cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ការយាងមករបស់អទិទេពក្មែរ (ព្រះម៉ែ)...
ជនជាតិនេះមានបាបកម្មខ្លាំងណាស់ហេតុតែពុំបានដឹងនូវពាក្យដែលប្រើសព្វថ្ងៃជាពាក្យប្រមាថចំពោះបុព្វជនខាងដើម និង បុព្វជន​​បច្ចុប្បន្ន (មាតា) បង្កើត ។ តើអោយពួកគេអាច​រុងរឿងថ្កុំថ្កើន​ ម្តេចទៅ បើពួកគេមានកំហុសមាក់ងាយអ្នកមានឧបការះគុណម្លឹងៗ អញ្ចឹងហើយបានជាអ្នកនគរនេះពេលស្លាប់ទៅ គេតែងតែលើកទង់ក្រពើពណ៏សអោយម្នាក់មួយៗ គ្រប់ៗគ្នារាល់​ពេលស្លាប់​ ទាំងគ្រហស្ថ បព្វជិត អ្នកមានអ្នកក្រអ្នកតូចអ្នកធំបុរសស្រ្តីបណ្ឌិត…។ល។
រឿង អំណាចគុណធម៌
បុប្ផានាំកូនប្រុសអាយុ ៥ឆ្នាំ បើកឡានដើរកំសាន្តទីក្រុងបាត់ដំបង នៅរសៀលមួយ។ មួយស្របក់ក្រោយមក នាងក៏មកឈប់ចត នៅមាត់ស្ទឹងសង្កែ ដើម្បីចូលទិញ គ្រឿងកុំព្យូទ័រ នៅហាងមួយ មុននឹងត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។ កំពុងតែឈរស្តីសួរជាមួយអ្នកលក់ក្នុងហាង កូនប្រុសរបស់នាង ក៏រលាស់ដៃពីម្តាយ រត់វឹង ចេញពីហាង ឆ្លងថ្នល់ បំរុងរត់ទៅរក រទេះលក់ពោតលីង។ ពេលនោះ ស្រាប់តែមានរថយន្តមួយបរលឿនស្លេវពីចម្ងាយមកដែរ។ បុប្ផាងាកភ្លែតឃើញភ្លាម ប្រហោងពោះធ្លុង ភ្ញាក់ភ័យស្ទើររលត់វិញ្ញាណ រត់ហក់តាមចាប់កូនពីក្រោយ។ តែនាងនៅយឺតបន្តិច ជាងបុរសចំណាស់ម្នាក់ ដែលឈរម្តុំៗនោះ។ គាត់បានស្ទុះវឹង ស្រវាចាប់ក្មេងជាប់ ហើយព្រមៀលខ្លួនគេចពីរថយន្ត ដ៏ព្រហើនមួយនោះ ផុតគ្រោះថ្នាក់ ទាំងពីរនាក់។ ពូចាស់នោះ ក៏ងើបឡើង ចាប់ដៃក្មេង ហុចទៅអោយបុប្ផាវិញ។
- ខ្ញុំអត់មានឆត្រ័ទេ តែស្លឹកចេកម៉ាធាងនេះ អាចបាំងភ្លៀងបានខ្លះដែរ កុំអោយទទឹកអាវផន់មីអូនឯង។
- មែនហើយឪវាអើយ! ពេលកូនយើងធំឡើង យើងគួរបង្រៀនពួកគេ អោយស្គាល់នូវតម្លៃគុណធម៌ ចេះធ្វើអំពើល្អ ទៅលើមនុស្សជុំវិញខ្លួន​ ដូចដែលគេទាំងពីរ បានធ្វើកន្លងមកនេះ។ អំពើគុណធម៌ ពិតជាមានអំណាច អាចធ្វើអោយមនុស្ស បានជួបនូវសេចក្តីសុខ ទាំងរូបកាយ ទាំងដូងចិត្ត ទាំងជីវិត និងដួងវិញ្ញាណ ដូចដែលយើងទាំងពីរបានទទួល​ នៅពេលនេះ។ ពិតជាគួរអោយរំភើបក្នុងចិត្តជាទីបំផុត គ្មានអ្វីនឹងប្រៀបផ្ទឹមបានឡើយ...
ច្រកឡាប៉េរូស
ច្រកឡាប៉េរូស (ជាភាសាបារាំង៖Détroit de La Pérouse, ជាភាសាជប៉ុន៖宗谷海峡, ជាភាសារុស្ស៊ី៖Пролив Лаперуза) ជាច្រកសមុទ្រ​ដែលខណ្ឌចែកកោះសាខាលីនរបស់រុស្ស៊ីនិងកោះហុកកៃដូរបស់ជប៉ុន ដោយតភ្ជាប់សមុទ្រជប៉ុននិងសមុទ្រអុកហុតស្គ៍។ វាមានប្រវែង៤០គ.ម និងជំរៅពី២០ទៅ៤០ម៉ែត។ ច្រកនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមអ្នករុករកជនជាតិ​បារាំងឈ្មោះ ហ្សង់ហ្វ្រង់ស័រ ដឺ ឡា ប៉េរូស ដែលបានមករុករកច្រកនេះនៅឆ្នាំ១៧៨៧។
ភ្នំគូលែន
សម័យអង្គរ
ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា មហិន្រ្ទព៌ត​ ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃអាណាចក្រអង្គរ។ វាជាកន្លែងដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ប្រារព្ធធ្វើពិធីទេវរាជ និងប្រកាសឯករាជ្យពីប្រទេសជ្វាក្នុងឆ្នាំ​៨០២ ដែលជាពេលដែលសម័យអង្គរកើតឡើង។ ភ្នំនេះជាទីក្រុងរបស់ចក្រភពខ្មែរ (អាណាចក្រខ្មែរ)ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សមុនពេលប្តូរទៅហិហរាល័យ ដែលឥឡូងនេះហៅថារលួស។
ម៉ូឌុល​យ៉ាំង
ការ​កំណត់​ម៉ូឌុល​យ៉ាំង​របស់​សម្ភារៈ​មួយ
300px|thumb|right| ខ្សែ​កោង​កុងត្រាំង​ដេហ្វរម៉ាស្យុង​របស់​សម្ភារៈ​ដែល​​គោរព​តាម​ច្បាប់​ហ៊ូក
រឿង ជម្រើសជីវិត
ដោយជីវភាពខ្វះខាត ប្រឿនបានបង្ខំចិត្តឈប់រៀន ហើយទៅរកស៊ី ធ្វើការជាជាងដាប់ថ្ម ដូចឪពុករបស់ខ្លួនដែរ ព្រោះគិតថា នេះជារបរដែលខ្លួនមានជំនាញ ទេពកោសល្យពូកែស្រាប់ហើយ។
នាយប្រឿនមានការឈឺចាប់ក្នុងខ្លួនខ្លាំងណាស់ ចុកអួលរហូតនិយាយមិនចេញ សូម្បីមួយម៉ាត់។ រីឯភ្នែកវិញក៏ស្រវាំង មើលអ្វីក៏មិនឃើញដែរ តែនាយអាចស្តាប់ឭ សម្លេងប្រកូកខ្ញៀវខ្ញារបស់អ្នកភូមិ ដែលរត់ព្រោងព្រាត មកជួយលើកថ្មចេញពីខ្លួនរបស់នាយ។ មានខ្លះស្រែកថា ៖
កោន
កោន​និយ័ត
កោន​និយ័តជា​កោន​ដែល​មាន​បាត​ជា​រង្វង់។ បើ​កាំនៃ​រង្វង់​នោះ​ស្មើ r ហើយ​កំពស់​របស់​កោន​ស្មើ​នឹង h គេ​បាន​មាឌ​របស់​កោន​សំដែង​ដោយ
រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ
និយមន័យ
រចនាបថ (Style) សំដៅទៅលើសិល្បៈក្នុងការសាងសង់ ឬតុបតែងលំអតាមគំនិតរបស់ព្រះមហាក្សត្រក្នុងការស្ថាបនាប្រាសាទបុរាណ។ ស្ថាបត្យកម្ម ជាសិល្បៈក្នុងការសាងសង់ប្រកបដោយការតុបតែងតាមក្បួនខ្នាត។ សិល្បៈ (សិល្បៈ-សំ-សីប្ប-បា) សំដៅទៅលើការសាងសង់ផ្សេងៗ ជំនាញ ហត្ថកម្មគ្រប់បែបយ៉ាង ដែលមានសោភ័ណ និងប្រកបដោយសិល្ប៍ ពោលគឺធ្វើឱ្យមនុស្សគាប់ចិត្ដ គាប់អារម្មណ៍ ចង់មើល ចង់ឃើញ ចង់ស្ដាប់។ នៅក្នុងសម័យបុរាណ គេបានចែករចនាបថស្ថាបត្យកម្ម ឲ្យដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលមានរហូតទៅដល់ ១៣ រចនាបថ (Style) ដែលក្នុងរចនាបថនិមួយៗ មានលក្ខណៈខុសគ្នាទៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ។
រចនាបថភ្នំដា (គ.ស.វទី១ ដល់គ.ស.វទី៦)
តាមការធ្វើការកំណាយនៅក្នុងអង្គរបុរី និងនៅអូរកែវ (កម្ពុជាក្រោម) ស្ថាបត្យកម្មនាសម័យអាណាចក្រភ្នំ ត្រូវកំណត់យកប្រាសាទភ្នំដាធ្វើជាគោល និងកំណត់ជារចនាបថភ្នំដា។ ប្រាសាទភ្នំដាស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអង្គរបុរី ក្នុងខេត្តតាកែវបច្ចុប្បន្ន។ នៅក្នុងសម័យហ្វូណន ប្រទេសខ្មែរមានទំនាក់ទំនងជាច្រើនជាមួយប្រទេសឥណ្ឌាជាពិសេសក្នុងវិស័យសិល្បៈ។ ក្រៅពីស្ថាបត្យកម្មប្រសាទ នគរភ្នំបានទុកស្នាដៃជាច្រើនខាងរូបដិមា ដែលគេបានជួបប្រទះនៅតំបន់អង្គរបូរី និងទីកន្លែងដទៃជាច្រើនទៀតនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ។ ចំណែកឯកំណាយនៅកំពង់ផែរអូរកែវវិញ បានបង្ហាញពីគ្រឿងឧបករណ៍ និងគ្រឿងអលង្ការ ដែលខ្មែរសម័យនោះបានប្រើប្រាស់ ។
រចនាបថព្រៃក្មេង (ពាក់កណ្ដាល ស.វ ទី២ នៃគ.សទី ៧)
រចនាបថព្រែក្មេង គឺស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ (គ.ស ៦៥៥-៦៨១)ដែលមានរាជធានីនៅអង្គរបូរី។ ប្រាសាទដែលគេបញ្ចូលក្នុងរចនាបថនេះមាន ប្រាសាទព្រៃក្មេង ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍ (ផ្នែកបុរាណ)។ ស្ថាបត្យកម្ម មានលក្ខណៈប្រហែលគ្នានិងស្ថាបត្យកម្មក្នុងរចនាបថសម្បូណ៍ក្បាច់រចនាលើផ្ដែរច្រើនតែ ក្បាច់ភ្ញីទេស ពោលគឺក្បាច់ផ្កាច័ន្ទន៍ ។ នៅក្នុងរចនាបថនេះ គេច្រើននាំគ្នាកោតសរសើរបដិមាហរិហរៈ ប្រាសាទអណ្ដែត ដែលគេចាត់ទុកថា ស្នាដៃឯកមួយក្នុងសិល្បៈខ្មែរ ព្រោះបដិមានេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា សិល្បៈករខ្មែរ មាន បច្ចេកទេសខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយចេះធ្វើបដិមានេះ ឱ្យមានរាងរៅសមសួនល្អណាស់ ។
អាថ៌កំបាំងល្បែងចាក់ទឹកដូងបែបទីពីរ...
-ក្បាលម៉ែព្រែក 			        ក្អែកជុះអាចម៏ដាក់ប៉ក់   ។
រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ
អំពីរចនាបថកោះកែ
ប្រាសាទដែលគេរាន់បញ្ចូលក្នុងរចបនាបថកោះកែរគឺ ប្រាសាទនៅកោះកែ ទាំងអស់។
អាថ៌កំបាំងល្បែងចាក់ទឹកដូងបែបទីពីរ...
ពាក្យដែលក្មេងចេះហើយថា បន្តគ្នានិយាយពុំច្បាស់ថា ៖
រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ
រចនាបថបាពួន (ពាក់កណ្ដាលទី ២ នៃស.វទី ១១)
រចនាបថនេះស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទឧទយទិត្យវរ្ម័នទី២ (គ.ស ១០៥០-១០៦៦) ព្រះបាទហ៌សវរ្ម័នទី៣ (គ.ស ១០៦៦-១០៨០) ដែលមានរាជធានីនៅអង្គរដែរ ចំពោះប្រាសាទដែលបញ្ចូលក្នុងរចនាបថនោះ មានដូចជា ប្រាសាទបាពួន ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច និងប្រាសាទវត្ដខ្នារ។ នៅក្នុងសម័យនោះ ការកសាងប្រាសាទភ្នំ តែមានការរីកចម្រើនឡើងថែមទៀត គឺប្រាសាទបាពួនមានថែវពីរជាន់ ប្រក់ថ្មភក់ព័ទ្ធជុំវិញ ព្រមទាំងមានប្រាង្គនៅគ្រប់ជ្រុងថែវ និងមានគោបុរៈនៅត្រង់ជណ្ដើរគ្រប់ទិសទាំងបួនទៀត។ នៅក្នុងប្រាសាទបាពួនគេ សង្កេតឃើញមានរចនាក្បាច់រឿង នៅតាមជញ្ជាំងគោបុរៈ និងជញ្ជាំងប្រាង្គជ្រុងជាន់ទី២ក្បាច់រឿងទាំងនេះ ចែកជាផ្ទាំងតូចដាច់ៗពីគ្នាមានរាងចតុកោណកែងស្មើរ។ ចតុកោណកែង ហើយច្រើនតែរឿងដែលទាក់ទងទៅ និងព្រះវិស្ណុរីឯរូបបដិមាវិញ ពុំខុសពីរចនាបថឃ្លាំងឡើយ។
ប្រាសាទបាយ៉ងកោ និង អាថ៌កំបាំងប្រសាទនាងសក់ក្រអូប...
