​ជ្រៅជ្រះ​ដើម្បី​ជា​ឧបករណ៍​សម្រាប់​វិភាគ​ពិចារណា​ស្វែង​រក​សច្ចភាព និង ​តថភាព ដរាប​នោះ​​​នឹង​​នៅ​តែ​មាន​មនុស្ស​​​ល្ងង់​ខ្លៅ​បន្ត​អនុវត្ត​ជំនឿ​គ្មាន​ហេតុផល​រហូត ។
ខ្មែរឥស្សរៈ
សកម្មភាព
ពួក​កងឯកភាព​រួម​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ ជា​អ្នក​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ចេញ​ប្រតិបត្តិការ​វាយប្រហារ​នេះ​។ ពួកគេ​បាន​បែងចែក​គ្នា​ជា​ប្រាំ​ក្រុម ទីមួយ​គឺ​ក្រុម​ដឹកនាំ​ដោយ ហែម សាវ៉ាង និង ហែម សាវ៉ាត (ជា​បងប្អូនបង្កើត​នឹងគ្នា) ដែល​មាន​ទិសដៅ​វាយ​សណ្ឋាគារ​ខេត្ត​។ ក្រុម​ទីពីរ គឺ​ក្រុម​សម្រាប់​វាយ​បន្ទាយទាហាន​ជើង​ខ្មៅ​។ ក្រុម​ទីបី​គឺ ក្រុម​មាន​គោលដៅ​វាយ​ប៉ុស្តិ៍​ប្រៃសណីយ៍ និង​ផ្ដាច់​វិទ្យុ​។ ក្រុម​ទីបួន វាយ​ពន្ធនាគារ រំដោះ​អ្នកទោស​។ ក្រុម​ទីប្រាំ ដឹកនាំ​ដោយ​ដាបឈួន មាន​គោលដៅ​វាយ តម្រួត​ខេត្ត និង​ផ្ទះគយ​។ តែ​បើ​តាម​ការស្រាវជ្រាវ​របស់​ប្រវត្តិវិទូ​អូស្ត្រាលី ចន ទូលី (Jonh Tully) បាន​អះអាង​ថា ក្នុង​ការវាយប្រហារ​នេះ ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​បាន​បារាំង​បន្ទោស និង​ចោទប្រកាន់​ថា បាន​ផ្សំ​គំនិត​រៀបចំ​ផែនការ និង​បញ្ជា​លើ​ការវាយប្រហារ​នេះ​។ តែ​តាម លោក ប៊ុណ្ណ ចន្ទម៊ុល អះអាង​ថា គឺ​ពួក​ថៃ​ក៏​មិន​បាន​ចូលរួម ឬ ដឹង​គម្រោងការណ៍​នេះ​ឡើយ​។ ពួក​ខ្មែរឥស្សរៈ​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង ដែល​រៀបចំ​ការវាយប្រហារ​ដូច​ខាងលើ​។
ការ​គំរាមកំហែង​ចំពោះ​រដ្ឋអំណាច
លោក ប៊ុណ្ណ ចន្ទម៉ុល បាន​យល់ថា“ការវាយប្រហារ​លើ​ក្រុងសៀមរាប​នេះ មិន​សន្មត​ថា ជោគជ័យ ឬ បរាជ័យ​អ្វី​ទេ​។ ប៉ុន្តែ​ជា​ស្រមោល​តស៊ូ​មួយ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួក​បារាំង​ភ័យផ្អែមមាត់​មួយ​គ្រា​ដ៏​ធំ​ទៅ​ដែរ ហើយ​វា​អាច​បណ្ដុះ​ទឹកចិត្ត​ខ្មែរ​ឯទៀត ឱ្យ​ភ្ញាក់​រលឹក​ឡើង​ផង​។” នេះ​គ្រាន់តែ​ជា​ការព្រមាន​មួយ​របស់​ខ្មែរឥស្សរៈ​ទៅលើ​ អាណានិគម​បារាំង​​។ ឯ​ការពិត​នោះ គឺ​ចាប់តាំងពី​ពេល​នោះ​មក​រហូតដល់​ពេល​បារាំង សម្រេចចិត្ត​ប្រគល់​ឯករាជ្យ​ពេញ​បរិបូណ៌ ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នោះ ចលនា​ខ្មែរឥស្សរៈ​បាន​បង្ក​បញ្ហា​ច្រើន​ណាស់​ដល់​អាជ្ញាធរ​បារាំង​។
