cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
រឿងលះបង់
ថ្ងៃមួយម្ដាយរបស់គេ ក៏បានឡើងមកភ្នំពេញ ដើម្បីមកលេង ក៏ដូចជាសួរសុខទុក្ខកូន។ ឮថាម្ដាយឡើងមកភ្នំពេញបែបនេះ គេសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង រហូតញញឹមបិទមាត់មិនជិតឡើយ នៅចំពោះមុខមិត្តរួមថ្នាក់។ លុះពេលដល់ម៉ោងចេញពីរៀនវិញ គេក៏បណ្ដើរកង់ចេញទៅ ពេលនោះស្រាប់តែឃើញម្ដាយរបស់គេ ឈរចាំទទួល នៅចំហៀងផ្លូវម្ខាងទៀត។ គេសប្បាយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង រួចក៏បក់ដៃស្រែកហៅម្ដាយរបស់គេ បន្ទាប់មកក៏ដើរឆ្លងផ្លូវទៅរកម្ដាយ។ ដោយសារតែសប្បាយចិត្តខ្លាំងពេក ធ្វើឱ្យគេមិនប្រយ័ត្ន ទើបបណ្ដាលឱ្យជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយត្រូវរថយន្តបុក។ ម្ដាយរបស់គេតក់ស្លត់យ៉ាងខ្លាំង រកថ្លែងពុំត្រូវឡើង។ គាប់ជួនពេលនោះ រថយយន្តរបស់ឪពុកមិត្តគេម្នាក់ បើកកាត់ឃើញបែបនេះ ក៏ប្រញ៉ាប់ប្រញ៉ាល់នាំទៅមន្ទីរពេទ្យដើម្បីព្យាបាល។
ម៉ម សូណង់ដូ
ម៉ម សូណង់ដូ ( កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៣ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៤២) ជា​អ្នក​សារព័ត៌មាន​វិទ្យុ​ខ្មែរ និង​ជា​អ្នក​នយោបាយបារាំង​មានសញ្ជាតិពីរ ។ លោកគឺជាម្ចាស់ និងជានាយកវិទ្យុសំបុកឃ្មុំ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលគណៈកម្មាធិការការពារអ្នកសារព័ត៌មាន (CPJ) បានពណ៌នាកាលពីឆ្នាំ២០១២ ថាជា "សារព័ត៌មានឯករាជ្យមួយរបស់កម្ពុជា"។ គាត់ក៏ដើរតួជាអ្នកអត្ថាធិប្បាយនយោបាយសម្រាប់ស្ថានីយ៍ផងដែរ។
ផ្លូវជាតិលេខ៤ (កម្ពុជា)
ការពិពណ៌នា
ផ្លូវ​នេះ​ចាប់​ផ្តើម​នៅ​ចំណុច​ប្រសព្វ​ផ្លូវ ​ពោធិ៍ចិនតុង និង ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៣ ។ ប្រសព្វ​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ភាគ​ខាងលិច ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្បែរ ​ព្រលាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ ស្ថិត​ក្នុង ​សង្កាត់ចោមចៅ ​ – ខណ្ឌដង្កោ ។ ផ្លូវ​នេះ​ពី​ដំបូង​ទៅ​ទិស​ខាងលិច រួច​បត់​ទៅ​ទិស​ខាង​ត្បូង។
គតិលោក ភាគ​ ទី ៣
គតិលោក > គតិលោក ភាគ​ ទី ៣
ឃុំនីពេជ
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ  មាន ភូមិ÷
ទីចំហ​ (Aperture)
រូបភាពតូច
ទង់ជាតិវៀតណាម
ទង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ជប៉ុន​បាន​កាន់កាប់​វៀតណាម​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤១-១៩៤៥។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ជប៉ុនបានទម្លាក់អាជ្ញាធរអាណានិគមបារាំង ហើយប្រកាសអាណាចក្រវៀតណាម ដោយមានបាវដាយ ជាអធិរាជ។ ទង់ខ្វេលី  ពណ៌ក្រហមខ្វេលី (មួយក្នុងចំណោម៨ ទ្រីក្រាម ដែលប្រើក្នុង អាយឈីង ) នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយពណ៌លឿង ត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងខែមិថុនា។ ក្នុងចំណោមរបស់ផ្សេងទៀត ខ្វេលី ☲ តំណាងឱ្យទិសខាងត្បូង។ បាវដាយដាក់រាជ្យនៅខែសីហា នៅពេលដែលជប៉ុនចុះចាញ់។ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាម ដែលបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥ បានយកទង់ជាតិពណ៌ក្រហមជាមួយនឹងផ្កាយមាសមួយ។ បារាំង​បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​វិញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែ​ដដែល ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ពួក​វៀតមិញ​ដេញ​តាម ជាពិសេស​នៅ​ខាង​ជើង។ បារាំង​បាន​ប្រកាស​កូសាំងស៊ីន​ជា​សាធារណរដ្ឋ​ស្វយ័ត​នៅ​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៤៦។ រដ្ឋអាយ៉ងនេះបានប្រកាន់យកទង់ជាតិដែលមានឆ្នូតពណ៌ខៀវបីនៅលើផ្ទៃខាងក្រោយពណ៌លឿង។
បូជាចារ្យ
នៅក្នុងគ្រីស្ទានខាងប្រូតេស្តង់ បូជាចារ្យជាធម្មតា ជាអ្នកបម្រើ និងជាគ្រូគង្វាល។
និកាយប្រូតេស្តង់
បុព្វជិតដែលត្រូវបានតែងតាំងឡើងខាងនិកាយប្រូតេស្តង់ ជាធម្មតាមមានងារជាគ្រូគង្វាល ជាអ្នកបម្រើ ជារីវើរិន (reverend)។ល។ នៅក្នុងក្រុមជំនុំលូធើរ៉ានខ្លះ បុព្វជិតដែលត្រូេវបានតែងតាំងឡើង ត្រូវបានហៅថាបូជាចារ្យ ខណៈដែលក្រុជំនុំផ្សេងទៀតចូលចិត្តហៅថាគ្រូគង្វាលវិល។.
BNK48
BNK48 (ប៊ីអិនខេហ្វ័រធីអេថ) គឺជាក្រុមតារាថៃនិងជាក្រុមប្អូនស្រីអន្តរជាតិទីបីរបស់ AKB48 បន្ទាប់ពី JKT48 របស់ឥណ្ឌូនេស៊ីនិង SNH48 របស់ប្រទេសចិន។ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមតន្រ្តីថៃ
ខេត្តវិញហ្វុក
ខេត្តវិញហ្វុកចែកចេញជា៨ថ្នាក់រងស្រុក
អាល់ហ្វ្រេដ វេសេនឺ
រូបភាពតូច|រូបថតរបស់លោកវេសេនឺ
ឃុំក្រយា (ប្រាសាទបល្ល័ង្ក)
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្ក ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷
ភេទ
(សំ.),(បា.)(ភេត) ដំណើរ​ធ្លាយ, ការ​ទម្លាយ; ដំណើរ​បែក, ការ​បំបែក; ការ​ចែក; ប្រភេទ, សេចក្ដី​ផ្សេង​ៗ ។ ខ្មែរ​ប្រើ​សំដៅ​សេចក្ដី​ថា “ភាព, បែប​ភាព, ភាព​ផ្សេង​គ្នា” ក៏​បាន : ភេទ​បុរស, ភេទ​ស្ត្រី; ភេទ​គ្រហស្ថ, ភេទ​បព្វជិត ។
ទូតសួគ៌
សាសនាគ្រីស្ទ
យោងតាម អាអ៊ូហ្គូស្ធីនូស នៃ ហុីបផូ " 'ទូតសួគ៌' ជាឈ្មោះតួនាទី គឺមិនមែនឈ្មោះលក្ខណៈទេ។ ឈ្មោះលក្ខណៈវា គឺជា 'វិញ្ញាណ' ហើយឈ្មោះតួនាតីវា គឺជា 'ទូតសួគ៌'។
"ដ្បិត​របស់​សព្វសារពើ​ត្រូវបាន​និម្មិតបង្កើត​ដោយ​ព្រះអង្គ
ទំនាក់ទំនងជាមួយទូតសួគ៌
រូបភាពតូច|ទូតសួគ៌មួយរូប សម្រាលទុក្ខព្រះយេស៊ូវ, គូរដោយ [[Carl Heinrich Bloch, 1865–1890.]] កុំ​ភ្លេច​ទទួលភ្ញៀវដោយរាក់ទាក់ ដ្បិត​ដោយសារតែ​ការនេះ អ្នកខ្លះ​បាន​ទទួល​ទូតសួគ៌​ដោយ​មិនដឹងខ្លួន​។—ហេព្រើរ 13:2 GKHB https://my.bible.com/bible/2287/HEB.13.2
វិនយបិដក
វិនយ​បិដក បំរាមឬច្បាប់​ បញ្ញត្តិសម្រាប់​ អ្នកបួសក្នុងសំណាក់របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហាមមិនឲ្យធ្វើនូវអំពើមិនសមរម្យ​ មិនគួរគប្បី​ ក្នុងភេទជាបព្វជិត  ដាក់ជាចំណែក​នៃគម្ពីរក្នុងព្រះ​ពុទ្ធ​សាសន:​ មួយ​ប៉ែក​ខាងវិន័យ ។
ចុល្លវគ្គ
គម្ពីរ​ចុល្លវគ្គ (សៀវភៅ​​ភាគ៩, ភាគ១០ និង ភាគ១១) ជា​គម្ពីរ​មាន​ភាព​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​គម្ពីរ​មហាវគ្គ​ផ្សេង​តែ​យក ១២ ខន្ធកៈ ​ក្រៅ​ផ្សេង​ពី ១០ ខន្ធកៈ ក្នុង​គម្ពីរ​មហាវគ្គ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។
ខេមម៉ានី ពលសេនា
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
ព្យាការី
សាសនាគ្រីស្ទ
រូបភាពតូច|គំនូរអំពីយ៉ូហានអ្នកធ្វើពិធិជ្រមុជទឹក គូរដោយ Titian នៅឆ្នាំ 1542 គ្រីស្ទានខ្លះដែលជឿលើប្រព័ន្ធបកប្រែព្រះគម្ពីរ (dispensationalism) ជឿថាពាក្យព្យាករណ៍បានបញ្ចប់ភ្លាមៗជាមួយនឹងទីសម្គាល់ផ្សេងៗ បន្ទាប់ពីការយាងមករបស់ព្រះយេស៊ូវដែលព្រះអង្គជាអ្នកបំពេញឲ្យសម្រេចនូវក្រឹត្យវិន័យ។ ក្នុងចំណោមគ្រីស្ទានទាំងនេះ មានប្រូតេស្តង់ជាច្រើនជឿថាពាក្យព្យាករណ៍បានបញ្ចប់ជាមួយនឹងព្យាការីហេព្រើរចុងក្រោយបង្អស់ ក្នុងព្រះគម្ពីរហេព្រើរ ក្នុងចន្លោះពេលប្រហែលជាបួនរយឆ្នាំ គិតចាប់ពីព្រះយេស៊ូវមានព្រះជន្មនៅផែនដី។
វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ លោក ម៉ម សូណង់ដូ ពលរដ្ឋខ្មែរពីរបារាំង-ខ្មែរ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណផ្សាយសម្រាប់ស្ថានីយថ្មី ដែលលោកដាក់ឈ្មោះថា វិទ្យុសំបុកឃ្មុំ។ វាបានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយនៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៦។ លោក​បាន​ប្រើ​ស្ថានីយ​នេះ​ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​គណបក្ស​នយោបាយ​ថ្មី គឺ​គណបក្ស​សង្គម​ប្រជាធិបតេយ្យ​សំបុកឃ្មុំ និង​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ១៩៩៨ ។ យោងទៅតាម សារព័ត៌មានអាស៊ីថែមត៍ យុទ្ធនាការរបស់លោកបានឈ្នះលោកត្រឹមតែ "កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាអសុរោះ បញ្ចេញទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនា ការអង្វររកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងយុទ្ធនាការផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ការយកចិត្តទុកដាក់"។ ក្រោយ​មិន​ជាប់​ឆ្នោត លោក សូណង់ដូ បាន​រំលាយ​បក្ស ប៉ុន្តែ​បន្ត​ផ្សាយ​តាម​វិទ្យុ​សំបុក​ឃ្មុំ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​កាសែត​ឯករាជ្យ។
អិមរ៉ាន់ ខាន់
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់