-បាយ៉ង បយ៏ង្គ = បាយ័ន= ការផឹក ឬ បៅ
-បយ៏ង្គ = បល្ល័ង្ក
រឿង ពូត្រុំមេកន្ទ្រាញ
- ពុកអើយ នៅក្រោមផ្ទាំងថ្មនោះ មានប្រអប់មួយចម្លែកណាស់។ មើលហ្ន៎!
ពូត្រុំភ្ញាក់ផ្អើលណាស់ រកគិតអី និយាយអីមិនទាន់ចេញអីផង ស្រាប់តែអ្នកស្រុកដែលឈរជុំវិញនោះ ក៏នាំស្រដី រអូ៊ ច្រណែន នឹងពូត្រុំ ដូចឃ្មុំរោមផ្កា ថា ៖
កាលបើបានឭសំដីរបស់មេកន្ទ្រាញហើយ អ្នកស្រុកទាំងឡាយភ្ញាក់ក្រញាង ស្ងួតទឹកមាត់ខះក គ្រប់គ្នា ត្បិតមិននឹកស្មានថា ពូត្រុំអាចបានឡើងបុណ្យសក្តិ ជាមេកន្រ្ទាញប្រចាំភូមិ ដូច្នោះឡើយ។ នៅពីក្រោយខ្នងពូត្រុំ កូនទាំងពីរ ដោះអាវ ចងនៅចុងដងរែក​ ហើយលើកគ្រវីឡើង ស្រែកថា ៖
ត្រីកោណសម័ង្ស
right|Equilateral triangle នៅក្នុងធរណីមាត្រ ត្រីកោណសម័ង្សគឺជាត្រីកោណដែលមានជ្រុងទាំង៣ស្មើគ្នា និងមានមុំទាំង៣ក៏ស្មើគ្នាដែរ។ មុំនីមួយៗស្មើ៦០° ។
ការប្រណាំងក្របីនិងបោកចំបាប់
​​​​លោកជៀង រតនៈ បន្តថាការជិះក្របីប្រណាំងនេះគឺប្រារព្ធធ្វើទ្បើងចាប់ពីម៉ោង៧ដល់ម៉ោង១០ឬ១១ព្រឹកទៅតាមចំនួនក្របីតិចឬច្រើន។ ចប់ការ ប្រណាំងក្របី អ្នកស្រុកអ្នកភូមិរៀបចំការប្រកួតចំបាប់ទៀតរហូតអស់អ្នកប្រកួត។ ការប្រកួតចំបាប់នេះគឺធ្វើឡើងតាមការឯកភាពពីគ្រូចំបាប់តាមក្រុម និមួយៗដែលស្កាត់មកពីភូមិផ្សេងៗគ្នាក្បែរៗនោះដូចជាមកពី ស្រុកស្រីគន្ធរ ខេត្តកំពង់ចាម ឬកំពង់ពពិលនិងមេសប្រចណ្ឌខេត្តព្រៃវែងជាដើម។ ការប្រកួតចំបាប់នេះពុំមានរើសមាឌឬថ្លឹងទំងន់អ្វីទេគឺ អាស្រ័យទៅលើអ្នកប្រកួតផ្ទាល់តើហ៊ានឬមិនហ៊ានតែប៉ុណ្ណោះចំនែកគ្រូឬក្រុមនីមួយៗវិញតែងតែចង់បង្ហាញ ពីភាពក្លាំងក្លាឬលិ្បចប្រកួតរបស់សិស្សក្នុងក្រុមរៀងៗខ្លួន។ លោកប្រធានទេសចរណ៍ខេត្តកណ្តាលបានអំពាវនាវដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិនិង អន្តរជាតិសូមអញ្ជើញទៅចូលរួមទស្សនានូវព្រឹត្តិការណ៍ជិះក្របីប្រណាំងនិងបោកចំបាប់នៅថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅក្នុងបរិវេណវត្តព្រះវិហារសួគ៌នេះ ឱ្យបានច្រើនកុះករព្រោះនេះជាពិធីប្រពៃណីដែលត្រូវបានថែរក្សាទុកតាំងពីបុរាណកាលមក។ ក្រៅពីនេះមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តមានគោលបំនងចង់ឱ្យ បងប្អូនដែលជាអ្នកទេសចរបន្តការស្នាក់នៅទីនោះដើម្បីបង្ហួសទៅលេងនៅវត្តម៉ែបានក្នុងឃុំស៊ីធរនិងបន្តការទស្សនាការប្រណាំងទូករបស់អ្មកស្រុកនៅ ទីនោះទៀត។
កាលប្បវត្តិកម្ពុជា
ស-វ​ទី​១២-១៣:​​ អារ្យធម៌​សម័យ​អង្គរ​ថ្កុំថ្កើង​បំផុត។​ រាជាណាចក្រ​ខ្មែរ​​​ បាន​គ្រប​ដណ្តប់ ប៉ែកអាគ្នេយ៍ ​ទាំង​នៅភាគ​ខាងត្បូង​ និង​ភាគ​ខាងជើង។
ឆ្នាំ១៩៨៨: ទីក្រុង​ហាណូយ បានចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍ ប្រកាស​អោយ​ ដក​កងទ័ព​វៀតណាម ដែលមាន​វត្តមាន លើ​ទឹកដី​កម្ពុជា​អោយ​អស់​មុន​ឆ្នាំថ្មី​ចូលមក​ដល់។
នៅខែធ្នូ: ការ​ចុះចូល​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម ពីរ​រូប​ទៀត គឺលោក​ខៀវ សំផន​ និង​លោក​នួន ជា ដែលទទួល​ជា​កិត្តិយស ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ភ្នំពេញ ព្រម ទំាង​លើកលែង​ទោស​ “នូវ​សកម្ម​ភាព​ពី​អតីត​កាល”។
សីលាទិគុណ
ពាក្យថា សីលាទិគុណ បាន​មក​ពី​ពាក្យ សីល + អាទិ (ជាដើម) + គុណ ដែល​មាន​ន័យ​ថា គុណ​មាន​សីល​ជា​ដើម ។ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​មាន​សីលាទិគុណ គឺ​ព្រះ​អង្គប្រសើរដោយរូបកាយ (មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ និងអនុព្យញ្ជនៈ ៨០) ប្រសើរដោយសីល សមាធិ បញ្ញា ។
រឿង អ្នកភូមិនិងធុងទឹក
- ឧិលោកម្ចាស់អើយ អភ័យទោស អោយខ្ញុំផង ដែលខ្ញុំមិនអាច ផ្ទុកទឹកគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់ជួយផ្គត់ផ្គង់ គ្រួសាររបស់លោក ដូចធុងល្អមួយទៀត។
ហ្សូសែហ្វ ស្តាលីន
ហ្សូសែហ្វ ស្តាលីន ជា​អតីត​មេដឹកនាំ​សហភាពសូវៀត​ទី​ពីរ ពីឆ្នាំ ១៩២៣ ដល់ ១៩៥៣ បន្ទាប់ពី​មរណភាពរបស់លោក​វ្លាឌីមៀរ លេនីន​។
រឿង ត្រឡោកបាយ
-​ ស្លាប់ហើយ! ខាត់ធ្វើអីកូន? ម៉ាក់ប៉ា មិនចង់អោយកូនក្លាយជាអ្នកលេងទ្រ ដូចជីតារបស់ឯងទេ ព្រោះនោះជាមុខរបរ របស់អ្នកក្រ។ ឃើញប៉ាឯងទេ គេខំរៀន រហូតមានការធ្វើ មានប្រាក់ មានផ្ទះថ្ម មានឡានជិះ។ កុំទៅចង់ធ្វើជាអ្នកភ្លេង ធ្វើអីកូនប្រុសម៉ាក់! រកលុយចិញ្ចឹមពោះ មិនគ្រប់ទេ កូន!
កំណាព្យ ព្រំ ម៉ាញ
កំណាព្យ​
ពាក្យ​ពិត​រែង​ស្លែង នំ​បន្លំ​ក្លែង តែង​ល្អ​តែ​ក្រៅ លះលង់​ចោល​ទៅ កុំ​នៅ​ផ្ដេសផ្ដាស ក្រោក​សុំ​ពរ​ព្រះ ប្រោស​អ្នក​ជា​ថ្មី។ ស្វែង​រក​អនាគត ដើម្បី​រំលត់ ពត់​ចិត្ត​អប្រិយ លះ​អស់​ឧបាយ ក្នុង​កាយ​ប្រុស​ស្រី អ្នក​ហ្នឹង​មានជ័យ គ្រង​ខ្លួន​ឯង​បាន»៕
ឯកសារយោង
ស្ដេច​កំប្លែង ព្រំ ម៉ាញ ទទួល​ងារ​ជា​វីរ​សិល្បករ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចុះផ្សាយក្នុង ds RFA
សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម
ការវាយប្រហារគ្នាទ្រង់ទ្រាយតូចបានបន្តរវាងប្រទេសទាំងពីរពេញមួយឆ្នាំ១៩៧៨ ដូចគ្នាចិនបានព្យាយាមសម្រុះសម្រួលឱ្យមានការជជែកពិភាក្សាសន្តិភាពរវាងប្រទេសទាំងសងខាង។ យ៉ាងណាៗ ប្រទេសណាក៏ដោយក៏មិនអាចឈានដល់ការសន្យាដែលអាចទទួលយកបាននៅតុចរចារឡើយ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៨ ពួកមេដឹកនាំវៀតណាមបានសម្រេចចិត្តបណ្ដេញចេញរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលត្រួតត្រាដោយខ្មែរក្រហម ដោយសង្កេតថារបបនេះជារបបនិយមចិន និងមានអរិភាពខ្លាំងចំពោះវៀតណាម។ ថ្ងៃ ២៥ធ្នូ ១៩៧៨ កងទ័ពវៀតណាម១៥០០០០នាក់បានលុកលុយកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងបានរាតត្បាតកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជាក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែពីរអាទិត្យតែប៉ុណ្ណោះ។ ថ្ងៃ ៨មករា ១៩៧៩ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជានិយមវៀតណាម (ស.ប.ក.)ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅភ្នំពេញ ដែលកត់សម្គាល់នូវការផ្ដើមការកាន់កាប់របស់វៀតណាមរយៈពេលដប់ឆ្នាំ។ អំឡុងសម័យកាលនោះ កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យរបស់ខ្មែរក្រហមត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់នៃកម្ពុជា ដូចគ្នាដែរ ក្រុមតស៊ូប្រដាប់អាវុធជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់វៀតណាម។ នៅពីក្រោយឆាកទាំងនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន-សែននៃរបបស.ប.ក.បានខិតជិតក្រុមនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (រ.ច.ក.ប.)ដើម្បីចាប់ផ្ដើមការជជែកពិភាក្សាសន្តិភាព។ នៅក្រោមសម្ពាធការទូតនិងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់នូវកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយការបរទេស ដែលនាំទៅដល់ការដកទ័ពរបស់ខ្លួនពីកម្ពុជាក្នុងខែ កញ្ញា ១៩៨៩ ។
ការងើបឡើងនៃលទ្ធិកុម្មុយនិស្ត
ថាមពលនេះស្រូបទាញពួកកុម្មុយនិស្តយួនដែលសេសសល់ក្នុងការដាស់ឱ្យភ្ញាក់ឡើងនៅកម្ពុជាដែលបានពេញប្រៀបយ៉ាងឆាប់​ដោយសារការត្រឡប់មកវិញនៃក្រុមជនបដិវត្តន៍កុម្មុយនិស្តកម្ពុជាវ័យក្មេង ភាគច្រើននៃពួកគេបានទទួលការអប់រំលទ្ធិកុម្មុយនិស្តនៅបារាំង។ នៅឆ្នាំ១៩៦០ ប.ប.ប.ក.បានប្ដូរឈ្មោះទៅជាបក្សកម្មុយនិស្តកម្ពុជា (ប.ក.ក.) ហើយឈ្មោះនេះក្រោយមកទៀតត្រូវបានយល់ស្របដោយក្រុមចម្រុះភាគច្រើនដែលបានបង្កើតឡើងនៅកៀកក្បែរ សាឡុត-ស (ប៉ុល-ពត) អៀង-សារី និងខៀវ-សំផន ជាស្ថាប័ននយោបាយ 'ពិត'ដែលរំលឹកដល់ប.ក.ក. ។  បននេះបានក្លាយជាដើមកំណើតនៃពួកខ្មែរក្រហម និងលទ្ធិរបស់បននេះគឺត្រូវបានទទួលរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយមនោគមវិជ្ជាម៉ៅនិយម។
កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និង ខ្មែរក្រហម
កំឡុងប្រាំឆ្នាំនៃឧទ្ទាមកម្មខ្មែរក្រហមពីឆ្នាំ១៩៧០ដល់១៩៧៥ ការគាំទ្ររបស់វៀតណាមខាងជើង ជាការចូលរួមគ្នាជាមួយចិនដែលចាំបាច់សម្រាប់ជ័យជម្នះចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ តាំងតែពីមុនសង្គ្រាមវៀតណាមបានបញ្ចប់ ទំនាក់ទំនងរវាងខ្មែរក្រហមក្នុងដំណាក់ការនៃការដណ្ដើមអំណាចពីរបបដែលមានស.រ.នៅពីក្រោយខ្នងដឹកនាំដោយលន់-ណុល និងវៀតណាមក៏មានការតឹងតែងដែរ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងពួកកុម្មុយនិស្តវៀតណាម និងកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្ដើមដំណាលគ្នានៅដើមឆ្នាំ១៩៧៤ និងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ ប៉ុល-ពតបានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាដែលចងក្រង 'មិត្តភាព' រវាងខ្មែរក្រហម និងចិន។
១៩៧៧ ការវិវត្តបន្តិចម្ដងៗទៅកាន់សង្គ្រាម