នៅឆ្នាំ ១៩៥១ សឺនង៉ុកមិញ ថែម​ទាំង​បាន​បង្កើត​ចលនា​ប្រដាប់​អាវុធ​​មួយ ដោយ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា សមាគមខ្មែរឥស្សរៈ ទៀត​ផង ដែល​ជាហេតុ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការភ័ន្តច្រលំ មិន​ដឹង​មួយណា​ជា​ខ្មែរឥស្សរៈ​កុម្មុយនិស្ត និង​មួយណា​មិនមែន​កុម្មុយនិស្ត។ នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​នេះ​ដែរ វៀតណាម​បាន​សម្រេច​បំបែក​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ឥណ្ឌូចិន​ឲ្យ​ទៅ​ជា​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ផ្ទាល់​របស់​ប្រទេស​និមួយៗ​វិញ។ ក្រុម​ខ្មែរ​កុម្មុយនិស្ត​ក៏​សម្រេច​បង្កើត​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ផ្ទាល់​របស់​ខ្លួន ដោយ​ដាក់​​ឈ្មោះ​ថា បក្សប្រជាជន​បដិវត្តន៍ខ្មែរ។ បក្ស​នេះ​ដឹកនាំ​ដោយ​គណៈ​កម្មាធិការ​​មជ្ឈិម​បក្ស​បណ្តោះអាសន្ន​មួយដែលមាន សឺនង៉ុកមិញ ជា​ប្រធាន ទូ សាមុត ជា​អនុប្រធាន និង​សៀវ ហេង ជា​អគ្គលេខាធិការ។ ក៏ប៉ុន្តែ ពី​ឆ្នាំ​១៩៥១ រហូត​ដល់​​ឆ្នាំ១៩៦០ ​ក្រុម​ខ្មែរ​កុម្មុយនិស្ត​មិន​បាន​​រៀបចំ​ធ្វើ​សន្និបាត​បង្កើត​បក្ស​ជាផ្លូវការ​ទេ ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​បក្ស​ប្រជាជន​​បដិវត្តន៍ខ្មែរ​មិន​មាន​ភាពឯករាជ្យ​​ដាច់​ស្រឡះ​​ពី​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ឥណ្ឌូចិន។ សូម្បី​តែ​លក្ខន្តិកៈ​របស់​បក្ស​ក៏​វៀតណាម​ជាអ្នក​​សរសេរ​ឲ្យ​ដែរ រួច​ទើប​យក​មក​បកប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ ទោះ​ជា​យ៉ាងនេះ​​ក៏ដោយ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​គណបក្ស​កាន់អំណាច​​នៅ​កម្ពុជា បាន​កំណត់​យក​​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​ខ្មែរ​ថា​ជា​ប្រភព​ដើម​របស់​ខ្លួន ហើយ​កំណត់​យក​ថ្ងៃទី២៨ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ថា​ជា​ថ្ងៃ​កំណើត​បក្ស។
បក្ស​ពលករ​កម្ពុជា
ស្ថានីយទូរទស្សន៍
ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​ដំបូង​គេ​នៅ​កម្ពុជា​គឺ ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​ជាតិ​កម្ពុជា (ទទក) ដែល​បាន​ចាប់​ដំណើរការ​ដំបូង​បំផុត​នៅឆ្នាំ ១៩៦៦។ ស្ទូឌីយ៉ូ​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​ដោយ​ខ្មែរក្រហម​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៥ តែ​ត្រូវ​បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ក្រោម​របប​សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។ ទទក ចាប់​ដំណើរការ​ផ្សាយ​ជា​រូបភាព​ពណ៌​ធម្មជាតិ​នៅឆ្នាំ ១៩៨៦។ មាន​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​សរុប ១៥ ស្ថានីយ ដោយ​រាប់​បញ្ចូល​ស្ថានីយ​ផ្សាយ​បន្ត​របស់ ទូរទស្សន៍​បារាំង និង​វៀតណាម ក៏​ដូចជា​ស្ថានីយ​ផ្សាយ​បន្ត​តាម​តំបន់។