អឺរ៉ាតូស្តែន
អឺរ៉ាតូស្តែននៃស៊ីរ៉ែន (c. ២៧៦ ព.ស – c. ១៩៥/១៩៤ព.ស ) គឺជាពហុគណិតវិទ្យាក្រិក៖ គណិតវិទូ អ្នកភូមិសាស្ត្រ កវី តារាវិទូ និង ទ្រឹស្ដីតន្ត្រី ។ លោកជាអ្នករៀនសូត្រ ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​បណ្ណារក្ស​នៅបណ្ណាល័យអាឡិចសាន់ឌ្រី ។ ការងាររបស់គាត់គឺអាចប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការសិក្សាភូមិសាស្ត្រ ហើយលោកបានណែនាំវាក្យស័ព្ទ មួយចំនួនដែលនៅតែប្រើសព្វថ្ងៃនេះ។
អូទ្រីស
អូទ្រីសបានប្រលូកចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះចៅអធិរាជហ្រ្វង់ ហ្សូសែហ្វទី១ បន្ទាប់ពីរជ្ជទាយាទរាជបល្ល័ង្កអូទ្រីសព្រះនាម ហ្រ្វង់ ហ៊្វែរឌីណង់ត្រូវបាននិស្សិតជនជាតិស៊ែប៊ីម្នាក់ធ្វើគុត។ បន្ទាប់ពីចាញ់មហាសង្គ្រាមនោះ របបរាជានិយមអូទ្រីសក៏ត្រូវបានរំលាយចោលហើយរដ្ឋថ្មីឈ្មោះសាធារណរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់-អូទ្រីសក៏បានប្រកាសបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងចូលជាសហភាពជាមួយប្រទេសអាល្លឺម៉ង់នាពេលអនាគត។ ប៉ុន្តែ មហាអំណាចខាងសម្ព័ន្ធមិត្តបានដកសម្លេងគាំទ្រនិងមិនទទួលស្គាល់នូវរដ្ឋថ្មីនោះជាដាច់ខាត។ នៅឆ្នាំ១៩១៩ សាធារណរដ្ឋអូទ្រីសទីមួយបានក្លាយជារដ្ឋស្នងស្របច្បាប់នៃប្រជាជាតិអូទ្រីស។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣៨ អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់លោកអាដុល ហ៊ីត្លែរបានកាត់ទឹកដីប្រទេសអូទ្រីសធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាល្លឺម៉ង់។ បន្ទាប់ពីអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីត្រូវចាញ់សង្គ្រាម បូករួមទាំងការកាន់កាប់រយៈពេលដ៏យូររបស់ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត រដ្ឋអូទ្រីសត្រូវបានបង្កើតជាប្រទេសឯករាជ្យសារជាថ្មីវិញដោយប្រកាន់យករបបប្រជាធិបតេយ្យថ្មី។
វិមានវត្ថុ
វិមានវត្ថុ បារិច្ឆត្តកវគ្គ ទី ៣  ឧឡារវិមាន ទំព័រទី ១. ទំព័រទី ៥០
បុប្ផទាយិកាវិមាន. ទំព័រទី ៦០
វិមានវត្ថុ មញ្ចិដ្ឋកវគ្គ ទី ៤  មញ្ជំដ្ឋកវិមាន ទី ១. ទំព័រទី ៨៤
នន្ទនវិមាន ទី ១១. ទំព័រទី ១០៣
= មហារថវគ្គទី ៥ =
វិមានវត្ថុ មហារថវគ្គ ទី ៥  មណ្ឌូកទេវបុត្តវិមាន ទី ១. ទំព័រទី ១១០
កក្កដរសទាកវិមាន ទី ៤. ទំព័រទី ១២២
សូចិវិមាន ទី ៨. ទំព័រទី ១២៥
នាគវិមាន ទី ១០. ទំព័រទី ១២៧
នគរកាយ
អំពី​អ្នក​និពន្ធ
សាធុសប្បុរសជនទាំងឡាយ! ក្នុងនិរន្តរកាល មានព្រះរាជាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាមព្រះបាទចិត្តរាជ បរមក្សត្រ គ្រងរាជសម្បត្តិក្នុងព្រះនគរមួយឈ្មោះ នគរកាយ។ ព្រះរាជាអង្គនោះមានព្រះអគ្គមហេសីទ្រង់ព្រះនាមព្រះនាង អវិជ្ជាទេវី ជាទីគាប់ព្រះទ័យជាងស្នំទាំងពួង ព្រះបិតា ទ្រង់ព្រះនាម ព្រះបាទមោហរាជ ព្រះមាតាទ្រង់ព្រះនាម លោភ ទេវី។
បុរោហិត ៣ រូប
ព្រះបាទចិត្តរាជ ព្រះអង្គមានព្រះឥសី ៣រូបដ៏ប្រកបដោយអភិញ្ញា និងសមាបត្តិ ព្រះអង្គទ្រង់តាំងទុកក្នុងឋានន្តរសក្តិ។ <BR>ជាអ្នកពន្យល់ព្រះអង្គគឺ៖
ព្រះញាតិវង្ស ១៤អង្គ
<BR>ព្រះញាតិវង្ស ១៤អង្គនេះ ជាអ្នកទុកព្រះទ័យព្រះបាទចិត្តរាជយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ព្រះអង្គតែទ្រង់ប្រោសប្រាណ ឲ្យចូល ជិតគាល់បំរើជានិច្ច ជាកាលពុំដែលខានពេលណាមួយឡើយ។ ព្រះរាជាចិត្តរាជ ព្រះអង្គមានអគ្គសេនា ១៩នាក់ជា វរជនមានយោបល់ល្អ ព្រះអង្គតាំងទុកក្នុងឋានន្តរសក្តិ ទីឧកញ៉ាគ្រប់រូបគឺ៖
អំពីព្រះបាទមច្ចុរាជ
ឯមេទ័ពទី ៤ ឈ្មោះនាយមរណៈ កាលបានទទួលព្រះរាជបញ្ជាហើយ ក៏នាំបរិវារទៅកាន់នគរកាយលុះចូលទៅដល់ទៅផ្សំគ្នានឹងមេទ័ពទាំងបីនាក់ ដែលមកមុននោះហើយ ក៏រុករានទន្រ្ទានបុកបែនញាំញីបិទទ្វារទាំង ៩ នៃនរគរកាយឲ្យងងឹតជុំវិញហើយចូលទៅដេញចាប់តួអង្គព្រះបាទចិត្តរាជបាន ព្រមទាំងនាហ្មឺនសព្វមុខមន្រ្តី និង អាណាប្រជាជនទាំងពួងគ្មានសល់ម្នាក់នាំចេញចាកនគរកាយ ។ ឯនគរកាយនោះកាលបើពុំមានបុគ្គលណាមួយនៅហើយក៏ទ្រុឌទ្រោមទៅ ។
នគរកាយ គឺ រាងកាយយើងគេទាំងពួង ព្រះបាទចិត្តរាជ គឺ ចិត្តយើង គេទាំងពួងនិមិត្តតែចិត្តពុំឋិតនៅក្នុងរាងកាយហើយ រាងកាយក៏ពុំអាចទប់ទល់នៅបានតែងដល់នូវសភាពជារាងកាយស្អុយរលួយធម្មតាដោយប្រការដូច្នេះ ។ សាធុសប្បុសជនទាំងឡាយ! កាលមេទ័ពទាំង ៤ នាក់ព្រមទាំងបរិវារចាប់ព្រះបាទចិត្តរាជបានហើយ ក៏នាំទៅកាន់សំណាក់ព្រះបាទមច្ចុរាជ ។ ឯព្រះបាទមច្ចុរាជ កាលឲ្យចាប់ព្រះបាទចិត្តរាជបានមកហើយ នឹងយកទុកនៅជាខ្ញុំបម្រើក៏ទេ ត្រលប់ជាបណ្តេញទៅវិញថា “ចូរអ្នកឯង ទៅតាមយថាកម្មខ្លួនចុះ!” ។ លំដាប់នោះព្រះបាទចិត្តរាជក៏នាំបរិពារទៅរកទីលំនៅ កសាងនគរកាយជាថ្មីដូចមុន ។
ព្រះបាទចិត្តរាជ កាលបានទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ដូច្នោះ ទើបទ្រង់ព្រះរាជបញ្ជាប្រើឲ្យ ឧកញ៉ាសទ្ធាជាអគ្គសេនាឲ្យតាំងទីកុណ្ឌ (ពិធីដែលគេធ្វើដោយជីករន្ដៅជំរៅមួយចំអាម ប្រាំធ្នប់ដុតភ្លើងបូជាយញ្ញតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) ពិធីឡើង ។ គ្រានោះហេតុតែវាសនាបារមីព្រះបាទចិត្តរាជចាស់ក្លា និង ដោយសាររឫទ្ធិព្រះឥសីទាំង ៣រូប គឺ ព្រះបីតិ ឆន្ទោ វិរិយោ លោកសូត្រសែកព្រះវេទមន្តឡើង ព្រះខាន់ជ័យស្រីទាំង៣ក៏កើតឡើងកណ្តាលទីកុណ្ឌពិធីនោះ ទើបព្រះឥសីទាំងឡាយថ្វាយព្រះពរថា ៖ “កាលនេះជាកាលគួរដែលព្រះអង្គទ្រង់យាងចូលទៅកាន់កុណ្ឌពីធីហើយសូមព្រះអង្គទាញយកព្រះខាន់ជ័យស្រីទាំង ៣ អំពីទីកុណ្ឌពិធីនោះចុះ” ។ ព្រះបាទចិត្តរាជ ក៏លូកព្រះហស្តទៅទាញយកព្រះខាន់ជ័យស្រីទាំង៣ អំពីគំនរភ្លើងនៃកុណ្ឌពិធី សូម្បីនឹងបានក្តៅព្រះហស្តបន្តិចបន្តួចក៏ទេ ។ ឯព្រះខាន់ជ័យទាំង៣នោះឈ្មោះ ៖ ព្រះបាទចិត្តរាជទ្រង់ចាប់ព្រះខាន់ជ័យស្រីទាំងនោះ ព្រះរាជទានទៅអគ្គសេនាឈ្មោះ ឧកញ៉ាចិត្តបស្សិទ្ធិ ដែលមានចិត្តថ្លាដូចកែវឲ្យជាតំណាងដោយទ្រង់ព្រះរាជបញ្ជាថា ៖ “ចូរអ្នកឯងសំលាប់ព្រះបាទមោហរាជ ជាបិតាយើងដែលនាំឲ្យយើងវង្វេង ព្រះនាងលោភទេវីជាមាតាយើងដែលនាំយើងឲ្យលោភឥតខ្មាសព្រះនាងអវិជ្ជាទេវីជាអគ្គមហេសីយើងដែលនាំឲ្យយើងងងឹតមុខជ្រប់ទៅតាមវាហើយចូរអ្នកឯងសំលាប់ពួកបាបជនទាំង ១៤ នាក់ដែលជាព្រះញាតិវង្សយើង ដ្បិតអ្នកទាំងអស់នេះវាឲ្យសត្រូវខាងក្រៅចូលមកនៅក្នុងស្រុកយើង ឲ្យសត្រូវធ្វើឲ្យខូចព្រះនគរយើង យើងត្រូវសំលាប់វាឲ្យអស់ កុំឲ្យសល់ម្នាក់ ។ ឧកញ៉ាចិត្តបស្សិទ្ធិ កាលទទួលព្រះរាជបញ្ជាហើយក៏ប្រហារជីវិតជនអំបាលមាន នោះគ្មានសល់ម្នាក់ដោយព្រះខាន់ឈ្មោះសមុច្ឆេទប្បហារ ។
ឃុំសាលាវិស័យ
(Sala Visai Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្ក ខេត្តកំពង់ធំ មាន ១៩ភូមិ÷
មន្ត្រសេន
ភិក្ខុមន្ត្រសេន (ប្រហែលសតវត្សទី៦) ព្រះអង្គជា ព្រះសង្ឃនៃនគរវ្នំបានសំណាក់នៅនិវេសនដ្ឋាន[នៅចិនអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំរួមជាមួយព្រះតេជគុណសង្ឃបាល ហើយធ្វើការប្រាំការិយាល័យក្នុង​សតវត្សទី៥ដល់ទី៦ និងបកប្រែគម្ពីរព្រះសូត្រពុទ្ធសាសនាពីសំស្ក្រឹត (រឺ ប្រាក្រឹត) ទៅភាសាចិន។ ព្រះអង្គបានការស្ងើចសរសើរពីព្រះចៅក្រុងចិន ហើយបានចាត់ទុកព្រះអង្គជាព្រះគ្រូទៀតផង។ ក្នុងចំណោមអត្ថបទជាច្រើនទាំងនោះគឺជា សប្តសតិកាប្រាជ្ញាបារមីតសូត្រ មហាយាន (តៃស្ឆុត្រៃបិដក ២៣២)។ អត្ថបទនេះត្រូវបានបកប្រែផ្សេងពីគ្នាដោយព្រះសង្ឃទាំងពីរអង្គ។ ព្រះពោធិសត្វមញ្ជុស្រីកុមារភូត (Mañjuśrī) គឺជាតួអង្គលេចធ្លោមួយអង្គក្នុងអត្ថបទនេះ។
អំណាចកណ្តាល
បញ្ជីនៃអំណាចកណ្តាល
-អ៊ីស្រាអែល
-ម៉ាឡេស៊ី
-តួក
ខេត្តបាកកាន
ខេត្ត បាកកាន គឺជាខេត្តមួយ របស់ ប្រទេសវៀតណាម ។ វា​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ ​ភូមិភាគ​ឦសាន ដោយ​ភាគ​ខាងជើង​នៃ​រដ្ឋធានី ​ហាណូយ ។ បាកកាន គឺជាទីក្រុងតែមួយគត់របស់ខេត្ត ដែលជារាជធានីរបស់ខេត្ត និងជាក្រុង។ ខេត្តនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី 4,859.4 គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ 2019 វាមានប្រជាជនចំនួន 313,905 នាក់។  វាជាតំបន់ភ្នំដែលមានធនធានធម្មជាតិសម្បូរបែបនៃរ៉ែ និងព្រៃឈើ។ វាមានភ្នំ ទន្លេ និងបឹងជាច្រើន ដែលមានទេសភាពស្អាតណាស់។ ឧទ្យានជាតិ Ba Bể និង បឹង Ba Bể ស្ថិតនៅក្នុងព្រំដែនរបស់វា។
សម័យកាលលង្វែក
សង្គមវណ្ណៈសម័យលង្វែក
Longvek caste society
ព្រះទីនាំងអណាន្តសមាគមន៍
រហូតមកដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧ នៅពេលដែលវាត្រូវបានបិទជាសាធារណៈដោយគ្មានកំណត់ សាលនេះត្រូវបានបើកឱ្យភ្ញៀវចូលទស្សនាជាសារមន្ទីរ និងជាកន្លែងតាំងពិព័រណ៍សិល្បៈនៃព្រះរាជាណាចក្រ ដែលតាំងបង្ហាញសិប្បកម្មផលិតក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់វិទ្យាស្ថានម្ចាស់ក្សត្រីសិរិកិតិ៍។