ដូច្នេះហើយ នៅពេលប៉ុល-ពតដែលនិយមចិន និងបងប្អូនថ្លៃរបស់គាត់អៀង-សារីបានលាលែងតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីប្រមុខនិងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរៀងៗខ្លួននៅខែ កញ្ញា ១៩៧៦ នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាមផាម-វ៉ានឌងនិងអគ្គលេខាធិការបក្សកម្មុយនិស្ត ឡេ-ដ្វឺនមានសុទិដ្ឋិនិយមថាវៀតណាមអាចប្រើឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងលើពួកខ្មែរ។ ក្នុងជំនួបឯកជនជាមួយឯកអគ្គរដ្ឋទូតសូវៀតទៅវៀតណាមនៅថ្ងៃ ១៦វិច្ឆិកា ១៩៧៦ ឡេ-ដ្វឺនបានបណ្ដេញទាំងអៀង-សារី និង ប៉ុល-ពតចេញថាជាមនុស្សមិនល្អដោយសារតែគោលនយោបាយនិយមចិនរបស់ពួកគាត់។ ឡេ-ដ្វឺន ក្រោយមកបាននិយាយអះអាងថានួន-ជា ជាអ្នកដែលឡើងកាន់តំណែងរដ្ឋមន្ត្រីប្រមុខនៃកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យជំនួសប៉ុល-ពត គឺជាមនុស្សម្នាក់ដែលមាននិន្នាការនិយមវៀតណាម ដូច្នេះវៀតណាមអាចប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈគាត់។ យ៉ាងណាមិញ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានវិវត្តជាងប៉ុន្មានពីរបីខែនេះនឹងបង្ហាញថាឡេ-ដ្វឺនបានយល់ខុសក្នុងការវាយតម្លៃរបស់គាត់ចំពោះនួន-ជា។
១៩៧៨ ការរៀបចំដើម្បីការប្ដូររបប
បន្ថែមទៅនឹងភាពខុសគ្នាខាងប្រជាជន ក៏មានភាពខុសគ្នាធំមួយទៀតរវាងសមត្ថភាពប្រយុទ្ធនៃកងទ័ពនៃប្រទេសទាំងពីរផងដែរ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ វៀតណាមត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណមានទាហាន៦១៥០០០នាក់និងរថក្រោះ៩០០គ្រឿង ដែលបានគាំទ្រដោយកងទ័ពអាកាសសមាជិក១២០០០នាក់ ជាមួយយន្តហោះប្រយុទ្ធ៣០០គ្រឿង រួមមានពួកយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកធុនស្រាលមួយពួកទៀត។ ក្នុងការប្រៀបធៀប កម្ពុជាមានកងទ័ព៧០០០០នាក់ រថក្រោះធន់ធ្ងន់តិចតួចតែប៉ុណ្ណោះ យានយន្តពាសដែក២០០គ្រឿង និងសមត្ថភាពអាកាសមានកំណត់។ ទោះបីជាប្រឈមនឹងភាពមិនស្មើគ្នាដ៏ខ្លាំងដូចនេះក៏ដោយ ក៏កម្ពុជាមិនបានបង្ហាញសញ្ញានូវការស្ទាក់ស្ទើរដែរ ពេលដូចគ្នានេះដែរ កងទ័ពរបស់ខ្លួនបានបន្តវាយសម្រុកតំបន់ព្រំដែនវៀតណាម។ នៅខែ មករា ១៩៧៨ កងកម្លាំងកម្ពុជានៅតែកាន់កាប់បានភាគមួយចំនួននៃទឹកដីវៀតណាមនិងចាប់ផ្ដើមរុករានទីប្រចាំការខាងក្រៅរបស់វៀតណាមនៅក្នុងខេត្តហាទៀងទៀត។ ថ្ងៃ ២៧មករា ១៩៧៨ វៀតណាមបានចាប់ផ្ដើមពឹងកងទ័ពកម្ពុជានៅតាមបណ្ដោយតំបន់ព្រំដែនឱ្យផ្ដួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។
ប្រឈមនឹងពីក្រោយឆាកនៃការប៉ះទង្គិចយោធា រវាងថ្ងៃ ៩មករា និង ២០កុម្ភៈ ១៩៧៨ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរងវៀតណាមផាន-ហៀនបានធ្វើដំណើរជាច្រើនលើកទៅប៉ីជិងដើម្បីធ្វើការពិភាក្សាជាមួយពួកអ្នកតំណាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលនៅទីបំផុតបានបង្ហាញថាគ្មានបានផ្លែផ្កាអ្វីទេ។ ថ្ងៃ ១៨មករា ១៩៧៨ ចិនបានព្យាយាមសម្រុះសម្រួលការចរចាបន្ថែមរវាងកម្ពុជានិងវៀតណាម ដែលនៅពេលនោះអនុរដ្ឋមន្ត្រីប្រមុខតឹង-យិងឆវ់បានធ្វើដំណើរទៅភ្នំពេញ ដែលលោកស្រីត្រូវជួបជាមួយការតបតយ៉ាងខ្លាំងដោយពួកមេដឹកនាំកម្ពុជា។ ខណៈពេលនោះ ពួកអ្នករដ្ឋការរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានផ្ដើមធ្វើជំនួបសម្ងាត់ជាមួយសោ-ភឹម ពួកមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមនៅភូមិភាគយោធាបូព៌ារបស់កម្ពុជា ដើម្បីធ្វើផែនការការបះបោរយោធាដែលនៅពីក្រោយខ្នងដោយវៀតណាម។ កំឡុងសម័យដដែលនោះ គុណវិបត្តិនៃកងទ័ពដែលធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ដោយកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជានៅក្នុងភូមិភាគយោធាបូព៌ាបានក្រើនរំលឹកដល់ប៉ុល-ពតអោយចាត់ទុកតំបន់នោះជាសំបុកនៃពួកក្បត់។
ការឆ្លើយតបពីសហគមន៍អន្តរជាតិ
ប្រទេសថៃ ដែលមានព្រំដែនរួម800 km (គីឡូម៉ែត្រ) ជាមួយកម្ពុជានិងបានភ័យខ្លាចជាប្រវត្តិសាស្ត្រនូវការវាតទីនិយមរបស់វៀតណាម បានទាមទារថាវៀតណាមត្រូវដកទ័ពរបស់ខ្លួនភ្លាមៗពីកម្ពុជា ដូច្នេះប្រជាជនកម្ពុជាអាចជ្រើសរើសរដ្ឋាភិបាលមួយដោយសេរីក្រៅពីអន្តរាគមន៍របស់បរទេស។ ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ភ្វីលីពីន និងសិង្ហបុរីបានបង្ហាញនូវការគាំទ្ររបស់ខ្លួនចំពោះជំហររបស់ថៃ។ បន្ថែមទៀត អាស៊ានបានមើលឃើញការលុកលុយនិងការកាន់កាប់បន្តបន្ទាប់របស់វៀតណាមនៅកម្ពុជា បានទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដោយសូវៀត ដែលជាការគំរាមកំហែងនាំឱ្យរំខានដល់សន្តិសុខ និង ស្ថេរភាពក្នុងតំបន់នេះ។ ទិដ្ឋភាពនោះត្រូវបានរួមចំណែកដោយចិន ដែលបានបន្តដរាបណានៅតែមានការចោទប្រកាន់វៀតណាមពីការបង្ខំកម្ពុជាឱ្យចូលទៅក្នុងសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិនដើម្បីបម្រើជាទីប្រចាំការក្រៅមួយនៃអនុត្តរភាព​ជាសកលរបស់សូវៀត។ សហរដ្ឋ ដែលមិនដែលបានថែរក្សាទម្រង់នៃចំណងការទូតណាមួយជាមួយកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យរបស់ខ្មែរក្រហមទាល់តែសោះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការគាំទ្រជាខ្លាំងចំពោះសមាជិកភាពនៃអតីតសត្រូវរបស់ខ្លួននៅក្នុងមហាសន្និបាតស.ប. និងបានបំពងការដង្ហើយហៅរបស់អាស៊ានដើម្បីឱ្យមានការដកកងកម្លាំងកងទ័ពវៀតណាមភ្លាមចេញពីកម្ពុជា។
កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពប៉ារីស
នៅខែ មីនា ១៩៩២ ការចាប់ផ្ដើមនូវបេសកកម្មរបស់អ៊ុនតាក់នៅកម្ពុជាត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ដោយការមកដល់នៃពួកអ្នករក្សាសន្តិភាពស.ប.២២០០០នាក់ ដែលរួមបញ្ចូលកងទ័ពមកពី២២ប្រទេស ឥស្សរជនផ្លូវការ៦០០០នាក់ នគរបាល៣៥០០នាក់ និងនយោជិកអសេនិក១៧០០នាក់ និងពួកអ្នកស្ម័គ្រចិត្តតាមមណ្ឌលបោះឆ្នោត។ បេសកកម្មនេះត្រូបានដឹកនាំដោយលោកអាកាឝ៊ិ-យ៉ាស៊ុយឝ៊ិ។ នៅខែ មិថុនា ១៩៩២ ខ្មែរក្រហមបានង្កើតឡើងជាផ្លូវការគណបក្សសាមគ្គីជាតិកម្ពុជាតិ និងបានប្រកាសថាគណបក្សនេះនឹងមិនចុះឈ្មោះដើម្បីចូលរួមការបោះឆ្នោតពេលខាងមុខឡើយ។ បន្ថែមទៀត ខ្មែរក្រហមក៏បានបដិសេធដកហូតអាវុធកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនដោយអនុលោមទៅតាមកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស។ បន្ទាប់មក ដើម្បីរារាំងជនជាតិយួនពីការចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត ពួកខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្ដើមការសម្លាប់រង្គាលក្រុមសហគមន៍អសេនិកជនយួន (ជនស៊ីវិលយួន) ដែលបង្កឱ្យមានយួនរាប់ម៉ឺននាក់រត់គេចចេញពីកម្ពុជា។ ចំពោះចុងឆ្នាំ១៩៩២ កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានរុលចូលទៅក្នុងកំពង់ធំដើម្បីយកកន្លែងឈរជើង មុនពេលកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពរបស់ស.ប.ត្រូវបានពង្រាយពាសពេញទីនោះ។ នៅក្នុងប៉ុន្មានខែដែលនាំទៅដល់ការបោះឆ្នោត កងល្បាតយោធារបស់ស.ប.ជាច្រើនត្រូវបានវាយប្រហារ ពេលដែលពួកគេបានចូលទៅកាន់ទឹកដីដែលកាន់កាប់ដោយខ្មែរក្រហម។
ប្រាសាទឃ្លាំង
ប្រាសាទឃ្លាំងជាប្រាសាទ២ដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដែលមួយឋិតនៅពីខាងជើង និងមួយទៀតឋិតនៅពីខាងត្បូង ប៉ុន្តែប្រាសាទទាំងពីរនេះឋិតនៅពីខាងក្រោយប្រាសាទសួរព្រ័ត ភាគខាងកើតព្រះបរមរាជវាំង ដោយមានផ្លូវកាត់ពីព្រះបរមរាជវាំងទៅកាន់ទ្វារជ័យនៃរាជធានីអង្គរធំ។ ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើងអំពីថ្មភក់ ដោយប្រាសាទឃ្លាំងដែលនៅពីខាង ជើងហៅថាប្រាសាទឃ្លាំងជើង និងប្រាសាទដែលនៅពីខាងត្បូងហៅថាប្រាសាទឃ្លាំងត្បូង។ ប្រាសាទទាំងពីរនេះថ្វីត្បិត តែសាងសង់ឡើងនៅមុនក្រោយគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែមានរូបរាងស្ទើរដូចគ្នាទាំងស្រុងទោះបីប្រាសាទឃ្លាំងខាងត្បូង តូចជាងបន្តិចក៏ដោយ។ ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើងកសាងឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១០ដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥ និងប្រាសាទឃ្លាំងខាងត្បូងកសាងឡើងនៅសតវត្សទី១១ដោយព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១។ ក្រៅពីប្រាសាទទាំងពីរដែលឋិតក្នុងរចនាបថឃ្លាំង នៅមានប្រាសាទផ្សេងទៀតដូចជាប្រាសាទភិមានអាកាស និងប្រាសាទតាកែវក៏ឋិតក្នុងរចនាបថឃ្លាំងផងដែរ។ ឃ្លាំងមានន័យថាជាបន្ទប់សម្រាប់ផ្ទុកនូវសម្ភារផ្សេងៗ ក៏ប៉ុន្តែប្រាសាទនេះមិនមែនជាឃ្លាំងផ្ទុកដូចឈ្មោះនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា ទីនេះទំនងជាកន្លែងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជាពួកអភិជន ឬជនបរទេសជាដើម។ ប្រាសាទឃ្លាំងខាងជើងកាលដើមឡើយក្នុងរាជព្រះបាទរាជេន្ទ្ររ្ម័នទី២សាងសង់ឡើងពីឈើ ប៉ុន្តែត្រូវរុះរើជួសជុលពីថ្មភក់វិញម្ដងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥មុនការសាងសង់ប្រាសាទឃ្លាំង ខាងត្បូង។
Intramural