បច្ចុប្បន្ន​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​ធំៗ​ចំនួន​១៣​គឺ៖
អ៊ឹម សុងសឺម
ប្រវត្តិរូប
លោកអ៊ឹម សុងសឺមចាប់កំណើតនៅឃុំកំពង់ព្រះ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។ ឪពុករបស់លោកឈ្មោះអ៊ឹម ស៊ាន ម្ដាយរបស់លោកឈ្មោះតាន់ សឿន។ លោកជាអតីតសិស្សថ្នាក់ទី៣នៃវិទ្យាល័យព្រះមុនីវង្ស(បាត់ដំបង)។ លោកធ្លាប់បានជាប់ឈ្មោះជាអ្នកចំរៀងលេខ ១ ក្នុងការប្រឡងចម្រៀងនៅក្រុងបាត់ដំបង ក្នុងពេលដែលលោក​នៅរៀននៅឡើយ។ បន្ទាប់មកក្រសួងឃោសនាការ បានអញ្ជើញលោកអោយមកចូលរួមក្នុងក្រុមតន្ត្រីឃោសនាការជាតិ។ លុះក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ១៨ មីនា ឆ្នាំ១៩៧០ គឺរដ្ឋប្រហារលន់នល់ លោកបានចូលធ្វើជាយុទ្ធជនក្នុងកងពលតូចថ្មើរជើងលេខ១៣ ដោយមានឋានន្តរសក្ដិជាអនុសេនីត្រី។ លោកបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី១៦ មីនា ១៩៧២ នាម៉ោង១៧និង៣០នាទី​នៅគេហដ្ឋានរបស់លោកនៅខេត្តបាត់ដំបង ដោយជំងឺមហារីកក្រពះ។
បញ្ជីរាយនាម ប្រាសាទខ្មែរ
ខេត្តស្ទឹងត្រែង
​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។
គ្រឹះ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ
ឯកសារ​យោង
ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ
ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ
សាវតាក្រសួង
តាមរយៈគេហទំព័រក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ៖
អគ្គនាយកដ្ឋានបច្ចេកទេសវប្បធម៌
អគ្គនាយកដ្ឋានបច្ចេកទេសវប្បធម៌ មានមុខងារអនុវត្តនូវរាល់បេសកកម្មរបស់ក្រសួងក្នុងការប្រតិបត្តិ នយោបាយលើវិស័យ៖
កម្ពស់ត្រីកោណ
ចំពោះត្រីកោណសម័ង្ស
ចំពោះចំណុចនៅក្នុងត្រីកោណសម័ង្ស ផលបូកនៃរង្វាស់ជ្រុងកែងទៅនឹងជ្រុងទាំងបីស្មើនឹងកម្ពស់នៃត្រីកោណ។
អាស៊ាន
ប្រវត្តិ
ប្រធាន​អាស៊ាន
មូលនិធិ
អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងជាអង្គការមួយនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដែលមានឈ្មោះថាសមាគមអាស៊ីអាគ្នេយ៍(ASA) ដែលជាក្រុមមួយដែលមានប្រទេសចូលរួមដូចជាហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ។អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៧ នៅពេលដែលរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសនៃប្រទេសចំនួនប្រាំដូចជាឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាអាស៊ានដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាសន្ធិសញ្ញាក្រុងបាងកក។
ស្ថានភាពទូទៅ