មែនឈេសទ័រ
ប្រវត្តិសាស្រ្តមែនឈេសទ័រ បានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការតាំងទីលំនៅស៊ីវិលភ្ជាប់ជាមួយ រ៉ូម៉ាំង fort of Mamucium or Mancunium, ដែលបានបង្កើតឡើងនៅប្រហែល AD 79 នៅលើការបោកបញ្ឆោតថ្មភក់មួយនៅជិតចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេមេតល៉ោក និងអ័រវ៉ែល។ វាគឹជាផ្នែកមួយនៃលាំងហ្គាស៊ីនៅប្រវត្តិសាស្ត្រ បើទោះបីជាតំបន់នៃ ឈេសស៊ី ភាគខាងត្បូងនៃ ទន្លេមើស៊ី ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០។ នៅទូទាំងមជ្ឈឹមវ័យ មែនឈេសទ័រ
មហាអំណាច
រូបភាពតូច| មហា​អំណាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​នៅ​ក្នុង​រចនាសម្ព័ន្ធ​អន្តរជាតិ​ដូច​ជា[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ ]] មហាអំណាច គឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានសមត្ថភាព និងជំនាញដើម្បីបញ្ចេញឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនលើមាត្រដ្ឋានសកល។ មហាអំណាចមានចរិតលក្ខណៈកម្លាំងយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលការទូត និង អំណាចខ្សោយ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមហាអំណាចកណ្តាល ឬ តូច ពិចារណាគំនិតរបស់មហាអំណាចមុននឹងធ្វើសកម្មភាពរបស់ខ្លួន។ អ្នកទ្រឹស្តីទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានសន្មតថាស្ថានភាពអំណាចដ៏អស្ចារ្យអាចត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈទៅជាសមត្ថភាពថាមពល ទិដ្ឋភាពលំហ និងវិមាត្រស្ថានភាព។
ឃុំម្សាក្រង
ព្រំប្រទល់នៃ East 	ឃុំ កំពង់ចិនជើង ឃុំ កំពង់ចិនត្បូង ស្រុកស្ទោង West 	ឃុំ ពាមបាង ស្រុកស្ទោង South 	ឃុំ សំព្រោច ស្រុកស្ទោង North 	ឃុំ ប្រឡាយ ស្រុកស្ទោង
ប្រាសាទសង្កែសឹង្ហ
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខេត្តសៀមរាប សង្កែសឹង្ហ
កិត្តិមុខ
ការវិវត្តន៍ពីកិត្តិមុខទៅជាសត្វគ្រុឌ
ចំពោះសត្វមករវិញ គឺគេឆ្លាក់នៅចុងសងខាងផ្តែដែលមានរូបរាង ប្រមោយដំរី ជើង២ កន្ទុយត្រីដែលរមូលខ្មាញ់ដូចទឹកដូចគ្នាដែលនៅដើមសតវត្ស កិត្តិមុខ និង សត្វម្ករបានហាមាត់បាញ់កម្រងផ្កាឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក យើងនឹងបកស្រាយអត្ថន័យនេះនៅវគ្គបន្ទាប់។ ហើយសតវត្សក្រោយៗមក កំរងផ្កានោះក៏វិវត្តន៍ទៅជាសត្វនាគ ដែលមានកិត្តិមុខលេបនាគ និង ម្ករលេបនាគ។ ចាប់តាំងពីសតវត្សទី៩ ទី១០ យើងឃើញមានការវិវត្តន៍នៃសិល្បៈដែលកិត្តិមុខ ចាប់ផ្តើមមានស្លាប និង ចំពុះ ហើយក្រោយមកក៏វិវត្តន៍ទៅជាសត្វគ្រុឌទាំងស្រុង ដែលរចនាប័ទ្មក្រោយៗ គឺយើងចាប់ផ្តើមឃើញមានការលាយឡំរវាងកិត្តិមុខ គ្រុឌ លេបនាគ អមដោយព្រះវិស្ណុ ដោយសារតែគ្រុឌជាយានជំនីះរបស់ព្រះវិស្ណុ ហើយដោយសារតែមានការគោរពវិស្ណុនិយម ទើបមានសត្វគ្រុឌលេចចេញនៅចំកណ្តាលផ្តែ ពេលខ្លះយើងក៏ឃើញមានទេវដទៃទៀត ដូចជាព្រះឥន្ទ ព្រះវារុណ (ពិរុណ) និង ព្រះនាងលក្ម្ស៊ីដែលសុទ្ធសឹងជាទេវៈខាងទឹកភ្លៀង។
ឃុំខ្នារទទឹង
ព្រំប្រទល់នៃ
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
អំពីព្រះនិវាណ ឬ និព្វាន
គម្ពីរ​មហា​វគ្គ​សម្ដែង​ថា មាន​ផ្លូវ ២ យ៉ាង​ដែល​អ្នក​បួស​ត្រូវ​ជៀស​វាង​ចេញ ផ្លូវ​ទី ១ គឺ​ដែល​បណ្ដោយ​ខ្លួន​ឲ្យ​លុះ​ក្នុង​អំណាច​កាម​គុណ ដែល​ហៅ​ថា កាមសុលិកានុយោគ ផ្លូវ​នេះ​ជា​ផ្លូវ​អាក្រក់​គ្រោត​គ្រាត​ហើយ​ឥត​ប្រយោជន៍ ផ្លូវ ១ ទៀត​គឺ​ដែល​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​នឿយ​ឥត​អំពើ​ដែល​ហៅ​ថា អត្តកិលម ថានុយោគ ផ្លូវ​នេះ​ជា​ផ្លូវ​ពិបាក ហើយ​ឥត​ប្រយោជន៍ តថាគត​បាន​ជៀស​វាង​លះ​បង់​ផ្លូវ​ទាំង ២ យ៉ាង​នេះ​ចោល​ចេញ ហើយ​ដោយ​អំណាច​លះ​បង់​នេះ តថាគត​បាន​រក​ឃើញ​ផ្លូវ​កណ្ដាល​ដែល​ហៅ​ថា មជ្ឈិមបដិបត្តិ ជា​ផ្លូវ​នាំ​ទៅ​កាន់​ពន្លឺ នាំ​ទៅ​កាន់​ប្រាជ្ញា ទៅ​កាន់​ទី​សុខ ទៅ​កាន់​ទី​ចេះ នាំ​ទៅ​កាន់​ទី​វិជ្ជា​ពិត​ប្រាកដ ទៅ​កាន់​ព្រះនិព្វាន ។
សេចក្ដី ១ ទៀត​សម្ដែង​ថា​ដូច្នេះ សច្ចទី ៣ ឬ ព្រះនិព្វាន​នោះ គឺ​ជា​សេចក្ដី​បំបាត់​បង់​នូវ​ទុក្ខ​នោះ​ឯង ដែល​ត្រូវ​យល់​ថា​ជា​សេចក្ដី​កំចាត់​បង់​នូវ​តណ្ហា សេចក្ដី​ដែល​ធ្វើ​នូវ​តណ្ហា​ឲ្យ​ស្ងប់​ស្ងាត់ សេចក្ដី​ដែល​បោះ​បង់​ចោល​នូវ​តណ្ហា សេចក្ដី​ដែល​រួច​ខ្លួន​ពី​តណ្ហា ។
គម្ពីរ​ដដែល​នេះ​សម្ដែង​ថា ឯវិញ្ញាណ នោះ​គឺ​ជា​ធម្មជាតិ​ដែល​គ្មាន​ចំនួន​ដែល​ទី​បំផុត ដែល​ជា​ពន្លឺ​ទូទៅ គឺ​ជា​ធម្មជាតិ​ដែល​មិន​មែន​ជា​ទឹក មិន​មែន​ជា​ដី មិន​មែន​ជា​ភ្លើង ​មិន​មែន​ជា​ខ្យល់ និង ថា​ជា​ធំ​ក៏​មិន​បាន​តូច​ក៏​មិន​បាន ខ្សោយ​ក៏​មិន​បាន ខ្លាំង​ក៏​មិន​បាន ល្អ​ក៏​មិន​បាន អាក្រក់​ក៏​មិន​បាន គឺ​ថា​ជា​ធម្មជាតិ​ដែល​កើត​រលត់​ជា​មួយ​គ្នា​នឹង​នាម​រូប ។ ប៉ុន្តែ​បើ​នាម​នឹង​រូប​ប្រាស្រ័យ​និង​វិញ្ញាណ ឯវិញ្ញាណ​ក៏​ប្រាស្រ័យ​និង​នាម​រូប​ដែរ ។ ព្រះ​បរមសាស្ដាចារ្យ​ទ្រង់​សួរ​មហា អានន្ទ ថា​ម្នាល អានន្ទ ចុះ​ប្រសិន​បើ​វិញ្ញាណ​លែង​ពឹង​ពាក់​អស្រ័យ​និង​នាម​រូប តើ​ជាតិ​ជរា​មរណ​ដែល​ជា​ដើម​ឫស​របស់​ទុក្ខ និង​នៅ​មាន​តទៅ​ទៀត​ដែរ​ឬ​អ្វី មហា អានន្ទ ឆ្លើយ​តប​វិញ​ថា ជរាព្យាធិ​និង​មរណ​មិន​មាន​ទៀត​ឡើយ បើ​ដូច្នេះ​ម្នាល អានន្ទ នេះ​ហើយ​ជា​ហេតុ​នេះ​ហើយ​ជា​តួ នេះ​ហើយ​ជា​ដើម​ឬស នេះ​ហើយ​ជា​គោល​របស់​វិញ្ញាណ​គឺ​នាម​និង​រូប​នេះ​ឯង​ហើយ ។
មាន​ពុទ្ធបរិស័ទ្ធ ១ អង្គ​ឈ្មោះ សាតិ ជឿ​ថា​វិញ្ញាណ​របស់​មនុស្ស​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ជា​វិញ្ញាណ​ដែល​ជាប់​ត​គ្នា​មក​ពី​វិញ្ញាណ​កាល​ជាតិ​មុន​ៗ គម្ពីរ មជ្ឈិមនិកាយ​សម្ដែង​ថា​សេចក្ដី​ជឿ​នេះ​ជា​សេចក្ដី​ជឿ​ខុស ។
ឯ​ចំណែក​ខាង​និព្វាន​ឥត​សល់ ដែល​ហៅ​ថា អនុបាទិសេសនិព្វាន ឬ បរិនិព្វាន វិញ​នោះ គឺ​ជា​សេចក្ដី​ដែល​ទៀង​ជានិច្ច​សេចក្ដី​ដែល​ពិត​ប្រាកដ សេចក្ដី​ដែល​គ្មាន​បច្ច័យ​ទាក់​ទង​ត​ទៅ​ទៀត​ដែល​មាន​នៅ ប៉ុន្តែ​យើង​មិន​អាច​នឹង​យល់​ថា​ដូច្នេះ​ដូច្នោះ​បាន នៅ​វេលា​ក្រោយ​ដែល​បុគ្គល​ទម្លាយ​ខន្ធ​ទៅ​តើ​អ្វី​ដែល​ចេញ​ពី​ខ្លួន​នោះ​ទៅ ស្ថាន​ត្រង់​នេះ​ទៀត​យើង​ក៏​មិន​បាន​ដឹង​ជា​យ៉ាង​ដូច​ម្ដេច ព្រោះ​ប្រាជ្ញា​បុថុជ្ជន​មិន​អាច​នឹង​ឈ្វេង​យល់​បាន​ឡើយ៦ យើង​ត្រូវ​ត្រឡប់​សា​ទៅ​រក​សេចក្ដី​ដែល​និយាយ​អំពី​ផ្ទេរ​ជាតិ ពី​ភព ១ ទៅ​ភព ១ វិញ ត្រង់​ស្ថាន​ទំនង​ជា​គ្រាន់​តែ​ផ្ទេរ​បញ្ជូន​ផ្ដល់​ប៉ុណ្ណោះ គឺ​ថា​ជា​កិរិយា​ដែល​ញ័រ​រញ្ជួយ ដែល​ក្រឹត​ទុក​ហើយ​ដោយ​ជាតិ​អំពី​មុខ ឥត​មាន​ធាតុ​អ្វី​របស់​មនុស្ស​ទៅ​ជា​អណមប​ក្នុង​កិរិយា​ដែល​ផ្ទេរ​ជាតិ​នោះ​ឡើយ ។ សេចក្ដី​យល់​ឃើញ​នេះ ហាក់​ដូច​ជា​ប្រកប​នឹង​គោល​ចារឹក​របស់​ក្បួន​វិជ្ជា​ក្នុង​សម័យ​ថ្មី​ដែល​អធិប្បាយ​អំពី​កិរិយា​ដក​បន្ថយ​នៃ​ចិត្ត​ដែល​រឹង​ត្អឹង​ចេញ ។
បវរកញ្ញាហ្រ្គែនអន្តរជាតិ
បវរកញ្ញាហ្រ្គែនកម្ពុជា
ជ័យជំនះ
សាតាំង
ហើយមានរូបឆោមស្រស់ស្អាតទៀតផង ប៉ុន្តែវាបានធ្លាក់ចុះពីស្ថានសួគ៌ ដោយសារតែអំណួត ទាំងនាំមនុស្សទៅក្នុងផ្លូវនៃសេចក្ដីកុហក និងបាប ហើយវាមានអំណាចនៅក្នុងពិភពលោកនេះទៀតផង។ រូបភាពតូច|ការបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពមួយ នៅក្នុងបទកាព្យដែលមានឈ្មោះថា [[Paradise Lost ជាស្នាដៃរបស់John Milton,ត្រង់កន្លែងដែលសាតាំងធ្លាក់ទៅក្នុងទន្លេ Styx (Hate) គូរដោយ Darodes ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨ (Illustration of a scene from John Milton's Paradise Lost, wherein Satan falls into the river Styx (Hate) by Darodes, c. 1868)]] រូបភាពតូច|រូបភាពដ៏សំខាន់មួយដែលពិពណ៌នាអំពីសាតាំង នៅក្នុងបទកាព្យ [[Paradise Lost ដែលជាស្នាដៃរបស់ John Milton គូរដោយ​ Gustave Doré ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ (Gustave Doré, Depiction of Satan, a central figure in John Milton's Paradise Lost c. 1866)]] សាតាំង (ភាសាហេព្រើរ שָּׂטָן‎‎ មានន័យថា "សត្រូវ" ឬ "បច្ចាមិត្រ" ។ នៅក្នុងព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ និងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សាតាំងគឺជាអ្នកចោទប្រកាន់ និងជាសត្រូវដ៏ធំមួយ ជាអ្នកព្យាបាទដ៏ច្បាស់ក្រឡែត ហើយក៏ត្រូវបានហៅថាអារក្សដែរ។ វាមានភាពគួរឲ្យស្អប់ខ្ពើម។
គណបក្សកម្ពុជានិយម
រចនាសម័្ពន្ធគណបក្ស