កីឡា Intramural ឬ intramurals គឺជាកីឡាកម្សាន្តបានរៀបចំនៅក្នុងស្ថាប័នជាពិសេសមួយ, ជាធម្មតាស្ថាប័នអប់រំមួយ [1] [2] ឬតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយដែលបានកំណត់។ [ត្រូវការអំណះអំណាង] ពាក្យនេះដែលបានសំន់អាមេរិចខាងជើង [2] មកពីឡាតាំង ពាក្យ muros អន្តរមានន័យថា "នៅក្នុងជញ្ជាំង" [3] [4] [5] និងត្រូវបានគេប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីការប្រកួតកីឡានិងការប្រកួតប្រជែងដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងចំណោមក្រុម "នៅក្នុងជញ្ជាំង" របស់ស្ថាប័នមួយឬតំបន់។ កាលបរិច្ឆេទរយៈពេលដល់ទៅឆ្នាំ 1840 ។ [4] [5] វាត្រូវបាន contrasted ជាមួយ extramural បាល់បោះឬ intercollegiate កីឡាដែលត្រូវបានលេងរវាងក្រុមមកពីស្ថាប័នអប់រំផ្សេងគ្នា។ [6] ពាក្យ intermural ដែលក៏មានន័យថាត្រឹមត្រូវ "រវាងស្ថាប័ន" [7] គឺជាកំហុសទូទៅសម្រាប់ "intramural" ។ សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋអូហៃអូរដ្ឋនិងសាកលវិទ្យាល័យមីឈីហ្គែន [9] បានបង្កើតនាយកដ្ឋានកីឡា intramural លើកដំបូងនៅក្នុង 1913. មើលោក Mitchell ជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សានៅពេលនោះត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះនាយកដំបូងនៃ Intramural កីឡានៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Michigan នៅឆ្នាំ 1919 និងជាលើកដំបូងកំសាន្ត មជ្ឈមណ្ឌលកីឡានៅក្នុងប្រទេសនេះបានបើកនៅសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ Michigan ។ [10] លោក Mitchell ត្រូវបានចាត់ទុកជា "ឪពុករបស់កីឡា intramural" និងបានបង្រៀនថ្នាក់មួយនៅក្នុងកីឡា intramural ថតដោយលោក William Wasson ជាស្ថាបនិកនៃសមាគមជាតិ intramural (NIA) រៀបចំទុកមុនចំពោះការ សមាគមកីឡាកំសាន្ត (NIRSA) បាន Intramural ជាតិ។ លោក Mitchell ក្រោយមកបានសរសេរ Intramural អត្តពលកម្ម (ងាប់លិង្គលោក Mitchell - ជាក្រុមហ៊ុន Barnes, 1928) និង Intramural កីឡា [12] លោកបានចូលរួមនិពន្ធ Intramural កីឡាជាមួយនឹងក្របខ័ណ្ឌកីឡាករ Mueller ។ សព្វថ្ងៃនេះការប្រកួត "intramural" នៅតែរៀបចំក្នុងសហគមន៍ជាក់លាក់មួយឬតំបន់ក្រុងរវាងក្រុមដែលមានអាយុស្មើនឹងឬសមត្ថភាពកីឡា។ ឧទាហរណ៍កម្មវិធីកីឡា intramural ជាញឹកញាប់ត្រូវបានរៀបចំនៅលើបរិវេណសាលាដើម្បីលើកកម្ពស់ការប្រកួតប្រជែងនៅមហាវិទ្យាល័យនិងភាពសប្បាយរីករាយក្នុងចំណោមសិស្ស។ ចំពោះសាលារៀននិងសាខាច្រើនបំផុត, កីឡា intramural ត្រូវបានប្រើដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាពនិងអនុញ្ញាតឱ្យនិស្សិតដែលមិនបានប្រកួតប្រជែងនៅលើជាតិ (បោះ) កំរិតឱកាសឱ្យមានសកម្មមួយ។
ប្រាសាទចៅសាយទេវតា
ឯកសារយោង
ចៅសាយទេវតា
ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន
លក្ខណៈសម្បត្តិ និងការបោះឆ្នោត
ច្បាប់ចាត់តាំងរបស់សមាជជាតិប្រជាជនបានបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីគឺត្រូវបានតែងតាំងដោយគណៈប្រធានសមាជជាតិប្រជាជនដែលជាស្ថាប័នអង្គការប្រតិបត្តិរបស់សមាជនោះ។
ការស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៨២
នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ គេបានធ្វើការពិសោធន៍បែងចែកបក្សនិងតំណែងរដ្ឋហើយជាលទ្ធផលបាននាំឱ្យមានជម្លោះរវាងលោកតេង សៀវភីង និងចាវ ស៊ីយ៉ាងលើសំណុំរឿងបាតុកម្មនៅឯទីលានធានអានមិន។ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានកាន់ដោយជាំង ហ្សឺមីនដែលកាលនុះបានកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការបក្សផងនិងជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលផង ដូច្នេះលោកបានក្លាយជាមេដឹកនាំដ៏មានអំណាជាងគេរបស់បក្សនិងរដ្ឋ។ នៅពេលដែលលោកជាំង ហ្សឺមីនបានចុះចេញពីតំណែងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៣ ការិយាល័យរបស់អគ្គលេខាធិការនិងប្រធានាធិបតីត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យបុគ្គលតែមួយម្តងទៀតគឺលោកហ៊ូ ជីនតាវដោយលោកបានក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតីចិនដំបូងបង្អស់ដែលបានឡើងកាន់តំណែងនេះ។ ដល់ចុងអាណត្តិ ហ៊ូបានទម្លាក់ខ្លួនពីតំណែងទាំងពីរទុកឱ្យស៊ី ជីនពីងឡើងកាន់កាប់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ និងឆ្នាំ២០១៣។
អាណាចក្រអយុធ្យា
សង្គ្រាមភូមាលើកទីមួយ
ចាប់ផ្ដើមពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សទី១៦ រាជអាណាចក្រនេះបានស្ថិតនៅក្រោមការវាយលុកដដែលជាដដែលដោយរាជវង្សតោនងូភូមា។ សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៥៤៧-៤៩) បានចាប់ផ្ដើមជាមួយការលុកលុយភូមាមួយ និង ការឡោមព័ទ្ធអយុធ្យាបរាជ័យម្ដង។ ការឡោមព័ទ្ធលើកទីពីរ (១៥៦៣-៦៤) បានដឹកនាំដោយព្រះបាទព្រះរៀមអង្គយោធិននព្វរត្នបានបង្ខំព្រះបាទមហាចក្រពត្តិឱ្យចុះចាញ់នៅឆ្នាំ១៥៦៤។ គ្រួសាររាជវង្សត្រូវបានចាប់នាំទៅបារគូ ដោយមានបុត្រាទីពីររបស់ស្ដេចអយុធ្យា មហិន្ទ្រាធិរាជត្រូវបានគេលើកឱ្យសោយរាជ្យជាសាមន្តរាជ។ នៅឆ្នាំ១៥៦៨ មហិន្ទ្រាធិរាជបានបះបោរ នៅពេលព្រះបិតារបស់ទ្រង់រៀបចំយាងត្រឡប់មកពីបារគូវិញជាភិក្ខុភេទ។ ការឡោមព័ទ្ធលើកទីបីជាហេតុនាំអោយមានការកាន់កាប់អយុធ្យានៅឆ្នាំ១៥៦៩ ហើយព្រះរៀមអង្គបានតាំងព្រះមហាធម៌រាជាធិរាជជាស្ដេចចំណុះរបស់ទ្រង់វិញ។
សង្គ្រាមភូមាលើកទីពីរ
ក្នុងពាក់កណ្ដាលសតវត្សទីដប់ប្រាំបី អយុធ្យាម្ដងទៀតបានជំពាក់វាក់វិនក្នុងសង្គ្រាមជាច្រើនលើកជាមួយពួកភូមា។ សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៥៩-៦០) បានផ្ដើមឡើងដោយរាជវង្សកន្បោនភូមាក៏បានត្រូវបរាជ័យ។ សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៦៥-៦៧) បានបណ្ដាលឱ្យមានការលួចឆក់ប្លន់បំផ្លិចបំផ្លាញទីក្រុងអយុធ្យា ហើយទីបញ្ចប់នៃព្រះរាជអាណាចក្រនេះដោយសារតែការសញ្ជ័យក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៧៦៧។
ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច
ពាណិជ្ជកម្មជាមួយពួកបរទេស ភាគច្រើនពួកណេដឺឡនបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ។ អយុធ្យាបានក្លាយជាគោលដៅសំខាន់សំរាប់ពួកឈ្មួញមកពីជប៉ុន និង ចិន។ វាពិតជាមានហើយ ដែលថាពួកជនបរទេសទាំងប៉ុន្មាននោះបានចូលរួមក្នុងឆាកនយោបាយរបស់ព្រះរាជអាណាចក្រមួយនេះ។ ស្ដេចអយុធ្យាបានជួលពួកទាហានស៊ីឈ្នួលបរទេសជាច្រើនឱ្យចូលធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកសត្រូវរបស់អាណាចក្រទ្រង់។ យ៉ាងណាមិញ បន្ទាប់ពីការបោសសំអាតពួកបារាំងនៅចុងសតវត្សទីដប់ប្រាំពីរ ពួកអ្នករកស៊ីសំខាន់ជាមួយអយុធ្យាគឺពួកចិន។ ពួកណេដឺឡនមកពីក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងកើតណេដឺឡន (Vereenigde Oost-Indische Compagnie រឺ VOC) នៅតែមានសកម្មភាពដដែល។ សេដ្ឋកិច្ចរបស់អយុធ្យាបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនៅក្នុងសតវត្សទីដប់ប្រាំបី រហូតដល់មានការលុកលុយពីភូមាបង្កឱ្យមានការលិចលង់សេដ្ឋកិច្ចអយុធ្យានៅឆ្នាំ១៧៨៨។
ទីអង្គុយ (ក្មេង)
ក្នុង​ទី​ប្រជុំ​នីមួយៗ ត្រូវ​ប្រយ័ត្ន​ក្មេងៗ​ដែល​ឥត​ល្បប​កុំ​ឲ្យ​ចូល​ទៅ​ដណ្ដើម​កន្លែង​ដែល​ចាស់ៗ​អង្គុយ ។ មាន​ក្មេងខ្លះ​អង្គុយ​ហើយ​មិន​នៅ​ស្ងៀម​ទៀត​ផង ចេះ​តែ​ក្រោក​ដើរ​ចេញ​ចូល​កន្លង​ដៃ​ជើង​ចាស់​ទុំ​ឥត​កោត​ញញើត ។ ក្មេង​ខ្លះ​មិន​ព្រម​អង្គុយ​រាប​នឹង​កន្ទេល​ទេ ទារ​អង្គុយ​លើ​ភ្លៅ​ម្ដាយ​ ឬ ជីដូន ខ្លះ​ក៏បាន​អង្គុយ​លើ​ភ្លៅ​ម្ដាយ​ហើយ​មាន​ការចាប់បោច​រោច​សំពត់​អាវ​ម្ដាយ​ ឬ ទារ​យក​​នេះ​យកនោះ​ទៀត ។ ចំណែក​​ខាង​​អ្នក​​អង្គុយ​​កៅ​​អី​​ក៏​ដូច​គ្នា មានលោកអ្នកខ្លះយកកូនចៅទៅផង ហើយយកទៅឲ្យអង្គុយកៅអី១ ។ បើ​យ៉ាង​នេះ​ភ្ញៀវ​ម្នាក់​មាន​ក្មេង​ម្នាក់​ទៅ​ផង នោះ​អ្នក​ផ្ទះ​រក​កៅអី និង​កន្លែង​ជូន​ភ្ញៀវ​ពុំ​គ្រប់គ្រាន់​ទេ ។ មាន​កាល​មិន​មែន​កូន​ចៅ​របស់​ភ្ញៀវ​ទេ គឺ​កូន​ចៅ​របស់​អ្នក​ផ្ទះ បណ្ដោយ​ឲ្យ​មក​ដណ្ដើម​កន្លែង​ភ្ញៀវ​ៗពុំ​ដឹង​ធ្វើ​ដូចម្ដេច​​ក៏​ស៊ូ​តែ​ឈរ​ទៅ ចំណែក​ភ្ញៀវ​អង្គុយ​រាប​ក៏​ស៊ូ​ទ្រាំ​ចង្អៀត​ទៅ ។ ហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​ខូច​របៀប​អង្គុយ​យ៉ាង​នេះ យើង​អាន​នឹង​កែ​រួច​ស្រួល​ឡើង​វិញ​បាន គឺ​ថា​យើង​ជា​ភ្ញៀវ​មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​កូនចៅ​ទៅ​ផង​ទេ ព្រោះ​គេ​អញ្ជើញ​តែ​ត្រឹម​យើង គេ​ពុំ​បាន​អញ្ចើញ​កូន​ចៅ​យើង​ទេ ។ ចំណែក​អ្នក​ផ្ទះ​ត្រូវ​ដឹង​ខ្លួន​ឲ្យ​ច្បាស់​ថា អញ​ពុំ​បាន​អញ្ជើញ​កូន​ចៅ​គេ​ទេ ដូច្នេះ​ត្រូវ​កុំ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ចៅ​អញ​ទៅ​រំខាន​ភ្ញៀវ ។
រឿង ពិធីដង្ហែអ្នកតាទៅវត្ត
នេះជារឿងពិតមួយ ដែលខ្ញុំបានជួបប្រទះ ដោយខ្លួនឯង។ កាលពីឆ្នាំ២០០២ ខ្ញុំបាននាំ ម្តាយរបស់ខ្ញុំ និងសមាជិកក្រុមគ្រួសារ វិលទៅ ព្រះនេត្រព្រះ ដែលជាទីដីកំណើត របស់ម្តាយខ្ញុំ ដើម្បីធ្វើបុណ្យជូនជីដូនជីតា និងសាច់ញាតិ ដែលចែកឋានទៅ នៅសម័យ ៧៥-៧៩។ នៅកណ្តាល ពិធីបុណ្យ ក្នុងវត្ត លើខ្នងភ្នំ ព្រះនេត្រព្រះស្រាប់តែអ្នកស្រុក ដែលមកចូលរួមបុណ្យ ក្រោករត់ឈូឆរចំពេលព្រះសង្ឃ កំពុងសូត្រធម៌ ហើយនាំគ្នាស្រែកថា៖
- ខ្ញុំជាម្ចាស់បុណ្យ បើអ្នកតាខឹង សូមអោយលោក មកដាក់ទោសខ្ញុំ ម្នាក់ឯងបានហើយ! ដូច្នេះអ្នកស្រុក ទាំងឡាយ ឈប់ភ័យ ឈប់តក់ស្លុតទៅ សូមធ្វើបុណ្យបន្តទៅទៀតចុះ!