អាស៊ានត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមសសរស្ដម្ភចំនួនបីៈ សហគមន៍សន្តិសុខនយោបាយអាស៊ាន(APSC), សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន(AEC), និងសហគមន៍សង្គមធម៌វប្បធម៌អាស៊ាន(ASCC)។
ឃុំនិមិត្ត
សូមមើលផងដែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្រុកអូរជ្រៅ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា
ប្រវត្តិសង្ខេបទទក
== ខ្លឹមសារ រូបសញ្ញាឡូហ្គោនៃទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា TVK ==
វិធីសាស្រ្តហ្រ្វូបេនៀស
ការពន្យល់
ចំលើយរបស់ស៊េរីទាំងនេះជាមួយAkខាងលើ
ឧទាហរណ៍
យើងទទួលបានចំលើយឯករាជ្យលីនេអ៊ែ​ ដោយដោះស្រាយពហុធាអាំងឌីកាល់r(r-1)-r+1 = r2-2r+1 =0 ដែលផ្តល់អោយឫសឌុបនៃ១ ។ ដោយប្រើឫសនេះ យើងយកមេគុណនៃzk+r-2 ស្មើសូន្យ ដែលផ្តល់អោយយើងនូវ
ឃុំសូភី
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះមាន ៥ភូមិ ។
កោះត្រឡាច
ថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៦ ប្រធានាធិបតី ង៉ោ ដិ​ន យេ​ម (Ngô Đình Diệm) បានចេញ​បទបញ្ជា លេខ 143-NV ក្នុងការ​ប្រកាស​បញ្ជី​ឈ្មោះ​រដ្ឋបាល​ភូមិសាស្ត្រ​នៅ​វៀតណាម​ខាងត្បូង ។ ក្នុងនោះ កោះ​ត្រឡាច ត្រូវបាន​ក្លាយជា “​ខេត្ត​កូ​ង​ស៊ើ​ង​” (tỉnh Côn Sơn) ។​ ថ្ងៃទី ១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥ កងទ័ព​កុ​ម្មុយ​និ​ស្ត​យួន នៃ​រណសិរ្ស​រំដោះ​វៀតណាម​ខាងត្បូង បាន​ចូល​កាន់កាប់ កោះ​ត្រឡាច បន្ទាប់ពី​រដ្ឋាភិបាល​សាធារណរដ្ឋ​វៀតណាម បាន​ផ្ដួលរំលំ​ដោយ​ពួក​កុ​ម្មុយ​និ​ស្ត​យួន​នៅ​ថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ។​
អំពី​គុក​កោះ​ត្រឡាច​
វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ
គោលបំណង
បណ្ណាល័យនេះបន្តប្រមូលឯកសារ រួមមានទាំង សាស្ត្រាស្លឹករឹត និង ច្បាប់បោះពុម្ភដែលសុទ្ធតែមានតម្លៃចំពោះជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋ។ បណ្ណាល័យនេះគឺជា បណ្ណាល័យពិសេសមួយ ខាងផ្នែក វប្បធម៌ និង សាសនា។ វាក៏ជាបណ្ណាល័យសាធារណៈមួយដែរ ដោយសារបណ្ណាល័យនេះបើកបំរើការមិនមែនត្រឹមតែចំពោះព្រះសង្ឃ និង អ្នកអាន ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរាប់បញ្ចូលនូវ អ្នកស្រាវជ្រាវជាតិ និងអន្តរជាតិទៀតផង។
ស្រុកបន្ទាយស្រី
(Banteay Srei District) ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ ខេត្តសៀមរាប ដែលមាន ៦ឃុំ និង  ៣៦ភូមិ÷
ឃុំប៉ោយប៉ែត
ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ នេះមាន ១១ភូមិ ។
ប្រាសាទបាយ័ន
ព្រះពុទ្ធរាជនៅប្រាសាទបាយ័ន