គណបក្សកម្ពុជានិយម មានរចនាសម័្ពន្ធ ដូចតទៅ ៖ ១.	សមាជ ២.	ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ ៣.	គណៈកម្មាធិការនាយក ៤.	គណៈកម្មាធិការវិន័យ ៥.	គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិ ៦.	គណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍ ៧.	រចនាសម័្ពន្ធគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិថ្នាក់ក្រោមជាតិ។
ឃុំព្រះដំរី
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷ 1 	06081001 	សៀមពាយ 	Siem Peay 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06081002 	ជះ 	Cheah 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06081003 	សូភី 	Souphi 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06081004 	លឹក 	Luek 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06081005 	កណ្ដោលចាស់ 	Kandaol Chas 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6 	06081006 	កណ្ដោលថ្មី 	Kandaol Thmei 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 7 	06081007 	ប្រាសាទ 	Prasat 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06081008 	សំរ៉ង 	Samrang 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 9 	06081009 	រលួស 	Roluos 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក
ព្រំប្រទល់នៃ East 	ឃុំ ចីពេជ្រ ស្រុកកំពង់ស្វាយ និង ឃុំ ផាន់ញើម ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្គ West 	ឃុំ រុងរឿង ឃុំ បន្តាយស្ទោង ស្រុកស្ទោង South 	ឃុំ ចំណាលើ ស្រុកស្ទោង និង ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ North 	ឃុំ ដូង ឃុំ ផាន់ញើម ស្រុកបល្ល័ង្គ ខេត្តកំពង់ធំ
ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស
នាងម៉ានីវណ្ណ-ផានីវង្ស (កើតនៅឆ្នាំ ១៩៣៦-១៩៧៥)គឺជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ព្រះនាង​កើត​នៅ​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ប្រទេស​ឡាវ។  ព្រះនាង ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​ព្រះបាទ​នរោត្តម សីហនុ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៩ ហើយបានក្លាយ​ជា​មហេសី​ទី ៦ របស់​ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ។  ព្រះនាងជាមួយនឹងព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ​មាន​បុត្រី​ពីរ​អង្គ គឺ​ព្រះអង្គម្ចាស់​ នរោត្ដម សុជាតា និង​ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម អរុណរស្មី។
ឯកសារយោង
៥។
ថៃសម័យបុរេប្រវត្តិ
យុគថ្មថ្មី
The Neolithic or "New" Stone Age was a period in the development of human technology that is traditionally the last part of the Stone Age. The Neolithic era follows the terminal Holocene Epipalaeolithic periods, beginning with the rise of farming, which produced the "Neolithic Revolution" and ending when metal tools became widespread in the Copper Age (chalcolithic) or Bronze Age or developing directly into the Iron Age, depending on geographical region. At the Khao Toh Chong rockshelter in Krabi archaeologists have found evidence of a change in diet leading up to domestication due to changes in sea levels.
តំណាំងលំនៅយុគដែកនៅថៃ
Ong Ba Cave (องบะ) is an archaeological site in Sri Sawat District, Kanchanaburi Province, western Thailand, dating from 310 to 150 BCE.
ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ
គោលដៅ
ខេមបូឌា អ៊ែរវ៉េ បម្រើគោលដៅដូចខាងក្រោម៖
ទស្សនៈវិទ្យា
V
ឃុំពពក
($ Commune) ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ មាន ភូមិ÷ 1 	06080801 	សំបួរ 	Sambuor 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 2 	06080802 	អន្លង់ក្រាញ់ 	Anlong Kranh 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 3 	06080803 	កោះសំរោង 	Kaoh Samraong 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 4 	06080804 	ក្រសាំង 	Krasang 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 5 	06080805 	ខ្ទមមន 	Khtom Mon 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 6 	06080806 	ពពក 	Popok 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 7 	06080807 	ផ្ទះដើម 	Phteah Daeum 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក 8 	06080808 	ត្រពាំងឫស្សី 	Trapeang Ruessei 	លេខប្រកាស ៤៩៣ ប្រ.ក
ជាលិយសូត្រ
មជ្ឈិមសូត្រ
ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចម្រើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវវត្ថុ​ជាទីតាំងនៃ​ការប្រដាប់ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះ ។ វត្ថុជាទីតាំង​នៃការ​ប្រដាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយនោះ តើដូចម្តេច ? គឺការដុសខាត់ បំបាត់ក្លិនអាក្រក់ (គ្រឿងអប់)ខ្លះ ការច្របាច់រឹតខ្លះ ការផ្ងូតទឹកខ្លះ ការគក់ច្របាច់ខ្លះ កញ្ចក់ខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាបគ្រឿងប្រដាប់ខ្លះ ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបខ្លះ គ្រឿងលំអិតសម្រាប់​ប្រោះមុខខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាប​មុខ​ខ្លះ គ្រឿងប្រដាប់ដៃខ្លះ ចំណង​ផ្នួងសក់ខ្លះ ដំបងខ្លះ បំពង់ថ្នាំខ្លះ ដាវខ្លះ ព្រះខាន់ខ្លះ ឆត្រខ្លះ ស្បែក​ជើងដ៏វិចិត្រខ្លះ មកុដ ឬក្បាំងមុខ(ស្នៀតសក់)ខ្លះ កែវមណីខ្លះ ផ្លិតធ្វើដោយ​រោម​កន្ទុយ​សត្វ​ខ្លះ សំពត់សខ្លះ សំពត់​មាន​ជាយ​វែងខ្លះ ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការប្រកបរឿយៗ នូវ​វត្ថុជាទីតាំង​នៃការប្រដាប់​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះឯង ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ ។
ឥទ្ធិវិធញាណ
ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​តាក់​តែង​ឫទ្ធិ ភិក្ខុនោះ ទទួលនូវការ​តាក់តែងឫទ្ធិជាច្រើនប្រការបាន គឺជាមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់ក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និងងើបឡើងក្នុង​ផែន​ដី ដូចមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរលើផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាបអង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនោះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនោះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាបដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាស្មូនឆ្នាំងក្តី អន្តេវាសិកនៃស្មូនឆ្នាំងក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើ​ដីស្អិតដែលគេច្របាច់ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវភាជន៍ដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​ទៅ​ជាភាជន៍នោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយទៀត ជាងភ្លុកក្តី អន្តេវាសិក​របស់​ជាងភ្លុកក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើភ្លុកដែលគេធ្វើបរិកម្មល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​ភ្លុកដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេចនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈ​នៃ​ភ្លុក​ដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ជាងមាសក្តី អន្តេវាសិករបស់ជាងមាសក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើមាសដែលគេធ្វើបរិកម្ម​ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃមាសដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​នូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​មាសដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាង​ណាមិញ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ កាល​បើ​ចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មាន​សភាព​ជា​ចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីតាក់តែង​នូវឫទ្ធិបាន យ៉ាង​នោះ​ឯង ។ ភិក្ខុ​នោះ រមែងទទួល​ចំពោះនូវ​ការតាក់តែង​ឫទ្ធិ មានប្រការច្រើនបាន គឺមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅ​កំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​និង​ការងើប​ឡើង​ក្នុង​ផែន​ដី ដូចជាមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរ​ទៅ​លើ​ផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាប​អង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មាន​អានុភាព​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាប​ដល់ព្រហ្មលោក​ក៏បាន ។ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម ។