បន្ទាប់មក ខ្ញុំក៏សុំខ្ចីអង្រឹងស្នែងមួយ ពីវត្ត ហៅបងប្អូនជិតខាង បួននាក់ ធ្វើដំណើរចុះភ្នំ។ អ្នកស្រុកទាំងនោះ ចង់ដឹង មូលហេតុ ក៏សួរឡើង។ ខ្ញុំក៏ឆ្លើយជំរាបគាត់ថា៖
រឿង ពិតរបស់ខ្ញុំ ភាគ២
- បើលោកតា ជាមនុស្ស ហេតុអ្វីក៏មានងារជាស្វា?
ស្រាប់តែលោកតាស្រែកឡូឡា កាន់តែខ្លាំង ហើយក្រោកឡើង ជេរថា ៖
ប្រាសាទព្រះពិធូរ
ប្រវត្តិប្រាសាទ
រូបភាពតូច ប្រាសាទព្រះពិធូរជាឈ្មោះរូបនៃប្រាសាទតូចៗ ដែលមានឈ្មោះផ្សេងគ្នា ហើយសៀវភៅបរទេសភាគច្រើនសរសេរថា ប្រាសាទក្រុមព្រះពិធូរ។ ក្រុមនៃប្រាសាទាំងនេះស្ថិតនៅស្ទើរចំពីមុខនៃប្រាសាទទេពប្រណម ហើយស្ថិតនៅខាងជើងនៃប្រាសាទសួគ៌ព្រ័ត្រ។ តាមរយៈបច្ចេកទេសសំណង់ប្រាសាទទាំងនេះ បញ្ជាក់ថា  ប្រាសាទនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងនៅដើមសតវត្សទី១២ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ គោរពដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា លើកឡែងតែប្រាសាទព្រះពុទ្ធសាសនាមួយ គឺប្រាសាទតាទួរ ដែលានចម្លាក់ព្រះពុទ្ធរូបនៅសតវត្សទី១៣-១៦ (មានស្លាកស្នាមព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើននៅប្រាសាទនេះ)។
តូនី វ៉ាការ៉ូ
លោកតូនីវ៉ាការ៉ូកើតខែធ្នូទី២០ឆ្នាំ១៩២២ ។ ឬហៅក្រៅថាមីឆែល ( Michael ) ជាជាងថតរូបអាមេរិចកាំងដែលគាត់ទទួលកិត្តិយសល្បីល្បាញ នេះដោយសារតែរូបថតរបស់គាត់ដែលបានថតក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងកំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៤៤ ៕ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ នៅក្នុងប្រទេសអាឡឺម៉ង់ បន្ទាប់ពីសង្រាមលោកលើកទី២ គាត់ក្លាយជាជាងថតហ្វេសិនសូ និងឡាយសតាយរបស់ទស្សនាវត្តីអាមេរិច ៕ គាត់កើតនៅក្នុង គ្រីនស្បើក នៅក្នុងគ្រួសារ ផិនសីលវ៉ានា ហើយជាកូនទី២ក្នុងចំនោមកូន៣នាក់ ។គាត់ជាកូនប្រុសតែមួយក្នុងគ្រួសារពុក របស់គាត់ជាជនអន្តោប្រវេសអ៊ីតាលី។ពុករបស់គាត់ឈ្មោះយូសេបអានតាណូ កើតនៅ ទី១៤តុលាឆ្នាំ១៨៧៤ ។ហើយគ្រួសាររបស់ទាំងមូល ក៏បានប្តូទីលំនៅទៅអ៊ីតាលីវិញជាកន្លែងដែលតូនីចំនាញភាពជាយុវវ័យរបស់គាត់ ។ វ៉ាការ៉ូបានប្រយុទ្ធចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤៤ដល់១៩៤៥​ជាសាធារណនិងលើកទី៨៣នៃការបំបែកទ័ពជើងគោករបស់អាមេរិកក្នុងណ័រមាឌី​ហើយបន្ទាប់ មកនៅក្នុងអាឡឺម៉ង់ ។ ការងាររបស់គាត់គឹជាសេនាដសស្តាំដែលមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងពេលថ្ងៃសំរាប់ថតរូប នៅចុងបញ្ជប់នៃសង្គាមក្នុង អឺរ៉ុប ។ លោកវ៉ាការរ៉ូបានក្លាយជាមន្រីផ្នែកខាងថតរូបការសែតឌីវ៉ាយសិនញូផេភើ នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥ គាត់បានលាឈប់ពីសង្រ្គាម វ៉ាការ៉ូក៏ស្នាក់នៅក្នុប្រទេសអាឡឹម៉ង់ជាកន្លែងដែលគាត់បានទទួលការងាតំបូងរបស់គាត់ជាជាងថតរូបសំរាប់សហរដ្ឋអាមេរិច ហើយនៅចុង សបា្តហ៏គឹនៅថ្ងៃអាទិត្យជាស៊ុបព្លីមិនរបស់អាមេរិច និង អាមីញូផេភើស្តា និង ស្ត្រីប រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៩ លោកវ៉ាការ៉ូបានធ្វើការថតរូបនៅ ក្នុងប្រទេសអាឡឺម៉ង់ អឺរ៉ុប ជា Documenting post war life .បន្ទាបើពីការវិលត្រឡប់របស់គាត់មកប្រទេសអាមេរិចក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ កាត់បាន ធ្វើការដើម្បីរកប្រាក់ចិញ្ចឺមជិវិតរបស់គាត់និងបន្ទាប់មកក៏បានចូលរួមកាងាក្នុងទស្សនាវត្តីហ្វែ ( the magazine Flair​ ) ។ រូបថតរបស់គាត់ដេលខិតខំថតក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាមដែលចំនួន៤០០០រូបភាពក៏ត្ូវបាត់បង់ទៅដោយចៃដន្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ។
ប្រាសាទ អង្គរវត្ត
ស្ថបត្យកម្ម អង្គរវត្ត
ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១១២២ នៃគ.សករាជ ដែលត្រូវនិង ស.វទី១២ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសឱ្យ ព្រហ្មញ្ញសាសនា នៃលទ្ធិជំនឿលើ ព្រះវិស្ណុ ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកម្ពស់សរុប ៦៥ម៉ែត្រ និង មានជើងសសរសរុប ១៥៣២ ដើម និងបានប្រើប្រាសកម្លាំងពលកម្មសរុប ប្រមាណជា ៣០០,០០០ (៣សែននាក់) ដោយសាងសង់ក្នុងទំហំផ្ទៃដី ១៦២,៦ ហិចតា លើទំហំផ្ទៃដីសរុប ៤០២ ហិចតា និង បានប្រើប្រាសសត្វដំរី ប្រមាណជា ៦០០០ ក្បាល ក្នុងការដឹកជញ្ជូននូវកំំំណាត់ថ្មធំៗ ដែលយក មកសាងសង់ប្រមាណជា ១០លានតោន ជាមួយនិងពេលវាលា នៃរយៈពេលសាងសង់ប្រមាណជា ២៨ ឆ្នាំ ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានរចនាឡើងតាមលំនាំនៃភ្នំព្រះសុមេរុ (Mount Meru) ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវវៈ ឬ ពួកទេវតា ក្នុងជំនឿទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ អង្គរវត្ត មានរាង្គជាចតុកោណកែង ដែលមានកសិណ ឬគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញប្រមាណជា ១៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ចំណែកកសិណពិតប្រាកដរបស់ប្រាសាទ មានបណ្ដោយប្រវែង ១៥០០មែត្រ គុណនិង ទទឹង ១៣០០ម៉ែត្រ ផ្លូវធំដើរចូលពីទិសខាងលិចទៅដល់ប្រាសាទកណ្តាលមានប្រវែង ២៥០ម៉ែត្រ និងជញ្ជាំងខាងក្រៅ ៣,៦ សហាតិមាត្រ ដោយស្មើនិង ២,២ ម៉ាយ ប្រវែងវែង គឺជាថែវមានបីជ្រុង ដែលថែវនីមួយៗឡើងខ្ពស់ទៅថែវដែលជាប់គ្នា នៅចំកណ្ដាលនៃប្រាសាទបញ្ឈរនូវជួរចតុរង្គនៃប៉ម ។ កំពូលប្រាសាទ មានសណ្ឋានដូចផ្កាឈូកក្រពុំ កំពូលប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកំពូលប្រាំ តំណាងឱ្យបញ្ចក្ខន្ធ (5 Khandha) ដែលជាក្ខន្ធទាំង៥របស់មនុស្ស "ក្ខន្ធ" គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ របស់មនុស្ស ដែលជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឱ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ បញ្ចក្ខន្ធរួមមាន៖ រូបក្ខន្ធ (Selt Form), វេទនាក្ខន្ធ (Misery), សញ្ញាក្ខន្ធ (Perception), សង្ខារក្ខន្ធ (Judgement), វិញ្ញាណក្ខន្ធ (Conscience) ប្រាសាទ អង្គរវត្ត បែរមុខទៅទិសខាងលិច តំណាងឱ្យសេចក្ដីផុតទុក្ខ តាមដំណើរគោចរណ៍ របស់ព្រះអាទិត្យ ដែលធ្វើដំណើរ ពីថ្ងៃរះនៃទិសខាងកើត ហើយរលត់ទៅវិញនៅទិសខាងលិច ។
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិក
=ភូមិសាស្ត្រនយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិក=
តើ​អូបាម៉ា​អាច​ពង្រឹង​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​របស់​អាមេរិក នៅ​ក្នុង​លោក​បាន​ឬ​ទេ?
ការពិត គឺ​អ៊ីចឹង​មែន។ អូបាម៉ា​មិន​សូវ​ប្រើ​ច្រើន​ពេក​ទេ ពាក្យ​លិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ឬ​ពាក្យ​សិទ្ធិមនុស្សហើយ​ក៏​មិន​សូវ​ស្រែក​ទាមទារ​ដែរ ឲ្យ​របប​ផ្តាច់ការ​ណា​មួយ នៅ​ក្នុង​លោក​ដោះលែង​អ្នក​នេះ ឬ​ឈប់​គាប​សង្កត់​អ្នក​នោះ។ អូបាម៉ា​លើក​ឡើង​ជាពិសេស ពី​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច ឬ​ពី​បញ្ហា​អាកាសធាតុ​ហើយ​ចៀសវាង​មិន​ឡូឡា​ផ្តល់​មេរៀន​ទៅ​ឲ្យ​ប្រទេស​ដទៃ​ ឡើយ។ ក៏​ប៉ុន្តែ អូបាម៉ា​ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាកដនិយម មិន​ខ្វះ​ឧត្តមគតិ​ទេ។ ជាក់ស្តែង បី​ខែ​ប៉ុណ្ណោះ​ក្រោយ​ពី​បាន​ឡើង​ធ្វើ​ជា​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក អូបាម៉ា​បាន​បញ្ជូន​សារ​ជា​ច្រើន​ទៅ​កាន់​មតិ​អន្តរជាតិ ក្នុង​នោះ​រួម​មាន​ជា​អាទិ៍ ការ​ប៉ងប្រាថ្នា​ចង់​បាន​ពិភពលោក​មួយ​ដែល​គ្មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ពិភពលោក​មួយ​ដែល​ម្នាក់ៗ​មាន​ចិត្ត​ចង់​កសាង​ជាង​បំផ្លាញ ពិភពលោក​មួយ​ដែល​គ្មាន​សង្គ្រាម ពិភពលោក​មួយ​ពហុភាគីនិយម និង​បរិស្ថាននិយម។ យ៉ាងណាមិញ ជិត​ពីរ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ពី​បាន​ក្លាយ​ជា​បុរស​ដែល​មាន​អំណាច​ខ្លាំង​ជាង​គេ​នៅ​ លើ​លោក អូបាម៉ា​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​នូវ​ស្នាដៃ​អ្វី​មួយ​ច្បាស់​ នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ទេ។ មិន​ទាន់​ឃើញ​មាន​ទេ ដំណោះស្រាយ​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​កូរ៉េ​ខាង​ជើង ឬ​ក៏​របស់​អៀរ៉ង់។ មិន​ទាន់​ឃើញ​មាន​ទេ​ស្រមោល​នៃ​សន្តិភាព​រវាង​អ៊ីស្រាអែល​និង​ប៉ាឡេស្ទីន ឮ​តែ​សុន្ទរកថា​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​អត្ថរស​និង​អត្ថន័យ ដែល​បញ្ជាក់​ហើយ​បញ្ជាក់​ទៀត​ថា អាមេរិក​ចង់​បង្កើន​មិត្តភ័ក្តិ​ជា​ជាង​បង្កើន​សត្រូវ ចង់​ចរចា​ជា​ជាង​ប្រើ​ធម៌ក្តៅ។ មិន​ទាន់​ឃើញ​មាន​ច្បាស់​ឡើយ doctrine Obama ឬ​ទ្រឹស្តី​អូបាម៉ា។ នេះ​ប្រហែល​មក​ពី មក​ទល់​ឥឡូវ អូបាម៉ា​រវល់​តែ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ស្មុគស្មាញ​ធំៗ​ដែល​សល់​ពី​រដ្ឋការប៊ុស្ឆ(​Bush) ដូច​យ៉ាង​រូបភាព​មិន​ល្អ​របស់​អាមេរិក​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ សង្គ្រាម​អាហ្វហ្កានីស្តង់ និង​សង្គ្រាម​អៀរ៉ាក់។ អូបាម៉ា​បាន​សន្យា​ថា នឹង​ដក​ទាហាន​អាមេរិក​ចេញ​ពី​អៀរ៉ាក់ មុន​ខែ​មិថុនា​ឆ្នាំ​២០១១ និង​បាន​បង្កើន​ទ័ព​ជិត​៤០០០០​នាក់​ទៀត​ជា​បន្ថែម​នៅ​អាហ្វហ្កានីស្តង់ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​កន្លង​ទៅ​នេះ។
ឯកសារយោង