គេបានប្រទះឃើញចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គប្រក់នាគ ស្ថិតនៅក្នុងឥរិយាបថសមាធិ  នៅបាតអណ្តូង  ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលប្រាសាទបាយ័ន កាលពីឆ្នាំ ១៩៣២ ។ ចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ  បង្អាញឲ្យយើងដឹងនូវផ្នត់គំនិតនយោបាយនាសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ កាលពីចុងគ្រិស្តសតវត្សរ៍ទី១២ ដើមគ្រិស្តសតវត្សរ៍ទី ១៣ ។ បណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ អ្នកឯកទេសខាងវប្បធប្រវត្តិសាស្រ្ត  បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា ក្រៅពីការបង្ហាញនូវផ្នត់គំនិតនយោបាយរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ នាសតវត្សរ៍នោះ ចម្លាក់ថ្មបុរាណនេះនៅមានសារៈសំខាន់មួយទៀត គឺបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីលទ្ធិទេវរាជមកលទ្ធិពុទ្ធរាជក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ ពីព្រោះថា  បល្ល័ង្ក ឬព្រះអាទិទេពខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា ត្រូវបានជំនួសដោយព្រះបដិមាតំណាងឲ្យព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គ ឬព្រះអវលោកេស្វរៈទៅវិញ  ដូចករណីចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គខាងលើនេះ  ជាដើម ។ លោកបណ្ឌិតបានបន្តឲ្យដឹងថា ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធសាសនាខាងលើនេះ  អាចគូសបញ្ជាក់តាមរយៈព្រះភក្រ្តរបស់ព្រះអង្គ  ដែលតំណាងឲ្យព្រះរូបរបស់ព្រះមហាវីរក្សត្រ គឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន ទី ៧ តែម្តង នេះជាចំណុចយ៉ាងសំខាន់បំផុត ។ តាមការស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវិទ្យា និង ខាងសិលាចារឹក លោកសាស្រ្តាចារ្យបានឲ្យដឹងថា ការដែលគេឆ្លាក់ព្រះរូបព្រះមហាក្សក្រោមរូបភាពរបស់ព្រះពុទ្ធ  ឬគេថ្វាយព្រះនាមព្រះមហាក្សត្សទៅជាព្រះពុទ្ធរូប គឺជាប្រពៃណីទូទៅក្នុងសង្គមខែ្មរបុរាណ ។ លោកត្រាណេ បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា កត្តាទាំងនេះហើយដែលបង្ហាញឲ្យយើងដឹងថា ព្រះពុទ្ធអង្គនៃប្រាសាទបាយ័ន ដែលសព្វថៃ្ង  គេបានយកទៅទុកនៅក្នុងអគារកែ្បរ លានព្រះគម្លង់ ពិតជាតំណាងឲ្យព្រះពុទ្ធរាជ  ជំនួសឲ្យទេវរាជយ៉ាងប្រាកដមែន។ ចំពោះចលនាបន្លាស់ប្រព័ន្ធគំនិតពីទេវរាជ មកពុទ្ធរាជ បានទទួលការគាំទ្រពីអ្នកប្រាជ្ញធំៗ  ដូចជា ហ្គ្រោស៍លីយ៉េរ៍  និង សេដែស ជាដើម ។  គួររំឭកថា ព្រះពុទ្ធដ៏ធំរបស់យើង  ត្រូវបានគេជួលជុលឡើងវិញ  ព្រោះត្រូវបានគេកមេ្ទចជាច្រើនចំណែក ហើយទម្លាក់ចោលក្នុងបាតអណ្តូង  ក្រោយពីប្រតិកម្មសិវនិយមចំពោះលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា  ក្រោយ​ពី ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានសោយទិវង្គតទៅនោះ ។ thumb|ប្រាង្គកណ្តាល