ការរត់ជាន់គ្នាទីក្រុងភ្នំពេញ
ឧប្បត្តិហេតុ
ការ​រត់​ជាន់​គ្នា​បាន​ចាប់​ផ្តើ​ម​នៅ​ម៉ោង ៩:៣០ ម៉ោងក្នុងស្រុក (២:៣០ UTC ) នៅលើស្ពានឆ្លងទន្លេ ទោះបីជាសាក្សីបាននិយាយថា មនុស្សត្រូវបាន "ជាប់គាំងនៅលើស្ពាន" ជាច្រើនម៉ោងមុន ហើយជនរងគ្រោះមិនត្រូវបានដោះលែងរហូតដល់ប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីការរត់ជាន់គ្នាពិតប្រាកដបានកើតឡើង។ មនុស្ស ៣៤៧ នាក់បានស្លាប់  និងលើសពី ៧៥៥  មនុស្សជាច្រើនទៀតបានរងរបួស ខ្លះធ្ងន់ធ្ងរ ហើយមន្ទីរពេទ្យក្នុងស្រុកជាច្រើនត្រូវបានរុញច្រានហួសពីសមត្ថភាពដោយសារលំហូរនៃជនរងគ្រោះ។ នៅចំណុចមួយ ចំនួនអ្នកស្លាប់ត្រូវបានចុះបញ្ជីថាមានចំនួន ៤៥៦ នាក់ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែវិច្ឆិកា រដ្ឋាភិបាលបានកាត់បន្ថយចំនួនអ្នកស្លាប់ជាផ្លូវការមកត្រឹម ៣៤៧ នាក់ ដោយផ្អែកលើចំនួនសរុបដែលលើកឡើងដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសង្គមកិច្ចកម្ពុជា លោក អ៊ិត សំហេង។
យមរាជព្រំ
សមរភូមិស្រឡប់ដូនតីពិជ័យព្រៃនគរ គ.ស. ១៥២៤
សម្ដេចចៅហ៊្វា​កៅ​ដែល​ នាំ​ព្រះ​ស្រីជេដ្ឋា​ព្រះស្ដេច​កន​រត់​ទៅ​នោះ​លុះរត់ទៅ​ដល់​បន្ទាយ​ហើយ ក៏​រួបរួម​នឹង​សម្ដេចចៅពញា​ហែង ចៅពញា​ចក្រី និង​ចៅពញា​ស្នង​ធ្នឹម​ព្រះ​នគរជាលន់នឹង​ចៅពញា​វាំង ចៅពញា​ស្រាល ចៅពញា​លំពាំងតាំង​ឲ្យ​ត្រួតត្រា​រក្សា​ពុំ​ហ៊ាន​ធ្វេសប្រហែស​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ។ មេទ័ព​ទាំង​បី​កង​ខាង​ព្រះ​បរមខត្តិយាមហា​ចន្ទរាជា លុះ​លើក​ទៅ​ដល់​បង្គាប់​ពល​ឲ្យ​ឡើង​ក្បាល​បន្ទាយ​ខាង​សត្រូវអត់​មាន​បង្អែបង្អង់​ឡើយ។ ពួក​ពល​ខ្មាំង​ក៏​ពួយ​នឹង​លំពែង បាញ់​នឹង​កាំភ្លើង ប្រមៀល​ដុំ​ថ្មទំលាក់​មក​ត្រូវ​អស់​រេហ៍ពល​មេទ័ព​ខាងលិចបណ្ដាល​ឲ្យ​ស្លុត​ស្លាប់​អស់​ជា​ច្រើន។ មេទ័ព​ខាងលិច​យល់​ថា ទ្រាំ​ពុំ​បាន​ហើយ​ក៏​វាយ​ស្គរ​បរពល​ថយ​មក​វិញ មេទ័ព​ខាងលិច​ព្យាយាម​បរពល​ឲ្យ​ចូល​ចោម​បន្ទាយ​ព្រះស្ដេច​កន​ឥត​មាន​ឈប់​ឈរ តែ​ឡើង​បន្ទាយ​នោះ​ពុំ​បានត្បិត​បន្ទាយ​នោះ​ធំ​ហើយ​ខ្ពស់​ណាស់។
ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដំបូង
កម្វុជទេឝ
ចំលាក់បង្ហាញថាសំណង់នៃអង្គរ និងសំណង់ឈើមិនប្លែកគ្នាច្រើន ពីសំណង់ដែលបានរកឃើញនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះទេ។ សំណង់ថ្មដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍គឺមិនត្រូវបានប្រើជាដំណាក់របស់សមាជិក នៃគ្រួសាររាជវង្សឡើយ។ ផ្ទុយមកវិញ សំណង់ទាំងនេះគឺផ្ដោតទៅលើលទ្ធិព្រហ្មញ្ញ និងពុទ្ធសាសនាដែលប្រារព្ធឡើងជាលក្ខណៈអាទិទេព រឺ ព្រះពុទ្ធិភាព នៃមហាក្សត្រនិងព្រះញាតិវង្ស។ លោកសឺដេសបានឲ្យយោបល់ថាប្រាសាទទាំងនេះមានមុខងារពីរទាំងជាទីសក្ការៈបូជា និងជាព្រះសុសានផង។ តួយ៉ាង ទ្រង់ទ្រាយរបស់ប្រាសាទទាំងនោះ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីរចនាសម្ព័ន្ធចក្រវាឡតាមបែបទេវកថាហិណ្ឌូ រឺ ព្រហ្មញ្ញ។ ជាឧទាហរណ៍ ប្រាង្គទាំងប្រាំនៅចំកណ្ដាលនៃគ្រឹះអង្គរវត្តតំណាងឲ្យកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុ ជាមណ្ឌលនៃចក្រវាឡ កំពែងខាងក្រៅតំណាងឲ្យជួរភ្នំព័ទ្ធជុំវិញចុងបំផុតនៃពិភពលោក និងគោបុរៈពិពណ៌នាពីមហាសមុទ្រលោកធាតុ។ ដូចនឹងមហាគ្រឹះបុរាណដទៃផ្សេងទៀតដែរ វិមានជាច្រើននៅតំបន់អង្គរបានស្រូបទាញការរក្សាថែទាំ ទំនុកបំរុងដ៏ធំធេងនៃធនធាន និងការងារនិងប្រយោជន៍របស់ប្រាសាទនៅតែលាក់បំពួនក្នុងអាថ៌កំបាំងដដែល។
សង្គមអង្គរគឺប្រកបដោយឋានានុក្រមតឹងរឹង។ ស្ដេចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអាទិទេព ដែលមានសិទ្ធិទាំងលើដីធ្លីនិងប្រជានុរាស្ត្រព្រះអង្គ។ បន្តបន្ទាប់ចុះមកពីព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះញាតិវង្សគឺព្រាហ្មណ៍ និងវណ្ណៈមន្ត្រីតូចតាច ដែលពួកគេមានចំនួនប្រហែល ៤០០០ នាក់នៅសតវត្សទី១០។ បន្ទាប់មកទៀតគឺជនសាមញ្ញជាអ្នកដែលត្រូវទទួលបន្ទុកកិច្ចការកំណែនយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ (ការងារពលកម្ម)។ ក៏មានវណ្ណៈទាសករដ៏ច្រើនដែរ ដែលជាអ្នកបានកសាងវិមានប្រាសាទនានាជារៀងរហូតមក។
គោធិកសូត្រ
គោធិកសូត្រ ទី៣
[៤៩៥] គ្រា​នោះ​ឯង ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ទ្រង់​ជ្រាបច្បាស់ថា ​អ្នក​នេះ​ ជា​មារ​មាន​ចិត្តបាប ដូច្នេះ​ហើយ​ ទើប​ពោល​នឹង​មារ​មាន​ចិត្តបាប ​ដោយ​គាថា ដូច្នេះថា
[៤៩៧] គ្រា​នោះ​ឯង ​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ត្រាស់​ហៅ​ពួក​ភិក្ខុថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​អ្នក​ទាំងឡាយ ​ឃើញ​នូវ​ផ្សែង​ ​និង​អ័ព្ទនុ៎ះ បក់​ទៅ​កាន់ទិស​ខាងកើត បក់​ទៅ​កាន់ទិសខាងលិច បក់​ទៅ​កាន់ទិសខាងជើង បក់​ទៅ​កាន់ទិសខាងត្បូង បក់​ទៅ​កាន់ទិសខាងលើ បក់​ទៅ​កាន់ទិសខាងក្រោម បក់​ទៅ​កាន់ទិសតូច ​ឬ​ទេ។ ​ពួក​ភិក្ខុ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថា ​ព្រះ​ករុណា ​ព្រះ​អង្គ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នុ៎ះឯង ជាមារ​មាន​ចិត្តបាប កំពុងស្វែងរកបដិសន្ធិវិញ្ញាណ ​នៃ​គោធិកកុលបុត្តថា វិញ្ញាណ​របស់​គោធិកកុលបុត្ត ឋិត​នៅ​ក្នុង​ទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯគោធិកកុលបុត្ត ​មាន​វិញ្ញាណ​មិន​បាន​ឋិត​នៅ​ទេ បរិនិព្វាន​ហើយ​។
[៤៩៨] គ្រា​នោះ​ឯង មារ​មាន​ចិត្តបាប យកពិណ​មាន​ពណ៌លឿង​ ​ដូច​ផ្លែព្នៅ ចូល​ទៅ​រក​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ ​ក៏​ពោល​នឹង​ព្រះ​មាន​ព្រះ​ភាគ ​ដោយ​គាថា ដូច្នេះថា
បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា
ការបង្កើត និងការបែងចែក
ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាលទស្សវត្តឆ្នាំ១៩៥០ គបបខ ត្រូវបានចែកទៅជាពីរក្រុមបក្សពួកដោយទីមួយគឺ"គណៈកម្មាធិការប្រជុំជន" (ដឹកនាំដោយទូ សាមុត) និងទីពីរគឺ"គណៈកម្មាធិការជនបទ" (ដឹកនាំដោយលោកសៀវ ហេង)។ និយាយជាទូទៅ ក្រុមបក្សពួកពីរនេះបានប្រកាន់យកខ្សែគំនិតបដិវត្តន៍ផ្ទុយពីគ្នា។ ខ្សែគំនិតរបស់ពួក"គណៈកម្មាធិការប្រជុំជន"ដែលគាំទ្រដោយវៀតណាមខាងជើងបានយល់ឃើញថា ដោយសារគុណសម្បត្តិនៃភាពជោគជ័យរបស់សម្តេចសីហនុក្នុងការដណ្តើមឯករាជ្យបានពីអាណានិគមបារាំងដែលធ្វើឱ្យទ្រង់ជាអ្នកដឹកនាំជាតិខ្មែរពិតប្រាកដ ហើយដោយសារអព្យាក្រឹតភាពរបស់ទ្រង់និងការមិនទុកចិត្តពីសហរដ្ឋអាមេរិកមកលើព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យទ្រង់ក្លាយជាបុគ្គលដ៏សំខាន់មួយក្នុងចលនាតស៊ូរបស់ហាណូយ (កុម្មុយនីស្តវៀតណាម) ដើម្បី"រំដោះ"ប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូងពីអាមេរិក។ បើខ្សែគំនិតរបស់ពួកគេ ទទួលបានជោគជ័យមែននោះ វាអាចនឹងបញ្ចុះបញ្ចូលព្រះអង្គឱ្យឃ្លាតឆ្ងាយពីនយោបាយស្លាបស្តាំ និងខិតជិតមកប្រកាន់នូវគោលនយោបាយស្លាបឆ្វេងវិញ។ ឯខ្សែគំនិតមួយទៀតគឺត្រូវបានគាំទ្រភាគច្រើនដោយក្រុមកម្មាភិបាលខេត្តដែលពួកគេបានស្គាល់ច្បាស់នូវភាពដ៏សែនលំបាកនៅតាមទីជនបទ និយាយឱ្យខ្លី ខ្សែគំនិតទីពីរនេះគឺ'គាំទ្រចលនាតស៊ូផ្តួលរលំរបប"សក្តិភូមិ"របស់សម្តេចសីហនុ'។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ លោកសៀវ ហេងបានរត់ចោលក្រុមទៅចូលរួមជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលហើយផ្តល់នូវព័ត៌មានមួយចំនួនធំទៅឱ្យកម្លាំងសន្តិសុខជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអាច'កំចាត់'បរិធានអង្ការបក្សនៅតាមជនបទប្រហែលអស់ជាង ៩០%។ ទោះបីជាបណ្តាញកុម្មុយនីស្តនៅភ្នំពេញនិងនៅតាមទីប្រជុំជនផ្សេងៗរបស់ទូ សាមុតមានភាពរីកចម្រើនល្អប្រសើរមែនក្តី ប៉ុន្តែអ្នកកុម្មុយនីស្តនិយមដែលនៅសេសសល់មានចំនួនប្រហែលតែពីរទៅបីរយនាក់ប៉ុណ្ណោះនៅអំឡុងឆ្នាំ១៩៦០។
នរេសួរ
នរេឝ្វរ (นเรศวร អានថា: ណារ៉េសួន ៤ មេសា ១៥៥៥ - ២៥ មេសា ១៦០៥) រឺ ព្រះអង្គតាំ (พระองค์ดำ អានថា: ប្រាក់អងដាំ) គឺជាក្សត្រទី១របស់សៀមនៅក្រោមផ្ទះរបស់​អយុធ្យាពីគ.ស. ១៥៩០ ដល់ គ.ស. ១៦០៥។
ព្រះមហាកាល
រូបភាពតូច| [[ទេវរូបព្រះកាលរាជវង្សឈីង.]]