ដោយ តាន់ ហ្សង់-ហ្វ្រង់ស្វ័រ
វត្តព្រះកែវ
ព្រះឧបោសថ
បើនិយាយអំពីព្រះឧបោសថវិញ មានទីតាំងនៅចំកណ្ដាលនៃបរិវេណវត្តទាំងមូល អមដោយកំពែងកែវ និងមានស៊ុមប្រតិស្ឋានសេមារួម៨ស៊ុម។ ព្រះឧបោសថនេះប្រើវេលានៃការសាងសង់ចំនួន៣ឆ្នាំ ដោយសូរេចបរិបូរណ៍នៅគ្រាគ.ស.១៧៨៥។
សហភាពសូវៀត
ឧបសគ្គដែលប្រទេសរុស្ស៊ីជួបប្រទះ
ក្រោយពីបដិវត្តខែតុលា១៩១៧ មកសហភាពសូវៀតបានជួបឧបសគ្គ និងការលំបាកជាច្រើន ដែលពួកគេត្រូវប្រឈមមុខ តស៊ូគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីការពារសមិទ្ធិផលបដិវត្តន៍។
អន្តរាគមន៍បរទេស
សម្ព័ន្ធមិត្ត​ចាស់ ​(បារាំង អង់គ្លេស ...) របស់​រូស៊ី​មិន​សប្បាយចិត្ត​នឹង​រូស៊ី​ដែល​ស្ថាបនា​របបកុំមុយនីស្ត​នៅ​សហភាពសូវៀត​ឡើយ ហើយ​ខិតខំ​រិះរក​គ្រប់​ឱកាស ដែល​អាច​ធ្វើបាន ដើម្បី​ធ្វើអន្តរាគមន៍​កម្ទេច​បដិវត្តន៍​ចោល​។ ចម្បាំង​ផ្ទៃក្នុង​ដែល​ពួក ទង់ស ហៅថា គូឡាក់ បាន​បង្កើតឡើង​នោះ បាន​អនុញ្ញាតឲ្យ​ពួក​សត្រូវ​បរទេស​ធ្វើអន្តរាគមន៍​ចូលក្នុង​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​នៃ​សហភាព​សូវៀត​។ យ៉ាងណាមិញ​កងទ័ព​ឆេកូស្លូវ៉ាគី បាន​វាយលុកចូល​តំបន់វ៉ុលកា កងទ័ព​អង់គ្លេស​ដណ្ដើម​យកបាន​ទីក្រុងអាកង់សែល ឯ​កងទ័ព​បារាំង​បាន​វាយលុកចូល​ទីក្រុងអូដេសា ហើយ​កងទ័ព​ជប៉ុន​វាយយក​តំបន់វ្ល៉ាឌីវ៉ូស្ដុក​។ ឯកងទ័ព​ប៉ូឡូញ​វាយយកបាន​ទីក្រុងគាវ​។
មូលភាពខាងសេដ្ឋកិច្ច
ក្នុង​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច រដ្ឋាភិបាល​មាន​វិធានការ​សំខាន់ៗ យកមក​អនុវត្ត​ដើម្បី​ស្ថាបនា​សង្គម​ថ្មី​មួយ​ប្រកប​ទៅដោយ​គតិយុត្តិធម៌ ពោល​គឺ​បំបាត់ ការជិះជាន់​មនុស្ស​ដោយ​មនុស្ស។ គេ​ចែក​កម្មវិធី​សេដ្ឋកិច្ច​ថ្មី​ជា​ពីរ​រយៈកាល៖
រយៈកាលទី១(១៩១៨ - ១៩២៤)
យ៉ាង​ណា​មិញ​ការអនុវត្ត​លទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច​[កុំមុយនីស]]ទាំង​ស្រុង ពោល​គឺ​រដ្ឋ​កាន់កាប់​ទាំងអស់​នូវ​អង្គការ​សេដ្ឋកិច្ច បាន​ទទួល​លទ្ធផល​ផ្ទុយ​ពី​ការគ្រោងទុក​ដោយ​ស្ថានភាព​ប្រទេស​រូស៊ី​ក្រោយ​ពី​ចម្បាំង​ភ្លាម មិន​មាន​លក្ខខណ្ឌ​អនុគ្រោះ​ដល់​ការអនុវត្ត​សេដ្ឋកិច្ច​កុំមុយនីស​បាន​ឡើយ។ លោក​លេនីន​បានយល់​ច្បាស់ពី​បញ្ហា​នេះ​ក៏​សម្រេចចិត្ត​កែប្រែ​កម្មវិធី​សេដ្ឋកិច្ច​ខាងលើ​ខ្លះៗ ដើម្បី​លើកស្ទួយ​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច សហភាពសូវៀត​ឡើងវិញ។
ចង្កៀងប្រេង
សភាព
ស្បែកជើងរាង។ តុបតែងខ្លាំងណាស់។ នេះជាច្រើនក្បាលបន្ត។ ភាគច្រើនជាមួយនឹងចំណុចទាញ។ មនុស្សមួយចំនួនមានភាពស្មុគស្មាញនៅក្នុងកាយវិភាគសាស្ត្រខាងក្រៅ។
អ៊ីស្លាមដើម
មានរយៈពេលការផ្លាស់ប្តូរពីសភាពដល់ចង្កៀងអ៊ីស្លាមទេ។ ចង្កៀងនៃរយៈពេលការផ្លាស់ប្តូរនេះបានផ្លាស់ប្តូរពីការតុបតែងជាមួយនឹងឆ្កាងសត្វដូចជាមនុស្សសត្វបក្សីសត្វត្រីជាដើមដើម្បីត្រូវបានតុបតែងជាមួយនឹងលីនេអ៊ែរធម្មតាធរណីមាត្រ, និងបានលើកឡើងលំនាំចំណុច។
តេង សៀវពីង
កើតក្នុងជីវភាពកសិករនៅក្វាងអានខេត្តស៊ីឈួនលោកតេងបានសិក្សានិងធ្វើការនៅបារាំងក្នុងទសវត្សឆ្នាំ 1920 ជាកន្លែងដែលលោកត្រូវបានរងឥទ្ធិពលដោយម៉ាក្សនិយម - លេនីននិយម។ នៅពេលដែលគាត់ត្រលប់ទៅប្រទេសចិនគាត់បានធ្វើជាស្នងការនយោបាយនៅតំបន់ជនបទហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា "ជើងចាស់បដិវត្តន៍" នៃទីក្រុង Long ខែមីនា។ [1] បន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ឆ្នាំ 1949 លោកតេងបានធ្វើការនៅទីបេនិងតំបន់ភាគនិរតីផ្សេងទៀតដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងកុម្មុយនិស្ត។
ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្រកួតបាល់ទាត់អាមេរិច
ការប្រកួតបូស្តុន
ខណៈពេលដែលការប្រកួតនេះត្រូវបានគេហាមឃាត់នៅសាកលវិទ្យាល័យ, វាត្រូវបានរីកលូតលាស់នៅក្នុងប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងសាលារៀន Prep ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើត។ នៅឆ្នាំ 1855 អតិផរណាផលិតគ្រាប់បាល់ត្រូវបានណែនាំ។ ទាំងនេះត្រូវបានទៀងទាត់ជាច្រើនទៀតនៅក្នុងរាងជាងគ្រាប់បាល់គូរដោយដៃនៃដងមុនធ្វើឱ្យទាត់និងកាន់តែងាយស្រួល។ ប្រភេទទូទៅពីរនៃកីឡាបាល់ទាត់បានវិវត្តនៅពេលនេះថា: «ទាត់»ការប្រកួតនិង "ការរត់" (ឬ "ការកាន់") ការប្រកួត។ កូនកាត់នៃការទាំងពីរត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ការប្រកួតបូស្តុន" មួយត្រូវបានលេងដោយក្រុមគេស្គាល់ថាជាក្លឹបបាល់ទាត់ Oneida ។ ក្លឹបនេះបានចាត់ទុកដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តមួយចំនួនដូចជាក្លិបបាល់ទាត់ជាផ្លូវការលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិចត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ 1862 ដោយសិស្សសាលាដែលបានលេងថា "ការប្រកួតបូស្តុន" នៅលើបូស្តុនទូទៅ។ ភាគច្រើនក្នុងចំណោមពួកគេបានលេងដោយខ្លួនឯងទោះបីជាពួកគេបានរៀបចំក្រុមមួយដែលមានសមាជិកដែលមិនមែនជាការលេងល្បែងមួយក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1863 ដែល Oneidas បានឈ្នះយ៉ាងងាយស្រួល។ ការប្រកួតនេះចាប់បានយកចិត្តទុកដាក់សារពត៌មាននិង«ការប្រកួតបូស្តុន "បានបន្តរីករាលដាលនៅទូទាំងឆ្នាំ 1860 ។
ច្បាប់ស្តង់ដារ (1873-1880)
សាកលវិទ្យាល័យ Harvard ដែលបានលេងថា "ការប្រកួតបូស្តុន" កំណែនៃកីឡាបាល់ទាត់ដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យដឹក, បានបដិសេធមិនចូលរួមក្នុងសន្និសិទច្បាប់នេះហើយបានបន្តទៅលេងនៅក្រោមលេខកូដរបស់ខ្លួន។ ខណៈពេលដែលអវត្តមានការស្ម័គ្រចិត្តសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ពីកិច្ចប្រជុំនេះបានធ្វើឱ្យវាជាការលំបាកសម្រាប់ពួកគេដើម្បីកំណត់ពេលការប្រកួតប្រឆាំងនឹងការសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកផ្សេងទៀតវាបានយល់ព្រមជាបញ្ហាប្រឈមមួយក្នុងការលេងមហាវិទ្យាល័យ McGill ពីទីក្រុង Montreal, នៅក្នុងការប្រកួតជាស៊េរីចំនួនពីរ។ ក្រុម McGill University បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុង Cambridge ដើម្បីជួបជាមួយសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ។ នៅថ្ងៃទី 14 ឧសភា 1874 ដែលជាការប្រកួតលើកដំបូងលេងនៅក្រោមច្បាប់ "បូស្តុន" ជាមួយនឹងគ្រាប់បាល់ជុំត្រូវបានឈ្នះដោយសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ជាមួយនឹងពិន្ទុ 3-0 មួយ។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ក្រុមទាំងពីរលេងនៅក្រោមច្បាប់ "McGill" ជាមួយនឹងការគ្រាប់បាល់បាន oblong ទៅប្រកួត scoreless មួយ។ ស៊េរីនៃការប្រកួតនេះតំណាងខំប្រឹងប្រែងដ៏សំខាន់នៅក្នុងការអភិវឌ្ឍនៃការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិចសម័យទំនើបនេះ។ សាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានយ៉ាងលឿនបានយកចំណង់មួយទៅក្នុងការប្រកួតកីឡាបាល់ឱប, និងការប្រើប្រាស់របស់ខ្លួនក្នុងការសាកល្បងដែលរហូតដល់ពេលនោះមិនត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងវិស័យកីឡាបាល់ទាត់អាមេរិក។ ការព្យាយាមនេះនៅពេលក្រោយនឹងវិវឌ្ឍទៅជាពិន្ទុគេស្គាល់ថាជា touchdown នេះ។ នៅចុងឆ្នាំ 1874 ក្រុមសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុង Montreal ដើម្បីលេង McGill ប្រទេសកីឡាបាល់ឱបនិងបានឈ្នះដោយទាំងបីព្យាយាម។ មួយឆ្នាំក្រោយមកគឺនៅថ្ងៃទី 4 ខែមិថុនា, 1875, សាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានប្រឈមនឹងមហាវិទ្យាល័យ Tufts University នៅក្នុងការប្រកួតលើកដំបូងរវាងមហាវិទ្យាល័យអាមេរិកពីរនាក់លេងនៅក្រោមច្បាប់ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការប្រកួត McGill / សាកលវិទ្យាល័យ Harvard ដែលត្រូវបានឈ្នះដោយ Tufts 1-0 ។ នេះជាលើកដំបូងនៃការនេះ ហ្គេមនេះការប្រកួតប្រចាំឆ្នាំរវាងសាកលវិទ្យាល័យ Harvard និងយេលត្រូវបានលេងនៅលើខែវិច្ឆិកា 13, 1875, នៅក្រោមសំណុំកែប្រែច្បាប់កីឡាបាល់ឱបគេស្គាល់ថាជា "ការច្បាប់សម្បទាន»។ យ៉េលបានបាត់បង់ 4-0 ប៉ុន្តែបានរកឃើញថាវាផងដែរពេញចិត្តការប្រកួតកីឡាបាល់ឱបរចនាប័ទ្ម។ អ្នកទស្សនាមកពីព្រីនស្តុនបានអនុវត្តការប្រកួតនេះត្រឡប់មកផ្ទះវិញជាកន្លែងដែលវាក៏បានក្លាយជាការពេញនិយម។ នៅថ្ងៃទី 23 ខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ 1876 តំណាងមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard, យេល, ព្រីនស្តុន, និងកូឡុំប៊ីបានជួបប្រជុំគ្នានៅឯ Massasoit ផ្ទះក្នុង Springfield រដ្ឋ Massachusetts ដើម្បីស្តង់ដាកូដថ្មីនៃច្បាប់ដែលមានមូលដ្ឋានលើការប្រកួតកីឡាបាល់ឱបបានណែនាំជាលើកដំបូងទៅកាន់សាកលវិទ្យាល័យ Harvard ដោយមហាវិទ្យាល័យ McGill ប្រទេស 1874. ច្បាប់នេះបានត្រូវបានគេ ផ្អែកលើកូដរបស់សហភាពកីឡាបាល់ទាត់កីឡាបាល់ឱបរបស់ប្រទេសអង់គ្លេស, ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់មួយគឺការជំនួសនៃការរកគ្រាប់បាល់ទាត់ជាមួយនឹង touchdown ដែលជាមធ្យោបាយចម្បងនៃការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី (ការផ្លាស់ប្តូរដែលនឹងកើតមានឡើងនៅពេលក្រោយនៅក្នុងកីឡាបាល់ឱបដោយខ្លួនឯងមួយ, favoring ព្យាយាមជាព្រឹត្តិការណ៍ស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីដ៏សំខាន់ ) ។ បីនាក់នៃសាលា-សាកលវិទ្យាល័យ Harvard, កូឡុំបៀនិងព្រីនស្តុន-បានបង្កើតឡើងសមាគមកីឡាបាល់ទាត់ Intercollegiate ជាលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំនេះ។ យ៉េលមិនបានចូលរួមក្នុងក្រុមនេះរហូតដល់ឆ្នាំ 1879 ដោយសារតែការខ្វែងគំនិតគ្នានៅដើមអំពីចំនួននៃកីឡាករក្នុងក្រុម។