វិធីសាស្រ្តរំលីងថ្ម ក្រោយពេលឆ្លាក់រួច
ដោយគ្មានឯកសារបន្សល់ទុក គេមិនដឹងមូលហេតុច្បាស់ពីភាពមិនហើយ តែកត្តាខ្លះបណ្តាលមកពីព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យបានខ្លី ហើយរាជ្យទាយាទមិនបង្ហើយការសាងសង់ ឬមានសង្គ្រាមជួលកាលអព្ភតហេតុ ដូចជារន្ទះបាញ់នៅប្រាសាទតាកែវ តាមសិលាចារឹកនៅទីនោះ។ ក្រោយពីបានឆ្លាក់បានមួយផ្ទាំងៗកូនជាងស្រីត្រូវតែជះទឹកលើផ្ទាំងចម្លាក់ និងធ្វើការដុះខាត់ ព្រោះវាជាការងារងាយស្រួលសម្រាប់ស្រ្តី ត្រង់ក្បាច់តូចៗ គេដុះស្រាល និងប្រហែលប្រើដែកអង្រូសផង។ ដោយមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំ អ្នកខ្លះសុខចិត្តបម្រើសាសនាដោយលះបង់ពេលវេលា ទ្រព្យសម្បត្តិដោយហេតុផល កម្ម និងផល ។
ឃុំព្រែកដំបង
ឃុំព្រែកដំបងជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។ ឃុំនេះមាន៥ភូមិ៖ ឃុំព្រែកដំបង ស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្ដាល។ ជាភូមិកំណើតរបស់លោក ឯល ប៊ុនណា។
ឃុំរកាកោងទី១
'''ឃុំរកាកោង ទី១'''ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។ ឃុំនេះមាន៤ភូមិ៖
ឃុំរកាកោងទី២
ឃុំរកាកោងទី២ជាឃុំមួយស្ថិតនៅក្នុងស្រុកមុខកំពូល ខេត្តកណ្តាល។ ឃុំនេះមាន៤ភូមិ៖
ឥទ្ធិពល​នៃ​វប្បធម៌ឥណ្ឌា​លើ​ខឿន​វប្បធម៌​ខ្មែរ
ចំនែកឯ ​ជនជាតិខ្មែរ​វិញ សូម្បីតែ​មនុស្ស​មិន​ជឿនលឿន​ក្តី ក៏​ស្ថិតក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ដ៏​រឹងមាំ​ដែរ ។ ខ្មែរ​មាន​តុលាការ​សម្រាប់​កាត់ក្តី​ដោយ​ក្រឹត្យក្រម​ជា​លក្ខណៈ​ លាយលក្ខណ៍អក្សរ ។ ខ្មែរ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ជ្រះថ្លា​ជាទីបំផុត​នូវ​សាសនា​មួយ​ដែលមាន​ទ្រឹ​ស្តី្គ ​គម្ពីរ​ក្បួនខ្នាត​ជា​ភាសា​ពិសិដ្ឋ (បាលី) គណៈសង្ឃ​ដែល​ផ្តល់​ចំពោះ​គេ​ក្នុងពេល​ជាមួយគ្នា​នោះ​នូវ​ទស្សនៈទាន​ស្តីពី​ លោក និង​បរលោក ព្រមទាំង​ទស្សនៈទាន​ត្រឹមត្រូវ​ដែលជា​ទស្សនៈទាន​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ពាក់កណ្តាល​ នៃ​មនុស្សជាតិ​អាស៊ី ។
ដូច្នេះ តទៅ​នេះ​យើង​សូម​លើកយក​បញ្ហា​មួយចំនួន​មក​អធិប្បាយ​ដោយ​សង្ខេប​សម្រាប់​ រំលឹក​ដល់​អតីតកាល ហើយ​ធ្វើការ​ពិចារណា​រួម ទោះបី​បញ្ហា​ទាំងនោះ​មិនបាន​វិភាគ​ស៊ីជម្រៅ​នៅទីនេះ​ក៏ដោយ ព្រោះ​យើង​បានធ្វើការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​រួចមកហើយ​ក្នុង​សៀវភៅ “ការបង្កើត​រដ្ឋ​ខ្មែរ” កាលពី​ឆ្នាំ ២០០៥ ។