ឃុំអូរតាប៉ោង
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
ជយេន្ទ្រភា
ព្រះនាងជយេន្ទ្រភា ប្រវត្តិក្សត្រីអង្គនេះគឺជាស្ដេចដែលគេដឹងត្រួសៗ តាមរយៈសិលាចារឹក K. ១២៤ ចុះកាលបរិច្ឆេទ ៨០៣/០៤ ថាមានស្ដេចមួយអង្គ វ្រះបាទឥន្ទ្រលោក ហើយព្រះមហាក្សត្រីស្នងរាជ្យបន្តបន្ទាប់បីអង្គទៀតគឺ ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២ ជយេន្ទ្រភា និង ជ្យេស្ថាយ៌ា។ សិលាចារឹកពីរផ្ទាំងបញ្ជាក់ថាមានក្សត្រមួយអង្គព្រះនាមថាជយវម៌្ម៖ សិលាចារឹកទី១ K. ១០៣ មកពីព្រះធាតុព្រះស្រីភាគខាងត្បូងកំពង់ចាម ចុះកាលបរិច្ឆេទ ២០ មេសា ឆ្នាំ ៧៧០ សិលាចារឹកទីពីរមកពីល្បុកស្រុត នៅបរិវេណក្រចេះក្បែរឝម្ភុបុរ (K. ១៣៤) ចុះកាលបរិច្ឆេទ ៧៨១ )។ លោកសឺដេសបានហៅទ្រង់ថាវ្រះបាទជយវម៌្ម(ស្ទួន ៧៧០-៧៨១) ប៉ុន្តែទំនងជាព្រះអង្គមិនប្លែកគ្នាជាមួយនិងវ្រះបាទជយវម៌្មទី២ បិតាស្ថាបនិកអាណាចក្រអង្គរទេ តាមលោកវីខ្ខឺរីបានគូសបង្ហាញ៖វ្រះបាទជយវម៌្មទី២មិនមែនត្រឹមតែមកពី​ភាគខាងត្បូងប៉ុណ្ណឹងនោះទេ ច្រើនជាងអ្វីដែលយើងបានដឹងពីព្រះរាជាអង្គនេះទៅទៀត ទ្រង់មានខ្សែស្រឡាយជិតស្និទជាពិសេសជាមួយរាជវង្សនៅវ្យាធបុរ។
ប្រតិកម្មគីមី
Reactions in organic chemistry
9.1 Substitution
ឥន្ទ្រលោក
ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទឹកចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃឝម្ភុបុរ
ឡានមុីអ៊ែរឡាញ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ក្រុមហ៊ុន​គ្រោង​នឹង​ដំណើរការ​សេវា​ដឹក​អ្នកដំណើរ​តាម​កាលវិភាគ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​យន្តហោះ A320s Family។ ការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មនេះ បានទទួលការយល់ព្រមជាគោលការណ៍ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានចាប់ផ្តើមសេវាភ្នំពេញ-ហាណូយ និងភ្នំពេញ-សៀមរាប-ហូជីមិញ ចំនួនបួនដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ និងបីដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ពីភ្នំពេញ-សៀមរាប-ម៉ាកាវ-ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា ក្រុមហ៊ុនឡានម៉ីអ៊ែរឡាញ បានហោះហើរទៅកាន់ទីក្រុង កាតាម៉ាន់ឌូ, អ៊ីស្លាម៉ាបាដ, ឡាហ័រ, ញូវដេលី និង យ៉ាំងហ្គោន។ រូបភាពតូច| យន្តហោះ [[ក្រុមហ៊ុន Airbus A319|Airbus A319 របរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឡានមុីអ៊ែរឡាញ ហោះ​ចេញ​ពី ​អាកាសយានដ្ឋាន​សុវណ្ណភូមិ ទីក្រុង​បាងកក]]
ហ្គោគូរ្យ៉ូ
អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូ ឬ កូគូរ្យ៉ូ (37 មុនគ.–668 ក្រោយគ.), ក៏​ហៅ​ថា​ ហ្គោរ្យ៉ូ, គឺជាអាណាចក្រកូរ៉េ    ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើង និងកណ្តាលនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ និងភាគខាងត្បូង និងផ្នែកកណ្តាលរបស់ភាគឦសានរបស់ប្រទេសចិន នៅកំពូលនៃអំណាច អាណាចក្រហ្គោគូរ្យ៉ូគ្រប់គ្រងភាគច្រើននៃឧបទ្វីបកូរ៉េ ផ្នែកធំនៃម៉ាន់ជូរីនិងផ្នែកនៃភាគខាងកើតម៉ុងហ្គោលី និងម៉ុងហ្គោលីខាងក្នុង
សំណើ
Objections to propositions
Attempts to provide a workable definition of proposition include Two meaningful declarative sentences express the same proposition if and only if they mean the same thing. thus defining proposition in terms of synonymity. For example, "Snow is white" (in English) and "Schnee ist weiß" (in German) are different sentences, but they say the same thing, so they express the same proposition.
Two meaningful declarative sentence-tokens express the same proposition if and only if they mean the same thing. Unfortunately, the above definitions have the result that two sentences/sentence-tokens which have the same meaning and thus express the same proposition could have different truth-values, e.g. "I am Spartacus" said by Spartacus and said by John Smith; and e.g. "It is Wednesday" said on a Wednesday and on a Thursday.
ស៊ីហ្គេម ២០២៣
កម្មវិធី
ពិធីបើកការប្រកួតនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 5 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2023 ប៉ុន្តែដោយសារកាលវិភាគមិនគ្រប់គ្រប់គ្រាន់ ការប្រកួតកីឡាគ្រីឃីត អុកចត្រង្គ និងបាល់ទាត់នឹងចាប់ផ្តើមមួយសប្តាហ៍មុនគឺនៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 2023។ ពិធីបិទការប្រកួត នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 17 ខែឧសភា ឆ្នាំ2023។
ព្រះសូត្រ
P
ធាតុ​ខាង​ក្នុង​ និង ធាតុខាង​ក្រៅ​ជា​បច្ច័យទាក់ទង​គ្នា
ព្រះ​ពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្ដែង​ថា :	“ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ សម័យ​ណា ពួក​ព្រះ​រាជា​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ សម័យ​នោះ ពួក​ខ្ញុំ​រាជការ ក៏​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ដែរ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ កាល​ពួក​អ្នក​រាជការ​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ សម័យ​នោះ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​និង​គហបតី ក៏​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ដែរ កាល​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​និង​គហបតី មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌ សម័យ​នោះ​ពួក​អ្នក​និគម​និង​អ្នក​ជនបទ ក៏​មិន​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ដែរ កាល​អ្នក​និគម​និង​អ្នក​ជនបទ មិន​ប្រកប​ដោយ​ដោយ​ធម៌ ព្រះ​ចន្ទ​និង​ព្រះ​អាទិត្យ​ក៏​គោចរ​ទៅ​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​ព្រះ​ចន្ទ​និង​ព្រះ​អាទិត្យ​គោចរ​ទៅ​មិន​ស្មើ ផ្កាយ​នក្ខត្តឫក្ស​ក៏​គោចរ​មិន​ទៅ​ស្មើ​ដែរ កាល​ពួក​ផ្កាយ​នក្ខត្តឫក្ស​គោចរ​ទៅ​មិន​ស្មើ យប់​និង​ថ្ងៃ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​យប់​និង​ថ្ងៃ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ ខែ​និង​កន្លះ​ខែ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​ខែ​និង​កន្លះ​ខែ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ រដូវ​និង​ឆ្នាំ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​រដូវ​និង​ឆ្នាំ​ក៏​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ ខ្យល់​ក៏​បក់​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​ខ្យល់​ក៏​បក់​មិន​ស្មើ ខ្យល់​បក់​ខុស​ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ​ដែរ កាល​ខ្យល់​បក់​ខុស​ផ្លូវ​ទាំង​ឡាយ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​មិន​ស្មើ ទេវតា​ទាំង​ឡាយ​ខឹង​សម្បា កាល​ទេវតា​ខឹង​សម្បា ភ្លៀង​ក៏​មិន​បង្អុរ​ទឹក​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ចុះ​មក​ដោយ​ប្រពៃ កាល​ភ្លៀង​មិន​បង្អុរ​ទឹក​ភ្លៀង​ចុះ​មក​ដោយ​ប្រពៃ ស្រូវ​ទាំង​ឡាយ​ក៏​ឲ្យផល​មិន​ស្មើ ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ពួក​មនុស្ស​កាល​បរិភោគ​ស្រូវ​ឲ្យ​ផល​មិន​ស្មើ​ល្អ រមែង​មាន​អាយុ​ខ្លី មាន​សម្បុរ​អាក្រក់ មាន​កម្លាំង​តិច មាន​អាពាធ​ច្រើន" ។
ឌែលឡាប៊ីយូធី និងហ្វេសសិន
ការស្រាវជ្រាវនិងការច្នៃប្រឌិត
“ទទួលបានភាពស្រស់ស្អាតតាមរបៀបធម្មជាតិនិងសុវត្ថិភាព” – ឌែលឡាប៊ីយូធី ​
អូទ្រីស - ហុងគ្រី
អាទីស្យា - ហ្យារីគឺជាអ្នកចងចាំរួមគ្នារវាងប្រទេសអូស្ត្រាលីនិងអ្នកឃ្លាន
ស្រុកកំពែងសែន
ស្ថិតនៅ ខេត្តនគរភ្នំ
ឃុំខ្នុរដំបង
អនុវិទ្យាល័យ
=មណ្ឌលសុខភាព= =សាសនា=
ភូមី
វ្រះបាទភូមី (ចិន:婆彌, ភិងអ៊ិង:Pómí) (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៨) រជ្ជកាល (គ.ស ប្រ.ក្រោយ ៧៩៩) ព្រះនាមរបស់ទ្រង់លេចឡើង តាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបុត្រានៃស្ដេចវឹនតាន់ (ចេនឡាដីគោក រីឯ​ចេនឡា​ដីគោក​វិញ ដែលជា​តំបន់​ព្រៃភ្នំ និង​មាន​ជ្រលង​ភ្នំ​ស្ថិតនៅ​ខាងជើង ជនជាតិ​ចិន​ហៅថា វេន​-​តាន ឬ ព​-​លូវ ដែល​ត្រូវ​នឹង​ឈ្មោះ​របស់​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរលើ​មួយក្រុម​ឈ្មោះ វ្នៅ ឬ វ្រៅ។) ចេនឡា​ដីគោក​វិញ អាណាចក្រ​នេះ មាន​ទំហំ​តែ ៧០០ លី​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយអង្គ មាន​ព្រះនាម​ថាត្សៀគី​វ។ ឯកសារ​ចិន​ដដែល​ខាងលើនេះ ក៏បាន​បញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា ព្រះរាជា​អង្គ​នេះបាន​បញ្ជូន​ប្រតិភូ​ទូត​របស់​ទ្រង់ទៅកាន់​ប្រទេស​ចិន​ជាច្រើនលើកជាពិសេស​នៅ​ឆ្នាំ ៧១៧ និង ៧៥៣ នៃ​គ​.​ស។ ម្យ៉ាងវិញទៀតគឺ​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដែល​បាន​យាង​ទៅកាន់​ព្រះបរមរាជវាំង​ចិននៅ​ឆ្នាំ ៧៥៤។ សូម​រំលឹក​ឡើង​ថា គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ​ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ពតទល់​នឹង​នគរ​ណាន​ចាវ។ បន្ទាប់មកមានគណៈទូតវឹនតាន់នៅឆ្នាំ ៧៧១ រជ្ជទាយាទ ភូមី 婆彌 បានមកដល់ក្នុងសវនការអធិរាជ ហើយនៅថ្ងៃទី ១៣ ធ្នូ ឆ្នាំ ៧៧១ ទ្រង់ក៏បានទទួលងារថា ខាយភ្វូកអ៊ីថុងសាន់ស៊្ហ្រឺក 開府儀同三司 (អ្នកបើកសវនការ ដែលពេញព្រះទ័យនឹងព្រះកិត្តិយសស្មើនឹងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំងបី)។ នៅឆ្នាំ ៧៩៩ បេសកជនម្នាក់មកពីវឹនតាន់មានឈ្មោះថា លីថ្រវ់ឈ្ហ្រីក 李頭及 ក៏បានទទួលគោរម្យងារចិនមួយដែរ។