ការពង្រីក (1880-1904)
ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យពង្រីកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងអំឡុងពេលចុងក្រោយពីរទសវត្សនៃសតវត្សទី 19 ។ ក្នុងឆ្នាំ 1880 សាកលវិទ្យាល័យតែប្រាំបីដាក់ក្រុម intercollegiate ប៉ុន្តែដោយឆ្នាំ 1900 ចំនួននេះបានកើនឡើងដល់ជាង 40 ក្រុម។ ជម្លោះដ៏ធំមួយចំនួនកាលបរិច្ឆេទពីសម័យពេលនេះ។
Knute Rockne
Knute Rockne បានកើនឡើងដល់លេចធ្លោនៅឆ្នាំ 1913 ដែលជាការបញ្ចប់មួយសម្រាប់សាកលវិទ្យាល័យ Notre Dame, បន្ទាប់មកភាគច្រើនមិនស្គាល់សាលាកាតូលិកមួយបស្ចិមប្រទេស។ នៅពេលដែលកងទ័ពបានកំណត់ពេលវេលា Notre Dame ដែលជាការប្រកួតកក់ក្តៅឡើង, ដែលពួកគេបានគិតថាតិចតួចរបស់សាលារៀនតូចនេះ។ Rockne និង quarterback លោក Gus Dorai បានធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតនៃដំណាក់កាលទៅមុខនេះនៅតែស្ថិតក្នុងចំណុចដែលមិនប្រើអាវុធដោយទំនាក់ទំនងនោះដើម្បីកម្ចាត់កងទ័ព 35-13 និងបានជួយបង្កើតសាលារៀននេះថាជាអំណាចជាតិ។ Rockne បានវិលត្រឡប់មកធ្វើជាគ្រូបង្វឹកក្រុមនេះនៅឆ្នាំ 1918 ហើយបានដាក់ចេញដែលជាបទល្មើស Notre Dame ប្រអប់ដែលមានឥទ្ធិពលដោយផ្អែកលើស្លាបតែមួយនៅ Warner នេះ។ គាត់ត្រូវបានគេសរសើរជាមួយការធ្វើជាគ្រូបង្វឹកដ៏ធំជាលើកដំបូងដើម្បីបញ្ជាក់បទល្មើសនៅលើវិស័យការពារជាតិ។ Rockne ក៏ត្រូវបានបញ្ចូលជាមួយនឹង popularizing និងឥតខ្ចោះដំណាក់កាលទៅមុខជាមួយការលេងត្រូវបានគេប្រើកម្រនៅពេលនោះ។ក្នុងឆ្នាំ 1927 ការផ្លាស់ប្តូរស្មុគ្រស្មាញរបស់លោកបានដឹកនាំដោយផ្ទាល់ទៅការផ្លាស់ប្តូរក្បួនដែលមានអ្នកលេងវាយលុកទាំងអស់ត្រូវបញ្ឈប់ការសម្រាប់លើកទីពីរពេញលេញមុនពេលដែលគ្រាប់បាល់នេះអាចត្រូវបានផ្តិតយកចំណាប់អារម្មណ៍។ ជាជាងគ្រាន់តែជាក្រុមក្នុងតំបន់ Rockne របស់ "ការប្រយុទ្ធគ្នាបានអៀរឡង់" បានក្លាយជាល្បីល្បាញ barnstorming និងការលេងរបស់ក្រុមណាមួយនៅទីតាំងណាមួយទេ។ វាគឺអំឡុងពេលកាន់តំណែង Rockne របស់ថាប្រជែង Notre Dame-សាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វញ៉ាភាគខាងត្បូងប្រចាំឆ្នាំបានចាប់ផ្តើម។ លោកបានដឹកនាំក្រុមរបស់គាត់ទៅកាន់កំណត់ត្រាមួយដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មុនពេល 105-12-5 ការស្លាប់មុនអាយុរបស់គាត់នៅក្នុងការធ្លាក់យន្តហោះមួយនៅក្នុងការ 1931. គាត់គឺជាដ៏ល្បីល្បាញដូច្នេះនៅចំណុចដែលថាពិធីបុណ្យសពរបស់គាត់ត្រូវបានចាក់ផ្សាយតាមវិទ្យុជាតិនោះ។
ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យទំនើប (ឆ្នាំ 1950 បច្ចុប្បន្ន)
បន្ទាប់ពីការទទួលបានភាពជោគជ័យនៃទូរទស្សន៍ដ៏ធំសម្បើមក្នុងការប្រកួតជើងឯកឆ្នាំ 1958 ការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យរបស់ជាតិបាល់ទាត់ League បានរីករាយប្រជាប្រិយភាពដូចគ្នានឹង NFL បានយ៉ាងហោចណាស់ក៏នៅលើកម្រិតជាតិទៀតទេ។ ខណៈពេលដែលការប្រកួតទាំងពីរនេះបានទទួលប្រយោជន៍ពីការមកដល់នៃទូរទស្សន៍, ចាប់តាំងពីចុងទសវត្សឆ្នាំ 1950, NFL បានបានក្លាយជាកីឡាដ៏ពេញនិយមនៅទូទាំងប្រទេសខណៈពេលដែលការប្រកួតបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យបានរក្សាទំនាក់ទំនងក្នុងតំបន់រឹងមាំ។ ក្នុងនាមជាកីឡាបាល់ទាត់ដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈបានក្លាយជាបាតុភូតទូរទស្សន៍ជាតិកីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យបានធ្វើផងដែរ។ ក្នុងឆ្នាំ 1950, Notre Dame ដែលមានដូចខាងក្រោមថ្នាក់ជាតិដ៏ធំមួយដែលបានបង្កើតឡើងរបស់ខ្លួនបណ្តាញរបស់ខ្លួនដើម្បីចាក់ផ្សាយការប្រកួតនោះទេប៉ុន្តែកីឡាប្រភេទនេះនៅតែរក្សាទុកដោយការនិងមានទំហំធំដូចខាងក្រោមដែលភាគច្រើនក្នុងតំបន់។ នៅឆ្នាំ 1952 បោះបានអះអាងសិទ្ធិផ្សាយទូរទស្សន៏ទាំងអស់សម្រាប់ការប្រកួតរបស់សាប័នរបស់ខ្លួនជាសមាជិកហើយវាតែម្នាក់ឯងចរចាសិទ្ធិទូរទស្សន៍។ស្ថានភាពនេះបានបន្តរហូតដល់ឆ្នាំ 1984 នៅពេលដែលសាលារៀនមួយចំនួន brought` ឈុតនៅក្រោម Sherman Antitrust ច្បាប់មួយ តុលាការកំពូលបានសម្រេចប្រឆាំងនឹងបោះនិងសាលារៀនឥឡូវដោយឥតគិតថ្លៃដើម្បីចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងទូរទស្សន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។ ABC, កីឡាបានចាប់ផ្តើមផ្សាយមួយប្រកួតថ្នាក់ជាតិនៃសប្តាហ៍នេះក្នុងឆ្នាំ 1966 ការនាំយក matchup គន្លឹះអាជីវកម្មនិងជម្លោះឱ្យទស្សនិកជនទូទាំងប្រទេសជាលើកដំបូង។ ការបង្កើតថ្មីនិងសំណុំលេងបន្តទៅត្រូវបានបង្កើតឡើង។ Emory បេយ៉ាដែលជាជំនួយការគ្រូបង្វឹកនៅក្រោម Darrell រាជនៅសាកលវិទ្យាល័យតិចសាស់បានបង្កើតបទល្មើសរចនាប័ទ្មជម្រើសបីត្រឡប់មកវិញគេស្គាល់ថាជា wishbone នេះ។wishbone នេះគឺជាបទល្មើសរត់ច្រើននោះអាស្រ័យលើ quarterback ធ្វើការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយនៅលើទីពីរហើយនៅពេលដែលទៅប្រគល់ឬការបោះបាល់ទៅ។ រ៉ូយ៉ាល់ទៅលើការបង្រៀនបទល្មើសដើម្បីព្យាបាលជំងឺគ្រូបង្វឹកផ្សេងទៀតរួមបញ្ចូលទាំងសត្វខ្លាឃ្មុំកីឡាករ Bryant នៅរដ្ឋ Alabama, លោក Chuck Fairbanks នៅអូក្លាហូម៉ានិងម្រេចលោក Rodgers នៅ UCLA បាន; ដែល Nuevo ទាំងអស់និងបានបង្កើតវាទៅចំណង់ចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។ នេះបានផ្ទុយពីយុទ្ធសាស្ត្រនៃ wishbone គឺជាការរីករាលដាលបទល្មើសដែលបានបង្កើតឡើងដោយគ្រូបង្វឹកដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈនិងមហាវិទ្យាល័យទូទាំងទសវត្សឆ្នាំ 1960 និង 1970 ។សាលារៀនមួយចំនួនទោះបីជាកំណែរត់លេងដែលមានមូលដ្ឋាននៃការរីករាលដាលការប្រើប្រាស់ជាទូទៅបំផុត itsa គឺជាបទល្មើសឆ្លងកាត់បានរចនាឡើងដើម្បី«រីករាលដាល "វាលផ្ដេកនិងបញ្ឈរទាំងពីរនេះ។ ក្រុមមួយចំនួនបានគ្រប់គ្រងដើម្បីសម្របខ្លួនមានជាមួយដងដើម្បីរក្សាការឈ្នះជាប់លាប់ ។ នៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់នៃកម្មវិធីជ័យជំនះបំផុតនោះ, រដ្ឋ Michigan, រដ្ឋតិចសាស់, និង Notre Dame ត្រូវបានចំណាត់រូបថ្លុក Offbeat 1, 2, និង 3 ជាការវិនិច្ឆ័យដោយទាំងឈ្នះសរុបនិងភាគរយឈ្នះ។
បង្កើត
នេះជាឆ្នាំ 1919 ការពង្រីកវិស័យកីឡាបាល់ទាត់ដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈកម្រិតកំពូលគំរាមដើម្បីបង្កើនការចំណាយយ៉ាងខ្លាំងនៃការប្រកួតនេះដោយបង្កឱ្យមានសង្រ្គាមដេញថ្លៃ។ នេះសៀគ្វីនានាក្នុងតំបន់បង្កើតលីកមួយកំណត់នោះដោយមានច្បាប់ប្រតិបត្តិនឹងកាត់បន្ថយបញ្ហានៅក្នុងដើម។
Akron Pros Buffalo All-Americans Canton Bulldogs Chicago Tigers Cleveland Indians Columbus Panhandles Dayton Triangles Decatur Staleys Detroit Heralds Hammond Pros Muncie Flyers Racine Cardinals Rochester Jeffersons Rock Island Independents នៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៅក្នុងលីកជំងឺកាមរោគគឺច្រើនជាងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្លូវការរវាងក្រុមទៅលេងគ្នាទៅវិញទៅមកនិងដើម្បីប្រកាសជើងឯកនៅចុងរដូវកាលមួយដែលតិចតួច។ ក្រុមនៅតែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យលេងជាសមាជិកដែលមិនមានការប្រកួតលីក។ នេះជាឆ្នាំ 1920 រដូវកាលបានឃើញក្រុមមួយចំនួនធ្លាក់ចេញនិងការបរាជ័យក្នុងការប្រកួតតាមរយៈតារាងពេលវេលារបស់ពួកគេ។ តែបួនក្រុម: Akron, ក្របី, Canton, និង Decatur បានបញ្ចប់កាលវិភាគ។ Akron អះអាងថាជាម្ចាស់ជើងឯកលីកលើកដំបូងជាមួយនឹងកំណត់ត្រាប្រកួតបានតែក្នុងចំណោមក្រុមដែលនៅសល់។
ការពង្រីក
នៅឆ្នាំ 1921 ក្រុមជាច្រើនទៀតជាច្រើនបានចូលរួមក្នុងការប្រកួតលីកនេះបានបង្កើនការបង្កើនសមាជិកភាពដល់ទៅ 22 ក្រុម។ ក្នុងចំណោមការបន្ថែមថ្មីនេះបានបៃតងឆ្នេរសមុទ្រផាកកឺដែលឥឡូវនេះមានកំណត់ត្រាសម្រាប់ការប្រើវែងបំផុតនៃឈ្មោះក្រុមមួយមិនផ្លាស់ប្តូរនោះទេ។ ផងដែរនៅក្នុងឆ្នាំ 1921, AE Staley ម្ចាស់នៃ Decatur Staleys នេះបានលក់ទៅឱ្យក្រុមនេះលេងគ្រូបង្វឹករបស់លោក George Halas ដែលបានបន្តក្លាយជាមួយនៃតួរលេខដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទីពាក់កណ្តាលជាលើកដំបូងនៃការ NFL បាន។ ក្នុងឆ្នាំ 1921 Halas ជំរុញក្រុមនេះទៅទីក្រុងឈីកាហ្គោ, ប៉ុន្តែ Staleys បានរក្សាទុកឈ្មោះហៅក្រៅ។ នៅឆ្នាំ 1922 ក្រុមនេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះនេះខ្លាឃ្មុំក្រុងឈីកាហ្គោ។ [74] [75] Staleys នេះបានឈ្នះជើងឯក AFPA 1921, ក្របីទាំងអស់លើជនជាតិអាមេរិកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ក្រោយមកបានសំដៅដល់ថាជា "Staley swindle" មួយ។ ដោយពាក់កណ្តាលទសវត្សឆ្នាំ 1920, សមាជិក NFL បានកើនដល់ 25 ក្រុមនិងមានការប្រកួតលីកជាគូប្រជែងគេស្គាល់ថាជាកីឡាបាល់ទាត់ក្របខ័ណ្ឌ League អាមេរិកត្រូវបានបង្កើតឡើង។ នេះជាគូប្រជែងឈ្មោះ AFL បត់បន្ទាប់ពីរដូវកាលតែមួយនោះទេតែវាតំណាងការចាប់អារម្មណ៍រីកលូតលាស់នៅក្នុងការប្រកួតអាជីព។ តារាមហាវិទ្យាល័យមួយចំនួនបានចូលរួមជាមួយ NFL ជាពិសេសភាគច្រើនក្រហម Grange ពីសាកលវិទ្យាល័យនៃរដ្ឋ Illinois, ទាបបំផុតត្រូវបានគេយកនៅលើដំណើរទស្សនកិច្ច barnstorming ដ៏ល្បីនៅឆ្នាំ 1925 ដោយខ្លាឃ្មុំក្រុងឈីកាហ្គោ។ [74] [77] រឿងអាស្រូវមួយទៀតផ្តោតលើរដូវកាលឆ្នាំ 1925 នោះការប្រកួតរវាងទីក្រុងឈីកាហ្គោ ខានិងទន្សាយទីតាំងផលិត។ រឿងអាស្រូវនេះបានចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធីចាក់ទីក្រុងឈីកាហ្គោ, សិល្បៈ Folz ជួលក្រុមកីឡាករបាល់ទាត់វិទ្យាល័យមួយក្នុងការលេងសម្រាប់ទន្សាយទីតាំងផលិតប្រឆាំងនឹងខាន។ ការនេះនឹងទាបជាងធានាគូប្រកួតសម្រាប់ទីក្រុងឈីកាហ្គោមួយ។ ការប្រកួតនេះត្រូវបានគេប្រើដើម្បីជួយទ្រទ្រង់ភាគរយជ័យជម្នះរបស់ពួកគេខាតបង់-និងជាឱកាសនៃការប្រយុទ្ធឆ្ងាយ 1925 កន្លែងដំបូងជើងឯកឆ្ងាយពី Maroon Pottsville មួយ។ ភាគីទាំងអស់ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីដំបូងទោះជាយ៉ាងណាវានៅប៉ុន្មានខែក្រោយទុកជាមោឃៈត្រូវបានផ្តន្ទាទោសនោះទេ។ [78] ផងដែរកាលពីឆ្នាំនោះជម្លោះដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយដែលមានចំណងជើង NFL ដកហូតពី Maroon និងលោក Howard ច្រាំងសមុទ្រឈ្នះវាទៅខាន។
ហូឡូឡាយហ្វ៍ ប្រូដាកសឹន
ហូឡូឡាយហ្វ៍ ប្រូដាកសឹន (ホロライブプロダクション, Hololive production) គឺជាជំរុំរបស់វើរឈូលយូធូបឺរ (VTuber) ដែល​មានម្ចាស់របស់ជា ខូវើរខរប៉ូរេសឹន (Cover coporation) ផ្អែកលើទិន្នន័យនៅឆ្នាំ 2021 ហូឡូឡាយហ្វ៍មាន VTuber គំរូជាង 50 នាក់ ឧទាហរណ៍ជា អ៊ុសាដា ពេកូរ៉ា (Usada pekora) ហូស្យូ ម៉ារីន (Houshou marine) ស៊ីរ៉ាកាមី ហ៊្វូប៊ូគី (Shirakami fubuki) អ៊ីនូហ្គាមី កូរ៉ូនេ (Inugami korone) ហ្គាវ ហ៊្គូរ៉ា (Gawr gura) ម៉ូរី ខាលីអូពេ (Mori calliope) មីណាតូ អាខ្វា (Minato aqua) និង អាកាអ៊ី ហាតូ (Akai haato)
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមអាយដល
ករណីយមេត្តសូត្រ
មេត្តសុត្តំ
(៥)        ទិដ្ឋា វា យេវ អទិដ្ឋា, យេ វ ទូរេ វសន្តិ អវិទូរេ; ភូតា វ សម្ភវេសី វ, សព្ពសត្តា ភវន្តុ សុខិតត្តា  ។
ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា
ប្រវត្តិ
ក្រុមហ៊ុន ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា គឺជាសហគ្រាសសាធារណៈ ដែលភាគហ៊ុនរបស់រដ្ឋមានចំនួនភាគច្រើន (៥៥%) និងត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីរៀបចំ និងដាក់អោយដំណើរការទីផ្សារមូលបត្រដំបូងបង្អស់ នៅកម្ពុជា។ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ត្រូវបានសម្ពោធដាក់អោយដំណើរការ កាលពីថ្ងៃទី ១១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១១ ក្រោមអធិបតីភាពរបស់ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី គាត ឈន់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ។
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយសហភាពអឺរ៉ុប
ភាគ១
right|thumb|350px|សហភាពអឺរ៉ុប នៅ​ក្រោយ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទីពីរ ទ្វីប​អឺរ៉ុប​ទាំងមូល​ខូចខាត​ខ្ទេចខ្ទី សហភាព​សូវៀត គិត​តែ​ពី​វាតទី ពង្រីក​ទឹកដី និង​បង្កើន​ឥទ្ធិពល ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​អឺរ៉ុ​បខាង​លិច​អ្នក​ស្នេហា​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ភិត​ភ័យ។
នៅ​ម្ខាង ប្រទេស​អឺរ៉ុប​មួយ​ក្រុម​ ដឹក​មុខ​ដោយ​ប្រទេស​អង់គ្លេស ចង់​បាន​ត្រឹម​តែ​សហប្រតិបត្តិការ​រវាង​គ្នា និង​ចង់​បាន​តែ​អង្គការ​អឺរ៉ុប​មួយ​ដែល​មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​សោះ ឡើយ​អធិបតេយ្យ​នៃ​ប្រទេស​សមាជិក​នីមួយៗ។ នៅ​ម្ខាង​ទៀត មាន​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង ដឹកនាំ​ដោយ​ប្រទេស​បារាំង និង​ប្រទេស​បេហ្ស៊ិក(Belgique) ដែល​ចង់​ឲ្យ​អភិក្រម​នៃ​ការ​បង្រួបបង្រួម​អឺរ៉ុប​នេះ បោះ​ជំហាន​ទៅ​រក​សហព័ន្ធន៍​មួយ តាម​គំរូ​នៃ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ដូច​អ្វី​ដែល​អ្នក​និពន្ធ​បារាំង​សម័យ​សតវត្សរ៍​ទី​១៩ វិចទ័រ ហ៊ូហ្គោ(Victor Hugo)​ដាក់​នាម​ឲ្យ​ថា Les Etats-Unis d’Europe ឬ​សហរដ្ឋ​អឺរ៉ុប។
យ៉ាង​ណាក៏​ដោយ នៅ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៥០ ប្រទេស​សមាជិក​ទាំង​៦​នៃ​សហគមន៍​ធ្យូងថ្ម និង​ដែកថែប​អឺរ៉ុប បន្ត​ជម្រុញ​ឲ្យ​ទៅ​មុខ​កាន់​តែ​លឿន គំនិត​ដែល​ថា​ត្រូវ​តែ​ដើរ ទៅ​ឲ្យ​ដល់ គោលដៅ​អឺរ៉ុប​នយោបាយ។ នៅ​ក្នុង​ន័យ​នេះ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៧ បណ្តា​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ទាំង​៦ មូល​មតិ​គ្នា បង្កើត​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប La Communauté Economique Européenne ហៅ​កាត់​ថា CEE តាមរយៈ​សន្ធិសញ្ញា​ទី​ក្រុងរ៉ូម(​Rome)។ គោលដៅ​នៃ​សន្ធិសញ្ញា​នេះ គឺ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ទីផ្សារ​រួម​មួយ និង​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ដោយ​សេរី ចរាចរណ៍​មនុស្ស ចរាចរណ៍​ផលិតផល និង​ចរាចរណ៍​មូលធន នៅ​ក្នុង​ព្រំដែន​នៃ​បណ្តា​ប្រទេស​សមាជិក​ទាំង​៦ របស់​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប CEE។ ដោយសារ​តែ​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប ការ​ផ្តោះប្តូរ​ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​បណ្តា​ប្រទេស​សមាជិក​ទាំង​៦ កើន​ឡើង​ខ្លាំង កើន​មួយ​ជា​ប្រាំ ក្នុង​ចន្លោះ​ឆ្នាំ​១៩៥៧ និង​ឆ្នាំ​១៩៧០។ រី​ឯ​ផលិតផល​ដែល​សហគមន៍​លក់​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​វិញ​ក៏​កើន​ឡើង​បាន​មួយ​ជា​បី។ និយាយ​រួម សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប គឺ​ជា​ជ័យជំនះ​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​ប្រកែក​មិន​បាន៕
ភាគ២
តែ ​ឧត្តមសេនីយ៍ ​ដឺ ហ្គោល(de Gaulle) មិន​ព្រម ពីព្រោះ​អង់គ្លេស​ស្និទ្ធ​នឹង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ខ្លាំង​ពេក។
ទីមួយ ​បង្កើត​រូបិយវត្ថុ​រួម​មួយ ទីពីរ ​ធ្វើការ​ចរចាដើម្បី​បើក​ផ្លូវ​ឲ្យ​ប្រទេសអង់គ្លេស( ​Anglais) ដាណឺម៉ាក(Danemark) អៀកឡង់(Irlande) ហើយនិង ណ័រវ៉េ(Norvège) ចូល​ជា​សមាជិក​ និង​​ទី​បី ​រិះរក​មធ្យោបាយ​ដែល​នាំ​​ទៅ​​រក​​អឺរ៉ុប​នយោបាយ​ ឲ្យ​បាន​លឿន​រហ័ស។
ហេតុអ្វី ​​បាន​ជា​នៅ​ទី​បំផុត បារាំង​ព្រម​ឲ្យ​អង់គ្លេស​ចូល​ជា​សមាជិក​​របស់​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អឺរ៉ុប ​CEE?
តែ​បារាំង​​​អត់​ជម្រើស ពីព្រោះ​ប្រទេស​សមាជិក​អឺរ៉ុប​ដទៃ​ដាក់​សម្ពាធ​​មក​លើ​ខ្លួន​ខ្លាំង​ពេក ទាមទារ​ឲ្យ​ទីក្រុង ​ប៉ារីស(Paris) ដកវេតូ(​Veto) បើកទ្វារ​ឲ្យ​អង់គ្លេស​ចូល​មក​ក្នុង​សហគមន៍ CEE។
នៅ​ ក្នុង​បរិបទ​នេះ បារាំង​និង​អាល្លឺម៉ង់​យល់​ឃើញ​ថា មាន​តែ​ការ​​បង្កើន​ល្បឿន​សមាហរ័ណកម្ម​​នយោបាយ​​ទេ ដែល​អាច​ជួយ​ស្រោចស្រង់​អឺរ៉ុប​រួម​ឲ្យ​រួច​ពី​គ្រោះថ្នាក់​បាន។ គឺ​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ​១៩៨៩​នោះ​ហើយ ដែល​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​អឺរ៉ុប ផ្តើម​គិតគូរ​​អំពី​​ការ​បង្កើត​ប្រាក់​អឺរ៉ូ​រួម​មួយ។ គំនិត​នេះ​ក្លាយ​ចេញ​ជា​រូបរាង តាម​រយៈ​សន្ធិ​សញ្ញា​ ​ម៉ាសទ្រិច(Maastricht) នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩២ ។ គឺ​ជា​សន្ធិសញ្ញាដែល​ចែង​ពី​សហភាព​អឺរ៉ុប​​ក្នុង​នាម​ជា​អឺរ៉ុប​រួម​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ រូបិយវត្ថុ៕
ភាគ៣
នៅ​ក្រៅ​ព្រំដែន​នៃ​សហភាពអឺរ៉ុប​វិញ អ្វីៗ​ក៏​ផ្តើម​ប្រែប្រួល​អស់​រលីង៖ សហភាពសូវៀត​រលាយ សហរដ្ឋអាមេរិក​ក្លាយ​ជា​មហាអំណាច​ផ្តាច់​មុខ ប្រទេស​ចិន​អនុវត្ត​សេដ្ឋកិច្ច​ទីផ្សារ​ដែល​សឹង​មាន​លក្ខណៈ​ជា​មូលធន​និយម​ ព្រៃផ្សៃ។ បណ្តា​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ខាង​កើត​ដែល​ទើប​បាន​រួច​ខ្លួន​ពី​ក្រញាំ​កុម្មុយនិស្ត ​និង​ពី​ឥទ្ធិពល​សូវៀត មើល​ឃើញ​តែ​គំរូ​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ស្រឡាញ់​តែ​សេរីនិយម​របៀប​អាមេរិកាំង។ សេដ្ឋកិច្ច​សង្គម​ទីផ្សារ Economie sociale du marché របស់​សហភាពអឺរ៉ុប​មិន​ទាក់ទាញ​ចិត្ត​របស់​ពួក​គេ​ឡើយ។
ម៉្លោះ ​ហើយ សមាជិក​ថ្មី​មក​ពី​អឺរ៉ុប​ខាង​កើត​នាំ​គ្នា​ងាក​ទៅ​រក​អង្គការ​សន្ធិសញ្ញា[[អាត្លង់ទិច(​ Atlantique) ខាង​ជើង ហៅ​កាត់​ថាអូតង់(OTAN)។
ភាគ៥
សន្ធិសញ្ញា​ទីក្រុងលីស្ប៊ន(​Lisbonne) ក៏​មាន​គោលដៅ​ពង្រឹង​អំណាច​របស់​សហភាព​អឺរ៉ុប នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ដែរ ដោយ​ចង់​ឲ្យ​អឺរ៉ុប​មាន​សំឡេង​រួម​គ្នា​តែ​មួយ​នៅក្នុង​ពិភពលោក តាមរយៈ​ការបង្កើត​តំណែង​ប្រធាន​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​អឺរ៉ុប និង​ការបង្កើត​តំណែង​ឧត្តម​តំណាង​នៃ​សហភាព​អឺរ៉ុប​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​ បរទេស និង​សន្តិសុខ។