ឃុំរុងរឿង(ស្រុកថ្ពង)
=រដ្ឋបាល= ឃុំរុងរឿង មាន ភូមិគឺ÷
អនុវិទ្យាល័យ
=សាសនា=
ឃុំផ្តៅជុំ
ឃុំផ្ដៅជុំ ស្ថិតនៅ ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម។
ឧប្បលរ័ត្ន
ព្រះនាងឧប្បលរ័ត្ន (อุบลรัตน, កើត ៥ មេសា ១៩៥១) ព្រះនាមពេញ ឧប្បលរ័តនរាជកញ្ញា សិរីវឌ្ឍនាពណ្ណវតី (อุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี) ជាសមាជិករបស់រាជវង្សថៃ ទ្រង់គឺជាព្រះរាជធីតាព្រះអង្គធំរបស់ភូមិពលអតុល្យតេជ និងសិរិកិតិ៍​ និងជាព្រះជេដ្ឋភគិនី(បងស្រី)របស់ព្រះបាទវជិរាលង្ករណ
ចង្វាតព្រះតំបង
១៩៤១-១៩៤៦
នៅឆ្នាំ១៩៤១ ដោយមានការជួយពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន គឺជប៉ុនដែលបានកាន់កាប់ថៃនៅពេលនោះ ថៃក៏បានទន្ទ្រានយកបានតំបន់ទាំងនោះដែលបានប្រគល់ទៅអោយបារាំងនៅឆ្នាំ១៩០៧ រួចទៅហើយត្រឡប់មកវិញ។ តំបន់នេះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានបែងចែកជាបន្តៗ ហើយត្រូវបានបញ្ចូលមកថៃវិញនៅថ្ងៃទី២៣ កក្កដា ១៩៤១ ជាចង្វាតបី: ចង្វាតព្រះតំបង (ដែលមានព្រំសីមាថ្មី ត្រូវនឹងខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខេត្តប៉ៃលិន នៃប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ)  ចង្វាតពិបូលសង្គ្រាម (ត្រូវនឹងខេត្តសៀមរាប ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កម្ពុជា) និង ចង្វាតនគរចម្បាស័ក្ដិ (ត្រូវនឹងប៉ែកធំនៃខេត្តព្រះវិហារនៃកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ និង ភាគតិចនៃទឹកដីលាវសព្វថ្ងៃនេះ)។ ដែលផ្ទៃដីដើមរបស់ខែត្រតាំងនៅភូមិភាគបូព៌ា (បើគិតទីតាំងភូមិសាស្ត្រប្រទេសថៃ បាត់ដំបងគឺស្ថិតនៅបូព៌ាប្រទេស) ក្រុមវិចិត្រករបានកំណត់ឱ្យខែត្រព្រះដំបងប្រើត្រាប្រចាំខែត្រ ដោយមានរូបពញាគោត្រត្របង ឈរកាន់ដំបង តាមតំណាលរឿងនៅទីនោះដែលកើតឡើងជាឈ្មោះខែត្រ thumb|250px|right|ត្រាចង្វាតព្រះតំបង ជាព្រះឆាយាលក្ខណ៍នៃព្រះបាទ[[តំបងគ្រញូង]]
ចូលឆ្នាំខ្មែរ
ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ
Water Throwing and Powder Ceremony
កំណត់ត្រា នៃទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងអំឡុង ចូលឆ្នាំខ្មែរ
វប្បធម៌កម្ពុជានៃទំនៀមលេងជះទឹក ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរ តែងត្រូវបានលាបពណ៌ពីក្រុមមនុស្សមួយចំនួន បូករួមទាំងព្រះសង្ឃមួយចំនួនៅកម្ពុជា ដែលពួកគាត់មានការយល់ដឹងតិចតួច ទាក់ទងនិង ទំនៀមទម្លាប់ព្រពៃណីរបស់កម្ពុជា គួបផ្សំនិងរបត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ទំនៀមលេងជះទឹកត្រូវបានទ្រុឌទ្រោម និង អន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ រហូតធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ថា វាមិនមែនជាប្រពៃណីរបស់ខ្មែរ ឬ ខ្មែរទទួលឥទ្ធិពលពីប្រទេសដ៏ទៃ បុគ្គលមួយចំនួនតែងយល់ច្រឡំថា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្នាំពុទ្ធសាសនា នោះដោយសារតែពួកគេមិនបានធ្វើការសិក្សាទៅលើវប្បធម៌ជាតិកម្ពុជា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាពិធីបុណ្យមេសៈរាសី នៃសាសនាព្រហ្មញ្ញ ដែលផ្លាសបូរ ឆ្នាំសករាជ នៅកម្ពុជា ដោយសារតែប្រតិទិនកម្ពុជា បានផ្លាសប្ដូរជាបន្តបន្ទាប់ ពីចុល្លសករាជ មហាសករាជ និង ពុទ្ធសករាជ ទើបឆ្នាំសករាជ ត្រូវបានកំណត់ដោយការប្ដូរព្រមគ្នាក្នុងអំឡុងពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ នៃថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត ដោយសារតែខែមេសា អាកាសធាតុក្ដៅខ្លាំង ខុសពីខែផ្សេងៗ ទើបប្រពៃណីលេងជះទឹក ត្រូវបានពេញនិយមនាសម័យកាលអង្គរ ដោយផ្អែកលើកិច្ចពិធីនៃការលាងជំរះព្រះបដិមារ ដែលត្រូវបានចាប់ផ្ដើមក្នុង ស.វទី១១ ក្នុងរាជព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ដែលទទួលបាន ព្រះកែវមរកត ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ។ ដូចនេះហើយ ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្មាំរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ គ្រប់ពណ៌សម្បុរ មិនមែនជាការចូលឆ្នាំរបស់ព្រះសង្ឃនោះទេ ព្រះសង្ឃមិនអាចលេងសប្បាយ ដូចពលរដ្ឋទូទៅនោះទេ ព្រោះអាចខុសច្បាប់វិន័យ វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ មិនគួរឱ្យមានការចាក់តន្ត្រីសម័យរាំរែកនៅក្នុងទីធ្លាវត្តនោះឡើយ ដូចច្នេះសូមធ្វើការបែងចែកឱ្យបានច្បាស់លាស់ វត្តអារាម អាចបង្កើតឱ្យមានពិធីសប្បាយៗបែបសីលធម៌ផ្សេងៗទៀត ដូចជា៖ លេងជះទឹក ប៉ាតម្ស៉ៅ លេងល្បែងប្រជាប្រិយ ឬ អាចចាក់ត្រឹមតន្ត្រីបែបប្រជាប្រិយខ្មែរប៉ុនណោះ ដូចជា៖ រាំវង់ សារ៉ាវ៉ាន់ ឡាំលាវ កន្ទ្រឹម ម៉ាកឌីហ្សុន ជៀសវាងបទរាំញាក់ផ្សេងៗ ។
ស្រាយចម្ងល់
ចំណារពន្យល់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនបានបាត់បង់ទៅណាតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកមួយចំនួននោះឡើយ ព្រោះរបៀបលេងទាំងអស់មានការចងក្រងក្នុងសៀវភៅឯកសាររួចរាល់អស់ហើយ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ កត្តា ដែលអ្នកមួយចំនួននោះយល់ថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនសូវឃើញលេង ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ពីព្រោះ មនុស្សរាប់លាននាក់មិនអាចប្រមូលផ្ដុំគ្នាលេងតែល្បែងប្រជាប្រិយតែមួយមុខនោះទេ ត្បិតមនុស្សម្នាក់ៗមានចិត្តលេងអ្វីដែលខ្លួនពួកគេចង់លេង ដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ ប៉ុន្តែប្រសិនជាពួកគេលេងនៅល្បែងសុីសងក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ នោះទើបជាទង្វើរខុសច្បាប់ ។
ខេត្តរាជបុរី​
ខេត្តនេះកាលដើមឡើយជាដែនដីចំណុះអោយ ខេត្តកញ្ជានៈបុរី ដែលមាន ប្រាសាទមហាធាតុ ជាតឹកតាងជាក់លាក់។ ហើយខេត្តនេះ អាណាចក្រខ្មែរមិនអាចមានលទ្ធិភាពគ្រប់គ្រង នៅក្នុងរាជ្យ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ ខេត្តរាជបុរីគឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តចិតសិបប្រាំមួយរបស់ប្រទេសថៃ(ចង្វាត)ស្ថិតនៅភាគខាងលិចប្រទេសថៃ។ ខេត្តជិតខាងគឺ (ពីខាងជើងតាមទ្រនិចនាឡិកា) ខេត្តកញ្ជនបុរី, ខេត្តនរគបឋម, ខេត្តសមុទ្រសាគរ, ខេត្តសមុទ្រសង្គ្រាម និងខេត្តពេជ្របុរី នៅភាគខាងលិចវាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់តានីនថារយី នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ខេត្តនេះមានផ្ទៃក្រឡា 5,196 km2 និងប្រជាជនរស់នៅ 873,518 នាក់ ។ រូបភាពតូច|ផែនទីខេត្តរាជបុរីរំលេចដោយពណ៌ក្រហម
ចូលឆ្នាំខ្មែរ
ស្រាយចម្ងល់
សេចក្ដីពិរោធ៖ រាប់ចាប់ពី សមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ដែលតិះដៀលពិធីលេងជះទឹក របស់ដូនតាអង្គរ គំនិតរបស់ពួកគេមិនបានមួយជំនិតនៃយុវជនជាតិនិយមសៀមម្នាក់ផងនោះទេ ។
មហាសង្ក្រាន្ត
Maha Sangkran
វារៈវ័នបត
ថ្ងៃទី២ ហៅថា "វារៈវ័នបត" មានន័យថា ថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ឬ ការផ្ដល់ជូន នូវអំណោយបន្តិចបន្តួច ដើម្បីជួយទៅដល់ ជនក្រីក្រ អ្នកបម្រើ អ្នកដែលគ្មានផ្ទះ សំបែង និង ជនក្រីក្រជាច្រើនទៀត ​ក្រុមគ្រួរសារ​ យកចិត្តទុកដាក់ ទៅលើការឧទិ្ទស ផល្លានុផលទៅដល់ ជីដូនជីតា ឬ អ្នកមានគុណរបស់ពួកគេ ដើម្បីទទួលបាននូវអានិសង្ស ។
ទំនៀមក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរ
Traditions after Khmer New Year
តំណាលនិទាន មាននិទានអំពីថ្ងៃទី១៧ មេសា ដែលឆ្លងសករាជរួច ដែលច្រកទ្វារបិសាច និង ច្រកទ្វារទេវតាបានបើកដំណាលគ្នា បង្កើតបានជាចម្បាំងរវាងពួកទេវតា និង ពួកបីសាច ពួកទេវតាបានបើកច្រទ្វារទាំង២១ ដើម្បីចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកបីសាច ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរមាននូវកិច្ច ជំនឿការអុជធូប ទាំង២១សសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសសំបូងរូង មកដល់បញ្ចុប្បន្ននេះ ។ នៅក្នុងព្រះគុម្គីរពុទ្ធសាសនាមហាយាន នាប្រទេសចិន បាននិទានអំពីពួកបីសាច ដែលដឹកនាំដោយស្ដេចបីសាចឈ្មោះ "អូធាន" បានច្បាំងដណ្ដើមកាន់កាប់ឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទនាពេលនោះ ខាងទេវតាបានច្បាំងចាញ់ ហើយពួកបីសាចបានគ្រប់គ្រងនៅឋានទាំង៣ ដើម្បីបង្ក្រាបពួកបីសាចបាន ព្រះពុទ្ធ បានទៅចាប់បដិសន្ធិជា មនុស្សលោក មករួមនិងពួកទេវតា ចេញមកប្រយុទ្ធជាមួយនិងពួកបីសាច ទើបអាចយកឈ្នះពួកបីសាចបាន និទានចង់ពន្យល់ថា ព្រោះបើព្រះពុទ្ធ សម្លាប់ពួកបិសាច ក្នុងទម្រង់ជាព្រះ នោះទ្រង់និងដាច់អបត្តិដោយការសម្លាប់សត្វ មិនអាចក្លាយជាព្រះអរហន្តឡើយ ។ និទាននៅក្នុងគម្ពីរគ្រឹស្តសាសនា របស់ពួកអុឺរ៉ុប ថ្ងៃទី១៧ មេសា ដូចគ្នា ជាថ្ងៃដែលព្រះយេស៊ូគ្រឹស្ត លោករស់ឡើងវិញម្ដងទៀត ។
ក្នុងនោះ មានព្រះសូរិយា បរនូវរាជរថចម្បាំងរបស់ខ្លួនអូសដោយ អស្សតរ ៧ ក្បាល នៅខាងក្រោមព្រះ សូរិយា មានទេពនិករទាំង ៩ ចេញមកធ្វើចម្បាំងផងដែរ ។ មានរូបចម្លាក់ ទេវតារក្សាទិសទាំង៨ ផងដែរ ដែលលោកគង់លើយាន្តជំនិះរបស់ខ្លួន និង ប្រដាប់ទៅដោយគ្រឿងសាស្ត្រាបវុធក្នុងព្រះហត្ថ ដូចជា៖
ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ
Khmer New Year Legends
កតព្វកិច្ចចូលរួមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ
របាំក្ងោកប់ៃលិន ការសម្ដែងល្ខោន និង ការសម្ដែងយុីកេរ ផ្សេង ល-។
ថ្ងៃនៃមហាសង្ក្រាន្ត
Date of Great Maha Sangkran
តើ សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ កើយ ឡើង ដើ យសា រក ត្រី អ្វីខ្លះ
តើសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរកើតឡើងដើយសារអ្វីខ្លះ?គូណសម្បត្ដិ
វិថីអាចារ្យស្វា
ជាវិថីដែលស្ថិតនៅក្នុង ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ ដែលគិតចាប់ពី ផ្លូវជាតិលេខ៦អា ទៅដល់ រង្វង់មូលវត្តដំណាក់ តាមបណ្ដោយស្ទឹងសៀមរាប។
ឃុំរុងរឿង(ស្រុកស្ទោង)
East 	ឃុំ ព្រះដំរី ស្រុកស្ទោង West 	ឃុំ បន្ទាយស្ទោង ស្រុកស្ទោង South 	ឃុំ ចំណាលើ ស្រុកស្ទោង North 	ឃុំ ដូង ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្គ
អក្សរភូមា
អក្សរភូមាមានព្យញ្ជនៈនិងស្រៈ​ជាមួយ ព្យញ្ជនៈចំនួន ៣៣ ​​តួ ពីតួ က (កះ) ដល់ အ (អះ) សម្លេងព្យញ្ជនៈនឹងត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយស្រៈដែលបានសរសេរខាង​ត្បូង ជើង ឬនៅជាប់នឹងព្យញ្ជនៈ ដូចជាភាសាដទៃទៀតនៅក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី
ព្យញ្ជនៈ
អក្សរ င នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ ြ ျ បានបញ្ចេញសំលេងជា ငျ ငြ (យ, យ៉, ញ, ញ៉) ព្យញ្ជនៈអាចត្រូវបានកែប្រែដោយវណ្ណយុត្តិពាក់​ក​ណ្តា​លមួយឬច្រើន បង្ហាញព្យញ្ជនៈបន្ថែមមុនស្រៈ វណ្ណយុត្តិទាំងនេះគឺ៖
សិរិន្ធរ
ឯកសារយោង
<references group="lower-alpha" /> ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សចក្រី
ឃុំស្វាយដូនកែវ
វត្ត
=ផ្សារ= =រមណីដ្ឋាន= =មើលផងដែរ=
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត
កិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិតគឺជាគោរម្យងារដែលទើបបង្កើតក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ ដែលបានផ្ដល់ដល់បុគ្គលបីរូបរួមមានសម្ដេចចៅពញាចក្រីហេង-សំរិន សម្ដេចមហាធម្មពោធិសាលជា-ស៊ីម និងលោកជំទាវប៊ុន-រ៉ានី-ហ៊ុនសែន បច្ចុប្បន្នបានងារជាសម្ដេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត។
សរីរវិទ្យា
ប្រវត្តិរបស់សរីរ​វិទ្យា​
In 1920, August Krogh won the Nobel Prize for discovering how, in capillaries, blood flow is regulated.
ស្ត្រីនៅក្នុងសរីរវិទ្យា
Initially, women were largely excluded from official involvement in any physiological society. The American Physiological Society, for example, was founded in 1887 and included only men in its ranks. In 1902, the American Physiological Society elected Ida Hyde as the first female member of the society. Hyde, a representative of the American Association of University Women and a global advocate for gender equality in education, attempted to promote gender equality in every aspect of science and medicine.
Soon thereafter, in 1913, J.S. Haldane proposed that women be allowed to formally join The Physiological Society, which had been founded in 1876. On 3 July 1915, six women were officially admitted: Florence Buchanan, Winifred Cullis, Ruth C. Skelton, Sarah C. M. Sowton, Constance Leetham Terry, and Enid M. Tribe. The centenary of the election of women was celebrated in 2015 with the publication of a book "Women physiologists: centenary celebrations and beyond for The Physiological Society ISBN 978-0-9933410-0-7.
មហាលិសូត្រ
មហាលិសូត្រ
[៤១] ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា នាព្រៃមហាវ័ន ទៀបក្រុងវេសាលី ។ សម័យនោះឯង ពួកព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនកោសល និងព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនមគធៈច្រើននាក់ ចូលទៅអាស្រ័យនៅក្នុងក្រុងវេសាលី ដោយករណីយកិច្ចណានីមួយ ។ ពួកព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនកោសល និងព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនមគធៈនោះ បានឮដំណឹងថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្ត ចេញចាកសក្យត្រកូល ទ្រង់ព្រះផ្នួសហើយ ឥឡូវ មកគង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា នាព្រៃមហាវ័ន ទៀបក្រុងវេសាលី កិត្តិសព្ទសរសើរ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ ពីរោះឮខ្ចរខ្ចាយ សុះសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ (ជាព្រះអរហន្ត) ។បេ។ ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែងវិលត្រឡប់មកកាន់ភពថ្មីទៀត ព្រះមានព្រះភាគនោះ ញ៉ាំងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក និងមារលោក ។បេ។ ការដែលបានឃើញ បានជួបនឹងព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសភាពយ៉ាងហ្នឹង (ជាការប្រពៃពេក) ។ គ្រានោះឯង ពួកព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនកោសល និងពួកព្រាហ្មណទូត អ្នកដែនមគធៈនោះ ក៏បានចូលសំដៅទៅកាន់កូដាគារសាលា ព្រៃមហាវ័ន ។
[៤៦] ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា ម្នាលមហាលិ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានចម្រើនសមាធិចំណែកមួយ ក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល តែសមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលឡើយ កាលបើសមាធិ ដែលភិក្ខុនោះបានចម្រើនក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីឃើញរូបដ៏ជាទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល តែសមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល (ដូច្នេះ) ភិក្ខុនោះ រមែងឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលក្នុងទិសបូព៌បាន តែថា មិនឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលទេ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី ម្នាលមហាលិ ដំណើរនុ៎ះ យ៉ាងនេះគឺ កាលបើសមាធិ ដែលភិក្ខុនោះ បានចម្រើនហើយមួយចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល (តែប៉ុណ្ណោះ) បានជាសមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលបានឡើយ ។
[៤៨] ម្នាលមហាលិ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចម្រើនសមាធិចំណែកមួយ ក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល សមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលឡើយ កាលបើសមាធិ ដែលភិក្ខុបានចម្រើនមួយចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល តែសមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល (ដូច្នេះ) ភិក្ខុនោះ រមែងឮសំឡេងដ៏ជាទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលក្នុងទិសបូព៌បាន ទាស់តែមើលរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលមិនឃើញ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី ម្នាលមហាលិ ដំណើរនុ៎ះ យ៉ាងនេះគឺ កាលបើសមាធិ ដែលភិក្ខុនោះ បានចម្រើនមួយចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ ដើម្បីស្តាប់សំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាល (តែប៉ុណ្ណោះ) បានជាសមាធិនោះ មិនប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលបានឡើយ ។
[៥០] ម្នាលមហាលិ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចម្រើនសមាធិទាំងពីរចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ គឺដើម្បីឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលផង ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលផង កាលបើសមាធិ ដែលភិក្ខុនោះ បានចម្រើនទាំងពីរចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ គឺដើម្បីឃើញរូបទិព្វផង ។បេ។ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វផង ។បេ។ ភិក្ខុនោះ រមែងឃើញរូបទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលផង រមែងឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលផង ក្នុងទិសបូព៌ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី ម្នាលមហាលិ ដំណើរនុ៎ះ យ៉ាងនេះគឺ ព្រោះតែសមាធិ ដែលភិក្ខុនោះ បានចម្រើនទាំងពីរចំណែក ក្នុងទិសបូព៌ គឺដើម្បីឃើញរូបទិព្វផង ។បេ។ ដើម្បីឮសំឡេងទិព្វ មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរត្រេកត្រអាលផង ។
[៥៤] ម្នាលមហាលិ សេចក្តីផ្សេងទៀតថា ភិក្ខុជាឧបបាតិកៈកំណើត ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ជាចំណែកខាងអាយ ៥ ហើយបរិនិព្វានក្នុងភពនោះ មានកិរិយាមិនត្រឡប់មក អំពីលោកនោះវិញធម្មតា ម្នាលមហាលិ ធម៌នេះឯង ឈ្មោះថា លើសលុបជាង ប្រសើរជាង ដែលពួកភិក្ខុប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ក្នុងសំណាក់តថាគត (អាច) ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់បាន ។
ឯកសារយោង
ព្រះត្រៃបិដក > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > សីលក្ខន្ធវគ្គ > មហាលិសូត្រ (សៀវភៅ​ភាគ១៥ ទំព័រទី ៥៧)
គងម៉ង់
ប្រវត្តិ
តាម​បន្ទូល​របស់​សម្តេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ​ ជួន ណាត ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៥​ថា «គង់​ម៉ង់​នេះ​ខ្មែរ​មាន​ប្រើ​ប្រាស់​តាំង​ពី​យូរយារ​មុន​សម័យ​អង្គរ​ អ្នក​គោះ​គង​ត្រូវ​ជា​មនុស្ស​ក្រមាច់​ក្រមើម» ។ ​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​​លោក Alain Danié-lou ថា «នៅ​សៀម​គង​ចិន​ហៅ​ឈ្មោះ​ថា គង​ម៉ង់» ។
នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ “3p.26” សរសេរ​ថា «បន្ទាប់​ពី​ទំនៀម​ទម្លាប់​ប្រពៃណី​ចិន គឺ​ប្រជាជន​ជា​អ្នក​បង្កើត​គង​ឡើង​រវាង​សតវត្ស​ទី​៥ ឬ​ទី​៦ គង​ទាំង​នោះ​មាន​មុខងារ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​ក្នុង​តន្ត្រី​កម្ពុជា តាំង​ពី​បាន​បង្កើត​រវាង​សតវត្ស​ទី​៦​មក» ។